Felsefe - Sosyoloji | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Sokrates'e (469-399) göre felsefeyi felsefe yapan en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Tartışma ve sorgulama

Sistemli düşünme

Düşüncenin yazıya dökülmesi

Somut ve pratik sorunlar

Kavramların sistemli açıklaması

Açıklama:

Sokrates'e göre felsefe esas itibarıyla bir eleştiri ve sorgulama, karşılıklı bir tartışma faaliyetidir. Bu nedenledir ki, Sokrates, fikirlerini ortaya koyduğu yazılı hiç bir eser bırakmamıştır. Felsefenin özü, Sokrates'e göre tefekkür, tartışma, sorgulama eylemidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi, bir filozof ile küçük bir çocuk arasındaki ortak özellik olarak görülebilir?

Merak ve hayret

Kuşku ve şaşkınlık

Oyun oynama arzusu ve eğlence

Gülme ve mizah

Alınganlık ve suskunluk

Açıklama:

Aristoteles'e göre felsefenin kökeninde insanın merak ve hayret edebilen bir varlık olması yatar. Felsefenin en çok gereksinim duyduğu şey bu merak ve hayret yeteneğidir. Söz konusu bu yetenek filozof ile küçük bir çocuk arasındaki en belirgin, temel ortak noktadır, özelliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi insanın varlık yapısını belirleyen dört temel eksenden biri değildir?

Politika

Bilim

Din

Sanat

Felsefe

Açıklama:

İnsanın varlık yapısından kaynaklanan dört temel eksen bilim, sanat, din ve felsefedir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi “doğal olayların, doğaüstü güç ve nedenler yoluyla değil de, doğal nedenleriyle açıklanması gerektiği”ni ileri süren ve kabul eden, bu nedenle de ilk bilim insanı ve filozof olarak tanınan isimdir?

Thales

Platon

Aristoteles

Kant

Descartes

Açıklama:

Doğal olayların, doğaüstü güç ve nedenler yoluyla değil de, doğal nedenleriyle açıklanması gerektiğini ileri süren ve kabul eden, bu nedenle de ilk bilim insanı ve filozof olarak tanınan isim Thales'tir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Felsefenin üç temel boyutundan birisi olan çözümleyici (analitik) boyut hangi yüzyılda ortaya çıkmış ve gelişmiştir?

20. yüzyıl

19. yüzyıl

18. yüzyıl

21. yüzyıl

14. yüzyıl

Açıklama:

Felsefenin üç temel boyutundan birisi olan çözümleyici (analitik) boyut 20. yüzyılda, Anglo-Sakson dünyada, klasik felsefeye bir tepki olarak ortaya çıkmış ve gelişmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi, klasik ya da metafiziksel felsefe geleneğine bir tepki olarak ortaya çıkmıştır?

Çözümleyici (analitik) felsefe

Bütünleştirici felsefe

Kurucu felsefe

Eleştirel felsefe

Post modern felsefe

Açıklama:

Çözümleyici (analitik) felsefe, klasik ya da metafiziksel felsefe geleneğine bir tepki olarak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi, ağırlıklı olarak kavram incelemesi yapan, dile dayalı bir felsefe anlayışını temsil eder?

Çözümleyici (analitik) felsefe

Postmodern felsefe

Modern felsefe

Kurucu felsefe

Bütünleştirici felsefe

Açıklama:

Çözümleyici (analitik) felsefe ağırlıklı olarak kavram incelemesi yapan, dile dayalı bir felsefe anlayışını temsil eder.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi, idealist bütünleştirici felsefenin ilk ve en önemli temsilcisi olarak kabul edilir?

Platon

Kant

Aristoteles

Descartes

Nietzsche

Açıklama:

İdealist bütünleştirici felsefenin ilk ve en önemli temsilcisi Platon'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdaki filozoflardan hangisi eleştirel felsefe anlayışını temsil eder?

Nietzsche

Platon

Aristoteles

Descartes

Sokrates

Açıklama:

Eleştirel felsefe anlayışını ya da felsefenin eleştiri boyutunu öne çıkaran filozof Nietzsche'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi, bilginin ne olduğunu, farklı bilgi türleri arasındaki ayrılıkları ve ortak noktaları ele alır, araştırır?

Epistemoloji

Fenomenoloji

Mitoloji

Sosyoloji

Metodoloji

Açıklama:

Epistemoloji ya da bilgi felsefesi, bilginin ne olduğunu, farklı bilgi türleri arasındaki ayrılıkları ve ortak noktaları ele alır ve araştırır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Felsefeyi esas itibarıyla bir eleştiri ve sorgulama, karşılıklı bir tartışma faaliyeti olarak anlayan, bu yüzden insan zihnini tembelleştirdiğine inandığı yazılı söze değer vermemiş ve fikirlerini ortaya koyduğu yazılı hiçbir şey bırakmamış olan düşünür kimdir?

Sokrates

Pythagoras

Platon

Konfüçyüs

Thales

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 12

Batı felsefesinin ilk filozofu olarak kabul edilen düşünür hangisidir?

Platon

Thales

Konfüçyüs

Sokrates

Aristotales

Açıklama:

Batı felsefesinin ilk filozofu olarak kabul edilen düşünür Thales dir.
B Thales

Doğru Cevap: B

Soru 13

Varlığı görünüşler ve idealar dünyası olarak ikiye ayırmış, nihai gerçekliğin
idea cinsinden varlıklar olduğunu söylemiş düşünür kimdir?

Platon

Pythagoras

Sokrates

Thales

Konfüçyüs

Açıklama:

Varlığı görünüşler ve idealar dünyası olarak ikiye ayırmış, nihai gerçekliğin
idea cinsinden varlıklar olduğunu söylemiş düşünür Platon dur.
A Platon

Doğru Cevap: A

Soru 14

Felsefe tarafından yanıtlandığı düşünülen, Tanrının var oluşu ve ruhun doğasıyla ilgili soruları ve nedensellik konusunu ilk ve en ayrıntılı bir biçimde ele alan filozof kimdir?

Platon

Sokrates

Kant

Thales

Goethe

Açıklama:

Felsefe tarafından yanıtlandığı düşünülen, Tanrının var oluşu ve ruhun doğasıyla ilgili soruları ve nedensellik konusunu ilk ve en ayrıntılı bir biçimde ele alan filozof Kant tır.
C Kant

Doğru Cevap: C

Soru 15

Felsefenin önemli ölçüde metafiziksel yönünü açığa vuran, en önemli temsilcileri arasında Platon, Aristoteles, Aquinalı Thomas, Farabi bulunan boyut hangisidir?

Kurucu ve bütünleştirici boyut

Analitik

Eleştirel

Kıta felsefesi

Sanat felsefesi

Açıklama:

Felsefenin önemli ölçüde metafiziksel yönünü açığa vuran, en önemli temsilcileri arasında Platon, Aristoteles, Aquinalı Thomas, Farabi bulunan boyut Kurucu ve bütünleştirici boyut tur
A Kurucu ve bütünleştirici boyut

Doğru Cevap: A

Soru 16

Foucault’nun geliştirdiği kavram hangisidir?

İktidar-bilgi kavramı

İyi” ve kötü kavramı

Apaçıklık Kuralı

Epistemoloji

Kurucu veya bütünleştirici

Açıklama:

Foucault’nun geliştirdiği kavram İktidar-bilgi kavramı dır.
A İktidar-bilgi kavramı

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin bireysel düzeydeki katkılarından değildir?

İnsana entelektüel bir keyif, manevi bir haz verir.

Yaşamını anlamlandırma isteğini karşılar.

Bize kendimizi tanıma imkânı sağlar.

İlkeli bir hayat sürebilmek için gerek duyarız.

Maddi açıdan zenginlik sağlar.

Açıklama:

Maddi açıdan zenginlik sağlar ifadesi, felsefenin bireysel düzeydeki katkılarından değildir
E Maddi açıdan zenginlik sağlar . felsefenin bireysel düzeydeki katkılarından değildir

Doğru Cevap: E

Soru 18

İnsanın zihninin bilişsel gelişiminin veya aklın bir hedefe yönelimli çalışmasının bir sonucu olarak ortaya çıkan,felsefenin boyutu hangisidir?

Kurucu veya bütünleştirici boyut

Analitik Boyut

Eleştirel Boyut

Çözümleyici Boyut

Olgusal Boyut

Açıklama:

Kurucu veya bütünleştirici boyut,İnsanın zihninin bilişsel gelişiminin veya aklın bir hedefe yönelimli çalışmasının bir sonucu olarak ortaya çıkan,felsefenin boyutudur.
A-Kurucu veya bütünleştirici boyut

Doğru Cevap: A

Soru 19

I. Doğru yönetim nedir?
II. Aileyi aile kılan temel değerler nelerdir?
III. Erdemli bir devlet adamı nasıl olunabilir?
IV.Gerçekten varolan nedir?
V. Bilgi nedir?
Yukarıdakilerden hangileri, Konfüçyüs’ün felsefede temel gördüğü sorular arasında yer alır?

III, IV ve V

II, III ve V

I, IV ve V

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Konfüçyüs’ün felsefesi, sadece toplumsal ve politik meselelerle, doğru ve âdil yönetim gibi konularla, aile ve cemaat değerleriyle ilgili olmuştur. Uyumlu ilişkiler, önderlik ve devlet adamlığı, kişinin kendisini sorgulaması, dönüştürmesi, başkalarına ilham vermesi ve erdemli biri olmak için sergilenmesi gereken çabalar gibi konulara odaklanan bu felsefe anlayışında, madde IV ve V’de dile getirilen tarzda kuramsal sorulara rastlanmaz. Doğru yanıt D’dir.
Giriş

Doğru Cevap: D

Soru 20

I. Felsefeyi esas itibarıyla bir eleştiri ve sorgulama, karşılıklı bir tartışma faaliyeti olarak anlar.
II. Sokrates’in öğrencisidir ve hocasının etkilerini yazılarına yansıttığı görülür.
III. Zamanının seçkin felsefeci ve matematikçilerini bir araya getirdiği Akademia’da, dışarıya tamamen açık bir biçimde felsefe yapmıştır.
IV. Entellektüel seviyesi yüksek okuyucular için bir takım diyaloglar yazmıştır.
Platon hakkında yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

I ve II

Yalnız I

II ve IV

III ve IV

Yalnız III

Açıklama:

Sokrates’in öğrencisi olan Platon, felsefeyi esas itibarıyla bir eleştiri ve sorgulama, karşılıklı bir tartışma faaliyeti olarak anlar. Yazılarında hocasının etkilerine de yer yer rastlanır (yani I ve II doğrudur). Fakat Platon, Akademia’da, dışarıya tamamen kapalı biçimde felsefe yapmış, bir takım diyaloglarını da ortalama düzeydeki okuyucular için yazmıştır (yani III ve IV yanlıştır). Doğru yanıt A’dır.
Giriş

Doğru Cevap: A

Soru 21

I. Her konuda çok bilgi sahibi olma
II.Bilgiyi sorgulamadan elde etme
III. Bilgiyi anlamlı bir hayat için kullanma
IV. Hayatı anlamlı biçimde yorumlama
Yukarıdaki tutumlardan hangisi/hangileri, bir filozofun gözünde, “bilgelik” tanımına uygun düşer?

Yalnız IV

III ve IV

II ve III

Yalnız I

I ve II

Açıklama:

Bir filozofun gözünde, bilge bir insan, bilgiyi anlamlı bir hayat için kullanabilmeli, hayatı anlamlı biçimde yorumlayabilmelidir; oysa bilgiyi sorgulamadan elde etmek, ya da her konuda çok bilgi sahibi olmak, bir kişiyi bilge kılmaya yetmez. Doğru yanıt B’dir.
Bilgelik Sevgisi Olarak Felsefe

Doğru Cevap: B

Soru 22

Platon’un M.Ö. 4. Yüzyılda ifade ettiği bilgelik anlayışı için, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Empedokles’in felsefeci imgesinin yeniden canlanışıdır.

Herakleitos’un filozoftan beklentilerinin gerçekleşmesidir.

Pythagorasçıların felsefeci imgesinin yeniden canlanışıdır.

Anaksagoras’ın felsefeciden beklentilerinin gerçekleşmesidir.

Parmenides’in felsefe anlayışının yeniden vücut bulmasıdır.

Açıklama:

Platon’un çizdiği felsefeci resmi ve ifade ettiği bilgelik anlayışı, Pythagorasçılar tarafından M.Ö. 6. yüzyıldan itibaren geliştirilen felsefeci imgesiyle tamamen uyumludur. Doğru yanıt C’dir.
Bilgelik Sevgisi Olarak Felsefe

Doğru Cevap: C

Soru 23

“Amaçların bilgisine sahip olmak” ile “gerçekliğin nihai doğasına erişmek”ten aynı şeyi anlayan Platon, bu anlayışını aşağıdaki yapıtlarından hangisinde örneklendirmiştir?

Timaios’ta

Menon’da

Devlet’te

Phaedrus’ta

Phaidon’da

Açıklama:

“Amaçların bilgisine sahip olmak” ile “gerçekliğin nihai doğasına erişmek”ten aynı şeyi anlayan Platon, hapisteki Sokrates’i anlattığı Phaidon diyaloğunda, neden böyle bir anlayışa sahip olduğunu örnekle açıklamıştır. Doğru yanıt E’dir.
Felsefe ve Diğer Disiplinler

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi bilim, sanat, din ve felsefeyi birleştiren bir
olgu olarak değerlendirilebilir?

Bir akıl varlığı olarak yaşamı anlama ve açıklama çabası

Açıklamalardaki kanıtlar ve inandırıcılık derecesi

Açıklama ve anlamlandırma arasındaki kavramsal ayrımlar

Her birindeki açıklama biçimlerinin kapsam ve sınırları

Her birindeki açıklamaların birey ve toplum yaşamındaki yankıları

Açıklama:

Bilim, sanat, din ve felsefe gibi etkinliklerin temelinde, insanın bir akıl varlığı olarak yaşamı anlama ve açıklama çabası yer alır; bu da tüm bu etkinlikleri birleştiren ortak paydadır. Doğru yanıt A’dır.
Felsefe ve Diğer Disiplinler

Doğru Cevap: A

Soru 25

I. Özgürlük nedir?
II. Zaman nedir?
III. Kuvvet nasıl hesaplanır?
IV. İntegral ve türevin kullanım alanları nelerdir?
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri ikinci düzey bir soru örneği olarak kabul edilebilir?

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Madde III ve IV’de yer alan sorular, uygulayıcısı olan fizikçiler ya da matematikçiler tarafından sorulabilecek, birinci düzey sorulardır; oysa madde I ve II’de yer alan ikinci düzey sorular, büyük sorular olarak da adlandırılan, felsefeciler tarafından sorulan sorulardır. Doğru yanıt C’dir.
İkinci Düzey Bir Etkinlik Olarak Felsefe

Doğru Cevap: C

Soru 26

I. Çözümleyici boyut, Russell, Whitehead, Moore gibi düşünürlerde açığa çıkar.
II. Bütünleştirici boyut, çokluklar üzerindeki birliği ortaya koyan teorilerde kendisini gösterir.
III. Felsefenin çözümleyici boyutu, klasik felsefe geleneğinin bir devamını içerir.
IV. Felsefenin kurucu boyutu, onun bilimsel ve açıklayıcı yönünü ortaya çıkarır.
V. Eleştirel boyut yalnız klasik felsefeyle değil, çözümleyici felsefeyle de bir hesaplaşma içerir.
Felsefenin kurucu, çözümleyici ve eleştirel boyutlarıyla ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I, II ve III

I, II ve V

III, IV ve V

I, III ve IV

II, IV ve V

Açıklama:

Felsefenin Kurucu, Analitik ve Eleştirel Boyutları
Felsefenin kurucu, çözümleyici ve eleştirel boyutlarıyla ilgili olarak, madde I, II ve V’de dile getirilenler doğru, III ve IV’de dile getirilenler yanlıştır (çözümleyici felsefe, klasik anlayışa karşı bir tepkidir; ayrıca, kurucu boyut, felsefenin daha çok metafizik yönünü açığa vurur).

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi, bir “etik” sorusu olmaya uygundur?

Ahlak ve hukuk arasında olgusal temelli bir ilişki var mıdır?

Ahlak ilk ne zaman ortaya çıkmıştır?

Ahlak normları toplumları nasıl biçimlendirir?

İdeolojilerin ahlaka etkileri var mıdır?

Ahlaksal iyiyi kötüden ayıran ölçüt(ler) neler olmalıdır?

Açıklama:

Etik, felsefenin ahlakı soruşturan, ahlak üzerine bilgi ortaya koymaya çalışan disiplininin adıdır. İdealden ve olması gerekenden söz eder, sorunları ele alış biçimi normatiftir. Seçenekler arasında bu normatifliği ve etiğin kapsamını yansıtıcı ipuçları içeren tek soru, E’de verilmiştir. Doğru yanıt E’dir.
Felsefenin Konularıyla Alt Alanları

Doğru Cevap: E

Soru 28

Felsefenin değerini, onun hem bireysel hem de toplumsal anlamdaki katkıları karakterize eder.
Aşağıdakilerden hangisi, felsefenin bireysel bir katkısını ifade eder?

Başkalarıyla birlikte yaşama kültürü

Farklılıklara saygı gösterme

Farklılıkları zenginlik olarak görme

Kavram karışıklığını giderme

Demokrasinin işleyişi ve gelişimi

Açıklama:

A,B, C ve E’de belirtilenler, felsefenin toplumsal düzeydeki katkılarını ifade ederken, “kavram karışıklığını giderme”, felsefenin bireysel düzeydeki bir katkıyı ifade etmektedir. Doğru yanıt D’dir.
Felsefenin Değeri

Doğru Cevap: D

Soru 29

Belli bir tanımla karakterize etmenin felsefenin ruhuna uygun olmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanları hazır kalıp düşüncelere sevk etmesi

Felsefenin farklı tanımlarının olması

Felsefenin herkes tarafından kabul edilen standart bir tanımının olması

Felsefenin imkânlarını sınırlayarak alanını daraltması

Felsefeyi boş bir lafazanlığa indirgemesi

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi felsefe nedir sorusunun cevabı olamaz?

Felsefe sorgulamaktır.

Felsefe tefekkür etmektir.

Felsefe şüphe etmektir.

Felsefe mutlak ve kesin bilgilere ulaşmaktır.

Felsefe tartışmaktır.

Açıklama:

Felsefenin değerini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin toplumsal düzeyindeki katkılarından biridir?

Bireyin yaşamını anlamlandırma isteğini karşılar.

Bireyin kendisini tanımasını sağlar.

Bireyin mutluluğu için bir araçtır.

Bireyin kavram ve kafa karışıklığını gidermeye yarar.

Modern ideoljilerin kaynağı olarak görülür.

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Felsefenin birey düzeyindeki katkıları: * Mutluluk amacı için bir araç olabilir. * Yaşamını anlamlandırma isteğini karşılar. * Bireyin kendisini tanımasını sağlar. * Neyin bireyin elinde olup neyin olmadığını gösterir. * Bireyin karşılaştığı sorunların üstesinden gelmesini sağlar. * Bireyin kavram ve kafa karışıklığını gidermeye yardımcı olur. Felsefenin birey açısından katıkıları arasında maddi kazanç yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi felsefeyi bilimden ayıran ayırt edici temel bir özelliktir?

Akla dayanması

Varlığa ilişkin açıklama getirmesi

Dünyayı görünüşlerin ötesine geçerek anlamlı hâle getirmeye kalkışması

Öznel bir açıklama çabası oluşturması

Kapsayıcı olması

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Bilime özgü kanıtlama etkinliğinin yerini felsefede aşağıdakilerden hangisi alır?

Betimleme

Gözlemleme

Kural koyma

Gerekçelendirme

Eleştirme

Açıklama:

Felsefenin değerini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 34

İlkçağ Doğu felsefesinin doğayla, var olan şeylerin yapısı ve özüyle ilgilenmemiş olması aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

Doğu felsefesinin dinle birleştiğini

Doğu’da bilgelerin toplum felsefesiyle ilgilendiklerini

Doğu felsefesinin esas olarak metafizik veya varlık felsefesiyle meşgul olmadığını

Doğuluların düşünmeyi sevmediklerini ve her şeyde hazır reçetelerle yetindiklerini

Doğuluların rasyonel değil de, duygusal olduklarını

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Platon, şeylerin oldukları gibi olmayabileceklerinden hiç şüphe etmeyen ve hemen hemen her zaman alışkanlıklarına dayanarak yaşayan insanları dolaylı olarak aşağıdakilerden hangisiyle ifade ederek eleştirir?

Güneş benzetmesi

Mağara benzetmesi

Zincir misali

Domino etkisi

Üç hayat öğretisi

Açıklama:

Felsefenin değerini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin temelinde yer alan “anlayıp anlamlı kılma” çabasına bir örnektir?

Hiç kimsenin bir başkasının yerine ölemeyeceğini anlayıp ölümü olduğu kadar hayatı da kendinin kılmaya çalışmak

Ölüme tanıklık etmek

Bir yakının ölümüne çok üzülmek

Çevredeki yaşlı insanların ölümünü gördükten sonra, “- Ne iyi! Benim ölümüme daha zaman var!” demek

Ölümün insandaki solunum fonksiyonlarının durmasına karşılık geldiğini anlamak

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aristoteles, felsefenin antik Yunan’daki doğuşunda, aşağıdaki bireysel faktörlerden hangisinin çok belirleyici bir rol oynadığını savunur?

Hoşça vakit geçirme arzusu

Ölümü anlama isteği

Merak ve hayret duygusu

Huzura erme arzusu

Bilge insan olma dileği

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Mağara benzetmesi

Güneş benzetmesi

Zincir misali

Domino etkisi

Üç hayat öğretisi

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Thales’i Batılı anlamda ilk filozof yapar?

Muthosa dayanması

Aristokrat biri olup felsefe için gerekli boş zamanı bulmuş olması

Yaratıcı sentez yeteneği yüksek biri olması

Milattan önce 585 yılındaki güneş tutulmasını önceden doğru tahmin etmiş olması

Doğal olayların doğal nedenlerle açıklanması gerektiğini kabul etmiş olması

Açıklama:

Felsefenin veya onun bilinen ve yaygın kabul gören şekli olarak Batı felsefesinin doğuşunun ancak muthostan logosa geçiş yoluyla olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Felsefeyi bir eleştiri ve sorgulama etkinliği, bir tartışma faaliyeti olarak anlayıp, neredeyse bütün bir hayatını insanlarla felsefe tartışarak geçirmiş olan Yunanlı düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Konfüçyüs

Sokrates

Thales

Aristoteles

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi felsefeyi doğuran nedenlerdendir?

Dünyayı anlama merakıı

Ekonomik sıkıntı.

Felsefenin pratik yarar getirmesi

Dogmatik olma isteği

Otorite baskısı

Açıklama:

Felsefenin değerini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin değerini ifade eder?

Felsefenin değeri insanın kendini tanımasında ve entelektüel özgürleşiminde saklıdır.

Felsefenin değeri insanın bilgiyi kesinleştirmesinde saklıdır.

Felsefenin değeri insanın mutlak ve doğru bilgiye ulaşmasında saklıdır.

Felsefenin değeri insanın beğeni duygusunun gelişmesinde saklıdır.

Felsefenin değeri insanın kendisi şüpheden uzaklaştırmasında saklıdır.

Açıklama:

Felsefenin değerini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdaki bilgi türlerinden hangisi yanlış tanımlanmıştır?

Felsefe ve bilim muthoslara dayanır.

Felsefi bilgi şüpheyle başlar.

Sanatsal bilgi yaratıcı sezgiye dayanır.

Dinsel bilgi ilahi kaynağa dayanır.

Bilimsel bilgi rasyoneldir.

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin alt disiplini ve ele aldığı konu olarak yanlış verilmiştir?

Etiğin ana konusu dindir.

Metafiziğin ana konusu varlıktır.

Epistemolojinin ana konusu bilgidir.

Estetiğin ana konusu beğenidir.

Ontolojinin ana konusu varlıktır.

Açıklama:

Felsefenin konularıyla alanlarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi felsefe yapmanın temelinde bulunan şüpheyi tanımlar?

Şüphe, varolan herşeyin olduklarından başka türlü olabileceklerini düşünmektir.

Şüphe, bilgelik sevgisidir.

Şüphe, alışkanlıklar içerisinde yaşamaktır.

Şüphe, varolan açıklamaların yeterli olduğunu düşünüp, onları kullanmaktır.

Şüphe, merak ve hayret duygusunun kaybolmasıdır.

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdaki özelliklerden hangisi felsefeyle uğraşan, bilgeliği arayan kişinin özelliklerinden biri değildir?

Hayatı ve dünyayı anlamlandırma

İlkeli ve sorumlu yaşama

Çok sayıda kitap sahibi olma

Zihinsel olgunluğa sahip olma

Gerçekliği kavramaya çalışma

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi felsefeyi bilim ve dinden ayıran özelliktir?

İddialarını kanıtlaması

Görünüşleri bir yaratıcının faaliyetiyle açıklaması

Nesnel bir faaliyet olması

İmgeleme dayanması

Öznel bir çabanın eseri olması

Açıklama:

Felsefenin bilim, din ve sanat gibi disiplinlerle olan ortaklığını ve farklılıklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Batılı anlamda ilk filozoftur?

Pythagoras

Sokrates

Platon

Thales

Konfüçyüs

Açıklama:

Felsefenin veya onun bilinen ve yaygın kabul gören şekli olarak Batı felsefesinin doğuşunun ancak muthostan logosa geçiş yoluyla olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdaki soru ya da konulardan hangisi felsefenin ele aldığı “büyük sorular”dan değildir?

Adaletin ne olduğu

Hayatın anlamı

İnsan ömrünün kaç yıla sığdığı

Ruhun ne olduğu

Mutluluğun ne olduğu

Açıklama:

Felsefenin ikinci düzey bir etkinlik olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin temel boyutlarından birisi değildir?

Kurucu boyut

Olgusal boyut

Analitik boyut

Eleştirel boyut

Bütünleştirici boyut

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi felsefi düşüncenin ilk ve en temel konularından değildir?

Varlık

Bilgi

Duyusal değer

Manevi değer

Zenginlik

Açıklama:

Felsefenin konularıyla alanlarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdaki alanlardan hangisi düşünce tarihinde gerçekleşen yeni gelişmelerin sonucunda ortaya çıkmış bir felsefe alanıdır?

Teknoloji felsefesi

Epistemoloji

Etik

Estetik

Metafizik

Açıklama:

Felsefenin konularıyla alanlarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin katkılarından değildir?

Açık seçik düşünmeyi örneklemek

İnsana eleştirel bir bakış açısı kazandırmak

Düşüncelerin temellendirilmesini temin etmek

İlkeli yaşamanın değerini göstermek

İnancı şekillendirmek

Açıklama:

Felsefenin değerini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Felsefe ile ilgili hangileri söylenebilir?I. Felsefe insanı özgürleştirir.II. Felsefe alternatif görüşlerle zenginleşir.III. Felsefe insana maddi zenginlik temin eder.IV. Felsefe kavram karışıklığını gidermeye yarar.

I-II

II-III

II-III-IV

I-II-III

I-II-IV

Açıklama:

Felsefenin konularıyla alanlarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Felsefe sınırlayıcı tanımlardan ve mutlak ve kesin açıklamalardan kaçınır. Felsefe olmuş bitmiş düşüncelerin, nihayete erdirilmiş fikirlerin toplamından ibaret bir şey değildir. Felsefeyi eleştiri, sorgulama ve karşılıklı tartışma faaliyeti olarak anlayan, insan zihnini tembelleştirdiği için yazılı söze değer vermeyen ve yazılı bir şey bırakmayan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Aristoteles

Platon

Sokrates

Kant

Thales

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Amerikalı ünlü düşünür Ralph Waldo Emerson (1803 1882) “Tanrı her zihne, kişinin gerçeklik ile rahat bir yaşam arasında kendi tercihini yapması için bir imkân sunar; bunlardan hangisini seçeceği insana kalmış bir şeydir. Ama o, ikisini birden asla seçemez” der. Emerson, bu cümleleriyle hangi felsefi sorgulamayı harekete geçirir?

İnanç

Şüphe

Sevgi

Hayal

Zihin

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi insanın dünyayı açıklanmak ve anlamlı kılmak için belirlediği eksenlerden biri değildir?

Bilim

Din

Sanat

Felsefe

Aşk

Açıklama:

Felsefenin veya onun bilinen ve yaygın kabul gören şekli olarak Batı felsefesinin doğuşunun ancak muthostan logosa geçiş yoluyla olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin toplumsal düzeydeki katkılarından biri olarak gösterilebilir?

Demokrasinin gelişmesine ve işleyişine katkı sağlar.

Tüm ideolojiler içinde felsefe bulunmaz.

Felsefe toplumun bilinçlenmesini sağlamaz.

Felsefe, bireylerin kimlik kazanmasını istemez.

Felsefe, insanların kendilerini ifade etmesini zorlaştırır.

Açıklama:

Felsefenin bilim, din ve sanat gibi disiplinlerle olan ortaklığını ve farklılıklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Platon’un felsefe ile ilgili düşüncelerini tanımlar?

Platon, idealarla ilgilenmez.

Platon, toplumun iktidar ve kavgasıyla ilgilenir.

Platon, varlığı görünüşler dünyası ile düşünmez.

Platon, gerçekliğin hakiki doğasıyla ilgilenmez.

Platon’a göre felsefe, idealarla ilgilendiği için bütün disiplinlerin kraliçesidir.

Açıklama:

Felsefenin bilim, din ve sanat gibi disiplinlerle olan ortaklığını ve farklılıklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Maddi problemlerini halletmiş biri olarak dünyayı anlamaya ve sorgulamaya çalışan, bir şeylerin neden var olduğunu merak eden ve Batı felsefesinin ilk filozofu olduğu kabul edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Pisagor

Sokrates

Aristoteles

Thales

Platon

Açıklama:

Felsefenin bilim, din ve sanat gibi disiplinlerle olan ortaklığını ve farklılıklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Felsefeyi alt alanlarının çeşitliliği ve aynı anda birçok işi gerçekleştiren özelliğinden dolayı iyi bir alet çantasına benzeten filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Wittgenstein

Nietzsche

Foucault

Platon

Açıklama:

Felsefenin bilim, din ve sanat gibi disiplinlerle olan ortaklığını ve farklılıklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin katkılarından biri değildir?

Demokrasinin gelişmesine ve işleyişine katkı sağlar.

Felsefeyle farklılıklara saygı gösteririz.

Bireyin kimliğini, fikirlerini ve kendini ifade etme tarzını gösterir.

Kendimizi tanıma imkanı sağlar.

Maddi değer ve parasal destek sağlar.

Açıklama:

Felsefenin ikinci düzey bir etkinlik olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 63

“Aklın İdaresi İçin Kurallar” adlı eserinde “düşünceleri basitten karmaşığa yükselecek şekilde düzenlemek gerektiğini” anlatan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Sokrates

Descartes

Foucault

Platon

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi felsefedeki “mağara benzetmesi”ni yapan filozoftur?

Thales

Sokrates

Descartes

Foucault

Platon

Açıklama:

Felsefenin bilim, din ve sanat gibi disiplinlerle olan ortaklığını ve farklılıklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Felsefe'nin tanımıdır?

Bilgelik sevgisi

Sevgi arayışı

Bilgi felsefesi

Bilgi doğrusu

Doğru anlam

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Philosophia sözcüğü, sevmek anlamına gelen “phileo” fiiliyle bilgelik anlamına “sophia” sözcüklerinden türetilmiş olup bilgelik sevgisi veya hikmet arayışı anlamını taşır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Platon "Mağara Benzetmesi'yle aşağıdakilerden hangisini anlatmaya çalışmıştır?

İlkel insanların mağara şartlarında nasıl yaşadıklarını

Dogmatik kalıplarla yaşamanın önemini

Gerçek yaşamı görebilmenin imkanını ve felsefenin ne işe yaradığını

Şüphe etmeye gerek olmadığını

Filozofların yaşam tarzlarını

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Platon mağara benzetmesiyle dogmatik kalıplarla düşünenlerin mağara karanlığında yaşadıklarını belirterek, şüphe etmenin önemini, dogmatik kalıplara bağlı kalmadan gerçek yaşamı görebilmenin imkanını ve felsefenin ne işe yaradığını anlatmaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Bilimler varlığı bilmeye ve açıklamaya çalışırken, onu parçalar ve belli bir yönden ele alırken, felsefe varlığı parçalamaz onu bütün olarak ele alır.Bu açıklamaya göre aşağıdaki bilgilerden hangisi felsefi bir bilgi olarak kabul edilir?

Suyun 100 derecede kaynaması

Rezenin mide ağrısına iyi gelmesi

Dünya'nın Güneşin etrafında dönmesi

Algısal görünüşlerin ötesinde kalıcı bir gerçekliğin olduğu

Picasso'nun 20.yüzyılda yaşamış bir sanatçı olması

Açıklama:

Felsefenin bilim, din ve sanat gibi disiplinlerle olan ortaklığını ve farklılıklarını ayırt edebileceksiniz.
D şıkkındaki seçenek dışındaki bilgiler varlığın bir bölümüne ait iken, D şıkkı varlığın bütününe dair bir bilgi vermektedir. Bu anlamda felsefi bir bilgidir. Diğer şıktakiler ise, bilimsel bilgi, gündelik bilgi ve sanatsal bilgidir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Muthos efsane anlamına gelmekte olup mitolojide ortaya konan açıklamanın, dünyada olup bitenleri Olympos dağında oturan ve pek çok özellikleriyle insana benzeyen tanrıların marifet ve eylemleriyle izah eden bir açıklama olduğu söylenebilir. Logos ise “bilim”, “akıl” ve “rasyonel açıklama” anlamına gelir.Aşağıdaki alanlardan hangisi logos ile ilerlemez?

Mitoloji

Felsefe

Bilim

Sosyoloji

Biyoloji

Açıklama:

Felsefenin veya onun bilinen ve yaygın kabul gören şekli olarak Batı felsefesinin doğuşunun ancak muthostan logosa geçiş yoluyla olabileceğini açıklayabileceksiniz.
Mitoloji dışındaki diğer alanlar rasyonel açıklama ve akıl ile ilerlerken, mitoloji efsanelerle ve anlatılarla ilerler.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Üç arkadaş bir kafede buluşmuşlar ve ne yiyecekleri, ertesi gün hangi filme gidecekleri, bir mağazada gördüğü elbisenin ne kadar güzel olduğu üzerine konuşmaktadırlar. İçlerinden biri artık bu konuşmalardan sıkıldığını, basit sorunlar ve sorular yerine büyük sorularla uğraşmaları gerektiği üzerine tartışma açmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu "büyük sorulara" uygundur?

Zaman nedir?

Saat kaç?

Ne zaman tatile çıkacaksınız?

Ailenle yaşamaktan memnun musun?

Teknolojinin zararları konusunda ne düşünüyorsunuz?

Açıklama:

Felsefenin ikinci düzey bir etkinlik olduğunu açıklayabileceksiniz.
A şıkkı dışındaki sorular gündelik dertlerle ilgili sorular olup, varlığı anlamaya yönelik değildir. Zaman nedir sorusu ise hayatı ve varlığı anlamaya yönelik büyük sorulardan biri olarak kabul edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Felsefe okumayı çok isteyen Ali Anadolu Üniversitesi felsefe bölümünü kazanmıştır. Teyzesine bu mutlu haberi verir. Ve teyzesinden şöyle bir cevap alır: "Ne yani şimdi sen boş boş sorular sorup duracak mısın? Bunun kime ne faydası olacak peki?"Ali aşağıdaki cevaplardan hangisini vererek teyzesinin düşüncesini değiştirebilir?

Haklısın aslında teyze, felsefe boş sorular sormaktadır ancak ben boş soru sormayı seviyorum.

Hayır teyze, yanlış düşünüyorsun. Felsefe boş değil, büyük sorular sorar. Ve büyük sorular insanın hayatı anlamlandırmasını sağlar.

Hayır teyze, felsefe boş değil, gayet kesin, rasyonel ve bilimsel sorular sorar.

Evet teyze, felsefe boş sorular sorar ama cevapları değişmez ve kesindir. Bunun için okumaya değer.

Haklısın teyze, felsefe boş sorular sorar ancak bu benim için ileride roman yazmam için yararlı olabilir.

Açıklama:

Felsefenin ikinci düzey bir etkinlik olduğunu açıklayabileceksiniz.
B şıkkındaki cevap büyük soruların önemine işaret eder.Nedensellikle, zamanla, ruhla, adalet ve özgürlükle ilgili olan bu “büyük sorular”, insanın sormadan yapamadığı, onun hayatını bir şekilde anlamlandıracak sorulardır.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Felsefenin, Batı felsefesinin birbirlerine karşıt felsefe gelenekleri tarafından temsil edilmeleri nedeniyle birbirlerini tamamen dışlayıcı bir şekilde sunan bütünleştirici, analitik ve eleştirel boyutlarının aslında dışlayıcı ve karşıt olmaları hiçbir şekilde gerekmez. Felsefenin birbirlerini çoğu zaman dışlarmış gibi görünen bu boyut ya da yönelimleri, aslında felsefenin kendisinde çoğu zaman birbirlerini tamamlayan kurucu unsur ya da bileşenler olarak ortaya çıkar.Yukarıdaki paragraf felsefenin boyutları hakkında neyi savunmaktadır?

Felsefenin kurucu boyutunun diğer boyutları kapsadığını

Felsefenin analitik boyutunun aslında eleştirel boyutla aynı olduğunu

Felsefenin bütünleştirici, analitik ve eleştirel boyutlarının aralarında bir ilişki olmadığını

Felsefenin boyutlarının meta düzlemde değerlendirilmesi gerektiği

Felsefenin bütünleştirici, analitik ve eleştirel boyutlarının birbirilerine zıt olmadıklarını, birbirleri ile ilişki içinde olduklarını

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.
Paragraf dikkatlice analiz edildiğinde felsefenin üç ayrı boyutu var gibi görünse de aslında bu boyutlarının birbirleri ile ilişki halinde olduklarını, birbirlerine karşıt yani zıt olmadıkları ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Atomculuk, var olan her şeyin en küçük, bölünemez madde parçacıkları olan atomlardan meydana geldiğini öne sürmekle kalmadı, bilginin ve zihin hallerinin duyu verileriyle izlenimlerin bir birleşiminden meydana geldiğini savundu.Bu bilgiye göre atomculuk felsefenin boyutlarından hangisine girer?

Bütünleştirici

Analitik

Eleştirel

Soru 73

“Felsefe” sözcüğünü işiten pek çok insanın ilk tepkisinin, biraz da alaycı bir dille, onun hiçbir işe yaramadığını dile getirmekten meydana geldiği söylenebilir.Bu tepki nasıl değerlendirilebilir?

Bu haklı bir eleştiridir.

Bu bir yanılgı veya önyargıdır.

Bu doğru bir düşüncedir.

Bu çelişkili bir düşüncedir.

Bu doğru bir değerlendirmedir.

Açıklama:

Felsefenin değerini ifade edebileceksiniz.
Felsefenin değeri başlığı altında bu tür tepkilerin günümüzde felsefeyle ilgili olarak çok sık rastlanan bir ön yargı olduğu anlatılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Hukuk felsefesi, hukukun doğasıyla adaletin özü üzerinde yoğunlaşır. Buna karşın siyaset felsefesi farklı yönetim tarzlarını konu edinip hangi yönetim biçiminin diğerlerinden daha iyi olduğunu araştırır. Bu bilgi aşağıdakilerden neyi anlatmaktadır?

Hukuk felsefesinin siyaset felsefesinin konularını içerdiğini

Siyaset felsefesinin hukuk felsefesi üzerinde temellendiği

Hukuk felsefesi ile siyaset felsefesinin ayrımını

Siyaset felsefesinin siyasetten farkını

Hukuk felsefesi ile siyaset felsefesinin ortak özelliklerini

Açıklama:

Felsefenin konularıyla alanlarını sıralayabileceksiniz.
Paragraf dikkatlice okunduğunda hukuk felsefesi ile siyaset felsefesi arasındaki ayrımı anlattığı açıkça görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Yunan’da, felsefe, milattan önce altıncı yüzyılda genel olarak neyi araştırma konusu yapmıştır?

Varlık

Yokluk

Hiçlik

Evren

Galaksi

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Felsefenin en eski merkezlerinden biri olan antik Yunan’da, felsefe, milattan önce altıncı yüzyıldan başlayarak varlığa, neyin gerçekten var olduğuna ilişkin teorik bir araştırma olarak başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Batı felsefesinin ilk filozofu ve bilim adamı olarak kim kabul edilir?

Sokrates

Platon

Aristoteles

Thales

Descartes

Açıklama:

Felsefenin veya onun bilinen ve yaygın kabul gören şekli olarak Batı felsefesinin doğuşunun ancak muthostan logosa geçiş yoluyla olabileceğini açıklayabileceksiniz.
Thales, Batılı anlamda ilk filozof ve bilim adamı olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Felsefeyle uğraşabilmek, felsefeci olabilmek için en çok ihtiyaç duyduğumuz şey nedir?

Merak

Korku

Sevgi

İhtiyaç

İnanç

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Felsefeyle uğraşabilmek, felsefeci olabilmek için en çok ihtiyaç duyduğumuz şey, işte bu merak ve hayret etme yeteneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Felsefe tarihinin ilk ve en önemli Bütünleştirici Teorisini kim geliştirmiştir?

Thales

Anaksimandros

Anaksimenes

Platon

Aristoteles

Açıklama:

Felsefenin bilim, din ve sanat gibi disiplinlerle olan ortaklığını ve farklılıklarını ayırt edebileceksiniz.
İdealist bütünleştiriciliğin ilk ve en önemli temsilcisi olan Platon, karşı karşıya kaldığına inandığı felsefi problemlere bir çözüm getirmek amacıyla felsefe tarihinin en bütünleştirici teorisi olarak meşhur İdealar teorisini geliştirmişti.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Felsefenin konuları, son çözümlemede hangi üç ana konuya indirgenebilir?

Varlık - Bilgi - Metafizik

Varlık - Bilgi - Değer

Varlık - Bilgi - Etik

Varlık - Bilgi - Estetik

Varlık - Bilgi - Epistemoloji

Açıklama:

Felsefenin konularıyla alanlarını sıralayabileceksiniz.
Felsefenin konuları, son çözümlemede üç ana konuya indirgenebilir. Bunlar da sırasıyla varlık, bilgi ve değerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

“İncelenmemiş, sorguya çekilmemiş bir hayatın yaşanmaya değer olmadığını” hangi düşünür söylemiştir?

Thales

Sokrates

Platon

Aristoteles

Descartes

Açıklama:

Felsefenin değerini ifade edebileceksiniz.
Sokrates, “incelenmemiş, sorguya çekilmemiş bir hayatın yaşanmaya değer olmadığını” söylemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Platon'un çizdiği filozof resminde hayatı anlamaya çalışan insan hangi imge ile temsil edilir?

Atlet

Tüccar

Felsefeci

Öğretmen

Kral

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Platon'un çizdiği filozof resminde : • Satıcı veya tüccar; maddeye belli bir düşkünlük gösteren, yalnızca parayla mutlu olunabileceğini düşünen insan tipini ifade eder. • Atlet; egosu güçlü, şan ve şeref peşinde koşan, her daim kendini kanıtlama mücadelesi veren insanı gösterir. • Felsefeci; olup bitenleri anlamaya çalışan, insanları peşlerinden koşturan şey ya da güçlerin gerçek değerini kavrama çabası içinde olan, kısacası sadece insanları değil, bir bütün olarak hayatı anlamaya çalışan insanı ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi felsefe tarafından yanıtlanan ikinci düzey sorulardandır?

İvme nedir?

Güzel nedir?

Kütle nedir?

Anksiyete nedir?

Yer çekimi nedir?

Açıklama:

Felsefenin bilgelikle olan ilişkisini açıklayabileceksiniz.
İkinci düzey sorular, çoğu zaman ruhun, sayının, güzelliğin, varlığın ne olduğuyla ilgili büyük sorularla tanımlanır. Birinci düzey sorular ise doğayı bir takım yasalar üzerinde sorgular. A, C, D ve E seçenekleri birinci düzey sorulardandır.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Varlığı görünüşler ve idealar olmak üzere ikiye ayıran filozof kimdir?

Platon

Sokrates

Aristoteles

Descartes

Thales

Açıklama:

Felsefenin bilim, din ve sanat gibi disiplinlerle olan ortaklığını ve farklılıklarını ayırt edebileceksiniz.
Platon, varlığı görünüşler ve idealar dünyası olarak ikiye ayırmış nihai gerçekliğin idea cinsinden varlıklar olduğunu söylemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi klasik felsefe anlayışının kurucu/bütünleştirici boyutunun temsilcilerinden biridir?

Baruch Spinoza

Bertrand Russell

Ludwig Wittgenstein

Gilbert Ryle

George Edward Moore

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.
Kurucu ya da bütünleştirici boyut, felsefenin ta ilk başlangıcından itibaren, yani Thales’ten bu yana yaklaşık iki bin beş yüzyıllık süreç boyunca çeşitli şekillerde karşımıza çıkan klasik felsefe anlayışının tanımlayıcı yönü veya ayırt edici özelliğini meydana getirir. Söz konusu felsefe tasavvurunun en önemli temsilcileri aras›nda Platon, Aristoteles, Aquinalı Thomas (1225-1274), Farabi (874-950), René Descartes (1596-1650), Gottfried Leibniz (1646-1716), Baruch Spinoza (1632-1677), Kant ve Georg Wilhelm Hegel (1771-1831) gibi düşünürler bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Felsefenin bilimin kendisi ile ilgili sorular sorabilmesi onun hangi özelliğine işaret eder?

Birinci düzey bir etkinlik olması

Bilgelik arayışı içinde olması

Felsefenin analitik boyutu

İkinci düzey bir etkinlik olması

Felsefenin bütünleştirici boyutu

Açıklama:

Felsefenin ikinci düzey bir etkinlik olduğunu açıklayabileceksiniz.
Felsefe iki açıdan ikinci düzey bir etkinliktir. Örneğin bilim, doğayla ilgili sorular sorar. Oysa felsefe, bilimin kendisiyle ilgili sorular sorar.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Analitik felsefe anlayışı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Dile dayalı bir felsefe anlayışını temsil eder

Metafiziğe yoğunlaşır

Dünya üzerine kuşatıcı sentezler üretmeyi hedefler

En önemli temsilcilerinden biri Aquinalı Thomas'dır

Varlık sorusu üzerine yoğunlaşır

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.
Dile dayalı bir felsefe anlayışını cisimleştiren ve daha ziyade kavram analizi çalışmalarıyla belirlenen analitik felsefenin önemli temsilcileri arasında Bertrand Russell (1872-1970), George Edward Moore (1873- 1958), Gilbert Ryle (1900-1976), Ludwig Wittgenstein (1889-1951) benzeri düşünürler bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 87

"Aklın İdaresi İçin Kurallar" isimli eserin yazarı aynı zamanda modern felsefenin kurucularından biri olan düşünür kimdir?

Thales

Platon

Descartes

Ludwig Wittgenstein

Immanuel Kant

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.
Gerçekten de Descartes modern felsefenin kurucusu olarak ortaya ç›karken bir yandan da skolâstik düflüncenin klasik araçlarına karşı yeni bir yöntem önermişti. Aklın idaresi için Kurallar adlı eserinde ortaya koyduğu bu yöntemin üçüncü adımı “düşünceleri basitten karmaşığa yükselecek şekilde düzenlemek gerektiğini” dile getiren sentez kuralıydı.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Tarafsız olma iddiasıyla ortaya konan bilgi iddialarının gerçekte belli bir iktidar zemini üzerinde yükseldiğini savunan düşünür kimdir?

Nietzsche

Foucault

Hegel

Wittgenstein

Descartes

Açıklama:

Felsefenin kurucu, analitik ve eleştirel boyutlarını ayırt edebileceksiniz.
Nitekim Foucault, bilginin tarihsel süreç içinde oluşturulup tanımlandığını ileri sürerek nesnel, tarafsız ve evrensel olma iddiasıyla ortaya konan bütün bilgi iddialarının gerçekte belli bir iktidar formunu tesis etme zemini üzerine yükseldiğini savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Aşağıdaki sorulardan hangisi epistemolojinin ilgi alanına girer?

İyi bir hayat nasıl olmalıdır?

Varlık sadece madde midir?

Dilin özü nedir?

Bilgi nedir?

Anlam nedir?

Açıklama:

Felsefenin konularıyla alanlarını sıralayabileceksiniz.
"Bilgi nedir?" sorusu bilgi felsefesinin yani epistemolojinin alanına dahildir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin bireysel düzeydeki katkıları arasında yer almaz?

Felsefe kavram karışıklığını perçinler

Felsefe mutluluk amacı için bir araç olabilir

Felsefe yaşamı anlamlandırma isteğine cevap verebilir

Felsefe kendimizi tanıma imkanı sağlar

Felsefe ilkeli bir hayat için gereklidir

Açıklama:

Felsefenin değerini ifade edebileceksiniz.
Felsefe kavram ve kafa karışıklığını giderir.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Bilgelik ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Belli bir zihinsel olgunluğa sahip olmaktır.

Felaketleri metanetle karşılamaktan ibaret bir ahlak anlayışıdır.

Sorgulayıcı bir tutum sergilemektir.

Hayatı iyi okuyup doğru ve anlamlı bir şekilde yorumlamaktır.

Olup bitenlerin nedenlerine dair sağlam bir kavrayıştır.

Açıklama:

Bilgelik, belli bir zihinsel olgunluğa sahip olma, sorgulayıcı bir tutumla sahip olunan bilgileri anlamlı ve ilkeli bir hayat doğrultusunda sağlıklı kullanma, hayatı iyi okuyup doğru ve anlamlı bir şekilde yorumlama anlamına gelir. Ayrıca, bilgelik belli bir entelektüel tutum, olup bitenlerin nedenlerine dair sağlam bir kavrayış, varlığın yapısına ve hayatın anlamına dair derinlikle bir vizyon, eylemlerin ilkeleri ve nihai amaçlarla ilgili kuşatıcı bir düşünüm anlamına gelir. Ancak, bilgelik sadece bir yaşama sanatı, uygun ya da doğru eylemde bulunmak, aşırılıktan ya da ölçüsüzlükten sakınmak, felaketleri metanetle karşılamaktan ibaret olan bir anlak kavrayışı ya da moral duruş değildir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 92

Üç hayat öğretisi metaforuna göre felsefeci aşağıdaki seçeneklerden hangisini ifade eder?

Bütün olarak hayatı anlamaya çalışan insan

Maddeye belli bir düşkünlük gösteren insan

Yalnızca parayla mutlu olunabileceğini düşünen insan

Her daim kendini kanıtlama mücadelesi veren insan

Egosu güçlü, şan ve şeref peşinde koşan insan

Açıklama:

Üç hayat öğretisi metaforunda satıcı ya da tüccarlar, maddeye belli bir düşkünlük gösteren, yalnızca parayla mutlu olunabileceğini düşünen insan tipini ifade eder. Atlet ise egosu güçlü, şan ve şeref peşinde koşan, her daim kendini kanıtlama mücadelesi veren insanı gösterir. Oysa felsefeci, olup bitenleri anlamaya çalışan, insanları peşlerinden koşturan şey ya da güçlerin gerçek değerini kavrama çabası içinde olan, kısacası sadece insanları değil, bir bütün olarak hayatı anlamaya çalışan insanı ifade eder. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 93

“Bilim tarafından yanıtlanamayan, sadece felsefe tarafından yanıtlanmaya çalışılan sorulara denir.” Tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 94

Felsefenin kurucu unsurlarını meydana getiren kaç boyutu vardır?

Açıklama:

Felsefenin kurucu unsurlarını meydana getiren üç boyut vardır: kurucu veya bütünleştirici, analitik ve eleştirel boyutlar. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Aşağıda verilen isimlerden hangisi felsefenin kurucu (bütünleştirici) boyutunun temsilcilerinden değildir?

Rene Descartes

Immanuel Kant

Bertrand Russel

Baruch Spinoza

George Wilhelm Hegel

Açıklama:

Descartesi Kant, Spinoza ve Hegel kurucu ya da bütünleştirici boyutun en önemli temsilcilerindendir. Ancak Russel felsefenin analitik boyutunun temsilcilerindendir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 96

“İktidar - bilgi” kavramını kim geliştirmiştir?

Friedrich Nietzsche

Martin Heidegger

Jacques Derrida

Michel Foucault

Karl Marx

Açıklama:

İktidar - bilgi kavramını Foucault geliştirmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 97

Felsefenin konuları son çözümlemede kaç ana konuya indirgenebilir?

Açıklama:

Felsefenin konuları, son çözümlemede üç ana konuya indirgenebilir. Bunlar: varlık, bilgi ve değerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Felsefeyi “her türlü medeni çabanın gerisinde bulunması gereken kavrayış ve basireti, değer ve önem duygusunu yaratan” en önemli güç olarak gören çağdaş düşünür kimdir?

Fyodor Mihayloviç Dostoyevski

Ludwig Wittgenstein

Jean-Paul Sartre

Carl Gustav Jung

Alfred North Whitehead

Açıklama:

Barış ve demokrasiye yaptığı söz konusu katkı bir yana, aslında felsefe, büyük çağdaş düşünürlerden Alfred North Whitehead’in de söylediği gibi, “her türlü medeni çabanın gerisinde bulunması gereken kavrayış ve basireti, değer ve önem duygusunu yaratan” en önemli güç olmak durumundadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 99

Bilim ile felsefe arasındaki farklarla ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Bilim nesnel iken, felsefe özneldir.

Bilim varlığı parça halinde incelerken felsefe onu bütün olarak ele alır.

Bilim kanıt ve ispat kullanırken, felsefe gerekçelendirme ve haklılandırma kullanır.

Bilimde görüş çeşitliliği varken, felsefede doğrular vardır.

Bilimin temelinde yeni bilgi üretme arzusu varken, felsefenin temelinde insanı anlama ve gerçeği görme arzusu vardır.

Açıklama:

Bilimin ulaştığı sonuçlar herkesi bağlayan genel geçer sonuçlar olarak ortaya çıkar. Felsefede, matematiksel bir teorem veya bir fizik yasasıyla aynı düzeyde doğrular yoktur; onda herkesi bağlayan genel geçer sonuçlar olamaz. Bunun tersine, pek çok konuda birbirlerinden farklılık gösteren bir görüşler çeşitliliği vardır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 100

Alışkanlıklarının etkisiyle davranarak ya da şüphe etmeden yaşayarak sıradan bir hayat süren insanların durumunu en iyi şekilde anlatan “Mağara Benzetmesi” hangi filozofa aittir?

Aristoteles

Thales

Platon

Sokrates

Herakleitos

Açıklama:

Alışkanlıklarının etkisiyle davranan ya da şüphe etmeden yaşayanlar, çoğu zaman bireyselliklerini veya bireysel kimliklerini unutarak kolektif kimliklerine bağlanırlar; herkesin yaptığı gibi yaparak, yaşadığı gibi yaşayarak, dogmatik kalıpların cenderesine sıkışmış bir biçimde sıradan bir hayat sürdürürler. Bu durumu en iyi anlatan filozoflardan biri meşhur “Mağara Benzetmesi”yle antik Yunan filozofu Platon’dur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 101

Felsefenin en eski merkezlerinden biri olan antik Yunan’da, felsefe, hangi konu etrafında başlamıştır?

Varlık, neyin gerçekten var olduğu

Sosyal çevre içinde ahenkli ilişkiler geliştirmenin yolları

Doğru ve âdil yönetim

Aile ve cemaat değerleri

Önderlik ve devlet adamlığı

Açıklama:

Felsefenin en eski merkezlerinden biri olan antik Yunan’da, felsefe, milattan önce altıncı yüzyıldan başlayarak varlığa, neyin gerçekten var olduğuna ilişkin teorik bir araştırma olarak başlamıştı. Oysa yaklaşık olarak aynı dönemlerde,Doğu’da, düşünürlerin ilgileri daha farklı bir nitelik arz etti. Bu dönemde, örneğin Çinlilerin felsefelerinin daha somut ve pratik olduğu söylenebilir. Nitekim Çinli düşünürler felsefeden, sosyal çevre içinde ahenkli ilişkiler geliştirmenin yolları üzerine düşünmeyi anladılar. C,D ve E şıkları Konfüçyüs'un üzerinde durduğu konuları ifade etmektedir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi Sokrates'in öğrencisidir ?

Platon

Thales

Konfüçyüs

Goethe

Hobbes

Açıklama:

Felsefeyi esas itibarıyla bir eleştiri ve sorgulama, karşılıklı bir tartışma faaliyeti olarak anlayanSokrates (469-399), bu yüzden insan zihnini tembelleştirdiğine inandığı yazılı söze değer vermemiş ve fikirlerini ortaya koyduğu yazılı hiçbir şey bırakmamıştır. Onun öğrencisi Platon (427-347) da bu gelenek içinde yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 103

“Üç bin yılın hesabını göremeyen karanlıkta yolunu bulamaz, günü gününe yaşar ancak” sözü aşağıdakilerden hangisine aittir ?

Konfüçyüs

Goethe

Sokrates

Platon

Thales

Açıklama:

Alman şair ve düşünürü Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832) “Üç bin yılın hesabını göremeyen karanlıkta yolunu bulamaz, günü gününe yaşar ancak” demiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 104

''Mağara Benzetmesi'' aşağıdaki filozoflardan hangisine aittir ?

Konfüçyüs

Goethe

Platon

Thales

Hobbes

Açıklama:

“Mağara Benzetmesi” antik Yunan filozofu Platon tarafından yapılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 105

Felsefenin Grekçe karşılığı olan ''philosophia'' kelimesinin anlamını aşağıdakilerden hangisi karşılamaktadır ?

Merak

Şüphe

Hayret

Bilgelik sevgisi

Korku

Açıklama:

"Philosophia"sözcüğü, sevmek anlamına gelen “phileo” fiiliyle bilgelik anlamına gelen “sophia” sözcüklerinden türetilmiş olup bilgelik sevgisi veya hikmet arayışı anlamını taşır.

Doğru Cevap: D

Soru 106

Aşağıdakilerden hangisi bilgelik kavramını tam olarak karşılamaktadır ?

Çok fazla şey bilme

Çeşitli kaynaklardan ansiklopedik bilgiler edinme

Gözlem yoluyla çok sayıda deneyim biriktirme

Sorgulayıcı bir tutuma sahip olmama

Belli bir zihinsel olgunluğa sahip olma

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 107

Aşağıdakilerden hangisi batılı anlamda ilk filozof ve bilim adamı olarak kabul edilir ?

Konfüçyüs

Thales

Sokrates

Platon

Goethe

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 108

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin sahip olduğu değerlerden biridir?

Varlığı bilmeye ve açıklamaya çalışırken onu parçalar ve belli bir yönden ele alır.

Nesnel normlarla iş görür.

Kanıtlama ve ispat tarafından karakterize edilir.

Formüllerle ifade edilir ve nicelleştirilir.

Çıkar gözetmeyen bir bilgi anlayışı harekete geçirir.

Açıklama:

On yedinci yüzyılın meşhur bilimsel devriminden sonra, doğa bilimlerinde deney yoluyla test edilebilir bir bilgi birikimi gerçekleşmiş ve bu birikim, teknolojinin doğuşuna yol açmıştır. Felsefede, böyle bir pratik çıkar ya da yarar düşüncesi yoktur; onun temelinde, aslında yeni bilgi üretme arzusu da bulunmaz. Onun temelinde, insanın anlama ve gerçeği görme arzusu bulunur; yani felsefeyi, çıkar gözetmeyen bir bilgi anlayışı harekete geçirir.Çıkar gözetmeyen bir bilgi anlayışı Felsefeye ait bir özelliktir.

Doğru Cevap: E

Soru 109

Modern felsefenin kurucusu aşağıdakilerden hangisidir ?

Descartes

Platon

Goethe

Hobbes

Konfüçyüs

Açıklama:

Descartes modern felsefenin kurucusu olarak ortaya çıkarken bir yandan da skolâstik düşüncenin klasik araçlarına karşı yeni bir yöntem önermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 110

Aşağıdakilerden hangisi ''iyi ve kötü'' kavramlarının soy kütüğünü ortaya çıkarmaya çalışmış ve bu çalışmayı bir soy kütüğü yöntemi olarak tanımlamıştır ?

Thales

Platon

Hobbes

Goethe

Nietzsche

Açıklama:

Nietzsche, hemen bütün kavramlar gibi “iyi” ve “kötü” kavramlarının da çıkardan bağımsız olmadığını öne sürerek bu kavramların güç kavramıyla olan ilişkilerini araştırmıştır. Başka bir deyişle o, ahlaki inançların tarihsel köklerini, moral kavram ve fikirlerin kökenlerini ortaya çıkarma anlamında bir jeneolojik etkinlik içine girmiş ve iyiyle kötü kavramlarının soy kütüğünü çıkarmaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 111

Şıklardakilerden hangisi, diğerlerine göre, insanı felsefe yapmaya yönelten daha temel bir duygudur?

Dehşet

Kibir

Merak

Arzu

Korku

Açıklama:

Felsefeyle uğraşabilmek, felsefeci olabilmek için en çok ihtiyaç duyduğumuz şey, merak ve hayret etme yeteneğidir. Bu yetenek aslında bütün çocuklarda, özellikle de küçük çocuklarda vardır. Hepimiz çocukların “Yalan söylemek neden yanlıştır?”, “İnsanlar ölünce nereye giderler?” benzeri sorularına muhatap oluruz.

Doğru Cevap: C

Soru 112

I. Belli bir zihinsel olgunluğa sahip olmak II. Çeşitli kaynaklardan ansiklopedik bilgiler veya gözlem yoluyla çok sayıda deneyim biriktirme III. Hayatı iyi okuyup doğru ve anlamlı bir şekilde yorumlama IV. Sorgulayıcı bir tutumla sahip olunan bilgileri anlamlı ve ilkeli bir hayat doğrultusunda sağlıklı kullanma. Bilgelik kavramı üstteki anlamlardan hangilerini içerir?

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

I, III, ve IV

Hepsi

Açıklama:

Bilgelik, kesinlikle çok fazla şey bilme, çeşitli kaynaklardan ansiklopedik bilgiler veya gözlem yoluyla çok sayıda deneyim biriktirme anlamına gelmez. Bilgelik, belli bir zihinsel olgunluğa sahip olma, sorgulayıcı bir tutumla sahip olunan bilgileri anlamlı ve ilkeli bir hayat doğrultusunda sağlıklı kullanma, hayatı iyi okuyup doğru ve anlamlı bir şekilde yorumlama anlamına gelir. Buna göre bilgelik sadece bir yaşama sanatı, uygun ya da doğru eylemde bulunmak, aşırılıktan ya da ölçüsüzlükten sakınmak, felaketleri metanetle karşılamaktan ibaret olan bir ahlak kavrayışı ya da moral duruş değildir. O, aynı zamanda ve çok daha önemlisi, belli bir entelektüel tutum, olup bitenlerin nedenlerine dair sağlam bir kavrayış, varlığın yapısına ve hayatın anlamına dair derinlikli bir vizyon, eylemlerin ilkeleri ve nihai amaçlarla ilgili kuşatıcı bir düşünüm anlamına gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 113

I. Varlığı ya da dünyayı anlamlı kılmaya kalkışmak II. Algısal görünüşlerin ötesine geçmek III. Sorgulamak ve tartışmak Yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri bilim, felsefe, din ve sanatın ortak noktalarıdır?

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız I

I-II-III

Açıklama:

Dünyanın açıklanması ve anlamlı kılınması, insanın çok boyutlu yapısı veya farklı katmanlara ayrılmış manevi gerçekliği sayesinde, dört eksen üzerinden gerçekleşir: Bilim, din, sanat ve felsefe. Birbirlerinden önemli farklılıklar gösteren, hatta tarihsel süreç içinde en azından bazılarının birbirleriyle çatıştığı ileri sürülmüş olan bu dört disiplinin tek bir ortak noktası vardır. Bu ortak nokta da onların varlığı ya da dünyayı anlamlı kılmaya kalkışmalarından ve bunu algısal görünüşlerin ötesine geçerek yapmalarından meydana gelir. Bilim ile felsefe bütünüyle rasyonel bir temel üzerinde yükselirken din ile sanat güçlerini ve temellerini akli bir kaynaktan almaz. Kaynağı rasyonel değil de ilahi olan dinde, insan, varlığın Tanrı’ nın yaratıcı eylemi yoluyla anlamlandırılmasını ifade eden dini hakikatleri ilahi mesaj yoluyla öğrenir. Başka bir deyişle dinin bakış açısından, insan, birtakım dini ve ahlaki doğruları, kendi başına bulamaz. Bu yüzden, dinde temel tavır, mutlak teslimiyettir; dindar kişi, Tanrı’nın arzusu önünde, alçakgönüllülükle boyun eğen kişidir. Bundan dolayıdır ki dini hakikatler sorgulanamaz, tartışılamaz.

Doğru Cevap: A

Soru 114

Thales’in ilk bilim adamı-filozof kabul edilmesinin en önemli nedeni nedir?

"Sayı nedir?" sorusunu yanıtlamaya çalışması.

Dış dünyaya baktığında neredeyse sonsuz sayıda farklı şeylerden oluşan bir çokluk görmüş olması ve bu çokluğun ancak kendisinden türemiş olduğuna inanılan bir birliğe indirgenerek anlamlı olabileceğini düşünmesi.

Yeryüzündeki şeyleri bir tarafa bırakıp “gökyüzünde olup bitenlere” ilgi göstermesi.

Bir görünüş-gerçeklik ayrımı yaparak neyin gerçekten var olduğunu araştırmış olması.

Doğal olayların, doğaüstü güç ve nedenler yoluyla değil de doğal nedenleriyle açıklanması gerektiğini kabul etmesi.

Açıklama:

Bilim ile felsefe arasında bir ayrımın olmadığı bir çağda yaşayan Thales, Batılı anlamda ilk filozof ve bilim adamı olarak kabul edilir. Felsefi görüşleri yanında astronomi ve matematiğe dair çalışmalarıyla da tanıdığımız Thales’in ilk bilim adamı-filozof kabul edilmesinin en önemli nedeni, onun “doğal olayların, doğaüstü güç ve nedenler yoluyla değil de doğal nedenleriyle açıklanması gerektiği” kabulüdür. Buna göre, doğadaki olayları tanrıların hiddetiyle izah etmekten oluşan açıklama, efsaneye dayalı bir açıklamadır; o, belli bir olaya ilişkin genelleştirilemeyen, hiçbir şekilde test edilip sorgulanamayan ve sadece kabul edilmesi istenen bir açıklamadır. Oysa olup bitenleri veya doğadaki değişmeleri, Pythagorasçıların veya Empedokles’in yaptığı gibi, nitelikleri niceliğe indirgeyerek veya nesneleri meydana getiren temel öğelerin oransal değişimleri yoluyla açıklamak, tamamen doğal nedenlere dayanan, bütünüyle akli ve test edilebilir bir açıklamadır. Dahası, akla dayalı bir anlamlı kılma çabasından oluşan bilim ya da felsefede sunulan açıklama genel ya da evrensel bir açıklama olmak durumundadır.

Doğru Cevap: E

Soru 115

Şıklardan hangisi ikinci düzeyden bir etkinliktir?

Bilim

Felsefe

Sanat

Din

Hiçbiri

Açıklama:

Felsefeyi, bilim de dahil olmak üzere, diğer disiplinlerden ayıran çok daha önemli bir özellik, onun ikinci düzeyden bir etkinlik olmasıdır. Başka bir deyişle, söz gelimi bilim, doğayı veya evrende karşımıza çıkan olguları açıklamaya çalışan birinci düzeyden bir etkinliktir. Bilimin üzerine gelen bilim felsefesi,
doğayı, doğal olayları açıklayan bilimin kendisini açıklamaya yönelirken ikinci düzeyden bir açıklama ya da betimleme sunar. Bu durum, hiç kuşku yok ki din ve sanat için de geçerlidir. Yani, din felsefesiyle sanat felsefesi bizatihi dinin kendisiyle sanatın kendisine ilişkin ikinci düzeyden açıklamalar getirir.

Doğru Cevap: B

Soru 116

Şıklardan hangisi felsefenin kurucu boyutunu dile getirir?

Doğru olduğu apaçık bir biçimde bilinmeyen hiçbir şeyi doğru kabul etmemek gerekir.

Tek tek malumat ya da bilgi parçaları bir araya getirilirken onlara bir şekilde kazanmış olduğu birtakım açıklayıcı yapılar, kucaklayıcı paradigmalar veya temsil şemaları üzerinden anlam yüklenir.

Felsefe hatalı anlam içeriklerini veya neye hizmet ettiğini gösterdiği kavram ve teorilere yüklenmesi gereken yeni anlam ufuklarına işaret eder.

Bilgi, tarihsel süreç içinde oluşturulup tanımlanmıştır. Nesnel, tarafsız ve evrensel olma iddiasıyla ortaya konan bütün bilgi iddiaları gerçekte belli bir iktidar formunu tesis etme zemini üzerinde yükselir.

Kavramsal bulanıklık ya da karışıklık sadece entelektüel yönden değil fakat eylem yönünden de kargaşaya yol açar.

Açıklama:

Felsefenin kurucu veya bütünleştirici boyutu aslında, insanın zihninin bilişsel gelişiminin veya aklın bir hedefe yönelimli çalışmasının bir sonucu olarak ortaya çıkar. Gerçekten de insan zihni sadece birtakım izlenim veya deneyimsel verileri pasif bir şekilde almakla kalmayıp, onlara yapı kazandırarak anlam yükler. O, tek tek malumat ya da bilgi parçalarını bir araya getirirken onlara bir şekilde kazanmış olduğu birtakım açıklayıcı yapılar, kucaklayıcı paradigmalar veya temsil şemaları üzerinden anlam yükler. Bu, insanın dünyayı anlamlandırıp açıklayabilmesinin en önemli yolunu meydana getirir ve ona varlığın veya hakikatin tümünü anlamlandırma imkânı verecek teoriler temin eder. A şıkkı analitik boyutunu, C ve D eleştirel boyutunu ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 117

I. Anlama
II. Uygulama
III. Anlamlı kılma
IV. Açıklama
V. Savunma
İfadelerden hangisi ya da hangileri felsefenin en temel işlevleridir?

I, III, V

I, IV , V

I, III, IV

I, III, IV, V

I,II,III,IV

Açıklama:

Felsefe de aynı anda birçok işlevi yerine getirir. Onun en temel işlevleri anlama, anlamlı kılma ve açıklama işlevleridir. Bununla birlikte, felsefenin yegâne işlevleri bu teorik işlevlerden ibaret olmayıp o kendisini çoğu zaman birtakım pratik işlevlerle de gösterir. Felsefe, bütün bu işlevleri kendi alt dallarında hayata geçirip farklı şekillerde tezahür eder.

Doğru Cevap: C

Soru 118

Şıklardaki ifadelerden hangisi felsefenin bir dalı olan metafiziği işaret etmektedir?

Televizyondan, gazeteden veya bir internet sitesinden öğrendiğimiz malumatları bilgi sayabilir miyiz?

İletişim ya da anlam aktarımı nasıl mümkündür?

Bilim ve teknolojiye sahip olan toplumların bilimsel bilgi ve teknolojiyi yeterince üretemeyen toplumlar üzerinde ne kadar büyük bir hegemonya kurduğuna her gün tanık olmaktayız.

Neyin gerçekten var olduğu, varlık bakımından neyin geçici, neyin kalıcı olduğu konusunda meraka düştüğümüz olmuyor mu?

Kendi kişisel hayatında ahlaki doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden ayırma çabası içine girmemiş insan, gerçekten de yok gibidir.

Açıklama:

Neyin gerçekten var olduğu, varlık bakımından neyin geçici, neyin kalıcı olduğu konusunda meraka düştüğümüz olmuyor mu? “Varlık sadece madde midir yoksa maddeye ek olarak ruh da var mıdır?” sorusu kadar temel bir soru olabilir mi? Maddeyle zihin arasındaki bir ilişki olup olmadığı, evrende bir nedenselliğin hüküm sürüp sürmediği; sürüyorsa eğer, bunun özgürlüğümüzü nasıl etkilediği hepimizi ilgilendiren sorulardır. Varlıkla ilgili bu türden sorularda yardımımıza koşan felsefe dalı, metafizik ve zihin felsefesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 119

Aşağıdakilerden hangisi Batı felsefesinin ilk filozofu olarak kabul edilir?

Thales

Parmanides

Sokrates

Platon

Aristotales

Açıklama:

Batı felsefesinin ilk filozofu Tales'tir.

Doğru Cevap: A

Soru 120

Aşağıdakilerden hangisi dile dayalı felsefe anlayışını cisimleştiren ve daha ziyade kavram analizi çalışmalarıyla belirlenen analitik felsefenin önemli düşünürlerinden biridir?

Wittgenstein

Kant

Hume

Hegel

Platon

Açıklama:

Dile dayalı bir felsefe anlayışını cisimleştiren ve daha ziyade kavram analizi çalışmalarıyla belirlenen analitik felsefenin önemli temsilcileri arasında Bertrand Russell (1872-1970), George Edward Moore (1873- 1958), Gilbert Ryle (1900-1976), Ludwig Wittgenstein (1889-1951) benzeri düşünürler bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 121

Modern felsefenin kurucusu kimdir?

Hegel

Descartes

Hobbes

Platon

Thales

Açıklama:

Modern felsefenin kurucusu Descartes'dir. Felsefe için yeni bir yöntem önermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 122

Nietzsche felsefeye dayanak olan mutlak değer kavramı yerine aşağıdaki kavramlardan hangisini önermiştir?

Duyum

Sezgi

Güç

Algı

Ontolojik fark

Açıklama:

Düşünürler ilk Çağ ve Orta Çağ boyunca iyi ve kötünün, insan ve toplumdan bağımsız olan mutlak değerler, verili şeyler olduğuna inanmışlardır. Bugün de çoğumuz nesnel olarak belirlenmiş iyi ve kötüler olduğuna inanırız. Oysa Nietzsche, hemen bütün kavramlar gibi “iyi” ve “kötü” kavramlarının da çıkardan bağımsız olmadığını öne sürerek güç kavramını incelemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 123

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin bireysel katkılarından biri değildir?

Mutluluk için bir araç olması

Manevi bir haz vermesi

Kavrayışı zenginleştirmesi

Kendini tanıma imkanı sağlaması

Gerçeklerden uzaklaştırması

Açıklama:

Felsefe kişiyi gerçeklerden uzaklaştırmaz. Tam tersine felsefe bir hakikat arayışıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 124

Kafa ve kavram karışıklığımızı gidermeye yarayan disiplin aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyoloji

Felsefe

Antropoloji

Dilbilim

Sanat

Açıklama:

Çünkü günümüzde pek çok insan birtakım zihinsel karışıklıklar yüzünden dertler ve kaygılar içinde kıvranıp durur.Felsefe, kafa ve kavram karışıklığımızı gidermeye yarar.

Doğru Cevap: B

Soru 125

Felsefeyi bir alet kutusuna benzeten düşünür kimdir?

Wittgenstein

Heidegger

Kant

Russell

Hegel

Açıklama:

İnsan hayatında aynı anda birçok işi gerçekleştiren felsefenin söz konusu çok işlevselliğine dikkat çekenlerden biri de Wittgenstein olmuştur. Hatta o, dikkat çekmekle kalmamış, felsefeyi bu yüzden bir alet kutusuna benzetmiştir.

Doğru Cevap: A

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Epistemoloji nin içeriklerinden değildir?

Söz

Akıl

Bilim

Teori

Kalıtım

Açıklama:

Kalıtım, Epistemoloji nin içeriklerinden değildir.
E Kalıtım

Doğru Cevap: E

Soru 2

Epistemolojiyle enine boyuna meşgul olan ilk filozof kimdir?

Platon

Descartes

James

Berkeley

Locke

Açıklama:

Platon,Epistemolojiyle enine boyuna meşgul olan ilk filozoftur.
A Platon

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi epistemolojinin ilgilendiği beş ana başlıktan biri değildir?

Bilginin doğası

Bilginin doğruluğu

Bilginin kaynağı

Bilginin imkanı

Bilginin evrenselliği

Açıklama:

Bilginin evrenselliği,epistemolojinin ilgilendiği beş ana başlıktan biri değildir.
E Bilginin evrenselliği

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi önermelerin doğruluğunu belirleyen ölçütlerden bir değildir?

Mütekabiliyet

Apaçıklık

Tutarlılık

Mutabakat ve yarar

Uyumsuzluk

Açıklama:

Uyumsuzluk önermelerin doğruluğunu belirleyen ölçütlerden bir değildir.
E Uyumsuzluk

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Descartes ve Spinoza gibi rasyonalist filozoflar tarafından geliştirilmiş doğruluk kuramlarından biridir?

Bağdaşımcı

Apaçıklık

Mutabakatçı

Tutarlılık

Pragmatist

Açıklama:

Apaçıklık, Descartes ve Spinoza gibi rasyonalist filozoflar tarafından geliştirilmiş doğruluk kuramlarından biridir.
B Apaçıklık

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi bilginin kaynağı ile ilintili değildir?

Akılcılık

Deneyimcilik

Sentezci yaklaşım

Sezgicilik

Mütekabiliyetçilik

Açıklama:

Mütekabiliyetçilik,bilginin kaynağı ile ilintili değildir.
E Mütekabiliyetçilik

Doğru Cevap: E

Soru 7

James ve Dewey tarafından geliştirilmiş,"sahip olduğumuz inançlar, kanaatler ya
da bilgiler bütün faaliyetlerimizi etkiler onlara yön verir" doğruluk anlayışı hangisidir?

Mutabakatçı

Pragmatist

Bağdaşımcı

Apaçıklık

Tutarlılık

Açıklama:

James ve Dewey tarafından geliştirilmiş,"sahip olduğumuz inançlar, kanaatler ya
da bilgiler bütün faaliyetlerimizi etkiler onlara yön verir" doğruluk anlayışı,Pragmatist doğruluk anlayışıdır.
B Pragmatist

Doğru Cevap: B

Soru 8

Ampirizm, aşağıdaki seçeneklerden hangisini savunur?

Bilginin mümkün tek kaynağının deneyim olduğunu

Bilginin kaynağının akıl olduğunu

Bilginin kaynağında, hem akıl hem deneyim olduğunu

Bilginin kaynağında sezginin olduğunu

Bilginin kaynağında kuşku olduğunu

Açıklama:

Ampirizm, Bilginin mümkün tek kaynağının deneyim olduğunu savunur.
A Bilginin mümkün tek kaynağının deneyim olduğunu

Doğru Cevap: A

Soru 9

Kuşkuyu kesin bilgiye erişmek için bir araç olarak kullanan Descartes’in
kuşkuculuğu hangisidir?

Deneyim dışı kuşkuculuk

Lokal kuşkuculuk

Metodolojik kuşkuculuk

Radikal kuşkuculuk

Kısmi kuşkuculuk

Açıklama:

Kuşkuyu kesin bilgiye erişmek için bir araç olarak kullanan Descartes’in
kuşkuculuğu,Metodolojik kuşkuculuktur.
C Metodolojik kuşkuculuk

Doğru Cevap: C

Soru 10

Öznel idealizmin ikinci versiyonu olan Transendental epistemolojik idealizm temsilcisi kimdir?

Pascal

Pyrrhon

Protagoras

Kant

Timon

Açıklama:

Öznel idealizmin ikinci versiyonu olan Transendental epistemolojik idealizm temsilcisi, Kant tır.
D Kant

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden kavramlardan hangisi "gerekçelendirilmiş doğru inanç"ın karşılığıdır?

Bilgi

Tümdengelim

Antropoloji

Fenomenoloji

Yöntem

Açıklama:

Birinci ya da standart bilgi tanımı, bilgiyi bir ürün olarak ele alır. Söz konusu bilgi
tanımı, ilk kez Platon’un Theaetetos adlı diyaloğunda öne sürülen “gerekçelendirilmiş doğru inanç” olarak bilgi anlayışını ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Platon'a göre bireysel varlıkları konu alan, duyu algısına dayanan biliş tarzına ne ad verilir?

Sanı (doxa)

Akıl (Logos)

Tümdengelim

Episteme

Epistemoloji

Açıklama:

Sanı (doxa), Platon’da bireysel varlıkları konu alan duyu algısına dayalı biliş tarzı olarak geçer.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Hakikati ve bilgiyi, diyalektik yönteme uygun bir süreç olarak gören Hegel'e göre, tez ve antitezin içerdiği doğrulukları bir araya getiren kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sentez

Çelişki

Tümdengelim

Tümevarım

İmgelem

Açıklama:

Diyalektik yönteme göre tez ve antitezin içerdiği doğrulukları bir araya getiren sentezdir. Çelişki, sentezle aşılır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi, varlığın ya da gerçekliğin (realite) bir özelliği değil, bilginin (önermenin) bir özelliği olarak kabul edilir?

Doğruluk (hakikat)

Estetik

Sanı (doxa)

Görecilik (rölativizm)

Diyalektik

Açıklama:

Doğruluk (hakikat) varlığın ya da gerçekliğin değil, bilgi ya da önermenin bir özelliğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

"Odada şu an bir vızıltı var" önermesinin, odada bulunan insanların ortak görüşü ile doğrulanabileceğini bildiren doğruluk anlayışı nedir?

Bağdaşımcı Doğruluk Anlayışı

Pragmatist Doğruluk Anlayışı

Sahici Doğruluk Anlayışı

Sentezci Doğruluk Anlayışı

Mutabakatçı Doğruluk Anlayışı

Açıklama:

Doğruluğu belirleyen temel ölçütleri sıralayabileceksiniz.
Mutakabatçı Doğruluk anlayışına göre insanların ortak görüşüne bağlı olarak doğrulanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdaki görüşlerden hangisi insan bilgisine bir sınır çekilemeyeceğini bildirir?

Epistemolojik Realizm

Transendental Epistemolojik idealizm

İçkin Epistemolojik İdealizm

Kopernik Devrimi

Perspektif Epistemolojik İdealizm

Açıklama:

Bilgiye sınır getirilip getirilemeyeceğine karar verebileceksiniz.
İnsan bilgisine bir sınır çekilemeyeceğini, öznenin zihin dışı nesneleri gerçekte oldukları şekliyle bilebileceğini söyleyen epistemolojik realizmdir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

“Elektrik düğmesi kapının sağındadır” önermesini, önermenin ışığın yakılması ve odanın aydınlanması sonucunu doğurmasına göre doğrulayan doğruluk anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Bağdaşımcı Doğruluk Anlayışı

Pragmatist Doğruluk Anlayışı

Sahici Doğruluk Anlayışı

Sentezci Doğruluk Anlayışı

Mutabakatçı Doğruluk Anlayışı

Açıklama:

Doğruluğu belirleyen temel ölçütleri sıralayabileceksiniz.
Pragmatist doğruluk anlayışı, doğruluğun başka bir özelliği, yani doğru inanç ya da önermelerin eylem için iyi bir temel ya da rehber olmaları özelliği üzerinde yoğunlaşır ve bu özelliğin doğruluğun özünü meydana getirdiğini savunur. Bu yüzden bahsedilen doğrulama yöntemi pragmatist doğuruluk anlayışı kapsamına girer.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Bilginin kaynağında ne sadece deneyim ne de salt aklın bulunduğunu, onun akıl ve deneyimin ortak katkılarının ürünü olduğunu dile getiren anlayışa ne ad verilir?

Deneyimcilik

Akılcılık

Sezgicilik

Sentezcilik

Görecelik

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.
Bilginin kaynağında ne sadece deneyim ne de salt aklın bulunduğunu, onun akıl ve deneyimin ortak katkılarının ürünü olduğunu dile getiren anlayış senteciliktir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi, doğruluğu (hakikat) inançlar arasındaki tutarlılık ilişkisiyle özdeşleştiren görüşü ifade eder?

Bağdaşımcı doğruluk

Apaçıklık olarak doğruluk

Pragmatist doğruluk

İmgelemci doğruluk

Temsili doğruluk

Açıklama:

Doğruluğu inançlar arasındaki tutarlılık ilişkisiyle özdeşleştiren görüşe bağdaşımcı doğruluk görüşü denir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Doğruluğuna karar vermek için gözlem yapmamız gerekmeyen, yani deneyime değil, mantıksal analizle dayanan bilgiye ne ad verilir?

a priori bilgi

a posteriori bilgi

apodeiktik bilgi

İzlenimci bilgi

Olumsal bilgi

Açıklama:

A priori bilgi deneyime dayanmayan, deneyimden bağımsız, tecrübe yoluyla kazanılmış olan bilgidir ve mantıksal analize dayanır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi, bilginin kaynağında akıl olduğunu savunan akılcılık görüşüne uygun olan yöntemdir?

Tümdengelim

Tümevarım

Sezgicilik

İmgelem

Deneyim

Açıklama:

Ak›lc›l›k bilginin yegâne kaynağı ve sınama ölçütünün akıl olduğunu, onun malzemesinin temel ya da ilkel birtakım kavramlardan tümdengelimsel olarak türetildiiini öne süren görüş ya da tutumu ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi bilginin kaynağında deneyim olduğunu ileri süren ve savunan düşünürdür?

John Locke

Descartes

Platon

Parmenides

Spinoza

Açıklama:

John Locke (1632-1704), George Berkeley (1685-1753), Hume, John Stuart Mill (1806-1873) ve Russell gibi ünlü deneyimciler tarafından savunulan ampirizm, başlangıçta boş bir levha olan zihin üzerine konan işaretlerin önce birer izlenimden başka hiçbir şey olmadığını ileri sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdaki filozoflardan hangisi bilginin kaynağında akıl olduğunu savunan akılcılık anlayışını temsil eder?

Platon

Berkeley

Hume

Russell

Locke

Açıklama:

Akılcılığın önemli temsilcileri arasında Parmenides, Platon, Descartes, Spinoza ve Leibniz bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi, bilginin kaynağında hem akıl ve akılcılık hem de deneyim olduğunu ileri süren görüşü ifade eder?

Sentezci yaklaşım

Tümdengelimci yaklaşım

Tümevarımcı yaklaşım

Sezgici yaklaşım

İmgeci yaklaşım

Açıklama:

Bilginin kaynağında ne sadece deneyim ne de salt aklın bulunduğunu, onun akıl ve deneyimin ortak katkılarının ürünü olduğunu dile getiren yaklaşım sentezci yaklaşımdır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

I. Açıklama II. Bilim III. Pratik IV. Varlık V. Ahlak
“Logos” terimi yukarıdaki anlam içeriklerinden hangisine/hangilerine sahiptir?

I ve II’ye

II ve III’e

III ve V’e

III, IV ve V’e

I, IV ve V’e

Açıklama:

Yunanca kökenli olan “logos”, yaygın olarak, teori, akla uygun açıklama, gerekçelendirme ve bilim anlamlarında kullanılagelen bir terimdir. Doğru yanıt A’dır.
Giriş

Doğru Cevap: A

Soru 26

Üç öğeli/koşullu bilgi anlayışı ilk kez aşağıdakilerden hangisinde ortaya konulmuştur?

Menon’da

Devlet’te

Theaetetos’ta

Kritias’ta

Timaios’ta

Açıklama:

Bilginin standart tanımı olarak da bilinen, üç koşullu, “gerekçelendirilmiş doğru inanç” biçimindeki bilgi tanımına, ilk olarak Platon’un Theaetetos adlı diyaloğunda rastlanır. Doğru yanıt C’dir.
Bilginin Doğası

Doğru Cevap: C

Soru 27

“Doğruluk, düşüncelerin şeylerle olan uygunluğudur” biçiminde de ifade edilebilecek olan mütekabiliyetçi doğruluk görüşüne, ilk kez aşağıdakilerden hangisinde rastlanır?

Metafizik’te

Theaetetos’ta

Menon’da

Sofist’te

Kategoriler’de

Açıklama:

Bilginin doğruluğuna ilişkin en eski görüşlerden biri olan mütekabiliyetçi doğruluk görüşü, hakikatin/doğruluğun, düşünce ile şeyler arasındaki uygunluktan ortaya çıktığını savunur; bu anlamda bu görüşün ileri sürülüşüne ilk olarak Platon’un Sofist diyaloğunda rastlanır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

“ ............ , …… ile …… arasına idelerin veya nesnenin zihindeki temsillerinin girdiğini kabul eder” ifadesinde boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?

Apaçıklık olarak doğruluk anlayışı; önerme; gerçeklik

Pragmatist doğruluk anlayışı; uygulayan; anlayan

Mutabakatçı doğruluk görüşü; bilinen; bilen

Bağdaşımcı doğruluk görüşü; nesne; özne

Temsil epistemolojisi; zihin; nesne

Açıklama:

Paragraf, boşlukların şu şekilde doldurulmasıyla anlamlı bir bütünlüğe sahip olur: “ Temsil epistemolojisi , zihin ile nesne arasına idelerin veya nesnenin zihindeki temsillerinin girdiğini kabul eder”. Boşlukları doğru sırayla dolduranlar, temsil epistemolojisi, zihin ve nesne’dir. Doğru yanıt E’dir.
Bilginin Doğruluğu

Doğru Cevap: E

Soru 29

I. İnanç kuşkucularının iddiaları, din ve ahlak alanıyla sınırlı değildir.
II.Lokal kuşkuculara göre tüm bilgi türlerinin bilgisi imkansızdır.
III. Bilgi kuşkucusuna göre yalnızca bir bütün olarak bilgiye ulaşamayız.
IV. Bilginin hiçbir alanda ve biçimde mümkün olmadığını savunanlar, lokal kuşkuculardır.
Kuşkuculuk ve türleriyle ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangisi/hangileri doğrudur?

I ve II

Yalnız I

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

İnanç ve bilgi kuşkucuları, bilgi türlerinin olanaksızlığı konusunda yer yer genel-geçer, yer yer de belirli alanlarla sınırlı iddialarda bulunabilirler. Lokal kuşkucular ise, yalnızca bazı bilgi türlerinin ve bazı şeylerin bilgisinin olanaksız olduğunu savunurlar. Bu bilgi temelinde, madde II, III ve IV’de dile getirilenler yanlış, madde I’de dile getirilen doğrudur. Doğru yanıt B’dir.
Bilginin İmkanı

Doğru Cevap: B

Soru 30

“_______, her şeyin bireyin bakış açısına bağlı olduğunu, bütün bakış açılarının aynı değerde olduğunu, dolayısıyla mutlak hakikatlerin olamayacağını söyleyen görüştür.” ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

İnanç Kuşkuculuğu

Preskriptivizm

Bilgi Kuşkuculuğu

Perspektivizm

Lokal Kuşkuculuk

Açıklama:

“” içindeki ifade, mutlak bir göreciliğe de işaret eden, perspektivizm görüşünün savunduğu temel tezi dile getirmektedir. Doğru yanıt D’dir.
Bilginin İmkanı

Doğru Cevap: D

Soru 31

Locke II. Berkeley III. Descartes IV. Leibniz V. Platon

Yukarıdakilerden hangisi akılcılığın savunucuları arasında yer alır?

I, III ve IV

III, IV ve V

I, II ve III

I, II ve V

II, IV ve V

Açıklama:

Bilginin kaynağının aklı olduğunu savunan düşünürler arasında Parmenides, Platon, Descartes, Spinoza ve Leibniz gibi düşünürler yer alır. Oysa Locke ve Berkeley akılcılığı değil, deneyimciliği savunmuşlardır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

“Bilginin kökeninde ne salt akıl, ne de salt deneyim bulunur; her ikisi de gereklidir” biçiminde özetlenebilecek olan bilgi görüşü ve başlıca temsilcileri, aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Deneyimcilik; Locke, Berkeley

Akılcılık; Spinoza, Leibniz

Sentezci yaklaşım; Aristoteles, Kant

Sezgicilik; Bergson, Whitehead

Olguculuk; Mill, Comte

Açıklama:

“Bilginin kökeninde ne salt akıl, ne de salt deneyim bulunur; her ikisi de gereklidir” biçiminde özetlenebilecek olan bilgi görüşü, sentezci yaklaşım ve bu görüşün felsefe tarihindeki başlıca temsilcileri Aristoteles ile Kant’tır. Doğru yanıt C’dir.
Bilginin Kaynağı

Doğru Cevap: C

Soru 33

I. Bilginin sınırları sorunu, öznenin kendi dışındaki nesneleri gerçekte olduğu gibi bilip bilememesi sorunudur.
II. Bilginin sınırlarıyla ilgili sorunun olumlu yanıtı realizmden, olumsuz yanıtı ise idealizmden gelir.
III. Epistemolojik realizm, insanın varlıkları yalnızca kendisine göründüğü gibi bilebileceğini savunur.
IV. Epistemolojik idealizm, insanın varlıkları gerçekte olduğu gibi bilebileceğini savunur.
Bilginin sınırları sorunuyla ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yalnız IV

III ve IV

II ve III

Yalnız I

I ve II

Açıklama:

Madde III ve IV’de dile getirilenler yanlıştır; çünkü insanın varlıkları gerçekte olduğu gibi bilebileceğini savunan epistemolojik realizmken, varlıkları yalnızca kendisine göründüğü gibi bilebileceğini savunan epistemolojik idealizmdir. Diğer yandan, bilginin sınırları ve olası yanıtlarıyla ilgili madde I ve II’de dile getirilenler doğrudur. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

“Öznenin nesne dünyasının bir yansıtıcısı/aynası olduğu varsayımını yıkmaya çalışan Kant, bunu, .............. başarmıştır” ifadesinde boş bırakılan yere gelebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

bilgide akla kurucu bir rol yükleyerek

bilginin kaynağı sorusunu yok sayarak

bilginin sınırlarını transendental deneyimle aşarak

bilginin sınırları sorununu görmezden gelerek

bilgide deneyimin ve aklın işbirliğini vurgulayarak

Açıklama:

Öznenin nesne dünyasının bir yansıtıcısı/ aynası olduğu varsayımına karşı çıkan ve bu varsayımı yıkmaya çalışan Kant, bu yıkma yolunu, bilgide akla kurucu bir rol yüklemekte bulmuştur, denilebilir. Zaten bilgi üretmede kurucu rolü olan aklın, herhangi bir şeyi temsil etmesine/ yansıtmasına da gerek kalmayacaktır. Doğru yanıt A’dır.
Bilginin Sınırları

Doğru Cevap: A

Soru 35

Bilen öznenin doğru bir önermeye beslediği inancın, öznenin kendi zihinsel süreçleri veya bilinç halleri yoluyla gerekçelendirildiğini savunan haklılandırma anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Akılcılık

Doğruculuk

Sahicilik

İçselcilik

Dışsalcılık

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdaki hangisi epistemoloji tarafından ele alınan konulardan biri değildir?

Bilginin oluşumu

Bilginin doğruluğu

Bilginin kaynağı

Bilginin sınırları

Bilginin imkânı

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Bilgiyi “gerekçelendirilmiş doğru inanç” olarak tanımlayan bilgi anlayışında, bilgiyi oluşturan kaç tane öğe vardır?

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 38

“Kar beyazdır” önermesinin, kar gerçekten de beyaz olduğu için doğru olduğunu bildiren doğruluk anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Bağdaşımcı doğruluk anlayışı

Mutabakatçı doğruluk anlayışı

Pragmatist doğruluk anlayışı

Mütekabiliyetçi doğruluk anlayışı

Sahici doğruluk anlayışı

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Düşüncenin tez-antitez-sentez aşamalarından geçerek ilerlediğini savunan yaklaşımın yöntem anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Bilimsel yöntem

Diyalektik

Sezgisel metot

Üç öğeli bilgi anlayışı

Kuşku yöntemi

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Algının ve dolayısıyla bilginin kişiden kişiye değiştiğini, bu yüzden değişmeyen, genel geçer ve mutlak bilginin olamayacağını savunan anlayışa ne ad verilir?

Görecilik

Deneyimcilik

Mutlakçılık

Sezgicilik

Fenomenalizm

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Haklılandırılmalarını başka inançlardan almayan, başka inançlar aracılığıyla gerekçelendirilemeyen, apaçık bir biçimde doğru olan inançlara ne ad verilir?

Gerçek inançlar

Temel inançlar

Sağlam inançlar

Üstyapı inançları

A priori inançlar

Açıklama:

Doğruluğu belirleyen temel ölçütleri sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Epistemolojik bir değer olarak doğruluk aşağıdakilerden hangisinin bir özelliğidir?

Kavramın

Gerçekliğin

Önermenin

Varlığın

İnsanın

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Bilen öznenin zihinsel yapısının dış dünyaya ayna tutabilme gücünü merkeze alan modern epistemoloji anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Kurucu epistemoloji

İnşa epistemolojisi

Anlama epistemolojisi

Diyalektik epistemoloji

Temsil epistemolojisi

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Doğruluğun ölçütü olarak “yararı” belirleyen doğruluk anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Mütekabiliyetçi doğruluk anlayışı

Pragmatist doğruluk anlayışı

Bağdaşımcı doğruluk görüşü

Sahici doğruluk anlayışı

Mutabakatçı doğruluk anlayışı

Açıklama:

Doğruluğu belirleyen temel ölçütleri sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Düşünce tarihinde, bilgiyi entelektüel bir gelişme süreci ve inançtan en açık zihin haline geçiş olarak tanımlayan ilk düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Thales

Kant

Descartes

Locke

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 46

“Yarın yağmur ya yağacaktır ya da yağmayacaktır” önermesiyle dile getirilen bilgi aşağıdaki bilgi türlerinden hangisine bir örnektir?

Zorunlu bilgi

Ampirik bilgi

Deneyimsel bilgi

Olumsal bilgi

A posteriori bilgi

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi bir tikeldir?

Aristoteles

Felsefeci

Düşünce

İnsan

Mekan

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in ortaya koyduğu neden türlerinden değildir?

ereksel neden

maddi neden

faili neden

formel neden

ara neden

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi her olayın bir nedenin sonucu olduğu tezini savunur?

endeterminizm

materyalizm

idealizm

determinizm

fenomenalizm

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden düşünce akımlarından hangisi diğerlerinden farklıdır?

realizm

materyalizm

düalizm

fenomenalizm

idealizm

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisinin Kant’ın düşünceleri arasında değildir?

Bilgi, akıl ile duyuların ortak çalışmasının ürünüdür.

Numenler bilinebilir.

Akıl metafizik alanda çelişkilere düşer.

Metafizik alanla, yani duyuların ötesinde kalan alanla ilgili bilgimiz olamaz.

Fenomenler bilinebilir.

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Hume’a göre metafiziğin kapsamı içinde kalan konular ne yolla bilinebilirdi?

Deneyimle bilinebilirdi

Saf akılla bilinebilirdi

Sezgiyle bilinebilirdi

Saf akıl ve deneyimin senteziyle bilinebilirdi

Bilinemezdi.

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Kant’a göre, metafizik alanla, yani duyuların ötesinde kalan numenler alanıyla ilgili başlıklardan birisi değildir?

Evrenin nasıl başladığı

Tanrı ile ilgili sorular

Ruh ile ilgili sorular

Varlık ile ilgili sorular

Maddenin yapısının ne olduğu

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.
Kant'a göre metafizik alanla, yani duyuların ötesinde kalan numenler alanıyla ilgili sorular, üç başlık altında toplanabilir: Tanrı ile ilgili sorular, ruh ile ilgili sorular ve evrenin başı sonu veya maddenin yapısı ile ilgili sorular. Kant varlık ile ilgili soruları bu kapsamda ele almamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aristoteles’e göre metafizik neyi araştırır?

Varlığı var olmak açısından

Varlıkların hareketlerini

Bilginin kaynağını

Çıkarım yasalarını

Bilginin dayanağını

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi, üç öğeli bilgi anlayışında bilginin temel öğelerinden biri değildir?

İnanç

Gerekçelendirme

Haklılandırma

Doğruluk

Yarar

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Bir öznenin bir önermeye beslediği inancın önermenin sahip olduğu doğruluk veya olasılık değeri üzerinden gerekçelendirildiğini ileri süren haklılandırma teorisi aşağıdakilerden hangisidir?

İçselcilik

Temelcilik

Bağdaşımcılık

Dışsalcılık

Akılcılık

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 57

“Doğruluk” aşağıdakilerden hangisinin özelliğidir?

Varlığın

Gerçekliğin

Önermenin

Kavramın

İzlenimin

Açıklama:

Doğruluğu belirleyen temel ölçütleri sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi, epistemolojinin, bilgiyi ele alışta, felsefenin diğer alanlarından (metafizik, etik, vb.) farkını dile getirmektedir?

Epistemoloji, bilginin kazanılması yerine doğrudan doğruya bilginin kendisiyle ilgilenir.

Bilgiyi bilimsel düşüncenin bir parçası olması açısından ele alır.

Sanat ve değer ilişkisi üzerinden bilginin anlam ve tartışılması epistemolojinin temel problemidir.

Epistemoloji, bilgiyi kurgusal düşüncenin en önemli parçası olarak görür ve açıdan değerlendirir.

Gerektiğinde kullanılan bir araç olarak bilgi, epistemolojik açıdan temel anlamını kazanır.

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Platon, Menon'da, aşağıdaki kavramsal ayrımlardan hangisini açıklamak üzere iki adamı karşılaştırır?

İyi-Kötü ayrımını

Güzel-Çirkin ayrımını

Ahlaklı-Ahlaksız ayrımını

Sanı-Bilgi ayrımını

Erdemli-Erdemsiz ayrımını

Açıklama:

Doğruluğu belirleyen temel ölçütleri sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Bilginin bir kavramlar sisteminden meydana geldiğini öne süren Hegel açısından hakikat ve bilgi bir süreçtir. Hegel felsefesinde bu sürecin tanımlandığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tez

Antitez

Sentez

Problem

Diyalektik

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi, "Ancak kavramlar, bir yargı ya da önermede bir araya getirildikleri zaman doğruluktan söz edebiliriz" tümcesine uygun, kesin doğruluğu ifade eden önerme tipine uygun bir örnek oluşturur?

Kar beyazdır

Hava bulutludur

Lamba açıktır

Yol uzaktır

Yaprak sarıdır

Açıklama:

Doğruluğu belirleyen temel ölçütleri sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Felsefede deneyime dayanmayan, deneyimden bağımsız bilgiyi ifade etmek için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

a posteriori

a priori

apodeiktik

ampirik

epistemik

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Tanrı, zihin, madde kavramlarının deneyim ya da deneyimden yapılan soyutlamalar yoluyla değil doğuştan gelen saf kavramlar olduğunu öne süren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Leibniz

Russell

Descartes

Locke

Berkeley

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 64

İnsan zihninin doğuşta üzerine işaretlerin yazıldığı boş bir levha gibi olduğunu öne süren felsefe görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

Akılcılık

Sentezcilik

Betimlemecilik

Sezgicilik

Deneyimcilik

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Kant “İçeriksiz düşünceler boş, kavramsız sezgiler de kördür. Öyleyse kavramlarımızı duyusal hale getirme, yani sezgide onlara nesne ekleme; sezgilerimizi de anlaşılır kılma, yani onları kavramların altına yerleştirme zorunluluğu vardır” derken aşağıdakilerden hangisini ifade etmek istemiş olabilir?

Duyguların deneyimde önemli rolü olduğunu

Deneyimci ve akılcı düşünceyi birlikte ele almayı

Akılcı düşünce sisteminin temel önemde olduğunu

Bilimsel çalışmalarla ancak doğru bilgiye ulaşılabileceğini

Görme organının bilgilenmede büyük öneme sahip olduğunu

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Bilginin ampirik alanda mümkün, metafizik alanda mümkün olmadığını söyleyen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Rene Descartes

Henri Bergson

Auguste Comte

John Locke

David Hume

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Epistemolojik realizm, aşağıdaki düşüncelerden hangisini savunur?

Belirsiz bir bilginin olduğunu

İnsanın kendi gerçekliği dışındaki şeyleri bilemeyeceğini

Nesnenin bilen özneye tabi olduğunu

İnsanın kendi dışındaki gerçekleri bilip bilemeyeceğini

İnsandan bağımsız bir dış gerçekliğin olduğunu

Açıklama:

Bilgiye sınır getirilip getirilemeyeceğine karar verebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi bağdaşımcılık anlayışını açıklayan özelliklerden biri değildir?

Bağdaşımcılık, temelciliğin sadece birtakım inançlarımızın epistemolojik olarak imtiyazlı olduğu tezini reddetmez.

Bağdaşımcılığa göre öznenin inançları arasındaki “bağdaşım” veya “tutarlılık” ilişkisine bağlıdır.

Bir inanç öznenin bütün bir inanç sistemi ile bağdaşıyorsa, o inanç haklılandırılmış bir inanç olarak değerlendirilir.

Öznenin inanç sistemi ile uyuşmayan bir inanç kabul edilebilir.

Bağdaşımcılığa göre, özne “ikiyle ikinin toplamının dört ettiği” önermesini, o sayı, toplama ve bu arada özdeşlik bilgisiyle ilgili diğer bilgileriyle bağdaştığı için haklılandırmaktadır.

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 69

“Kant bilginin sınırlı olduğunu, bilen öznenin bildiği şeyin nesnenin veya varlığın bizatihi kendisi olmayıp sadece algısal deneyiminin konusu olan şey, yani fenomen olduğunu öne sürer. Kant’ın söz konusu idealizmi, onun felsefede gerçekleştirmiş olduğu büyük bir devrimin sonucu olmak durumundadır. Onun akla ya da insan zihnine yüklediği rol, pasif bir alıcılıktan veya yansıtıcılık değildir. Gerçekten de Kant, akla kurucu bir rol yükler, yani bilginin nesnesi olarak fenomenin, zihinden bağımsız bir nesne olmayıp insan zihni tarafından inşa edildiğini ve yapılandırıldığını söyler. “Yukarıda anlatılan bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi Kant’ın transendental epistemolojik idealizm teorisini açıklayamaz?

Kant öznenin bilgisinin büyük bir bölümünün deneyime dayandığını, bilginin ham maddesinin veya içeriğinin deneyimden geldiğini söyler.

Bilgiye yapılan formel katkıyı akıl sağlamaz.

Aklın formel katkısı, doğuştan getirdiği a priori kavram ve kategoriler yardımıyla olur.

Öznenin bilgisi, onun tarafından yapılandırılan fenomenlerle sınırlıdır.

İnsan zihinsel yapısına uygun düşmeyen şeyleri, algılayamadığı ve bu yüzden kendisinden bağımsız olan, kendinde şeyler olarak numenleri bilemez.

Açıklama:

Bilgiye sınır getirilip getirilemeyeceğine karar verebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi a priori bilgi ile a posteriori bilgiyi tanımlayamaz?

A priori bilgi deneyime dayanmayan, deneyimden bağımsız, tecrübe yoluyla kazanılmamış olan bilgidir.

A priori bilgi “tüm babalar erkektir” benzeri analitik önermelerle ifade edilir.

A priori bilgi, mantıksal analize dayanmaz.

A posteriori bilgi deneyim yoluyla kazanılan bilgi olup “ısıtılan metaller genleşir” benzeri sentetik önermelerle ifade edilir.

A posteriori bilginin kapsamında metalde “genleşme” özelliğinin olup olmadığını görebilmek amacıyla deney yapmamız gerekir.

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Descartes’ın öne sürdüğü şekliyle apaçıklık, “açıklık” ve “seçiklik” gibi iki özellikten oluşur. Bunlardan açıklık, zihne dolayımsız olarak sunulmuş olup zihin tarafından kolaylıkla ve kesin olarak bilincine varılan bir şeyin özelliğidir. Seçiklik ise Descartes’ta tam ve dakik olup başka her şeyden farklı olan ve kendisinde yalnızca açık olanı içeren bir doğrunun özelliğidir. Yukarıdaki tanımda açıklanan bilgiye göre apaçıklık kuramında vazgeçilmez olan aşağıdakilerden hangisidir?

Düşünce

Önerme

Zaman

Mekan

Fenomen

Açıklama:

Doğruluğu belirleyen temel ölçütleri sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 72

“Bilgi”, “Söz”, “akıl”, “bilim”, “açıklama”, “teori” anlamlarına gelen logos sözcüklerinin birleşiminden meydana gelen Türkçeye bilgi teorisi veya bilgi bilimi olarak çevrilen felsefenin en temel disiplini aşağıdakilerden hangisidir?

Epistemoloji

Perspektivizm

Bağdaşımcılık

Rölativizm

Görecilik

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Milattan Önce 5. yüzyılda yaşamış gezgin felsefe öğretmenleri olarak tanınan aralarında Protagoras, Gorgias, Hippias gibi filozofların bulunduğu, çoğu zaman kuşkuculuk ve görecilikleriyle tanınmış kişilere ne ad verilir?

Sezgici

Bağdaşımcı

Rasyonalist

Sofist

Pragmatist

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Ünlü astronom Kopernik, alanda biriken problemlerin “sistemin merkezinde dünyanın olduğu” hipoteziyle çözülemediğini görünce bir hipotez değişikliği yapmaya karar vermiş ve sistemin merkezine güneşi geçirince bütün problemlerin çözüldüğünü görmüştür.Kopernik’ten esinlenerek epistemolojide benzer bir hipotez değişikliğine giden filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Hegel

Platon

Henri Bergson

Karl Max

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Bilginin üç kurucu öğesinin olduğu söylenebilir. Bu üç temel öğeden birincisi, bilginin öznesi olarak bilen zihin, ikincisi bilginin konusu ya da nesnesi olan şeydir. İkinci öğe, algılanan bir nesne ya da canlı olabileceği gibi, bir önerme de olabilir. Üçüncü bileşen, bilen özne ile bilinen nesne arasındaki ilişkinin ürünü olan şeydir.Yukarıda anlatılan bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi bilginin kurucu öğesi özne hakkında bilgi verir?

Bilginin kurucu öğesi özne, bilgi ilişkisinde aktif bir tavır sergiler.

Özne, bir nesneye yönelerek onu kendisine konu yapmaz.

Nesne, öznenin kendisine yöneldiği pasif varlık değildir.

Bilgi ilişkisinde belirleyici olan nesnedir.

Bilgi, “gerekçelendirilmiş doğru inanç” olarak tanımlanır.

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi bilginin kaynağını belirten tutumlardan değildir?

Akılcılık

Deneyimcilik

Sentezci Yaklaşım

Sezgicilik

Yararcılık

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.
Cevap: Bu noktada dört ana tutumdan bahsedilebilir, • Akılcılık • Deneyimcilik • Sentezci yaklaşım • Sezgiciliktir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi kuşkuculuk probleminde kullanılan argümanlardan değildir?

Görüşlerin çelişmesiyle ilgili argüman.

Russell'in çaydanlığı argümanı.

Döngüsellikle ilgili argüman.

Hata ihtimaline gönderme yapan argüman.

Görelilikle ilgili argüman.

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Kuşkuculuk probleminde bügüne kadar kullanılan argümanlar; • Görüşlerin çelişmesiyle ilgili argüman. • Görelilikle ilgili argüman • Hata ihtimaline gönderme yapan argüman • Döngüsellikle ilgili argüman • Sonsuzca geriye gidişle ilgili argüman

Doğru Cevap: B

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi bilgiyi oluşturan temel özelliklerden biridir?

Bilgiye olan inanç

Bilginin doğruluğu

Bilginin geçerliliği

Bilginin nesnesi

Bilginin amacı

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.
Bilginin üç kurucu öğesinin olduğu söylenebilir. Bilgiyi oluşturan bu üç temel öğeden birincisi, bilginin öznesi olarak bilen zihin, ikincisi bilginin konusu ya da nesnesi olan şeydir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi üç unsurlu bilgi anlayışına göre bilginin özelliklerinden biri değildir?

Bilgi objektif olmalıdır

Bilgi gerekçelendirilmiş olmalıdır

Bilgi haklılandırılmış olmalıdır

Bilgi doğru olmalıdır

Bilgi inanç olmak durumundadır

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.
Üç unsurlu bu bilgi anlayışına göre, bilgi hem gerekçelendirilmiş veya haklılandırılmış ve hem de doğru olan ve inanç olmak durumundadır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Diyalektiği hem varlığın gelişme hem de düşüncenin ilerleme yasası olarak tanımlayan düşünür kimdir?

Platon

Descartes

Hume

Kant

Hegel

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.
Diyalektik Hegel'de hem varlığın gelişme hem de düşüncenin ilerleme yasasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Algının ve dolayısıyla bilginin kişiden kişiye değiştiğini, bu yüzden genel geçer bilgi ve doğruların olamayacağını söyleyen görüşe verilen ad nedir?

Diyalektik

Görecilik

Bağdaşımcılık

Epistemoloji

Sanı

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.
Görecilik ya da rölativizm, algının ve dolayısıyla bilginin kişiden kişiye değiştiğini, bu yüzden genel geçer bilgi ve doğruların olamayacağını söyleyen görüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Öznenin zihinsel yapısının nesneyi temsil edebilme ve dış dünyaya ayna tutabilme gücünü merkeze alan yeni ya da modern epistemoloji anlayışını ifade eden kavram hangisidir?

Hakikat

Rölativizm

Temsil epistemolojisi

Skolastik formülasyon

Bilgi tümelleri

Açıklama:

Doğruluğu belirleyen temel ölçütleri sıralayabileceksiniz.
Temsil epistemolojisi öznenin zihinsel yapısının nesneyi temsil edebilme ve dış dünyaya ayna tutabilme gücünü merkeze alan yeni ya da modern epistemoloji anlayışını ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Yargı ya da bilginin deneyimle olan ilişkisi üzerinden yapılan bir ayrımda, deneyimden önce ya da bağımsız olmayı ifade eden kavram hangisidir?

Zorunluluk

A priori

Apodeiktik

Olumsallık

Akılcılık

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
A priori - a posteriori ayrımı yargı ya da bilginin deneyimle olan ilişkisi üzerinden yapılan bir ayrımdır. Buna göre a priori “deneyimden önce ya da bağımsız olma”yı, oysa a posteriori deneyimden sonra geleni ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Bilginin sanı ya da kanaatin bittiği yerde başladığını ileri süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Üç öğeli bilgi anlayışı

Entelektüel gelişme süreci olarak bilgi anlayışı

Bilgiyi nesnesiyle tanımlayan bilgi anlayışı

İçselcilik

Dışsalcılık

Açıklama:

Bilgiyi farklı şekillerde tanımlayabileceksiniz.
Bilginin temel öğelerine dayanarak oluşturulan üç bilgi anlayışı bulunmaktadır. Bunlardan "üç öğeli ya da koşullu bilgi anlayışı" bilgiyi inanç, doğruluk ve haklılandırma koşullarına bağlarken; "entelektüel gelişme süreci olarak bilgi anlayışı" bilgiyi bilen öznenin zihin hali veya entelektüel gelişimi ile açıklamaktadır. Bilginin sanı ya da kanaatin bittiği yerde başladığını öne süren bilgi anlayışı ise "bilgiyi nesnesiyle tanımlayan bilgi anlayışı"dır.

Doğru Cevap: C

Soru 85

"Felsefe Meseleleri" isimli eserinde bilgiyi iki biçimde ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Russell

Aristoteles

Spinoza

Descartes

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Felsefe Meseleleri isimli eserinde bilgiyi, "betimleme yoluyla bilgi" ve "tanışıklık yoluyla bilgi" olmak üzere ikili bir ayrıma tabi tutan düşünür Russell'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sentezci düşünceyi temsil etmektedir?

Parmenides

Platon

Descartes

Kant

Leibniz

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.
Bilginin akıl ve deneyimin sentezi olduğunu öne süren sentezci yaklaşımın önemli temsilcileri Aristoteles ve Kant'tır. Parmenides, Platon, Descartes, Spinoza ve Leibniz ise bilginin yegane kaynağının ve sınama ölçütünün akıl olduğunu ve bilginin kavramlardan tümdengelimsel olarak türetildiğini öne süren akılcılığın temsilcileridir.

Doğru Cevap: D

Soru 87

İnsan zihninin doğuşta boş bir levha olduğunu öne süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Akılcılık

Deneyimcilik

Sentezcilik

Sezgicilik

İçselcilik

Açıklama:

Bilginin kaynağında hangi zihinsel güçlerin olabileceğini açıklayabileceksiniz.
Deneyimden bağımsız bir bilginin olamayacağını ve insan zihninin doğuşta boş bir levha (tabula rasa) olduğunu savunan deneyimcilik (ampirizm) anlayışıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Descartes'ın sahip olduğu kuşkuculuk aşağıdakilerden hangisidir?

Genel kuşkuculuk

Metodolojik kuşkuculuk

Deneyim dışı bilgiye ilişkin kuşkuculuk

İnanç kuşkuculuğu

Bilgi kuşkuculuğu

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Kuşkuculuğun biri "genel" diğeri "lokal" ve yine biri "bilgiyle" diğeri "inançla" ilgili olan ayrı türleri bulunmaktadır. Kısmi bir kuşkuculuğu savunan ve kuşkuyu kesin bilgiye erişmek için araç olarak kullanan Descartes'ın kuşkuculuğu "metodolojik kuşkuculuk" olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Bilginin insan perspektifine bağlı olduğunu öne süren argüman aşağıdakilerden hangisidir?

Görüşlerin çelişmesiyle ilgili argüman

Hata ihtimaline gönderme yapan argüman

Görelilikle ilgili argüman

Döngüsellikle ilgili argüman

Sonsuzca geriye gidişle ilgili argüman

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Sofistler tarafından öne sürülen ve bilginin insan perspektifine bağlı olduğunu öne süren kuşkucu argüman "görelilikle ilgili argüman"dır. Bu argümandan hareketle, nesnel doğrulardan ziyade birbirinden tümüyle farklı öznel görüşler olduğu düşüncesine ulaşılır.

Doğru Cevap: C

Soru 90

"İnsan zihni ancak kendi zihin içeriklerini bilebilir ve dolayısıyla zihninin dışına çıkamayıp onunla sınırlı kalır." Bu düşünce aşağıdaki anlayışlardan hangisiyle karşılık bulmaktadır?

Transendental epistemolojik idealizm

Dogmatizm

Septisizm

İçkin epistemolojik idealizm

Epistemolojik realizm

Açıklama:

Bilginin imkânı bağlamında alternatif yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
İnsan zihninin dış gerçekliği olduğu gibi değil kendisine göründüğü şekliyle bildiğini öne süren epistemolojik idealizmin iki biçimi vardır. Bunlardan ilki "transendental epistemolojik idealizm", ikincisi, insan zihninin ancak kendi zihin içeriklerini bilebileceğini öne süren "içkin epistemolojik idealizm"dir.

Doğru Cevap: D

Soru 91

I. Thales
II. Platon
III. Aristoteles
IV. Aziz Augustinus
V. İbn Sina
Üstteki filozoflardan hangileri Epistemolojiyle meşgul olan filozoflardır?

II, III, IV, V

I, III, V

I, II, IV, V

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Epistemolojiyle enine boyuna meşgul olan ilk filozof, ünlü Yunan düşünürü Platon olmuştur. Ondan sonra da antik Yunan’da başta Aristoteles ve Pyrrhon benzeri Yunan kuşkucularıyla, Orta Çağ’da Aziz Augustinus (354-430), Aquinalı Thomas ile İbn Sina (980-1037) ve Farabi gibi filozoflar bilgi konusunu enine boyuna ele almışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 92

I. inanç
II. doğruluk
III. gerekçelendirme
IV. yansıtma
Bilgiyi bir ürün olarak ele alan Platon'un anlayışına göre üsttekilerden hangileri bilginin koşullarıdır.

II, III

I, II

I, II, IV

II, III, IV

I, II, III,

Açıklama:

Birinci ya da standart bilgi tanımı, bilgiyi bir ürün olarak ele alır. Söz konusu bilgi tanımı, ilk kez Platon’un Theaetetos adlı diyalogunda öne sürülen “gerekçelendirilmiş doğru inanç” olarak bilgi anlayışını ifade eder. Üç unsurlu bu bilgi anlayışına göre, bilgi hem

gerekçelendirilmiş veya haklılandırılmış ve hem de
doğru olan
inanç olmak durumundadır.

Buna göre, bilginin inanç, doğruluk ve gerekçelendirme gibi üç koşulu vardır; başka bir deyişle, bilgi haklılandırdığımız, doğruluğu lehinde birtakım gerekçelere veya “güvence”ye sahip olduğumuz inanç ya da iddiaları gerekli kılar.

Doğru Cevap: E

Soru 93

Bilgiyi bir entelektüel gelişme süreci olarak ele alan ve "düşünce, başka bir düşünce meydana getirmek üzere kendisiyle birleşeceği düşüncede bir çelişkiye yol açar" düşüncesini öne süren filozof kimdir?

Herakleitos

Platon

Hegel

Descartes

Spinoza

Açıklama:

Kavramların yalnızca kısmi doğruları ifade ettiğini, bilginin bütün bir kavramlar sisteminden meydana geldiğini öne süren Hegel açısından hakikat ve bilgi, tıpkı rasyonel gerçekliğin kendisi gibi, canlı bir süreçtir. Bu süreç, yani düşüncenin ilerlemesi onda diyalektik adı verilen bir yönteme uygun olarak gerçekleşir, yani tez-antitez ve sentez yoluyla gelişip kısmi hakikatlerden mutlak doğrulara doğru ilerler. Buna göre, bir düşünce zorunlu olarak başka bir düşünceden çıkar. Önce bir düşünce ya da tez öne sürülür, onu bir antitez izler. Yani, bir düşünce, başka bir düşünce meydana getirmek üzere kendisiyle birleşeceği düşüncede bir çelişkiye yol açar. Çelişki, ancak tez ve antitezin içerdiği doğrulukları bir araya getiren bir sentezde aşılır. Diyalektik hareketin düşüncenin mantıksal olarak kendi kendisini açımlamasından oluştuğunu iddia eden Hegel’e göre, filozofun yapması gereken şey, düşüncenin tanımlanan şekilde kendi mantıksal akışını izlemesine izin vermektir.

Doğru Cevap: C

Soru 94

I. Platon
II. Aristoteles
III. Descartes
IV. Leibniz
Üstteki filozoflardan hangileri "bilginin bizi gerçeklikle, oysa duyu-deneyimi ve sanılarla kanaatlerin sadece görünüşle tanıştırdığını" ifade eder.

I, II,

I, II, III

I, III, IV

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Platon'a göre bilgi, tıpkı matematikte olduğu gibi, değişmez olanı konu alır. Dahası, bilgi tümellerin, yani türlerin, cinslerin veya genellerin bilgisi olmak durumundadır. Gerçekten de çağdaşı Sofistlerin kuşkuculuk ve göreciliğine karşı çıkarken kesin bilginin mümkün olduğunu öne süren ve bu iddiasını kanıtlamak, yani kesin bilginin mümkün olduğunu gösterebilmek için, ezeli-ebedi ve değişmez tümeller olarak İdeaların varoluşunu varsayan Platon, sadece değişmez olanın, dolayısıyla tümellerin bilinebileceğini kabul etmişti. Bu görüşün sadece Platon’da değil fakat on yedinci yüzyılın Descartes, Leibniz benzeri ünlü rasyonalist filozoflarında da gördüğümüz, birincisiyle neredeyse aynı olan bir diğer versiyonu, bilginin bizi gerçeklikle, oysa duyu-deneyimi ve sanılarla kanaatlerin sadece görünüşle tanıştırdığını ifade eder. Aristoteles'e göre ise, doğruluk cümle ya da önermelerin bir özelliği ve gerçekliğin bir fonksiyonu olup gerçekte olanı olduğu gibi yansıtan, yani gerçeklikte birleşik olanı birleşik, ayrı olanı da ayrı gösteren önerme doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 95

Doğruluk hangisinin bir özelliğidir?

Öznelerin

Varlıkların

Kavramların

Algıların

Önermelerin

Açıklama:

Bu bağlamda bilinmesi gereken ilk ve en önemli şey, hakikat ya da doğruluğun bilen ya da bilinen varlığın özelliği olduğudur. Yani, bilen öznenin de bilinen varlığın da doğru olmasından söz edilemez. Doğruluk varlığın ya da gerçekliğin değil de, bilgi ya da önermenin bir özelliğidir. Başka bir deyişle, doğru olan yalnızca kendisine inanılan önerme veya bilgidir, daha doğrusu bilginin ifade edildiği yargı ya da önermedir. Doğruluk, dahası tek tek kavramların ya da algıların da özelliği değildir. Kavramlar, bir yargı ya da önermede bir araya getirildikleri zaman ancak, doğruluktan söz edebiliriz. Örneğin “Kar beyazdır” gibi bir önermeyi ele alalım. Bu önerme, bilen insan zihninin, kar adı verilen nesneye yönelmesinin ve onu gözlemleyerek kara beyazlık özelliğini yüklemesinin sonucunda ortaya çıkan bir önermedir. Burada doğruluk, kar kavramının da beyazlık kavramının da bir özelliği olamaz. Doğruluk, yalnızca söz konusu önermenin bir özelliğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 96

Aristoteles'in mütekabiliyetçi doğruluk anlayışına göre "Kar beyazdır" önermesinin doğru olmasının nedeni nedir?

Beyazlık özelliğinin "kar" kavramının içleminde bulunması

Kar ile beyazlığın gerçekte birbirinden ayrılmaz veya birleşik olması

Karın ikinci dereceden bir töz, beyazlığın ise bir özellik olması

Renkli bir karın mümkün olmaması

Karın beyaz olduğunun genel kabul görmesi

Açıklama:

Aristoteles, öncelikle yalnızca haber kipindeki cümlelerin bir doğruluk değerine sahip olabileceğini, yani hüküm veren, bir şeyin var ya da vakıa olduğunu bildiren yargılı cümlelerin veya önermelerin bir doğruluk değeri alabileceğini öne sürmüştü. Onun bakış açısından da mütekabiliyetçi doğruluk, doğru önermenin dile getirdiği veya karşılık geldiği olguyla aynı yapıya sahip olması durumunu ifade eder. Buna göre, doğruluk cümle ya da önermelerin bir özelliği ve gerçekliğin bir fonksiyonu olup gerçekte olanı olduğu gibi yansıtan, yani gerçeklikte birleşik olanı birleşik, ayrı olanı da ayrı gösteren önerme doğrudur. Söz gelimi “Kar beyazdır” önermesi kar ile beyazlık gerçekte birbirinden ayrılmaz veya birleşik olduğu için doğrudur. Oysa “Kar siyahtır” önermesi gerçekte ayrı olanı birleşik gösterdiği için yanlış olmak durumundadır.

Doğru Cevap: B

Soru 97

I. Zihin içeriklerimiz
II. Soyut tümeller
III. Fiziki nesleler
IV. Bizzat kendi benliklerimiz
Russell'a göre üsttekilerden hangileri tanışıklık yoluyla dolayımsız olarak bilebildiğimiz şeylerdir?

Yalnız III

I, IV

II, IV

I, II, IV

Hepsi

Açıklama:

Normal, felsefi olmayan gündelik dilde ifade edildiğinde, bizim tanışıklık yoluyla sadece algıladığımız şeyleri, yani yakın çevremizdeki şeyleri veya algı menzilimiz içinde yer alan fiziki nesne ve insanları bildiğimiz söylenir. Oysa Russell’a göre, bizim bütün bu nesne ya da varlıklarla olan temasımız, bu şeylerin zihnimizdeki yansımaları olan idelerin dolayımından geçtiği için, dolaylı olmak durumundadır. Başka bir deyişle, tanışıklık yoluyla bilgide, bizimle fiziki dünya arasında öznel bir temsil perdesi veya duyum örtüsü bulunur. Bundan dolayı, Russell’a göre, tanışıklık yoluyla dolayımsız olarak bilebildiğimiz şeyler yalnızca zihin içeriklerimiz, soyut tümeller ve bizzat kendi benliklerimiz olmak durumundadır.

Doğru Cevap: D

Soru 98

I. Akılcılık
II. Deneyimcilik
III. Sentezci yaklaşım
IV. Sezgicilik
Üsttekilerden hangileri bilgi türleri tartışmasında bir tutum ya da konum olarak kabul edilir?

II, III, IV

I, III, IV

I, II, IV

I, II, III

Hepsi

Açıklama:

Bilgi türleriyle ilgili araştırma ve tartışmaların temelinde, hiç kuşku yok ki bilginin kaynağına, yani onun akla mı yoksa deneyime mi dayandığına dönük tartışmalar bulunur. Bilginin kaynağı konusu ise doğru bilgiyi hangi güç veya zihinsel yetilerimize borçlu olduğumuzla ilgili bir tartışma üzerine yükselir. Bu noktada karşımıza dört ana tutum ya da konum çıkar: Akılcılık, deneyimcilik, sentezci yaklaşım ve sezgicilik.

Doğru Cevap: E

Soru 99

Gerçek bilgiyi meydana getiren doğruların, yalnızca şimdiyle sınırlanmamış doğrular olduğu; onların geçmiş ve gelecek için de geçerli olan evrensel hakikatler olduğu düşüncesi en çok hangi tutuma uyar?

Akılcılık

Deneyimcilik

Sentezci yaklaşım

Sezgicilik

Pozitivizm

Açıklama:

Akılcılık aklın zorunlu, kesin ve genel geçer doğruları bilme gücüne sahip olduğu iddiasıyla ortaya çıkar. Akılcılığın bakış açısından, söz konusu zorunlu ve kesin doğruları bize deneyim hiçbir zaman veremez. Çünkü deneyim ya da gözlem şimdiyle sınırlıdır. Oysa gerçek bilgiyi meydana getiren doğrular, yalnızca şimdiyle sınırlanmamış doğrulardır; onlar geçmiş ve gelecek için de geçerli olan evrensel hakikatlerdir. Örneğin “2 + 2 = 4” doğrusu, tüm zamanlar için geçerli, evrensel bir doğrudur. Demek ki rasyonalizm bilgimizi akla dayandırma çabası verir. Üstelik o, aklın bizi doğru bilgiye duyuların zaman zaman neden olduğu hatalara düşürmeden götürdüğünü savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 100

Bilginin sınırları konusunda, öznenin dış gerçekliği veya kendisinin dışındaki nesneleri, olduğu şekliyle değil de kendisine göründüğü veya zihinsel donanımına uygun düştüğü şekliyle bildiğini ifade eden görüş hangisidir?

Epistemolojik realizm

Epistemolojik idealizm

Akılcılık

Sezgicilik

Analitik görüş

Açıklama:

Epistemolojinin, kuşkucuların argümanları birtakım sağlam akıl yürütme veya en azından pratik bazı gerekçelerle savuşturulduktan sonra gündeme gelen temel problemi, insan bilgisinin sınırları problemidir. Burada gündeme gelen soru, “öznenin kendi dışındaki nesneleri gerçekte olduğu şekliyle bilip bilemeyeceği” sorusudur.
Olumsuz yanıt ise tam tersine insan zihninden yola çıkar ve öznenin dış gerçekliği veya kendisinin dışındaki nesneleri, olduğu şekliyle değil de kendisine göründüğü veya zihinsel donanımına uygun düştüğü şekliyle bildiğini ifade eder. Bu görüşe epistemolojik idealizm adı verilmektedir. Söz konusu idealizmin iki ayrı versiyonu vardır. Bunlardan birincisi, insan zihninin bilme sürecinde ancak kendi zihin içeriklerini bilebileceğini ve dolayısıyla zihninin dışına çıkamayıp onunla sınırlı kalacağını bildiren içkin epistemolojik idealizmdir. Bu görüşün en kusursuz temsilcisi Berkeley’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 101

Epistemolojiye göre bilginin öznesi aşağıdakilerden hangisidir ?

Bilen zihin

Nesne

Eşya

Önerme

Bilen özne ile bilinen nesne arasındaki ilişkinin ürünü

Açıklama:

Bilgiyi oluşturan bu üç temel ögeden birincisi, bilginin öznesi olarak bilen zihin, ikincisi bilginin konusu ya da nesnesi olan şeydir.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Platon'a göre bireysel varlıkları konu alan duyu algısına dayalı biliş tarzı aşağıdakilerden hangisidir ?

Sanı

İçselcilik

Dışsalcılık

Temel İnançlar

İkincil doğrular

Açıklama:

Sanı, Platon’da bireysel varlıkları konu alan duyu algısına dayalı biliş tarzı olarak geçer. Platon, bireysel varlıklar değiştikleri ve duyular da insanı yanıltabildikleri için, sanı ya da doxanın gerçek bir bilgi olamayacağını ileri sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi başka inançların kendilerinden türetildiği, apaçık, kesin olarak doğru olan inançlar olarak adlandırılır ?

İkincil doğrular

Üstyapı inançları

Temel inançlar

İçselcilik

Dışsalcılık

Açıklama:

Temel inançlar, başka inançların kendilerinden türetildiği, apaçık, kesin olarak doğru ve temel olan inançlardır. İşte bu temel inançlardan türetilen başkaca inanç ya da doğrulara ikincil doğrular veya üstyapı inançları adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 104

Tinin Fenomenolojisi eseri aşağıdaki filozoflardan hangisine aittir ?

Platon

Sokrates

Hegel

Goethe

Thales

Açıklama:

Tinin Fenomenolojisi adlı eser Hegel'e aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 105

Aşağıdakilerden hangisi algının ve dolayısıyla bilginin kişiden kişiye değiştiğini savunan görüşlere verilen isimdir?

Diyalektik

Görecelik

Realizm

İkincil doğrular

İdealizm

Açıklama:

Görecilik ya da rölativizm, algının ve dolayısıyla bilginin kişiden kişiye değiştiğini, bu yüzden genel geçer bilgi ve doğruların olamayacağını söyleyen görüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 106

Aşağıdakilerden anlayışlardan hangisi doğrulamanın bütüncül olduğu, yani bir inancın bütün bir tutarlı ve uyumlu inançlar kümesinin bir parçası olduğu zaman doğrulandığı düşüncesine dayanır ?

Bağdaşımcı doğruluk görüşü

Mutabakatçı doğruluk anlayışı

Pragmatist doğruluk anlayışı

Apaçıklık olarak doğruluk anlayışı

Diyalektik

Açıklama:

Ölçütlerle uyuşma olarak doğruluk anlayışının bir başka türü de doğruluğu inançlar arasındaki tutarlılık ilişkisiyle özdeşleştiren bağdaşımcı doğruluk görüşüdür. Söz konusu anlayış doğrulamanın bütüncül olduğu, yani bir inancın bütün bir tutarlı ve uyumlu inançlar kümesinin bir parçası olduğu zaman doğrulandığı düşüncesine dayanır.

Doğru Cevap: A

Soru 107

Aşağıdakilerden hangisi bir olayın var olup olmadığının bilinmesinin istenmesi durumunda, başkalarının yargılarına müracaat etmek gerektiğini savunan doğruluk anlayışıdır ?

Apaçıklık olarak doğruluk anlayışı

Bağdaşımcı doğruluk görüşü

Mutabakatçı doğruluk anlayışı

Pragmatist doğruluk anlayışı

Diyalektik

Açıklama:

Mutabakatçı doğruluk anlayışının, bağdaşımcı doğruluk anlayışından, diğerinin doğruluğu bir inancın kişinin aynı konuda sahip olduğu diğer inançlarla veya inanç sistemleriyle bağdaşmasında aradığı yerde, inanç ya da önermenin başka insanlarının inançlarıyla bağdaşmasında aramak bakımından farklılık gösterdiği söylenebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 108

Bilginin mümkün tek kaynağının deneyim olduğunu, deneyimden bağımsız bir bilginin söz konusu olamayacağını savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir ?

Ampirizm

Realizm

İdealizm

Rölativizm

Perspektivizm

Açıklama:

Bilginin mümkün tek kaynağının deneyim olduğunu, deneyimden bağımsız bir bilginin söz konusu olamayacağını savunan ampirizm, insan zihninin doğuşta üzerine kendi işaretlerini yazdığı boş bir levha (tabula rasa) olduğunu öne sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 109

Sezgicilik görüşünün ideal temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir ?

Platon

Sokrates

Hegel

Goethe

Henri Bergson

Açıklama:

Akıl ve deneyim ekseni üzerinde gelişen söz konusu bilgi tarzlarının yegâne alternatifi, bilginin kaynağında sezginin olduğunu öne süren görüş olarak sezgiciliktir. Bu görüşün ideal temsilcisi ise Fransız düşünürü Henri Bergson’dur.

Doğru Cevap: E

Soru 110

Bilginin imkânı söz konusu olduğunda bilginin kesinlikle mümkün olduğunu, insanın sağlam ve kesin bilgiye ulaşabileceğini öne süren hangisidir?

Ampirizm

Perspektivizm

Rölativizm

Dogmatizm

Pragmatizm

Açıklama:

Bilginin imkânı söz konusu olduğunda iki alternatifle karşılaşılır. Bunlardan birincisi, bilginin kesinlikle mümkün olduğunu, insanın sağlam ve kesin bilgiye ulaşabileceğini öne süren dogmatizmdir. Diğeri ise insanın kesin ve mutlak bilgiye ulaşamayacapını ileri süren kuşkuculuktur.

Doğru Cevap: D

Soru 111

"Episteme" sözcüğü Yunancada hangi anlama gelmektedir?

Bilgi

Duyum

Akıl

Söz

Teori

Açıklama:

Bilgi sözcüğünün eski Yunanca karşılığı "episteme"dir.

Doğru Cevap: A

Soru 112

Aşağıdakilerden hangisi Yunanca "logos" sözcüğünün anlamlarından biri değildir?

Akıl

Söz

Bilim

Açıklama

Duyum

Açıklama:

Duyum "logos" sözcüğünün anlamlarından biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 113

Aşağıdakilerden hangisi bilgiyi oluşturan öğelerden biridir?

Zihin

Teori

Duyum

Sezgi

Yaratıcılık

Açıklama:

Bilgiyi oluşturan üç temel öğe vardır. Bunlardan biri bilginin öznesi olarak bilinen zihindir.

Doğru Cevap: A

Soru 114

Aşağıdakilerden hangisi Hegel'in hakikat ve bilgi arayışında izlediği yöntemdir?

Sezgi

Diyalektik

Tümdengelim

Tümevarım

Sentez

Açıklama:

Hegel, hakikat ve bilgi arayışında düşüncenin lerlemesi anlamına gelen diyalektik yöntemini kullanır.

Doğru Cevap: B

Soru 115

Doğruluk, aşağıdakilerden hangisinin bir özelliği olarak kabul edilir?

Özne

Bilinç

Varlık

Önerme

Gerçeklik

Açıklama:

Doğruluk, bilginin ya da önermenin bir özelliğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 116

Temsil epistemolojisi hangi düşünürle birlikte başlamıştır?

Kant

Descartes

Hume

Locke

Hegel

Açıklama:

Temsil epistemolojisi Descartes'la birlikte başlar. Söz konusu temsil epistemolojisinde, bilen öznenin zihni ile bilinen şey arasına ideler veya nesnenin zihindeki temsilleri girer.

Doğru Cevap: B

Soru 117

Doğru inanç ya da önermelerin eylem için iyi bir temel ya da rehber olmaları özelliği üzerinde yoğulaşan düşünür kimdir?

Dewey

Kant

Descartes

Heidegger

Hegel

Açıklama:

John Dewey tarafından geliştirilmiş olan pragmatist doğruluk anlayışıdır. Dewey, doğruluğun başka bir özelliği, yani doğru inanç ya da önermelerin eylem için iyi bir temel ya da rehber olmaları özelliği üzerinde yoğunlaşır ve bu özelliğin doğruluğun özünü meydana getirdiğini savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 118

Deneyime dayanmayan, deneyimden bağımsız, tecrübe yoluyla kazanılmamış olan bilgiye ne ad verilir?

A posteriori bilgi

Sezgisel bilgi

Duyusal bilgi

Ahlak bilgisi

A priori bilgi

Açıklama:

Deneyime dayanmayan, deneyimden bağımsız, tecrübe yoluyla kazanılmamış olan bilgiye a priori bilgi denir.

Doğru Cevap: E

Soru 119

Aşağıdakilerden hangisi akılcı düşünürlerden biridir?

Descartes

Heidegger

Derrida

Dewey

Marx

Açıklama:

Şıklar arasında yer alan düşünürlerden yalnızca Descartes akılcı bir düşünürdür.

Doğru Cevap: A

Soru 120

Aşağıdakilerden hangisi deneyimci bir düşünürdür?

Kant

Descartes

Platon

Dewey

Locke

Açıklama:

Locke bilgini temeline tecrübeyi yerleştirir. Yani Locke deneyimci bir düşünürdür.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

“Var olmak için kendinden başka hiçbir şeye ihtiyaç duymayan varlığı” ifade eden ontolojinin en önemli kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Özdeşlik

Öz

Töz

Süreç

Oluş

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Varlığı, varlık olmak bakımından inceleyen ve üç bölümden oluşan metafiziğin birinci bölümü aşağıdakilerden hangisidir?

Aksiyoloji

Teoloji

Arkeoloji

Ontoloji

Zooloji

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Bir şeyi her ne ise o şey yapan temel özelliğe ne ad verilir?

Fizik

Madde

Monizm

Gerçek

Öz

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aristoteles tarafından metafiziği nitelemek için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Fizikten sonra gelen felsefe

İkinci felsefe

Sezgisel felsefe

Rasyonel felsefe

İlk felsefe

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi metafiziğe yönelik eleştiriler için geçerli bir gerekçe olamaz?

Metafizik kapsamı içinde yer alan önermelerin doğrulanamaması

Metafiziğin konularının insanı ilgilendirmeyen konulardan meydana gelmesi

Metafiziğin konu alanlarıyla ilgili olarak bilgiye sahip olmanın imkânsızlığı

Metafiziğin muhafazakâr ideolojilere, karanlık politik güçlere destek temin etmesi

Metafiziğin, fizik ötesi bir alanla ilgili olması nedeniyle iddialarının test edilememesi

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Varlığı, varlık olmak bakımından inceleyen ve üç bölümden oluşan metafiziğin birinci bölümü aşağıdakilerden hangisidir?

Ontoloji

Aksiyoloji

Teoloji

Arkeoloji

Zooloji

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Gerçekliğin ne olduğunu tartışmakta olan iki arkadaş arasında şöyle bir diyalog geçmektedir?
Ali: Sence varolan şeyler nelerden meydana gelmiştir?
Ayşe: Bence yegane gerçeklik uzay ve zamanda yer kaplayan maddeden başka bir şey değildir?
Ali: Şu önümde duran masanın madde olduğunu anlamam kolay da, ya içimde taşıdığım duygular, düşünceler nasıl madde olabilir?
Ayşe: Duygular, tutkular bence beynin bir faaliyetinden başka bir şey değildir.
Ayşe'nin bu düşünceleri onun töz metafiziği kuramlarından hangi tarafta durduğunu göstermektedir?

Dualizm

Materyalizm

İdealizm

Fenomenalizm

Nominalizm

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Materyalizm evrende var olan yegâne gerçekliğin madde olduğunu, madde ve maddenin değişimleri dışında hiçbir şeyin var olmadığını savunur. Varlığın fiziki bir nitelik taşıdığını öne süren materyalizm, buna maddenin özünün hareket, enerjinin de gerçekliğin en temel kategorisi olduğu iddialarını ekler. Materyalizm, yaşamın da oldukça karmaşık fiziksel ve kimyasal süreçlerden başka hiçbir şey olmadığını savunur. “Zihin” ve “düşünme”, materyalizm açısından beynin bir faaliyetinden ibarettir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Ontoloji olarak metafizik, öncelikle felsefenin görevine ilişkin yeni ve farklı bir kavrayıştan güç alır. Bu filozoflara göre felsefeye düşen en temel görev, deneyimlenmiş bütün olgulara uygun düşen bir metafizik ya da varlık anlayışı geliştirmektir. Felsefenin bu görevini yerine getirebilmesi, tutarlı bir metafizik geliştirebilmesi için de onun sadece doğa bilimlerine dayanması hiçbir şekilde yeterli olmaz. O, felsefenin, oluş felsefesi ekseninde, insanların estetik, etik ve dinî sezgilerine de hakkını vermesi gerektiğini savunur.
Yukarıda bahsedilen yeni metafizik tanımı içerisinde geçen hangi kavramla adlandırılabilir?

Oluş metafiziği

Varoluş metafiziği

Töz metafiziği

Teoloji olarak metafizik

Arkeoloji olarak metafizik

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Verilen paragraf analiz edildiğinde ortaya oluş kavramı çıkmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Bu yeni felsefede varlık, varlığı ele alan, varlık sorusunu sorabilen yegâne varlık olarak insandan hareketle ortaya konur. Varlık sorusunu soran, kendi kendisini tanımlayabilen ve kendini gerçekleştirmeye çalışan bu insana egzistans ya da varoluş adı verilir ve varlık kendini gerçekleştirme ortamı olarak ikincil kılınır.
Yukarıdaki şekilde tanımlanan varoluş felsefesi metafizik konusu bağlamında nasıl değerlendirilebilir?

Varoluş felsefesi varlık probleminin yeni bir görünümüdür.

Varoluş felsefesi töz metafiziği içerisinde değerlendirilebilir

Varoluş felsefesi ilkçağdan bu yana varlığını sürdürmüştür.

Varoluş felsefesi varlık sorusu ile ilgilenmez.

Varoluş felsefesi metafizik tarihinde ikincil olarak kalmıştır.

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Ünitenin amaçlar kısmında yer aldığı gibi bu paragraf varoluş felsefesinin varlık felsefesinin görünümlerinden biri olduğunu vurgulamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Metafiziğin, diğer bütün felsefelerden önce gelen felsefe dalı anlamında
“ilk felsefe” adını hangi filozof vermiştir?

Thales

Aristoteles

Pythagoras

Herakleitos

Demokritos

Açıklama:

Metafiziğin, diğer bütün felsefelerden önce gelen felsefe dalı anlamında
“ilk felsefe” adını Aristoteles vermiştir.
B. Aristoteles

Doğru Cevap: B

Soru 11

Pozitivizmi kuran düşünür kimdir?

Comte

Heidegger

Hobbes

Locke

Engels

Açıklama:

Pozitivizmi kuran düşünür Comte dir.
A Comte

Doğru Cevap: A

Soru 12

Varlığı dinamik bir açıdan veya değişme yönünden ele alan metafiziğin konu alanı hangisidir?

Süreç felsefesi

Töz metafiziği

Varoluş felsefesi

Rasyonel teoloji

Rasyonel psikoloji

Açıklama:

Varlığı dinamik bir açıdan veya değişme yönünden ele alan Süreç felsefesidir.
A Süreç Felsefesi

Doğru Cevap: A

Soru 13

Sadece tümellerin gerçek olduğunu, bireysel/duyusal varlıkların onlardan pay almak suretiyle var olabildiklerini öne süren Platon’un görüşüne ne ad verilir?

İdealizm

Fenomenalizm

Rasyonalizm

Materyalizm

Ontolojik realizm

Açıklama:

Sadece tümellerin gerçek olduğunu, bireysel/duyusal varlıkların onlardan pay almak suretiyle var olabildiklerini öne süren Platon’un görüşüne Ontolojik realizm denir.
Sadece tümellerin gerçek olduğunu, bireysel/duyusal varlıkların onlardan pay almak suretiyle var olabildiklerini öne süren Platon’un bu görüşüne ontolojik realizm adını vermekteyiz.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Evrende var olan yegâne gerçekliğin madde olduğunu, madde ve maddenin değişimleri dışında hiçbir şeyin var olmadığını savunan düşünce hangisidir?

Fenomenalizm

Düalizm

İdealizm

Materyalizm

Rasyonalizm

Açıklama:

Evrende var olan yegâne gerçekliğin madde olduğunu, madde ve maddenin değişimleri dışında hiçbir şeyin var olmadığını savunan düşünce Materyalizm dir.
D Materyalizm

Doğru Cevap: D

Soru 15

Düalizmin felsefesinin temsilcisi, modern felsefenin kurucusu olarak bilinen filazof kimdir?

Hegel

Descartes

Kant

Comte

Heidegger

Açıklama:

Düalizmin felsefesinin temsilcisi, modern felsefenin kurucusu olarak bilinen filazof Descartes dir.
B Descartes

Doğru Cevap: B

Soru 16

İnsanların estetik, etik ve dinî sezgilerine hakkını vermesi gerektiğini savunan aynı zamanda felsefenin en büyük başarısını din ve bilimin temel vukuflarını bütünlüklü bir yapı ve rasyonel bir düşünce şeması içinde bir araya getirmek olmalı fikri hangi düşünceye aittir?

Materyalizm

İdealizm

Oluş Felsefesi

Töz Metafiziği

Varoluş felsefesi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 17

Sartre ın temsilcisi olduğu felsefe hangisidir?

Klasik Töz Metafiziği

Modern Töz Metafiziği

Kozmoloji

Süreç Felsefesi

Varoluş felsefesi

Açıklama:

Sartre ın temsilcisi olduğu felsefe Varoluş Felsefesi dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Teoloji nedir?

Süreç Felsefesi

Türümcülük

Varoluş Felsefesi

Tanrıbilim

Özdeşlik ilkesi

Açıklama:

Teoloji, Tanrıbilim dir.
D Tanrı bilim

Doğru Cevap: D

Soru 19

Nedensellik ilkesi hangisi ile ilgilidir?

Determinizm

Realizm

Rasyonalizm

İdealizm

Materyalizm

Açıklama:

Determinizmin dayandığı ilke Nedensellik ilkesi dir
A Determinizm

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi metafiziği "ilk felsefe" olarak adlandıran; bu alanın ilk ve en temel eserini yazan ilk filozoftur?

Aristoteles

Parmenides

Herakleitos

Hegel

Descartes

Açıklama:

Metafizik terimini bile kendisine borçlu olduğumuz Aristoteles, metafiziği “ilk felsefe” olarak nitelemiştir ve bu alanda ilk ve en temel eseri kaleme almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi pozitivizmin kurucusudur?

Comte

Hume

Descartes

Platon

Aristoteles

Açıklama:

Pozitivizmi kuran düşünür Comte'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 22

18. yüzyılın önemli filozoflarından birisi olan Kant'a göre, akıl ile deneyimin işbirliğiyle elde edilen bilgi hangi alana ait bilgidir?

Fenomen

Numen

Metafizik

Kozmoloji

Teoloji

Açıklama:

Kant'a göre insan sadece algıladığı şeyleri, onun ifadesiyle "fenomen"leri bilebilir. Fenomenin bilgisi akıl ile deneyimin işbirliğiyle elde edilen bilgidir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Kant'a göre "rasyonel teoloji" hangi alana ilişkin sorularla ilgilidir?

Tanrı ile ilgili sorular

Ruh ile ilgili sorular

Evrenin başı-sonu ile ilgili sorular

Maddenin yapısı ile ilgili sorular

Fenomenler ile ilgili sorular

Açıklama:

Kant'a göre rasyonel teoloji, Tanrı ile ilgili soruları konu alır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

“Var olmak için kendisinden başka hiçbir şeye ihtiyaç duymayan varlık” olarak tanımlanan kavram, aşağıdakilerden hangisidir?

Töz

İdea

Fenomen

Numen

Episteme

Açıklama:

“Var olmak için kendisinden başka hiçbir şeye ihtiyaç duymayan varlık” töz kavramı ile ifade edilir ve metafizik araştırmalar çoğu zaman töz kavramı üzerinden yürütülür.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Ontoloji olarak metafizik 3 farklı şekilde ele alınabilir. Bunlardan ikisi töz metafiziği ve süreç felsefesidir. Ontoloji olarak metafiziğin üçüncü hali aşağıdakilerden hangisidir?

Varoluş felsefesi

Fenomenoloji

Epistemoloji

Bilgi felsefesi

Antinomi

Açıklama:

Ontoloji olarak metafizik 3 farklı şekilde ele alınabilir. Bunlar; töz metafiziği, süreç felsefesi ve varoluş felsefesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

"Metafiziğin konu alanları 3 tanedir. Bunlar ................, teoloji ve kozmoloji olarak sıralanır."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri doğru şekilde tamamlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Ontoloji

Epistemoloji

Fenomenoloji

Numen

İdea

Açıklama:

Ontoloji metafiziğin 3 temel alanından biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi, realizmin karşısında yer alan ve tümellerin gerçek bir varoluşa sahip olmadıklarını, yalnızca dilde var olabileceklerini savunan görüşü ifade eder?

Nominalizm

Antinomi

Episteme

Numen

Fenomen

Açıklama:

Realizmin karşısında yer alan ve tümellerin gerçek bir varoluşa sahip olmadıklarını, yalnızca dilde var olabileceklerini savunan görüş "nominalizm" olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdaki filozoflardan hangisi mekanik materyalizmin en önemli temsilcilerinden birisidir?

Thomas Hobbes

Karl Marx

Friedrich Engels

Jean Paul Sartre

Martin Heidegger

Açıklama:

Mekanik materyalizmin en önemli temsilcisi Thomas Hobbes'tir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Klasik metafizik anlayışlarından farklı olarak, varoluş felsefesinin çıkış noktası aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan

Numen

Fenomen

Tin

Ruh

Açıklama:

Klasik metafizik anlayışlarının varlıktan hareket edip insana geldikleri yerde, varoluş metafiziği insandan yola
çakar ve varlığı insandan hareketle tanımlar.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Comte II. Pozitivizm III. Hume IV. Kant

Metafiziğin olanağı konusunda yukarıdakilerden hangisi/hangileri farklı bir tutuma sahiptir?

III ve IV

II ve III

Yalnız IV

Yalnız I

I ve II

Açıklama:

Metafiziğin olanağı konusunda Hume ve Comte ile temsilcisi ve kurucusu olduğu pozitivizmin tavrı olumsuz ve yıkıcıdır. Oysa Kant, bilimde aklın ve rasyonel etkinliğin asla tüketilemeyeceğini düşünerek, farklı bir eleştiri sunar. Doğru yanıt C’dir.
Metafiziğin İmkânı

Doğru Cevap: C

Soru 31

I. Genel-özel metafizik ayrımında, genel metafizikten ontoloji anlaşılır.
II. Rasyonel kozmoloji, evrenin başı-sonu ve maddenin yapısı sorunlarını araştırır.
III. Metafizik, duyulurlara, yani doğrudan fenomenler alanına ilişkindir.
IV. Rasyonel psikoloji, tanrıya ilişkin alanı soruşturur.
Kant’ın metafiziğe ilişkin yaptığı ayrımlar temelinde yukarıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?

III ve IV

Yalnız III

II ve IV

Yalnız I

I ve II

Açıklama:

Kant’a göre metafizikle ilgili bilgimizin olanaksız olmasının nedeni, metafiziğin, duyulurların ötesine, kendinde şeyler-yani numenler alanına ilişkin olmasıdır. Kant’ın yaptığı genel-özel metafizik ayrımında genel metafizikten ontoloji, özel metafiziktense rasyonel teoloji, kozmoloji ve psikoloji anlaşılır. Fakat madde II’de rasyonel kozmoloji ile ilgili ifade doğru, madde IV’deki ifade yanlıştır. Bu durumda madde I ve II’de dile getirilenler, Kant bağlamında ileri sürülebilir. Doğru yanıt E’dir.
Metafiziğin İmkânı

Doğru Cevap: E

Soru 32

I. Varlığın ne olduğu sorusuyla ilgilenir.
II. Varlık üzerine deneyimsel bir çalışmadır.
III. Varlık hakkında akıl temelli bir araştırmadır.
IV. Görünüşlerin bilimi/bilgisidir.
Ontoloji ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

III ve IV

Yalnız II

I ve II

I ve III

Yalnız IV

Açıklama:

Ontoloji, varlığın ne olduğu sorusuyla ilgilenen, akıl temelli ve kavramsal düzlemde yürüyen bir araştırmadır. Bu durumda madde I ve III’de dile getirilenler doğru, madde II ve IV’de dile getirilenler yanlıştır. Doğru yanıt D’dir.
Metafiziğin Konusu ve Alanları

Doğru Cevap: D

Soru 33

I. Kozmoloji olarak metafizik, yalnızca tanrı üzerine bir çalışmadır.
II. Metafizik, önce genel ve özel olarak ikiye ayrılmalıdır.
III. Metafizik, varlığı varlık olmak bakımından ele alır.
IV. Arkeoloji olarak metafizik, ilk ilkelerin bilgisine ilişkin araştırmadır.
Metafiziği konu ve alanlarına göre ayıran/sınıflayan Aristoteles’e göre, yukarıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?

Yalnız IV

III ve IV

II ve III

Yalnız I

I ve II

Açıklama:

Aristoteles’e göre, metafizik, varlığı varlık olmak bakımından ele alır (madde III’de dile getirilen yargı doğrudur). Metafizikteki genel-özel ayrımı Aristoteles’ten çok Kant’la ilişkilendirilebilir. Ayrıca, kozmoloji-teoloji olarak metafizik, yalnızca tanrıyla değil, evrenin yapısıyla, ilk nedenleriyle, evrende bir amaç olup olmadığıyla da ilgilenir (madde I ve II’de dile getirilenler doğru değildir). Arkeolojinin kökenindeki arkhe de, ilk ilkelere göndermede bulunur, yani madde IV de doğrudur. O halde, doğru yanıt B’dir.
Metafiziğin Konusu ve Alanları

Doğru Cevap: B

Soru 34

I. Modern töz metafiziğinde, yalnızca tekçi yaklaşımlara yer vardır.
II. Töz, değişmeyenin temelindeki değişen olarak açıklanır.
III. Klasik ve modern töz metafiziği olarak ikiye ayrılır.
IV. Klasik töz metafiziği hiyerarşik bir karakter taşır.
Töz metafiziğine ilişkin yukarıdakilerden hangisi/hangileri SÖYLENEMEZ?

I ve II

Yalnız I

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Töz metafiziği, klasik ve modern olarak ikiye ayrılır; klasik töz metafiziğinde de hiyerarşik bir karakter görülür-yani madde III ve IV’de dile getirilenler doğrudur. Modern töz metafiziği yalnızca tekçi değil, çoğulcu yaklaşımlara da yer verir. Töz ise, değişenin temelindeki değişmeyen olarak açıklanır. Yani, madde I ve II’de dile getirilenler yanlıştır. Doğru yanıt A’dır.
Ontoloji Olarak Metafizik

Doğru Cevap: A

Soru 35

I. Radikal realizm II. Nominalizm III. Ilımlı realizm IV. Monizm V. Düalizm
Yukarıdakilerden hangileri klasik töz metafiziği kapsamında ele alınan yaklaşımlardandır?

III, IV ve V

II, III ve V

I, II ve IV

I, II ve III

I, IV ve V

Açıklama:

Klasik töz metafiziğinin ana gündeminde tümeller tartışması yer alır. Bu bağlamda ortaya çıkan metafizik yaklaşımlar da, radikal realizm, ılımlı realizm ve nominalizmdir. Monizm ve düalizm, modern töz metafiziğinde karşımıza çıkan yaklaşımlardır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

“Süreç/oluş felsefesi, töz metafiziğini bir ........, doğa bilimlerini ise ....(n)ın/(n)in bir ürünü olarak yorumlamıştır” ifadesinde boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?

Fizikalizm; deneyim

Bilimsel materyalizm; zekâ

Naturalizm; madde

Pozitivizm; akıl

Bilimsel idealizm; akıl

Açıklama:

Süreç/oluş felsefesi, töz metafiziğini bir bilimsel materyalizm, doğa bilimlerini ise zekânın bir ürünü olarak yorumlamıştır. Doğru yanıt B’dir.
Süreç ya da Oluş Felsefesi

Doğru Cevap: B

Soru 37

I. Gerçeklik bir süre, hayatsa bir eğilimdir.
II. Oluş metafiziğinin başlıca yöntemi sezgi olmalıdır.
III. Varlığın statikliğini mutlak kabul ederek, oluşu da varlıktan türetmek gerekir.
IV. Herakleitos da değişimi yanlış anlamış ve ona gerekli önceliği verememiştir.
Yukarıdakilerden hangileri, Bergson’un düşünceleriyle uyuşur?

III ve IV

II ve III

I ve II

I ve III

II ve IV

Açıklama:

Varlığı dinamik olarak gören ve değişimi anlama konusunda Herakleitos’u olumlayan Bergson’a göre, gerçeklik bir süre ve hayat bir eğilimdir. Ayrıca, oluş metafiziği de sezgiyi başlıca yöntem olarak kullanmalıdır; yani madde III ve IV’de dile getirilenler Bergson’a aykırıyken, madde I ve II’de dile getirilenler, Bergson düşüncesiyle örtüşmektedir. Doğru yanıt C’dir.
Süreç ya da Oluş Felsefesi

Doğru Cevap: C

Soru 38

I. Varlığı insandan hareketle tanımlamıştır.
II. Kendini gerçekleştiren insana egzistans denmiştir.
III. Beyin ve zihni özdeş kabul etmiştir.
IV. İnsanı bir bilinç varlığı olarak tanımlamıştır.
Varoluş felsefesiyle ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri SÖYLENEMEZ?

I ve II

Yalnız I

II ve IV

Yalnız III

III ve IV

Açıklama:

Varoluş felsefesi, varlığı insandan hareketle tanımlayarak geleneksel yaklaşımlardan ayrılır. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

I. Dasein’ın sabit bir özü vardır.
II. Dasein, kendisini ve dünyasını yanlış yorumlayamaz.
III. Dasein, dünyada-olma anlamına gelir.
IV. Dasein, gündelik dünyadan/yaşama dünyasından ayrılamaz.
Yukarıdakilerden hangileri, Heidegger’in varlık felsefesine uygun ifadeler dile getirir?

III ve IV

II ve IV

II ve III

I ve III

I ve II

Açıklama:

Heidegger’e göre Dasein’ın sabit bir özü yoktur, o, dünyada-olma anlamına gelir ve gündelik dünyadan ayrılamaz. Kısacası madde III ve IV’de dile getirilenler, Heidegger’in görüşlerine uygundur. Doğru yanıt A’dır.
Varoluş Felsefesi

Doğru Cevap: A

Soru 40

Varlığa insani bir bakış açısından yaklaşan, onu insandan hareketle ele alan metafizik anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

Töz metafiziği

Egzistans felsefesi

Teolojik metafizik

Süreç felsefesi

Oluş felsefesi

Açıklama:

Varoluş felsefesinin varlık probleminin yeni bir görünümü olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Varlığı varlık olmak bakımından araştırıp, neyin gerçekten var olduğunu belirlemeye çalışan töz metafiziğin kullandığı ayrım aşağıdakilerden hangisidir?

Temel-üstyapı ayrımı

İnanç-bilgi ayrımı

Duyu-akıl ayrımı

İkincil-üçüncül nitelikler ayrımı

Görünüş-gerçeklik ayrımı

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in ortaya koyduğu neden türlerinden değildir?

Formel neden

Maddi neden

Fail neden

Ara neden

Ereksel neden

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden düşünce akımlarından hangisi metafizik açısından diğerlerinden farklıdır?

Düalizm

Realizm

Materyalizm

Fenomenalizm

İdealizm

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Kant’a göre aşağıdaki problemlerden hangisi metafizik alanla, yani duyuların ötesinde kalan numenler alanıyla ilgili değildir?

Duyular dünyasında hangi düzenliliklerin var olduğu

Tanrı’nın bizi neden var ettiği

Ruhun ne türden bir töz olduğu

Evrenin nasıl başladığı

Maddenin yapısının ne olduğu

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aristoteles’e göre metafizik neyi araştırır?

Varlığın var olmak açısını

Varlıkların hareketlerini

Bilginin kaynağını

Çıkarım yasalarını

Bilginin dayanağını

Açıklama:

Varoluş felsefesinin varlık probleminin yeni bir görünümü olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Pozitivizmiyle metafiziğe yönelik en sert eleştiriyi geliştirmiş olan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Kant

Aristoteles

Comte

Heidegger

Açıklama:

Varoluş felsefesinin varlık probleminin yeni bir görünümü olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Kant özel metafiziği hangi üç bölüme ayırmıştır ?

Rasyonel Ontoloji, rasyonel epistemoloji, rasyonel teoloji

Rasyonel Kozmoloji, rasyonel idealizm, rasyonel pozitivizm

Rasyonel Teoloji, rasyonel düalizm, rasyonel metafizik

Rasyonel Psikoloji, rasyonel epistemoloji, rasyonel teoloji

Rasyonel teoloji, rasyonel psikoloji, rasyonel kozmoloji

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi ontoloji olarak metafiziğin dışında kalır?

Klasik Töz Metafiziği

Süreç Felsefesi

Teoloji

Varoluş Felsefesi

Modern Töz Metafiziği

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Hangisi tümeller konusunda gündeme gelen bir karşıtlıktır?

Determinizm-endeterminizm

Teleoloji-mekanizm

Realizm-nominalizm

Monizm-Düalizm

Rasyonalizm-irrasyonalizm

Açıklama:

Metafiziğin olacağını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Hangisi monizmin bir tezi olamaz?

Ruh ve madde vardır.

Tek bir töz vardır.

Var olan tek töz maddedir.

Gerçekten var olan maddedir.

Ruh, maddenin bir yansıması ya da türevidir.

Açıklama:

Varoluş felsefesinin varlık probleminin yeni bir görünümü olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 51

“Var olmak algılanmış olmaktır?” diyen meşhur idealist filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Herakleitos

Bergson

Kant

Berkeley

Heidegger

Açıklama:

Varoluş felsefesinin varlık probleminin yeni bir görünümü olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi, süreç felsefesinin yirminci yüzyıldaki en önemli temsilcilerindendir?

Berkeley

Descartes

Comte

Hegel

Bergson

Açıklama:

Süreç felsefesini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Sartre’ın insan için kullandığı terim, aşağıdakilerden hangisidir?

Varlık

Kendinde varlık

Töz

Fenomen

Kendisi için varlık

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Determinizmin dayandığı ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Özdeşlik ilkesi

Doğanın düzenliliği ilkesi

Nedensellik ilkesi

Çelişmezlik ilkesi

Belirsizlik ilkesi

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi, evrende her şeyin madde olduğunu ve bütün var olanların maddeden oluştuğunu savunan görüştür?

Materyalizm

Düalizm

İdealizm

Nihilizm

Rasyonalizm

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi, Platon'un varlık anlayışında “tikellerin değil de sadece tümellerin gerçek olduğunu, bireysel/duyusal varlıkların onlardan pay almak suretiyle var olabildiklerini” öne sürdüğü görüşüne verilen addır?

Ontolojik realizm

Düalizm

İrrasyonalizm

Septisizm

Pozitivizm

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi, Pozitivizm görüşünün kurucu düşünürüdür?

Comte

Aristoteles

Aquinalı Thomas

Locke

Platon

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdaki ayrımlardan hangisi Thales, Pythagoras, Parmenides, Herakleitos ve Demokritos gibi ilk filozoflar tarafından yapılmıştır?

Görünüş-Gerçeklik

Teleoloji-Mekanizm

Determinizm-Endeterminizm

Realizm-Nominalizm

Numen-Fenomen

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi, endeterminizmin karşı çıktığı ilkedir?

Nedensellik ilkesi

Doğanın düzenliliği ilkesi

Özdeşlik ilkesi

Çelişmezlik ilkesi

Belirsizlik ilkesi

Açıklama:

Varoluş felsefesinin varlık probleminin yeni bir görünümü olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi, konusu bir bütün olarak varlık olup varlığı varlık olmak bakımından ele alan metafiziğin özelliklerinden biridir?

Varlığın anlamını ortaya koymak

Doğa olaylarını kontrol altına almak

Deneysel araştırmalar yapmak

Bilimin sınırları içinde kalmak

Mantık ilkelerine uygun olmak

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi, maddenin özü olduğu öne sürülen hareketin, mekanik bir hareket olarak tasarlandığını öne süren mekanik materyalizmin en önemli temsilcisidir?

Thomas Hobbes

Epiküros

Friedrich Engels

Demokritos

Karl Marx

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Varlığa ilişkin genel ve rasyonel soruşturma alanı olarak en genel anlamda tanımlanacak felsefenin alt disiplini hangisidir?

Metafizik

Epistemoloji

Estetik

Varoluşçuluk

Etik

Açıklama:

Metafiziğin olacağını açıklayabileceksiniz.
Felsefenin önemli disiplin ya da alt dallarından bir başkası, şimdilik oldukça genel bir biçimde “varlığa ilişkin genel ve rasyonel soruşturma” olarak tanımlayabileceğimiz metafiziktir. Bunu doğrulayan en önemli olgu, felsefenin en azından Batı’daki serüvenine “doğa felsefesi”, yani metafizik olarak başlamış olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Kant'ın akılla, deneyimin dışındaki imkansız olanın bilgisi olarak değerlendirdiği numenlerin bilgisi değildir?

Tanrı ile ilgili sorular

Ruh ile ilgili sorular

Bilim ile ilgili sorular

Evrenin başı ve sonu ile ilgili sorular

Maddenin yapısı ile ilgili sorular

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Kant'ın numenler alanıyla ilgili sorular, üç başlık altında toplanabilir:
1. Tanrı ile ilgili sorular,
2. ruh ile ilgili sorular ve nihayet,
3. evrenin başı sonu veya maddenin yapısı ile ilgili sorular.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Kökleri antik Yunan’a kadar geri giden töz metafiziğinin düşünce tarihindeki dönemleri nelerdir?

Birinci ve ikinci töz metafiziği dönemleri

Klasik ve modern töz metafizikleri dönemleri

Antik ve Ortaçağ töz metafizikleri dönemleri

Modern ve postmodern töz metafizikleri dönemleri

19 ve 20. yüzyıllar töz metafizikleri dönemleri

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.
Kökleri antik Yunan’a kadar geri giden töz metafiziğinin düşünce tarihinde iki ana dönemi bulunur. Bunlardan birincisi Rönesans felsefesine veya daha doğrusu on yedinci yüzyılın bilimsel devrimine kadar olan tarihsel dönemde hüküm sürmüş olan klasik töz metafiziğidir. İkincisi ise Yeni Çağ’da, modern bilimsel devrime temel teşkil eden yeni kozmolojiyle birlikte gündeme gelen modern töz metafiziğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Platon'un ontolojik realizmi temel olarak hangi düşünceden kaynaklanır?

Platon'un ontolojik realizmi temel olarak gerçek nesnelerin varlığına dayanır

Platon'un ontolojik realizmi temel olarak tikellerin gerçek olduğuna dayanır

Platon'un ontolojik realizmi temel olarak tümellerin gerçek olduğuna dayanır

Platon'un ontolojik realizmi temel olarak görünenlerin gerçekliğine dayanır

Platon'un ontolojik realizmi temel olarak maddi varlıkların nicel özelliklerine dayanır

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Platon'un tümellerin gerçek olduğunu, bireysel/duyusal varlıkların onlardan pay almak suretiyle var olabildiklerini öne sürdüğü bu görüşüne ontolojik realizm adını verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

İnsanın düşünebilme yetisini, 'dumanın ateşle ilişkisi neyse düşünmenin de beyinle ilişkisi odur' benzetmesi üzerinden değerlendiren modern töz metafiziği hangisidir?

Nominalizm

Fenomenalizm

İdealizm

Materyalizm

Düalizm

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Materyalist metafizik açısından zihin ya da düşünce bir epifenomen ya da yan üründür, yani “fazladan” bir şeydir. Başka bir deyişle dumanın ateşle ilişkisi neyse düşünmenin de beyinle ilişkisi odur.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Materyalist düşüncede evrende her şeyin belirlenmiş olduğu, dolayısıyla rastlantıya yer bulunmadığı anlayışı hangi kavramla ifade edilir?

Düalizm

Determinizm

Spiritüalizm

Fenomenalizm

İdealizm

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Materyalizm evrende her şeyin belirlenmiş olduğunu, dolayısıyla rastlantıya yer bulunmadığını savunduğu için determinist bir görüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Nesnel idealizmin en önemli temsilcisi kimdir?

Hegel

Marx

Berkeley

Hume

Descartes

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Nesnel idealizmin en önemli temsilcisi Hegel’dir. Zira Hegel’de gerçekten var olan zihin, onun Geist adını verdiği, evrensel bir zihin ya da akıldır. Yani Hegel’in anladığı şekliyle akıl, insana, beşeri özneye yüklenen bir nitelik ya da yetenek değil, bir bütün olarak gerçeklik, gerçekliğin toplamıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

İnsanın kendisini nasıl yaratır ya da yaparsa öyle olduğunu söyleyen düşünür ve felsefe hangisidir?

Comte - Pozitivizm

Platon - İdealizm

Sartre - Varoluşçuluk

Marx - Materyalizm

Plotinos - Türümcülük

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.
Sartre, insanın kendisini nasıl yaratır ya da yaparsa öyle olduğunu söyler. Varoluşa sahip bir varlık olduğu için, insanın doğası yoktur. Şu çakıl taşının bir doğası, şu koltuğun bir özü vardır; bu nesneler, tamamen her ne ise odurlar. Onlar kendinde varlıklar olup, onlar için “imkânlar” söz konusu değildir. Oysa varoluşa sahip olduğunun bilincinde olan insan, “kendisi için” varlıktır.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Maddenin var olduğu yerde formun, formun var olduğu yerde de maddenin olacağını öne süren Aristoteles'in teleojik anlayışına ne ad verilir?

Materyalizm

Egzistansiyalizm

Monizm

Düalizm

Hilomorfizm

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.
Maddenin var olduğu yerde formun, formun var olduğu yerde de maddenin olacağını öne süren hilomorfizm, maddenin formdan, formun da maddeden ayrılmaz olduğunu savunur ve yönlendirici, düzenleyici, harekete geçirici ve şekil verici ilke olarak formun, maddeye ve evrene yap› kazandırdığını belirtir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Aşağıdaki tanımlamadan hangisi nominalizmi açıklar?

Hem ruhun hem de maddenin var olduğunu savunur.

Tek bir tözün var olduğunu öne süren bir öğretidir.

Tümellerin gerçek bir varoluşa sahip olmadıklarını, sadece ağızdan çıkan bir ses olup dolayısıyla yalnızca dilde var olabileceklerini savunur.

Tözcü görüşlerin reddedilmesinden oluşan yaklaşımdır.

Gerçekten var olanın bireysel zihin olduğunu ileri sürer.

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.
Tümellerin gerçek bir varoluşa sahip olmadıklarını, sadece ağızdan çıkan bir ses olup dolayısıyla yalnızca dilde var olabileceklerini savunur.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Panteizmin düşünce tarihindeki en önemli temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Aristoteles

Hume

Locke

Baruch Spinoza

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Baruch Spinoza

Doğru Cevap: E

Soru 73

Determinizm kapsamı içinde ifade edilen “her olayın bir nedenin sonucu olduğu” tezi hangi ilke olarak tanımlanır?

Nedensellik ilkesi

Endeterminizm ilkesi

Belirlenimsizcilik ilkesi

Varoluş ilkesi

Hilomorfizm ilkesi

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.
Nedensellik ilkesi

Doğru Cevap: A

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi metafiziğin konu alanlarından değildir?

Ontoloji

Teoloji

Kozmoloji

Etik

İlk ilkelere ilişkin araştırma

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Cevap: Metafiziğin konu alanları üç tanedir: Ontoloji Teoloji/Kozmoloji İlk ilkelere ilişkin araştırma

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi modern töz metafiziği öğretilerinden değildir?

Monizm

Düalizm

Nominalizm

Materyalizm

Fenomenalizm

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.
Cevap: Modern töz metafiziğinde dört farklı alternative veya metafizik öğretisi vardır: • Monizm • Düalizm • Fenomenalizm • Materyalizm

Doğru Cevap: C

Soru 76

Metafizik eleştirisini doğal alandan doğaüstü alana nedensel akıl yürütmeyle geçilemeyeceğini söyleyerek nedensellik üzerinden kuran düşünür kimdir?

Kant

Comte

Hume

Heidegger

Sartre

Açıklama:

Metafiziğin olacağını açıklayabileceksiniz.
Metafiziği eleştirisini doğal alandan doğaüstü alana nedensel akıl yürütmeyle geçilemeyeceğini söyleyerek nedensellik üzerinden kuran düşünür Hume'dur. metafizik, onun bakış açısından bir imkânsızlık üzerine bina edilmiş, insanları yoldan çıkarmaya yönelik, modasının geçtiğini söyleyebileceğimiz bir projeye işaret eder.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi süreç felsefenin dayandığı bilim anlayışıdır?

Newton fiziği bilim anlayışı

Onaltıncı yüzyıl bilim anlayışı

Ondokuzuncu yüzyıl bilim anlayışı

Einstein fiziği bilim anlayışı

Onsekizinci yüzyıl bilim anlayışı

Açıklama:

Süreç felsefesini tanımlayabileceksiniz.
Modern töz metafiziğinin Newton fiziğine veya onyedinci yüzyıl bilimine dayandığı yerde, süreç felsefesinin on dokuzuncu yüzyıl bilim anlayışına dayandığı söylenebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Sartre'nin su sürahisi örneği için kullandığı terim aşağıdakilerden hangisidir?

Nesne

Kendinde varlık

Töz

Kendisi için varlık

Fenomen

Açıklama:

Varoluş felsefesinin varlık probleminin yeni bir görünümü olduğunu ayırt edebileceksiniz.
Kendinde varlık, ne zorunlu ne de mümkün olan, hem olumsuzlamanın ve hem de olumlamanın aynı derecede ötesinde olan varlıktır. Örneğin masamın üzerinde duran şu sürahi, kendisinde her ne ise o olup olduğundan başka bir şey olamaz.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi teolojik metafizikteki ana tutumlardandır?

Ateizm

Determinizm

Endeterminizm

İdealizm

Materyalizm

Açıklama:

Varoluş felsefesinin varlık probleminin yeni bir görünümü olduğunu ayırt edebileceksiniz.
Cevap: Teolojik metafizikte iki temel tutum vardır: • Teizim: evrenin varlığını Tanrı’nın yaratıcı eylemi yoluyla açıklayan, evrenin ilk nedeninin Tanrı olduğunu ileri sürer. • Ateizm: Maddenin ezeli ve evrenin yaratılmamış olduğunu ileri sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Aşağıdaki karşıtlıklardan hangisi nedensellik ilkesi ile ilgilidir?

Teleoloji-mekanizm

Monizm-Düalizm

Rasyonalizm-irrasyonalizm

Realizm-nominalizm

Determinizm-endeterminizm

Açıklama:

Varoluş felsefesinin varlık probleminin yeni bir görünümü olduğunu ayırt edebileceksiniz.
Doğaya ilişkin problemlerin en önemlisi determinizm -ya da belirlenimcilik- ve endeterminizm -ya da belirlenimsizcilik- karşıtlığı ilgili problem olmak durumundadır. Söz konusu problem, aynı zamanda nedensellik ilkesiyle ilgili olduğu için önem taşır.

Doğru Cevap: E

Soru 81

“Var olana ilişkin rasyonel ve kavramsal bir araştırma” olarak tanımlanan metafiziğin konu alanı aşağıdakilerden hangisidir?

Ontoloji

Arkeoloji

Kozmoloji

Epistemoloji

Teoloji

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Ontoloji "Var olana ilişkin rasyonel ve kavramsal bir araştırma” olarak tanımlar.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Pozitivizmiyle metafizi¤e yönelik en sert elefltiriyi gelifltirmifl olan filozof afla¤›dakilerden hangisidir?

Hegel

Kant

Aristoteles

Comte

Heidegger

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
Comte pozitivizmiyle metafiziğe en güçlü eleştiri ve karşı çıkışı ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 83

17.yüzyıldan itibaren hangi deneyimciler nedenselliği kategorize etmişlerdir?

ingiliz

fransız

türk

macar

alman

Açıklama:

Töz metafiziğinin farklı türlerini açıklayabileceksiniz.
İngiliz deneyimciler nedenselliği epistomolojik olarak kategorize ederler.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Metafizik çoğunlukla hangi anlamı taşımaktadır?

Duygu ötesi

Fizik ötesi

Nedensellik

Kavramsallık

Varoluşçuluk

Açıklama:

Metafiziğin olacağını açıklayabileceksiniz.
metafiziğin genel olarak anlamı metafizik yani fiziğin kuralları ile tanımlanamayan bölümleri olarak algılanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Sartrenin insan olarak kullandığı terim hangisidir?

oluş

kanıt

varlık

Soru 86

Varolmak algılanmış olmaktır diyen varoluşcu idealist filozof kimdir?

Sokrates

Hegel

sartre

Berkeley

Comte

Açıklama:

Varoluş felsefesinin varlık probleminin yeni bir görünümü olduğunu ayırt edebileceksiniz.
Berkeley, bu alanda çalışmalar yapmış ve varoluşcu düşünce sistemine katkıda bulunmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Epistomoloji ve metafiziğin ilişkisi hangisi ile daha net açıklanabilir?

bütünleşir

kapsamı dışındadır

benzerdir

karşıttır

ilişkisi yoktur

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
EPİSTOMOLOJİ METAFİZİĞİN KAPSAMI ALANI DIŞINDA KALMAKLA BİRLİKTE TEK BİR BAŞLIK OALARK ÖNE ÇIKMAKTADIR.

Doğru Cevap: B

Soru 88

İnsanın varoluşunu metafizik olarak sorgulamamız hangisi ile birlikte düşünülmektedir?

duygusal yanı

fizik kuralları

duyumlar

fizik ve duygular

duyumsal kriterler

Açıklama:

Metafiziğin olacağını açıklayabileceksiniz.
İnsanın varoluşuna bağlı fizik ve manevi durumların bütünleştirilmesi konusunu içerir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi "kutsal üçleme"nin kesinlikle açıklanamayacağı düşünce akımıdır?

tanrı

kutsal ruh

oğul ve baba

baba oğul ilişkisi

nominalizm

Açıklama:

Metafiziğin konusunu ve alanlarını açıklayabileceksiniz.
"Kutsal Üçleme" inancını nominalizm hiç bir şekilde açıkalyamaz çünkü bu fenomen bir özneler ve kimliklerle tanımlanabilecek bir olaylar bütünüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Varlığa ilişkin genel ve rasyonel soruşturmaya ne ad verilir?

Temel felsefe

Bilim felsefesi

Metafizik

Varoluş felsefesi

Teoloji

Açıklama:

Varlığa ilişkin genel ve rasyonel soruşturmaya metafizik denir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Metafiziğin imkansız olduğunu, bilginin deneyime dayanması ve var olmayan bir alana ilişkin salt akla dayalı bir bilginin yanılsamadan başka bir şey olmadığı savunarak pozitivizmi kuran düşünür kimdir?

Bergson

Kant

Heidegger

Comte

Hegel

Açıklama:

Pozitivizmin kurucusu Comte açısından da metafizik, din ya da teolojinin bir uzantısı veya kalıntısından başka bir şey değildir. Onun eleştirisi belli bir ideolojiyi, katışıksız bir bilim ideolojisini yansıtan bir eleştiri olmak durumundadır. Gerçekten de Comte metafiziği entelektüel ilerlemenin tarihindeki bir evre olarak değerlendirmişti. O, bilginin standart örneği olarak ampirik bilimi görmüş, bilimin gözlemlenebilir olgular arasındaki yasalı ilişkileri araştırdığı için güvenilir bir yol gösterici olduğunu kabul etmişti. Bu yüzden, metafiziğin imkânsız olduğunu söyledi. Bunun nedeni, onun gözünde bilginin deneyime dayanması, var olmayan bir alana ilişkin salt akla dayalı bir bilginin yanılsamadan başka bir şey olmamasıdır. İnsan zihninin sadece olgun olmayan bir evresinde ortaya çıkan metafizik düşünüş, Comte’a göre, ilerlemenin önünde bir engel teşkil eder; o, işte bu yüzden yok olmaya veya edilmeye mahkûmdur.

Doğru Cevap: D

Soru 92

Kant'ın 'İnanca yer bulmak için bilgiyi sınırlandırdım' sözüne göre aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?I. Kant, dogmatizm ve septisizm yüceltilmektedir.II. Anlama yetisinin ilkeleri numenler alanına değil; yalnızca fenomenler alanına uygulanabilir. III. Salt aklın gücü gerçektir. IV. Tanrı salt bir bilgi objesidir.

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Kant’ın “inanca yer bulmak için bilgiyi inkâr etmesi” dogmatizmi ve septisizmi yıkmaya yöneliktir. Ona göre duyusal dünya, deneye dayalı bilginin tek verisini oluşturur. Böylece bilgi, duyunun verileri ve olgularıyla mümkündür. Anlaşılır dünya ise “teorik bir yanılsamadan” (illusion) başka bir şey değildir. Kant için salt aklın gücü yanılsatıcıdır, anlama yetisinin ilkeleri numenler alanına değil; yalnızca fenomenler alanına uygulanabilir. Böylece Kant, aklı kendi sınırları içine çeker. Bu sınırlama, aklın nesnelliğini gerçekleştirmesi anlamına gelir. Sonuç itibariyle bilgi, bir yandan duyusal dünya ya da fenomenler ile uzay ve zamana; diğer yandan anlaşılır dünya ise kendinde şey ya da numenler olarak düşüncenin salt nesnesine bağlanmaktadır. Dolayısıyla Kant’ın bu sözünden çıkarılabilecek en önemli yargı: Tanrı’nın salt bir bilgi objesi olmadığı, bilakis “pratik aklın” bir postulatı olduğudur. O, metafiziği doğa hakkındaki bilgilerimizin kesin ve apaçık ilkelerinin arandığı ve bulunduğu bir alan olarak görmeyi yanlış bulur.

Doğru Cevap: B

Soru 93

Gerek klasik gerekse modern töz metafiziği, her şeyden önce metafiziksel açıdan realist bir perspektife sahiptir; yani, dış gerçekliğin zihinden bağımsız olduğunu kabul eder. Buna göre aşağıdaki çıkarımlardan hangileri doğrudur?
I. Varlık, var olana indirgenir.
II. Statik bir varlık anlayışı söz konudur.
III. Her varlığın bir yansıması vardır.
IV. Varlık kendisiyle bir ve aynıdır.

Yalnız I

Yalnız II

I, II ve III

I, II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Her iki dönemde de varlık, var olana indirgenir ve varlığı anlamanın, yorumlamanın veya sınışamanın anahtarının töz kavramı olduğuna inanılır. Nitekim varlık “var olmak için kendisinden başka hiçbir şeye ihtiyaç duymayan şey” diye tanımlanan töz kavramı içine sıkıştırılır. Bu yüzdendir ki söz konusu töz metafiziği her iki dönemde de statik bir varlık anlayışını ifade eder. Bu statik varlık anlayışı, doğallıkla “bir şeyin her ne ise o olduğunu”, “kendisiyle bir ve aynı olduğunu” dile getiren özdeşlik ilkesine dayanır.Dolayısıyla doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 94

Modern bilimin materyalizme götürmesinden endişe duyan, ateizm ve nihilizmin Avrupa Uygarlığı için bir felaket olacağını ileri süren ve 'var olmak algılanmış olmaktır' diyerek maddenin var oluşunu zihnin var oluşuna indirgeyen düşünür kimdir?

Hegel

Comte

Berkeley

Bergson

Whitehead

Açıklama:

Berkeley, modern bilimin materyalizme götürmesinden endişe ediyordu. Bilim güç kazanınca, ondan materyalizmin çıkması kaçınılmazdı. O, materyalizmden ise ateizmin doğacağını düşünüyordu. Çünkü maddenin gerçek olduğunu öne süren materyalizm, evrende ne ilahî ne de bireysel ruha yer bırakır. Ateizmden ise hiçbir değerin olmadığını, Tanrı’nın yokluğunda “her şeyin mubah olduğunu” öne süren görüş olarak nihilizmin çıkması kaçınılmazdır. Berkeley, bunun Avrupa Uygarlığı için bir felaket olacağını düşünmüştü. Bu duruma engel olmak için bir misyoner gibi Avrupa ve Amerika’nın her yanını dolaştı; insanlara vaazlar verdi. Felsefesinde ise gerçekten var olanın zihin ya da ruh olduğunu söyledi; “var olmak algılanmış olmaktır” derken maddenin varoluşunu zihnin varoluşuna indirgedi.

Doğru Cevap: C

Soru 95

Düalizmin, en büyük güçlüğü beden ve zihin arasındaki, en azından sağduyu veya gündelik yaşam düzeyinde apaçık olan etkileşim olgusunu tam ve tatmin edici bir biçimde açıklayamamasıdır. Başka bir deyişle, buradaki sorun yer kaplayan bir şeyin (madde veya bedenin belli bir parçasının) nasıl olup da yer kaplamayan bir şeyi (zihni veya zihinsel olan bir şeyi) etkileyebileceği sorunudur. Descartes bu iki temel gerçeklik arasındaki aşikâr ilişkiyi mantıksal olarak tatmin edici bir biçimde açıklama güçlüğü karşısında etkileşimcilik olarak bilinen görüşü geliştirmişti. Ona göre zihinle beden arasındaki ilişki ya da etkileşim beynin arkasında bir yerlerde, “kozalaksı bez” adı verilen bölgede gerçekleşmektedir.
Descartes’ın bu düşüncesinin güçlüğü çözen bir açıklama olmamasının en önemli sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Madde ile zihin tamamen ayrı gerçekliklerdir.

Bizim var olduğundan emin olabileceğimiz yegâne şeyler fenomenlerdir.

“Kozalaksı bez” veya beyin de bedenin bir parçasıdır.

Algıladığımız şeyler sadece, maddenin özellikleridir, onun bizdeki görünüşüdür.

Zihinsel hal ya da fenomenler bütünüyle bilinçli hallerdir.

Açıklama:

Descartes’ın bu açıklaması, güçlüğü çözen bir açıklama değildir. Çünkü “kozalaksı bez” veya beyin de bedenin bir parçasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 96

Süreç ya da oluş felsefesine göre aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Din ve bilimin temel vukufları bütünlüklü bir yapı ve rasyonel bir düşünce şeması içerisinde bir araya getirmektir.

Doğa bilimleri zekanın başarısı olup bu sebeple zekanın işlevindeki sınırı yansıtır.

Sürekli oluş, değişme ve gelişme içerisindeki gerçekliği anlamanın biricik yöntemi sezgidir.

Bilimler, varlığın tam ve yeterli açıklamasını hiçbir zaman veremeyecektir.

Doğada önceden hazır verilmiş değişmiş yapılar ve biçimler vardır.

Açıklama:

Bergson’un gözünde, doğada önceden hazır verilmiş değişmez yapılar ve verili biçimler yoktur; yaşam kendi biçimlerini değişen koşullara göre sürekli olarak yaratır. Gerçekliğin süre ve hayatın bir eğilim olduğunu öne süren Bergson’a göre, hayat tüm farklı eğilimleri barındırır ve onlarla birlikte ayrı ayrı evrimleşecek olan türlerin birbirine karşı dizilerini yaratır.

Doğru Cevap: E

Soru 97

Değişim ancak süre olarak anlaşılabilir. Başka bir deyişle, var olan şeyler sürekli bir akış ve değişme içindedirler. Evrenin akıp geçmekte oluşundan başka bir temel doğru yoktur. Değişme ve akış sürekli olduğu için, gerçek dünya, bir imkânlar dünyasıdır. Bu imkânları, değişme ve akış doğrultularını belirleyen iki temel ilke vardır: Yaratıcılık ve süreklilik.Yukarıdaki düşünce kime aittir?

Berkeley

Kant

Heidegger

Whitehead

Sartre

Açıklama:

Whitehead’e göre, dünyada, ne varoluşu için başka bir şeye gerek duymayan bağımsız varlıklar ne de statik varlıkları ifade eden kavramlar söz konusudur. Dünyada, yalnızca olaylardan meydana gelen sınırsız bir ağın varlığından söz edilebilir. Dahası, bu ağdaki her olay biriciktir ve onun kendine özgü bir yapısı vardır. Yine Whitehead’e göre, var olan her şey bir başka şeyle birlikte vardır. O, var olan her şeyin, başka şeylerin varoluşuna karşı duyarlı olduğunu söyler. Yani her varlık, başka şeylerle olan aktif ilişkilerinden meydana gelir. O, varlığın duyular aracılığıyla gerçekleşen algıda gözlemlenen nesnelerin toplamıyla sürekli bir değişme sürecinden daha fazla hiçbir şey olmadığını savunur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 98

Varoluş felsefesine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Varlık, insanın ona ilişkin doğru bir kavrayışına ihtiyaç duyar.

Varoluş gerçekte öznel varoluştur.

İnsan, iyi düzenlenmiş ve bir plana göre şekillenmiş bir mekanizma değildir.

Bilinçli bir var olan olduğu için, beşeri varoluşun özü yoktur.

İnsanı evrene, varlığa veya tarihe göre açıklamaya çalışır.

Açıklama:

Varoluş metafiziği, insanı evrene, varlığa veya tarihe göre açıklamaya çalışan klasik töz metafiziklerinin yerine, ilk plana var olan özneyi yerleştiren bir felsefeyi temsil eder. Yanlış olan şık E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 99

Tanrı’yla evrenin bir ve aynı olduğunu öne süren; sonlu ve sınırlı dünyanın ezeli-ebedi, sınırsız ve mutlak varlığın bir parçası, görünüşü ya da tezahürü olduğunu savunan metafizik öğreti aşağıdakilerden hangisidir?

Türümcülük

Panteizm

Teoloji

Antiteizm

Hilomorfizm

Açıklama:

Panteizmin, sonluyla sonsuz arasında yakın ve özsel bir temas kurmak ve insanı Tanrı’ya yakınlaştırmak amacıyla, var olan her şeyin bir birlik meydana getirdiğini ve her şeyi kapsayan bu birliğin ilahî bir yapıda olduğunu iddia eder. Yani panteizm, Tanrı’yla evrenin bir ve aynı olduğunu öne sürer; sonlu ve sınırlı dünyanın ezeli-ebedi, sınırsız ve mutlak Varlık’ın bir parçası, görünüşü ya da tezahürü olduğunu savunur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 100

Aristoteles'e göre hangisi bir filozof için diğerlerinden daha öncelikli bir görevdir?

Maddenin özelliklerini incelemek

Varlığın varlık olmak bakımından karakteristiklerini araştırmak

Var olan her şey için geçerli olan hakikatleri araştırmak

Varlığın doğasını incelemek

Bütün varlıkların tabi olduğu genel ilkeleri araştırmak

Açıklama:

Aristoteles, filozofun her şeyden önce doğal dünyadaki varlıkların özünü, hareket halindeki töz ya da maddenin özelliklerini araştırmak gibi bir görevi olduğu kanaatindeydi. Aristoteles’e göre, filozof ikinci olarak da var olan her şey için geçerli olan hakikatleri, bütün varlıkların tabi olduğu genel ilkeleri, “varlığın varlık olmak bakımından” karakteristiklerini gözler önüne sermek ve şeylerin en gerçeği olan varlığın doğasını incelemek durumundaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 101

Hangisi Kant'ın metafizik eleştirisini ifade etmektedir?

Metafizik, din ya da teolojinin bir uzantısı veya kalıntısından başka bir şey değildir.

Var olmayan bir alana ilişkin salt akla dayalı bir bilgi yanılsamadan başka bir şey değildir.

Metafiziğin kapsamı içinde kalan konular ne deneysel bilim ne de saf aklın kavramları kullanılarak bilinemez.

Numenler alanında , akıl ile deneyimin işbirliğinin ürünü olan bilgi imkansızdır.

Nedensellik eleştirisi üzerinden doğal alandan doğaüstü alana nedensel akıl yürütmeyle geçilemez.

Açıklama:

A ve B şıklarındaki görüşler Comte'ye aittir. C ve E şıklarındaki görüşler Hume'a aittir. Kant, Hume ve Comte'den farklı olarak aklın ya da rasyonel faaliyetin bilimde asla tüketilemeyeceğini kabul etmiştir. Kant, bizim bilimsel bilgiye erişme sürecinde dış dünyadan birtakım duyumlar aldığımızı, bilginin deneyim üzerine yükselebileceğini kabul eder. Ona göre, insan sadece algıladığı şeyleri, onun ifadesiyle fenomenleri bilebilir. Bilim alanındaki veya fizik dünya ile ilgili bu bilgi, üstelik doğru ve kesin bir bilgi olmak durumundadır. ikinci olarak da bu bilgi duyumlar veya deneyim ile aklın kolektif çalışmasının eseri olarak ortaya çıkar. Ama metafizik alana, yani numenler alanına geçildiğinde, akıl ile deneyimin işbirliğinin ürünü olan bilgi imkansız hale gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 102

I. Ontoloji olarak Metafizik II. Paleontoloji olarak Metafizik III. Teolojik/Kozmolojik Metafizik IV. İlk İlkelerin Bilimi Olarak Metafizik Üsttekilerden hangileri metafiziğin bir alanıdır?

I, II ve III

I ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

"Ontoloji", "Teolojik/Kozmolojik Metafizik" ve " İlk İlkelerin Bilimi Olarak Metafizik" metafiziğin alanları olarak kabul edilir. Paleontoloji ise taşılbilim ya da fosilbilim olarak adlandırılan bir bilim dalıdır. Metafiziğin "Paleontoloji Olarak Metafizik" gibi bir alanı yoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 103

I. Yaratımcılık
II. Töz metafiziği
III. Varoluş felsefesi
IV. Süreç felsefesi
Üsttekilerden hangileri metafiziğin ontoloji alanına girmektedir?

I, II, III

I, II, IV

I, III, IV

II, III, IV

Hepsi

Açıklama:

Ontolojide gerçekleştirilen araştırmalar varlığa, varoluşa ve değişmeye ilişkin araştırmalardan meydana geldiği için, ontoloji olarak metafizik karşımıza üç farklı şekilde, sırasıyla bir töz metafiziği, bir süreç felsefesi ve bir varoluş felsefesi olarak çıkar. Yaratımcılık ise teolojik/kozmolojik metafizik alanında değerlendirilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 104

Töz metafiziğinin varlık anlayışı hangi ilkeye dayanır?

Çelişmezlik ilkesi

Nedensellik ilkesi

İdelerin çağrışımı ilkesi

Yeter neden ilkesi

Özdeşlik ilkesi

Açıklama:

Varlık, töz metafiziğinde, “var olmak için kendisinden başka hiçbir şeye ihtiyaç duymayan şey” diye tanımlanan töz kavramı içine sıkıştırılır. Bu yüzdendir ki töz metafiziği statik bir varlık anlayışını ifade eder. Bu statik varlık anlayışı, doğallıkla “bir şeyin her ne ise o olduğunu”, “kendisiyle bir ve aynı olduğunu” dile getiren özdeşlik ilkesine dayanır.

Doğru Cevap: E

Soru 105

Aşağıdakilerden hangisini endeterminizm tezi öne sürer?

Nedensellik, gerçek olaylar arasındaki nesnel bir karşılıklı bağımlılık ilişkisini içeren fiili bir özelliktir.

Neden ile sonuç bir yasa kapsamı içinde yer alır.

Neden, sonucun olma olasılığını yükseltir.

Neden ile sonuç arasındaki zorunlu bağlantıyı, hiçbir şekilde deneyimleyemeyiz.

Mümkün bir deneyim tarafından çürütülemeyen nedensellik, bir şeyi anlamanın, dış dünyaya ilişkin bilginin zorunlu bir ön koşuludur.

Açıklama:

Nedensellik ilkesine evrensel bir geçerlilik yüklenmesine ve dolayısıyla her olayın bir nedenin sonucu olduğunun öne sürülmesine determinizm adı verilir. Buna mukabil, nedensellik ilkesine evrensel bir geçerlilik yüklenmesine karşı çıkan ve dünyadaki her şeyin bir nedenin sonucu olmadığını öne süren tez ise endeterminizm diye tanımlanmaktadır. A şıkkı Hume'dan önce öne sürülmüş nedensellik bağlamında Hume’dan önce öne sürülmüş olan geleneksel görüşü ifade etmektedir ve determinizme uymaktadır. B şıkkı neden ile sonuç arasındaki nomolojik bağımlılık ilişkisini die getirmekttedir ve determinizme uymaktadır. C şıkkı aynı şekide ihtimaliyetçi bağımlılık ilişkisini ifade etmektedir. D şıkkı, bir deneyimci olan Hume'un görüşünü dile getirmektedir. Hume için nedensellik sadece zihinsel izlenim ya da ideler arasındaki bir ilişki olup zihinsel alışkanlıklarımızı dünyaya yüklemekle ilgili bir mesele olarak ortaya çıkar. E şıkkı bir rasyonalist olan Kant'ın görüşünü ifade etmektedir. Ona göre, nedensel bağ ya da nedensellik, deneyimde doğrulanabilir olma fakat deneyimden türetilmeme, analiz edilememe anlamında sentetik bir ilkedir.

Doğru Cevap: D

Soru 106

I. Diyalektik bir analize dayanır.
II. Evrenin maddi bileşenleriyle ondaki düzen olgusuna bir açıklama getirmeye çalışır.
III. Evrende bir amaçlılık bulunup bulunmadığı konusunda nihai bir karara varmaya çalışır.
IV. Bilimsel deney ya da araştırmalara dayanır.
Üsttekilerin hangileri metafiziksel kozmoloji için doğrudur?

I ve II

II ve III

I ve IV

I, II, III

I, II, IV

Açıklama:

Metafiziğin bir ana bölümünün bir kesiti olarak kozmoloji, elbette günümüzde fizik biliminin bir parçası haline gelmiş olan bilimsel kozmolojiden farklılık gösterir. Felsefi ya da metafiziksel kozmoloji, ondan bilimsel deney ya da araştırmalardan ziyade, rasyonel bir analize dayanmak bakımından farklılaşır. Söz konusu metafiziksel kozmolojinin en önemli sorunu, evrenin maddi bileşenleriyle ondaki düzen olgusuna bir açıklama getirmek, evrende bir amaçlılık bulunup bulunmadığı konusunda nihai bir karara varmaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 107

Aşağıdakilerden hangisi süreç felsefesi için doğrudur?

Süreç felsefesi, felsefenin görevine ilişkin geleneksel kavrayışlardan güç alır.

Deneyimlenmiş bütün olgulara uygun düşen bir metafizik ya da varlık anlayışı geliştirmek mümkün değildir.

Tutarlı bir metafizik geliştirebilmek için doğa bilimleri dışında hiçbir alana dayanmamak gerekir.

Bilimsel materyalizm ve duyumcu algı teorisi temel alınmalıdır.

Düşünce ve eylemlerimiz tamamen veya bir bütün olarak maddi nedenler tarafından belirlenmez.

Açıklama:

Oluş ya da süreç felsefesi, öncelikle felsefenin görevine ilişkin yeni ve farklı bir kavrayıştan güç alır. Oluş filozoflarına göre felsefeye düşen en temel görev, deneyimlenmiş bütün olgulara uygun düşen bir metafizik ya da varlık anlayışı geliştirmektir. Felsefenin bu görevini yerine getirebilmesi, tutarlı bir metafizik geliştirebilmesi için de onun sadece doğa bilimlerine dayanması hiçbir şekilde yeterli olmaz. O, felsefenin, oluş felsefesi ekseninde, insanların estetik, etik ve dinî sezgilerine de hakkını vermesi gerektiğini savunur. Bu görüş açısından felsefenin en büyük başarısı, din ve bilimin temel vukuşarını bütünlüklü bir yapı ve rasyonel bir düşünce şeması içinde bir araya getirmek olmalıdır. Bu ise ancak her iki taraftan da gelen abartı ve dayatmaların aşılmasıyla mümkün olabilir. Süreç filozoflarına göre, bilim söz konusu olduğunda bu dayatma ya da abartıların en önemlileri, “bilimsel materyalizm” ve “duyumcu” algı teorisidir. Süreç filozofları işte bu temel üzerinde bilimin, bilimsel devrimin dayattığı modern töz metafiziğini eleştirirler. “Bilimsel materyalizm” adını verdikleri söz konusu modern töz metafiziğine, onlar her şeyden önce sağduyunun, söz gelimi düşünce ve eylemlerimizin tamamen veya bir bütün olarak maddi nedenler tarafından belirlenmediği türünden temel inançlarına ters düştüğü gerekçesiyle karşı çıkarlar.

Doğru Cevap: E

Soru 108

Varoluş felsefesi varlık ile insanın ilgisini nasıl değerlendirir?

Varlık insanın kendini gerçekleştirme ortamıdır.

İnsan, manevi boyutu itibarıyla bir bilinç varlığıdır.

Her varlık bir varoluşa da sahiptir.

İnsan varlığı numenal ve fenomenal boyutu itibarıyla ikiye ayrılır.

Varlık, insanın ona ilişkin doğru kavrayışından bağımsızdır.

Açıklama:

A şıkkı doğrudur. Varoluş felsefesinin varlık görüşünde insan tanımı, varlıktan değil, bizzat insandan çıkılarak yapılır ve çok daha önemlisi, varlık “kendi kendisini tanımlayan insan”a göre tanımlanan bir şey olarak görülür. Başka bir deyişle, bu yeni felsefede varlık, varlığı ele alan, varlık sorusunu sorabilen yegâne varlık olarak insandan hareketle ortaya konur. Varlık sorusunu soran, kendi kendisini tanımlayabilen ve kendini gerçekleştirmeye çalışan bu insana egzistans ya da varoluş adı verilir ve varlık, egzistansın kendini gerçekleştirme ortamı olarak ikincil kılınır. B ve D şıkları diğer metafizik anlayışları işaret etmektedir. Birbirlerine bütünüyle karşıt konumları işgal eden töz metafiziğiyle oluş metafiziği aslında bir noktada buluşur. Bu ortak nokta ise ikisinin de varlığı konu almaları, geliştirilen gerçeklik tasarımını aynıyla insana da uygulamalarıdır. Buna göre, insan her iki metafizik anlayışında da numenal ve fenomenal boyutu itibarıyla ikiye ayrılır. Materyalist töz metafiziğinde olduğu gibi zihinsel boyutu beyinle özdeşleştirilen veya düalist töz metafiziğinde olduğu gibi zihin ve beden olarak ikiye ayrılan insan varlığı, oluş felsefesinde ise özellikle manevi boyutu itibarıyla bir bilinç varlığı olarak değerlendirilir. C şıkkı yanlıştır. Sartre’a göre varoluş gerçekte öznel varoluştur, öncelikle insan varoluşudur. İnsan dışındaki şeyler elbette vardır ancak onlar var olduklarından habersizdirler. Başka bir deyişle, şeyler vardırlar ancak bir varoluşa sahip değildirler. E şıkkı da yanlıştır. Heidegger’e göre, bu iki şey birbiriyle, iç içe geçmiş olma derecesinde bağlantılıdır. Çünkü insan olmak, olmakta olanın varlığını ortaya sererek anlamayı ifade eder; dolayısıyla, insan varlığının doğru anlaşılması son çözümlemede her şeyin varlığının doğru ya da yanlış anlaşılması anlamına gelir. Daha da önemlisi, varlık, sadece ve sadece insan varlığı olduğu sürece vardır veya anlaşılabilirdir; başka bir deyişle, varlık, insanın ona ilişkin doğru bir kavrayışına ihtiyaç duyar.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Popper’a göre Einstein’ın göreliliği ve Freud’un psikanalizi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İkisi de bilimseldir.

Görelilik bilimsel değilken, Freud’un psikanaliz teorisi bilimseldir.

Görelilik bilimselken, Freud’un psikanaliz teorisi değildir.

İkisi de doğrulanabilirdir.

İkisi de yanlışlanabilirdir.

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 2

İki paradigmanın birbirleriyle kıyaslanmalarını imkânsız hale getirecek kadar farklılık göstermeleri, ikisini birleştiren ortak bir zemin ya da dilin bulunmamasına ne ad verilir?

Düalizm

Teori yüklülük

Çoğulcu bilim anlayışı

Eş ölçülemezlik

Bilimsel dilin krizi

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi bilim felsefesinin konusu değildir?

Mekan ve zaman arasındaki ilişki

Zamanın ne olduğu

Yer çekimi ivmesinin tam değeri.

Deneyin ne olduğu

Bilimin yöntemi

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi, mantıkçı pozitivist bilim anlayışının temelinde bulunan pozitivizmin kurucusudur?

Hobbes

Popper

Feyerabend

Comte

Kuhn

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi bilimsel yöntemin adımlarından değildir?

Gözlem

Nedensellik

Hipotez

Deney

Açıklama

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdaki adımlardan hangisi, devrimci bilim anlayışına göre bilimsel ilerlemenin dönemleri arasında bulunmaz?

Bilim Öncesi Dönem

Olağan Bilim

Kriz Dönemi

Paradigma

Bilimsel Devrim

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Bilim Felsefesinin araştırma alanlarından biri değildir?

Bilimin Doğası

Bilimin Yöntemleri

Bilimin Kavramları

Bilimin Kapsamı

Bilimin Ön Kabulleri

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Bilim felsefesi, felsefenin bilimi konu edinen alt dalı ya da disiplinidir. Bu disiplin, bilimin doğasına ve özellikle de yöntemlerine, kavramlarına, ön kabullerine ve bu arada, bilimin entelektüel disiplinlerin genel şeması içindeki yerine ilişkin araştırmalardan oluşur.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Bilim felsefesinin konu alanı olan bilimlerin temel kavramları, ön kabul veya varsayımları incelenir ve bilimlerin deneysel, rasyonel ve pragmatik temelleri açığa çıkarılırken felsefenin hangi alanıyla ilişki içindedir?

Metafizik

Epistemoloji

Etik

Estetik

Ontoloji

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Bilim felsefesinde, ikinci olarak bilimlerin temel kavramları, ön kabul veya varsayımları incelenir ve bilimlerin deneysel, rasyonel ve pragmatik temelleri açığa çıkarılır. Bilim felsefesinin bu boyutu, bilim adamının kullandığı fakat eleştirel bir incelemeye tabi tutmadığı “neden”, “nicelik”, “nitelik”, “zaman”, “mekân” ve “yasa” gibi kavram ve kategorilere ilişkin bir araştırmayı içerdiğinden, metafizikle belli bir ilişki içinde bulunmak durumundadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Bilim adamı ve filozofların oluşturduğu Mantıkçı Pozitivist Düşünür topluluğuna ne ad verilir?

Viyana Çevresi

Almanya Çevresi

Mantıkçı Çevresi

Pozitivist Çevresi

Neopozitivist Çevresi

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.
Mantıkçı pozitivist düşünürler, tüm toplantı ve çalışmalarını Viyana’da yaptılar. Neopozitivist bilim görüşünü ortaya koyan bilim adamı ve filozofların oluşturduğu topluluğa, bu yüzden “Viyana Çevresi” adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Bilim felsefesi hangi filozoftan itibaren ele alınmıştır?

Karl Popper

Werner Heisenberg

Karl Popper

Paul Feyerabend

Aristoteles

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
E. Aristoteles

Doğru Cevap: E

Soru 11

Yanlışlamacı bilim görüşü kim tarafından bulunmuştur?

Auguste Comte

Karl Popper

Thomas Kuhn

Kurt Gödel

Werner Heisenberg

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.
B, Karl Popper

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdaki bilgilerden hangisi Paul Feyerabend’in düşüncelerini açıklamaz?

Feyerabend, bilim için bir yöntem belirleyen her çabayı hastalıklı bir muhafazakârlık olarak değerlendirir.

Feyerabend, dünyanın tek bir şey türünden meydana gelmeyip tam tersine hiç biri bir diğerine indirgenemeyen sayılamayacak kadar farklı şey türünden meydana geldiğini belirtir.

Feyerabend, doğallıkla bilimsel rasyonaliteyi birleştiren kişidir.

Feyerabend, bilimin yatak odamıza kadar girdiğini belirtir.

Feyerabend, bilim adamının bilimsel keşif sürecinde kendisini herhangi bir yöntem ve kuralla sınırlandırmaması gerektiğini her araç ve yoldan faydalanmasını söyler.

Açıklama:

Çoğulcu bilim görüşünün bilimle ilgili tespitlerini açıklayabileceksiniz.
C. Feyerabend, doğallıkla bilimsel rasyonaliteyi birleştiren kişidir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Bu düşünürler tüm toplantı ve çalışmalarını Viyana’da yaptılar. Bilimin formel bir yapıya kavuşturulmasını isterler. Mutlak bir akılcılığı ve sadece aklın bilimde tezahür ettiği inancını temsil ederler. Doğrulanabilir tümce ya da önermelere temel ya da protokol önermeler, gözlem önermeleri adını verirler. Klasik, doğrulamacı ve tümevarımcı bilim anlayışını savunurlar. Bilimin birliği anlayışını savunurlar. Yukarıdaki paragrafta açıklanan bilgiler hangi düşünürlerin bilim düşüncelerini tanımlar?

Yanlışlamacı düşünürler

Mantıkçı pozitivistler

Devrimci düşünürler

Pozitivist düşünürler

Metafizikçi pozitivistler

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.
B. Mantıkçı Pozitivistler

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Karl Popper’in bilim anlayışını açıklamaz?

Popper, bilimsel yöntemi, bir tür deneme-yanılma yöntemi olarak tanımlar.

O’nun bilim anlayışında, bilimi bilim olmayandan ayıran ölçüt doğrulanabilirlik değil de yanlışlanabilirliktir.

Popper, psikanaliz ve Marksist tarih teorileri benzeri kuramların sözde bilime örnek olduğunu düşünür.

Popper, bilimde basitlik, yanlışlanabilirlik ve ampirik içerikle bir ve aynı şeydir.

Popper, bilimsel ilerlemeyle evrim teorisi arasında bağ kurmaz.

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.
E. Popper, bilimsel ilerlemeyle evrim teorisi arasında bağ kurmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Dünyadaki olay ve olgularla ilgili veya dünyanın farklı durumları hakkında bir şeyler söyleyen önermelere ne isim verilir?

Analitik önerme

Sentetik önerme

İndirgemeci önerme

Totoloji

Fizikalizm

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.
B. Sentetik önerme

Doğru Cevap: B

Soru 16

Karl Popper, Mantıkçı pozitivistlerin hangi düşüncelerine karşı çıkmıştır?

Popper, mantıkçı pozitivistlerin problemi, anlamlı söylemi anlamsız söylemden ayırma problemine karşı çıkar.

Popper, mantıkçı pozitivistlerin problemi tanımlama tarzına ve ona yönelik çözüm teşebbüsüne karşı çıkar.

Popper, ampirik ya da deneysel bilimi, metafizik ve özellikle de sözde-bilim türü benzeri onunla karıştırılabilecek başka iddia ortaya koyar.

O’na göre mantıkçı pozitivistlerin hiçbir bilimsel önermesi ya da hipotezi doğrulanamaz.

Popper, mantıkçı pozitivistlerin bilginin doğruların birikmesi yoluyla değil de yanlışların ayıklanması yoluyla ilerlemesine karşı çıkar.

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.
B. Popper, mantıkçı pozitivistlerin problemi tanımlama tarzına ve ona yönelik çözüm teşebbüsüne karşı çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Mantıkçı pozitivizm on dokuzuncu yüzyılda ilk olarak kim tarafından kurulmuştur?

Comte

Labochevsky

Planck

Heisenberg

Riemann

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizm on dokuzuncu yüzyılda ilk olarak Comte tarafından kurulmuştur.
A Comte

Doğru Cevap: A

Soru 18

Bilimi metafizikten veya bilim olmayandan ayırabilmek için geliştirilen ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Epistemolojik

Doğrulanabilirlik ilkesi

Neopozitivist bilim

Hipotez

Tekil gözlem önermeleri

Açıklama:

Bilimi metafizikten veya bilim olmayandan ayırabilmek için geliştirilen ilke Doğrulanabilirlik ilkesi dir.
B Doğrulanabilirlik ilkesi

Doğru Cevap: B

Soru 19

Totoloji nedir?

Sentetik Önerme

Bileşik Önerme

Analitik önerme

Temel Önerme

Zorunlu Önerme

Açıklama:

Totoloji, Analitik önerme dir.
C Analitik önerme

Doğru Cevap: C

Soru 20

Yanlışlamacı bilim anlayışı kim tarafından geliştirilmiştir?

Hobbes

Feyerabend

Comte

Popper

Kuhn

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışı Popper tarafından geliştirilmiştir.
D Popper

Doğru Cevap: D

Soru 21

Bilimin sadece kendi iç mantığıyla açıklanamayacağını, bilime etki eden dışsal koşulların da hesaba katılması gerektiğini savunan,Kuhn tarafından geliştirilen anlayış hangisidir?

Analitik Önerme

Bilimsel Devrim

Bilim felsefesi

Doğrulanabilirlik ilkesi

Devrimci bilim anlayışı

Açıklama:

Bilimin sadece kendi iç mantığıyla açıklanamayacağını, bilime etki eden dışsal koşulların da hesaba katılması gerektiğini savunan,Kuhn tarafından geliştirilen anlayış Devrimci bilim anlayışdır.
E Devrimci bilim anlayışı

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi devrimci bilim anlayışına göre tarihsel süreçte bilimin ilerleme tablosu içinde bulunmaz?

Bilim Öncesi Dönem

Normal Bilim Dönemi

Kriz Dönemi

Paradigma

Devrim Dönemi

Açıklama:

"Bilimsel Teori" devrimci bilim anlayışına göre tarihsel süreçte bilimin ilerleme tablosu içinde bulunmaz.
Paradigma bir dönem değil, bilimsel devrimlerle değişen yapıya verilen addır.

Doğru Cevap: D

Soru 23

İki paradigma ya da teorinin birbiriyle kıyaslanmasının veya hangisinin doğru olduğunun belirlenebilmesinin bir yolunun olmaması anlamına gelen tez hangisidir?

Eş Ölçülemezlik

Çoğulcu bilim görüşü

Anarşist bilim anlayışı

Bilimsel devrim

Paradigma

Açıklama:

İki paradigma ya da teorinin birbiriyle kıyaslanmasının veya hangisinin doğru olduğunun belirlenebilmesinin bir yolunun olmaması anlamına gelen tez Eş Ölçülemezlik dir.
A Eş Ölçülemezlik

Doğru Cevap: A

Soru 24

"Anarşist bilim anlayışı" olarak bilinen anlayış hangi bilim adamına aittir?

Hobbes

Feyerabend

Popper

Kuhn

Comte

Açıklama:

"Anarşist bilim anlayışı" Feyerabend in bilim felsefesi anlayışıdır.
B Feyerabend

Doğru Cevap: B

Soru 25

Feyerabend’ın çağdaş bilimin hasta olduğu tespitinde bulunan anlayışı hangisidir?

Bilimsel Devrim

Metafiziksel Varsayımlar

Çoğulcu bilim anlayışı

Görelilik

Bilim Öncesi Dönem

Açıklama:

Feyerabend’ın çağdaş bilimin hasta olduğu tespitinde bulunan anlayışı Çoğulcu bilim anlayışıdır.
C Çoğulcu bilim anlayışı

Doğru Cevap: C

Soru 26

Yalnızca fizik, kimya, biyoloji gibi doğa bilimleri alanlarını değil, tarih, sosyoloji, psikoloji gibi konusu bakımından doğa bilimlerinden kategorik olarak ayrı olan alanları da kapsayan tez hangisidir?

Bilimin birliği tezi

Bilim Öncesi Dönem

Bilimsel Devrim

Hipotez

Temel Önerme

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdaki kavramlardan hangisi bilim felsefesinin metafizik boyutuyla ilişkilendirilerek açıklanabilir?

Zaman

Hipotez

Tümdengelim

Tümevarım

Doğrulama

Açıklama:

Bilim felsefesi, bilim adamının kullandığı fakat eleştirel bir incelemeye tabi tutmadığı “neden”, “nicelik”, “nitelik”, “zaman”, “mekân” ve “yasa” gibi kavram ve kategorilere ilişkin bir araştırmayı
içerdiğinden, metafizikle belli bir ilişki içinde bulunmak durumundadır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

"Viyana Çevresi" olarak adlandırılan topluluk hangi felsefe anlayışını savunan filozofları temsil eder?

Mantıkçı Pozitivist Bilim Anlayışı

Fenomenoloji

Varoluşçuluk

Nihilizm

Antropoloji

Açıklama:

Mantıkçı pozitivist düşünürler, tüm toplantı ve çalışlmalarını Viyana’da yaptılar. Neopozitivist bilim
görüşünü ortaya koyan bilim insanı ve filozofların oluşturduğu topluluğa, bu yüzden “Viyana Çevresi” adı
verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Mantıkçı pozitivizm hangi dünya görüşünü savunur?

Bilimsel dünya görüşü

Maddeci dünya görüşü

Tinsel dünya görüşü

Liberal dünya görüşü

Hümanist dünya görüşü

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizm dünyada yirminci yüzyılın neredeyse bütün bir ilk yarısı boyunca oldukça büyük bir etki yapmışl olan bilim tasavvuru ve bu bilim anlayışı üzerinden geliştirdiği bilimsel dünya görüşüyle seçkinleşir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdaki felsefecilerden hangisi mantıkçı pozitivizmin temsilcisidir?

Moritz Schlick

Jean Paul Sartre

Albert Camus

Claude Levi Strauss

Martin Heidegger

Açıklama:

Moritz Schlick, mantıkçı pozitivist bilim görüşünü oluşturan ve benimseyen felsefeciler
arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdaki ilkelerden hangisi mantıkçı pozitivizmin dayandığı temel ilkelerden birisidir?

Doğrulanabilirlik ilkesi

Gestalt ilkesi

Özerklik ilkesi

Etik ilkesi

İhtiyat ilkesi

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi benimsemiş düşünürler, öncelikle bilimsel bilginin deneyime
dayalı bir bilgi olduğunu göstermek, bilime bir sınır çekmek, daha doğrusu bilimi
metafizikten veya bilim olmayandan ayırabilmek için “doğrulanabilirlik ilkesi” olarak bilinen meşhur ilkeyi geliştirdiler.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Mantıkçı pozitivistlerin "bilimin birliği" tezine göre, doğa bilimleri ile insanı konu alan bilimler arasındaki birliği sağlayacak olan unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Yöntem

İçerik

Hipotez

Amaç

Sınırlılık

Açıklama:

Mantıkçı pozitivistler bilimin birliğinin içerik bakımından değil fakat "yöntem" bakımından sağlanması gerektiğini iddia ederler.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Mantıkçı pozitivizm bilimsel faaliyeti iki ana gruba ayırmıştır: Keşif bağlamı ve Doğrulama/Pekiştirme bağlamı. Buna göre aşağıdakilerden hangisi keşif bağlamındaki süreci belirler?

Tümevarım

Tümdengelim

İmgelem

Varsayım

Yanlışlama

Açıklama:

Keşif bağlamı, burada tek tek olgu ya da olaylara ilişkin tekil gözlemlerden sınırlanmamış genellemeler olarak hipotezlere ve nihayet, yasa ya da teorilere yükselindiği için, tümevarımsal bir süreci ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 34

....................., gözlemlenen olgularla ve olgular arasındaki ilişkilerle ilgili bir genelleme veya bir açıklama taslağıdır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri doğru şekilde tamamlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Hipotez

Sınırlılık

Amaç

Tümdengelim

Tümevarım

Açıklama:

Hipotez, gözlemlenen olgularla ve olgular arasındaki ilişkilerle ilgili bir genelleme veya bir açıklama taslağıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi bilimin tümevarıma dayandığı düşüncesini reddeder?

Karl Popper

Auguste Comte

Moritz Schlick

Hans Hahn

Friedrich Waismann

Açıklama:

Karl Popper, bilimin tümevarıma dayandığı düşüncesini reddeder.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi, Karl Popper'e göre bilimi bilim olmayandan ayıran ölçüttür?

Yanlışlanabilirlik

Doğrulanabilirlik

Gözlemlenebilirlik

Olgusallık

Tutarlılık

Açıklama:

Karl Popper'e göre bilimi bilim olmayandan ayıran ölçüt doğrulanabilirlik değil,yanlışlanabilirliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

I. Nitelik II. Zaman III. Neden IV. Keşif V. Doğrulama
Bilim felsefesinin metafiziksel boyutunda, yukarıdaki kavramlardan hangilerine ilişkin bir soruşturma yer alır?

I, III ve V

I, II ve III

I, IV ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

Açıklama:

Bilim felsefesinin metafiziksel boyutunda, neden, nicelik, nitelik, zaman, mekan ve yasa gibi kavram ve kategorilere ilişkin bir araştırma yer alır. Keşif ve doğrulama, daha çok bilim felsefesinin epistemolojik boyutuyla ilişkilidir. Doğru yanıt B’dir.
Bilim Felsefesinin Konuları

Doğru Cevap: B

Soru 38

I. Mekan II. Zaman III. Hipotez IV. Tümdengelim V. Tümevarım
Yukarıdaki kavramlardan hangileri, bilim felsefesinin epistemolojik boyutu içerisinde ele alınmaya uygundur?

I, II ve V

I, II ve III

I, IV ve V

II, III ve IV

III, IV ve V

Açıklama:

Bilim felsefesinin epistemolojik boyutunda, hipotez, veri, tümevarım, tümdengelim, keşif ve doğrulama gibi terimlere ilişkin tanımlamalar ve açıklamalar yer alır. Mekan ve zaman, daha çok bilim felsefesinin metafiziksel boyutuyla ilişkilidir. Doğru yanıt E’dir.
Bilim Felsefesinin Konuları

Doğru Cevap: E

Soru 39

I. Kant’ın felsefesi II. Fichte’nin felsefesi III. Alman İdealizmi
IV. Epistemolojik gerekçeler V.Comte’un düşünceleri
Mantıkçı Pozitivistlerin metafiziğe yönelik eleştirilerinde yukarıdakilerden hangilerinin katkısı bulunduğu SÖYLENEMEZ?

III, IV ve V’in

II, III ve V’in

I, II ve IV’ün

I, II ve III’ün

I, IV ve V’in

Açıklama:

Mantıkçı Pozitivistlerin metafiziğe yönelik eleştirilerinde, Hume’un eleştirilerinin, Comte’un bazı düşüncelerinin ve kendi epistemolojik gerekçelerin bulunduğu söylenebilir. Doğru yanıt D’dir.
Mantıkçı Pozitivist Bilim Anlayışı

Doğru Cevap: D

Soru 40

I. Proton pozitif yüklü bir parçacıktır.
II. Ses elektromanyetik dalgayla yayılır.
III. Bütün kediler dört ayaklıdır.
IV. Bütün babalar erkektir.
Mantıkçı pozitivistler tarafından yapılan olgusal-mantıksal doğrulama ayrımı temelinde, yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri olgusal doğrulamanın kapsamında ele alınmaya uygundur?

I ve II

Yalnız I

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Madde I ve II’deki ifadelerin doğrulanması için, deneyime, yani olguların kendileriyle bir karşılaştırmaya gereksinim vardır; oysa madde III ve IV’deki ifadelerde, yüklem, zaten öznenin tanımını ya da ait olduğu kategoriyi içermektedir (Baba, zaten çocuğu olan erkek demektir; kediler de, dört ayaklı hayvanlar kategorisine dahildir); yani bilinmeleri için deneyim gerekli değildir. Doğru yanıt A’dır.
Mantıkçı Pozitivist Bilim Anlayışı

Doğru Cevap: A

Soru 41

I. Freudcu psikanaliz II. Marksist tarih teorisi
III. Görelilik kuramı IV. Newton fiziği
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri, Popper’in “sözde bilim” nitelemesine uygundur?

Yalnız IV

III ve IV

I ve II

Yalnız I

II ve III

Açıklama:

Popper’e göre, deneyimsel sınamalara ve yanlışlanmaya açık olmayan, aksine sürekli kendilerine doğrulamalar arayan kuramlar, sözde-bilimseldir.Popper’in, bu yaklaşımına verdiği tipik örnekler de Freud’un psikanalizi ve Marksist tarih görüşü gibi ilk bakışta bilimsel olduğu izlenimi uyandıran anlatılardır. Doğru yanıt C’dir.
Yanlışlamacı Bilim Görüşü

Doğru Cevap: C

Soru 42

I. Bilim doğrulanmış kuramların birikmesiyle ilerler.
II. Bilimde pekiştirme/haklılandırma bağlamı daha önemlidir.
III. Bilimselliğin ölçütü yanlışlanabilirliktir.
IV. Bilimsel teoriler mutlak doğruluklara eriştirir.
Yukarıdakilerden hangisi, Popper’in bilim görüşüyle uyumludur?

I ve II

Yalnız I

III ve IV

II ve III

Yalnız IV

Açıklama:

Popper’e göre, bir kuramın bilimsel olmasının ölçütü, onun yanlışlanabilir olmasıdır (madde III doğrudur). Ayrıca, bilimde buluş bağlamından çok, pekiştirme bağlamı daha anlamlı ve önemlidir (madde II doğrudur). Madde I ve IV’de dile getirilenler, Popper’in görüşleriyle bağdaşmaz. Doğru yanıt D’dir.
Yanlışlamacı Bilim Görüşü

Doğru Cevap: D

Soru 43

I. Bir paradigma içinde çözülemeyen problem(ler)
II. Bir paradigma içinde ortaya çıkan aykırı/kural dışı durumlar
III. Çözülemeyen problemlerin birikmesi sonucu paradigmaya güvenin azalması
IV. Araştırmanın temel kurallarının gevşemesi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Kuhn’un “anomali” kavramının anlam içeriğinde yer alır?

I ve II

Yalnız I

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Kuhn, “anomali” terimini, bir paradigma içinde çözülemeyen problem(ler)i ve/veya, terimin Eski Yunanca’daki anlamına bağlı kalarak, bir paradigma içinde ortaya çıkan aykırı yahut kural/yasa dışı durumları anlatmak için kullanır. Madde I ve II’de Kuhn’un kastettiği anlamlar yer almaktadır. Doğru yanıt A’dır.
Devrimci Bilim Görüşü

Doğru Cevap: A

Soru 44

Kuhn’un, iki paradigma ya da teorinin birbiriyle kıyaslanmasının veya hangisinin doğru olduğunun belirlenebilmesinin bir yolunun olmaması anlamında kullandığı terim/yönünde savunduğu tez aşağıdakilerden hangisidir?

Anomali

Eş ölçülemezlik

Bunalım

Devrim

Bulmaca çözümü

Açıklama:

Kuhn, birbirinden farklı paradigmaları ortak bir ölçüt temelinde karşılaştırmanın, yahut hangi paradigmanın daha iyi olduğunu ölçmenin akla dayalı bir yolu olmadığını savunmuştur. Soruda açıklaması verilerek bulunması istenen terim, eş ölçülemezliktir (incommensurability). Doğru yanıt B’dir.
Devrimci Bilim Görüşü

Doğru Cevap: B

Soru 45

Paul Feyerabend’ın, karşı çıktığı ve savunduğu bilim anlayışları için kendisinin kullandığı benzetmeler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Tekelcilik-Çoğulculuk

Tahakküm-Devrim

Hasta-İlaç

Bağnazlık-Açık fikirliklik

Gerileme-İlerleme

Açıklama:

Paul Feyerabend’a göre, insan için varolduğunu unutan çağdaş bilim hastadır; onu iyileştirmek için de epistemolojik bir anarşizmi/çoğulculuğu ilaç olarak kullanmak gereklidir. Doğru yanıt C’dir.
Çoğulcu Bilim Görüşü

Doğru Cevap: C

Soru 46

I. Bilim, insanı özgürleştirebilecek tek etkinliktir.
II. Yirminci yüzyıl bilimin doruk noktasıdır.
III. Bilimin amacı insandır, insanın mutluluğudur.
IV. Bilimin mutlaklaştırılması anlamsızdır.
V. Çağdaş bilimin hastalığını giderecek ilaç çoğulculuktur.
Yukarıdakilerden hangileri Paul Feyerabend tarafından savunulan düşüncelere uygundur?

I, II ve III

I, II ve V

II, III ve IV

I, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Paul Feyerabend’a göre, bilimin amacı insandır; ama bu, bilimin, insanı özgürleştirecek tek etkinlik gibi görülmesini gerektirmez. Ayrıca, çağdaş bilimin erktekelciliğine karşı çoğulcu bir bilgi görüşü gereklidir; yoksa bilim de yeni bir put, bir ideoloji haline bürünebilecektir. Dolayısıyla, madde I ve II’deki yargılar Feyerabend’a karşı, III, IV ve V’deki yargılarsa onun düşüncesine uygundur. Doğru yanıt E’dir.
Çoğulcu Bilim Görüşü

Doğru Cevap: E

Soru 47

Mantıkçı pozitivizme göre bilimi bilim olmayandan ayıran ölçüt nedir?

Yanlışlanabilirlik

Doğrulanabilirlik

Olgulardan bağımsız olma

Çok biçimde yorumlanabilirlik

Sadelik

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi, Modern çağın etkisi ve bilime verilen değerin artmasıyla birlikte ortaya çıkan bir bilim görüşü olan, mantıkçı pozitivizmin bilim anlayışına göre değildir?

Bilim, kesinliği olmayan, belirsizlik ve bulanıklık içeren bilgiler verir.

Bilim, bize gerçek ve olgusal dünya-evren hakkında bilgiler verir.

İdeal bilim, bütün bilimlere örnek olabilecek matematiktir.

Bilim, bilgi birikimi hâlinde doğrusal ilerleyen bir süreçtir.

Bilim, neden-sonuç ilişkisine yani nedenselliğe dayanır.

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.
Mantıkçı pozitivizmde, “pozitivizm” bilime inanç ve metafiziğe karşı çıkışı ifade ederken “mantıkçı” nitelemesi bilimin kesinliğini, belirsizlik ve bulanıklık ihtiva etmeyen mantık diliyle sergileme tutumunu dile getirir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Tekil gözlem önermelerinden sınırlanmamış genellemeler olarak hipotezlere geçişin mantıksal olarak meşru bir geçiş olmadığını ifade eden problem aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama problemi

Gözlem problemi

Rasyonalite problemi

Tümevarım problemi

Tümdengelim problemi

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi bilim felsefesine özgü araştırma yöntemidir?

Bilimsel yöntem

Rasyonel ve eleştirel sorgulama/analiz

Alan araştırması yöntemi

Vaka çalışması

Deneysel yöntem

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Mantıkçı pozitivist bilim anlayışını geliştiren bilim adamı ve felsefecilerin oluşturdukları bilim topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Bonn Çevresi

Viyana Çevresi

Paris Çevresi

Akademi Çevresi

Bilimler Akademisi

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Bilimin birliği tezi uyarınca, tüm bilimlerin son tahlilde hangi bilime indirgenebileceğine inanılır?

Mantık

Matematik

Psikoloji

Sosyoloji

Fizik

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi, bilim felsefesinin epistemolojik boyutunu oluşturan temel konudur?

Nedensellik

Bilimin pragmatik temelleri

Mekân ve zaman kavramları

Bilimsel yöntemin mahiyeti

Yasa kavramı

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi bilim felsefesine özgü araştırma yöntemidir?

Rasyonel ve eleştirel sorgulama/analiz

Bilimsel yöntem

Alan araştırması yöntemi

Vaka çalışması

Deneysel yöntem

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Mantık ve matematikte görülen, karşıtlarını olumlamanın bir çelişkiyle sonuçlanacağı önerme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sentetik önerme

Mümkün önerme

A posteriori önerme

Bileşik önerme

Analitik önerme

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Neopozitivist veya mantıkçı pozitivist bilim anlayışında, bilim adamı, gözlemleme faaliyeti sonucunda aşağıdakilerden hangisini elde eder?

Tekil gözlem önermeleri

Tümel önerme

Teori

Yasa

Açıklama

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Mantıkçı pozitivistlerin bilimi metafizikten veya bilim olmayandan ayırmak amacıyla geliştirdikleri ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Yanlışlanabilirlik ilkesi

Doğrulanabilirlik ilkesi

Anlamlılık ilkesi

Bilimsellik ilkesi

Mutabakat İlkesi

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Mantıkçı pozitivist bilim anlayışına göre keşif bağlamının izlediği süreç, aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Yasa, gözlem, öndeyi

Gözlem, yasa, hipotez

Gözlem, hipotez, teori

Yasa, hipotez, açıklama

Hipotez, teori, gözlem

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Kuhn’a göre bilimde anomaliler sayısı fazla arttığında ne olur?

Alternatif paradigmanın ortaya çıkması ile bilimsel devrim olur.

Bilimin tüm bulguları reddedilir.

Bilim adamlarının oluşması ile olağan bilim dönemi başlar

Bilimsel kriz sonlanır.

Din bilimin yerini alır.

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Bilim felsefesi hangi yolla yapılır? I. Yeni bilim teorileri geliştirilerek II. Bilimsel yöntem sorgulanarakIII. Bilimin temel kavramları incelenerek

II-III

I-II-III

III

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Fayerabend’e göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Metodolojik kuralları ihlal etmek bilimin gelişmesine fayda sağlar.

Dinin bilimden uzaklaştırılması şarttır.

Büyücülük ve bilim yan yana bulunamaz.

Bilimin görevini başarıyla sağlaması için tek bir teorinin seçilmesi şarttır.

Felsefenin bilime katkısı bulunmaz.

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Çoğulcu bilim anlayışını hangi düşünür savunur?

Kuhn

Fayerabend

Popper

Hume

Comte

Açıklama:

Çoğulcu bilim görüşünün bilimle ilgili tespitlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi bilim felsefesenin epistemolojik boyutunda ele alınan konulardan biridir?

Mantık

Dış dünyanın varlığı

Doğanın düzenliliğine duyulan inançlar

Bilimlerin varsayımları

Bilimlerin pragmatik temelleri

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi bilim felsefesinin metafizik boyutunda ele alınan konulardan biridir?

Doğanın düzenliliğine duyulan inançlar

Bilimsel sembollerin doğası

Bilimsel sistemlerin mantıksal yapısı

Bilimin yöntemleri

Bilgi teorisi

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi mantıkçı pozivitizmi kuran isimdir?

Comte

Schlick

Carnap

Waismann

Gödel

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangileri mantıkçı pozitivist bilim görüşünü oluşturan ve benimseyen felsefecilerdendir?I. Karl PopperII. Felix KaufmannIII. Herbert FeiglIV. Hans Hahn

II-III-IV

I-II-III-IV

I-II-III

II-III

III-IV

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi epistemolojik anarşizmden beslenen bilim felsefesine verilen addır?

Anarşist bilim anlayışı

Çağdaş Bilim anlayışı

İçselcilik

Dışsalcılık

Mantıkçı pozitivizm

Açıklama:

Çoğulcu bilim görüşünün bilimle ilgili tespitlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi yanlışlamacı bilim görüşünün savunucusudur?

Karl Popper

Thomas Kuhn

Paul Feyerabend

Viktor Kraft

Moritz Schlick

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Yanlışlanabilme imkânı bulunmayan teoriye ne denir?

Sözde Bilim

Tümevarım problemi

Tümdengelim problemi

Teori yüklülük

Paradigma

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Popper'ın yanlışlanabilirlik ilkesiyle uyumludur?

Görelilik teorisi

Psikanalitik teori

Marksist tarih teorisi

Metafizik

Epistemolojik çoğulculuk

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi devrimci bilim anlayışının temsilcisi olan isimdir?

Thomas Kuhn

Galileo

Felix Kaufmann

K. Raimund Popper

Einstein

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 72

"Bir model ya da teorinin gelecek araştırmalarda nasıl geliştirileceğini ve uygulanacağını belirleyen metodoloji"ye verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Paradigma

Deney

Gözlem

Veri

Keşif

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi, Karl Raimund Popper’in bilim anlayışıdır?

Bilimi bilim olmayandan ayıran ölçüt, doğrulanabilirlik değil yanlışlanabilirliktir.

Bilimde tekil gözlem önermeleri, tümevarım yoluyla doğru hipotezlere ulaşabilir.

Bilim, kesin veya tam olarak ispatlanmış önermeler sistemidir.

Bilimde mutlak hakikatler birikerek bilimsel bilgi bütününü meydana getirmektedir.

Bilimde tezahür eden akıldır, dolayısıyla mutlak bir akılcılık söz konusudur.

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.
Popper’in görüşü, mantıkçı pozitivizmin dogmatik akılcılığının yerine eleştirel akılcılığın geçirilmesini ifade eder. Tekil gözlem önermelerinin tümevarım yoluyla genellenerek doğru hipotezlere ulaşabileceği, doğrulanabilen bu hipotezlerin mutlak hakikatler haline geldiği, bu hakikatlerin birikerek bilimsel bilgi bütününü meydana getirdiği kabullerini reddetti. O, “bilim, kesin veya tam olarak ispatlanmış önermeler sistemi değildir” der. Popper’in bilim anlayışında, bilimi bilim olmayandan ayıran ölçüt, doğrulanabilirlik değil de yanlışlanabilirliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi, Kuhn’un devrimci bilim görüşünde bilimsel gelişmenin izlediği yoldur?

Bilimsel gelişme, dairesel bir yol izler.

Bilimsel gelişme, doğrusal bir yol izler.

Bilimsel gelişme, gözlemsel bir yol izler.

Bilimsel gelişme, deneysel bir yol izler.

Bilimsel gelişme, tümevarım bir yol izler.

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.
Kuhn bilim dallarının değişik aşamalardan geçtiklerini ve bilimsel araştırmanın karakterinin bu evre ya da aşamaların her birinde değiştiğini ileri sürer ve bilimin tarihsel sürecinde, dört, hatta üç evreyi birbirinden ayırır. Evreler kendi içlerinde kapalı bir döngü ya da dairesel bir süreç oluşturur. Başka bir deyişle, devrimci bilim görüşünde bilimsel gelişme, düzgün doğrusal bir yoldan ziyade dairesel bir yol izler.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi, bilimsel bilginin, özelliklerinden değildir?

Kuhn, bilimsel bilginin birikimsel olduğunu ve yeni teorilerin eski teorilerden nesnel olarak daha doğru olduğunu düşünüyordu.

Çevre düşünürleri, bilimsel bilginin kesinliğinin ancak mantık diliyle sergilenebileceğini düşünüyorlardı.

Popper, bilimsel bilginin, doğruların birikmesi yoluyla değil de yanlışların ayıklanması yoluyla ilerlediğini düşünüyordu.

Mantıkçı pozitivizm düşünürleri, öncelikle bilimsel bilginin deneyime dayalı bir bilgi olduğunu düşünüyorlardı.

Feyerabend, bilimin ilerlemesini veya bilimsel bilginin gelişmesini yöneten yararlı metodolojik kuralların olmadığını düşünüyordu.

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.
Özellikle mantıkçı pozitivizmin yaygın bilim görüşüne göre bilim nesnel hakikat doğrultusunda ilerler; eski ve yanlış fikir ya da teorilerin yerine yeni ve doğru fikir ya da teoriler geçer. Yeni teorilerin eski teorilerden nesnel olarak daha doğru olduğunu öne süren bu birikimsel bilgi tasarımı Kuhn’a göre, tarihsel olarak hatalı, felsefi olarak da çok naiftir. Kuhn, yanlıştan doğruya çizgisel bir ilerlemeden söz edilemeyeceğini öne sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi, doğru eşleşmelerden değildir?

Sigmund Freud-Kinetik Gaz Kuramı

Isaac Newton-Evrensel Nedensellik İlkesi

Albert Einstein-Rölavite Kuramı

Werner Heisenberg-Belirsizlik İlkesi

Max Planck-Kuantum Kuramı

Açıklama:

Çoğulcu bilim görüşünün bilimle ilgili tespitlerini açıklayabileceksiniz.
Kinetik gaz kuramı, tüm ideal gazların aynı davrandığını göstermek ve bunları açıklamak üzere ortaya atılmıştır. Bir nörolog olan Sigmund Freud ise, Psikanaliz kuramın kurucusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi, eş ölçülemezlik tezini açıklamaktadır?

Eş ölçülemezlik, iki paradigmanın hangisinin doğru olduğunun belirlenebilmesinin imkânının olmamasıdır.

Eş ölçülemezlik, eldeki paradigma tarafından çözülemeyen aykırı ya da kural dışı durumların çıkmış olmasıdır.

Eş ölçülemezlik, pardigmanın teorik yapısıyla çözüme kavuşturulamayan durumların ortaya çıkmış olmasıdır.

Eş ölçülemezlik, iki paradigmanın eldeki verilere veya olgulara müracaatla tercih yapılabilecek olmasıdır.

Eş ölçülemezlik, iki paradigmanın öne sürdüğü iddiaları arasında öznel bir tercih yapmanın imkânının olmamasıdır.

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.
Kuhn söz konusu felsefi tezlerini temellendirmek amacıyla geliştirdiği argümanlardan biri, meşhur eş ölçülemezlik tezidir. Eş ölçülemezlik, iki paradigma ya da teorinin birbiriyle kıyaslanmasının veya hangisinin doğru olduğunun belirlenebilmesinin bir yolunun olmaması anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi, yanlışlamacı bilim anlayışında, bilimsel hipotez ya da teorilerin özelliklerinden biridir?

Yanlışlamacı bilim anlayışında, bilimsel hipotez ya da teorilerin en önemli özelliklerinden biri, onların birtakım şeylerin olmasını yasaklamalarıdır.

Yanlışlamacı bilim anlayışında, bilimsel hipotez ya da teorilerin en önemli özelliklerinden biri, tümevarım yoluyla doğru hipotezlere ulaşabileceğidir.

Yanlışlamacı bilim anlayışında, bilimsel hipotez ya da teorilerin en önemli özelliklerinden biri, doğrulanabilen hipotezlerin mutlak hakikatlere dönüştüğüdür.

Yanlışlamacı bilim anlayışında, bilimsel hipotez ya da teorilerin en önemli özelliklerinden biri, bilimsel sürecin gözlem ve deneyle başladığı, hipotez ve teoriye doğru gittiğidir.

Yanlışlamacı bilim anlayışında, bilimsel hipotez ya da teorilerin en önemli özelliklerinden biri, yeterli sayıda gözlem yapılınca, bir hipoteze, sınırlanmamış bir genellemeye ulaşılır.

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.
Bilimsel ve dolayısıyla yanlışlanmaya elverişli hipotezlerin en önemli özelliği, onların yanlış olma riskini alarak birtakım şeylerin olmasını yasaklamalarıdır. Hipotez doğruysa bazı şeyler olamaz; oluyorsa eğer, teori doğru değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi, Neopozitivist bilim görüşünü ortaya koyan bilim adamı ve filozofların oluşturduğu topluluğa verilen bir başka addır?

Viyana Çevresi

Paris Çevresi

Berlin Çevresi

Brüksel Çevresi

Oslo Çevresi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi, bilimsel çalışmaların sonuçlarının kesin olmayışı; geçmişte doğru kabul edilen bilimsel bir görüş ya da yasanın, bir gün yerini başka bir görüş ya da yasaya bırakabilmesi, hatta reddedilmesi dolayısıyla, bilimin hangi özelliğidir?

Değişebilme ve kendini yenileyebilmesi

Sistemli ve tutarlı olması

Akla ve mantığa dayanması

Hayatı kolaylaştırması

Teori ve yasalara ulaşması

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Modern fiziğin kendisiyle onun ayrılmaz bir parçasını oluşturan kuramlar on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından başlayarak alternatif kuramlarla revize edilmişlerdir. Nitekim bu yüzyılda Newton fiziğinin kendisine dayandığı Eukleides geometrisine alternatif olarak hiporbolik geometri ile eliptik geometri ortaya çıkmıştır. Aynı şekilde Newton fiziğinin temelinde bulunan evrensel nedensellik ilkesine karşı Werner Heisenberg, mutlak nedenselliğin atom altı düzeyde geçerli olmadığını ortaya koyan meşhur belirsizlik ilkesini geliştirmiştir. Yine Newton fiziğinin bir parçasını oluşturan ısıyla ışık teorisi, Max Planck’ın kuantum kuramı üzerinden değişime uğrarken, söz konusu fiziğin kendisi de Einstein’ın rölativite fiziği tarafından revize edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren modern bilim felsefesindeki görüşlerden değildir?

Romantizm bilim görüşü

Yanlışlamacı bilim görüşü

Devrimci bilim görüşü

Çoğulcu bilim görüşü

Mantıkçı pozitivizm bilim görüşü

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.
On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren modern bilim felsefesinde, bilimin kendisini ve varsayımlarını, bilimsel kavram ve yöntemleri açıklayıp anlaşılır kılmak amacıyla dört ana bilim görüşü öne sürülmüştür. Mantıkçı Pozitivizm bilim anlayışı, Yanlışlamacı bilim anlayışı, Devrimci bilim anlayışı, Çoğulcu bilim anlayışı.

Doğru Cevap: A

Soru 82

19. yüzyılın sonlarından itibaren bilim ve teknolojinin kültürel ve yaşam üzerindeki etkilerini araştıran felsefe alanı hangisidir?

Metafizik

Estetik

Bilim felsefesi

Varlık felsefesi

Eğitim felsefesi

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Bilim felsefesi, 19. yüzyılın sonlarından itibaren özellikle doğa bilimleri alanında yaşanan büyük değişimler bilim ve teknolojinin, etkisini kültürün bütün alanları üzerinde hissettiren yayılımı da bilimi felsefe yoluyla anlama ve değerlendirmenin zorunluluğunu hissettiren alan olarak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Viyana Çevresi olarak adlandırılan/tanınan felsefe ekolünün düşünce anlayışının temel yapısını ne oluşturmaktadır?

Mantıkçı pozitivizm

İdealist felsefe

Teknoloji felsefesi

Epistemoloji

Sanat felsefesi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 84

Mantıkçı pozitivizm, dünya hakkında bilgi üretme görevini bilime verirken neye karşı çıkmaktadır?

Estetik

Etik

Epistemoloji

Metafizik

Doğa bilimleri

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.
Mantıkçı pozitivizm, dünya hakkında bilgi üretme görevini bilime verirken metafiziğe doğallıkla karşı çıkar ve felsefenin görevini de analizle sınırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Mantıkçı pozitivizmin dogmatik akılcılığının yerine eleştirel akılcılığın geçirilmesini öneren düşünür kimdir?

Rene Descartes

Karl Popper

Jean Paul Sartre

Martin Heidegger

Henri Bergson

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.
Karl Popper'ın görüşü, mantıkçı pozitivizmin dogmatik akılcılığının yerine eleştirel akılcılığın geçirilmesini ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 86

"Bilim felsefesinde içselcilik bilimin sadece kendi iç mantığıyla, dışsalcılık ise bilimin esas olarak ona dışsal koşullar yoluyla açıklanması gerektiğini söyleyen yaklaşımlardır". Dışsalcı görüşü temsil eden anlayış hangisidir?

Mantıkçı pozitivizm

Devrimci bilim anlayışı

Yanlışlamacı bilim görüşü

Metafizik düşünce

Evrimci dünya anlayışı

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.
Bilim felsefesinde içselcilik bilimin sadece kendi iç mantığıyla, dışsalcılık ise bilimin esas olarak ona dışsal koşullar yoluyla açıklanması gerektiğini söyleyen yaklaşımlardır. Mantıkçı pozitivizm ve yanlışlamacı bilim görüşü içselciliği, devrimci bilim anlayışıyla çoğulcu bilim görüşü dışsalcılığı temsil eder.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Devrimci bilim görüşünü savunan ve bilimsel devrim ile politik devrim arasında yakın bir ilişki kurarak, bilimsel düşüncelerin de benzer şekilde değişebileceğini iddia eden düşünür kimdir?

Auguste Comte

Thomas Kuhn

Karl Popper

Henri Bergson

Ernst Mach

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.
Thomas Kuhn bilimsel devrim ile politik devrim arasında yakın bir ilişki kurar. Politik devrimde belli bir siyasal düzen toptan yıkılıp yerine onunla hemen hiçbir ilişkisi olmayan yeni bir düzen kurulur. Üstelik bu süreç zor kullanılarak şiddet yoluyla olur. Aynı şekilde bilimsel devrimde de bir teorik yapı yıkılarak yerine yeni bir yapı ikame edilir ve bu geçiş alabildiğine sancılı olur.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Paul Feyerabend'in disipliner, teorik ve metodolojik çoğulculuk olarak açılabilecek felsefe anlayışına ne ad verilir?

Mantıkçı pozitivist bilim anlayışı

Yanlışlamacı bilim anlayışı

Bilimin birliği tezi

Anarşist bilim anlayışı

Doğrulamacı bilim anlayışı

Açıklama:

Çoğulcu bilim görüşünün bilimle ilgili tespitlerini açıklayabileceksiniz.
Thomas Kuhn’un klasik bilim felsefesi görüşlerine yönelttiği eleştirilerin kapsamını daha da geliştiren, doğallıkla bilimsel rasyonaliteyi daha da kuşkulu hale getiren çağdaş bilim filozofu Paul Feyerabend olmuştur. Onun epistemolojik anarşizmden beslenen, disipliner, teorik ve metodolojik çoğulcu bilim felsefesi anlayışına, aynı zamanda anarşist bilim anlayışı adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Aşağıdaki önermelerden hangisi yanlışlamacı bilim anlayışına göre yanlışlanabilir?

Tanrı nedeni olmayan nedendir.

Ruhsal bozukluklar çocukluk dönemine ait travmalar›n sonucudur.

Melekler vardır.

Bugün hava güneşlidir ya da değildir.

Isıtılan bütün metaller genleşir.

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.
Bilimsel hipotezler yanlışlanabilir hipotezler olmak durumundadırlar, zira onlarla bağdaşmaz olan gözlemler vardır. Buna göre, ısıtıldığı zaman genleşmeyecek bir metal örneği gözlemleyecek olsaydık eğer, “ısıtılan bütün metallerin genleştiği” hipotezinin yanlış olduğunu bilirdik. Popper’a göre, bilimsel ve dolayısıyla yanlışlanmaya elverişli hipotezlerin en önemli özelliği, onların yanlış olma riskini alarak birtakım şeylerin olmasını yasaklamalarıdır. Hipotez doğruysa bazı şeyler olamaz; oluyorsa eğer, teori doğru değildir. “Metaller ısıtıldıkları zaman genleşir” hipotezi, ısıtıldığı zaman genleşmeyen metallerin olabilmesini yasaklar.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi devrimci bilim görüşü kapsamında Kuhn tarafından geliştirilen bilimin ilerleme tablosunun adımlarından değildir?

Olgunlaşmamış Bilim Dönemi

Olgun Bilim Dönemi

Bilimsel Devrim

Kriz Dönemi

Doğrulanabilir Bilim Dönemi

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.
Doğrulanabilir Bilim Dönemi bilimin ilerleme tablosu adımlarında biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 91

I-Disiplinler çoğulculuk
II-Teorik çoğulculuk
III-Metodolojik çoğulculuk
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri Feyerbend’in anarşik bilim anlayışında kullandığı çoğulculuk düzeylerindendir?

Yalnız I

I, III

II, III

I, II

I, II, III

Açıklama:

Çoğulcu bilim görüşünün bilimle ilgili tespitlerini açıklayabileceksiniz.
Cevap: Hastalığı teşhis ettiğine inanan Feyerabend, • Disiplinler çoğulculuk • Teorik çoğulculuk • Metodolojik çoğulculuk yöntemleri ile hastalığı tedavi edeceğini düşünür.

Doğru Cevap: E

Soru 92

Bilim felsefesinin neden”, “nicelik”, “nitelik”, “zaman”, “mekân” ve “yasa” gibi kavram ve kategorilere ilişkin araştırmalardan oluşan boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

Metafizik

Epistemoloji

Teorik

Analitik

Sentetik

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Bilim felsefesinin neden”, “nicelik”, “nitelik”, “zaman”, “mekân” ve “yasa” gibi kavram ve kategorilere ilişkin araştırmalardan oluşan boyutu metafiziksel boyutudur.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Mantıkçı pozitivist bilim anlayışının kurucu düşünürü kimdir?

Karl Popper

Paul Feyerabend

Auguste Comte

Ernst Mach

Thomas Kuhn

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.
Mantıkçı pozitivist bilim anlayışının kurucu düşünürü Auguste Comte'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 94

“Ali’nin köpeği siyahtır” önermesi aşağıdaki yollardan hangisi ile doğrulanabilir?

Gözlem

Mantık

Metafizik

Analitik

Sentetik

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.
“Ali’nin köpeği siyahtır” gibi bir önermenin gözlem ya da deney yoluyla doğrulanmasıdır. Böyle bir önermenin doğrulanması için, herhangi bir mantıksal kurala ihtiyaç duyulmaz; sadece Ali’nin köpeği bulunarak rengi kontrol edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Bilim ve felsefe arasındaki ilişki hangisi ile açıklanabilir?

bilim felsefenin uzun süredir konusudur

felsefe bilimi içerir

felsefe ve bilim kardeştir

bilim felsefe ile açıklanır

felsefe bilimle açıklanabilir

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Bilim, asl›nda felsefenin uzun zamandan beri konusu olmufltur. Gerçekten de en az›ndan Aristoteles’ten bafllayarak filozoflar bilimi ele alm›fl, bilimle ilgili sorular sorarken bilimsel yöntemlerin ve bilimsel önermelerin ay›r›c› özelliklerini gözler önüne sermeye çal›flm›fllard›.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Bilim felsefesi aşağıdakilerden hangisini amaçlar?

bilimin alt koludur

felsefenin disiplinidir

bilim alanıdır

felsefe akımıdır

bilimsel yöntemdir

Açıklama:

Bilim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Bilim felsefesi, felsefenin bilimi konu edinen alt dalı ya da disiplinidir.

Doğru Cevap: B

Soru 97

Tümevarım problemini bilim felsefesi ile açıklayan düşünür hangisidir?

Felix Kaufmann

Moritz

Viktor Kraft

Karl Marks

Karl Popper

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.
Tümevarım problemini çok ciddiye alan Karl Popper (1902- 1994) bu durum karşısında bilimin, yalnızca doğanın düzenliliğinr duydu¤umuz inançla var olabilece¤ini, gel gelelim bu inancı kan›tlamanın mümkün olmadığı gibi, kap› dışarı edilen metafizi¤i bir flekilde çağ›rma gibi bir sonuca yol açtığını çok açık olarak görmüştü.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Mantıkçı pozitif bilim anlayışı ile Poper'ın yanlışlamacı bilim anlayışı arasıdaki fark aşağıdakilerden hangisinde ortaya çıkar?

yanlışlamacı yaklaşım

yanlışlamacı bilim

pekiştirme ile

haklılandırma bağlamı

pekiştirme ve haklılandırma bağlamı

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.
Mant›kç› pozitivist bilim anlay›fl› ile Popper’›n yanl›fllamac› bilim anlay›fl› aras›ndaki farkl›l›k, daha belirgin olarak Popper’in pekifltirme ya da hakl›land›rma ba¤lam›- na yapt›¤› vurguda ortaya ç›kar.

Doğru Cevap: E

Soru 99

Bilimsel teorilere erişmede olmazsa olmaz yaklaşım hangisidir?

çürütme yöntemi

tümevarımsal yol

yaratıcı muhayyile

tahmin yolu

deneme

Açıklama:

Yanlışlamacı bilim anlayışını açıklayabileceksiniz.
Ancak yaratıcı ve cesur muhayyile ile tanım sözkonusudur.

Doğru Cevap: C

Soru 100

Mantıkçı pozitivizmin görüşüne göre bilim hangi yolla ilerler?

teoriler vasıtası ile

nesnel yollarla

tarihsel süreçte

nesnel hakikat ile

bağımsız

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmi getirdiği yenilikler ve yol açtığı problemler üzerinden kavrayabileceksiniz.
Bilimsel değişme ya da ilerleme süreciyle ilgilidir. Özellikle mant›kçı pozitivizmin yayg›n bilim görüşüne göre bilim nesnel hakikat do¤rultusunda ilerler; bunun da yolu, hiç kuşku yok ki eski ve yanl›fl fikir ya da teorilerin yerine yeni ve do¤ru fikir ya da teorilerin geçirilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Olgularla teorilerin sıkı bir ilişkisi olduğunu hangi düşünür tanımlamaktadır?

Feyerabend

Sokrates

Kuhn

Newton

Popper

Açıklama:

Devrimci bilim anlayışının mantığını çözebileceksiniz.
Feyerabend bu düşünüşü savanur ve olguları ilişkilendirir.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi Feyerabend'e göre metodolojik yönden çıkarılması gereken sonuçlardan biridir?

değişmezlik

standartlık

metodolojik kurallar

ihlal

karşı-tümevarım

Açıklama:

Çoğulcu bilim görüşünün bilimle ilgili tespitlerini açıklayabileceksiniz.
Feyerabend, yöntem olarak önce, tümevarım yoluyla erişilmiş teorilerin metodolojisiyle aç›k karşıtlık ima edecek flekilde karşı-tümevar›mı önerir.

Doğru Cevap: E

Soru 103

Mantıkçı pozitivist bilim anlayışındaki doğrulanabilirlik ilkesine göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?I. Bir tümcenin anlamını kavramak için o tümcenin hangi koşullarda doğru, hangi koşullarda yanlış olduğunun kavranması gereklidir.II. Tümce ya da önermelerin doğruluğu ya da yanlışlığına gözlem yoluyla karar verilebilir.III. Metafizik hiçbir şekilde doğrulanamayan ve anlamdan yoksun önermelerden meydana gelmektedir.IV. Sentetik önermeler, karşıtlarını olumlamanın bir çelişkiyle sonuçlandığı önermeler olarak zorunlu önermelerdir.

Yalnız I

I ve II

I ve III

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Sentetik önermeler, bize dünya hakkında yeni bilgiler verip dünyaya dair bilgimizi arttırırlar. Karşıtlarını olumlamanın bir çelişki yaratmadığı önermelerdir. Ayrıca bir tümcenin doğruluğuna ya da yanlışlığına gözlem ve deney yoluyla karar verilebilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 104

Karl Popper’ın mantıkçı pozitivizme yönelik eleştirilerinden hareketle aşağıdaki sonuçlardan hangisine varılamaz?

Gözlemlerin kendilerini yönlendiren teorik bir yapı içinde oluşması nedeniyle teori yüklü olmayan gözlem olamaz.

Hiçbir bilimsel önerme ya da hipotezin kesin sonuçlu olarak doğrulanamaması nedeniyle, mutlak hakikatlere değil de ancak kısmi doğrulara erişilebilir.

Bilimsel bilgi doğruların birikmesi yoluyla ilerler.

Bilimselliğin ölçütü, doğrulanabilirlik değil yanlışlanabillir olmasıdır.

Tekil gözlem önermelerinden sınırlanmamış genellemelere doğru olan tümevarımsal hareket mantıksal bir kesinlikten yoksundur.

Açıklama:

Karl Popper'a göre bilimsel bilginin sanıldığı gibi, doğruların birikmesi yoluyla değil de yanlışların ayıklanması yoluyla ilerler.

Doğru Cevap: C

Soru 105

Kuhn' a göre aşağıdakilerden hangisi/hangileri bir paradigmanın temel öğelerindendir?
I.Fail nedensel açıklamalara ve söz gelimi genel ve niteliksel teoriler yerine, niceliksel sonuçlar ve sınanabilir öndeyiler veren teorilere yönelik tercihlere yönelten arka plan değerleri ve kabulleri.
II. Çarpışarak ve çekim/itim güçleri uygulayarak birbirleri üzerinde eylemde bulunan maddi parçacıklardan oluşan metafiziksel bir dünya resmiyle devasa bir makine olarak dünya imgesi.
III. Paradigmanın özünü ya da nüvesini oluşturan temel olarak hareket yasalarıyla yer çekimi yasası.
IV. Temel yasaların sarkaç hareketine, gezegen hareketlerine, hava direnci ve sürtünme hareketine uygulanmasını mümkün kılan standart matematiksel teknikler

I ve II

II ve III

I ve III

III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Kuhn kusursuz paradigma örneği olarak sıkça Newton fiziğine gönderme yaparken bir paradigmanın, Newton fiziği örneğinde, en az şu dört temel öğeden meydana geldiğini açıklıkla ortaya koyar:

Fail nedensel açıklamalara ve söz gelimi genel ve niteliksel teoriler yerine, niceliksel sonuçlar ve sınanabilir öndeyiler veren teorilere yönelik tercihlere yönelten arka plan değerleri ve kabulleri.
Çarpışarak ve çekim/itim güçleri uygulayarak birbirleri üzerinde eylemde bulunan maddi parçacıklardan oluşan metafiziksel bir dünya resmiyle devasa bir makine olarak dünya imgesi.
Paradigmanın özünü ya da nüvesini oluşturan temel olarak hareket yasalarıyla yerçekimi yasası.
Temel yasaların sarkaç hareketine, gezegen hareketlerine, hava direnci ve sürtünme hareketine uygulanmasını mümkün kılan standart matematiksel teknikler

Doğru Cevap: E

Soru 106

Bilimsel yaratıcılığın insanın yeteneklerine bağlı olduğunu öne süren Feyerabend’ a göre, bilim adamının, bilimsel keşif sürecinde, kendisini herhangi bir yöntem ya da kuralla sınırlamayıp kendisine açık olan her araç ya da yoldan yararlanması gerektiği görüşünü savunduğu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Dsipliner Çoğulculuk

Metodolojik Çoğulculuk

Teorik Çoğulculuk

Keşifsel Çoğulculuk

Ayrımsal Çoğulculuk

Açıklama:

Feyerabend’ın irrasyonalizminin veya radikalizminin çok daha belirgin hale geldiği yer, onun metodolojik anarşizmidir. İnsan bilgisinin tümevarım karşıtlığı yoluyla ilerlediğini bildiren Feyerabend, sonra bundan da kendisinin yasakladığı metodolojik sınırlamaya bir örnek teşkil edebileceği endişesiyle, vazgeçer. Bilimsel ilerlemeyi engellemeyecek, ona göre, tek bir metodolojik kural olabilir: “Ne olsa gider.” Bilimsel yaratıcılığın insanın yeteneklerine bağlı olduğunu öne süren Feyerabend’a göre, bilim adamının, bilimsel keşif sürecinde, kendisini herhangi bir yöntem ya da kuralla sınırlamayıp kendisine açık olan her araç ya da yoldan yararlanması gerektiği görüşünü savunduğu yaklaşım metodolojik çoğulculuktur.

Doğru Cevap: B

Soru 107

“Cesur hipotezler ortaya at, sonra onları acımasızca sına!” diyen Popper’ın sözünden hareketle, aşağıdakilerden çıkarımlardan hangileri yapılabilir?I. Hipotez oluşturma süreci bilim adamının yaratıcı imgelemine bağlı olmak durumundadır.II. Bilginin gelişimi, bireysel ve öngörülemez kavrayışla ilgili bir konudur.III.Her hipotez ya da teori, problemi çözme yönünde bir denemedir.IV. Saf gözlem diye bir şey yoktur.

Yalnız I

I ve III

I, II ve III

II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Popper her şeyden önce bilimsel teorilere, her ne şekilde olursa olsun tümevarımsal bir yoldan erişilemeyeceğini öne sürer. Sonra da gelecekte bilimsel bir teori ya da yasa düzeyine erişecek bilimsel bir hipotezin cesur ve yaratıcı muhayyilenin bir eseri olduğunu ilan eder. Başka bir deyişle, “cesur hipotezler ortaya at, sonra onları acımasızca sına!” diyen Popper’da hipotez oluşturma süreci, tümevarımsal yöntemin mekanik işleyişine değil de bilim adamının yaratıcı imgelemine bağlı olmak durumundadır. O, saf gözlem diye bir şey olmadığını ileri sürerken hipotezin ilişkisizmiş gibi görünen olgular arasında yasalı ilişkiler arayan, problem çözme gayreti içindeki yaratıcı imgelemin cesur önerisi olduğunu söyler. Popper’in gözünde bilim adamının yaratıcı zekâsının ön plana çıkmasını sağlayan spekülasyon ve muhayyile gücü, formelleştirilebilir veya birtakım kurallara indirgenebilir bir şey değildir. Öyleyse, Popper için bilginin gelişimi, bireysel ve öngörülemez kavrayışla ilgili bir konu olduğu için, birtakım kurallara indirgenemeyen bazı cesur hipotezlerin önerilmesiyle başlar. Onun bu bağlamda önerdiği yöntem bir tür deneme-yanılma yöntemidir. Bilimde çıkış noktasının, tıpkı günlük hayatta olduğu gibi, bir problem veya problematik bir durum olduğunu söyleyen Popper’a göre, bunu çözüm denemeleri takip eder. Her hipotez ya da teori, problemi çözme yönünde bir denemedir.

Doğru Cevap: E

Soru 108

Mantıkçı pozitivizmin doğrulanabilirlik ölçütüyle Popper’in öne sürdüğü yanlışlanabilirlik ölçütü bir araya getirildiğinde aşağaıdakilerden hangisi/hangileri bir önermeye dair ihtimaller arasında yer alabilir? I. Doğrulanabilir ama yanlışlanamaz.II.Doğrulanamaz ama yanlışlanabilir.III.Hem doğrulanabilir hem yanlışlanabilir.IV.Ne doğrulanabilir ne de yanlışlanabilir.

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizmin doğrulanabilirlik ölçütüyle Popper’in öne sürdüğü yanlışlanabilirlik ölçütü bir araya getirildiğinde bir önerme için şu dört ihtimaIden bahsedilebilir
I. Doğrulanabilir ama yanlışlanamaz.
II.Doğrulanamaz ama yanlışlanabilir.
III.Hem doğrulanabilir hem yanlışlanabilir.
IV.Ne doğrulanabilir ne de yanlışlanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 109

‘Bir hipotezi sınamak için, yanlışlığı o hipotezi çürütecek gözlem önermeleri türetmek amacıyla tümdengelimsel bir mantığa başvurmak gerekir’ görüşüne göre aşağıdaki çıkarımlardan hangileri yapılabilir?
I. Hipotezi yanlışlayacak aykırı örnekler bulmaya çalışılmalıdır.
II. Gerçek ve bilimsel bir sınama, hipotezi hem yanlışlayacak hem de doğrulayacak örnekler bulmaya çalışmaktan başka bir şey değildir.
III. Bazı hipotezler diğerlerinden daha yanlışlanabilirdir; onlar daha çok şeyi yasakladıkları için, daha fazla çürütülebilme şansına sahip olurlar.
IV. Bir hipotezin daha fazla yanlışlanabilir olması onun dünya hakkında daha çok şey söylediğini gösterir.

I ve II

II ve III

III ve IV

I, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Gerçek ve bilimsel bir sınamada, hipotezi yanlışlayacak karşı ya da negatif örnekler bulmaya çalışılır. II. öncül yanlış olduğundan doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 110

Çağdaş bilimin insanın özgürleşimine ve mutluluğuna katkı yapmak bir yana, başka kültürel gelenekleri ortadan kaldıran monolitik yapısıyla, insanı kendisine köleleştirdiğini düşününen bilim filozofu kimdir?

Hobbes

Popper

Feyerabend

Comte

Kuhn

Açıklama:

Feyerabend çağdaş bilimin hasta olduğunu düşünür ve bu teşhisini de bilimin çağdaş dünyada oynadığı tahakküm edici, hatta insanları ve toplumları köleleştirici rolle doğrulamaya çalışır. Ona göre bilim, insanlığın mutluluğu içindir ve bilimin değeri, onun insanın özgürleşimine yaptığı katkıyla ölçülmek durumundadır. Çağdaş bilim, insanın özgürleşimine ve mutluluğuna katkı yapmak bir yana, başka kültürel gelenekleri ortadan kaldıran monolitik yapısıyla, insanı kendisine köleleştirmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 111

Bilimin birliği tezine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?I. Metafizik varsayıma dayanır. II. Olgu bildiren bütün önermeler tek bir temel teoriye bağlanabilir.III. Maddi dünyayı oluşturan temel öğeleri açıklayan bir çok birleşik teori vardır.IV. Bilgi kümülatif olarak ilerler.

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Bilimin birliği tezine göre maddi dünyayı oluşturan temel öğeleri açıklayan tek bir temel birleşik teori vardır. Bu yüzden üçüncü madde doğru olarak kabul edilemez.

Doğru Cevap: D

Soru 112

I. Bilimsel sembollerin doğası
II. “Neden”, “nicelik”, “nitelik”, “zaman”, “mekân” ve “yasa” gibi kavramlar
III. Bilimleri sınıflandırmak
IV. Bilişsel araçlarımızın yanılabilirliği
Üsttekilerden hangileri bilim felsefesi alanının kapsamına girmektedir?

I, II

II, III, IV

I, III, IV

I, II, IV

I, II, III

Açıklama:

İlk üç madde, bilim felsefesinin alanına girmektedir. Bilişsel araçlarımızın yanılabilirliği konusu ile epistemoloji alanında ilgilenilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 113

Aşağıdakilerden hangisi mantıkçı pozitivist düşünürler için doğrudur?

Aklın sadece bilimde tezahür ettiğine inanırlar.

Bilimci bir dünya görüşüne şüphe ile yaklaşırlar.

Bilim ile metafiziği tekrar birleştirmeye çalışırlar.

Alman idealizmini temel alırlar.

Bilimde analiz açısından formel bir dilin gerekli olmadığını düşünürler.

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizm mutlak bir akılcılığı ve dolayısıyla aklın sadece bilimde tezahür ettiği inancını temsil eder. Mantıkçı pozitivistler, bu yüzden kendilerinin “karanlık” diye niteledikleri bir sosyo-politik atmosferin ürünü olduklarını öne sürüp mevcut koşulları pozitif bir felsefe anlayışı ile ıslah etmeye, bilimci bir dünya görüşüyle yeni baştan şekillendirmeye çalıştılar. Gerçekten de neopozitivist düşünürler Almanya’da giderek güçlenen ve en nihayetinde faşizme götürecek olan muhafazakâr bir siyasetten ve insanlığın ilerlemesi önündeki en büyük engel olarak gördükleri metafizikten büyük bir rahatsızlık duymaktaydılar. Bu yüzden, bilim ile metafiziği birbirinden ayırmaya, felsefenin, özel olarak da Alman idealizminin insanlığın önüne muğlak ve karanlık bir dünya koymasına engel olmaya çalıştılar. Mantıkçı pozitivistler, metafiziğe ayrıca epistemolojik gerekçelerle, önermelerinin anlamsız olması nedeniyle karşı çıktılar. Onlar, aslında burada Hume’la başlayıp Comte yoluyla Ernst Mach’a (1838-1916) kadar uzanan ana pozitivist damarı takip ediyorlardı. Onlar gündelik dilin sembolik mantığın ölçütlerini yerine getiremediğini, dolayısıyla bilim dili için gerekli açıklık ve kesinliği sağlayamadığını ileri sürerken bilimde analiz açısından formel bir dilin gerekli olduğu sonucuna vardılar.

Doğru Cevap: A

Soru 114

Mantıkçı pozitivizme göre hangi şıktaki önerme ancak olgusal yoldan dolayımlı olarak doğrulanabilir?

Bütün köpekler dört ayaklıdır.

Ali’ nin köpeği siyahtır.

Proton ve nötronlar atomların çekirdeklerini oluştururlar.

21 Haziran yılın en uzun günüdür.

Hiçbir insan 2.83 metreden uzun değildir.

Açıklama:

Doğrulamanın olgusal ve mantıksal olmak üzere, iki yolu vardır. Bunlardan olgusal doğrulama söz konusu olduğunda, mantıkçı pozitivistler doğrulamanın doğrudan ya da dolaylı olabileceğini kabul ederler. Yani bazı önerme ya da tümceler gözlem yoluyla dolayımsız olarak doğrulanabilirler; söz konusu tümce ya da önermelerin doğruluğu veya yanlışlığına duyu-deneyimi veya gözlem yoluyla karar verilebilir. Onlar burada kalmayıp söz gelimi “güç” benzeri doğrudan deneyim yoluyla gözlemlenemeyen özellik veya kendiliklerle ilgili terimlerin geçtiği tümce ya da önermelerin ancak dolayımlı bir biçimde doğrulanabileceğini öne sürdüler. İnsan tarafından algılanamayan elektromanyetik dalgalar, elektron ve protonlar benzeri şeylerin kendileriyle ilgili kuramlarda veya birtakım teorik terimlerin geçtiği önermelerde, ancak dolaylı olarak doğrulanabileceğini ileri sürdüler.

Doğru Cevap: C

Soru 115

Hangisi mantıkçı pozitivistlerin geliştirmiş olduğu doğrulanabilirlik ilkesinin öngördüğü anlamlı disiplinler listesinde bulunur?

Din

Metafizik

Normatif etik

Biyoloji

Sosyoloji

Açıklama:

Mantıkçı pozitivistlerin geliştirmiş olduğu doğrulanabilirlik ilkesinin öngördüğü anlamlı doğrular ya da disiplinler listesinde, mevcut haliyle din, metafizik ve normatif etiğe olduğu kadar sosyal bilimlere de yer yoktur. Onlar toplum bilimleriyle insan bilimlerinde pek çok muğlaklık, belirsizlik bulunduğunu; söz konusu muğlaklık ve belirsiz anlamlılıkların doğrulamacı anlam teorisinin uygulanması suretiyle bertaraf edilebileceğini söylerler. Söz konusu bilim felsefesi anlayışı, insan bilimleriyle toplum bilimlerinde de daha sonra doğa bilimlerinin metodolojisine başvurulması koşuluyla gerçekleşecek benzer bir keşif ve açıklama başarısına erişilmesini öngörür.

Doğru Cevap: D

Soru 116

Şıklardan hangisi mantıksal pozitivizme eleştiriler yönelten Popper'ın konumunu doğru olarak ifade etmektedir?

Bilimsel bilgi sanıldığı gibi, yanlışların ayıklanması yoluyla değil de doğruların birikmesi yoluyla ilerler.

Her bilimsel önerme ya da hipotez kesin sonuçlu olarak doğrulanabilir.

Zihnin nesne ile ilişkiden önce boş değildir.

Bilim adamın nesneleri yansız ve nesnel bir biçimde algılar.

Tekrar gözlem yoluyla dünyaya dönülerek doğrulanabilen hipotezler mutlak hakikatler haline gelir.

Açıklama:

Popper'ın mantıkçı pozitivizme yönelik eleştirisi, sadece tümevarım problemi ekseninde gelişmeyip çok daha genel bir eleştiriyi ifade eder, kendi bilim kavrayışını bu eleştiriden sonra oluşturur. Buna göre, o, önce mantıkçı pozitivizmin yaygın bilim kavrayışının sadece zihnin nesne ile ilişkiden önce boş olduğu,bilim adamının nesneleri yansız ve nesnel bir biçimde algıladığı kabullerini eleştiri süzgecinden geçirmedi. Fakat tekil gözlem önermelerinin tümevarım yoluyla genellenerek doğru hipotezlere ulaşabileceği, tekrar gözlem yoluyla dünyaya dönülerek doğrulanabilen bu hipotezlerin mutlak hakikatler haline geldiği kabullerini de reddetti. Popper, nihayet bu hakikatlerin birikerek bilimsel bilgi bütününü meydana getirdiği tezinide şiddetle eleştirdi. O, söz konusu eleştirilerinden hareketle, gözlemlerin kendilerini yönlendiren teorik bir yapı içinde oluşması nedeniy-le teori yüklü olmayan gözlem olamayacağı,tekil gözlem önermelerinden sınırlanmamış genellemelere doğru olan tümevarımsal hareketin mantıksal bir kesinlikten yoksun olduğu sonuçlarına vardı. Onun ulaştığı sonuçlar, bu ikisinden ibaret değildi. Popper çok daha önemlisi, hiçbir bilimsel önerme ya da hipotezin kesin sonuçlu olarak doğrulanamaması nedeniyle, mutlak hakikatlere değil de ancak kısmi doğrulara erişilebileceği, iv. bu yüzden bilimselliğin ölçütünün doğrulanabilirlik değil de yanlışlanabilirlik olduğu ve nihayet bilimsel bilginin sanıldığı gibi, doğruların birikmesi yoluyla değil de yanlışların ayıklanması yoluyla ilerlediği tezlerini öne sürdü.

Doğru Cevap: C

Soru 117

I. Astronomi
II. Marksist tarih teorisi
III. Freudçu psikanaliz
IV. Psikoloji
Üsttekilerden hangileri Popper'a göre sözde-bilimdir.

Yalnız III

II, III

I, II, III

II, III, IV

I, II, IV

Açıklama:

Popper'ın görüşüne göre de yapılması gereken en önemli şey, ampirik ya da deneysel bilimi, metafizik ve özellikle de sözde-bilim türü benzeri onunla karıştırılabilecek başka iddia ya da önerme kümelerinden ayırmaktı. Gerçek bilim, bilim kisvesi altında ortaya çıkmakla birlikte, gerekli bilimsellik ölçütünü yerine getiremeyen Marksist tarih teorisi veya Freudçu psikanaliz benzeri sözde-bilimden nasıl ayrılabilirdi? Popper, anlam ile anlamsız arasındaki ayrımın anlamlı söylemin sınırlarını daraltırken bilimsel önerme ya da kuramların kesin sonuçlu olarak doğrulanamaması gerçeği bir yana, doğrulanabilirliğin, bilimi sözde-bilimden ayıramadığını gördü. Ona göre, fizik gibi gerçekten bilimsel olan disiplinlerin sözde bilimlerde bulunmayan temel bir özelliği, ortak bir yönü paylaşması, dahası bu ortak özelliğin gerçek bilimlerde bulunması gereken mantıksal yapıyla ilgili bir özellik olması gerekir. Bu ise bilime sınır çekme, bilimi sözde bilimden ayırma probleminin, aslında bilimsel teorilere özgü mantıksal yapıyı ortaya çıkarmakla ilgili bir problem olduğu anlamına gelir. Onun bakış açısından bilimle ilgili en temel, en belirleyici mantıksal olgu, bilimsel teorilerin ampirik verilerle sınanabilmesidir. Buna göre, örneğin fizik biliminde bir teori, yanlış olduğu ortaya çıkan bir öndeyide bulunursa onun yanlış olması gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 118

I. Mantıkçı pozitivist bilim anlayışı
II. Yanlışlamacı bilim görüşü
III. Devrimci bilim görüşü
IV. Çoğulcu bilim görüşü
Üsttekilerden hangileri bilimi anlamak yönünden, bilim dışı faktörlerin de en az içsel faktörler kadar önemli olduğunu öne sürer?

Yalnız IV

I, II

III, IV

II, IV

II, III, IV

Açıklama:

Gerek mantıkçı pozitivizm, gerekse Popper’ın yanlışlamacı bilim görüşü, sadece bilimsel faaliyeti belirlediğine inanılan mantıksal ya da içsel faktörler üzerinde yoğunlaşmıştı. Her ne kadar biri keşfe, diğeri haklılandırmaya ağırlık verse de mantıkçı pozitivizm ve Popper bilimsel keşfi veya mevcut teorinin haklılandırılmasını sağlayan yöntem kuralları üzerinde durdular. Örneğin mantıkçı pozitivistler için bir teorinin kabul edilmesinde karar vermeyi belirleyen temel faktör, o teoriyi destekleyen kanıtların derecesiydi.Bilim felsefesinde bundan sonra ortaya çıkan görüşler, bilimi anlamak yönünden, bilim dışı faktörlerin de en az içsel faktörler kadar önemli olduğunu, söz gelimi bu noktada bilim tarihinin büyük bir önemi bulunduğunu öne sürer. Başka bir deyişle, bilim felsefesi tarihinin ikinci döneminde yaşanan en önemli gelişme, bilimin mantıksal bir bakış açısından ziyade, tarihsel bir bakış açısıyla ele alınmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 119

I. Bilim öncesi dönem
II. Devrim dönemi
III. Olgun bilim dönemi
IV. Kriz Dönemi
Kuhn'a göre bilimin tarihsel süreci nasıl sıralanmaktadır?

I, II, III, IV

I, III, II, IV

I, III, IV, II

IV, II, III, I

I, II, III, IV

Açıklama:

Gerçekten de Kuhn kendisinden önceki pek çok bilim filozofunun bilimin sürekli biriken bir bilgi sağladığı varsayımına karşı çıkarken, bilim dallarının değişik aşamalardan geçtiklerini ve bilimsel araştırmanın karakterinin bu evre ya da aşamaların her birinde değiştiğini ileri sürer. O, bilimin tarihsel sürecinde, dört, hatta üç evreyi birbirinden ayırır. Bunlardan birincisi,

bilim öncesi dönem veya olgunlaşmamış bilim dönemidir. Tüm bilimler için söz konusu olan bir hazırlık dönemine tekabül eden bu dönemde, bilim adamlarının belirginleşmiş bir bakış açısı yoktur ve herhangi bir bilim dalında araştırma yapan bilim adamları çeşitli yollar deneyip çeşitli yöntemler kullanırlar. Zaman geçtikçe, bu alanda çalışan bilim adamlarından birinin geliştirmiş olduğu teori ön plana çıkar; yani doğadaki olguları açıklama gücü oldukça yüksek olan ve söz konusu bilim dalında daha ileri düzeyde araştırmalar yapılmasına izin veren bir bakış açısı, bir yöntem ya da varsayım kendini kanıtlar ve kabul ettirir.

Söz konusu bilim öncesi dönemi, öne çıkan teori ya da paradigmanın herkes tarafından kabulüyle belirlenen organize ve hatta kurumsal faaliyeti temsil eder nitelikteki normal ya da olağan veya olgun bilim dönemi izler. Kuhn işte bu dönemde, bilim adamlarının bilimsel faaliyetlerini bir tür bulmaca çözme faaliyeti olarak tanımlar.

Bilimin tarih içindeki ilerleme sürecinde, olağan bilim döneminin ardından mevcut paradigma tarafından çözülemeyen anomalilerin belirlediği kriz dönemi gelir.

Ve nihayet, eski paradigma tarafından çözülemeyen anomalilerin tamamını çözen yeni bir paradigmanın kabulüyle belirlenen devrim dönemi, bilimsel ilerleme sürecinin dördüncü ve sonuncu dönemini oluşturur. Aslında ona sonuncu dönem demek hatadır çünkü her devrim dönemi bir yeni olağan ya da normal bilim döneminin başlangıcını temsil eder. Başka bir deyişle, her bilim dalında bilim öncesi dönem bir kez yaşandıktan sonra, (2), (3), (4). evreler kendi içlerinde kapalı bir döngü ya da dairesel bir süreç oluşturur.

bilim öncesi dönem veya olgunlaşmamış bilim dönemidir. Tüm bilimler için söz konusu olan bir hazırlık dönemine tekabül eden bu dönemde, bilim adamlarının belirginleşmiş bir bakış açısı yoktur ve herhangi bir bilim dalında araştırma yapan bilim adamları çeşitli yollar deneyip çeşitli yöntemler kullanırlar. Zaman geçtikçe, bu alanda çalışan bilim adamlarından birinin geliştirmiş olduğu teori ön plana çıkar; yani doğadaki olguları açıklama gücü oldukça yüksek olan ve söz konusu bilim dalında daha ileri düzeyde araştırmalar yapılmasına izin veren bir bakış açısı, bir yöntem ya da varsayım kendini kanıtlar ve kabul ettirir.

Söz konusu bilim öncesi dönemi, öne çıkan teori ya da paradigmanın herkes tarafından kabulüyle belirlenen organize ve hatta kurumsal faaliyeti temsil eder nitelikteki normal ya da olağan veya olgun bilim dönemi izler. Kuhn işte bu dönemde, bilim adamlarının bilimsel faaliyetlerini bir tür bulmaca çözme faaliyeti olarak tanımlar.

Bilimin tarih içindeki ilerleme sürecinde, olağan bilim döneminin ardından mevcut paradigma tarafından çözülemeyen anomalilerin belirlediği kriz dönemi gelir.

Ve nihayet, eski paradigma tarafından çözülemeyen anomalilerin tamamını çözen yeni bir paradigmanın kabulüyle belirlenen devrim dönemi, bilimsel ilerleme sürecinin dördüncü ve sonuncu dönemini oluşturur. Aslında ona sonuncu dönem demek hatadır çünkü her devrim dönemi bir yeni olağan ya da normal bilim döneminin başlangıcını temsil eder. Başka bir deyişle, her bilim dalında bilim öncesi dönem bir kez yaşandıktan sonra, (2), (3), (4). evreler kendi içlerinde kapalı bir döngü ya da dairesel bir süreç oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 120

Aşağıdakilerden hangisi Feyerabend'in savunduğugörüşlerden biridir?

Bilimi ve bilimin geliştirmiş olduğu ürünleri efsane ya da metafizik benzeri bilim olmayan alan ya da disiplinlerden ayıracak sabit bir yöntem geliştirmek mümkündür.

Bilim adamı, bilimde ilerleme kaydetmek durumundaysa eğer, hiçbiryöntem kuralını ihlal etmemelidir.

Değişmez ve standart bir bilimsel yöntem, bilimin ilerlemesini veya bilimsel bilginin gelişmesini yöneten yararlı metodolojik kurallar vardır.

İyi bilim standart bir mantıksal yöntemle iş görür.

Bilim için bir yöntem belirleyen her çaba hastalıklı bir muhafazakârlıktır.

Açıklama:

Feyerabend, bilimi ve bilimin geliştirmiş olduğu ürünleri efsane ya da metafizik benzeri bilim olmayan alan ya da disiplinlerden ayıracak sabit bir yöntem geliştirmenin imkânsız olduğunu öne sürmekle kalmaz. Fakat bilim adamının, bilimde ilerleme kaydetmek durumundaysa eğer, her tür yöntem kuralını ihlal etmesi gerektiğini belirtir. Başka bir deyişle, Feyerabend bilim için bir yöntem belirleyen her çabayı hastalıklı bir muhafazakârlık olarak değerlendirir.Metodolojik kuralların bilimsel başarıya katkıda bulunmadığı tezini savunmak için de iyi bilimin standart bir mantıksal yöntemle iş gördüğü iddiasını geçersiz kılan karşı örnekler bulur. Değişmez ve standart bir bilimsel yöntem, bilimin ilerlemesini veya bilimsel bilginin gelişmesini yöneten yararlı metodolojik kurallar yoktur.

Doğru Cevap: E

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi normatif etiğin konusu olamaz?

Uygulamalı Etik

Mutluluk Etiği

Teleolojik Etik

Deontolojik Etiği

Erdem Etiği

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdaki ifadelerden hangisi etik için söylenemez?

Etik teoriktir.

Etik evrenseldir.

Etiğin kaynağı toplum sözleşmesidir.

Birey etkindir.

Etik teorik etik ve uygulamalı etik olarak ikiye ayrılır.

Açıklama:

Etiğin kaynağı toplum sözleşmesidir ifadesi etik için kullanılamaz.
C Etiğin kaynağı toplum sözleşmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Alasdair MacIntyre’ın erdem etiği kategorisine girer?

"Sağlam bir karakter”

"En yüksek iyi"

"Doğru eylem"

Metaetik

Analitik etik

Açıklama:

"Sağlam bir karakter” Alasdair MacIntyre’ın erdem etiği kategorisine girer.
A "Sağlam bir karakter”

Doğru Cevap: A

Soru 4

Milattan önce beşinci yüzyılda Yunan toplumunun mevcut ahlakıyla
değer sistemini sorgulama sürecinden geçiren, moral değerleri yeni baştan tanımlayarak öne süren Sokrates’le başlayan etik hangisidir?

Metaetik

Normatif etik

Analitik etik

Teorik etik

Uygulamalı etik

Açıklama:

Normatif etik, Milattan önce beşinci yüzyılda Yunan toplumunun mevcut ahlakıyla
değer sistemini sorgulama sürecinden geçiren, moral değerleri yeni baştan tanımlayarak öne süren Sokrates’le başlayan etiktir.
B Normatif etik

Doğru Cevap: B

Soru 5

Mutluluk etiğinin kurucusu kimdir?

Sokrates

Platon

Aristoteles

Bentham

Kant

Açıklama:

Mutluluk etiğinin kurucusu Sokrates tir.
A Sokrates

Doğru Cevap: A

Soru 6

İnsan yaşamının nihai hedefinin mutluluk olduğunu, kişinin mutluluğa
erişebilmek için kendi çıkarı peşinden koşması salt kendi hazzını araması
gerektiğini ileri süren düşünce hangisidir?

Sağlam karakter

Analitik etik

Uygulamalı etik

Teorik etik

Etik egoizm

Açıklama:

Etik egoizm,insan yaşamının nihai hedefinin mutluluk olduğunu, kişinin mutluluğa
erişebilmek için kendi çıkarı peşinden koşması salt kendi hazzını araması
gerektiğini ileri sürer.
E Etik egoizm

Doğru Cevap: E

Soru 7

Yararcılık , on dokuzuncu yüzyılda ilk önce kim tarafından ortaya konmuştur?

Kant

Piaget

Kohlberg

Jeremy Bentham

Maclntyre

Açıklama:

Yararcılık , on dokuzuncu yüzyılda ilk önce Jeremy Bentham tarafından ortaya konmuştur.
D Jeremy Bentham

Doğru Cevap: D

Soru 8

Ödevle ilgili kavramlar kullanan ve yalnızca ahlaki eylemin doğruluğu veya ödeve uygunluğu üzerinde yoğunlaşan etik anlayışı hangisidir?

Teleolojik etik

Analitik etik

Deontolojik etik

Etik egoizm

Teorik etik

Açıklama:

Ödevle ilgili kavramlar kullanan ve yalnızca ahlaki eylemin doğruluğu veya ödeve uygunluğu üzerinde yoğunlaşan etik anlayışı Deontolojik etik anlayışıdır.
C Deontolojik etik

Doğru Cevap: C

Soru 9

"Yapılması gerekenleri söylemez, bunun yerine ödevin formunu verir" olarak bilinen Kant’ın etiği, aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Etik egoizm

Etik formalizm

Dinî etik

Deontolojik etik

Teorik etik

Açıklama:

"Yapılması gerekenleri söylemez, bunun yerine ödevin formunu verir" olarak bilinen Kant’ın etiği, Etik formalizm ile ifade edilir?
B Etik formalizm

Doğru Cevap: B

Soru 10

Yirminci yüzyılda geliştirilen teleolojik etikle deontolojik etiğe, esas olarak da yararclıkla Kantçılığa alternatif olan etik hangisidir?

Ödev Etiği

Mutluluk Etiği

Etik egoizm

Erdem etiği

Dinî etik

Açıklama:

Yirminci yüzyılda geliştirilen teleolojik etikle deontolojik etiğe, esas olarak da yararclıkla Kantçılığa alternatif olan etik "Erdem etiği"dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Erdem etiğini “pratik”, “gelenek”, “anlat›” gibi üç temel kavramda öne çıkaran kimdir?

Hobbes

Mill

Bentham

Kant

MacIntyre

Açıklama:

Erdem etiğini “pratik”, “gelenek”, “anlat›” gibi üç temel kavramda öne çıkaran MacIntyre dır.
E MacIntyre

Doğru Cevap: E

Soru 12

Anglo-Sakson dünyada oldukça etkili olmuş, felsefenin biricik görevinin dilin mantıksal analizi ya da kavram çözümlemesi olduğunu öne süren felsefe anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Analitik felsefe

Varoluşçu felsefe

Yapısalcı felsefe

İdealist felsefe

Realist felesefe

Açıklama:

Analitik felsefe, Anglo-Sakson dünyada (kültürde) oldukça etkili olmuş, felsefenin biricik görevinin dilin mantıksal analizi ya da kavram çözümlemesi olduğunu öne süren felsefe anlayışıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangi "metaetik"in dayandığı felsefe anlayışıdır?

Analitik felsefe

Pragmatist felsefe

Varoluşçu felsefe

İdealist felsefe

Yapısalcı felsefe

Açıklama:

Metaetik (analitik etik), Anglo-Sakson dünyada oldukça etkili olmuş olan yeni bir felsefe yapma tarzının, yani felsefenin biricik görevinin dilin mantıksal analizi veya kavram çözümlemesi olduğünu öne süren analitik felsefenin etik alanındaki tavrını ya da yaklaşımını ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi, normatif etiğin koymuş olduğu ahlaki yargıları ve bu yargılarda geçen kavramları çözümler ve inceler?

Metaetik

Realetik

Yapısalcı etik

Hümanist etik

idealist etik

Açıklama:

Metaetik, normatif etiğin koymuş olduğu ahlaki yargıları ve bu yargılarda geçen kavramları çözümler ve inceler?

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi, ahlaki eylemin değerini belirleyen şeyin eylemin ürettiği sonuç olduğunu öne süren teorileri ifade eder?

Teleolojik etik

İdealist etik

Varoluşçu etik

Materyalist etik

Diyalektik etik

Açıklama:

Teleolojik etik, ahlaki eylemin değerini belirleyen şeyin eylemin ürettiği sonuç olduğunu öne süren teorilere verilen addır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi, deontolojik etik teorisine göre en yüksek veya temel etik değer taşıyıcısıdır?

Doğru eylem

İyi insan

İyi durum (sonuç)

Güzellik (estetik)

Erdemli insan

Açıklama:

Deontolojik etik teorisine göre en yüksek veya temel etik değer taşıyıcısı doğru eylemdir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Kişinin mutluluğa erişebilmek için kendi çıkarı peşinden koşması, salt kendi hazzını araması
gerektiğini ileri süren görüş, aşağıdakilerden hangisidir?

Etik egoizm

Etik hedonizm

Etik idealizm

Etik materyalizm

Etik hümanizm

Açıklama:

Kişinin mutluluğa erişebilmek için kendi çıkarı peşinden koşması, salt kendi hazzını araması
gerektiğini ileri süren görüş "etik egoizm" olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi, Kant'ın ödev etiğinin temel kavramıdır?

Özgürlük

Tanrı

Yararcılık

Hazcılık

Yükümlülük

Açıklama:

Kant’ın ödev etiğinin temel kavramı özgürlüktür.

Doğru Cevap: A

Soru 19

"Kant’ın etiği, yapılması gerekenleri söylemez, bunun yerine ................... formunu verir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri doğru şekilde tamamlayan ifade,a şağıdakilerden hangisidir?

ödevin

yükümlülüğün

doğrunun

iyiliğin

inancın

Açıklama:

Kant’ın etiği, yapılması gerekenleri söylemez, bunun yerine ödevin formunu verir. Bunu etik formalizm olarak
ifade etmekteyiz.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi, ahlaki değerlerin çağdan çağa, toplumdan topluma değişmediğini savunan görüşü ifade eder?

Etik mutlakçılık

Etik idealizm

Etik dualizm

Etik hümanizm

Etik öznelcilik

Açıklama:

ahlaki değerlerin çağdan çağa, toplumdan topluma değişmediğini savunan görüş, "mutlakçılık"tır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Ahlak yargılarının nesnel moral olgularla ilgili olup doğru veya yanlış olabileceklerini dile getiren görüşe ne ad verilir?

Bilişselcilik

Nesnelcilik

Mutlakçılık

Öznelcilik

Görececilik

Açıklama:

Bilişselcilik, ahlak yargılarının nesnel moral olgularla ilgili olup doğru veya yanlış olabileceklerini dile getiren görüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 22

I. Etik teorik ve evrensel, ahlak pratik ve yereldir.
II. Etik insan aklından ve teorilerden hareket eder.
III. Ahlak, yalnızca dinden hareket eder.
IV. Etik yerel ve pratik, ahlak teorik ve evrenseldir.
V. İnsan ahlak alanında etkin, etik alanında edilgindir.
Etik ve ahlakla ilgili yukarıdakilerden hangileri yanlıştır?

II, III ve V

I, II ve IV

III, IV ve V

I, IV ve V

I, II ve III

Açıklama:

Etik teorik ve evrensel, ahlak pratik ve yereldir. Ayrıca, etik, insan aklından ve teorilerden hareket eder (madde I ve II doğrudur, madde IV yanlıştır). Oysa, ahlak dinden olduğu kadar toplum sözleşmesinden de hareket eder. Ayrıca insan ahlak alanında edilginken etik alanında etkindir (madde III ve V de yanlıştır). Doğru yanıt C’dir.
Giriş

Doğru Cevap: C

Soru 23

I. Tikellik
II. Pratik doğa
III. Argümantatif yapı
IV. Savları temellendirme çabası
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri, etiğin temel özellikleri arasında sayılmaya uygundur?

Yalnız IV

III ve IV

II ve III

I ve II

Yalnız I

Açıklama:

Etiğin temel özelliği, onun genelliği, kuramsal ve sistematik doğası, argümantatif yapısı ve iddialarını kanıtlayıp temellendirme çabasıdır. Bu bilgiden hareketle, madde III ve IV etiğin temel özellikleri arasında sayılmaya uygunken, madde I ve II uygun değildir. Doğru yanıt B’dir.
Giriş

Doğru Cevap: B

Soru 24

I. Anlamlı bir yaşamın dayanakları
II. İnsanın amaçlarının ne olması gerektiği
III. Ahlak kavramlarının çözümlenmesi
IV. Ahlaki eylem ölçütlerinin tartışılması
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri etiğin normatif yönüyle ilişkilendirilebilir?

III ve IV

II ve IV

Yalnız III

Yalnız I

I ve II

Açıklama:

Madde III ve IV, daha çok metaetiğin inceleme alanlarıyla, I ve II ise etiğin yirmibeş yüzyıllık düşünce sistemlerinde karşımıza çıkan normatif yönüyle ilişki içerisindedir. Doğru yanıt E’dir.
Teorik Etik: I) Normatif Etik

Doğru Cevap: E

Soru 25

I. Teleolojik Etik	a. Doğru eylem
II. Deontolojik Etik	b. İyi/ideal insan
III. Erdem etiği	c. Eylemin sonucu

Normatif etik kuramları ve başat gördükleri değerler temelinde aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yapılmalıdır?

I-c, II-a, III-b

I-a, II-b, III-c

I-c, II-b, III-a

I-a II-c, III-b

I-b, II-c, III-a

Açıklama:

Normatif etik kuramları söz konusu olduğunda, teleolojik etik kuramlar açısından temel görülen taşıyıcı etik değer eylemin sonucudur. Deontolojik etikte bu değer doğru eylem, erdem etiği açısındansa, iyi bir kişi idesi ya da i saygıdeğer iyi insan idealidir. Bu durumda, madde I’e c, II’ye a ve III’e de b karşılık gelmelidir. Doğru yanıt A’dır.
Teleolojik etik eylemlerin sonucuna, deontolojik etik ödeve göre olan doğru eyleme, erdem etiği ise iyi insan yetiştirmeye yönelir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

I. Sokrates’e göre yalnızca mutluluktur.
II. Platon’a göre kendini gerçekleştirme durumudur.
III. Aristoteles’e göre öz-memnuniyet, kişisel hoşnutluk halidir.
IV. Kirenenliler’e göre yalnızca mutluluktur.
V. Stoacılar’a ve Epikurosçular’a göre entellektüel dinginlik, manevi bir huzur halidir.
Eudaimonia kavramına getirilen tanımlarla ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve V

II, IV ve V

I, IV ve V

Açıklama:

Eudaimonia kavramına filozofların geitrdiği tanımlarla ilgili olarak, madde I ve III’de dile getirilenler yanlış, diğerleri doğrudur. Eudaimonia’yı mutlulukla eşitleyen Aristoteles, onu bir öz-memnuniyet, kişisel hoşnutluk hali olarak gören ve tarif edense Sokrates’tir. Doğru yanıt D’dir.
Normatif Etik: 1) Teleolojik Etik

Doğru Cevap: D

Soru 27

I. Formel II. Evrenselleştirilebilir III. Eşitlikçi IV. Taraflı V. Hazcı
Deontolojik etiğin ahlaki eylem ölçütleriyle ilgili yukarıdaki nitelemelerden hangisi/hangileri uygundur?

I, IV ve V

II, IV ve V

I, III ve V

II, III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Teleolojik etik teorileri, genellikle haz ya da mutluluk gibi maddi ölçütler üzerine yükselirken, deontolojik teoriler ahlaki eylem ölçütü olarak yalnızca eşitlik, tarafsızlık ya da evrenselleştirilebilirlik gibi formel ölçütler getirirler. Doğru yanıt E’dir.
Normatif Etik: 2) Deontolojik Etik

Doğru Cevap: E

Soru 28

Ahlak olgularının ontolojik statüsüyle ilgili aşağıdaki yaklaşımlar kendi içlerinde ikili olarak eşleştirilecek olsa, hangisi dışarıda kalır?

Realizm

Bilişselcilik

Etik nesnelcilik

Anti-realizm

Etik öznelcilik

Açıklama:

Ahlak olgularının varlığıyla ilgili realizm ile etik nesnelcilik, anti-realizm ile de etik öznelcilik, benzer yaklaşımları savunmaları bakımından eşleştirilebilir. Oysa bilişselcilik, ahlak olgularının varolup olmamasıyla değil, ahlaki yargıların bilinip bilinemeyeceği sorunuyla ilgili bir yaklaşımdır. Doğru yanıt B’dir.
Teorik Etik: 2) Metaetik

Doğru Cevap: B

Soru 29

“Doğru ya da yanlış olduklarına hükmedilebilen ahlaki yargılar ve ahlak önermeleri vardır; işte bu yüzden, ahlak yargıları kişilerin ya da toplulukların değişken tutumlarına bağlı bir değerlendirilme sonucunda değil, yargıların fiili ya da olgusal durumlarla karşılaştırılmalarına bağlı olarak belirli bir doğruluk değeri elde ederler” ifadesinde açıklanan yaklaşım, aşağıdakilerden hangisidir?

Gayrı-bilişselcilik

Öznelcilik

Bilişselcilik

Sezgicilik

Nesnelcilik

Açıklama:

“” imleri arasında açıklaması verilen metaetik yaklaşım, bilişselciliktir. Doğru yanıt C’dir.
Bilişselcilik, özde değerler ve ahlaki ilkeler üzerine inşa edilmiş ayrı bir ahlaki alan bulunduğunu, bu alanla ilgili etik bilginin mümkün olduğunu öne sürer. Bundan dolayı, bilişselciliğe göre, doğru ya da yanlış olduklarına hükmedilebilen ahlaki yargılar ve ahlak önermeleri vardır. İşte bu yüzden, ahlak yargıları kişilerin ya da toplulukların değişken tutumlarına bağlı bir değerlendirilme sonucunda değil, yargıların fiili ya da olgusal durumlarla karşılaştırılmalarına bağlı olarak belirli bir doğruluk değeri elde ederler.

Doğru Cevap: C

Soru 30

I. Lehte ve aleyhteki konumların argümanlarla temellendirilmesinden oluşur.
II. Genel ilkelerin somut durumlara uygulanmasından oluşur.
III. Uygulamalı etik, teorik etikten tamamen bağımsızdır.
IV. Uygulamalı etiğin odak noktasında tümel ve/veya genel-geçer olan bulunur.
Uygulamalı etikle ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri yanlıştır?

I ve II

Yalnız I

II ve IV

III ve IV

Yalnız III

Açıklama:

Uygulamalı etik, etiğin, sonuçlarını yaşamımızda hissettiğimiz, etik boyutu olan sorunlar konusunda ortaya çıkan yaklaşımların lehindeki ve aleyhinde argümanların temellendirildiği, bazı genel ilkelerin soyut durumlara uygulanması olgusuna da rastlanan boyutudur (madde I ve II doğrudur). Ayrıca, uygulamalı etik, teorik etiğin sorunlarıyla sıkı bir ilişki içindedir ve bireysele, tikel olana odaklanmasıyla teorik etikten farklılaşır (madde III ve IV yanlıştır). Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

I. Islah şansının reddi argümanı
II. Hayatın değeri ilkesinin reddi argümanı
III. Etkin caydırıcılık argümanı
IV. Tasarruf argümanı
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri ölüm cezasına (idama) karşı çıkan birisi tarafından öne sürülebilecek argümanlar arasında sayılabilir?

I ve II

Yalnız I

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

İdam cezasını savunanların başvurduğu argümanlar, etkin caydırıcılık ve tasarruf argümanlarıdır (madde III ve IV). Ölüm cezasına karşı çıkanlarsa, ölüm cezasının eşitsizliği/adaletsizliği, hayatın değeri ilkesinin reddi, ıslah şansının reddi gibi argümanlara başvururlar (madde I ve II). Doğru yanıt A’dır.
Uygulamalı Etik

Doğru Cevap: A

Soru 32

Ahlak yargılarının moral olguları ifade etmek yerine, gerçekte bir etki yaratmak amacıyla kullanılan yargı biçimleri olduğunu söyleyen metaetik görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Duygucu etik

Doğalcılık

Sezgicilik

Akılcılık

Gerçekçilik

Açıklama:

Meta-etiğin yaklaşımını ayırt edebileceksiniz.
Gayrı-bilişselci kapsam içinde ortaya çıkan duygucu etik, şu halde, ahlak yargılarının olguları göstermediğini, onların gerçekte bir etki yaratmak amacıyla kullanılan yargı biçimleri olduğunu savunur. İşte bundan dolayıdır ki ahlak dili, insanın toplumsal yaşamının düzenlenmesinde bir araç olarak iş görüp bu dille gerçekleştirilen yargılar duygu yaratıcı bir rol üstlenir. Duygucu etiğin en önemli temsilcilerinden biri olan Ayer’a göre, moral yargı ya da ifadeler ahlaki hakikatleri ifade etmez, onlarda geçen ahlaki terimler nesnel niteliklere tekabül etmez. Bu ifade, yargı ya da telkinler, ahlaki terimleri kullanan, moral yargıyı ortaya koyan kişilerin duygularını ifade etmeye, dışa vurmaya yarar. Onlar duyguları dışa vurmakla kalmazlar, başkalarında da benzer duyguları uyandırma, onları istenen doğrultuda eylemde bulunmaya sevk etme işlevi görürler.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi etik için doğru bir yargıdır?

Etik evrensel bir kavramdır.

Etik yerel bir kavramdır.

Etik alanında birey pasiftir.

Etik, pratik bir kavramdır.

Etik, felsefeden apayrı bir alandır.

Açıklama:

Uygulamalı etiğin belli başlı problemlerini açıklayabileceksiniz.
Ahlak, bütün unsurlarıyla bireyin haz›r bulduğu norm ve kurallar bütünüdür. Burada birey, büyük ölçüde pasif ve alımlayıcıdır. Öte yandan, ahlak büyük ölçüde lokal ya da yereldir; yani o bütün önemine rağmen, bir bireyin, topluluk ya da cemaatin hayatla iliflki içinde gelifltirmifl oldu¤u de¤erler ve kurallar silsilesini, yaşama bilgeliğini ifade eder. İşlte bu açıdan bakıldığında ahlak ve ahlaklılık belli bir pratiktir. Etik ise söz konusu pratiğin teorisi olmak durumundadır. Ahlakın yerel olduğu yerde, etik evrenseldir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Jean Piaget ve Lawrence Kohlberg gibi araştırmacılar bireyin ahlaki gelişimini kaça ayırmışlardır?

Açıklama:

Uygulamalı etiğin belli başlı problemlerini açıklayabileceksiniz.
Bunu en iyi insanlar›n ahlaki gelişimleri üzerinde yoğunlaşan
Jean Piaget ve Lawrence Kohlberg gibi araştırmacılar göstermiştir. Onlara göre, bireyin ahlaki gelişimi sırasıyla gelenek öncesi, gelenek ve gelenek ötesi dönemlerden geçmek suretiyle gerçekleşir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Etik kaça ayrılır?

Açıklama:

Uygulamalı etiğin belli başlı problemlerini açıklayabileceksiniz.
Etik teorik etik ve uygulamalı etik olarak ikiye ayrılır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi felsefenin biricik görevinin dilin mantıksal analizi veya kavram çözümlemesi olduğunu öne süren analitik felsefenin etik alanındaki tavrını ya da yaklaşımını ifade eden etik türüdür?

Metaetik

sosyal etik

politik etik

tarihi etik

ahlak

Açıklama:

Teorik etik ve uygulamalı etik ayrımı yaparak etiğin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Metaetik, Anglo-Sakson dünyada oldukça etkili olmuş olan yeni bir felsefe yapma tarzının, yani felsefenin biricik görevinin dilin mantıksal analizi veya kavram çözümlemesi olduğunu öne süren analitik felsefenin etik alanındaki tavrını ya da yaklaşımını ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi “en yüksek iyi” problemini alan etik teoriler arasında yer alır?

modern dönemin yararcılığı

Orta çağın dini etiği

Kant’ın ödev etiği

Alasdair MacIntyre’ın erdem etiği

George E. Moore’un doğalcı yanlış etiği

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
“En yüksek iyi” problemini alan etik teorilere örnek olarak Antik Yunan’da geliştirilmiş olan bilumum mutluluk etikleriyle modern dönemin yararcılığı verilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi mutluluk etiğinin kurucusudur?

Sokrates

Aristo

Platon

Mill

Kant

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Mutluluk etiğinin kurucusu, bütün bir Grek etiğinin yörüngesini belirlemiş düşünür olarak Sokrates’tir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi deontolojik etik için söylenemez?

Deontolojik etik teorileri, çoğu zaman haz ya da mutluluk gibi maddi ölçüt ya da mülahazalar üzerine yükselir.

Teleolojik etiğin karşısında yer alır.

Deontolojik etik doğru eylem problemi üzerinde yoğunlaşır.

Deontolojik etik anlayış, sadece ödevle ilgili kavramlar kullanır.

Deontolojik teoriler ahlaki eylem ölçütü olarak evrenselleştirilebilirlik gibi formel ölçütler getirir.

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Teleolojik etik teorileri, çoğu zaman haz ya da mutluluk gibi maddi ölçüt ya da mülahazalar üzerine yükselir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdaki isimlerden hangisi ahlaki eylemi, "ödevden dolayı yapılan eylem"olarak tanımlar?

Kant

Sokrates

Aristotales

Maclntyre

Moore

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Kant ahlaki eylemi, ödevden dolayı yapı›lan eylem olarak tanımlar.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi, ölüm cezasının savunuculuğunu yapanların başvurdukları argümanlardan birisidir?

Etkin caydırıcılık argümanı

Teori yüklülük argümanı

Döngüsellik argümanı

Görüşlerin çelişmesi argümanı

Görelilik argümanı

Açıklama:

Uygulamalı etiğin belli başlı problemlerini açıklayabileceksiniz.
Ölüm cezasının savunuculuğunu yapanların ilk ve en sık olarak başvurdukları argüman etkin caydırıcılık argümanıdır. Teori yüklülük, Döngüsellik, Görüşlerin çelişmesi, Görelilik argümanları diğer felsefe disiplinlerine ait, filozofların geliştirdikleri argümanlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi, Kant’ın özgürlük anlayışını savunan görüştür?

Oto-determinizm

İndeterminizm

Determinizm

Liberteryanizm

Existansiyalizm

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Kant’ın özgürlük anlayışı, kişinin kendisini yüksek doğasının veya aklın taleplerine göre belirlemesi anlamında oto-determinizm ile belirlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi, Kant’ın “Ahlaki eylem” tanımıdır?

Ahlaki eylem, ödevden dolayı yapılan eylemdir.

Ahlaki eylem, mutluluk üretme ile ilgili eylemdir.

Ahlaki eylem, mutluluktaki yarar ile ilgili eylemdir.

Ahlaki eylem, haz elde etme ile ilgili eylemdir.

Ahlaki eylemin, haz ve mutluluk ile ilgili eylemdir.

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Kant, insan varlığının birtakım yükümlülüklerinin olduğunu savunur. Bunlar, insan olmanın, akıl ve irade sahibi olmanın insana getirdiği ödev ya da yükümlülüklerdir. Bu yüzden, Kant ahlaki eylemi, ödevden dolayı yapılan eylem olarak tanımlar.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi, ahlak felsefesinin araştırdığı konulardan değildir?

Ahlakın, doğa ve doğal olayları ile olan ilişkisini araştırır.

Ahlaklı olmanın ne anlama geldiğini araştırır.

Ahlakın ilke ve temellerini araştırır.

İnsanların nasıl bir hayat yaşaması gerektiğini araştırır.

İnsanların birtakım ödevleri olup olmadığını araştırır.

Açıklama:

Teorik etiği düşünüm ve analiz düzeyleri ile açıklayabileceksiniz.
Etiğin ahlaklılığın özünü ve ahlakın ilke ve temellerini araştırdığı, ahlaklı olmanın ne anlama geldiği üzerinde durduğu söylenebilir. O, yine akıllı varlıklar olarak biz insanların nasıl bir hayat yaşamamız veya hangi amaçların peşine düşmemiz gerektiğini ele alır. Etik, ayrıca, insan olmamız dolayısıyla, bizim birtakım ödevlerimiz olup olmadığını sorgular. Demek ki geleneksel anlamı içinde etik, olması gerekeni bildiren kural koyucu ya da normatif bir disiplin olmuştur. Doğa ve doğal olayları ile ilgili araştırmalar felsefenin konusu değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi, niceliksel hazcılığına karşı niteliksel hazcılığı öne çıkartan Stuart Mill’in bu konu ile ilgili söylediği ünlü sözüdür?

“Karnı tıka basa doymuş bir domuz olmaktansa aç gezen Sokrates olmayı tercih ederim.”

“Söylediklerimizden çok, söylemediklerimize pişman oluruz.”

“Ya susmak ya da suskunluktan daha kıymetli olabilecek bir söz söylemek gerekir.”

"Bilgimizin önünde sonunda bir sonu vardır, ama cahilliğimizin sonu yoktur ."

“ Ya insan ırkının hiçbir üyesinin gerçek hakkı yoktur ya da aynı haklara sahiptir.”

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Mill, Bentham’ı mutluluğa dönük vurguyu fazla öne çıkarttığı gerekçesiyle eleştirip amacın mutluluğu artırmak yerine, öncelikle mevcut mutsuzluğun ortadan kaldırılması ya da en azından azaltılması olması gerektiğini öne sürdü. Negatif yararcılığı, faydacılığın çok daha makul ve anlaşılır bir versiyonunu oluşturan Mill, öte yandan hazların birbirlerinden sadece nicelik değil, nitelik bakımından da farklılık gösterebilmesinin önemine vurgu yaptı. Yüksek hazlar adını verdiği entelektüel hazlara, duygu yaşantılarına, kısacası manevi hazlara daha yüksek bir değer biçen Mill, iyi bir hayatın manevi hazların hâkim olduğu bir hayat olduğunu savundu. Mill, Bentham’ın niceliksel hazcılığına karşı niteliksel hazcılığı öne çıkartırken “Karnı tıka basa doymuş bir domuz olmaktansa aç gezen Sokrates olmayı tercih ederim” demiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi, Jeremy Bentham’ın yararcılık teorisinde “eylemin ondan etkilenen en yüksek sayıda insana en büyük mutluluk yaratması gerektiğini” ileri sürdüğü düşüncesindeki ölçüttür?

Hazzın kapsamı

Hazzın yoğunluğu

Hazzın süresi

Hazzın kesinliği

Hazzın yakınlığı

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Bentham, eylemin iyiliğini hem fail hem de eylemden etkilenen kimseler için mutluluk üretme kapasitesiyle yargılar. Buna göre mutluluğu hazza eşitleyen Bentham, kişinin mutluluğa erişebilmek için hazza yönelmesi, hayattan olabildiğince çok haz elde etmeye çalışması gerektiğini savunur. O, bir “haz kalkülü” geliştirmiş ve birey ya da ahlaki failin eylemden önce eylem üzerinden elde etmesi muhtemel hazzın yoğunluğunu, süresini, kesinliğini, yakınlığını, doğurganlığını ve saflığını hesaba katması gerektiğini belirtmiştir. Fakat Bentham bu noktada kalmaz, yedinci ölçütü meydana getiren meşhur yarar ilkesiyle birlikte, bireysel düzeyden sosyal düzeye, öz-çıkardan başkalarının çıkarına geçer. Hazzın kapsamı, yani eylemden etkilenen insanların sayısıyla ilgili olan bu ölçütte, o, “eylemin ondan etkilenen en yüksek sayıda insana en büyük mutluluk yaratması gerektiğini” ileri sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi, 1970’li yıllarda ortaya çıkmış olan “Uygulamalı etik” kapsamı içinde ele alınan problemlerden biridir?

Kürtaj

Değer duygusu

Özgürlük

Ödev duygusu

Sorumluluk

Açıklama:

Uygulamalı etiğin belli başlı problemlerini açıklayabileceksiniz.
Etiğin, şimdiye kadar ele alınan teorik boyutu yanında, bir de uygulamalı boyutu vardır. Uygulamalı etik 1970’li yıllarda ortaya çıkmıştır. Bunun en önemli nedeni uygulamalı etik kapsamı içinde ele alınan problemlerin önemli bir kısmının teknolojinin sonucu olması ve yeni mesleklerin ve beyin gücüyle çalışan orta sınıfların esas itibarıyla 20. yüzyılda zuhur etmesidir. Etiğin pratik sorunlara uygulanmasının sonucu olan en yeni dalı olarak uygulamalı etik; söz gelimi kürtaj, kirli eller, hayvan hakları, ötenazi gibi özgül, tartışmalı ahlaki konu ve problemlerin analiziyle belirlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Bütün unsurlarıyla bireyin hazır bulduğu norm ve kurallar bütününe ne ad verilir?

Ahlak

Kültür

Gelenek

Din

Etik

Açıklama:

Teorik etik ve uygulamalı etik ayrımı yaparak etiğin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Ahlak, bütün unsurlarıyla bireyin hazır bulduğu norm ve kurallar bütünüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Ahlak ile etik arasındaki farklılık-zıtlık açısından hangisi yanlıştır?

Ahlak yerel - etik evrensel

Ahlak pratik - etik teorik

Ahlak nitel - etik nicel

Ahlakta insan edilgin - etikte insan etkin

Ahlakta insan alıcı - etikte insan kurucu

Açıklama:

Teorik etik ve uygulamalı etik ayrımı yaparak etiğin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Ahlak yerel ve pratik, etik ise teorik ve evrenseldir. İnsan ahlak alanında edilgin, etik alanda etkindir. Çok daha önemlisi, etik, bireyin veya ahlaki failin alıcı değil de bütünüyle kurucu ya da etkin olduğu bir alan ya da tutumu ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Bir felsefe disiplini olarak etik ne zaman başlamıştır?

M.Ö. 3 yy.

M.Ö. 4 yy.

M.Ö. 5 yy.

M.Ö. 6 yy.

M.Ö. 7 yy.

Açıklama:

Teorik etik ve uygulamalı etik ayrımı yaparak etiğin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Bir felsefe disiplini olarak etik aşağı yukarı milattan önce beşinci yüzyılda başlamıştır; onu ortaya çıkaran en önemli şey de Sokrates ve Platon gibi filozofların insan hayatının amacı ve erdemli bir hayatın niteliği üzerinde düşünmeye başlamaları olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Normatif etiğin ve dolayısıyla da etiğin kurucusu hangi düşünür kabul edilir?

Konfüçyüs

Sokrates

Platon

Aristoteles

Pisagor

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Normatif etiğin ve dolayısıyla da etiğin kurucusu Sokrates olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Ahlaki eylemin ahlak yasasına veya ödeve uygunluğuyla değerlendirilmesi gerektiğini ileri süren ‘Etik’ türü aşağıdakilerden hangisidir?

Metaetik

Teleolojik Etik

Dini Etik

Deontolojik Etik

Erdem Etiği

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Teleolojik etiğin karşısında yer alan deontolojik etik ise sonuçtan ziyade doğru eylem problemi üzerinde yoğunlaşır ve ahlaki bir eylemin doğruluğu ya da yanlışlığının, eylemin sonuçlarından bağımsız olarak onun birtakım ahlaki ödev ya da eylem kurallarını yerine getirip getirmemesi tarafından belirlendiğini öne sürer.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Kant, insanın iki şey üzerinde kontrolü olmadığını söylüyordu: Bu yüzden, ahlaklılığı türetme için hangi yola gitti?

Eylem

Erdem

Etik

Duygu

Akıl

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Kant, insanın iki şey üzerinde kontrolü olmadığını söylüyordu: Eylemin sonuçlarıyla duyguları. Dahası duygular herkeste ortak değildi. Bu yüzden, ahlaklılığı akıldan türetme yoluna gitti.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Kant’ın yapılması gerekenleri söylemeyen, bunun yerine ödevin formunu veren etiği aşağıdakilerden hangisidir?

Etik buyruğu

Etik determinizm

Etik mantığı

Etik kategorik

Etik formalizm

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Kant’ın etiği, yapılması gerekenleri söylemez, bunun yerine ödevin formunu verir. Bunu etik formalizm olarak ifade etmekteyiz.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Erdem etiğinin aşağıdakilerden hangisiyle bir bağı ve ilgisi yoktur?

Erdem

Teorik

Pratik

Gelenek

Anlatı

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Erdem ve ahlaki karaktere vurgu yapan erdem etiğinin üç temel kavramı pratik, gelenek ve anlatıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Ahlaki kavramların anlamlarıyla, ahlaki önermelerin mantıksal statüsüyle ve ahlaki akıl yürütmenin yapısıyla ilgilendiği için etiğin mantığı olarak görülen etik hangisidir?

Metaetik

Teorik etik

Normatif etik

Teleolojik etik

Deontolojik etik

Açıklama:

Teorik etiği düşünüm ve analiz düzeyleri ile açıklayabileceksiniz.
Metaetik, ahlaki kavramların anlamlarıyla, ahlaki önermelerin mantıksal statüsüyle ve ahlaki akıl yürütmenin yapısıyla ilgilendiği için, aynı zamanda etiğin mantığı olarak anlaşılır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Bir konu ya da problemin uygulamalı etik kapsamına girebilmesi için hangi iki şeye ihtiyaç bulunduğu söylenebilir?

Tartışmalı bir problem - Evrensel bir etik problem

Tartışmalı bir problem - Bireyin etik ödevi

Tartışmalı bir problem - Bireylerin etik ödev ve yükümlülükleri

İki kutbu olan tartışmalı bir konu - Evrensel bir etik problem

İki kutbu olan tartışmalı bir konu - Bireyin etik ödevi

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Bir konu ya da problemin uygulamalı etik kapsamına girebilmesi için iki şeye ihtiyaç bulunduğu söylenebilir. Bir kere, her şeyden önce ilgili konunun, yanında ve karşısında, lehinde ve aleyhinde olan insanların veya grupların olması anlamında tartışmalı bir konu olması gerekir. Sonra da konunun, bireylerin etik ödev ve yükümlülükleriyle ilgili olan evrensel bir etik problem olma zorunluluğu vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Alasdair MacInytre’nin erdem etiği düşüncelerinde öne çıkan kavramlar hangileridir?

Pratik-Gelenek- Anlatı

Ahlak-Gelenek-Anlatı

Doğalcı-Anlatı-Sezgi

Etik- İlke-Sezgi

İlke-Ahlak-Etik

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
A . Pratik-Gelenek- Anlatı

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi etik kavramını açıklar?

Tarihsel açıdan etiğin kaynağı toplum sözleşmesidir.

Felsefenin ahlaki değerle ilgili alt dalına etik denir.

Felsefeden bağımsız bir alandır.

Etiğin kaynağı Tanrı’dır.

Bireyin ve grupların bir arada yaşamalarını mümkün kılan ilkeler bütününe etik denir.

Açıklama:

Teorik etik ve uygulamalı etik ayrımı yaparak etiğin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
B. Felsefenin ahlaki değerle ilgili alt dalına etik denir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi “eudaimonia” kelimesinin tanımı olarak düşünülemez?

“Eudaimonia” kelimesi, Sokrates’ten sonra bütün Yunanlı düşünürler tarafından ahlaki amacın temel amacı olarak görüldü.

Sokrates bu kavramı, öz-memnuniyet, kişisel hoşnutluk hali olarak ifade eder.

Platon eudaimoniayı ahlaki özne ya da failin olması gerektiği gibi olduğu bir durum
olarak “kendini gerçekleştirme hali” diye tanımlar.

Aristoteles, eudaimoniayı mutluluğa eşitlemiştir.

Epicurosçulara göre eudaimonia,bir tür entelektüel dinginlik, manevi huzur hâli olarak görülmemelidir.

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
E. Epicurosçulara göre eudaimonia,bir tür entelektüel dinginlik, manevi huzur hâli olarak görülmemelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Tanrı’nın emirlerini koşulsuz olarak kabul edip hayata geçiren etik aşağıdakilerden hangisidir?

Ödev etiği

Erdem etiği

Metaetik

Dini etik

Uygulamalı etik

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
D. Dini etik

Doğru Cevap: D

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi bir etik problemi olarak kürtajla ilgili tartışmaların odak noktasıdır?

Bireysel özgürlük

Hamile kadın hakları

Yoksulluk

Fetüsün ahlaki meselesi

Hukuk

Açıklama:

Uygulamalı etiğin belli başlı problemlerini açıklayabileceksiniz.
D. Fetüsün ahlaki meselesi

Doğru Cevap: D

Soru 63

Yunanca “iyi” anlamına gelen “eu” ile “ölüm” anlamına gelen “thanasia” sözcüklerinin birleşiminden meydana gelen genellikle acısız ölüm veya öldürme izni olarak bilinen sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Kürtaj

Ötenazi

İdam

Ölüm cezası

Tecavüz

Açıklama:

Uygulamalı etiğin belli başlı problemlerini açıklayabileceksiniz.
B. Ötenazi

Doğru Cevap: B

Soru 64

Hastanın tedaviyi reddedip veya hekimin tedaviyi kesip hastayı ölmeye bıraktığı zamana verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Aktif ötenazi

Pasif ötenazi

İstem dışı ötenazi

İstemli ötenazi

Ötenazi

Açıklama:

Uygulamalı etiğin belli başlı problemlerini açıklayabileceksiniz.
B. Pasif ötenazi

Doğru Cevap: B

Soru 65

Etik, bir disiplin olarak felsefenin hangi konumunda yer alır?

Felsefenin ahlaki değerle ilgili olan alt dalına denk gelir.

Ahlak ve Etik birbirinden farklı kavramlar değildir.

Etik, dil bilimleri alanı içinde bir alt daldır

Etik, ahlaki hayatı tartışan bir disiplin değildir.

Etik disiplin olarak kuramsal ve sistematik değildir. Argümentatif yapısı yoktur.

Açıklama:

Teorik etik ve uygulamalı etik ayrımı yaparak etiğin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Etik, disiplin olarak felsefenin ahlaki değerlerle ilgili olan alt dalına karşılık gelir. Etik
ahlaki hayatı ele alıp tartışan, moral değerlerle ideallerden meydana
gelen ve ahlak adını verdiğimiz bu olguya yönelen felsefe disiplinidir. Başka bir
deyişle, ahlakın eylemin pratiği olduğu yerde, etik eylemin teorisi olmak durumundadır. Ahlakın yerel olduğu yerde, etik evrenseldir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Bir felsefe disiplini olarak etik yaklaşık olarak ne zaman başlamıştır?

milattan sonra 900'lerde

milattan önce beşinci yy.

milattan önce birinci yy.

milattan sonra 600'lerde

hiçbiri

Açıklama:

Teorik etik ve uygulamalı etik ayrımı yaparak etiğin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Bir felsefe disiplini olarak etik afla¤› yukar› milattan önce beşinci yüzy›lda bafllam› flt›r; onu ortaya ç›karan en önemli fley de Sokrates ve Platon gibi filozoflar›n insan hayat›n›n amac› ve erdemli bir hayat›n niteli¤i üzerinde düflünmeye bafllamalar› olmufltur.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Etik aşağıdakilerden hangi/hangilerini araştırır?

ahlaklılığın özünü ve ilkelerini

ahlakı

analitik değerleri

dini kuralları

düşünceyi

Açıklama:

Teorik etik ve uygulamalı etik ayrımı yaparak etiğin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Etiğin ahlaklılığın özünü ve ahlak›n ilke ve temellerini araflt›rd›ğı, ahlakl› olman› n ne anlama geldi¤i üzerinde durdu¤u söylenebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Mutluluk etiğinin kurucusu kimdir?

Platon

Marx

Decart

Eflatun

Sokrates

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 69

Hangi filozof eudaimoniayı mutluluğa eşitlemiştir?

Sokrates

Platon

Aristotales

Bentham

Hobbes

Açıklama:

Normatif etik kapsamı içinde öne sürülmüş belli başlı teorileri açıklayabileceksiniz.
Aristotales eudaimonia veya mutluluğu eşitleyerek başlangıç yapmış ve Sokratesle de hayattan elde edilecek hazlarla mümkün olabileceğini savunulmuştur. Devamında da filozoflar bunu kabul etmişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Kürtaj tartışmasının ikincil odak noktası aşağıdakilerden hangisidir?

hamile kadın hakları

fetüsün ahlaki statüsü

dini haklar

insan hakları

etik anlayış

Açıklama:

Uygulamalı etiğin belli başlı problemlerini açıklayabileceksiniz.
Kürtaj tart›flmas›n›n odak noktas›nda ikinci olarak hamile kad›nlar›n haklar› konusu bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Ölüm cezasının savunuculuğunu yapanlar aşağıdaki hangi durumu belirlerler?

hayatın değeri

sosyal cinayet

insan hakları

dini etik anlayışı

yararcı etik anlayışı

Açıklama:

Uygulamalı etiğin belli başlı problemlerini açıklayabileceksiniz.
Ölüm cezas›n›n savunuculu¤unu yapanlar ise esas itibar›yla yararc› bir etik anlay› fl›ndan hareket ederler. Ölüm cezas›n›n savunuculu¤unu yapanlar›n ilk ve en s›k olarak baflvurduklar› argüman etkin cayd›r›c›l›k argüman›d›r.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Ahlak’la etik arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Ahlak yerel ve pratiktir; etik teorik ve evrenseldir.

İnsan, ahlak alanında edilgin, etik alanda etkindir.

Ahlakın, eylemin pratiği olduğu yerde, etik eylemin teorisi olmak durumundadır.

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

Hepsi

Açıklama:

Ahlak yerel ve pratik, etik ise teorik ve evrenseldir. İnsan ahlak alanında edilgin, etik alanda etkindir. Bununla birlikte ahlakın eylemin pratik olduğu yerde, etik eylemin teorisi ifadesi de doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Bir insanın etik dönemi hayatının hangi evresine denk gelir?

Okul öncesi çağa

Okul çağına

Gençlik çağına

Olgunluk çağına

Yaşlılık çağına

Açıklama:

Çocukluk ve gençlik geride bırakıldığı zaman, insan giderek olgunlaşırken neden
doğru, çalışkan ve fedakâr olması gerektiğini sorgulamaya başlar. Toplumun değerlerini en azından tartışır veya içselleştirirken asıl ve belirleyici olanın bir etnik kimliğin üyesi olmaktan ziyade insan olmak olduğunu öğrenir. Burası artık gelenek ötesi, etik dönemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Etikle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Etik ahlaklılığın özünü ve ahlakın ilke ve temellerini araştırır.

Etik ahlaki problemleri irdelemez.

Etiğin ahlaklı olmanın ne anlama geldiği üzerinde durduğu söylenebilir.

Etik, insan olmamız dolayısıyla, bizim birtakım ödevlerimiz olup olmadığını sorgular.

İnsanların nasıl bir hayat yaşaması veya hangi amaçların peşine düşmesi gerektiğini ele alır.

Açıklama:

Etik düşünürü temelde ne yapmak, nasıl davranmak, neyin peşine düşmek, başka insanlara nasıl muamele etmek gerektiği gibi konularda insan varlıklarına genel bir rehberlik sağlamayı amaçlarken ahlaki problemleri irdeler.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Normatif etiğin kurucusu olması nedeniyle etiğin de kurucusu olarak kabul edilen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Aristoteles

Sokrates

Platon

Konfüçyüs

Açıklama:

Normatif etiğin ve dolayısıyla da etiğin kurucusu Sokrates olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Sokrates, eudaimonia'ya yalnızca erdemli olan kişinin, birtakım erdemleri hayata geçirerek ulaşılabileceğini ileri sürer. Aşağıdakilerden hangisi söz konusu erdemlerden biri değildir?

Hazcılık

Bilgelik

Cesaret

Ölçülülük

Adalet

Açıklama:

Erdemli olmak için , birtakım erdemleri hayata geçirmek suretiyle ulaşılabileceğini söyleyen Sokrates’e göre bu erdemlerin en başında bilgelik, cesaret, ölçülülük ve adalet gelir. Oysa Sokrates’ten etkilenen diğer filozoflar eudaimonia veya mutluluğa erişmenin hayattan elde edilecek hazlarla mümkün olabileceğini savunmuşlardı.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Kişinin mutluluğa erişebilmek için kendi çıkarı peşinden koşması, salt kendi hazzını araması gerektiğini ileri süren düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Deontolojik etik

Bilgelik

Ölçülülük

Etik egoizm

Normatif etik

Açıklama:

Etik egoizm, insan yaşamının nihai hedefinin mutluluk olduğunu söyler. Kişinin mutluluğa erişebilmek için kendi çıkarı peşinden koşması, salt kendi hazzını araması gerektiğini ileri sürer.

Doğru Cevap: D

Soru 78

İnsanın akıllı ve sorumlu bir varlık olarak yerine getirmek durumunda olduğu birtakım ödevleri bulunduğu düşüncesinden hareketle, ahlakın temeline ödevi yerleştiren etik aşağıdakilerden hangisidir?

Normatif Etik

Dentolojik Etik

Teleolojik Etik

Dini Etik

Ödev etiği

Açıklama:

Ahlakta eylemin sonucundan ziyade, eylemin temelindeki niyet, ilke ve gerçekleştirdiği ödevin önemli olduğunu öne süren deontolojik etik anlayışı, insanın akıllı ve sorumlu bir varlık olarak yerine getirmek durumunda olduğu birtakım ödevleri bulunduğu üşüncesinden hareketle, ahlakın temeline ödevi yerleştirir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Teknolojinin bir sonucu olan, özel ve kamusal yaşamda karşılaşılan problemlere ahlaki bir bakış açısından hareketle uygulanan felsefi değerlendirme, inceleme ve analiz hangisinin kapsamına girer?

Normatif Etik

Betimleyici Etik

Deontolojik Etik

Uygulamalı Etik

Metaetik

Açıklama:

Teknolojinin bir sonucu olan, özel ve kamusal yaşamda karşılaşılan problemlere ahlaki bir bakış açısından hareketle uygulanan felsefi değerlendirme, inceleme ve analiz olarak uygulamalı etiğin kapsamı içine girer.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi ölüm cezasına karşı çıkan filozofların belli başlı argümanlarından biri değildir?

Hayatın değeri ilkesinin ihlaline vurgu yaparlar.

Suçlunun kurbanlar ya da toplum üzerindeki etkisine işaret ederler.

Ölüm cezasının caydırıcı etkisinin hiç olmadığı veya sınırlı olduğu fikrine işaret ederler.

Ölüm cezasının eşitsizliği olgusu üzerinde dururlar.

Ölüm cezasının toplumun yasaları üzerindeki etkisini vurgularlar.

Açıklama:

İdam cezasının savunuculuğunu yapanların sıklıkla kullandıkları argüman, cezanın toplumun yasaları üzerindeki etkisine gönderme yaparlar. Söz konusu argümana göre, ölüm cezasının yürürlükte olması, yasaların yaptırım gücünü artıran bir etken olmak durumundadır.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Bir felsefe disiplini olarak etiğin doğuşu hangi yüzyıla denk gelmektedir?

MÖ. V Yüzyıl

MS. V Yüzyıl

MS. VII Yüzyıl

MÖ. II Yüzyıl

MÖ. III Yüzyıl

Açıklama:

Bir felsefe disiplini olarak etik aşağı yukarı milattan önce beşinci yüzyılda başlamıştır; onu ortaya çıkaran en önemli şey de Sokrates ve Platon gibi filozofların insan hayatının amacı ve erdemli bir hayatın niteliği üzerinde düşünmeye başlamaları olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Mutluluk Etiğini hangi düşünür kurmuştur?

Aristotales

Tales

Pythagoras

Platon

Sokrates

Açıklama:

Mutluluk etiğinin kurucusu, bütün bir Grek etiğinin yörüngesini belirlemiş düşünür olarak Sokrates’tir. O, insan hayatının, ahlaki yapıp etmelerinin nihai amacını, en yüksek iyiyi ifade edecek şekilde eudaimonia olarak tanımlamıştı. Eudaimonia Sokrates’ten sonra bütün Yunanlı düşünürler için ahlaki hayatın temel amacı yapıldı. Ondan çıkan bütün etik teoriler, sadece iki noktada farklılık gösterdiler. Bunlardan biri eudaimonia nın tanımlanması, diğeri de eudaimonia ya nasıl erişileceği hususuydu.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Kuramsal pozitif yararcılık olarak bilinen ilk versiyonu kim geliştimiştir?

Mill

Kant

Bentham

Sokrates

MacIntyre

Açıklama:

Kuramın pozitif yararcılık olarak bilinen ilk versiyonunu geliştiren Bentham, eylemlerin genelin mutluluğunu artırdıkları veya azalttıkları ölçüde doğru ya da yanlış olmak durumunda olduğunu ileri sürmüştü.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Ahlakın temeline ödevi yerleştiren etik anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Deontolojik Etik

Dini Etik

Yararcılık

Erdem Etiği

Metaetik

Açıklama:

Ahlakta eylemin sonucundan ziyade, eylemin temelindeki niyet, ilke ve gerçekleştirdiği ödevin önemli olduğunu öne süren deontolojik etik anlayışı, insanın akıllı ve sorumlu bir varlık olarak yerine getirmek durumunda olduğu birtakım ödevleri bulunduğu düşüncesinden hareketle, ahlakın temeline ödevi yerleştirir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Orta Çağ dini etiğinin modern versiyonunu hangi filozof oluşturmuştur?

Mill

Bentham

Sokrates

MacInytre

Kant

Açıklama:

Kant’ın etiği Orta Çağın dinî etiğinin modern versiyonunu oluşturur. Çünkü o da, dinî etik gibi, evrensel bir ahlak yasasının varlığını kabul eder. O da etik açısından belirleyici olanın, sonuç yerine doğru eylem olduğunu dile getirir. Tıpkı dinî etik gibi, insanın birtakım ahlaki ödev veya yükümlülükleri olduğunu ima eden ödev etiği, doğru eylemi ödevden dolayı yapılan, ahlak yasasına uygun olan eylem olarak tanımlar.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Erdem etiğini yirminci yüzyılda geliştirenlerin en başındaki isim aşağıdakilerden hangisidir?

Bentham

Sokrates

Mill

Alasdair MacInytre

Kant

Açıklama:

Kökeni Antik Yunan filozofu Aristoteles’te bulunan erdem etiğini yirminci yüzyılda geliştirenlerin en başında Alasdair MacInytre (1929 -) gelir.
Aydınlanma sonrası dünyada büyük bir ahlaki kriz yaşandığını öne süren MacIntyre söz konusu modern ahlaki krize ancak, ahlakı bir cemaate aidiyet
ilişkisi içerisinde değerlendiren Aristotelesçi gelenekten beslenecek bir erdem etiğiyle cevap verilebileceği kanaatinde olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Ahlaki kavramların anlamını dil ve ahlak ilişkisi içinde analiz eden düşünce tarzı aşağıdakilerden hangisidir?

Metaetik

Erdem Etiği

Ödev Etiği

Dini Etik

Deontolojik Etik

Açıklama:

Metaetik normatif etik sistemlerini, onların ilk ilkeleri olan ahlak yargılarını ve etiğin ilkel terimleri olan ahlaki kavramları çözümler. O, etik bağlamında herhangi bir ahlaki ilke geliştirmek, normatif bir teori üretmek veya belli bir ahlaki ideal teklif etmek yerine, felsefi bir analiz gerçekleştirir.
Başka bir deyişle, metaetik tarihsel, bilimsel, deneyimsel veya normatif yargı gerektiren ya da ihtiva eden bir düşünce biçimi olmayıp ahlaki kavramların anlamını dil ve ahlak ilişkisi içinde analiz eden bir düşünme tarzıdır

Doğru Cevap: A

Soru 88

Uygulamalı etik hangi yıllarda ortaya çıkmıştır?

1950

1960

1970

1980

1990

Açıklama:

Uygulamalı etik 1970’li yıllarda ortaya çıkmıştır. Bunun en önemli nedeni uygulamalı etik kapsamı içinde ele alınan problemlerin önemli bir kısmının teknolojinin sonucu olması ve yeni mesleklerin ve beyin gücüyle çalışan orta sınıfların esas itibarıyla 20. yüzyılda zuhur etmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi kürtaj lehine argümanlardan biridir?

Domino argümanı

Hiçbir şekilde insan öldürmemek gerektiğini bildiren argüman

Kadınların cinsel eylemlerinin sorumluluğunu her koşul altında almaları gerektiğini dile getiren argümandır.

Hayatın değeri ya da kutsallığı argümanı

Kadınların bedenleri üzerinde mutlak birtakm haklara sahip olduğunu dile getiren argüman

Açıklama:

Kürtaj tartışmasının odak noktasında ikinci olarak hamile kadınların hakları konusu bulunur. Kadın, bedeninde olup bitenlerle ilgili olarak karar vermek de dâhil olmak üzere, bedensel açıdan özerkliğe sahip midir? Bir fetüs bir kişi olsa bile, onun hakları kadının haklarıyla nasıl dengelenebilir? Kürtajı destekleyenler, daha ziyade yararcı etik anlayışını benimsemiş olan liberallerdir. Onların bu sorular karşısında yoğun bir biçimde kullandıkları argüman kadınların bedenleri üzerinde mutlak birtakım haklara sahip olduğunu dile getiren argümandır.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi Normatif Etiğin kurucusu olarak kabul edilmektedir?

Socrates

Platon

Aristoteles

Hypatia

Thales

Açıklama:

Sokrates Normatif Etiğin kurucusu olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi Tteleolojik Etik ile ilgilidir?

Empati

Saldırganlık

Haz

Yararcılık

Egoizm

Açıklama:

Yararcılık kavramı Teleolojik Etik ile birebir ilgilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi 'iyi' kavramından çok 'doğru' kavramını temeline alır?

Dini Etik

Ödev Etiği

Ahlak

Deontolojik Etik

Erdem Etiği

Açıklama:

Deontolojik Etik 'iyi' kavramından çok 'doğru' kavramını temeline alır.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi ahlaki değerlerin insandan bağımsız bir gerçekliğe sahip olduğunu savunur?

Etik nesnelcilik

Bilişselcilik

Sezgicilik

Gayri-Bilişselcilik

Realizm

Açıklama:

Etik Nesnelcilik ahlaki değerlerin insandan bağımsız değerler olduğunu savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi ahlaki değerlerin çağdan çağa, toplumdan topluma değişmediğini savunur?

Mutlakçılık

Sezgicilik

Bilişselcilik

Gayri-Bilişselcilik

Hiçbiri

Açıklama:

Mutlakçılık ahlaki değerlerin çağdan çağa, toplumdan topluma değişmediğini savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi suçlunun kurbanlar ve toplum üzerindeki etkisi argümanı gereğince somut bir ahlaki problem olarak görülmektedir?

Kürtaj

Ötenazi

Ölüm cezası

Müebbet hapis

Ağırlaştırılmış hapis

Açıklama:

Ölüm cezası suçlunun kurbanlar ve toplum üzerindeki etkisi argümanı gereğince somut bir ahlaki problem olarak görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 96

Ölüm cezasının savunucularının ilk baş vurduğu argüman aşağıdakilerden hangisidir?

Islah şansının reddi

Ölüm cezasının eşitsizliği

Caydırıcı etkisinin olmaması

İşlenen suçun telafisi olmaması

Etkin caydırıcılık argümanı

Açıklama:

Ölüm cezasının savunucularının ilk baş vurduğu argüman etkin caydırıcılık argümanıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 97

Aşağıdakilerden hangisi hastanın çok acı çektiği ve tedavisinin mümkün olmadığı durumlarda ölmeyi tercih etmesini açıklayan kavramdır?

Gerekli ötenazi

İstem dışı ötenazi

İstemli ötenazi

Zorunlu ötenazi

İntihar

Açıklama:

İstemli ötenazi hastanın çok acı çektiği ve tedavisinin mümkün olmadığı durumlarda ölmeyi tercih etmesini açıklayan kavramdır.

Doğru Cevap: C

Soru 98

Erdem etiği aşağıdakilerden hangisine vurguda bulunmaz?

Pratik

Erdem

Anlatı

Gelenek

Genel geçerlik

Açıklama:

Erdem etiği genel geçerlik üzerine vurguda bulunmaz.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

Siyaset felsefesinde,politik düzeni adalet gibi bir değer üzerinden meşrulaştırma fikri kime aittitir?

Platon

Farabi

Aristoteles

Hayek

Locke

Açıklama:

Politik düzeni adalet gibi bir değer üzerinden meşrulaştırma fikri Platon a aittir.
A Platon

Doğru Cevap: A

Soru 2

Siyaset felsefesinin normatif sorularından biri aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumdaki egemen yönetim örgütü nedir?

Devlet nedir?

Adalet nedir?

Refah nedir?

En iyi yönetim biçimi nedir?

Açıklama:

En iyi yönetim biçimi nedir? sorusu Siyaset felsefesinin normatif sorularından biridir.
E En iyi yönetim biçimi nedir?

Doğru Cevap: E

Soru 3

"Devletin en önemli veya yegâne özelliği, güç kullanımını otorite ile bütünleştirmiş
olmasıdır" diyen düşünür kimdir?

Hayek

Max Weber

Bell

Machiavelli

Augustius

Açıklama:

Devletin en önemli veya yegâne özelliği, güç kullanımını otorite ile bütünleştirmiş
olmasıdır diyen düşünür Max Weber dir
B Max Weber

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi "devlet"in tanımları için söylenemez?

Belirli bir toprak parçası üzerinde yaşayan bireyler için bir düzen tesis
eden siyasal örgüttür.

Devletin sınırları içinde yaşayanlar onun otoritesini kabul edip etmeme konusunda tercih hakkına sahiptir.

Güç kullanımını otorite ile bütünleştirmiş olmasıdır.

Bir toplumdaki egemen yönetim örgütü olarak tarif eder.

Sosyal hayatın örgütlenmesinden sorumlu kurumlar bütününü ifade
eder.

Açıklama:

"Devletin sınırları içinde yaşayanlar onun otoritesini kabul edip etmeme konusunda tercih hakkına sahiptir"ifadesi "devlet"in tanımları için söylenemez.
B Devletin sınırları içinde yaşayanlar onun otoritesini kabul edip etmeme konusunda tercih hakkına sahiptir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Politik otoritenin veya devletin varlığını bireylerin rızasına veya anlaşmasına dayandırarak meşrulaştıran bir kavramsal model ya da açıklama şekli nedir?

Geleneksel devlet

Modern devlet

Toplum sözleşmesi

Kamusallık

Mutlakiyetçi anlayış

Açıklama:

Politik otoritenin veya devletin varlığını bireylerin rızasına veya anlaşmasına dayandırarak meşrulaştıran bir kavramsal model ya da açıklama şekli Toplum sözleşmesi dir.
C Toplum sözleşmesi

Doğru Cevap: C

Soru 6

Doğa durumunu onların doğa ya da aklın yasasına uygun olarak eşitlik,
özgürlük ve barış içinde yaşadıkları bir düzen olarak tanımlayan düşünür kimdir?

Hayek

Rawls

Rousseau

Locke

Kant

Açıklama:

Locke, Doğa durumunu onların doğa ya da aklın yasasına uygun olarak eşitlik,
özgürlük ve barış içinde yaşadıkları bir düzen olarak tanımlar.
D Locke

Doğru Cevap: D

Soru 7

Devleti, politik otoriteyi en temel şey, en öncelikli değer olduğuna inandığı adalet üzerinden meşrulaştıran düşünür kimdir?

Rawls

Locke

Roussea

Hobbes

Kant

Açıklama:

Devleti, politik otoriteyi en temel şey, en öncelikli değer olduğuna inandığı adalet üzerinden meşrulaştıran düşünür Rawls dur.
A Rawls

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi demokrasi için söylenemez?

Halkın, halk için yönetimi

Hatalarını telafi etme imkânının bulunduğu yegâne yönetim şekli

Bireylere kendi kaderlerini tayin etme hakkı verir.

Bireysel hak ve özgürlükleri teminat altına alır.

Farklı dünya görüşlerine, inançlara ve hayat tarzlarına sahip insanları tek fikre zorlar.

Açıklama:

"Farklı dünya görüşlerine, inançlara ve hayat tarzlarına sahip insanları tek fikre zorlar "demokrasi için söylenemez.
E Farklı dünya görüşlerine, inançlara ve hayat tarzlarına sahip insanları tek fikre zorlar.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Bireyi temele alan ideoloji ya da siyaset felsefesi anlayışı nedir?

Burjuva demokrasisi

Liberalizm

Klasik demokrasi

Sınırlı demokrasi

Dolaylı demokrasi

Açıklama:

Bireyi temele alan ideoloji ya da siyaset felsefesi anlayışı liberalizm dir.
B Liberalizm

Doğru Cevap: B

Soru 10

Politik irrasyonalizm ideolojisi nedir?

Negatif komuniteryanizm

Komünoteryanizm

Marksizim

Muhafazakârlık

Liberalizm

Açıklama:

Politik irrasyonalizm Muhafazakârlıkğı ifade eder.
D Muhafazakârlık

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi, siyaset biliminden ayrı olarak, siyaset felsefesinin alanına giren konulardan biri olarak değerlendirilebilir?

İyi bir sosyal hayatın nasıl olması gerektiği

Anayasa düzenlemesi

Para politikası

Oy verme davranışı

Siyasi parti sistemi

Açıklama:

siyaset bilimi; olanı, mevcut politik kurum ve ilişkileri ele alır, söz gelimi oy verme
davranışı, güçler dengesi, parti sistemi ve anayasa benzeri konularda pozitif bir
analizi hayata geçirmeye çalışır. Oysa siyaset felsefesi iyi bir sosyal hayatın
nasıl olması gerektiği, insanları bir toplum içinde bir araya getiren temel değer ve
kurumların neler olacağı konusunda sağlam bir felsefi vizyon geliştirmeye çalışır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdaki soru cümlelerinden hangisi siyaset felsefesinin normatif problemlerinden birisidir?

En iyi yönetim biçimi nedir?

Sosyal adalet nedir?

Hukuk devleti nedir?

Devlet nedir?

Demokrasi nedir?

Açıklama:

Normatif problemler, siyaset filozofunun “En iyi yönetim biçimi nedir?”, “Sosyal adalete ulaşmak için hangi ilkelerin benimsenmesi gerekir?”, “Toplumsal istikrarı temin etme sürecinde hukukun rolü ve kapsamı
ne olmalıdır?” benzeri normatif soruları yanıtlamasını mümkün kılacak temel ilkeleri ortaya koyup savunmasını gerektirir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Siyaset felsefesi açısından "devlet nedir?" sorusu ne tür bir soru olarak değerlendirilir?

Kavramsal soru

İmgelem sorusu

Normatif soru

Diyalektik soru

Tümdengelim sorusu

Açıklama:

Siyaset felsefesinin kavramsal sorularının en başında “devletin ne olduğu” sorusu gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Modern devlet hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?

15. yüzyıl

19. yüzyıl

20. yüzyıl

6. yüzyıl

21. yüzyıl

Açıklama:

Modern devlet, on beşinci yüzyıldan itibaren ortaya çıkmaya başlayan devlettir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel devlet tanımına uyan bir özelliktir?

Dini yönetim biçimi

Seküler anlayış

Ulusal örgüt

Bireycilik

Merkezi iktidar

Açıklama:

İster Yunan kent devleti ister Yahudi cemaatinin devleti olsun,
geleneksel devlet dinî diye nitelenebilecek yönetim biçimlerini ifade eder

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi mutlakiyetçi bir devlet anlayışını ifade eder?

Faşizm

Liberalizm

Neo-liberalizm

Kapitalizm

Anarşizm

Açıklama:

Mutlakiyetçi bir devlet anlayışı üzerinden ortaya konabilen faşizm,
devletin bireyler üzerinde mutlak bir otoritesi olması gerektiğini savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 17

"Devlet, kendi başına bir varlığa sahip değildir; o, bireyler için, onların temel hak ve hürriyetlerini korumak, birlikte yaşamalarını mümkün kılan çerçeveyi temin etmek için vardır."
Yukarıdaki cümle hangi devlet anlayışının ifadesidir?

Liberal

Sosyalist

Anarşist

Muhafazakar

Mutlakiyetçi

Açıklama:

Liberalizme göre devlet, kendi başına bir varlığa sahip değildir; o, bireyler için, onların temel hak ve hürriyetlerini korumak, birlikte yaşamalarını mümkün kılan çerçeveyi temin etmek için vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi, devleti, egemen sınıfların çıkarlarını temsil edip bunları korumakla yükümlü olarak gören devlet anlayışıdır?

Sosyalist

Liberal

Kapitalist

Muhafazakar

Anarşist

Açıklama:

Sosyalizm de devlete genellikle olumsuz bir biçimde yaklaşır. Devlet, sosyalist bakış açısından, gerçekte egemen sınıfların çıkarlarını temsil edip bunları korumakla yükümlüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi devletin varlığını olumlamayan (karşı çıkan, yadsıyan) politik ideolojiyi ifade eder?

Anarşizm

Faşizm

Liberalizm

Sosyalizm

Neo-liberalizm

Açıklama:

Anarşizm dışında kalan bütün politik ideolojiler, devlet konusundaki görüşleri ne kadar farklılık gösterirse
göstersin, onun varlığını olumlama noktasında birleşirler.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdaki filozoflardan hangisi, toplum sözleşmesi filozoflarından birisi olarak kabul edilir ve tanınır?

Hobbes

Sartre

Camus

Deleuze

Heidegger

Açıklama:

Toplum sözleşmesi teorisyenleri, insanların başlangıçta devletin var olmadığı bir doğa durumu içinde yaşamış olduklarını ancak bu duruma bir son vererek bir sözleşme ile devleti tesis ettiklerini kabul ederler. Doğa durumu, bu filozoflarda karşımıza elbette bir hipotez olarak çıkar. Yani Hobbes, Rousseau ve Locke gibi
filozoflar, doğa durumunu gerçekten yaşanmış bir durum olarak düşünmediler.

Doğru Cevap: A

Soru 21

I. En iyi yönetim biçimi II. “Kim yönetmeli?” sorusu III. Polis’in meşruiyeti IV. Ahlak-siyaset ilişkisi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri siyaset felsefesinin “evrensel” problemleri arasında sayılabilir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Madde I ve II’deki problemler, siyaset felsefesinin ezeli-ebedi, yani evrensel problemleridir; oysa madde III ve IV’de çağdan çağa, toplumdan topluma değişiklik gösteren lokal problemlerin örnekleri vardır. Doğru yanıt B’dir.
Siyaset Felsefesinin Temel Problemleri

Doğru Cevap: B

Soru 22

I. Egemenliği değişken ve sorgulanabilirdir.
II.Silahlı gücü keyfiyete dayalı olarak kullanır.
III. Otoritesini meşruiyet zemininde kullanır.
IV. Kurumsal yapıya sahip olan bir örgüttür.
Yukarıdakilerden hangisi, devletin temel özellikleri arasında yer alır?

Yalnız II

II ve III

III ve IV

I ve IV

Yalnız I

Açıklama:

Devletin temel özellikleri arasında, belli bir coğrafya üzerinde mutlak bir egemenliğe sahip olan, otoritesini bir meşruiyet zemininde güç kullanımı yoluyla tesis eden kurumsal örgüt olma özelliği bulunur. Bu bilgi ışığında, madde III ve IV doğru, I ve II yanlıştır. Doğru yanıt C’dir.
Devlet Nedir?

Doğru Cevap: C

Soru 23

I. Godwin II. Tolstoy III. Kropotkin IV. Spencer V. Darwin
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri devletin zorunluluğuna ve ona itaat etme zorunluluğu düşüncesine karşı çıkmıştır?

II, III ve V

I, II ve V

III, IV ve V

I, II ve III

I, IV ve V

Açıklama:

Devletin varlığının zorunlu olması ve ona itaat etmenin zorunluluğu düşüncesine karşı çıkan ideoloji, anarşizmdir. Soruda, başlıca anarşist düşünürler sorulmuştur; bunlar da William Godwin, Lev Tolstoy ve Pyotr Kropotkin’dir. Spencer ve Darwin anarşist değildirler. Doğru yanıt D’dir.
Devlet Nedir?

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdaki düşünürlerden hangisinin ‘doğa durumu’ndaki insana ilişkin görüşü, özgürlüklerin korunması üzerinde temellenen bir devlet tasarımı sonucu vermiştir?

Rawls’un

Spinoza’nın

Rousseau’nun

Hobbes’un

Locke’un

Açıklama:

‘Doğa durumu’ndaki insan ve toplum tasarımı, insana ilişkin görüşü, potansiyel bir savaş tehdidi üzerinden devletin meşruiyetine götüren ve özgürlüklerin korunması üzerinde temellenen bir devlet tasarımına sahip olan düşünür John Locke’dur. Doğru yanıt E’dir.
Toplum Sözleşmesi

Doğru Cevap: E

Soru 25

I. Modern demokrasi, klasik demokrasiye çok benzer.
II. Modern demokrasi için, doğrudan demokrasi de denir.
III. Klasik demokrasi için, temsili demokrasi de denir.
IV. Doğrudan demokrasi, katılımcı bir demokrasi modelidir.
En temel iki demokrasi türü hakkında yukarıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?

Yalnız IV

III ve IV

II ve III

I ve II

Yalnız I

Açıklama:

Demokrasinin en temel ayrımına göre, Antik Yunan Atinasında ortaya çıkan klasik ya da doğrudan demokrasi, katılımcı-yani doğrudan halkın kendisini yönettiği-bir modeldir. Oysa modern ya da temsili demokraside, halk kendini temsil etmesi ve yönetmesi için siyasetçileri seçerek görevlendirir; yani yönetme yetkisini kendi adına başkasına devreder. Bu durumda madde I, II ve III yanlışken, madde IV doğrudur. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi demokrasinin temel ilkeleri arasında sayılmaz?

Yarışmaya dayalı seçim

Çoğulculuk biçiminde yorumlanan çoğunluk

Hesap verebilirlik

Meşruiyet yoluyla güç kullanımı

Yetkilendirme yoluyla özgürleştirme

Açıklama:

Yarışmaya dayalı seçim ilkesi, çoğulculukla özdeşleşmesi istenen çoğunluk prensibi, yetkilendirme yoluyla özgürleştirme ilkesi ve hesap verebilirlik prensibi demokrasiyi belirleyen en temel ilkelerdir (A,B, C ve E seçenekleri). Oysa meşruiyet yoluyla güç kullanımı, daha çok devletin yetki alanında yer alan ve zorunlu olmadıkça başvurulmaması istenen bir seçenek olma özelliği taşır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

I. Klasik liberalizm, görevleri sınırlı, minimal bir devleti vurgular.
II. Klasik liberalizmde özgürlük negatif, modern liberalizmdeyse pozitiftir.
III. Modern liberalizm için birey liberalizmi de denilebilir.
IV. Modern liberalizmde devletin taraf tutması beklenir.
Klasik ve modern liberalizmle ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?

I ve III

I ve II

Yalnız II

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Klasik liberalizm, görevi sadece güvenliği ve ulusla düzeni sağlamakla sınırlı, minimal bir devleti ve birey özgürlüklerinin engellenmemesi talebiyle negatif bir özgürlüğü vurgular (madde I ve II doğrudur). Sosyal/refah liberalizmi de denilebilecek olan modern liberalizmde de, pozitif özgürlük ve yansızlık ilkesi vurgulanır (madde III ve IV yanlıştır). Doğru yanıt B’dir.
Siyaset Felsefesinin Metafiziksel Boyutu

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi, komünoteryanizmin otoriter bir düşünce biçimi olarak görülmesine yol açmış olabilir?

Değerlerin bireyi inşa edici yönüne yaptığı vurgu

Bireyin hak ve özgürlüklerine yaptığı vurgu

Bireyin görev ve sorumluluklarına yaptığı vurgu

Politik ve tarihsel bağlamın etkisine yaptığı vurgu

Atomize bireyler topluluğunun yetersizliği argümanı

Açıklama:

Komünoteryanizm, bireyin hak ve özgürlüklerinden çok, içinde yaşadığı ve tarihsel geçmişince belirlendiği toplumuna karşı görev ve sorumluluklara vurgu yapması, özellikle liberal bir bakış açısından, bu düşüncenin otoriter bir yapısı olduğu sonucunun çıkarılmasına olanak sağlamıştır. Doğru yanıt C’dir.
Siyaset Felsefesinin Metafiziksel Boyutu

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi muhafazakârlığın kurucu öncüleri arasında sayılamaz?

John Stuart Mill

Edmund Burke

Alexis De Tocqueville

Joseph de Maistre

Georg Wilhelm Firedrich Hegel

Açıklama:

Muhafazakârlık deyince akla daha çok kurucu babalar olarak Edmund Burke, Alexis de Tocqueville, Joseph de Maistre ve Hegel isimleri gelir (B-E seçenekleri). John Stuart Mill, muhafazakârlığın değil, liberalliğin savunucularındandır. Doğru yanıt A’dır.
Siyaset Felsefesinin Epistemolojik Boyutu

Doğru Cevap: A

Soru 30

I. Politik yaşamın kuruluşunda aklın evrensel mantığına tabi olunmalıdır.
II. Ön yargı bir bilme tarzı olmayıp, özü gereği soyut akıldan aşağıdadır.
III. İnsan eylemlerinin temelinde teamül, alışkanlık ve ön yargı kaçınılmazcasına vardır.
IV. Siyaset felsefesinin makul temelini akıl ve a priori önermeler değil, tecrübe ve tarih oluşturur.
Akıl ve siyasetteki işlevi çerçevesinde, yukarıdakilerden hangisi liberal ya da sosyalist düşünceyle uyumludur?

Yalnız IV

III ve IV

I ve III

Yalnız II

I ve II

Açıklama:

Madde I ve II’de dile getirilenler, akla vurgu yapan rasyonalist yaklaşımla ilişkilendirilebilir; bu yaklaşımı benimseyen toplum ve siyaset modelleri olarak da liberalizm ve sosyalizm karşımıza çıkar. Oysa muhafazakârlık, akla ve a priori benzeri kavramlara, genel geçerliğe her zaman kuşkuyla ve eleştirel yaklaşır; madde III ve IV’de dile getirilenler daha çok muhafazakârlığın savunduğu düşüncelerdir. Doğru yanıt E’dir.
Siyaset Felsefesinin Epistemolojik Boyutu

Doğru Cevap: E

Soru 31

Politik irrasyonalizmi ifade eden ideoloji ya da yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyalizm

Komünizm

Liberalizm

Muhafazakârlık

Komünoteryanizm

Açıklama:

Muhafazakârlığın mantığını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdaki kavramlardan hangisi demokrasi sözcüğünün kökeninde yer almaktadır?

philio

sophia

kratia

ethos

ethé

Açıklama:

Demokrasi kavramının içeriğiyle demokrasinin meziyet ve kusurlarını ayırt edebileceksiniz.
bileşik bir sözcük olan demokrasi, Yunanca halk anlam›na gelen
“demos” ile güç, iktidar, yönetim anlam›na gelen “kratia” sözcüklerinden türemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdaki sorulardan hangisi siyaset felsefesinin normatif sorularından biridir?

Devlet nedir?

Adalet nedir?

En iyi yönetim biçimi hangisidir?

Demokrasinin temel özellikleri nelerdir?

Politik yönetimin meşruiyeti nasıl sağlanabilir?

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Siyaset felsefesinin problemlerinin, bu s›n›flama ba¤lam›nda ikinci kategorisi normatif problemlerden oluflur. Normatif problemler, siyaset filozofunun “En iyi yönetim biçimi nedir?”, “Sosyal adalete ulaflmak için hangi ilkelerin benimsenmesi gerekir?”, “Toplumsal istikrar› temin etme sürecinde hukukun rolü ve kapsam› ne olmal›d›r?” benzeri normatif sorular› yan›tlamas›n› mümkün k›lacak temel ilkeleri ortaya koyup savunmas›n› gerektirir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Devletin varlığına mutlak olarak karşı çıkan politik ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Faşizm

Liberalizm

Muhafazakârlık

Anarşizm

Milliyetçilik

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
anarflizm, insan do¤as›n›n özü itibar›yla iyi oldu¤unu ve insan yaflam›nda karfl›lafl›lan kötülüklerin, temelde insan üzerindeki kontrolden ve politik bask›dan kaynakland›¤›n› ileri sürer. O, toplum içindeki politik kontrolün ve siyasi bask›n›n ortadan kald›r›lmas›n› talep ederken devletin insan›n en büyük düflman› oldu¤unu söyler

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi siyaset felsefesinin konularından biri değildir?

Siyasal iktidarın meşruiyeti

Birey-devlet ilişkileri

Politik düzenin yapısı ve tutarlılığı

Oy verme davranışı

Kolektif hayatı düzenlemenin yolları

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Oy verme davranışı, siyaset felsefesinin değil, siyaset biliminin konularından biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel devletin bir özelliğidir?

Bireyciliğin doğuşuyla ortaya çıkmıştır.

15. yüzyıl öncesindeki devlet biçimidir.

Seküler bir karaktere sahiptir.

Merkezi bir iktidar yapısını ifade etmektedir.

Modernleşmenin politik ifadesidir.

Açıklama:

Demokrasi kavramının içeriğiyle demokrasinin meziyet ve kusurlarını ayırt edebileceksiniz.
Diğer özellikler, geleneksel devlete ait olmayıp, modern devleti nitelemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Devletin varlığını olumlama noktasında aşağıdaki ideolojilerden hangisi farklı bir yaklaşım sergiler?

Faşizm

Muhafazakarlık

Liberalizm

Sosyalizm

Anarşizm

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Diğer ideolojiler devleti olumlarken, anarşizm toplum içindeki politik kontrolün ve siyasi baskının ortadan kaldırılması gerektiğini iddia ederek, devletin insanın iyi doğasına uygun olmadığını öne sürmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Toplum sözleşmesi kuramlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hobbes, doğa durumundaki insan için olumlu bir görüşe sahiptir.

Locke, eşitlik, özgürlük ve barış içinde bir doğa durumu tasvir eder.

Rousseau’ya göre, insan doğa durumunda iyi, özgür ve mutludur.

Rawls, politik otoriteyi adalet üzerinden meşrulaştırır.

Locke’a göre, doğa durumunda potansiyel bir savaş tehdidi söz konusudur.

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Hobbes’a göre, özü itibariyle bencil olan insanda barışçı bir toplum yaratma yeteneği yoktur ve “insan insanın kurdudur”. Bu nedenle, Hobbes doğa durumundaki insana yönelik olumsuz bir bakışa sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi temsili demokrasinin bir özelliğidir?

Atina’daki demokrasi modelinden çıkarılmıştır.

Köleler, kadınlar ve çocuklar dışındaki bütün yurttaşlar karar alma süreçlerine katılır.

Halk için yönetim amacını yerine getirir.

Klasik demokrasi olarak da bilinir.

Demokrasinin en saf ve en etkili biçimidir.

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Diğer özellikler temsili demokrasinin değil, doğrudan demokrasinin özellikleridir. Bununla birlikte, temsili demokrasi, demokrasinin tanımında yer alan “halk tarafından yönetim” koşulunu yerine getiremese de “halk için yönetim” amacını karşılamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi demokrasiyi belirleyen temel ilkelerden değildir?

Yarışmaya dayalı seçim ilkesi

Çoğulculukla özdeşleşmesi istenen çoğunluk prensibi

Yetkilendirme yoluyla özgürleştirme ilkesi

Sınırlılık ilkesi

Hesap verebilirlik ilkesi

Açıklama:

Toplum sözleşmesi öğretisini açıklayabileceksiniz.
Demokrasiyi belirleyen ilkeler arasında sınırlılık ilkesi yer almamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Liberalizm ve komünoteryanizme ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Liberalizm, bireyi temel alır.

Locke, Mill, Rawls liberal düşüncenin önemli temsilcileridir.

Liberalizm insan doğası ile ilgili olumlu bir görüşe sahiptir.

Komünoteryanizm evrenselliği temsil eder.

MacIntyre ve Taylor komünoteryanizmin önemli temsilcileridir.

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Birey yerine cemaati ya da topluluğu temel alan komünoteryanizm, bu çerçevede evrenselliği değil yerelliği temsil etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi muhafazakar düşüncenin temel ilkeleri arasında yer almaz?

İnsan aklına kuşkuyla bakar.

Denenmiş düzenlemelere, geleneğe ve tarihe önem verir.

Teorik akıl ve pratik akıl ayrımı yapar.

Siyaset felsefesinin temelini, özgürlük, eşitlik ve adalet gibi soyut ilkelerde görür.

Bireylerin toplum ve toplumların da tarih tarafından biçimlendiklerini öne sürer.

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Muhafazakar düşünce, siyaset felsefesinin temelini özgürlük, eşitlik ve adalet gibi soyut ilkelerden ziyade tecrübe ve tarihte görür.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi muhafazakar düşüncenin önemli teorisyenlerinden biridir?

Hobbes

Burke

Locke

Rousseau

Rawls

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Hobbes, Locke, Rousseau ve Rawls toplum sözleşmesi teorisyenleridir. Muhafazakar düşüncenin diğer önemli teorisyenleri arasında Alexis de Tocqueville, Joseph de Maistre, Hegel, S. T. Coleridge, William Wordsworth, Friedrich Novalis ve Michael Oakeshott sayılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi siyaset felsefesinin ele aldığı konulardan biri değildir?

Doğanın işleyişi

Siyasal iktidar

İktidarın meşruiyeti

Yönetim biçimleri

Birey-devlet ilişlkileri

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Buna göre siyaset felsefesi; devleti, siyasal iktidarı, iktidarın meşruiyetini, yönetim biçimlerini, birey-devlet ilişkilerini ele alır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi siyaset felsefesinin temel problemleri hakkında söylenemez?

Siyaset felsefesinin problemleri yeni ele alınmaya başlanmıştır.

Siyaset felsefesinin lokal problemleri vardır.

Siyaset felsefesinin yerel problemleri vardır.

Siyaset felsefesinin kavramsal problemleri vardır.

Siyaset felsefesinin normatif problemleri vardır.

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Siyaset felsefesinin konu ve problemleri lokal ve evrensel problemler olarak ikiye ayrılır.Siyaset felsefesinin konu ve problemleri, ikinci bir ana sınıflama üzerinden de ortaya konabilir. Bu sınıflama siyaset felsefesinin problemlerini bu kez, kavramsal problemler ile normatif problemler olarak ikiye ayırır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdaki isimlerden hangisi ahlak ile siyaseti birbirinden ayırmıştır?

Machiavelli

Platon

Aristoteles

Farabi

Aziz Augustinus

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Ahlak ile siyaset arasında kurulan yakın ilişki, sadece Platon ve Aristoteles için değil, Farabi ve Aziz Augustinus (354-430) için de geçerliydi. Gelgelelim bu, modern dönemde ahlak ile siyaseti kesin çizgilerle birbirinden ayıran Machiavelli (1469-1527)’den ve yurttaşları kendi iyi hayatlarını belirleme noktasında bütünüyle özgür bırakan liberalizmden sonra hiçbir şekilde söz konusu olamazdı.

Doğru Cevap: A

Soru 47

“Toplumsal istikrarı temin etme sürecinde hukukun rolü ve kapsamı neolmalıdır?” sorusu siyaset felsefesinin aşağıdaki problem türlerinden hangisini örnekler?

Normatif problem

Kavramsal problem

Etik problem

Lokal problem

Doğal problem

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Siyaset felsefesinin problemlerinin, bu sınıflama bağlamında ikinci kategorisi normatif problemlerden oluşur. Normatif problemler, siyaset filozofunun “En iyi yönetim biçimi nedir?”, “Sosyal adalete ulaşmak için hangi ilkelerin benimsenmesi gerekir?”, “Toplumsal istikrarı temin etme sürecinde hukukun rolü ve kapsamı ne olmalıdır?” benzeri normatif soruları yanıtlamasını mümkün k›lacak temel ilkeleri ortaya koyup savunmasını gerektirir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi devleti belirleyen temel özelliklerden biri değildir?

Muhafazakarlık

Mutlak bir egemenliğe sahip olması

Coğrafi olarak tanımlanması

Kamusallık

Meşruluk

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Devletin temel özellikleri arasında, belli bir coğrafya üzerinde mutlak bir egemenliğe sahip olan, otoritesini bir meşruiyet zemininde güç kullanımı yoluyla tesis eden kurumsal örgüt olma özelliği bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdaki isimlerden hangisi devlete karşı çıkmaz?

Rawls

Lev Tolstoy

Pyotr Kropotkin

Herbert Spencer

William Godwin

Açıklama:

Toplum sözleşmesi öğretisini açıklayabileceksiniz.
Rawls politik otoriteyi en temel şey, en öncelikli değer olduğuna inandığı adalet üzerinden meşrulaştırır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdaki isimlerden hangisi devlete karşı çıkar?

Pyotr Kropotkin

Hobbes

Locke

Rousseau

Rawls

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Kropotkin’e göre, devletin insanoğlunun bu en temel doğa yasasına uymasını engellediği için, yıkılması gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi demokrasi türlerinden biri değildir?

Komünoteryanizm

Doğrudan demokrasi

Temsili demokrasi

Halk demokrasisi

Liberal demokrasi

Açıklama:

Liberalizm komünoteryanizm karşıtlığını açıklayabileceksiniz.
Komünoteryanizm, değer sistemi ve politik analizin merkezine bireyi değil, cemaat ya da topluluğu koyar.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi, devletin varlığını adalet üzerinden meşrulaştıran düşünürdür?

Rawls

Locke

Hobbes

Kant

Rousseau

Açıklama:

Toplum sözleşmesi öğretisini açıklayabileceksiniz.
Devleti, Hobbes’un güvenlik, Locke’un özgürlük ve Rousseau’nun eşitlik zemini üzerinde meşrulaştırma yönüne gittiği yerde, Rawls devleti veya politik otoriteyi en temel şey, en öncelikli değer olduğuna inandığı adalet üzerinden meşrulaştırır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi, beşeri ve politik meselelerin çözümünde, insan aklının gücüne kuşkuyla bakan yaklaşımdır?

Liberalizm

Muhafazakârlık

Faşizm

Anarşizm

Milliyetçilik

Açıklama:

Muhafazakârlığın mantığını açıklayabileceksiniz.
Muhafazakârlık beşeri ve politik meselelerin çözümünde, insan aklının gücüne kuşkuyla bakan bir yaklaşımdır. Gerçekten de muhafazakârlığın temelinde, ampirik ve kuşkucu bir tavır bulunur. O, soyut fikirlerden ziyade denenmiş ve test edilmiş düzenlemelere inanırken bireylerin içinde üyesi oldukları toplum ve toplumların da tarih tarafından biçimlenmeleri olgusuna özel bir önem atfeder.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi, devletin bireylerin kendi yaşam planlarını oluşturdukları alanın dışında kalması gerektiğini ifade eden ilkedir?

Eşit özgürlük ilkesi

Sorumlu bürokrasi ilkesi

İktisat teorisi ilkesi

Liberal yansızlık ilkesi

Fırsat eşitliği ilkesi

Açıklama:

Liberalizm komünoteryanizm karşıtlığını açıklayabileceksiniz.
Liberalizm, devletin bireylerin kendi yaşam planlarını oluşturdukları alanın dışında kalması gerektiğini ifade eder. “Liberal yansızlık ilkesi” olarak geçen bu ilkeye göre, devlet özel alana karışmamalı ve toplum içinde var olan çeşitli dinî, kültürel ve etnik gruplara karşı yansız davranmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Politik hayatı oluşturan kurumları konu alan ve politik toplumları inceleyen felsefenin hangi disiplinidir?

Epistemoloji

Rasyonalist Felsefe

Ontoloji

Siyaset Felsefesi

İdealist Felsefe

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Siyaset felsefesi, felsefenin siyaseti, politik hayatı oluşturan kurumları konu alan, politik toplumları inceleyen disiplinidir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Ahlak ile siyaseti kesin çizgilerle birbirinden ayıran modern dönemin ilk düşünürlerinin başında kim gelmektedir?

Platon

Aristoteles

Farabi

Aziz Augustinus

Machiavelli

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Modern dönemde ahlak ile siyaseti kesin çizgilerle birbirinden ayıran Machiavelli

Doğru Cevap: E

Soru 57

Siyaset felsefesinin geçmişten günümüze Platon, Aristoteles, Hobbes, Rousseau, Locke, Hegel, Mill, Hayek gibi filozoflar tarafından ele alınan öncelikli problemi nedir?

Kavramsal problemler

Tarihsel problemler

Güncel problemler

İdeolojik problemler

Sistematik problemler

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Siyaset felsefesinin geçmişten günümüze Platon, Aristoteles, Hobbes, Rousseau, Locke, Hegel, Mill, Hayek gibi filozoflar tarafından ele alınan problemlerinin, öncelikle kavramsal problemler olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Belli bir coğrafya üzerinde mutlak bir egemenliğe sahip olan, otoritesini bir meşruiyet zemininde güç kullanımı yoluyla tesis eden kurumsal örgüte ne ad verilir?

Siyaset

Adalet

Devlet

Meşrutiyet

Kamusallık

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 59

Etnik milliyetçilik, ırkçılık, irrasyonalizm benzeri pek çok özellik üzerinden tanımlanan ve devleti ilahlaştıran ideolojik anlayış hangisidir?

Liberalizm

Sosyalizm

Faşizm

Emperyalizm

Komünizm

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Etnik milliyetçilik, ırkçılık, irrasyonalizm benzeri pek çok özellik üzerinden tanımlanabilen faşizm, devleti neredeyse ilahlaştırır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Kolektif düzenin onun bir parçası olan bireyler arasında yapılmış, hemen tamamıyla iradi olan bir anlaşmaya dayandığını, politik otoritenin bireylerin rızasının bir sonucu olduğunu dile getiren bir kavramsal modelin karşılığı nedir?

Toplum sözleşmesi

Ahlak kuralları

Hukuk ilkeleri

İdeolojik anlayışlar

Hiyerarşik düzen

Açıklama:

Toplum sözleşmesi öğretisini açıklayabileceksiniz.
Toplum sözleşmesi, kolektif düzenin onun bir parçası olan bireyler arasında yapılmış, hemen tamamıyla iradi olan bir sözleşme veya anlaşmaya dayandığını, politik otoritenin bireylerin rızasının bir sonucu olduğunu dile getiren bir kavramsal modeli ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 61

“İnsanın, insanın kurdu olduğunu” söyleyen düşünür kimdir?

Locke

Hobbes

Spinoza

Godwin

Rawls

Açıklama:

Toplum sözleşmesi öğretisini açıklayabileceksiniz.
Hobbes, doğa durumundaki insanla ilgili olarak olumsuz bir görüş benimsemiştir. Gerçekten de o, tüm insanların söz konusu doğa durumu içinde birbirlerine eşit olduklarını, bu eşitliğin ise herkesin kendi varlığını sürdürmek için istediğini yapmak durumunda olması anlamına geldiğini, özü itibarıyla bencil olan insanda düzenli ve barışçıl bir toplum yaratma yeteneğinin bulunmadığını öne sürmüştür. “İnsanın, insanın kurdu olduğunu” söyleyen Hobbes, söz konusu doğa halinin mutlak bir anarşiye, herkesin herkesle savaş durumu içinde olmasına neden olacağını belirtmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Siyaset Felsefesinin ilgilendiği konulardan birisi değildir?

Anayasa

Siyasal İktidar

İktidarın Meşruiyeti

Yönetim Biçimleri

Birey-Devlet İlişkileri

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Siyaset felsefesi; devleti, siyasal iktidarı, iktidarın meşruiyetini, yönetim biçimlerini, birey-devlet ilişkilerini ele alır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Siyaset Felsefesini Siyaset Biliminden ayıran temel özellik hangisidir?

Birey-devlet ilişkisiyle ilgilenmesi

Politik hayatla ilgilenmesi

Siyasal ideolojilerle ilgilenmesi

Politik olgularla ilgilenmesi

Normatif bir disiplin olması

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Politik hayatı bilimsel yöntemlerle ele alan siyaset bilimi, normatif bir disiplin değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Siyaset Felsefesinin kurucu yapı taşlarındandır?
I. Adalet
II. Düzen
III. Estetik
IV. Eşitlik

I-II

II-III

I-II-III

I-II-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
…. “devlet”, “toplum”, “adalet”, “hukuk”, “düzen”, “egemenlik”, “eşitlik”, “refah” gibi temel kavramlar, siyaset felsefesinin kurucu yapı taşları olmaya ek olarak felsefi araştırmanın uygun konuları olmak suretiyle ikili bir rol oynarlar.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Genel ve klasik devlet tanımı hangisidir?

Atanmışların yönetim gücü

Toplumdaki egemen yönetim örgütü

Güçler ayrılığının hüküm sürmesi

Güç kullanım tekelinden kaçınma

Mutlak bir egemenlikten kaçınma

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Birinci ve klasik devlet tanımı, onu oldukça geniş ve genel bir biçimde bir toplumdaki egemen yönetim örgütü olarak tarif eder.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Dini temellere dayanan Geleneksel Devlet anlayışı ne zaman sona ermiştir?

13 yy.

14 yy.

15 yy.

16 yy.

17 yy.

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Geleneksel devlet, on beşinci yüzyıl öncesinde kurulmuş, dini temellere dayanan devlettir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Devleti yücelten, ilahlaştıran politik ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Anarşizm

Faşizm

Liberalizm

Muhafazakârlık

Milliyetçilik

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Söz gelimi etnik milliyetçilik, ırkçılık, irrasyonalizm benzeri pek çok özellik üzerinden tanımlanabilen faşizm, devleti neredeyse ilahlaştırır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Devletin varlığını özgürlük üzerinden meşrulaştıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hume

Kant

Locke

Rawls

Rousseau

Açıklama:

Toplum sözleşmesi öğretisini açıklayabileceksiniz.
Hobbes’un devleti güvenlik, Locke’un özgürlük, Rousseau’nun eşitlik üzerinden meşrulaştırdığı yerde, Rawls onu adalet üzerinden meşrulaştırır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Halkın kendi kendisini yönetmesinden oluşan Demokrasinin birinci türü hangisidir?

Doğrudan Demokrasi

Doğal Demokrasi

Doğurgan Demokrasi

Tam Demokrasi

Temsili Demokrasi

Açıklama:

Demokrasi kavramının içeriğiyle demokrasinin meziyet ve kusurlarını ayırt edebileceksiniz.
Gerçekten de demokrasinin, tanımın birinci kısmını oluşturan “halk tarafından yönetim” koşulunu gerçekleştiren ve halkın kendi kendisini yönetmesinden oluşan birinci türü doğrudan demokrasidir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Bireye öncelik veren Liberallerin görmezden gelmekle suçlandıkları değerlerdendir?
I. Birlik
II. Bütünlük
III. Dayanışma
IV. Özgürlük

I-III-IV

II-III-IV

I-II-IV

I-II-III

I-II-III-IV

Açıklama:

Liberalizm komünoteryanizm karşıtlığını açıklayabileceksiniz.
Liberaller bireye öncelik vererek onun hak ve özgürlüklerini evrensel bir temel üzerinde savunurken birlik, bütünlük ve dayanışma benzeri milli ve sosyal değerleri görmezden gelmekle suçlanır.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Politik İrrasyonalizm olarak bilinen ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Komünizm

Komünoteryanizm

Sosyalizm

Liberalizm

Muhafazakârlık

Açıklama:

Muhafazakârlığın mantığını açıklayabileceksiniz.
…. politik irrasyonalizm muhafazakârlık olarak bilinir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Özgürlüğe, bireysel teşebbüs ve sınırlı devlet biçimine vurgu yapan ve daha ziyade rıza, refah, eşitlik ile toplumsal uyuma gönderme de bulunan demokrasi anlayışı hangisidir?

Halk demokrasisi

Klasik demokrasi

Doğrudan demokrasi

Katılımcı demokrasi

Liberal demokrasi

Açıklama:

Demokrasi kavramının içeriğiyle demokrasinin meziyet ve kusurlarını ayırt edebileceksiniz.
İlerlemiş kapitalist toplumlarda mevcut olan liberal demokraside, liberal deyimi özgürlüğe, bireysel teşebbüs ve sınırlı devlet biçimine vurgu yaparken demokrasi daha ziyade rıza, refah, eşitlik ve toplumsal uyuma gönderme yapar.

Doğru Cevap: E

Soru 73

“Kimin yönetmesi gerektiği” veya “en iyi yönetim şeklini ne olduğu” soru ve problemi yüzyıllardır hangi felsefeciler tarafından ele alınmaktadır?

Siyaset felsefesi

Bilim felsefesi

Sanat felsefesi

Din felsefesi

Eğitim felsefesi

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Atina’da hüküm süren doğrudan demokrasiye iyi gözle bakmayan, iyi yönetimi belirleyen şeyin, yöneticilerden ziyade, yöneticilerin hukuka bağlılıkları, bilgelikleri ve kendi çıkarları yerine bir bütün olarak halkın çıkarlarını gözetmeleri olduğunu ileri süren, demokrasiden umudunu kesmiş olarak ütopyada veya oluşturmaya çalıştığı ideal devlette gören filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Hobbes

Platon

Farabi

Machiavelli

Aziz Augustinus

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Platon

Doğru Cevap: B

Soru 75

Max Weber’e göre devletin en önemli özelliği nedir?

Güç kullanımını otorite ile bütünleştirmiş olmasıdır.

Devletin nüfuz alanı, coğrafi olarak tanımlanmış alan içindeki herkesi kapsar.

Devlet, sosyal hayatın örgütlenmesinden sorumlu kurumlar bütününü ifade eder.

Devletin temel özelliğinin kamusallıktır.

Sekülar devlet olmasıdır.

Açıklama:

Devletin ne olduğunu ve ne gibi özellikler taşıdığını söyleyebileceksiniz.
Güç kullanımını otorite ile bütünleştirmiş olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Yunanca halk anlamına gelen “demos” ile güç, iktidar, yönetim anlamına gelen “kratia” sözcüklerinden türetilen yönetim aşağıdakilerden hangisidir?

Monarşi

Markisizm

Komüneteryanizm

Oligarşi

Demokrasi

Açıklama:

Demokrasi kavramının içeriğiyle demokrasinin meziyet ve kusurlarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi muhafazakârlık türlerinden biri değildir ?

Romantik

Yenilikçi

Paternalist

Liberal

Gelenekçi

Açıklama:

Muhafazakârlığın mantığını açıklayabileceksiniz.
Yenilikçi

Doğru Cevap: B

Soru 78

1980 ve 1990 larda ortaya çıkan Alasdair MacIntyre ve Charles Taylor gibi düşünürlerce temsil edilen, politik analizin merkezine cemaat ve topluluğu koyan toplum teorisi aşağıdakilerden hangisidir?

Komünoteryanizm

Demokrasi

Monarşi

Markisism

Oligarşi

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Komünoteryanizm

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi John Rawls’ın toplum sözleşmesi düşüncelerini açıklar? I. politik otoriteyi adalet üzerinden meşrulaştırır. II. insanların ne kötü nede iyi olduklarını fakat Tanrı’nın yasasını tanıyıp, bu yasaya hürmet ve itaat ettiklerini savunur. III. herkesin benzer bir özgürlükle bağdaşan en yüksek derecede eşit özgürlük hakkına sahip olduğu ilkesine inanır.

III

I-III

I-II-III

Açıklama:

Toplum sözleşmesi öğretisini açıklayabileceksiniz.
Rawls politik otoriteyi adalet üzerinden meşrulaştırır ve herkesin benzer bir özgürlükle bağdaşan en yüksek derecede eşit özgürlük hakkına sahip olduğu ilkesine inanır.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi liberallerin toplum hedeflerinden değildir?

Liberaller ödüllerin bireysel beceri ve çok çalışma esasına göre dağıtıldığı liyakat esaslı bir toplumu hedeflerler.

Liberalizmde özgürlük ile bireysel gelişim arasında bağ kurulurken o pozitif bir özgürlük olarak anlaşılır.

Klasik liberalizmde özgürlük bireye getirilecek dış kısıtlamaların olmaması anlamında negatif özgürlüktür.

Bu yaklaşıma göre, devlet müdahalesi sayesinde bireyler, varlıklarını tehdit eden sosyal kötülüklerden korunur.

Devletin bütün yurttaşlar için tolerans ve vicdan özgürlüğünü temin eden politikalar sürdürerek özgürlüğü teminat altına alması esas değildir.

Açıklama:

Siyaset felsefesinin problemlerine vakıf olup onu siyaset biliminden ayırt edebileceksiniz.
Devletin bütün yurttaşlar için tolerans ve vicdan özgürlüğünü temin eden politikalar sürdürerek özgürlüğü teminat altına alması esas değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Siyaset felsefesi aşağıdakilerden hangisini ele almaz?

Devlet

Siyasal iktidar

Ekonomik istihdam

Yönetim biçimi

Birey - devlet ilişkisi

Açıklama:

Ekonomik istihdamın siyaset felsefesiyle ilgisi yoktur, siyaset felsefesi siyasi alanda çalışmaları içermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıda verilen siyaset felsefesi ile ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?

Mevcut politik kurum ve ilişkileri ele alır

Anayasa gibi konularda pozitif analizi hayata geçirir

Politik hayatı bilimsel yöntemlerle ele alır

Belirli bir sistem içinde demokratik sürecin nasıl işlediğini inceler

Politik hayatı ele alırken rasyonel bir analizi takip eder

Açıklama:

Siyaset felsefesi politik hayatı ele alırken rasyonel bir analizi takip eder. Politik hayatı bilimsel açıdan ele alan, mevcut sistemleri olduğu gibi ve pozitif analiziyle uygulayan siyaset felsefesi değil siyaset bilimidir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Siyaset felsefesini oluştururken meşhur üç parçalı ruh anlayışından yola çıkarak toplumu da üç sınıftan oluşan büyük ölçekli bir organizma olarak tasarlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Aristoteles

Farabi

John Rawls

Machiavelli

Açıklama:

Siyaset felsefesini oluştururken meşhur üç parçalı ruh anlayışından yola çıkarak toplumu da üç sınıftan oluşan büyük ölçekli bir organizma olarak tasarlayan düşünür Platon'dur. Buna göre Platon adaleti, her bir sınıfa kendisine özgü faaliyet türünü, bireyi ruhunun baskın çıkan parçasına bağlı olarak yatkın olduğu işi yerine getirmekle yükümlü kılan bir değer olarak ifade etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Politika adlı kitabına 'Devlet nedir?' sorusuyla başlayan ve devletin önemini vurgulayan düşünür kimdir?

Platon

Aristoteles

Hobbes

Rousseau

Locke

Açıklama:

Politika adlı kitabı olan ve kitabına 'devlet nedir?' sorusuyla başlayıp devlet kavramını irdeleyen ünlü düşünür Aristoteles' dır.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Weber “Devlet belli bir toprak parçasında meşru fiziki güç kullanma tekeline sahip olduğunu iddia eden örgüttür” diyerek ve devletin meşruluk özelliğine vurgu yaparak aşağıda verilen devletin özelliklerinden hangisine değinmektedir?

Toplumun daimi çıkarlarını ve ortak iyiyi yansıtma özelliğini barındıran bir örgüttür

Mutlak bir egemenliğe sahip olan bir güç ya da kurumlar bütününü ifade eder

Belirli bir toprak parçası üzerinde yaşayan bireyler için bir düzen tesis eden siyasal bir örgüttür

Sosyal hayatın örgütlenmesinden sorumlu kurumlar bütününü ifade eder

Hukuk alanı yaratan, yönetimi altındaki herkes için yasa koyan pozitif hukukun yaratıcısı olan güçtür

Açıklama:

Weber “Devlet belli bir toprak parçasında meşru fiziki güç kullanma tekeline sahip olduğunu iddia eden örgüttür” diyerek ve devletin meşruluk özelliğine vurgu yaparak devletin toplumun daimi çıkarlarını ve ortak iyiyi yansıtma özelliğini barındıran bir örgüt olduğunu vurgulamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Devleti ilahlaştırarak devletin bireyler üzerinde mutlak bir otoriteye sahip olmasını savunan ideloloji grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Faşistler

Sosyolistler

Liberalistler

Muhafazakarlar

Anarşistler

Açıklama:

Faşistler, devleti ilahlaştırarak devletin bireyler üzerinde mutlak bir otoriteye sahip olmasını savunur ve devleti bütün değerlerin belirleyicisi olarak görürler.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi toplum sözleşmesi teorisini geliştirip benimseyenler arasında sayılmaz?

Hobbes

Locke

Weber

Rousseau

Kant

Açıklama:

Weber, toplum sözleşmesi teorisini benimseyen düşünürler arasında sayılmaz

Doğru Cevap: C

Soru 88

Aşağıda demokrasi ve türleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Doğrudan demokrasi eski Atina'daki demokrasi modelinden çıkan bir demokrasi türüdür

Doğrudan demokrasi aynı zamanda klasik demokrasi olarak da bilinir

Doğrudan demokrasi de yurttaşlar karar alma sürecine sınırlı bir şekilde katılabilirler

Modern demokraside halk yönetme hakkını temsilcilere devreder

Temsili demokraside halk için yönetim amacı ortaya çıkar

Açıklama:

Doğrudan demokrasi de yurttaşlar karar alma süreçlerine doğrudan katılırlar, temsili demokrasi de onları temsil eden yöneticiler aracılığıyla katıldıkları için katılımları sınırlıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Yönetimlerin açıklık ilkesine dayanarak basın yayın organları, halkı ve kamuoyunu bilgilendirmesi demokrasinin hangi özelliği ile alakalıdır?

Eşitlik ilkesi

Çoğunluk ilkesi

Özgürlük ilkesi

Hesap verebilirlik ilkesi

Rekabet ilkesi

Açıklama:

Hesap verebilirlik, öncelikle seçimler yoluyla iş başına gelen kadroların hem kendilerinin hem de geliştirdikleri politikaların hayata geçirilmesi sürecinde onların hizmetinde çalışan bürokratların eylem ve faaliyetleri dolayısıyla sorumlu olmalarını ifade eder. Demokratik yönetimlerin, işte bu durumun bir sonucu olarak açık yönetimler olmaları gerekir. Söz konusu açıklık, basın yayın organları, yönetimin halkı ve kamuoyunu bilgilendirmesi benzeri yollarla sağlanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Aşağıda Komüniteryanizm ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Değerler sistemi merkezine bireyi değil, cemaat ya da topluluğu koyar

Pozitif ve negatif olmak üzere iki boyuttan oluşur

Devlet tarafından kontrol edilmek yerine bireylerin gelişmelerini temin eden sivil toplum ya da cemaati en yüksek ideal olarak görür

Bireyi soyut ve atomize olarak kabul eder

Kamusal ve komünal iyilerin değerini vurgular

Açıklama:

Komünoteryanizm, soyut ve atomize bireyi temele alan liberal düşüncenin tam tersine, bireyin cisimleşmiş ve sosyal hayatta kökleşmiş doğasının önemini vurgular.

Doğru Cevap: D

Soru 91

Siyaset felsefesinin temel kavramları nelerdir?

Devlet, birey, cemaat, haklar, özgürlük ve adalet benzeri temel kavramlar.

Bireysel ihtiyaçlar, kamusal çıkar.

Kavramsal problemler ile normatif problemler.

Devletlerin birbirleriyle olan ilişkilerinde sadece ulusal çıkarları mı aramaları yoksa birtakım etik yükümlülükleri kabul etmeleri mi gerektiği.

Egemenlik, eşitlik, refah.

Açıklama:

Kolektif hayatımızı düzenlemenin en iyi yolunun ne olduğu ve politik kurumlarla sosyal pratiklerimizi en iyi bir biçimde nasıl düzenleyeceğimiz üzerine felsefi düşünüm ve incelemeden oluşan siyaset felsefesi, politik düzenin millet ve millet içinde yer alan gruplar açısından yapısı ve tutarlılığı üzerinde durur. Zira siyaset filozofları belirli bir yönetim tarzını ya da devlet şeklini meşrulaştıracak temel ilkeleri ortaya koymaya, bireylerin devredilemez birtakım hakları olduğunu göstermeye veya bir toplumun maddi kaynaklarının nasıl dağıtılacağını anlatmaya çalışırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Siyaset felsefesinin ezeli-ebedi ya da evrensel problemleriyle anlatılmak istenen nedir?

Siyaset felsefesine özgü rasyonel ve teorik incelemenin mahiyeti

Toplumsal istikrarı temin etme sürecinde hukukun rolü ve kapsamı ne olmalı ve benzeri normatif soruları yanıtlamasını mümkün kılacak temel ilkeler

Her ne kadar insanların büyük bir çoğunluğu düzenli bir şekilde yaşasa da hayatı, hürriyeti ve mülkiyeti tehdit eden bazı insanların ortaya çıkmasının kaçınılmazlığı

Yaklaşık üç bin yıllık tarihinin neredeyse her dönem ya da anında ele alınan, onun bütün çağlarına ortak olan problemleri

Herhangi bir politik düzende herkesin çıkarlarını temsil edilmediği, sahip olduğu ideolojik aygıtlarla egemen sınıfın baskı aygıtı olduğu.

Açıklama:

Siyaset felsefesinin ezeli-ebedi ya da evrensel problemleriyle anlatılmak istenen, elbette
onun yaklaşık üç bin yıllık tarihinin neredeyse her dönem ya da anında ele alınan, onun bütün çağlarına ortak olan problemlerdir. Örneğin “kimin yönetmesi gerektiği” ya da “en iyi yönetim şeklinin ne olduğu” sorusu veya problemi, yirminci yüzyılda olduğu kadar, milattan önce dördüncü yüzyılda Platon ve Aristoteles tarafından da ele alınmıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Geleneksel devletle modern devleti karşılaştırınca aşağıdakilerden hangisini söylemek mümkündür?

Geleneksel devlet, devlet ve sivil toplum ayrımlarını tamamen ortadan kaldırıldığı devlettir. Modern devlet ise halk tarafından yönetim koşulu olan devlet.

Geleneksel devlet, politik karar alma süreçlerinde doğrudan sorumluluk alan devlet, modern devlet halkın iradesinin yönetimde belirleyici güç olarak muhafaza edildiği devlettir.

Geleneksel devlet, halkın yönetimi, modern devlet ise halk için yönetim devletidir.

Geleneksel devlet, doğrudan temsili, modern devlet ise sosyalist rejimlerde uygulanmış olan halk devletidir.

Geleneksel devlet, on beşinci yüzyıl öncesinde kurulmuş, dini temellere dayanan devlettir. Oysa modern devlet, modernleşme süreçlerinin politik ifadesi olarak seküler devlettir.

Açıklama:

Genel anlamıyla devlet, seküler ilkelere dayanabildiği gibi teokratik ilkelere de dayanabilir, geleneksel veya modern devlet de olabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Bütün ideolojilerden, devlete bütünüyle karşı çıkma noktasında ayrılan görüş nedir?

Faşizm

İdealizm

Sosyalizm

Anarşizm

Komunizm

Açıklama:

Devlet konusundaki görüşleri ne kadar farklılık gösterirse göstersin, söz konusu
dört görüş de devletsiz olunamayacağını, devletin sosyal ve politik düzenin tesisi ve bekası için gerekli olduğunu kabul eder. Bütün bu ideolojilerden, devlete bütünüyle karşı çıkma noktasında ayrılan bir görüş vardır. O da anarşizmdir. Anarşizm, aslında yekpare veya monolotik bir görüş ya da ideoloji değildir. Onun içinde, farklı anarşizmlerden söz etmek mümkündür.

Doğru Cevap: D

Soru 95

Sosyalist demokrasisinin kapsadığı Marksist gelenekten çıkan demokrasi modelleri nelerdir?

Temsili demokrasi ve modern demokrasi

Doğrudan demokrasi ve klasik demokrasi

Sınırlı ve dolaylı demokrasi

Liberal demokrasi ve dolaylı demokrasi

Sosyalist demokrasi ve proleter demokrasi

Açıklama:

Demokrasinin, halkın gerçek çıkarlarına hizmet etme ölçütü üzerinden gündeme gelen diğer türü ise halk demokrasisidir. Bu tür bir demokrasi, Sovyet modelindeki komünist rejimlerden türetilmiştir. Bu yüzden o, Marksist gelenekten çıkan bütün demokrasi modellerini, söz gelimi sosyal ya da sosyalist demokrasiyi veya proleter demokrasisini de kapsayacak şekilde kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 96

Liberalizm nedir?

Eylemin temelinin teorik değil de teamül, ön yargı ve alışkanlık olması

Politikada akla büsbütün karşı çıkmak yerine, aklın iki türü arasında bir ayrım yaptığını söylemek

Bireyi temele alan ideoloji ya da siyaset felsefesi anlayışı liberalizm olarak geçer

Tarihi teleolojik açıdan derin ve manevi bir amacın cisimleşmesi olarak görmek

Gerçek temelini, özgürlük, eşitlik ve adalet benzeri soyut ilkelerden çok tecrübe
ve tarih oluşturur.

Açıklama:

Toplumsal ve politik analiz ile değerlemenin amaçları açısından gerçekten önemli olanın birey ya da kişi olduğunu savunan liberalizm açısından, bir kültürün, dil, cemaat ya da ulusun kaderi ve istikbaliyle ilgilenmek kadar doğal ve gerekli bir şey olamaz. Bununla
birlikte, bu ilgi ikincil olup esas değerli olan birey ve bireyin hazları ve acıları, tercihleri ve özlemleri, gelişimi ve bekasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Metafiziğin felsefe ile ilgisi nedir?

“Kimin yönetmesi gerektiği” ya da “en iyi yönetim şeklinin ne olduğu” sorusu veya problemi ile ilgisi.

Metafizik, felsefenin varlıkla ilgili olan alt dalına karşılık gelir.Özellikle ontolojik yönüyle ele alındığında, metafizik, varlığın neden meydana geldiğini sorar, gerçekten var olanın ne olduğunu belirlemeye çalışır.

Politik düzenin, devlet veya siyasal iktidarın hangi değer üzerine inşa edilmesi gerektiği konusunu irdeler.

Metafizik söz konusu evrensel konu ve problemleri yanında, çağdan çağa değişen konu ve problemlerine örnek olarak bu kez söz gelimi ahlak-siyaset ilişkisini sorgular.

Eşitlik, özgürlük, adalet, ihtiyaçlar, kamusal çıkar, haklar benzeri kavramları tatmin edici bir tarzda analiz etmek, onlara ilişkin olarak açık ve tutarlı bir yorum ortaya koymak olduğu söylenebilir.

Açıklama:

Metafizik, varlığın neden meydana geldiğini sorar, gerçekten var olanın ne olduğunu belirlemeye çalışır. Bu sorgulama ve belirleme, aynıyla siyaset felsefesinin kendisi veya onun metafiziksel boyutu için de söz konusu olur. Bu açıdan bakıldığında, siyaset filozoflarının bireyin statüsü veya politik açıdan gerçekten var olanın birey mi yoksa grup, cemaat veya topluluk mu olduğu konusunda birbirlerinden ayrıldıklarını söylemek doğru olur.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Liberalizm ile komünoteryanizm arasındaki fark nedir?

Liberalizmin bireyi temele alıp öne çıkardığı yerde, komünoteryanizm gerçekten var ve değerli olanın bütün olduğu inancıyla cemaati temele alır

Liberalizm siyaset filozofları belirli bir yönetim tarzını, komünoteryanizm ise adalet, özgürlük, otorite

Liberalizm ile komünoteryanizm arasında konu yönünden bir benzerlik vardır. İkisi arasındaki farklılık yaklaşım ve yöntem yönünden olan bir farklılıktır

Liberalizm genellikle “olan”ı veya politik olguları analiz eder; o, “olması gereken”le ilgili olarak pek görüş bildirmez. Oysa komünoteryanizm politik hayatı bütün öğeleriyle ele alırken rasyonel bir analizi hayata geçirir

Liberalizm başta etik olmak üzere, felsefenin diğer dallarıyla yakından ilişkilidir. Dolayısıyla komünoteryanizm ile farkı esas olarak normatif bir disiplin olmasıdır.

Açıklama:

Liberalizmin karşısında, onun değer sistemi ve politik analizin merkezine bireyi
koyduğu yerde, cemaat ya da topluluğu koyan komünoteryanizm bulunur. Sadece bireysel özgürlüğü korumayı ve kollamayı gözeten bir toplumda yok olup gittiklerine inandığı, kültürel veya ulusal değerler benzeri kolektif bir doğaya sahip değerlerle amaçların önemini büyük bir güçle vurgulayan siyaset felsefesi veya toplum teorisi olarak komünoteryanizm 1980 ve 1990’larda ortaya çıkmıştır. Onun biri negatif diğeri pozitif olmak üzere iki boyutu olduğu kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 99

Siyaset felsefesiyle epistemoloji arasındaki en önemli temas noktası nedir?

Politik kurumlarla sosyal pratiklerimizi en iyi bir biçimde nasıl düzenleyeceğimiz

İnsanın toplumla ve politik otoriteyle nasıl bir ilişki içinde olması gerektiği

Mevcut kurum ve sosyal/politik ilişkileri analiz etmede başvurulacak birtakım standartlar

Aklın toplumsal meselelerde ve politik hayattaki rolüyle ilgili olmak durumu

Millet ve millet içinde yer alan gruplar açısından yapısı ve tutarlılığı

Açıklama:

Siyaset felsefesinin epistemoloji ve metodolojiyle de yakın bir ilişkisi vardır; yani
onun metafiziksel olduğu kadar epistemolojik bir boyutu da bulunmaktadır. Siyaset felsefesiyle epistemoloji arasındaki en önemli temas noktası, aklın toplumsal meselelerde ve politik hayattaki rolüyle ilgili olmak durumundadır.

Doğru Cevap: D

Soru 100

Gelenekçi, romantik, paternalist, liberal ve yeni muhafazakârlık gibi en az beş farklı muhafazakârlık türünün hepsinde ortak olan şey nedir?

Beşeri ve politik meselelerin çözümünde, insan aklının gücüne kuşkuyla bakan bir yaklaşım

Birey-devlet ilişkileri

Siyaseti, politik hayatı oluşturan kurumları ele alan disiplin

Birey, cemaat, haklar, özgürlük ve adalet benzeri temel kavramlar

Özgürlük, otorite ve demokrasi

Açıklama:

Muhafazakârlığın temelinde, ampirik ve kuşkucu bir tavır bulunur. O, soyut fikirlerden ziyade denenmiş ve test edilmiş düzenlemelere inanırken bireylerin içinde üyesi oldukları toplum ve toplumların da tarih tarafından biçimlenmeleri olgusuna özel bir önem atfeder. Bu açıdan bakıldığında insan doğasındaki çatlakların bilincinde olup onun gerçek iyiyi hayata geçirme potansiyeli konusunda şüpheleri bulunan muhafazakârlık, uygarlaşmış hayatın düzen ve geleneğe olan ihtiyacına vurgu yapar.

Doğru Cevap: A

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi, siyaset felsefesinin konu ve problem kategorilerinden biri değildir?

Lokal problemler

Evrensel problemler

Kavramsal problemler

Normatif problemler

Kuramsal problemler

Açıklama:

Siyaset felsefesinin konu ve problemleri iki ayrı kategori sistemi altında incelenebilir. Bunlardan ilki, lokal problemler ve evrensel problemler kategorilerinden oluşur. Diğeri ise kavramsal problemler ve normatif problemler kategorilerinden meydana gelir. Kuramsal problemler bu kategorilerden biri değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 102

Tanımı, “toplumdaki egemen yönetim örgütü” olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Faşizm

Muhafazakârlık

Anarşizm

Devlet

Demokrasi

Açıklama:

Faşizm; etnik milliyetçilik, ırkçılık, irrasyonalizm gibi anlamlar taşır. Muhafazakârlık, devletin birey karşısındaki önceliğine vurgu yapan bir ideolojidir. Demokrasi, halkın halk tarafından halk için yönetilmesi anlamına gelir. Soruda tanımı verilen kavram devlettir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi, devletin temel özelliklerinden biri değildir?

Mutlak egemenlik

Coğrafi alan

Mülkiyet

Kamusallık

Hükmetme

Açıklama:

Devletin temel özellikleri; mutlak bir egemenliğe sahip olma, coğrafi alan özelliği, kamusallık, hükmetme özelliği ve meşruluktur. Mülkiyet bu temel özelliklerden biri değildir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 104

Diğer ideolojilerden, devlete bütünüyle karşı çıkma konusunda ayrılan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Faşizm

Anarşizm

Muhafazakârlık

Liberalizm

Sosyalizm

Açıklama:

Faşizm (baskıcılık), devleti neredeyse ilahlaştırır. Muhafazakârlık (tutuculuk) da devletin bireyler üzerinde mutlak bir otoritesi olması gerektiğini savunur. Bu iki görüşe karşıt olarak liberalizm (özgürlükçülük), devleti sınırlama eğilimi sergilerken sosyalizm (toplumculuk) de devleti geçici bir kötülük olarak görür. Ancak, bütün bu karşıt görüşler devletin varlığını olumlama noktasında birleşirler. Yalnızca anarşizm (kargaşacılık) devlete bütünüyle karşı çıkar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 105

Anarşizm ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Monolotik bir görüş ya da ideolojidir.

İnsanların devlete itaat etmek gibi bir yükümlülükleri olmadığını savunur.

Bir sosyal düzenin devlet olmadan da tesis edilebileceğini öne sürer.

İyi bir hayatın baskıcı yapılar olmadığı zaman mümkün olacağını iddia eder.

İnsanın doğasında iyi olduğuna inanır.

Açıklama:

Anarşizm (kargaşacılık), insanların devlete itaat etme gibi bir yükümlülükleri bulunmadığını, böyle bir yükümlülüğünün insanın moral özerkliğine zarar verdiğini savunur. Aynı zamanda, devletin insan üzerindeki olumsuz etkilerine işaret edip bir sosyal düzenin devlet olmadan da tesis edilebileceğini ve böylece bir devletsizlik haline geçişin mümkün olduğunu savunur. İyi bir hayatın ancak sınırlayıcı, zorlayıcı ve baskıcı yapılar olmadığı zaman mümkün olacağını savunan anarşizm, özgürce seçilmiş bir hayatla veya hayat tarzıyla uyuşmayan kurum ya da ahlaklara şiddetle karşı çıkar. İnsan doğasının özü itibariyle iyi olduğunu ve insan yaşamında karşılaşılan kötülüklerin temelde insan üzerindeki kontrolden ve politik baskıdan kaynaklandığını ileri sürer. Ancak, anarşizm monolitik (tek parça) bir görüş ya da ideoloji değildir. Aksine, farklı anarşizmlerden söz edilebilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 106

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi, toplum sözleşmesini geliştiren düşünürlerden biri değildir?

Hobbes

Spinoza

Locke

Rousseau

Godwin

Açıklama:

Devleti açıklamaya yönelik bir teori olarak onu bir sözleşmeye dayandıran toplum sözleşmesi teorisi; Hobbes, Spinoza, Locke, Rousseau, Kant ve Rawls benzeri düşünürler tarafından geliştirilip benimsenmiştir. Godwin, devlete karşı olan anarşizmi savunur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 107

Demokrasiyi belirleyen kaç temel ilke vardır?

Açıklama:

Demokrasiyi belirleyen dört en temel ilke vardır : yarışmaya dayalı seçim ilkesi, çoğulculukla özdeşleşmesi istenen çoğunluk ilkesi, yetkilendirme yoluyla özgürleştirme ilkesi ve hesap verilebilirlik ilkesi. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 108

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde demokrasinin üzerinde yükseldiği üç ana değer doğru olarak verilmiştir?

Çoğunluk - özgürlük - rekabet

Azınlık - adalet - özgürlük

Eşitlik - özgürlük - rekabet

Çoğunluk - adalet - özgürlük

Eşitlik - adalet - rekabet

Açıklama:

Demokrasinin son tahlilde üç ana değer üzerinde yükseldiği söylenebilir: eşitlik, özgürlük ve rekabet. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 109

“Gerçekten var olan nedir?” sorusuna siyaset felsefesinde iki farklı cevap veren ideolojiler, aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Sosyalizm - Liberalizm

Komünizm - Sosyalizm

Komünoteryanizm - Sosyalizm

Liberalizm - Komünoteryanizm

Liberalizm - Kapitalizm

Açıklama:

“Gerçekten var olan nedir?” sorusuna siyaset felsefesinde iki farklı yanıt verilir. Bunlardan biri liberalizmin (özgürlükçülük) gerçekte var olanın birey, diğeri de komünoteryanizmin (communitarianism (ingilizce) : cemiyetçilik, cemaatçilik) cemaat olduğu yanıtıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 110

Aşağıdaki isimlerden hangisi muhafazakârlığın kurucu babalarından biri değildir?

John Locke

Edmund Burke

Alexis de Tocqueville

Joseph de Maistre

Georg Hegel

Açıklama:

Muhafazakârlık (tutuculuk) deyince akla daha çok kurucu babalar olarak Edmund Burke, Alexis de Tocqueville, Joseph de Maistre ve Georg Hegel gelir. John Locke ise muhafazarlığa karşıt görüşleri olan liberalizmin (özgürlükçülük) kurucusudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 111

Aşağıdakilerden hangisi siyaset felsefesinin özellikleri arasında değildir?

Farklı yönetim ve sosyal varoluş biçimlerini ele alır.

Devleti, siyasal iktidarı, iktidarın meşruiyetini, yönetim biçimlerini, birey-devlet ilişkilerini ele alır.

Mevcut kurum ve sosyal/politik ilişkileri analiz etmede başlvurulacak birtakım standartlar ortaya koymaya çalışır.

Politik hayatı oluşturan kurumları konu alır.

Sosyal ideolojileri konu alır.

Açıklama:

Siyaset felsefesi, felsefenin siyaseti, politik hayatı oluşturan kurumları konu alan, politik toplumları inceleyen disiplinidir. İnsanın toplumla ve politik otoriteyle nasıl bir ilişki içinde olması gerektiği sorusuyla başlayan siyaset felsefesi, farklı yönetim ve sosyal varoluş biçimlerini ele alır; mevcut kurum ve sosyal/politik ilişkileri analiz etmede başvurulacak birtakım standartlar ortaya koymaya çalışır. Buna göre siyaset felsefesi; devleti, siyasal iktidarı, iktidarın meşruiyetini, yönetim biçimlerini, birey-devlet ilişkilerini ele alır.

Doğru Cevap: E

Soru 112

En eski siyaset felsefecisi aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Konfiçyus

Weber

Aristotales

Immanuel Kant

Açıklama:

Siyaset felsefesi, felsefenin eski disiplinlerinden biridir. Kökleri Konfüçyüs’e kadar geri giden siyaset felsefesini mümkün kılan şey, esas itibariyle, insan varlıklarının kolektif düzenlerini doğal düzenin değişilmez bir parçası olmayan bir şey olarak değerlendirmeleri olgusu olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 113

Aşağıdaki filozoflardan hangisi ahlak ve siyaset arasında bir ilişki kurmamıştır

Platon

Aristotales

Farabi

Aziz Augustinus

İbn-i Sina

Açıklama:

Ahlak ile siyaset arasında kurulan yakın ilişki, sadece Platon ve Aristoteles için değil, Farabi ve Aziz Augustinus (354- 430) için de geçerliydi.

Doğru Cevap: E

Soru 114

Aşağıdaki hangi temel kavramlar siyaset felsefesinin kurucu yapı taşlarıdır?

Devlet

Toplum

Hukuk

Sağlık

Kültür

I ve II

I ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Platon’un Devlet adlı eserine “Adalet nedir?”, Aristoteles’in Politika’sına “Devlet nedir? sorusuyla başlamasından da aşikâr olduğu üzere “devlet”, “toplum”,“adalet”, “hukuk”, “düzen”, “egemenlik”, “eşitlik”, “refah” gibi temel kavramlar, siyaset felsefesinin kurucu yapı taşları olmaya ek olarak felsefi araştırmanın uygun konuları olmak suretiyle ikili bir rol oynarlar.

Doğru Cevap: C

Soru 115

Devletin egemen sınıfların çıkarlarını temsil eden, statükonun devamının sağlamaya çalışan bir anlayışa sahip olduğunu vurgulayan ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyalizm

Liberalizm

Anarşizm

Faşizm

Muhafazakarlık

Açıklama:

Sosyalizm de devlete genellikle olumsuz bir biçimde yaklaşır. Devlet, sosyalist bakış açısından, gerçekte egemen sınıfların çıkarlarını temsil edip bunları korumakla yükümlüdür. Başka bir deyişle, sosyalizmde devletin toplumun ortak çıkarlarını temsil eden bir kurum oluşundan söz etmek mümkün değildir; o, burjuvaların çıkarlarını temsil eden ve dolayısıyla statükonun devamını sağlamaya çalışan bir araç olma statüsündedir.

Doğru Cevap: A

Soru 116

Aşağıdakilerden hangisi toplum sözleşmesi teorisini benimseyip geliştiren düşünürlerden değildir?

Hobbes

Locke

Kant

Rawls

Freud

Açıklama:

Devleti açıklamaya yönelik bir teori olarak onu bir sözleşmeye dayandıran toplum sözleşmesi teorisi Hobbes, Spinoza, Locke, Rousseau, Kant ve Rawls benzeri düşünürler tarafından geliştirilip benimsenmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 117

Seçimin düzenli, açık ve her şeyden önce rekabetçi olmasını talep eden demokrasi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik demokrasi

Modern demokrasi

Halk demokrasisi

Liberal demokrasi

Sosyalist demokrasi

Açıklama:

Seçimin düzenli, açık ve her şeyden önce rekabetçi olmasını talep eden liberal demokrasi açısından demokratik sürecin esası halkın siyasetçilerden hesap sorabilme kapasitesinde bulunur.

Doğru Cevap: D

Soru 118

Aşağıdakilerden hangisi demokrasiye yöneltilen eleştirilerden biridir?

Adaleti sağlayan bir yönetim olması

Farklı hayat tarzlarının meşruiyetine inanması

Sosyal dayanışma duygusunu ortaya çıkarması

Bilgisiz ya da cahil kimseleri aydın kimselerle aynı kefeye koyması

Hataları telafi etme imkânın bulunduğu yönetim şekli olması

Açıklama:

Demokrasiye yöneltilen bir digger itiraz da onun herkesin kanaatlerine aynı ölçüde değer vermek suretiyle, bilgisiz ya da cahili bilgi sahibi, aydın kimselerle aynı kefeye koyması ve zaman zaman doğru ve sağlıklı kararlar alınmasına engel teşkil edebilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 119

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi liberalizmin kurucu düşünürlerinden biri değildir?

Locke

Mill Thomas Hill Green

Isaiah Berlin

Rawls

Hegel

Açıklama:

Liberalizmin en önemli temsilcileri arasında Locke, Mill Thomas Hill Green, Isaiah Berlin ve Rawls bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 120

Cemaat ya da topluluğu politik analizin merkezine koyan ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Liberalizm

Komünoteryanizm

Faşizm

Anarşizm

Sosyalizm

Açıklama:

Liberalizmin karşısında, onun değer sistemi ve politik analizin merkezine bireyi koyduğu yerde, cemaat ya da topluluğu koyan komünoteryanizm bulunur.

Doğru Cevap: B

Ünite 7

Soru 1

Estetik terimini felsefeye sokan, onu ilk kullanan kişi kimdir?

Baumgarten

Kant

Croce

Bell

Collingwood

Açıklama:

Estetik terimini felsefeye sokan, onu ilk kullanan kişi Alman düşünürü Alexander Baumgarten dır.
A Baumgarten

Doğru Cevap: A

Soru 2

Güzellik değerinin yani dünyayı belirli şekillerde tecrübe etmek için gerekli psiko-fiziksel
donanıma ya da bir “beğeni mekanizması”na sahip insan varlıklarına bağlı bulunduğunu öne süren kimdir?

Baumgarten

Hume

Kant

Croce

Danto

Açıklama:

Hume,güzellik değerinin yani dünyayı belirli şekillerde tecrübe etmek için gerekli psiko-fiziksel donanıma ya da bir “beğeni mekanizması”na sahip insan varlıklarına bağlı bulunduğunu öne sürer.
B Hume

Doğru Cevap: B

Soru 3

Çıkar gözetmeden, kendi dışında bir amacı olmayan durum hangisidir?

Estetik nesne

Estetik özne

Estetik tutum

Estetik değer

Sanat eseri

Açıklama:

Çıkar gözetmeden, kendi dışında bir amacı olmayan durum Estetik tutum dur.
C Estetik tutum

Doğru Cevap: C

Soru 4

Estetik alanın ontik bütünlüğünü temin eden ana unsur hangisidir?

Estetik tutum

Estetik özne

Estetik nesne

Estetik yargı

Estetik değer

Açıklama:

Estetik alanın ontik bütünlüğünü temin eden ana unsur estetik yargıdır.
D Estetik yargı

Doğru Cevap: D

Soru 5

Sanatı ,ilk kez insanda söz konusu olan üç ayrı faaliyet türü olarak sınıflandırılıp temellendirilen kimdir?

Aristoteles

Kant

Bell

Platon

Dickie

Açıklama:

Sanatı ,ilk kez insanda söz konusu olan üç ayrı faaliyet türü olarak sınıflandırılıp temellendirilen Aristoteles tir
A Aristoteles

Doğru Cevap: A

Soru 6

Temsile dayalı sanat anlayışının en önemli savunucusu, sanatı mimesis ya
da taklit olarak tanımlayan aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Collingwood

Danto

Croce

Kant
Collingwood

Açıklama:

Temsile dayalı sanat anlayışının en önemli savunucusu, sanatı mimesis ya
da taklit olarak tanımlayan Platon dur.
A Platon

Doğru Cevap: A

Soru 7

Şiirin duyguları ve ruh hallerini ifade ettiğini öne süren ifadeci sanat anlayışının en önemli temsilcilerinden olan düşünür hangisidir?

Kant

Bell

Danto

Platon

Croce

Açıklama:

Şiirin duyguları ve ruh hallerini ifade ettiğini öne süren ifadeci sanat anlayışının en önemli temsilcilerinden olan düşünür Croce dir.
E Croce

Doğru Cevap: E

Soru 8

Formalist sanat görüşünün ilk ve en önemli temsilcisi kimdir?

Hume

Baumgarten

Danto

Kant

Bell

Açıklama:

Formalist sanat görüşünün ilk ve en önemli temsilcisi Kanttır.
D Kant

Doğru Cevap: D

Soru 9

Sanatın toplum için olduğunu” ileri ve süren , aynı zamanda gerçekçi sanat teorisi olarak da bilinen anlayış hangisidir?

İfadeci Sanat Anlayışı

Marksist sanat anlayışı

Formalist Sanat Anlayışı

Temsil ya da Taklit Olarak Sanat

Özcülük

Açıklama:

Sanatın toplum için olduğunu” ileri ve süren , aynı zamanda gerçekçi sanat teorisi olarak da bilinen anlayış Marksist sanat anlayışı dır.
B Marksist sanat anlayışı

Doğru Cevap: B

Soru 10

Tarihselci sanat anlayışının temsilcilerinden biri olan bir sanat ontolojisi geliştireren düşünür kimdir?

Kant

Croce

Danto

Hume

Bell

Açıklama:

Tarihselci sanat anlayışının temsilcilerinden biri olan bir sanat ontolojisi geliştireren düşünür Danto dur.
C Danto

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi estetik tutumun ya da dikkatin konusu olan nesnenin, fiziki boyutunun yanısıra taşıması gereken temel niteliktir?

Anlam

Nicelik

Ahenk

Yücelik

Orantı

Açıklama:

Estetik nesne bir yönü itibarıyla fiziki bir şeydir ama estetik tutum veya dikkatin konusu olan nesne, fiziki bir şey olmayıp onun ifade ettiği şey veya anlamdır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Estetik yargı, aşağıdakilerden hangisine yönelik bir yargıdır?

Beğeni

Ahlak

Nesnellik

Olgu

Bilimsellik

Açıklama:

Estetik yargı, bilimsel yargıyla ahlak yargısından farklı olarak bir beğeni yargısıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Beğeni yargıları olarak estetik yargıların “doğruluğu”ndan söz edilemez. Ama onların “.................”nden söz edilebilir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri en doğru şekilde tamamlayan ifade, aşağıdakilerden hangisidir?

Geçerliliği

Sürekliliği

Sınanabilirliği

Denetlenebilirliği

Sorgulanabilirliği

Açıklama:

Beğeni yargıları olarak estetik yargıların “doğruluğu”ndan söz edilemez. Ama onların “geçerliliği”nden söz edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi, estetik niteliklerin nesnelerde bulunduğu tezini reddeden görüşü ifade eder?

Estetik öznelcilik

Estetik nesnelcilik

Estetik gerçekçilik

Estetik mutlakçılık

Estetik dışavurumculuk

Açıklama:

Estetik öznelcilik, estetik niteliklerin nesnelerde bulunduğu
tezini reddeder.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi sanat felsefesinin alanı dışındadır?

Gün batımının güzelliği

Zanaat ürünü nesne

Şiirin bütünlüğü

Resim sanatında temsil

Müzikte ahenk

Açıklama:

Sanat felsefesi doğal ürünlere karşı olan estetik deneyimi bir tarafa bırakarak sadece sanat eserleriyle bağlantılı kavram ve problemleri ele alır. Gün batımı, doğaya ait bir güzelliktir, dolayısıyla sanat felsefesinin dışındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi, karma sanat sınıflandırması içine giren sanat dalıdır?

Opera

Edebiyat

Müzik

Heykel

Mimari

Açıklama:

Opera, müziği olduğu kadar sözcükleri de kullanır, bu nedenle karma snatlar içinde yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi, sanatı belirleyen asli özelliğin ya da özün temsil (mimesis, taklit) olduğunu savunan ilk filozoftur?

Platon

Aristoteles

Kant

Hume

Wittgenstein

Açıklama:

Mimetik, temsile dayalı sanat anlayışının en önemli savunucusu, sanatı mimesis ya da taklit olarak tanımlayan Platon'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdaki sanat akımlarından hangisi, sanatın özünü "ifade" olarak gören sanat anlayışını savunur?

Romantizm

Gerçekçilik (Realizm)

Doğalcılık (Natüralizm)

Sembolizm

Gerçeküstücülük (sürrealizm)

Açıklama:

Sanatı ifade olarak gören bu sanat anlayışının en önemli temsilcileri daha ziyade romantiklerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Sanat tarihine göre "özcü sanat" anlayışı ne zaman son bulmuştur?

20. yüzyıl

19. yüzyıl

14. yüzyıl

21. yüzyıl

16. yüzyıl

Açıklama:

Yirminci yüzyıla gelindiğinde, özcü yaklaşım önemli ölçüde son bulur. Daha doğru bir deyişle yirminci yüzyılın sanatı, onun özsel bir özelliği yoluyla tanımlama çabalarının ağır bir darbeyle karşılaştığı bir dönem olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi "özcü sanat" anlayışına karşı çıkan sanat kuramıdır?

Marksist Sanat

Formalist sanat

İfadeci sanat

Temsil olarak sanat

Taklit olarak sanat

Açıklama:

Özcülük karşıtı veya anti-özcü teoriler, sanatı belirleyen değişmez bir özün olmadığı görüşüyle karakterize olurlar. Marksist sanat anlayışı da özcülük karşıtıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

“__I__öznenin __II__, estetik bir __III__ile yönelmesinden sonra ortaya çıkan __IV__, __V__ meydana getirir.”
Yukarıdaki metin estetiğin genel bir tanımını vermektedir. Buna göre, boş bırakılan numaralandırılmış yerlere aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?

I: Birey, II: sanata, III: yargı, IV: estetik tutum, V: sanat metafiziğini

I: Sanatsal, II: yapıta, III: yargı, IV: estetik tutum, V: epistemolojik estetiği

I: Estetik, II: nesneye, III: tutum; IV: estetik yargı; V: estetiğin ontolojisini

I: Estetik, II: sanat yapıtına, III: yargı, IV: tutum, V: doğru değerlendirmeyi

I: Estetik, II: sanat olgusuna, III: tutum, IV: değerlendirme, V: estetik yargıyı

Açıklama:

Cümlenin tamamlanmış hali şöyle olmalıdır: “Estetik öznenin nesneye, estetik bir tutum ile yönelmesinden sonra ortaya çıkan estetik yargı, estetiğin ontolojisini meydana getirir”. Doğru yanıt C’dir.
Estetik Fenomenlerin Felsefesi Olarak Estetik

Doğru Cevap: C

Soru 22

I. Sanat yapıtı II. İnsan bedeni III. Sanat üzerine düşünen filozof
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri estetik nesne olarak değerlendirilmeye uygundur?

I ve II

Yalnız I

Yalnız II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İnsanın estetik ilgisinin veya tutumunun konusu olan her şey, “estetik nesne” kategorisi içine girer. Estetik nesne, bir sanatçı tarafından yaratılmış bir sanat yapıtı olabileceği gibi (madde I), insanın yaratıcı etkinliğinin sonucu olmayıp hazır bulunan doğal bir şey, örneğin bir doğa manzarası ya da insan bedeni de (madde II) olabilir. Oysa sanat üzerine düşünen filozof, daha çok estetik özne olarak değerlendirilebilir. Doğru yanıt A’dır.
Estetik Fenomenlerin Felsefesi Olarak Estetik

Doğru Cevap: A

Soru 23

I. Estetik yargıların geçerliliğinden söz edilebilir.
II. Estetik yargı, estetik yaşantının nesnelleşmesidir.
III. Estetik yargılar genel-geçer biçimde doğru/yanlış olabilir.
IV. Estetik yargı, estetik nesnelliğin dışavurumudur.
Estetik yargılar hakkında yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız IV

III ve IV

II ve III

I ve II

Yalnız I

Açıklama:

Estetik yargılar, beğeni yargıları olduklarından, onların doğruluğundan değil, olsa olsa geçerliliklerinden söz edilebilir (madde I doğru, III yanlıştır). Ayrıca, estetik yargı, kişisel estetik yaşantının dışlaşması/ nesnelleşmesidir, fakat bu beğeni yargısı, beğenen/değer biçen bir öznenin dışavurumudur (madde II doğru, IV yanlıştır). Doğru yanıt D’dir.
Estetik Fenomenlerin Felsefesi Olarak Estetik

Doğru Cevap: D

Soru 24

“_I_ yaklaşımı, estetik niteliklerin _II_ olduğu görüşüne karşıdır; çünkü estetik deneyimdeki etkilenimlerin, _III_ nitelikleriyle ilgili bilgi olmadığını savunur” ifadesinde, boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?

I: Estetik pragmatizm; II: öznede; III: sanatsal kurumların

I: Estetik hazcılık; II: sanat kurumlarında ; III: sanatçının

I: Estetik nesnelcilik; II: nesnelerde; III: üreticinin

I: Estetik mutlakçılık; II: nesnelerde; III: sanatçının

I: Estetik öznelcilik; II: nesnelerde; III: nesnenin

Açıklama:

Seçeneklerde verilenlerle, doğru bilgi aktaracak tek cümle şu olabilir: “Estetik öznelcilik yaklaşımı, estetik niteliklerin nesnelerde olduğu görüşüne karşıdır; çünkü estetik deneyimdeki etkilenimlerin, nesnenin nitelikleriyle ilgili bilgi olmadığını savunur”. Doğru yanıt E’dir.
Estetik Fenomenlerin Felsefesi Olarak Estetik

Doğru Cevap: E

Soru 25

En bilinen estetik değer olarak “güzellik” kavramı hakkında aşağıdakilerden hangisi YANLIŞTIR?

Güzelliği hazcı bir çerçevede ele alan, modern güzellik anlayışıdır.

Güzelliği göreli bir değer olarak ele alan, klasik güzellik anlayışıdır.

Güzelliği mutlakçı biçimde ele alan, klasik güzellik anlayışıdır.

Güzelliği öznel olarak ele alan, modern güzellik anlayışıdır.

Güzelliği nesnel olarak ele alan, klasik güzellik anlayışıdır.

Açıklama:

Klasik güzellik anlayışı güzelliği mutlak ve nesnel bir değer olarak ele alırken, modern anlayışta, güzellik, haz temelli, öznel ve göreli olarak ele alınmıştır (A, C, D ve E seçenekleri doğrudur; fakat B yanlıştır). Doğru yanıt B’dir.
Estetik Fenomenlerin Felsefesi Olarak Estetik

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Pyhtagorasçı yaklaşıma aykırı bir yargıyı dile getirmektedir?

Güzelliğin yalnızca mutlak ve evrensel bir boyutu vardır.

Dünya, unsurları arasında ahenk olduğu için güzeldir.

Müzikteki ahenk, dünyadaki ahengin yansımasıdır.

Dünyadaki ahengin temelinde sayılar vardır.

Güzellikle anlaşılması gereken, aslında ahenktir.

Açıklama:

Pythagorasçı güzellik anlayışında, güzellik ile anlaşılan şey daha çok ahenk olmuştur. Ahengi sayı temeline indirgeyen ve müzikteki ahengi dünyadaki ahengin bir yansıması olarak gören bu anlayış, dünyadaki güzelliği de, onu oluşturan parçalar arasındaki ahenk üzerinden değerlendirir; fakat bu anlayışta güzelliğin mutlak ve evrensel olduğu kadar, göreli bir boyutu da bulunur. Doğru yanıt A’dır.
Estetik Fenomenlerin Felsefesi Olarak Estetik

Doğru Cevap: A

Soru 27

Platon’un sanat anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sanatı hakikate erişimde bir yol olarak görür.

Özcülük karşıtı bir sanat anlayışıdır.

Sanatı bir taklit etkinliği olarak görür.

Sanatta da kendine özgü bir idea arar.

Sanatı, dünyadaki düzeni açıklayıcı olarak görür.

Açıklama:

Platon’un sanat anlayışı, sanatı sanat yapan öz niteliğin taklit olduğunu, bununsa bizi görünüşlere ve tikellere götürdüğünü savunur; böylelikle Platon felsefesinde sanat, gerçekliğin yansımasının da yansıması olarak görülür ve değersizleştirilir. Doğru yanıt C’dir.
Sanat Felsefesi-Özcü Kuramlar

Doğru Cevap: C

Soru 28

Sanatı sanat yapan özün “sanat eserinin formu” olduğunu, hatta formun bütün sanat eserlerindeki ortak payda olduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Benedetto Croce

Clive Bell

Arthur Danto

George Dickie

Louis Althusser

Açıklama:

Özcü sanat kuramlarından biri olan formalizmin 20. yüzyıldaki önde gelen savunucularından olan Clive Bell, tüm sanat eserlerinde bulunan ortak paydanın form olduğunu, bunun da, taklit ve ifadenin aksine, sanatı sanat yapan biricik öz olabileceğini savunmuştur. Doğru yanıt B’dir.
Sanat Felsefesi-Özcü Kuramlar

Doğru Cevap: B

Soru 29

I. Anti-özcülere göre sanat, kültürel ve tarihsel bağlamdan soyutlanmış olarak düşünülemez.
II. Anti-özcüler sanatın özünü kurumlar, devlet, toplum gibi sanat dışı bağlamlarda arar.
III. Anti-özcülük, sanatı tanımlayan unsurlar olarak temsil, ifade veya formdan biri üzerinde odaklanır.
IV. Anti-özcüler, sanatın özünü estetik/sanatsal unsurlarda aramaları bakımından, içselcidirler.
Anti-özcü sanat anlayışları hakkında yukarıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?

III ve IV

II ve IV

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

Açıklama:

Özcülük karşıtı sanat kuramları, sanatı sanat yapan bir öz aramak yerine, onu, kurumlar, devlet, toplum gibi sanat dışı bağlamlar üzerinden temellendirirken; sanatın kültürel ve toplumsal bağlamdan soyutlanmış olarak düşünelemeyeceğini ısrarla vurgularlar (madde I ve II doğru, III ve IV yanlıştır). Doğru yanıt E’dir.
Sanat Felsefesi

Doğru Cevap: E

Soru 30

I. Theodor Adorno II. Louis Althusser
III. Arthur Danto IV. George Dickie
Yukarıdaki düşünürlerden hangisi/hangileri Marxist bir sanat anlayışını savunmuştur?

Yalnız IV

III ve IV

I ve III

I ve II

Yalnız II

Açıklama:

Sanatın toplum için olduğunu savunan Marxist sanat anlayışının kurucu ve savunucuları arasında Louis Althusser, Theodor Adorno ve Georg Lukács sayılabilir. Oysa Arthur Danto tarihselci, George Dickie de kurumsalcı bir sanat anlayışını savunmuşlardır; Marxist sanat anlayışıyla bu yaklaşımların tek ortak noktaları, özcülük karşıtı olmalarıdır. Doğru yanıt D’dir.
Sanat Felsefesi-Özcülük Karşıtı Kuramlar

Doğru Cevap: D

Soru 31

Beğeni problemini çözmek için estetik yargılara normatif bir boyut kazandırma girişiminde bulunan düşünür hangisidir?

Hume

Aristoteles

Kant

Platon

Hegel

Açıklama:

Beğeni problemi, estetik yargının salt hoşlanma ya da hazza dayanan öznel olarak hissedilmiş temelini, neredeyse sınırsız bir rölativizme düşmeden koruyamama problemi olarak bilinir. Problemi bertaraf etmeye yönelik en ciddi çaba, estetik yargılara normatif bir boyut kazandırma teşebbüsünde bulunan Kant’tan gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Sanat eserinin ses, renk, söz benzeri birtakım araçların kullanılmasıyla hayata geçirilen boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

Anlam

Değer

İçerik

Soyut

Fiziki

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Estetiğin üzerinde yoğunlaştığı temel değer aşağıdakilerden hangisidir?

Doğruluk

İyilik

Sahicilik

Adalet

Güzellik

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Felsefede güzelliği daha çok öznel bir değer olarak inceleyen modern geleneğin diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?

Pythagorasçı gelenek

Nesnelci gelenek

Hazcı gelenek

Mutlakçı gelenek

Bağlamcı gelenek

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdaki filozoflardan hangisi ifadeci sanat anlayışının en önemli temsilcisidir?

Platon

B.Croce

G.Danto

K.Marx

C.Bell

Açıklama:

Özcü sanat teorilerini sınışayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdaki kavramlardan hangisi estetiğin kökeninde yer almaktadır?

Sophia

Episteme

Aisthesis

Kallias

Philein

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi estetik ontolojisinin içerisinde yer almaz?

Estetik Özne

Estetik Yargı

Estetik değer

Estetik Tutum

Estetik Sanat

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Sanatın sınıflandırılması düşünüldüğünde şiir için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sembolik-ritim

İşitsel-plastik

Görsel-ritim

Karma ve yedinci

Plastik-ritim

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakileden hangileri estetiğin ontik bütünlüğünü oluşturan parçalardandır?I. Estetik NesneII. Estetik ÖzneIII. Estetik DeğerIV. Estetik Duygu

I-II

I-III

II-III-IV

I-II-III

I-II-III-IV

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi özcü sanat anlayışlarından birisidir?

Kurumsal Sanat Anlayışı

Tarihsel Sanat Anlayışı

Gerçekçi Sanat Anlayışı

Marksist Sanat Anlayışı

Formalist Sanat Anlayışı

Açıklama:

Özcü sanat teorilerini sınışayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi özcülük karşıtı sanat kuramlardandır?

Formalist Sanat Anlayışı

Kurumsal Sanat Anlayışı

İfadeci Sanat Anlayışı

Temsil Sanat Anlayışı

Ontik Sanat Anlayışı

Açıklama:

Anti-özcü sanat teorilerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi estetik tutumun en önemli özelliğidir?

Kişisel olması

Bilimsel olması

Çıkar gözetmemesi

Adalet gözetmesi

Evrensel olması

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Sanatın toplum için olduğunu savunan sanat kuramı hangisidir?

Temsil Sanat Anlayışı

Özcü Sanat Anlayışı

Formalist Sanat Anlayışı

Marksist Sanat Anlayışı

İfadeci Sanat Anlayışı

Açıklama:

Anti-özcü sanat teorilerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Tarihsel Sanat Anlayışı ile ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sanatın şimdisinin sanatın geçmişi tarafından belirlenir.

Sanat eseri içinde üretilmiş olduğu toplumsal, kültürel ve tarihsel koşullara bağımlıdır.

Sanat sanat dışı unsurlardan bağımsız değildir.

Amerikalı düşünür Arthur Danto tarihsel sanat anlayışının öncüsüdür.

Tarihsel sanat anlayışının temel kavramı sanat dünyasıdır.

Açıklama:

Anti-özcü sanat teorilerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi estetik öznenin temel özelliklerindendir?

Beğeni duygusuna sahip olması

Akli dengesinin yerinde olması

Eğitimli olması

Fiziksel bir engelinin bulunmaması

Tarafsız olması

Açıklama:

Estetik yargının özelliklerini sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi estetik nesnenin temel değeridir?

Adalet

Boyut

Güzellik

Doğruluk

Anlam

Açıklama:

Estetik değerin içeriğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 47

"Mimesis" kavramı ile temsil sanat anlayışına öncülük eden düşünür kimdir?

Platon

Hume

Kant

Croce

Dickie

Açıklama:

Estetik değerin içeriğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi estetiğin ontik bütünlüğünü meydana getiren parçalardan biri değildir?

Estetik özne

Estetik yargı

Estetik nesne

Estetik tutum

Estetik sanat

Açıklama:

Estetik yargının özelliklerini sıralayabileceksiniz.
Estetik nesne, estetik özne, estetik değer, estetik tutum ve estetik yargı estetiğin konusunu, onun ontik bütünlüğünü meydana getiren parçalardır.

Doğru Cevap: E

Soru 49

İnsanın estetik ilgisinin konusu olan doğa manzarası hangi kavramla tanımlanabilir?

Estetik nesne

Estetik özne

Estetik değer

Estetik tutum

Estetik yargı

Açıklama:

Estetik yargının özelliklerini sıralayabileceksiniz.
İnsanın estetik ilgisinin veya tutumunun konusu olan her şey estetik nesne kategorisinin içine girer. Estetik nesne, bir sanatkâr tarafından yaratılmış bir sanat yapıtı olabileceği gibi, insanın yaratıcı etkinliğinin sonucu olmayıp tam tersine onun verili ya da hazır bulduğu doğal bir şey, söz gelimi bir doğa manzarası ya da insan bedeni benzeri bir doğal ürün olabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Antik çağda Yunanlı düşünürlerin güzelliği tanımlamak için kullandığı niteliklerden biri değildir?

Düzen

Birlik

Uyum

Öznellik

İyilik

Açıklama:

Özcü sanat teorilerini sınışayabileceksiniz.
Antik çağda Yunanlı düşünürler, güzelliği düzen, birlik, uyum, oran, ölçü ve iyilik gibi niteliklerin bir birleşimine indirgemişlerdir. Modern felsefe açısından ise güzellik öznel bir açıdan değerlendirilmiş ve güzelliğin göreli olduğu savunulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi estetik tutuma örnektir?

Kır manzarasına gelecekte yapacağı yatırımlar açısından bakan arsa spekülatörü

Romana ticari kaygılarla yaklaşan yayıncı

Bir filmi bir yerinde kendisini görmek için izleyen izleyici

Sanat eserine bilgi elde etme amacıyla yaklaşan bilim insanı

Sanat eserine kendi içinde bir amaç olarak yaklaşan kişi

Açıklama:

Estetik değerin içeriğini açıklayabileceksiniz.
Bir sanat eserine estetik bir tutumla yaklaşan kişi, eseri başka herhangi bir amacın aracı haline getirmeden, ona kendi içinde bir amaç olarak yaklaşan kişidir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Hume ve Kant'ın estetik yargı ile ilgili görüşlerini yansıtan ifade hangisidir?

Estetik yargılar doğru ve yanlış yargılar olmak üzere ikiye ayrılır

Estetik yargıların geçerliliğinden söz edilebilir

Estetik yargılar nesneldir

Estetik yargı ikinci elden bir kaynağa dayanır

Estetik yargı yasa ve kurallar temelinde inşa edilir

Açıklama:

Estetik yargının özelliklerini sıralayabileceksiniz.
Hume ve Kant'ın ortak özelliği, estetik yargıyı, çok büyük ölçüde öznel temeller üzerinde, kişisel beğeniyi dışa vuran beğeni yargısı olarak tanımlamalarıdır. Be¤eni yargıları olarak estetik yargıların “doğruluğu”ndan söz edilemez. Ama onların “geçerliliği”nden söz edilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Sanat, aşağıdaki faaliyet türlerinden hangisi ile ilişkili olarak ortaya çıkmaktadır?

Anlama

Öğrenme

Üretme

Bilme

Eylemde bulunma

Açıklama:

Estetik değerin içeriğini açıklayabileceksiniz.
İnsandaki söz konusu üretme faaliyeti, ya kullanım değeri taşıyan, faydalı şeyler ya da estetik değer taşıyan güzel şeyler meydana getirme faaliyeti olarak gerçekleşir. Bunlardan birincisine zanaat adı verilirken ikincisine sanat adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Estetik terimi felsefeye ilk kez hangi düşünür tarafından dahil edilmiştir?

Kant

Baumgarten

Hume

Wittgenstein

Platon

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.
Estetik terimi felsefe disiplinine Alman düşünür Alexander Baumgarten tarafından dahil edilmiştir. Temel duyum anlamına gelen "aisthesis"sözcüğünden yola çıkan düşünüre göre; estetik, güzelliğe yönelen duyumsal bilgiyi konu edinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi estetik tutumun özelliklerinden biri değildir?

Çıkar gözetmeyen bir tutumdur.

Kendi dışında bir amacı yoktur.

Estetik özneyi estetik nesneye bağlar.

Kişisel ve bilişsel tutumlardan farklıdır.

Pratik tavırla özdeştir.

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.
Estetik tutum, yarar amacına dönük pratik tavrın karşıtıdır. Örneğin, bir manzaraya doğal güzelliği nedeniyle bakmak estetik tutum iken, yatırım amacıyla bakmak pratik bir tavırdır.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi estetiğin "estetik değer yükleme edimi" olarak tarif olunan ontolojik bileşenidir?

Estetik nesne

Estetik özne

Estetik değer

Estetik tutum

Estetik yargı

Açıklama:

Estetik yargının özelliklerini sıralayabileceksiniz.
Estetiğin ontolojisi, "estetik nesne", "estetik özne", "estetik değer", "estetik tutum" ve "estetik yargı" bileşenlerinden meydana gelmektedir. "Estetik öznenin estetik nesneye estetik bir tutumla yönelmesiyle gerçekleşen estetik değer yükleme edimi" olarak tanımlanan ontolojik bileşen ise "estetik yargı" bileşenidir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Zaman ve mekan ölçütüne göre eşleştirildiğinde aşağıdaki sanat dallarından hangisi bu eşleştirmenin dışında kalır?

Mimari

Resim

Dans

Sinema

Şiir

Açıklama:

Özcü sanat teorilerini sınışayabileceksiniz.
Mekana ilişkin sanatlarla zamana ilişkin sanatları birbirinden ayıran "zaman ve mekan ölçütüne göre sınıflandırma"; üç plastik sanatın (mimari, heykel, resim) karşısına üç ritm sanatını (dans, müzik, şiir) koyar. Yedinci sanat olarak da adlandırılan sinema ise, hem mekanla hem de zamanla ilişkili olan bir sanat dalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdaki sanat anlayışı- temel yaklaşım eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Temsil ya da taklit olarak sanat anlayışı- Özcü yaklaşım

Kurumsal sanat anlayışı-Anti-özcü yaklaşım

Marksist sanat anlayışı- Anti-özcü yaklaşım

İfadeci sanat anlayışı- Özcü yaklaşım

Formalist sanat anlayışı-Anti-özcü yaklaşım

Açıklama:

Anti-özcü sanat teorilerini açıklayabileceksiniz.
Sanat anlayışları, özcü ve anti-özcü ya da özcülük karşıtı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Buna göre, "temsil ya da taklit olarak sanat anlayışı", "ifadeci sanat anlayışı" ve "formalist sanat anlayışı" özcü yaklaşımlar iken; özcülük karşıtı ya da anti-özcü yaklaşımlar "Marksist sanat anlayışı", "kurumsal sanat anlayışı" ve "tarihsel sanat anlayışı" olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Robin George Collingwood ve Benedetto Croce hangi sanat anlayışının temsilcileridir?

Kurumsal Sanat Anlayışı

Tarihsel Sanat Anlayışı

Temsil ya da Taklit Olarak Sanat Anlayışı

İfadeci Sanat Anlayışı

Marksist Sanat Anlayışı

Açıklama:

Özcü sanat teorilerini sınışayabileceksiniz.
Robin George Collingwood ve Benedetto Croce ifadeci sanat anlayışının temsilcileridir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Estetik terimini felsefeye sokan, onu felsefenin belli bir alanı ya da disiplinini ifade etmek için ilk kullanan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Alexis de Tocqueville

Konfüçyüs

Alexander Baumgarten

Edmund Burke

Immanuel Kant

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.
Cevap: Estetik terimini felsefeye sokan, onu felsefenin belli bir alanı ya da disiplinini ifade etmek için ilk kullanan kişi ünlü Alman düşünürü Alexander Baumgarten (1714-1762) olmuştur. Onun ilk, temel duyum anlamına gelen aisthesis sözcüğünden yola çıktığı söylenebilir. Estetiğin konu aldığı veya üzerinde yoğunlaştığı duyusal değer, güzelliktir. Nitekim estetiğin güzelliğe yöneldiğini söyleyen bu Alman düşünürüne göre estetik, güzelliğe yönelen duyumsal bilgiyi konu alır. Baumgarten’den sonra da Kant, estetiği güzellik ve beğeni yargıları üzerine felsefi düşünme ya da refleksiyon olarak tanımlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Genellikle sanatsal bir nesnenin şekil, renk, ses, tasarım veya ritim gibi duyusal tezahürlerden doğup insan zihnine bir algısal haz deneyimi, bir anlam ya da doyum sağlayan bir özelliğine ne denir?

Güzellik

Sanat

Felsefe

Edebiyat

Metafizik

Açıklama:

Estetik değerin içeriğini açıklayabileceksiniz.
Estetik bir kavram olarak güzellik, genellikle sanatsal bir nesnenin şekil, renk, ses, tasarım veya ritim gibi duyusal tezahürlerden doğup insan zihnine bir algısal haz deneyimi, bir anlam ya da doyum sağlayan bir özelliği olarak tanımlanır. Bununla birlikte, güzelliğin tam olarak ne olduğu, onun nesnel ve mutlak bir değer mi yoksa öznel ve göreli bir değer mi olduğu, estetiğin uzun tarihinin en önemli sorusunu oluşturur.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Güzelliğin zamansal ve göreli cisimleşmelerinin üstünde ve ötesinde, ezeli ve ebedi bir Güzellik İdeası olduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Pythagoras

Aristo

Hume

Platon

Kant

Açıklama:

Özcü sanat teorilerini sınışayabileceksiniz.
Cevap: Platon’a göre, duyusal dünyada var olan somut şeylerin güzelliği değişebilir veya yok olup gidebilir; bazılarına güzel görünen başkalarına böyle görünmeyebilir. Fakat güzelliğin bu zamansal ve göreli cisimleşmelerinin üstünde ve ötesinde, ezeli ve ebedi bir Güzellik İdeası vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 63

“Beğeni standardına” ampirik bir temel sağlayan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Kant

Hume

Baumgarten

Pythagoras

Carnap

Açıklama:

Estetik değerin içeriğini açıklayabileceksiniz.
Cevap: Hume da güzellik değerinin ya da genel olarak estetik kavramların öznel olduğunu, yani dünyayı belirli şekillerde tecrübe etmek için gerekli psiko-fiziksel donanıma ya da bir “beğeni mekanizması”na sahip insan varlıklarına bağlı bulunduğunu öne sürer. Güzelliğin konumlandığı yerin ya da estetik deneyim ve kavramların temel merkezinin bu beğeni mekanizması olduğunu öne süren Hume’a göre söz konusu yetenek ya da kapasite, sadece bir kimsenin, söz gelimi bir gülün güzel olduğunu öne sürebilmesi olgusunu açıklamakla kalmayıp öznel “beğeni standardına” ampirik bir temel sağlar. Buna göre, uygun renk görüsüne sahip olup belli bir eğitim sürecinden geçmiş insanlar nesneler için uygun renk kavramlarını doğrulukla kullanırlar. Aynı şekilde beğeni duygusu yeterince gelişmiş ve estetik kavramları yerli yerinde kullanmayı öğrenmiş insanlar da, güzellik kavramını rahatlıkla, üstelik başkalarıyla belli ölçüler içinde uyuşacak ve hatta az da olsa bir miktar nesnellik temin edecek şekilde kullanırlar. Çünkü Hume’a göre, dünyada bir beğeni farklılığı ve çeşitliliği olmakla birlikte, bu çeşitlilik içerisinde herkes tarafından beğenilmekte olan sanat eserleri de ortaya çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 64

"Theoria", "praxis" ve "poiesis" faaliyet türlerinin ilişkisi, estetik değer taşıyan güzel şeyler meydana getirdiğinde hangi adı alır?

Sanat

Zanaat

Matematik

Fizik

Felsefe

Açıklama:

Özcü sanat teorilerini sınışayabileceksiniz.
Sanat, insanda söz konusu olan üç ayrı faaliyet türünden biriyle ilişkili olarak ortaya çıkar. İlk kez Aristoteles tarafından sınıflandırılıp temellendirilen bu üç faaliyetten birincisi anlama, öğrenme veya bilme faaliyetidir (theoria). İkincisi eylemde bulunma (praxis), üçüncüsü de bir şeyler vücuda getirme veya üretim faaliyetidir (poiesis). İnsandaki söz konusu üretme faaliyeti, ya kullanım değeri taşıyan, faydalı şeyler ya da estetik değer taşıyan güzel şeyler meydana getirme faaliyeti olarak gerçekleşir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi, “anlamlı formun” sanatsal eserin yegâne ölçütü olduğunu öne süren kişidir?

Clive Bell

Jean-Paul Sartre

Anthony Ashley Cooper

Frank Sibley

Theodor Wiesengrund-Adorno

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.
20. yüzyılda sanatın özünü belirleme çabalarında, dikkatin odak noktasına soyutlama ve form geçer. Nitekim bu anlayışın en önemli temsilcisi olan İngiliz sanat eleştirmeni Clive Bell’dir (1881-1964). “Anlamlı formun” sanatın yegâne özsel özelliği olduğunu öne süren Bell, sanatsal değerin yegâne ölçütünün sanat eserinin formu, formel özellikleri olduğunu iddia eder. Form, resimden heykele, edebiyattan fotoğrafçılığa, filmden müziğe, danstan mimariye bütün sanat türlerinin ortak paydasını oluşturup bir şeyin sanat eseri statüsüne sahip olabilmesinin gerek koşulu olmakla birlikte yeter koşulu değildir. Çünkü yapı ya da parçaların ahenkli birliği anlamında yapı, neredeyse her şeyin bir özelliği olmak durumundadır. Bell bu yüzden, sanat eseri için yeter koşulun “anlamlı form” olduğunu söyler.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi, sanatın özünü sanatçıda bulan özcükuramı benimsemiş olan, Benedetto Croce tarafından temsil edilen sanat anlayışıdır?

İfadeci sanat anlayışı

Kurumsal sanat anlayışı

Tarihsel sanat anlayışı

Marksist sanat anlayışı

Formalist sanat anlayışı

Açıklama:

Özcü sanat teorilerini sınışayabileceksiniz.
Sanatın özünü sanatçıda bulan özcü yaklaşım Croce tarafından temsil edilen ifadeci sanat anlayışında somutlaşır. İfadeyi pek çok durumda yaratmayla özdeşleştiren Croce’nin bakış açısından sanatçının doğada olmayan, ideal ve mükemmel bir şeyi yaratma süreci, onun doğadan birtakım izlenimler almasıyla başlar. Doğadan aldığı izlenimleri bir senteze tabi tutan sanatçının belli bir ifadeye ulaştığını öne süren Croce’ye göre ifade, sanatçının hayal gücünde, ruhunda meydana gelen ama bir kez olup biten estetik bir yaşantıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Estetik yargı nasıl bir edimdir?

estetik değer yükleme

Estetik yargı, bilimsel yargılardan oluşur.

Estetik yargı, nesnel temellere dayanır.

Estetik yargı, evrensel yargılardan oluşur.

Estetik yargı, genelgeçer yargılardandır.

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.
Doğru cevap a şıkkıdır. Estetik yargı, estetik öznenin estetik nesneye, adına estetik tutum dediğimiz özel bir tavırla yöneldikten sonra, gerçekleştirdiği estetik değer yükleme edimini tanımlar. Yani, estetik yargı, estetik öznenin estetik nesneye, estetik diye nitelenen özel bir tutum ya da yaklaşımla yönelmesinin ardından oluşur. Estetik yargı, bir nesne karşısında hissedilen bir tepkiye dayanır. Öznel temeller üzerinde, kişisel beğeniyi dışa vuran bir beğeni yargısıdır. Bir nesneyle ilgili estetik bir yargı, bir başkasının fikrine, beğenisine, ikinci elden bir kaynağa dayanmak yerine, doğrudan doğruya kişisel tanıklığı gerektirir. Bu nedenle, estetik yargının olabilmesi için özneye ihtiyaç vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisinde estetik nesne olarak sanat eserini oluşturan iki boyut ya da alanın yanlış olarak ifade edilmiştir?

Fiziki değer - Anlamsal değer

Biçimsel değer - İçeriksel değer

Duyumsal değer - Anlamsal değer

Formel değer - İçeriksel değer

Tinsel değer - Etik değer

Açıklama:

Estetik değerin içeriğini açıklayabileceksiniz.
Estetik nesne olarak sanat eserinde fiziki boyut ile anlam boyutu, estetik nesnenin en azından iki farklı değer ihtiva ettiği manasına gelir. Estetik nesnenin, fiziki bir boyutu olduğu kadar anlam boyutu da vardır. Yani, sanat eseri ses, söz, renk benzeri (biçimsel) birtakım araçları kullanarak bir anlam (içerik) aktarır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Felsefi güzellik teorilerinden klasikçi dediğimiz gelenek İlk Çağda hangi düşünürle başlar?

Sokrates

Platon

Pythagoras

Aristoteles

Kant

Açıklama:

Estetik değerin içeriğini açıklayabileceksiniz.
Felsefi güzellik teorilerinin, en azından klasik ve modern olarak ikiye ayrıldığını öne sürebiliriz. Klasik dediğimiz gelenek İlk Çağda, Pythagoras’tan başlayıp on sekizinci yüzyıla kadar sürer.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Güzellik ve estetik yargılarda karşımıza çıkan öznelcilik - nesnelcilik karşıtlığını aşağıdakilerden hangisi karşılar?

İdealcilik - Mutlakçılık

Görecilik - Mutlakçılık

Öznelcilik - Görecilik

Nesnelcilik - Mutlakçılık

Rölativist - Görecilik

Açıklama:

Estetik yargının özelliklerini sıralayabileceksiniz.
Güzellik konusunda ve dolayısıyla estetik yargılarda karşımıza çıkan karşıtlık, öznelcilik-nesnelcilik veya görecilik - mutlakçılık karşıtlığıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Salt haz - hoşlanmaya dayanan öznel - rölativist yargı problemine en ciddi şekilde normatif bir çözüm üretmeye çalışan düşünür kimdir?

Kant

Hume

Croce

Danto

Collingwood

Açıklama:

Estetik yargının özelliklerini sıralayabileceksiniz.
Salt haz - hoşlanmaya dayanan öznel - rölativist yargı problemini bertaraf etmeye yönelik en ciddi çaba, estetik yargılara normatif bir boyut kazandırma teşebbüsünde bulunan Kant’tan gelmiştir. Gerçekten de Kant güzellikle ilgili estetik bir yargının ayırt edici yönünün, onun mantıksal biçimi bakımından tekil bir yargı olmasına karşılık, evrensel bir onay talep etmesinden oluştuğunu söyler.

Doğru Cevap: A

Soru 72

İnsanın üç faaliyet alanlarından oluştuğunu ve sanatı bunlardan üçüncüsü olan üretim faaliyetiyle açıklayan düşünür kimdir?

Sokrates

Platon

Aristoteles

Baumgarten

Kant

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.
Sanat, insanda söz konusu olan üç ayrı faaliyet türünden biriyle ilişkili olarak ortaya çıkar. İlk kez Aristoteles tarafından sınıflandırılıp temellendirilen bu üç faaliyetten birincisi anlama, öğrenme veya bilme faaliyetidir (theoria). ‹kincisi eylemde bulunma (praxis), üçüncüsü de bir şeyler vücuda getirme veya üretim faaliyetidir (poiesis). İnsandaki söz konusu üretme faaliyeti, ya kullanım değeri taşıyan, faydalı şeyler ya da estetik değer taşıyan güzel şeyler meydana getirme faaliyeti olarak gerçekleşir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi ifadeci sanat anlayışının temel kategorilerinden biri değildir?

Deha

İfade

Sezgi

Yaratıcılık

Mimesis

Açıklama:

Özcü sanat teorilerini sınışayabileceksiniz.
İfadeci sanat anlayışının temel kategorileri, sezgi, ifade, yaratıcılık, özgünlük ve deha kavramlarından oluşur.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Sanatın özünün “anlamlı form”da bulunduğunu söylerken “ortak payda argümanını” kullanan düşünür hangisidir?

Kant

Croce

Danto

Bell

Collingwood

Açıklama:

Özcü sanat teorilerini sınışayabileceksiniz.
Bell, sanatın özünün “anlamlı form”da bulunduğunu söylerken “ortak payda argümanını” kullanır.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Sanatı konu alan, sanatın bir özü olup olmadığını soruşturan, sanatsal yaratıcılığın mahiyeti, sanat eserinin statüsü üzerinde duran alan hangisidir?

Estetik tutum

Sanat felsefesi

Estetik değer

Fenomenlerin felsefesi

Estetik yargı

Açıklama:

Estetik özne, estetik nesne ve estetik tutum kavramlarını açıklayabileceksiniz.
Sanatı konu alan, sanatın bir özü olup olmadığını soruşturan, sanatsal yaratıcılığın mahiyeti, sanat eserinin statüsü üzerinde duran sanat felsefesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

İnsanın estetik ilgisinin veya tutumunun konusu olan her şey, hangi kategori içine girer?

Sanat felsefesi

Estetik tutum kategorisi

Estetik özne kategorisi

Estetik değer kategorisi

Estetik nesne kategorisi

Açıklama:

Estetik yargının özelliklerini sıralayabileceksiniz.
İnsanın estetik ilgisinin veya tutumunun konusu olan her şey, estetik nesne kategorisi içine girer.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Sanatsal bir nesnenin, şekil, renk, ses, tasarım veya ritim gibi duyusal tezahürlerinden doğup insan zihnine bir algısal haz deneyimi, bir anlam ya da doyum sağlayan özelliği nedir?

Sanat eseri

Estetik özne

Güzellik

Duyum

Formel değer

Açıklama:

Sanatsal bir nesnenin şekil, renk, ses, tasarım veya ritim gibi duyusal tezahürlerden doğup insan zihnine bir algısal haz deneyimi,
bir anlam ya da doyum sağlayan özellik güzellik olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi sstetik nesnenin değerlerinden biridir?

Duyumsal değer

Tarihsel, kültürel, politik koşullar

Sanat dünyasını meydana getiren otoriteler

Neyin estetik nesne olarak görülebileceği konusunda hemen her şeye açık olunması durumu

Teori

Açıklama:

Duyumsal değerlerdir ki söz konusu değerleri, estetik özne ya da gözlemci, fenomenal nesnenin duyumsal özelliklerinden keyif aldığı, haz elde ettiği zaman idrak etmiş olur. Başka bir deyişle, bir estetik nesnede duyumsal özellik ya da değerleri, söz konusu nesnenin dokusundan, renklerinden, tonundan, kısacası fenomenal nesneden hoşlandığımızda, o bize duyumsal bir keyif verdiği zaman keşfederiz.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdaklerden hangisi özcülüğün tanımıdır?

Özcülük, bir şeyi belirleyen, her ne ise o yapan birtakım özellikler bulunduğu görüşüdür.

Özcülük, sanat eserinin içinde üretilmiş olduğu toplumsal, kültürel ve tarihsel bağlamdan hareketle ele alınması gerektiğini öne sürer.

Özcülük, toplumdaki bazı birey ya da grupların insan elinden çıkma herhangi bir eseri bir “vaftiz etme” eylemi yoluyla bir sanat eserine dönüştürme güç ve yeteneğine sahip bulunduğunu ileri sürer.

Özcülük, geçmişte sanat eseri olarak görülmüş, bugün aynı şekilde değerlendirilen bu binlerce farklı sanat eserinin ortak olarak iki farklı şeye sahip olması gerektiğini öne sürer.

Özcülük, evrensel sanat” tasavvurundan uzaklaşarak neyin sanat eseri olarak görüleceğinin zamana ve yere bağlı olarak değiştiğini savunur.

Açıklama:

Sanatı başka disiplinlerden ayıran bir özün var olduğunu, yani sanatı belirleyen asli birtakım özellikler bulunduğunu öne süren özcülüktür. Özcü sanat anlayışı üç ana kategoriye ayrılır. Buna göre özcü teoriler sanatın özünü ya sanatsal faaliyette ya sanatçıda ya da sanat eserinde arar.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Taklitçi teori ile ifadeci anlayış arasındaki fark nedir?

Taklitçi teori felsefeyi estetiğin dışında bir yere konumlanır, ifadeci anlayış felsefeyle sosyoloji arasında tam ortalarda bir yerde bulunur.

Taklitçi teori sanatın toplumsal gerçekliğini yansıtmak ifadeci anlayış ise burjuva sanatının sahip olmadığı bir düzen ve hakikati içerir.

Taklitçi teori bütünüyle ideolojik ifadeci anlayış ise yetkinlikten yoksun, yanlış ve çarpık bir gerçekliktir.

Taklitçi teorinin sanatta beceri ve yeteneğe büyük bir önem verdiği yerde, ifadeci anlayış bu ustalık ve yeteneğin önemini göz ardı eder.

Taklitçi teori kapitalizmin dünyasıyla ilgili bir şeyler aktarırken ifadeci anlayış ise dünyaya dair kavrayışımızı güçlendirir.

Açıklama:

Taklitçi teorinin sanatta beceri ve yeteneğe büyük bir önem verdiği yerde, ifadeci
anlayış bu ustalık ve yeteneğin önemini göz ardı eder, hatta bunun sanatın önemini azalttığını öne sürer. Çünkü bu anlayışta hissetmek üretmekten çok daha önemlidir; özgün yaratıcı edim sanatçının ruhunda ya da aklında olup bunu ifade edip etmemek sanatçının kendi seçimidir.

Doğru Cevap: D

Soru 81

İfadeci sanat anlayışının en önemli temsilcilerinden biri olan Benedetto Croce’nin ifadeci teoriyle özdeşleşecek kadar öne çıkmasının sebebi nedir?

Evrensel sanat tasavvurundan uzaklaşarak neyin sanat eseri olarak görüleceğinin zamana ve yere bağlı olarak değiştiğini savunur.

Temsil-ifade ayrımını çağdaş sanat felsefesinin önemli kavramsal araçlarından biri haline getirmiş kişidir.

Denizin karaya atmış olduğu, kıyıdan alınarak sanat galerisinde sergilenen bir tahta parçasının bile, üzerinde çalışılmış bir ürün olmak anlamında “insan elinden çıkma bir eser” olabileceğini ima eder.

Sanatın toplumsal gerçekliği yansıtmak yerine, bu gerçekliğin yetkin bir gerçeklik olması, yani yanlışlıktan ve çarpıklıktan kurtulması için, ona rehberlik etmesi gerektiğini söyler.

Sanatın sanat olma niteliğini kaybetmeden yapmasını talep eder.

Açıklama:

Kavram ile sezgi arasında bir ayrım yapan, sezginin bir nesnenin bireyselliğiyle tanışıklığı ifade ettiği yerde, kavramın sadece bir sınışama aracı olarak ortaya çıktığını belirten Croce’de kavram-sezgi ayrımına temsil-ifade ayrımı tekabül ederken sezgiyle ifade özdeşleşir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Clive Bell sanatın özünün “anlamlı form”da bulunduğunu söylerken neye işaret etmiş olabilir?

Estetik duyguya

Devrimci sanata

Bilimsel kavrayışa

Dünyanın doğrulukla, yani gerçekte olduğu şekliyle algılanması ve kavranmasına

Sanatın entelektüel bir faaliyet olarak ne olduğuna dönük bir ilgiye

Açıklama:

Bell’e gore gerçek sanat eserlerinin söz konusu estetik duyguyu yaratmalarının nedeni, onların anlamlı forma sahip olmalarıdır. Anlamlı form eserin parçaları arasındaki belirli bir birlik ilişkisi olup eserin yapısının ayırt edici özellikleriyle ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Formalist sanat anlayışı nedir?

Sosyal dünyanın olduğu gibi kalmasında veya statükonun korunmasında çıkarı olanlar tarafından yanlış ve çarpıtıcı bir biçimde sunulmasından başka bir şey değildir.

Dünyayı gerçekte olduğu şekliyle gösteren bir temsil olmayıp onu insanların olduğunu sandıkları ya da düşündükleri şekliyle sunan bir yansımadır.

Gerçekliği olduğu gibi gösteremeyip bir anlamda gizlediği için, hiç kuşku yok ki ideolojiktir.

Marksist perspektiften bakıldığında, formalist sanat anlayışı her şeyden önce entelektüel bir faaliyet olarak anlaşılır.

Özcü bir sanat anlayışı olarak sanatın özünün, sanat eserinde bulunduğunu ve sanat eserini belirleyen şeyin form olduğunu öne sürer.

Açıklama:

Sanat eserinin özerkliğini temin etmeye çalışan bir yaklaşım olarak formalist sanat anlayışı, edebiyatta, müzikte, mimaride veya başka herhangi bir sanat dalında sanat eserinin değerinin, başka hiçbir şey tarafından değil de sadece eserin formu tarafından belirlendiğini öne sürer.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Marksist sanat anlayışı için aşağıdakilderden hangisini söylemek mümkündür?

Marksist sanat anlayışı, yirminci yüzyılda felsefi estetiğe sosyolojik bir alternatif yaratan önemli bir sanat görüşüdür.

Temsil ve benzeri bütün özellik ya da “hayat değerleri”nin estetik değerlemenin dışında tutulması gerektiğini öne süren Bell, sanatsal değerin yegâne ölçütünün sanat eserinin formu, formel özellikleri olduğunu iddia eder.

Marksist sanat anlayışı, sanat eseri için yeter koşulun “anlamlı form” olduğunu söyler.

Marksist sanat anlayışı, temsili veya taklitçi sanat teorisiyle ifadeci sanat kuramına karşı ciddi bir alternatif olarak öne sürülmüş olup “ortak payda argümanı”ndan yola çıkar.

Marksist sanat anlayışı, formun sadece sanata özgü olduğunu bildirir.

Açıklama:

Marksist sanat anlayışında, Marx tarafından ortaya konan “temel” ve “üstyapı” topografyasının genel bağlamı içinde, edebiyat metinlerinin form ve içeriğini, bu metinleri içinde oluşturulmuş oldukları ekonomik, politik ve ideolojik ilişkilere gönderimle açıklama yönünde bir teşebbüs hep olagelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi kurumsal sanat anlayışı ile ilgili doğru bir ifadedir?

Sanatın mucizesi, bu verileri bir başka dünyanın içine sokmak üzere, içinde yaşadığımız dünyadan koparmasıdır.

Özcülük karşıtı sanat anlayışı, sanatı, “kurumsal yapılarla” veya “sanat dünyası”yla ilişki üzerinden ele alan kurumsal sanat anlayışıdır.

Her sanat eserinin, biri formel yönü, diğeri ise formel olmayan boyutu olmak üzere, iki ayrı boyutu ya da yönü olduğunu varsayar.

Form üzerinde yoğunlaşmakla birlikte, formun anlamı konusunda zaman zaman farklı tasarımlar geliştirir.

Sanattaki yaratma veya sanatçının yaratması, ilahi bir yaratma ya da yoktan var etme değildir.

Açıklama:

Kurumsal sanat anlayışı, insan elinden çıkma bir nesnenin, onu sanat eseri olarak belirlemeye yarayan hiçbir özelli- ğinin olmadığını öne sürerken nesneye sanat eseri statüsünün sanat dünyası tarafından verildiğini öne sürer.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi Amerikalı düşünür Arthur Danto’nun sanatın gerek ve yeter koşulları olarak değerlendirilebilecek beş ayrı koşulundan biri değildir?

Sanat eserinin bir şey hakkında olması

Temsilin sanatçının temsil edilen içerikle ilgili duygularını, inançlarını, kısacası
tutumlarını ifade etmesi gerektiğini öne sürmesi

Eserin bunu metaforlarla yaptığını söyler. O, sanatta ifadenin metaforla örtüştüğünü söylemesi

Metaforik temsil ve ifadenin tarihsel bağlamından ayrılmaz olduğunu dile getirmesi

Eleştirmenler tarafından övülen ve gişe başarısı yüksek olan film ya da kitapların sanat dünyasındaki kabulü

Açıklama:

Arthur Danto’ya göre, Sanat eserinin bir şey hakkında olması, yani onun bir konusunun bulunması, temsil ettiği bir şeyin bulunması gerekir. temsilin sanatçının temsil edilen içerikle ilgili duygularını, inançlarını, kısacası tutumlarını ifade etmesi gerektiğini öne sürer. eserin bunu metaforlarla yaptığını söyler. O, sanatta ifadenin metaforla örtüştüğünü söylerken bir yandan da metaforik temsil ve ifadenin tarihsel bağlamından ayrılmaz olduğunu dile getirir. Buna göre, bir kategori olarak sanat dinamik olup neyin sanat sayılacağı tarihsel koşullar tarafından belirlenir. O, nihayet sanatsal temsil ve ifadenin içeriğinin büyük ölçüde yorum tarafından oluşturulduğunu söyler.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Estetik terimini felsefeye sokan düşünür kimdir?

David Humen

Auguste Comte

Homeros

Alexander Baumgarten

Benedetto Croce

Açıklama:

Terimi felsefeye sokan, onu felsefenin belli bir alanı ya da disiplinini ifade etmek için ilk kullanan kişi, ünlü Alman düşünürü Alexander Baumgarten (1714-1762) olmuştur. Onun ilk, temel duyum anlamına gelen aisthesis sözcüğünden yola çıktığı söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Estetiğin ontolojik bütünlüğü aşağıdaki hangi unsurlardan oluşur?

Estetik nesne, estetik becerisi, estetik tutum, estetik ifade, estetik özne

Estetik nesne, estetik özne, estetik değer, estetik tutum, estetik yargı

Estetik becerisi, estetik özne, estetik değer, estetik tutum, estetik yargı

Estetik his, estetik becerisi, estetik, tutum, estetik değer, estetik yargı

Estetik değer, estetik tutum, estetik özne, estetik ifade, estetik his

Açıklama:

Estetik nesne, estetik özne, estetik değer, estetik tutum ve estetik yargı estetiğin konusunu, onun ontik bütünlüğünü meydana getirir. Yani, estetiğin ontolojisi, belli bir beğeni duygusuna sahip estetik öznenin belli bir estetik değer taşıyan estetik nesneye, estetik diye nitelenen özel bir tutum ya da yaklaşımla yönelmesinin ardından verilen estetik yargıdan oluşur.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Gördüğü bir Van Gogh tablosunu beğenen kişi

Sosyal medyada arkadaşları tarafından beğenilen kişi

Sergiye katılan herkes tarafından ilgi gören bir heykel

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri estetik özneye örnek olarak gösterilebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Estetik özne bir estetik nesneyi algılayan, algılamakla kalmayıp onu kavrayan ve ondan estetik olarak hoşlanan, estetik haz duyan bilinç ve beğeni varlığıdır. Buna göre I’ de bir nesneyi algılayan, algılamakla kalmayıp onu kavrayan ve ondan estetik olarak hoşlanan, estetik haz duyan bir kişiden söz etmektedir. Ancak II ve III de böyle bir durum söz konusu değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Çıkar ilişkisi söz konusudur.

Kişisel tavır ile ilişkilidir.

Kendisi dışında hiçbir amacı yoktur.

Yukarıdakilerden hangisi estetik tutum hakkında söylenemez?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Estetik tutum çıkar gözetmeyen bir tutumdur. Onun kendi dışında bir amacı yoktur. Estetik tutumun kişisel tavırla da ilişkisinin olmaması gerekir. Başka bir deyişle, bir sanat eserini kendi hayatıyla ilişkisi ekseninde ele alan, bir tiyatro oyununu veya bir filmi bir yerinde kendisini görmek için seyreden birinin tavrı, kişisel bir tavır olup onun estetik tavırla ilişkisi yoktur.

Doğru Cevap: D

Soru 91

Filozofları estetik alanında en fazla meşgul eden konu aşağıdakilerden hangisidir?

Estetik değeri

Haz

Estetik duygusu

Estetik ve ahlak ilişkisi

Sanatın tanımlanması

Açıklama:

Filozofları estetik alanında en fazla meşgul eden konu, sanatın özünü ya da neliğini ortaya koyma, sanatsal yaratıcılığın mahiyetini belirleme, kısacası sanatı tanımlama konusu olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 92

Analitik felsefe

Sanat sosyolojisi

Göstergebilim (Semiyotik)

Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri yirminci yüzyıla gelindiğinde özcü yaklaşımın önemli ölçüde son bulmasını besleyen önemli kaynak ya da kaynaklardır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sanatta anti-özcülüğü besleyen iki önemli kaynak olmuştur. Bunlardan birincisi, analitik felsefedir. Nitekim bu felsefe geleneği içinde yer alan ünlü düşünür Wittgenstein, klasik ya da özcü sanat anlayışlarından hiçbirinin sanatı belirleyen bütün gerek ve yeter koşulları ifade edemediğini ve dolayısıyla, sanatın özünü ortaya koyamadığını belirtir. Bunun da en önemli nedeni, böyle bir özün olmaması ihtimali, hatta gerçeğidir. Özcülüğe indirilen darbenin diğer ayağı ise sanat sosyolojisinde bulunur. Dilin kendisinin tarih içinde ortaya çıkmış kültürel bir ürün olduğu gözleminden hareket eden sosyolojik yaklaşım, sanat üzerine spekülasyonda bulunan filozofların kendilerini kültürel bağlamdan ve tarihsel gelişmeden soyutladıklarını ileri sürer.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Sanat alanında öne sürülmüş en eski teori aşağıdakilerden hangisidir?

Yansıtmacı sanat anlayışı

İfadeci sanat anlayışı

Formalist sanat anlayışı

Marksist sanat anlayışı

Tarihsel sanat anlayışı

Açıklama:

Sanat alanında öne sürülmüş olan en eski teori, sanat faaliyetini bir tür taklit (mimesis) olarak gören Platon’un mimetik veya yansıtmacı sanat anlayışıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi Marksist sanat anlayışının savunduğu düşüncelerden biri değildir?

Sanat bilim ile ideolojinin ortasında bir yerdedir.

Sanat gerçekliği bir anlamda gizlediği için ideolojiktir.

Sanat toplum içindir.

Sanat entelektüel bir faaliyettir.

Sanatın özü sanat eserinin formunda bulunur.

Açıklama:

Marksist perspektiften bakıldığında, sanat her şeyden önce entelektüel bir faaliyet olarak anlaşılır. “Sanatın toplum için olduğunu” ileri süren Marksist sanat anlayışı, aynı zamanda gerçekçi sanat teorisi olarak da bilinir. Marksist görüş, sanatı bilim ile ideolojinin ortasına bir yere yerleştirirken, bununla önce sanatın hayal gücüne dayandığını, sonra da sanatın ideolojiye ya da bilime yaklaşabileceğini anlatmak ister. Sanat, gerçekliği olduğu gibi gösteremeyip bir anlamda gizlediği için, hiç kuşku yok ki ideolojiktir. Ancak sanatın özünün sanat eserinin formunda bulunduğunu ileri süren düşünce formalist sanat anlayışına ilişkin bir düşüncedir.

Doğru Cevap: E

Soru 95

Bir eserin sanat eseri olabilmesi için insan yapımı olması ve ona sanat eseri diyebilecek bir sanat dünyasının bulunması gerektiğini savunan sanat anlayışı hangisidir?

Tarihsel Sanat Anlayışı

Kurumsal Sanat Anlayışı

Formalist Sanat Anlayışı

Marksist Sanat Anlayışı

İfadeci Sanat Anlayışı

Açıklama:

Kurumsal sanat anlayışına göre sanat eseri olarak kabul edilen bütün bu farklı nesneler, her şeyden önce insan yaratısı olan, yani doğada hazır bulunmuş olmaktan ziyade, üzerinde şu ya da bu ölçüde çalışılmış olan eserlerdir. İkinci ve çok daha önemli koşul ise insan elinden çıkma bu ürüne sanat eseri statüsü atfedecek olan bir sanat dünyasının varlığıdır. Çünkü bir nesnenin sanat eseri statüsü kazanabilmesi için gerek koşul onun insan elinden çıkmış olması ise esas önemli koşul, sanat dünyasının varlığıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Özcülük karşıtı ya da anti-özcü kuramlar aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Formalist Sanat Anlayışı - Marksist Sanat Anlayışı - Kurumsal Sanat Anlayışı

Marksist Sanat Anlayışı - Kurumsal Sanat Anlayışı - Tarihsel Sanat Anlayışı

Yansıtmacı Sanat Anlayışı - İfadeci Sanat Anlayışı - Formalist Sanat Anlayışı

Tarihsel Sanat Anlayışı - Yansıtmacı Sanat Anlayışı - Kurumsal Sanat Anlayışı

İfadeci Sanat Anlayışı - Formalist Sanat Anlayışı - Gerçekçi Sanat Anlayışı

Açıklama:

Yansıtmacı sanat anlayışı, ifadeci sanat anlayışı, formalist sanat anlayışı özcü kuramlar olarak değerlendirilirken Marksist sanat anlayışı, kurumsal sanat anlayışı, tarihsel sanat anlayışı anti-özcü kuramlar olarak değerlendirilir.

Doğru Cevap: B

Soru 97

Aşağıdakilerden hangisi fenomenlerin felsefesi olarak “estetik” in ele aldığı boyutlardan biri değildir?

Estetik özne

Estetik nesne

Estetik yargı

Estetik özü

Estetik değeri

Açıklama:

Fenomenlerin felsefesi olarak estetik; estetik özne ve nesneyi, estetik yargıyı, estetik değeri, estetik tutumu, vb. bütün boyutlarıyla ele alır.

Doğru Cevap: D

Soru 98

Estetik tutumun yarar amacına dönük olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Pratik tavrın tam karşıtıdır.

Pratik bir tavırdır.

Bilişsel bir tutumdur.

Kişisel bir tavır sergilemek.

Ticari kaygılar beslemek.

Açıklama:

Sanat eserlerine veya güzel diye nitelenen doğal ürünlere yaklaşmanın estetik olmayan yolları da olduğundan hareketle, ne olmadığı gösterilerek olumsuz bir biçimde tanımlanma yoluna gidilmiştir. Bu açıdan bakıldığında, estetik tutumun yarar amacına dönük pratik tavrın tam karşıtı olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 99

Estetik yargıyı ayrıntılı olarak inceleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Alexander Baumgarten

Kant

Croce

Bell

Collingwood

Açıklama:

Düşünce tarihinde, özellikle de modern zamanlarda estetiğin nesnel temellerinden koparılmasının bir sonucu olarak ilk ve en ayrıntılı bir biçimde ele alan düşünürler Hume ve Kant olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 100

Güzellik konusunda ve dolayısıyla estetik yargılarda karşımıza çıkan karşıtlık aşağıdakilerden hangisidir?

Görecilik - Nesnelcilik

Görecilik - Öznelcilik

Görecilik - Mutlakçılık

Mutlakçılık - Nesnelcilik

Mutlakçılık - Öznelcilik

Açıklama:

Güzellik konusunda ve dolayısıyla estetik yargılarda karşımıza çıkan karşıtlık, öznelcilik-nesnelcilik veya görecilik-mutlakçılık karşıtlığıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 101

Hegel’in hiyerarşik sınıflamasına göre en yüksek sanat aşağıdakilerden hangisidir?

Mimari

Şiir

Müzik

Resim Sanatı

Heykel Sanatı

Açıklama:

En maddi sanat olan mimari en aşağıda bulunur; ondan sonra heykel sanatı gelir. Resim sanatı, heykelin maddiliğinden bir adım daha uzaklaşmış bir sanattır; o, üç boyutlu mekânı ve nesneleri iki boyutlu bir yüzey üzerinde tasvir eder. Resim bundan dolayı, dikkati, cisimsel hareketin fiziki mekânından hayal gücünün ve tinin içsel mekânına yöneltir. Müzik, mekânı tamamen terk edip kendisini zamanla sınırlar. Zaman mekândan daha ideal olduğu gibi, müzik de dış dünyadaki olayları değil, tinin içsel hayatını, duygu hayatını anlatır. Hegel’in hiyerarşik sınıflamasına göre, şiirde duyusalın rolü daha da azaldığı ve onda önemli olan tek şey aktarılan anlam olduğu için, şiir en yüksek sanattır.

Doğru Cevap: B

Soru 102

Taklitçi teorinin rakibi aşağıdakilerden hangisidir?

Temsil olarak sanat

İfadeci Sanat

Formalist Sanat

Marksist Sanat

Kurumsal Sanat

Açıklama:

Taklitçi teorinin rakibi ifadeci kuramdır.

Doğru Cevap: B

Soru 103

Anlamlı Form kavramını, sanat eserinin alımlayıcısında yarattığı estetik duyguyu açıklayan çağdaş temsilci hangisidir?

Temsil olarak sanat

Kant

Collingwood

Danto

Bell

Açıklama:

Anlamlı Form kavramını, sanat eserinin alımlayıcısında yarattığı estetik duyguyu açıklayan çağdaş temsilci Bell'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 104

Aşağıdakilerden hangisi özcü bir sanat anlayışıdır?

Marksist Sanat Anlayışı

Kurumsal Sanat Anlayışı

Tarihsel Sanat Anlayışı

Formalist Sanat Anlayışı

Toplumsal Sanat Anlayışı

Açıklama:

Anti-özcü sanat üç ana teoride incelenir. Bunlardan birincisi, Marksist veya toplumsal sanat anlayışıdır. Bu anlayış, sanatı ideolojinin veya toplumun hizmetine koşar. İkincisi, sanatı kurumsal yapılara tabi kılan kurumsal sanat anlayışıdır. Üçüncüsü Tarihselci sanat anlayışı da sanatı sanat dışı birtakım unsurlara tabi kılar. Çünkü sanatın, sanat eserinin içinde üretilmiş olduğu toplumsal, kültürel ve tarihsel bağlamdan hareketle ele alınması gerektiğini öne sürer.Formalist sanat anlayışı ise özcü kuramlar kategorisi altında toplanır.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Kurumsal sanat anlayışına karşı çıkanların öne sürdükleri en önemli iddia aşağıdakilerden hanisidir?

Döngüsel bir sanat tanımından muzdarip olması

Sanatın özerkliğini koruması

Sanatı kurumsal yapılara bağlaması

Sanata yüksek değer biçilmesi

Sanat eserinin sanat dünyası tarafından vaftiz edilmesine izin vermesi

Açıklama:

Kurumsal sanat anlayışına karşı çıkanlar, ikinci olarak yaklaşımın, tıpkı anlamlı form kuramı gibi, döngüsel bir sanat tanımından muzdarip olması olgusuna gönderme yaparlar. Buna göre, teori, sanat dünyasını meydana getiren otoritelerin kendisine sanat eseri statüsünü vermeyi uygun gördükleri şeyin sanat olduğunu söyler. Söz konusu insanları sanat dünyasının üyeleri yapan şey ise onların insan elinden çıkma bir şeye sanat eseri statüsü yükleyebilme kapasiteleridir. Durum böyle olduğunda, teori “sanat eseri” ile “sanat dünyasının üyesi” terimlerini birbirleri yoluyla tanımlama hatasına, yani bir döngüsellik yanlışına düşmüş olur.

Doğru Cevap: A

Soru 106

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi modern güzellik anlayışı içerisinde yer alır?

Güzelliği mutlak ve nesnel bir değer olarak ele alır

İlk Çağda, Pythagoras’tan başlayıp on sekizinci yüzyıla kadar sürer

Güzelliğin esas itibarıyla doğada, müzikte ve matematiksel teoriler türünden entelektüel yapımlarda örneklendiğini düşünür

Güzellik, realist ve nesnel boyutunu büyük ölçüde kaybederek esas itibarıyla
öznel bir açıdan değerlendirilir

Güzelliğin mutlak ve evrensel bir boyutu kadar, göreli bir boyutundan söz etmek mümkündür.

Açıklama:

Modern güzellik anlayışı güzelliği öznel bir açıdan değerlendirir.

Doğru Cevap: D

Soru 107

Yarar amacına dönük pratik tavrın tam karşıtı olan ve kendi dışında bir amacı olmayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Estetik özne

Estetik nesne

Estetik tutum

Estetik yargı

Estetik değer

Açıklama:

Sanat eserlerine veya güzel diye nitelenen doğal ürünlere yaklaşmanın estetik olmayan yolları da olduğundan hareketle, ne olmadığını gösterilerek olumsuz bir biçimde tanımlanma yoluna gidilmiştir. Bu açıdan bakıldığında, estetik tutumun yarar amacına dönük pratik tavrın tam karşıtı olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 108

Aşağıda verilen estetik yargı ve özellikleriyle ilgili bilgilerden hangisi doğru değildir?

Bir nesneyle ilgili estetik bir yargı, bir başkasının fikrine, beğenisine dayanır

Öznel temeller üzerinde, kişisel beğeniyi dışa vuran beğeni yargısı olarak tanımlanabilir

Bir nesne karşısında hissedilen bir tepkiye dayanır

Yasa ve kuralların estetik yargıda hiçbir rolü yoktur

Salt haz ya da hoşlanmaya dayanan öznel bir temele dayanır

Açıklama:

Estetik yargı, bir nesne karşısında hissedilen bir tepkiye dayanır. Bir nesneyle
ilgili estetik bir yargı, bir başkasının fikrine, beğenisine, ikinci elden bir kaynağa
dayanmak yerine, doğrudan doğruya kişisel tanıklığı gerektirir

Doğru Cevap: A

Soru 109

Hegel'in hiyerarşik düzene göre sıralaması dikkate alındığında en yüksek sanat hangisi olarak kabul edilir?

Mimari

Şiir

Heykel

Resim

Müzik

Açıklama:

Hiyerarşik sıralamaya bakıldığında en aşağı sırada mimari en üst sırada da şiir sanatı bulunur

Doğru Cevap: B

Soru 110

Aşağıdakilerden hangisi klasik sınıflamanın yer vermediği için eleştirilmesine eksik bir değerlendirme olarak görülmesine sebep olan sanat türüdür?

Helkeltraşlık

Dans

Tiyatro

Resim

Müzik

Açıklama:

Üç plastik sanatın (mimari, heykeltıraşlık ve resmin) karşısına, üç ritim sanatı
(dans, müzik ve şiir) konur. Hem mekânla hem de zamanla ilişkili olan sinema
sanatı, bu bakış açısından, yedinci sanat olarak değerlendirilir. Klasik sınıflama,
bununla birlikte romana ve tiyatroya yer vermediği için, eksik bir sınıflama olarak değerlendirilir.

Doğru Cevap: C

Soru 111

Aşağıda verilen sanat teorisi kuram eşleştirmesinden hangisi doğrudur?

Temsil ya da taklit olarak sanat - Özcülük karşıtı kuramlar

İfadeci sanat anlayışı - Özcülük karşıtı kuramlar

Formalist sanat anlayışı - Özcü kuramlar

Kurumsal sanat anlayışı - Özcü kuramlar

Tarihsel sanat anlayışı - Özcü kuramlar

Açıklama:

Taklit, ifadeci ve formalist sanat anlayışı özcü kuramlara girerken, tarihsel ve kurumsal sanat anlayışı özcülük karşıtı kuramlara girer

Doğru Cevap: C

Soru 112

Aşağıdakilerden hangisi özcü sanat teorilerini savunan düşünürlerden arasında sayılmaz?

Platon

Aristoteles

Hume

Croce

Wittgenstein

Açıklama:

Yirminci yüzyıla gelindiğinde, sanatta artık, özcülük karşıtı bir yaklaşım ya da anti-özcülük egemen olur. Sanatta anti-özcülüğü besleyen iki önemli kaynak olmuştur. Bunlardan birincisi, analitik felsefedir. Nitekim bu felsefe gelene¤i içinde yer alan ünlü düşünür Wittgenstein, klasik ya da özcü sanat anlayışlarından hiçbirinin sanatı belirleyen bütün gerek ve yeter koşulları ifade edemediğini ve dolayısıyla, sanatın özünü ortaya koyamadığını belirtir.

Doğru Cevap: E

Soru 113

Sanatı her şeyden önce entellektüel bir faaliyet olarak gören ve sanata dünyayı anlamanın yanında onu değiştirmek görevi de yükleyen anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

İfadeci sanat anlayışı

Marksist sanat anlayışı

Formalist sanat anlayışı

Kurumsal sanat anlayışı

Tarihsel sanat anlayışı

Açıklama:

Sanatı her şeyden önce entellektüel bir faaliyet olarak gören ve sanata dünyayı anlamanın yanında onu değiştirmek görevi de yükleyen teori özcü karşıtı kuramlara dahil olan Marksist sanat anlayışıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 114

I. Sanat eserinin bir konusunun bulunması, temsil ettiği bir şeyin bulunması gerekir. II. Sanat eseri sanatçının konusuyla ilgili tutumu veya bakış açısını ifade eder. III. Sanat eserinde metaforlara yer yoktur. IV. Sanatsal temsil ve ifadenin içeriği büyük ölçüde yorum tarafından oluşturulur.Danto'nun sanat eseri ile ilgili olarak öne sürdüğü koşullara dayanarak yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I, II ve III

I, II ve IV

III ve IV

Açıklama:

I, II ve IV numaralı ifadelerde yer alan bilgiler Danto'nun sanat eserine yaklaşımı ile ilgili olarak doğrudur. Ancak sanat eserinin sanatçının konusuyla ilgili tutumu veya bakış açısını ifade ettiğini öne süren Danto,eserin bunu metaforlarla yaptığını söyler. O, sanatta ifadenin metaforla örtüştüğünü söylerkenbir yandan da metaforik temsil ve ifadenin tarihsel bağlamından ayrılmaz olduğunu dile getirir. Buna göre, III numaralı ifade yanlış bilgi içermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 115

Estetik özne ve nesneyi, estetik yargıyı, estetik değeri, estetik tutumu, vb. bütün boyutlarıyla ele alan estetik bölümü hangisidir?

Sanat felsefesi olarak estetik.

Varlık felsefesi olarak estetik.

Fenomenlerin felsefesi olarak estetik.

Psikoloji olarak estetik.

Sanat eleştirisi olarak estetik.

Açıklama:

Estetik iki ana parça ya da bölümden oluşur. Bunlardan birincisi estetik olgu ya da fenomenlerin felsefesi olarak estetiktir; estetik burada, estetik özne ve nesneyi, estetik yargıyı, estetik değeri, estetik tutumu, vb. bütün boyutlarıyla ele alır. İkincisi, doğrudan doğruya sanatı konu alan, sanatın bir özü olup olmadığını soruşturan, sanatsal yaratıcılığın mahiyeti, sanat eserinin statüsü üzerinde duran sanat felsefesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 116

I. Estetik Özne. II. Estetik Tutum. III. Estetik Numen. IV. Estetik Yargı. Üsttekilerden hangileri estetiğin ontik bütünlüğü içinde yer alır.

I, IV

I, II, III

I, II, IV

I, III, IV

II, III, IV

Açıklama:

Estetik nesne, estetik özne,estetik değer, estetik tutum ve estetik yargı estetiğin konusunu, onun ontik
bütünlüğünü meydana getirir. Yani, Estetiğin ontolojisi, belli bir beğeni duygusuna sahip estetik öznenin belli bir estetik değer taşıyan estetik nesneye, estetik diye nitelenen özel bir tutum ya da yaklaşımla yönelmesinin ardından verilen estetik yargıdan oluşur.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi eğitim felsefesinin boyutlarından biri değildir?

Ontolojik

Epistemolojik

Etik

Politik

Psikolojik

Açıklama:

Psikoloji eğitim felsefesinin boyutlarından biri değildir.
E Psikoloji

Doğru Cevap: E

Soru 2

Sokrates, Platon, Kant benzeri filozoflar tarafından temsil edilen,birtakım ahlaki amaçlara
veya moral ilkelere dayanan felsefe hangisidir?

İdealist eğitim felsefesi

Eleştirel eğitim felsefesi

Analitik eğitim felsefesi

Realist Eğitim Felsefesi

Bütünleştirici eğitim felsefesi

Açıklama:

Sokrates, Platon, Kant benzeri filozoflar tarafından temsil edilen,birtakım ahlaki amaçlara veya moral ilkelere dayanan felsefe, İdealist eğitim felsefesi dir.
A İdealist eğitim felsefesi

Doğru Cevap: A

Soru 3

Teorisi özcülük, en önemli temsilcisi Aristoteles olan felsefe görüşü hangisidir?

Eleştirel eğitim felsefesi

Analitik eğitim felsefesi

Realist Eğitim Felsefesi

Bütünleştirici eğitim felsefesi

İdealist eğitim felsefesi

Açıklama:

Teorisi özcülük, en önemli temsilcisi Aristoteles olan felsefe görüşü,Realist Eğitim Felsefesi dir
C Realist Eğitim Felsefesi

Doğru Cevap: C

Soru 4

Doğanın gerçekliğin tamamı ya da tümü olduğu kabulüne dayanan felsefe anlayışı hangisidir?

Realist Eğitim Felsefesi

Natüralist Eğitim Felsefesi

İdealist Eğitim Felsefesi

Analitik eğitim felsefesi

Eleştirel eğitim felsefesi

Açıklama:

Doğanın gerçekliğin tamamı ya da tümü olduğu kabulüne dayanan felsefe anlayışı Natüralist Eğitim Felsefesi dir.
B Natüralist Eğitim Felsefesi

Doğru Cevap: B

Soru 5

Bütünlüklü insana özgü sağlam bir karakter formasyonunu, insanın kültüre
dâhil edilmesini ve kültür aracılığıyla kendisini tam olarak gerçekleştirmesini ifade eden düşünce hangisidir?

Pragmatist anlayış

Realist eğitim felsefesi

Natüralist anlayış

Bildung ideali

Eleştirel eğitim modeli

Açıklama:

Bildung ideali Bütünlüklü insana özgü sağlam bir karakter formasyonunu, insanın kültüre
dâhil edilmesini ve kültür aracılığıyla kendisini tam olarak gerçekleştirmesini ifade eder
D Bildung ideali

Doğru Cevap: D

Soru 6

Varoluşçu felsefeden hareketle geliştirilmiş bireyci bir eğitim felsefesini temsil eden yaklaşım hangisidir?

Eleştirel eğitim felsefesi

Analitik eğitim felsefesi

Realist eğitim felsefesi

Natüralist eğitim felsefesi

Egzistansiyalist eğitim felsefesi

Açıklama:

Varoluşçu felsefeden hareketle geliştirilmiş bireyci bir eğitim felsefesini temsil eden yaklaşım, Egzistansiyalist eğitim felsefesi dir.
E Egzistansiyalist eğitim felsefesi

Doğru Cevap: E

Soru 7

“Eğitim” kavramını, onun farklı kullanımlarını çözümleme , eğitimin
ölçütlerini ve amaçlarını değerlendirerek açıklığa kavuşturma yoluna giden yaklaşım hangisidir?

Natüralist eğitim felsefesi

Pragmatist eğitim felsefesi

Realist eğitim felsefesi

Analitik eğitim felsefesi

İdealist eğitim felsefesi

Açıklama:

“Eğitim” kavramını, onun farklı kullanımlarını çözümleme , eğitimin
ölçütlerini ve amaçlarını değerlendirerek açıklığa kavuşturma yoluna giden yaklaşım Analitik eğitim felsefesi dir.
D Analitik eğitim felsefesi

Doğru Cevap: D

Soru 8

Eğitimi belirleyen en temel ölçüt hangisidir?

Değer ölçütü

Eleştirel düşünme

Özerklik

Pragmatist anlayış

Öğretmen merkezli bir eğitim

Açıklama:

Eğitimi belirleyen en temel ölçüt Değer ölçütüdür.
A Değer ölçütü

Doğru Cevap: A

Soru 9

Genişlik ve derinlik ölçütleri gibi iki ek ölçüt ile belirlenen en ve tamamlanan ölçüt hangisidir?

Analitik

Bilgi ölçütü

Eleştirel

Usul

Uzlaşım

Açıklama:

Genişlik ve derinlik ölçütleri gibi iki ek ölçüt ile belirlenen en ve tamamlanan ölçüt Bilgi ölçütüdür.
B Bilgi ölçütü

Doğru Cevap: B

Soru 10

Eğitimin baştan sona politik olduğunu söyleyen eleştirel pedagojinin en önemli temsilcisi kimdir?

Nietzsche

Goethe

Freire

Novalis

Schlegel

Açıklama:

Eğitimin baştan sona politik olduğunu söyleyen eleştirel pedagojinin en önemli temsilcisi Freire dir.
C Freire

Doğru Cevap: C

Soru 11

Öğrenci ve öğretmenin kendileriyle, bu ikisi arasında kurulan ilişkinin mahiyeti, eğitim felsefesinin temel boyutlarından hangisiyle ilişkilidir?

Ontolojik boyutuyla

Politik boyutuyla

Epistemolojik boyutuyla

Estetik boyutuyla

Etik boyutuyla

Açıklama:

Öğrenci ve öğretmenin kendileriyle, bu ikisi arasında kurulan ilişkinin mahiyeti, eğitim felsefesinin ontolojik boyutuyla ilişkilidir. Doğru yanıt A’dır.
Giriş

Doğru Cevap: A

Soru 12

Eğitim felsefesinin bütünleştirici boyutunun cisimleştiği yaklaşım, aşağıdakilerden hangisidir?

Analitik eğitim felsefesi

Özcü eğitim felsefesi

Klasik eğitim felsefesi

Eleştirel eğitim felsefesi

İdealist eğitim felsefesi

Açıklama:

Eğitim felsefesinin bütünleştirici boyutu, kuşatıcı/sentez kurucu eğitim teorileriyle ortaya çıkan klasik eğitim felsefesinde cisimleşir. Doğru yanıt C’dir.
Giriş

Doğru Cevap: C

Soru 13

I. Daimici yaklaşımın savunduklarını
II. Her zaman kalıcı olan fikirlerin aktarımını
III. Tikel ilkelerin ve pratik becerilerin öğretimini
IV. Mesleki eğitimin öne çıkarılmasını
İdealist eğitim felsefesi, yukarıdakilerden hangisini/hangilerini benimser?

Yalnız IV

III ve IV

II ve III

I ve II

Yalnız I

Açıklama:

İdealist eğitim felsefesi, eğitim kuramı olarak daimiciliği benimser. Daimicilik, insanlara her zaman ve her yerde kalıcı bir öneme sahip olan şeylerin öğretilmesi gerektiğini savunur. Dolayısıyla, insanın ahlak eğitimini meslek eğitiminden daha önemli ve değerli görür. Doğru yanıt D’dir.
Klasik Eğitim Felsefesinde Temel Akımlar-İdealist Eğitim Felsefesi

Doğru Cevap: D

Soru 14

“Eğitime düşen şey, insanı akademik bilgi ve karakter gelişiminin unsurlarıyla donatmaktır” biçiminde ifade edilebilecek eğitim felsefesi ve başlıca temsilcisi, sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Egzistansiyalizm-Heidegger

Natüralizm-Rousseau

İdealizm-Platon

Pragmatizm-James

Realizm-Aristoteles

Açıklama:

“Eğitime düşen şey, insanı akademik bilgi ve karakter gelişiminin unsurlarıyla donatmaktır” biçiminde ifade edilebilecek eğitim felsefesi, özcü bir anlayışa dayanan realist eğitim görüşüdür; bu görüşün en önemli temsilcisi, insanın tüm potansiyellerinin yaşama geçirilmesini eğitimin en yüksek amacı kılan Aristoteles olmuştur. Doğru yanıt E’dir.
Klasik Eğitim Felsefesinde Temel Akımlar-Realist Eğitim Felsefesi

Doğru Cevap: E

Soru 15

Natüralist bir eğitim anlayışının, aşağıdakilerden hangisine karşı çıkması beklenir?

Çocuğun kendi etkinliği yoluyla öğrenmesine

Formel ve müfredat temelli bir eğitime

Sağlık ve beden eğitiminin önemsenmesine

Çocuğun biyolojik süreçlerine uygun eğitilmesine

Çocuğun yaparak ve keşfederek öğrenmesine

Açıklama:

Öğrenci merkezli eğitim anlayışlarının ilki olan natüralizm, çocuğun doğal gelişim süreçlerinin hesaba katılmasını, ona keşfetme ve öğrenme olanağının tanınmasını savunurken, geleneksel ve müfredat/program odaklı formel eğitime karşı çıkar. Doğru yanıt B’dir.
Klasik Eğitim Felsefesinde Temel Akımlar-Natüralist Eğitim Felsefesi

Doğru Cevap: B

Soru 16

Egzistansiyalist eğitim felsefesi yaklaşımının, eğitim yoluyla bireye kazandırmayı amaçladıkları arasında, aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Sahici olmak

Manevi bir şekilde yaşamak

Kişisel kimlik duygusu oluşturmak

Sarsılmaz ve katı bir bakış açısı oluşturmak

Empatik bir bilinç geliştirmek

Açıklama:

Egzistansiyalist eğitimde genel amaç, gerçek anlamda eğitimli bir kişi idealine bağlı olarak beş alt başlık altında ifade edilir. Bu amaçlar da, daha sahici olmak, daha manevi bir şekilde yaflamak, eleştirel bir bakış açısına sahip olmak, bir kişisel kimlik duygusu oluşturmak ve nihayet, başkalarına karşı empatik bir bilinç geliştirmek olarak sıralanabilir. Doğru yanıt D’dir.
Klasik Eğitim Felsefesinde Temel Akımlar-Egzistansiyalist Eğitim Felsefesi

Doğru Cevap: D

Soru 17

I. Eğitim alanındaki kavramları çözümler.
II. Eğitim üzerine kullanılan metafor/modelleri açıklar.
III. Eğitimle ilgili normatif önermeler ortaya koyar.
IV. Eğitimin müfredatını ve amaçlarını belirler.
Analitik eğitim felsefesiyle ilgili, yukarıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Analitik eğitim felsefesi, adından da anlaşılacağı gibi, temelde bir analiz/çözümleme etkinliğidir. Eğitimle ilgili normatif önermeler ortaya koymak, ya da eğitimin hangi amaçlara göre biçimleneceğini belirlemek, analitik eğitim felsefesinin işi değildir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Analitik eğitim felsefesi ve modern dönem temel alındığında, “Eğitimin ve eğitim kurumlarının toplumu gözeten amaçlarını anlatmak üzere kullanılan terim, ‘_____ amaçlar’dır” ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Özsel

Tarihsel

İkincil

Kamusal

Tözsel

Açıklama:

Eğitimin ikincil amaçlarıyla, onun bireyden ziyade toplumu gözeten amaçları anlatılmak istenir. Aslında neyin birincil ve ikincil olduğu meselesi, büyük ölçüde göreli bir konu olup onu belirleyen en önemli şey uzlaşım olmak durumundadır. Nitekim klasik dönem ile Orta Çağ’da eğitimin bugün ikincil addedilen amaçları birincil veya özsel amaçlar olarak görülmekteydi. Fakat özne ya da bireyin modern dünyanın hemen her alanında kurucu veya en temel öğe olarak öne çıkmasıyla birlikte, eski dönemin birincil amaçları arızi ya da ikincil amaçlar haline gelmiştir. Doğru yanıt C’dir.
Analitik Eğitim Felsefesi

Doğru Cevap: C

Soru 19

Eleştirel eğitim felsefesi hakkında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Mevcut eğitimin eleştiri ve analiziyle yetinir.

Yalnızca klasik kuram veya akımları eleştirir.

Yalnızca analitik eğitim felsefesini eleştirir.

Klasik ve analitik eğitim felsefeleriyle ilgisizdir.

Eleştiri dilinden bir imkân diline geçer.

Açıklama:

Eleştirel eğitim felsefesi, klasik ve analitik eğitim felsefelerinin hem bir sentezi, hem de onların eleştirisidir. Geleneksel eğitim anlayışılarını eleştirip yanlışlarını çözümleyerek gösterirken, yeni eğitim anlayışının nasıl olması gerektiğini de temellendirerek, eleştiri dilinden bir imkan diline de geçer ve işi yalnızca eleştiri ve analizle bırakmaz. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

“Eleştirel eğitim anlayışına göre, geleneksel eğitim, _____ bir yapıya sahiptir” ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelemez?

özgürleştirici

yığmacı

bankacı

otoriter

baskıcı

Açıklama:

Paolo Freire’nin başlıca temsilcisi olduğu eleştirel eğitim anlayışı/eleştirel pedagoji, geleneksel eğitimi, baskıcı ve otoriter bulur; ayrıca bu eğitim anlayışı için, 'bankacı/yığmacı eğitim' benzetmesini kullanır (B-E seçenekleri). Oysa, geleneksel eğitim modeli insanları özgürleştiremez. Doğru yanıt A’dır.
Eleştirel Eğitim Felsefesi

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi eğitim felsefesinin boyutları arasında sayılmaz?

epistemolojik

etik

ontolojik

estetik

politik

Açıklama:

Eğitim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Eğitim felsefesinde estetik boyut ön planda değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Eleştirel eğitim felsefesinin temsilcilerinde Paola Freire, geleneksel eğitim anlayışı yerine öğrencinin yaşadıklarını temel alan bir eğitim anlayışı önermektedir? Aşağıdakilerden hangisi bu eğitim anlayışını doğru ifade etmektedir?

Sorun Tanımlayıcı Eğitim

Yığma Eğitim

Bankacı Eğitim

Analitik Eğitim anlayışı

Egzistansiyalist eğitim anlayışı

Açıklama:

Eleştirel eğitim felsefesini açıklayabileceksiniz.
Diğer yanlış şıklar eleştirel eğitime girmezler.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Statükoyu koruma, mevcut baskıcı yapıları devam ettirme amacına hizmet eden eğitim anlayışını eleştiren eğitim felsefesi türü hangisidir?

İdealist eğitim felsefesi

Realist eğitim felsefesi

Klasik eğitim felsefesi

Eleştirel eğitim felsefesi

Natüralist eğitim felsefesi

Açıklama:

Eleştirel eğitim felsefesini açıklayabileceksiniz.
Eleştirel eğitim felsefesi, statükoyu koruma, mevcut baskıcı yapıları devam ettirme amacına hizmet eden eğitim anlayışlarını eleştirir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdaki ifadelerden hangisi realist eğitim felsefesinin savunduğu görüşleri yansıtmaktadır?

Eğitimin amacı insanı insan yapan aklın geliştirilmesidir.

Eğitimde insan doğası temel alınmalıdır.

Eğitim, öğrencinin manevi formasyonunu da kapsamalıdır.

Eğitim, hümanizme dayanmalıdır.

Eğitim, ahlakın bir aracı olarak görülmelidir.

Açıklama:

İdealist ve realist eğitim felsefelerini ayırt edebileceksiniz.
Realist eğitim felsefesine göre eğitimin amacı, insanı insan yapan şey olan aklı ya da rasyonaliteyi alabildiğince geliştirmektir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

İdealist eğitim anlayışıyla ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?

Realizmin modern versiyonudur.

Bacon, Hobbes ve Locke'un düşüncelerine dayanır.

Eğitim kuramı olarak gelişme teorisini temel alır.

Okulun misyonu rasyonaliteyi geliştirmektir.

Eğitimin amacı mutlak iyiye ulaşmaktır.

Açıklama:

İdealist ve realist eğitim felsefelerini ayırt edebileceksiniz.
İdealist eğitim anlayışı, eğitilen kişinin, bu dünyanın gelip geçici şeylerinden, gündelik meşgalelerinden uzaklaştırılarak gözünün mutlak iyiye, değişmez hakikate ve evrensel güzelliğe çevrilmesini hedefler.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Müfredatında baş sırayı insanı eğitici, dönüştürücü bir güce sahip olduğu, bireyleri çeşitli insanlık durumlarıyla temasa soktuğu gerekçesiyle beşeri bilimlere ayıran eğitim felsefesi türü hangisidir?

İdealist eğitim felsfesi

Egzistansiyalist eğitim felsefesi

Analitik eğitim felsefesi

Natüralist eğitim felsefesi

Realist eğitim felsefesi

Açıklama:

Natüralist, pragmatist ve egzistansiyalist eğitim felsefeleri arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri ayırt edebileceksiniz.
Egzistansiyalist eğitim felsefesinin müfredatında, baş sırayı insan bilimleri alır. Manevi ve insanı eğitici, dönüştürücü bir güce sahip olduğuna, bireyleri çeşitli hayat tarzları ve insanlık durumlarıyla temasa soktuğuna inanılan söz konusu beşeri disiplinler arasında şiir, roman, tragedya, müzik ve felsefe bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Eğitim teriminin bir halkın veya toplumun çocuk yetiştirme pratiklerini tanımlamak için kullanılması, eğitim teriminin hangi kullanımına örnek olabilir?

Eğitim teriminin aydınlanmaya dayalı kullanımı

Eğitim teriminin kurumsal kullanımı

Eğitim teriminin sosyolojik kullanımı

Eğitim teriminin formel eğitime dayalı kullanımı

Eğitim teriminin mesleki eğitime dayalı kullanımı

Açıklama:

Eğitim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Sosyologlar, eğitim terimini bir halkın veya bir toplumun çocuk yetiştirme pratiklerini tanımlamak için kullanırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi eğitimin ikincil amaçlarından biridir?

Eğitim alan kişiye eleştirel düşünme yeteneği kazandırma

Eğitim alan kişiye özerklik kazandırma

Eğitim alan kişiye ahlaki değerleri kazandırma

Eğitim alan kişiye soru sormayı, problem ve soruları açıkça ifade etme becerisini kazandırma

Eğitim alan kişiye yurttaşlık bilinci kazandırma

Açıklama:

Eğitim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
İkincil eğitimin ikinci önemli amacı, yeni kuşaklara yurttaşlığı öğretmek, onlarda yurttaşlık bilinci yaratmak olarak görülür

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi eğitimin usül ölçütünü yansıtmaktadır?

Eğitimde ahlaki ve uygun yöntemlerin kullanılması

Eğtimin istenen bir şey olması

Eğitimin eğitim alan kişiyi iyi yönde değiştirmesi

Eğitimli insanların bilgili olması

Eğitimli insanın belli bilgi türlerine sahip olması

Açıklama:

Eğitim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Usul ölçütü eğitilen kişiye belli bir bilgi bütünü, belli bir kavrayış ya da vukufiyet yeteneği, biliflsel bir perspektif ve birtakım karakter özelliklerinin kazandırılmasında, bütünüyle ahlaki, doğru ve uygun yöntemlerin kullanılmasını ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Eleştirel eğitim felsefesiyle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Analitik eğitim felsefesi ile klasik eğitim felsefesinin sentezini temsil eder.

Temelinde 20. yüzyılda bir eğitim krizi yaşandığı tespiti bulunmaktadır

Eğitim politik bir araçtır

En önemli temsilcisi Paola Freire'dir

Öğretim, beyin yıkama ve benzeri eğitim kavramlarını analiz eder.

Açıklama:

Eğitim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Öğretim, beyin yıkama ve benzeri eğitim kavramlarını analiz eden analitik eğitim felsefesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

"Eğitim sürecinde öğretmenlerin ve öğrencilerin birbirlerine karşı konumları ve birbirleriyle iletişimleri önemlidir."
Bu ifade eğitimin hangi boyutuna ilişkindir?

Eğitimin epistemolojik boyutu

Eğitimin ontolojik boyutu

Eğitimin politik boyutu

Eğitimin maliyet boyutu

Eğitimin etik boyutu

Açıklama:

Eğitim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Öğretmenler, öğrenciler ve aralarında kurulan eğitim ilişkisi eğitimin ontolojik boyutuna denk gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi eğitim felsefesinde analitik yönelimi benimsemiş birinin tutumu olabilir?

Eğitimin ne olması gerektiğiyle ilgilenir.

Mevcut eğitimi statükoyu koruduğu gerekçesiyle eleştirir.

Eğitimin bireyleri özgürleştirmesi gerektiğini vurgular.

Eğitimin insan hayatı ile ilgili yüce amaçları olması gerektiğini öne sürer.

Eğitimle ilgili telkinlerde bulunmanın doğru olmadığını düşünür.

Açıklama:

Eğitim felsefesinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Eğitimde analitik yönelim, eğitimle ilgili telkinlerde bulunmanın doğru ve etik olmadığı düşüncesine dayanır. Bu anlayışa göre, eğitimin amacı, eğitimle ilgili temel kavramları ve insanların eğitim tercihlerindeki akıl yürütmelerini aydınlatmak olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Öğrencilere aktarılan bilgi, öğrenme kuramları ve eğitici tarafından kullanılan öğretim yöntemleri eğitim felsefesinin hangi boyutuyla ilgilidir?

Ontolojik

Epistemolojik

Etik

Teolojik

Aksiyolojik

Açıklama:

Eğitim faaliyeti sırasında öğrenciye kazandırılan bilişsel alışkanlıklarla öğretilen bilgi, bu çerçeve içinde gündeme gelen öğrenme kuramları ve eğitici kişi tarafından kullanılan öğretim yöntemler onun bilgiyle ilgili yönünü ya da epistemolojik boyutunu belirler.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Kritik ya da eleştirel eğilimi, bütünleştirici ve analitik eğilimden ayıran şey aşağıdakilerden hangisidir?

Felsefeyi, toplumun refahını arttıracak bir alan olarak görüp burjuvazinin gelişmesi için önemli bir araç olarak görmesi

Felsefeyi zihni bir süreç olarak görüp standart ve kalıplaşmış bir felsefik çözümlemenin mümkün olmadığını savunması

Felsefeyi, farklı sosyal kurumların aynı birçok organdan oluşan organizmanın çalıştığı gibi birbiriyle ahenk içinde olan toplum üzerine düşünmesi

Felsefeyi, toplumun birçok kesimi ve bu kesimi oluşturan bireyler tarafından oluşturulan sembollerin farklı şekillerde anlamlandırılması olarak görmesi

Felsefey baskı yaratılan sosyal sınıfların ve dezavantajlı sosyal grupların çıkarlarını koruma ve onların yararına hizmet edecek bir entelektüel araç olarak görmesi

Açıklama:

Kritik yönelimin diğer iki temel yönelimden farklılaşmasını sağlayan şey, felsefe anlayışlarıdır. Eleştirel yönelimli eğitim felsefecileri, felsefeyi ne sadece bir araçlar ve yöntemler stoku ne de salt bir teori ya da sistem olarak görür. Bunun yerine felsefeyi özellikle de bastırılmış sosyal sınıfların, dezavantajlı toplumsal grupların çıkarlarını korumanın, onların yararlarına hizmet etmenin entelektüel aracı haline getirirler. Bu yüzden, onların eğitim felsefeleri, gücünü baskıcı topluma meydan okuma, bireyleri bilinçlendirip özgürleştirme talebinden alırken iktidar eleştirisiyle, hegemonya karşıtlığıyla ve farklılıklara vurgu yapma gayretiyle seçkinleşir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi idealist eğitim felsefesi ile ilgili doğru değildir?

Sokrates, Platon ve Kant önemli temsilcilerindendir.

Birtakım ahlaki amaç ve moral ilkelere dayanır.

Zihinden bağımsız bir dış dünyanın varlığını kabul eder.

Transendental tarzda temellenmiştir.

İdealizmin eğitim alanındaki görüşlerinin, eğitim ile ilgili sonuçlarıyla bir araya getirilmesinden oluşur.

Açıklama:

Klasik eğitim felsefesinde gündeme gelen yaklaşımların hem önem hem de zaman açısından en önde geleni Sokrates, Platon ve Kant benzeri filozoflar tarafından temsil edilen idealist yaklaşımdır. Eğitime idealist yaklaşım, birtakım ahlaki amaçlara veya moral ilkelere dayanır ve ideal bir varlık alanına bağlı olarak aşkınlık zemini üzerinde veya transendental bir tarzda temellenir. İdealist eğitim felsefesi, idealizmin eğitim alanındaki telkin ve içerimlerinin, eğitimle ilgili sonuçlarının bir araya getirilmesinden oluşur. Ancak zihinden bağımsız bir dış dünyanın varlığını kabul eden görüş realizmdir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Eğitimin amacının akıl veya rasyonaliteyi geliştirme olmasının gerektiğini düşünen felsefi akım hangisidir?

İdealizm

Realizm

Naturalizm

Pragmatizm

Egzistansiyalizm

Açıklama:

Realizmin eğitim açısından amacı, insanlara sahip oldukları gizil güçlerini hayata geçirmek, yetkinlik potansiyellerini en yüksek düzeyde gerçekleştirmek suretiyle mutluluğa erişmeleri noktasında yardımcı olmaktır. Buna göre, eğitimin amacı, insanı insan yapan şey olan aklı ya da rasyonaliteyi alabildiğince geliştirmektir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Öğrenciyi merkeze alan ilk eğitim anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

İdealizm

Realizm

Naturalizm

Pragmatizm

Egzistansiyalizm

Açıklama:

Natüralist eğitim felsefesi, öğrenci merkezli ilk eğitim anlayışına karşılık gelir. Eğitim alanında radikal bir dönüşümü ifade eden bir eğitim anlayışı olarak naturalist eğitim felsefesi, öğretmen ya da konu merkezli bir eğitimden ziyade, öğrenci merkezli bir eğitim anlayışına karşılık gelir. Bu ise natüralist eğitim felsefesinde en temel ve önemli amacın, modern dünyayı gelenekten veya geçmişten bağımsız olarak bütün yönleriyle kurup şekillendirecek olan bireyin yetiştirilmesi veya kendisini gerçekleştirmesinin sağlanması olduğu anlamına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aydınlanmanın natüralizmine ve kuru akılcılığa bir tepki olarak doğan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kültürel yaklaşım

Pragmatik yaklaşım

Özcü yaklaşım

Varoluşcu yaklaım

Yeniden kurmacı yaklaşım

Açıklama:

Kültürel yaklaşım, esas itibarıyla aydınlanmanın natüralizmine ve kuru akılcılığına karşı geliştirilen bir tepkinin ifadesi olarak alınabilir. Goethe, Novalis, Schlegel ve Nietzsche gibi Alman filozofları, çağdaş yaşama da fazlasıyla musallat olan teknolojik ve ekonomik dünya görüşüne karşı geliştirilmiş temel kavramsal alternatifle eğitim anlayışını temsil ederler. Modernliğin olumsuz sonuçlarına, özellikle de doğa ve toplum üzerindeki teknolojik egemenliğe karşı ilk büyük başkaldırıyı temsil eden bu filozoflar, yaşadıkları çağda sadece birtakım becerilerin kazanılmasına indirgenmiş eğitimin profesyonel bir faaliyet haline gelmesine veya bütünüyle mesleki bir karakter kazanmasına şiddetle karşı çıkarlar.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Gerçek yaşamın okul ortamına getirilmesini savunan eğitim felsefesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdealizm

Realizm

Naturalizm

Pragmatizm

Egzistansiyalizm

Açıklama:

Pragmatist eğitim anlayışı, eğitim ve okulun, okul sonrası gerçek hayata bir haz›rlık olarak görülmesine karşı çıkar. Çünkü hayata gidildiği zaman değişme nedeniyle o okulda öğretilen hayat olmayacaktır. Bu yüzden onda hayat okula getirilir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdaki ana felsefe ve eğitim felsefesi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Pragmatizm - İlerlemecilik

Pragmatizm - Yapılandırmacılık

Realizm - Özcülük

İdealizm - Daimicilik

İdealizm - Yapılandırmacılık

Açıklama:

İdealizmin eğitim teorisi karşılığını daimicilikte bulur. Pragmatizm ise eğitim alanında ilerlemecilik ve yapılandırmacılık felsefelerinde karşılık bulur. Realizmin ise eğitim alanındaki karşılığı özcülüktür. Ancak idealizmin yapılandırmacılık ile bir ilgisi yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Eğitimi belirleyen temel ölçütler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Değer - Bilgi - Usül

Bilgi - Beceri - Değer

Bilgi - Beceri - Tutum

Değer - Tutum - Davranış

Değer - Bilgi - Beceri

Açıklama:

Eğitimi belirleyen en temel ölçüt pek çok eğitim felsefecisine göre değer ölçütüdür.Yani onun istenen bir şey olmasıdır. Eğitimde ikinci ölçüt bilgi ölçütüdür. Eğitimi belirleyen üçüncü ve sonuncu ölçüt ise bizi bu kez daha ziyade “eğitme” kavramına veya eğitim süreçlerine götüren usül ölçütüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi eleştirel pedagoji ile ilgili doğru değildir?

Eleştirel eğitim felsefesinin eğitim alanındaki karşılığı ya da ifadesidir.

Eleştirel pedagojiye göre eğitim bir değerler bütünün aktarılması ve bu aktarımın gerçekleştirildiği kurumlarla karakterize olur.

Eleştirel pedagojinin temelinde 20. yüzyılda bir eğitim krizi yaşandığı tespiti bulunur.

Eğitim doğası gereği siyasi bir faaliyet olmak durumundadır.

Eleştirel pedagojiye göre mevcut eğitim dünyadaki mevcut hakimiyet ilişkilerine hizmet etmektedir.

Açıklama:

Eleştirel eğitim felsefesi anlayışının özgün karşılığı eleştirel pedagojidir. Eleştirel pedagoji, kendi içinde hayli kompleks ve zor olan eğitimin yirminci yüzyılda yaşanan küresel ölçekli pek çok olay ve politik gelişmenin ardından derin bir kriz içine girdiğini kabul eder. Eleştirel pedagojiye göre, eğitim politik bir araç olmak durumundadır. Eleştirel pedagoji günümüz dünyasının farklı tabakalara ayrılmış, sınıfsal ilişkiler üzerine kurulu ve farklı kimlikler ve toplumsal cinsiyetler tarafından oluşturulan hâkimiyet ilişkileri üzerine tesis edilmiş bir dünya olduğunu varsayar. Eleştirel eğitim felsefesi, bu yüzden eğitimin de esas itibarıyla söz konusu hâkimiyet ilişkilerini mevcut yapısıyla koruyup yeniden üretmeye hizmet ettiğini savunur. Ancak B şıkkındaki bilgi Analitik eğitim felsefesi ile ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Çok genel bir şekilde eğitimi felsefi bir tutum ya da yöntemlerle konu alan felsefe türü ne olarak tanımlanır?

Ahlak Felsefesi

Eğitim felsefesi

Sanat Felsefesi

Usculuk

Hiççilik

Açıklama:

Felsefenin günümüz dünyasında önemini hissettiren dallarından biri de eğitim felsefesidir. Eğitim felsefesi, çok genel bir şekilde eğitimi felsefi bir tutum ya da yöntemlerle konu alan felsefe türü olarak tanımlanabilir. O, eğitimin ne olduğunu tartışan, onu belirleyen faaliyetleri ve eğitim alanını meydana getiren kavramları sorgulayıp çözümleyen felsefe disiplini olarak anlaşılır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi eğitim felsefesinde, idealist yaklaşım sergileyen düşünürlerden biridir?

Platon

Mayer

Ludvig Wittgenstein

A. J. Ayer

Pisagor

Açıklama:

Klasik eğitim felsefesinde gündeme gelen yaklaşımların hem önem hem de zaman açısından en önde geleni Sokrates, Platon, Kant benzeri filozoflar tarafından temsil edilen idealist yaklaşımdır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Birtakım ahlaki amaçlara veya moral ilkelere dayanan ve ideal bir varlık alanına bağlı olarak aşkınlık zemini üzerinde veya transendental bir tarzda temellen yaklaşımın adı nedir?

Naturalist Ahlak Felsefesi

Realist Ahlak Felsefesi

Realist Eğitim Felsefesi

İdealist Ahlak Felsefesi

İdealist Eğitim Felsefesi

Açıklama:

Eğitime idealist yaklaşım, birtakım ahlaki amaçlara veya moral ilkelere dayanır ve ideal bir varlık alanına bağlı olarak aşkınlık zemini üzerinde veya transendental bir tarzda temellenir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

İdealist eğitim felsefesi, hangi eğitim kuramını benimser?

Toplumculuk

Özcülük

Araştırmacılık

Sorgulamacılık

Daimicilik

Açıklama:

Realist eğitim felsefesi, eğitim kuramı olarak daimiciliği benimser. Dalmlclllk insanlara her zaman ve her yerde kalıcı bir öneme sahip olan şeylerin öğretilmesi gerektiğini ileri savunur.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi idealist eğitimin müfredatında baş sırayı alan disiplinlerden biri değildir?

Felsefe

Matematik

Tarih

Teoloji

Astroloji

Açıklama:

İdealist eğitimin müfredatında baş sırayı felsefe, matematik, tarih, teoloji ve sanat benzeri disiplinler alır.

Doğru Cevap: E

Soru 48

İdeal ya da aşkın bir dünyanın varlığım öne süren idealizmin tersine, zihinden bağımsız bir dış dünyanm varlığını kabul eden felsefe görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

İdealizm

Naturalizm

Hümanizm

Realizm

Nihilizm

Açıklama:

Realizm, ideal ya da aşkın bir dünyanın varlığım öne süren idealizmin tersine, zihinden bağımsız bir dış dünyanm varlığım kabul eden felsefe görüşüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Realist felsefe görüşünün eğitim alanındaki en önemli temsilcisi olmuştur?

Platon

Willard Van Orman Quine

Aristoteles

David Humeün

Pisagor

Açıklama:

Realizm, ideal ya da aşkın bir dünyanın varlığım öne süren idealizmin tersine, zihinden bağımsız bir dış dünyanın varlığım kabul eden felsefe görüşüdür. Söz konusu felsefe görüşünün eğitim alanındaki en önemli temsilcisi Aristoteles olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Realizmin modern versiyonu olan, bilimin en büyük güç haline geldiği modern uygarlığın felsefesini ifade eden felsefenin adı nedir?

İdealizm

Naturalizm

Hümanizm

Realizm

Nihilizm

Açıklama:

Realizmin modern versiyonu natüralizmdir. Natüralizm, bilimin en büyük güç haline geldiği modern uygarlığın felsefesini ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Öğrenci merkezli ilk eğitim anlayışına karşılık gelen eğitim felsefesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdealizm

Naturalizm

Hümanizm

Realizm

Nihilizm

Açıklama:

Natüralist eğitim felsefesi, öğrenci merkezli ilk eğitim anlayışına karşılık gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Analitik eğitim felsefesiyle klasik eğitim felsefesinin bir sentezim temsil eden eğitim felsefesi aşağıdakilerden hangisidir?

Naturalist Ahlak Felsefesi

Pragmatist Eğitim Felsefesi

Realist Eğitim Felsefesi

Egzistansiyalist Eğitim Felsefesi

Eleştirel Eğitim Felsefesi

Açıklama:

Eleştirel eğitim felsefesi, analitik eğitim felsefesiyle klasik eğitim felsefesinin bir sentezini temsil eder.

Doğru Cevap: E

Soru 53

I. Eğitim sürecinin ne şekilde olması gerektiği. II. İnsan kimliğinin ideolojilerden bağımsızlaştırılması gerekliliği. III. Öğrenciye hangi bilgi ve becerilerin verilmesi gerektiği. IV. Öğrenciye hangi değerlerin aktarılması gerektiği. Üsttekilerin hangileri eğitim felsefesinin ortaya konma amaçlarındandır?

II, IV

II, III, IV

I, III, IV

I, II,IV

I, II, III

Açıklama:

Eğitim felsefesi;
Eğitim sürecinin ne şekilde olası gerektiği
Nasıl bir insan yetiştirilmesi gerekliliği
Öğrenciye hangi bilgi, beceri gerektiği
Öğrenciye hangi değerlerin aktarılması gerektiği amacıyla ortaya çıktığı için doğru cevap C 'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Eğitimde meslek eğitiminin öne çıkartılmasına karşı çıkan bakış açıcı aşağıdakilerden hangisidir?

Sürrealizm

İdealizm

Pragmatizm

Realizm

Natüralizm

Açıklama:

Eğitimde meslek eğitiminin öne çıkartılmasına karşı çıkan bakış açıcı idealizm dir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Aşağıdaki düşüncelerin hangisi idealizm bakış açısına uygundur?

Okul, beşeri rasyonaliteyi geliştirme misyonunu üstlenmiş özel bir kurum olarak görülür.

Zihinden bağımsız bir dış dünyanın varlığını kabul eden felsefe görüşüdür.

Öğrencilerin hakikati arayanve hakikate göre yaşayan insanlar haline gelmesini amaç edinir.

Okulun en temel tutumunun entelektüel olmasınıs avunur.

Doğallıkla sadece olgu bilgisi değil, formel yapılara ilişkin bilgi de verilir.

Açıklama:

İdealizm, öğrencilerin hakikati arayan ve hakikate göre yaşayan insanlar haline gelmesini amaç edinir. Buna göre doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi realist eğitim felsefeside yer alan bir görüştür.

Bilgi aktarma süreci, bir talim veya meslek eğitimi değildir, tam tersine bir dönüşüm süreci, ruhun gözünün hakikate çevrilmesidir.

Eğitimin en yüksek hedefi, insanın ya da kişinin kendisini gerçekleştirmesi, hayatını hakikat, iyilik ve güzellik değerlerine göre şekillendirmesidir.

Eğitim, bir bilgi aktarma süreci, bir talim veya meslek eğitim değildir.

İnsanın standart bir özü vardır ve öğrencilere olgun bir hayat sürebilmeleri açısından ihtiyaç duydukları temel bilgileri kazandıracak birtakım değişmez olgu ve değerler bulunur.

Eğitilen kişin, bu dünyanın gelip geçici şeylerinden, gündelik meşgalelerinden uzaklaştırılarak, gözü mutlak iyiye, değişmez hakikate ve evrensel güzelliğe çevrilmelidir.

Açıklama:

İdealist eğitim felsefesi, bilgi aktarma sürecini, bir talim veya meslek eğitimi olarak görmez, tam tersine bir dönüşüm süreci, ruhun gözünün hakikate çevrilmesi olarak değerlendirir. Eğitilen kişinin, bu dünyanın gelip geçici şeylerinden, gündelik meşgalelerinden uzaklaştırılarak gözünün mutlak iyiye, değişmez hakikate ve evrensel güzelliğe çevrilmesini hedefler.En yüksek hedefi, insanın ya da kişinin kendisini gerçekleştirmesi, hayatını hakikat, iyilik ve güzellik değerlerine göre şekillendirmesidir.Eğitimi işte bu yüzden bir bilgi aktarma süreci, bir talim veya meslek eğitimi olarak görmez. . realist eğitim felsefesi ise, insanın standart bir özünün var olduğunu ve öğrencilere olgun bir hayat sürebilmeleri açısından ihtiyaç duydukları temel bilgileri kazandıracak birtakım değişmez olgu ve değerlerin bulunduğunu savunur. Bu nedenden dolayı doğru D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi eğitime kültürel yaklaşımda ifade edilen bir görüştür.

Eğitim, öğrencinin insanlığın dil, edebiyat, felsefe ve bilim gibi yüksek değerlerinin dünyasına dâhil edilmesini, onun manevi formasyonunu hedefler.

Eğitimi anlama, eğitimin amaçlarını belirleme noktasında doğaya, doğanın ayrılmaz bir parçası olan insan doğasına bakılması gerekir.

Eğitim, insanlara sahip oldukları gizil güçlerini hayata geçirmek, yetkinlik potansiyellerini en yüksek düzeyde gerçekleştirmek suretiyle mutluluğa erişmeleri noktasında yardımcı olmaktır.

İnsanlara hemen her yerde kalıcı bir önem ve değere sahip olan şeylerin öğretilmesi gerekir.

Eğitim, deneyimin sürekli bir yeniden inşasıdır.

Açıklama:

Eğitime kültürel yaklaşım, aydınlanmanın natüralizmine ve kuru akılcılığına karşı geliştirilen bir tepkinin ifadesi olarak alınabilir . Doğru cevap A'dır. B şıkkı naturalist eğitim felsefesi için doğrudur. C şıkkı realist eğitim felsefesi, D ve E şıkkı ise idealist eğitim felsefesinde ifade edilen görüşlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Ahlaklılığınn kişiliğin en temel karakteristiği ya da en önemli potansiyeli oldu¤u inanc›yla, esas olarak ahlak üzerinde yoğunlaşan; sahiciliğe ve kendiliğindenliğe verdiği büyük önemle moral eğitimi öne çıkartan eğitim felsefesi hangi felsefeyi temel alarak oluşmuştur?

Analitik Felsefe

Pragmatizm

Marksizm

Varoluşçuluk

Rasyonalizm

Açıklama:

Soruda bahsedilen görüş Egzistansiyalist eğitim felsefesidir ve varoluşçu felsefeden hareketle geliştirilmiş bireyci bir eğitim felsefesini temsil eder.Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi eğitim teriminin sosyolojik kullanımıdır?

Bir değerler bütününün aktarılması ve bu aktarımın gerçekleştirildiği kurumlara karakterize olması.

Çocuğu sosyalleştirici onun kültürlenmesini temin eden pratik ya da uygulamalardır.

Toplumun değerlerini ve bilgisini koruyup kuşaktan kuşağa aktarmaktır.

İdeal müfredatın çocuğa verilmesidir.

Çocuğun potansiyeliyle güçlerini evrensel kültür yoluyla şekillendirilmesidir.

Açıklama:

Eğitimin işlevi , eğitileni sosyalleştirip kültürlene, işbölümüne katkı yapma ve insanı aydınlatmadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Pragmatist eğitim anlayışının eğitim felsefesinin doruk noktalarına çıkışının başlangıcını hazırlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Nietzsche

Schlegel

Rousseau

Novalis

Goethe

Açıklama:

Pragmatist eğitim anlayışı, Rousseau’yla başlayan çocuk veya öğrenci merkezli eğitim felsefesi geleneğinin doruk noktasını oluşturur. Buna göre doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Eleştirel eğitim felsefesi hangi eğitim felsefesine tepki olarak ortaya çıkmıştır?

Klasik eğitim felsefesi

Egzistansiyalist eğitim felsefesi

Realist eğitim felsefesi

Natüralis eğitim felsefesi

Pragmatist eğitim felsefesi

Açıklama:

Eleştirel eğitim felsefesi hangi eğitim felsefesi Klasik eğitim ve analitik eğitim felsefesine tepkiyle ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Eğitim faaliyeti sırasında öğrenciye kazandırılan bilişsel alışkanlıklarla öğretilen bilgi, bu çerçeve içinde gündeme gelen öğrenme kuramları, eğitici kişi tarafından kullanılan öğretim yöntemleri, eğitim felsefesinin hangi boyutunu meydana getirir?

Ontolojik boyut

Epistemolojik boyut

Etik boyut

Politik boyut

Hiçbiri

Açıklama:

Nitekim eğitim faaliyeti sırasında öğrenciye kazandırılan bilişsel alışkanlıklarla öğretilen bilgi, bu çerçeve içinde gündeme gelen öğrenme kuramları, eğitici kişi tarafından kullanılan öğretim yöntemleri, onun bilgiyle ilgili yönünü ya da epistemolojik boyutunu belirler. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

I. Normatif Yönelim
II. Analitik Yönelim
III. Eleştirel Yönelim
Eğitim Felsefesinde zemini temizlemeye, yanlış kavrayış ve hatalı izlenimleri açığa çıkarmaya, ideolojilerin yarattığı yanılsamaları bertaraf etmeye çalışan yönelim hangisi veya hangileridir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Günümüz eğitim felsefesinde kendisini gösteren üçüncü temel yönelim, kritik ya da eleştirel eğilimdir. Söz konusu yönelim de aslında büyük ölçüde analitik yönelime benzer şekilde zemini temizlemeye, yanlış kavrayış ve hatalı izlenimleri açığa çıkarmaya, ideolojilerin yarattığı yanılsamaları bertaraf etmeye çalışır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

I. Normatif anlayış
II. Analitik anlayış
III. Eleştirel anlayış
Klasik eğitim felsefesi üstteki anlayışlardan hangilerini ifade eder?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

Hepsi

Açıklama:

Eğitim sürecinin ne şekilde olması, nasıl bir insan yetiştirilmesi, öğrenciye hangi bilgi, beceri ve değerlerin aktarılması gerektiğini bildirme iddiasıyla ortaya çıktığı için, klasik eğitim felsefesi tamamıyla normatif ve bütünleştirici bir anlayışı ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Hangi klasik eğitim felsefesi birtakım ahlaki amaçlara veya moral ilkelere dayanır ve ideal bir varlık alanına bağlı olarak aşkınlık zemini üzerinde veya transendental bir tarzda temellenir?

İdealist eğitim felsefesi

Realist eğitim felsefesi

Naturalist eğitim felsefesi

Pragmatist eğitim felsefesi

Egzistansiyalist eğitim felsefesi

Açıklama:

Eğitime idealist yaklaşım, birtakım ahlaki amaçlara veya moral ilkelere dayanır ve ideal bir varlık alanına bağlı olarak aşkınlık zemini üzerinde veya transendental bir tarzda temellenir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Realist eğitim felsefesinin en önemli temsilcisi kimdir?

Platon

Aristoteles

Rousseau

Schopenhauer

Dewey

Açıklama:

Söz konusu felsefe görüşünün eğitim alanındaki en önemli temsilcisi Aristoteles olmuştur. Onun varlık, bilgi ve değer anlayışının doğrudan bir sonucu olan eğitim felsefesi, iyi ve insana yaraşır bir hayat sürmeyi, yani insanın kendisini bilgi ve değere uygun olarak belirleme ve gerçekleştirme kapasitesi ya da potansiyelini hayata geçirmesini eğitimin en yüksek amacı yapar.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Ahlaklılığın kişiliğin en temel karakteristiği ya da en önemli potansiyeli olduğu inancıyla, esas olarak ahlak üzerinde yoğunlaşan; sahiciliğe ve kendiliğindenliğe verdiği büyük önemle moral eğitimi öne çıkartan eğitim felsefesi hangisidir?

İdealist eğitim felsefesi

Realist eğitim felsefesi

Naturalist eğitim felsefesi

Pragmatist eğitim felsefesi

Egzistansiyalist eğitim felsefesi

Açıklama:

Kökleri on sekizinci yüzyıla kadar geri gitse de esas itibarıyla egzistansiyalist filozoflar tarafından geliştirilen Egzistansiyalist eğitim yaklaşımı, nesnel hakikat çağında unutulan öznel hakikate dönüşün önemine vurgu yaparken bireyden hareket eder. O, ahlaklılığın kişiliğin en temel karakteristiği ya da en önemli potansiyeli olduğu inancıyla, esas olarak ahlak üzerinde yoğunlaşır; sahiciliğe ve kendiliğindenliğe verdiği büyük önemle moral eğitimi öne çıkartır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

I. Normatif birtakım önermeler ortaya koyar.
II. Eğitimin nasıl ve hangi amaçlara göre şekillendirilmesi gerektiğini söyler.
III. Eğitimin ne tür bir müfredat ile donatılması gerektiğini söyler.
IV. Görevini eğitim kavramlarını analiz etmek olarak belirler.
Üstteki ifadelerden hangileri hem klasik eğitim felsefesi hem de analitik felsefe için de doğrudur?

Yalnız IV

III ve IV

II,III,IV

I ve IV

Hiçbiri

Açıklama:

Analitik eğitim felsefesi, eğitim felsefesinin ikinci türü ya da şeklini ifade eder. Söz konusu eğitim felsefesi, elbette klasik eğitim felsefesinin yaptığı gibi, eğitimle ilgili olarak normatif birtakım önermeler ortaya koymaz; eğitimin nasıl ve hangi amaçlara göre şekillendirilmesi, ne tür bir müfredat ile donatılması gerektiğini söylemez. O, kendi görevini bunun yerine bir analiz faaliyeti olarak algılar. Gerçekten de analitik eğitim felsefesi kendisini, en başta eğitim kavramı gelecek şekilde, öğretim, beyin yıkama benzeri eğitim kavramlarını analiz etme; “Konuları değil, çocukları öğretin!” benzeri sloganları açıklayıp aydınlığa kavuşturma; eğitim üzerinde düşünülürken kullanılan metafor veya modelleri açıklama; eğitimle ilgili birtakım sonuçlara ulaşma sürecinde, öğretmenler, eğitimciler veya yöneticiler tarafından kullanılan kavram, argüman ve yöntemleri analiz edip değerleme işiyle sınırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Gerçekten eğitimli bir kimsenin sağlaması gereken bir ölçüt olarak bilgi yönünden genişlik ölçütüyle anlatılmak istenen nedir?

Bilgi miktarı

Çelişen bilgilere açıklık

Bilgi türleri

Eğitim süresinin uzunluğu

Öğrenme kapasitesi

Açıklama:

Gerçekten eğitimli bir kimsenin sağlaması gereken bir ölçüt olarak bilgi yönünden genişlik ölçütüyle anlatılmak istenen, sahip olunması gereken bilgi miktarından ziyade, bilgi türleridir. Buna göre, eğitimli kişinin, sadece belli bir meslek bilgisiyle yetinmeyip belli bilgi türlerine sahip olması gerekir. Gerçekten de taşlarla veya böceklerle ilgili olarak her şeyi bilen fakat estetik, etik veya tarihle ilgili olarak hiçbir şey bilmeyen bir bilim adamının, aslında ne kadar iyi yetişmiş olursa olsun, eğitimli biri addedilmesi doğru olmaz.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Hangi şıktaki ifade eleştirel eğitim felsefesi için doğrudur?

Ondokuzuncu yüzyılda ortaya çıkmıştır.

Sadece analitik eğitim felsefesine yönelik bir tepkiyle ortaya çıkmıştır.

Klasik ve analitik eğitim felsefesinin bir sentezini temsil eder.

Eğitim felsefesindeki analitik faliyetleri yadsır.

Eğitim kavramlarında bulanıklıkların ve belirsizliklerin gerekli olduğunu öne sürer.

Açıklama:

Eleştirel eğitim felsefesi, yirminci yüzyılda, klasik eğitim felsefesine olduğu kadar analitik eğitim felsefesine de yönelik bir tepkiyle ortaya çıkan yeni eğitim felsefesi türünü ifade eder. O, her ne kadar söz konusu iki eğitim felsefesi anlayışına radikal bir tepkiyle ortaya çıkmış olsa da aslında bir yandan da onların bir sentezini temsil eder. Başka bir deyişle, onun bir yanıyla tamamen negatif veya yıkıcı, diğer yanıyla da pozitif veya kurucu olduğu söylenebilir. Buna göre, eleştirel eğitim felsefesi analitik eğitim felsefesinin kavramsal analizine benzer bir şekilde, bulanıklıkları ve belirsizlikleri gidermeye çalışır. Yani eğitim bağlamında oluşan “yanlış bilinci” ortadan kaldırma, yürürlükteki eğitim anlayışının hem gerçek yüzünü hem de arka planını veya dayanaklarını gözler önüne serme amacı güder. Onun faaliyeti, bu yönüyle hemen tamamen eleştirel ve analitik bir faaliyettir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Freire, baskılayanların kontrol amaçlı eğitimlerinin kaçınılmaz olarak otoriter olduğunu söyler. Bu otoriter eğitim anlayışına ne ad verir?

Baskılayıcı eğitim anlayışı

Kontrol amaçlı eğitim anlayışı

Bankacı eğitim anlayışı

Otoriter eğitim anlayışı

Kapitalist eğitim anlayışı

Açıklama:

Freire, baskılayanların kontrol amaçlı eğitimlerinin kaçınılmaz olarak otoriter olduğunu söyler. Bu otoriter eğitim anlayışına “bankacı eğitim anlayışı” adını veren Freire, onun mevcut düzenin daha adil ve demokratik bir düzen doğrultusunda değişmesine katkıda bulunmak, insanları özgürleştirmek gibi bir amacının olmadığını dile getirir. Freire bankacı eğitim anlayışının teoriyle pratik arasındaki bir ayrıma dayandığını ve hayattan kopuk teorik bilgileri insan zihnine yığmak veya depolamak suretiyle, özellikle sosyal dünyaya yabancılaştırdığını ileri sürer.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Çok genel bir şekilde eğitimi, felsefi bir tutum ya da yöntemlerle konu alan felsefe türü aşağıdakilerden hangisidir?

Eğitim felsefesi

İş felsefesi

Eğitici felsefe

İnsan felsefesi

Öğretim felsefesi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 73

Kuşatıcı bir takım eğitim teorileriyle ortaya çıkan klasik eğitim felsefesiyle cisimleşmesi, aşağıda yer alan eğitim felsefesinin hangi boyutundadır?

Analitik

Eleştirel

Bütünleştirici

Kuramsal

Davranışsal

Açıklama:

Eğitim felsefesinin bütünleştirici boyutu, kuşatıcı birtakım eğitim teorileriyle ortaya çıkan klasik eğitim felsefesinde cisimleşir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Bir takım ahlaki amaçlara veya moral ilkelere dayanan eğitim felsefesi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Eleştirel

Bütüncül

Analitik

Realist

İdealist

Açıklama:

Eğitime idealist yaklaşım, birtakım ahlaki amaçlara ve moral ilkelere dayanır ve ideal bir varlık alanına bağlı olarak aşkınlık zemini üzerinde veya transendental (aşkın) bir tarzda temellenir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi idealist eğitim felsefesini temsil eden filozoflar arasında yer alır?

Sokrates

Aristoteles

Comte

Bourdieau

Smith

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 76

Zihinden bağımsız bir dış dünyanın varlığını kabul eden eğitim felsefesi görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

Realist

İdealist

Eleştirel

Analitik

Kuramsal

Açıklama:

Realizm (gerçekçilik ; realist : gerçekçi), ideal ya da aşkın bir dünyanın varlığını öne süren idealizmin tersine, zihinden bağımsız bir dış dünyanın varlığını kabul eden felsefe görüşüdür. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Bilimin en büyük güç haline geldiği modern uygarlığın felsefesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İdealizm

Realizm

Sosyalizm

Kapitalizm

Natüralizm

Açıklama:

Realizmin (gerçekçilik) modern versiyonu natüralizmdir (doğalcılık). Natüralizm, bilimin en büyük güç haline geldiği modern uygarlığın felsefesini ifade eder. Doğru cevap E'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi eğitime kültürel yaklaşımın temsilcileri arasında yer alır?

Voltaire

Bacon

Goethe

Locke

Hume

Açıklama:

Kültürel yaklaşımın temsilcileri; Goethe, Schelling, Schiegel, Schelelermacher ve Novalis gibi romantikler ve Nietzsche ve Schopenhauer benzeri irrasyonalist düşünürlerdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Eğitimin bireysel olduğu kadar sosyal boyutuna da vurgu yapan eğitim anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Natüralist

Pragmatist

Kültürel

Realist

İdealist

Açıklama:

Pragmatist (yararcı) eğitim anlayışı, eğitimin bireysel olduğu kadar sosyal boyutuna da vurgu yapar, onun sosyal fonksiyonunun altını çizer. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Normatif disiplinlere eğitim programında daha büyük bir ağırlık ve önem verilen eğitim anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Egzistansiyalist

Realist

İdealist

Pragmatist

Natüralist

Açıklama:

Egzistansiyalist (varoluşçu) eğitim anlayışı, insan gerçeğinin anlaşılmasının, insani durumun kavranmasına ve insanlık hallerine ışık tutulmasına katkıda bulunan tüm disiplinlere eğitim programında yer olduğunu savunur. Egzistansiyalist eğitim anlayışında normatif disiplinlere eğitim programında daha büyük bir ağırlık ve önem verilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Eğitim bağlamında oluşan "yanlış bilinci" ortadan kaldırma, yürürlükteki eğitim anlayışının hem gerçek yüzünü hem de arka planını veya dayanaklarını gözler önüne serme amacı güden eğitim felsefesi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Analitik

Klasik

Eleştirel

Kurumsal

Durumsal

Açıklama:

Eleştirel eğitim felsefesi analitik eğitim felsefesinin kavramsal analizine benzer bir şekilde, bulanıklıkları ve belirsizlikleri gidermeye çalışır. Diğer bir ifade ile eğitim bağlamında oluşan "yanlış bilinci" ortadan kaldırma, yürürlükteki eğitim anlayışının hem gerçek yüzünü hem de arka planını veya dayanaklarını gözler önüne serme amacı güder. Onun faaliyeti, bu yönüyle hemen tamamen eleştirel ve analitik bir faaliyettir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Eğitim üzerinde düşünülürken kullanılan metafor ve modelleri açıklamayı hangisi yapar?

İdealist Eğitim Felsefesi

Analitik Eğitim Felsefesi

Egzistansiyalist Eğitim Felsefesi

Realist Eğitim Felsefesi

Eleştirel Eğitim Felsefesi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Felsefe - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Felsefe sorgulamaktır.

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler