Ünlü İskoç mucit ve fizikçi James Watt tarafından 1769 yılında icat edilen buhar makinesi, endüstriyel üretimde bir devrim niteliğindedir. Şöyle ki, kapalı bir alanda sıkıştırılan buharın ısıtılarak genleşmenin sağlanması ve genleşme ile birlikte açığa çıkan enerjinin belli aktarım organları yoluyla makineyi harekete geçirmesi, endüstriyel üretimde bir çığır açmıştır.

Otomasyon nedir? Üretim sürecinde insan gücü yerine teknolojinin kullanılmasıdır. Otomasyon sayesinde kas gücüyle yapılan işler daha seri ve hızlı bir şekilde makineler tarafından yapılır.

Taylorist Yönetim Anlayışı (1925-1975) Taylorist yönetim anlayışı Fordist dönemle eş zamanlı olarak ortaya çıkmıştır.

Taylorizm, Frederick Winslow Taylor’un 1911 yılında yayımlanan Bilimsel Yönetimin İlkeleri adlı kitabında geliştirdiği yönetim anlayışına verilen bir isimdir.

İşlevsel esneklik, vasıflı işgücünün farklı işlerde çok amaçlı olarak kullanımı anlamına gelirken sayısal esneklik ise işletmelerin piyasadaki değişimlere göre işgücünün sayısında artışa veya azalışa gidebilme kapasitesi olarak tanımlanmaktadır.

Kalite nedir? En özlü tanımıyla kalite, “müşterinin ihtiyaçlarına uygunluk” demektir. Diğer bir ifadeyle kalite, üretilen bir mal veya hizmetin müşterilerin beklenti ve gereksinimlerini karşılayabilme kapasitesidir.

Kalite kavramının temel özelliklerini şu şekilde sıralamaktadır: • Tasarımda kusursuzluk, • Kullanımda kusursuzluk, • Fiyatta kusursuzluk, • Teslim süresinde kusursuzluk, • Satış süresinde kusursuzluk.

İstatiksel süreç kontrolünün ilk uygulayıcısıdır. Kalite kontrol kartları ve görsel grafikleri uygulamaya koymuştur.

Yönetim gurusu, belli bir alanda önemli ve öncü çalışmaları olan, belli bir yöntemi geliştiren ve uygulayan, alanında uzman ve lider durumunda olan eğitici ve öğretici olan kişilere verilen genel addır.

Philip Crosby’e göre bir iş ilk defada doğru ve “sıfır hata” hedefiyle yapılmalıdır. Sıfır hata olgusuna yönetimin en üst kademesinde en alt kademesine kadar herkesin odaklanması gerekmektedir. Crosby, kalite kavramını şartlara uygunluk olarak ele alır.

Otomasyon nedir? Üretim sürecinde insan gücü yerine teknolojinin kullanılmasıdır.
Otomasyon sayesinde kas gücüyle yapılan işler daha seri ve hızlı bir şekilde makineler
tarafından yapılır. Doğru cevap B'dir.

İşlevsel esneklik, vasıflı işgücünün farklı işlerde çok amaçlı olarak kullanımı anlamına gelirken sayısal esneklik ise işletmelerin piyasadaki değişimlere göre işgücünün sayısında artışa veya azalışa gidebilme kapasitesi olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Kalite kavramının temel özellikleri şu şekilde sıralanmaktadır:
• Tasarımda kusursuzluk,
• Kullanımda kusursuzluk,
• Fiyatta kusursuzluk,
• Teslim süresinde kusursuzluk,
• Satış süresinde kusursuzluk. Doğru cevap C'dir.

Walter Shewhart, kalite ile ilgili çalışmaların bilimsel esaslara göre yapılması gerektiğini öne sürmüştür. Shewhart, belli bir çizelge ve şemaya göre kalite kontrolünün yapılarak üretim maliyetlerinin azaltılabileceğini ifade etmiş; 1924 yılında bir çizelge hazırlayarak istatistiki süreç kontrolü uygulamasını başlatmıştır. Doğru cevap B'dir.

Deming İkinci Dünya Savaşı’nda yıkılan ve yok olan Japonya’nın yeniden kalkınması için ABD tarafından Japonya’ya gönderilmiştir. İstatistikçi olarak ilk önce Japonya’nın nüfus yapısı ile ilgili çalışmalar yapan Deming, daha sonra istatistiksel süreç kontrolü ve kalite kontrol ile ilgili geliştirdiği yönetimini Japonya’nın önde gelen sanayi kuruluşlarıyla paylaşmıştır. Doğru cevap D'dir.

Ishikawa, bu problem çözme modeline Pareto Diyagramı adını vermektedir. Pareto Diyagramı, bir işletmeye en çok zarar veren hatayı tespit etme ve çözme yöntemidir. Diğer bir ifadeyle Pareto Diyagramı, sorunlar arasında en önemli sorunları tespit edip çözümde önceliğin o soruna verilmesidir. Doğru cevap A'dır.

Kalite çemberleri, Edwards Deming tarafından geliştirilmiştir. Kalite çemberleri; planlama, yapma, kontrol etme ve uygulama/harekete geçme odaklı bir çalışma grubudur. Kalite çemberleri, ekip/takım çalışması olarak da tanımlanabilir. Doğru cevap E'dir.

Altı Sigma’nın ilkeleri şunlardır:
• Müşteri odaklılık,
• Verilere dayalı yönetim,
• Süreçlere odaklanmak,
• İnisiyatifi ele alan yönetim anlayışı,
• Sınırsız iş birliği,
• Yukarıdan aşağıya eğitim
Doğru cevap B'dir.

Bu eleştirileri kısaca özetleyecek olursak 5 temel noktanın ön plana çıktığı görülmektedir.
• Yeni yönetim metotları özü itibarıyla kapitalisttir ve kâr odaklıdır.
• Çalışan işçilerin kazanımlarından daha çok büyük sermaye gruplarının kazanımları ön plandadır.
• Sendikaların ve işçilerin örgütlü gücünü azaltan uygulamalardır.
• Müşteri odaklılık, çalışanların yöneticiler kadar müşteri yoluyla da kontrol
edilmesi anlamına gelmektedir.
• Yeni yönetim metotları, çalışan kesimin iş yükünü ve sorumluluğunu artıran uygulamalardır.
Doğru cevap D'dir.

Erken dönem yönetim anlayışı endüstrileşme ile birlikte ortaya çıkmış ve etkisini 1920’li yıllara kadar sürdürmüştür. Bu yönetim anlayışı 1920’lerde ortaya çıkan otomasyon ile birlikte etkisini yitirmeye başlamıştır. Bu dönemin en temel özelliklerini şu şekilde sıralamak mümkündür:
• Üretim teknolojisi ağırlıklı olarak basit tezgâhlarla yapılmaktadır.
• Üretim sürecinin önemli bölümlerinde çoğunlukla kol emeği kullanıldığı için “emek yoğun üretimin” yaygın olduğu bir dönemdir.
• Üretim miktarlarının artışı tezgâh sayısının ve istihdam edilen işgücünün artırılmasına bağlıdır.
• Patron ile çalışan işçiler arasında yüz yüze ilişkiler egemendir.
• İşletmelerin sahibi hem iş yerlerinin sahibi ve hem de yöneticileri konumundadırlar.
• Kalifiye işgücünün yetiştirilmesinde formel eğitim kurumlarının rolü sınırlıdır.
• İşgücü becerisi ağırlıklı olarak üretim sürecinde usta, kalfa ve çırak ilişkilerinden elde edilmektedir.
• Üretim sürecinin belli bölümlerinde ve ürünlerin kalite kontrolünde sınırlı da olsa ustaların belli bir yetkisi ve gücü vardır.
• Sendikalaşma henüz gelişmemiştir ve işçi-işveren ilişkileri kurumsallaşmamıştır.
• İşletmelerin büyük bir çoğunluğunu aile işletmeleri oluşturmaktadır.
• İşletmelerde karar alma süreci yukarıdan aşağıya doğrudur ve hiyerarşiktir.
• Kadın ve çocuk emeği yoğun bir şekilde kullanılmaktadır.
• Çalışma koşulları çok kötüdür.

Otomasyon nedir? Üretim sürecinde insan gücü yerine teknolojinin kullanılmasıdır. Otomasyon sayesinde kas gücüyle yapılan işler daha seri ve hızlı bir şekilde makineler tarafından yapılır.
Ataerkillik ve paternalizm nedir? Ataerkillik erkek egemen toplumsal yapı anlamında kullanılmaktadır.
Paternalizm ise güce ve otoriteye sahip olan kişi veya bir kurumun kendisine bağımlı
olanların ihtiyacını karşılaması ve bunun karşılığında bağımlı olanların güce ve otoriteye
riayet etmesinin sağlandığı bir bağımlılık ilişkisidir.
Taylorizm; vasıfsız işgücü istihdamına, üretim sürecinin en küçük ve en basit parçalara
kadar bölünmesine, parça başı ücret ödeme sistemine ve çalışanların üretimin her aşamasında sıkı bir kontrol ve denetim altında tutulması gerektiğine dayalı otoriter bir yönetim anlayışıdır. Taylorist
işletmelerde yönetsel yapı dikey olduğu için karar alma mekanizması üst yönetimden aşağıya doğru olarak gerçekleşmektedir.

Endüstriyel kuruluşlarda belli bir iş bölümüne bağlı olarak işçilerin, teknik elemanların veya çalışma gruplarının, bir iş parçası üzerinde ileri düzeyde bilgi, beceri ve yetkinliğe sahip olmalarına “uzmanlaşma” denir.

Endüstriyel kuruluşlarda belli bir iş bölümüne bağlı olarak işçilerin, teknik elemanların veya çalışma gruplarının, bir iş parçası üzerinde ileri düzeyde bilgi, beceri ve yetkinliğe sahip olmalarına “uzmanlaşma” denir.

Emeğin ve teknolojinin esnek bir üretim organizasyonu altında yeniden üretilmesi anlamına gelen “esnek” ya da post-fordist üretimin (a) Fordist teknoloji düzenlemesinde var olan zaman kaybı ve kalite düşüklüğüne neden olan sınırlılıkların aşılmasını sağladığı (b) Taylorist örgütsel yapının neden olduğu işe yabancılaşma ve düşük iş motivasyonu sorunlarını en aza indirdiği varsayılmaktadır.
İşlevsel esneklik, vasıflı işgücünün farklı işlerde çok amaçlı olarak kullanımı anlamına gelirken sayısal esneklik ise işletmelerin piyasadaki değişimlere göre işgücünün sayısında artışa veya azalışa
gidebilme kapasitesi olarak tanımlanmaktadır.
Kitlesel üretim, standart ürünlerin düşük maliyetli olarak büyük miktarlarda üretildiği bir sistemdir. Kitlesel üretim bant sistemine dayalı olduğu için seri olarak üretilir.
Taylorizm; vasıfsız işgücü istihdamına, üretim sürecinin en küçük ve en basit parçalara kadar bölünmesine, parça başı ücret ödeme sistemine ve çalışanların üretimin her aşamasında sıkı bir kontrol ve denetim altında tutulması gerektiğine dayalı otoriter bir yönetim anlayışıdır. Taylorist
işletmelerde yönetsel yapı dikey olduğu için karar alma mekanizması üst yönetimden
aşağıya doğru olarak gerçekleşmektedir.

Fordizmin olgunluk dönemi olarak nitelenebilecek 1950’li yıllar ve sonrasında küresel rekabet sonucu işletmelerin kâr oranlarında ciddi düşüşler yaşanmıştır. Diğer taraftan Japonya gibi yeni ekonomik gücün ortaya çıkması, sendikaların güçlenmesi ve yeni sosyal haklar talep etmesi ve büyük endüstriyel kuruluşlarda uygulanan Taylorist yönetim anlayışına karşı eleştirilerin artmaya başlaması bu süreci hızlandırmıştır. Tüm bu gelişmeler, kapitalizmin yeniden yapılanmasını zorunlu hâle getirmiştir. Yeniden yapılanma, çok yönlü makro ekonomi politikalarının uygulamaya konması kadar endüstriyel kuruluşların üretim ve yönetim yapısının da yeniden yapılanmasını da gerektirmekteydi.
1970’li yıllara doğru Fordizm ve onun dayandığı yönetim sistemi Taylorizm, içinden çıkılamayacak kadar ciddi bir kriz içerisine girmiştir. Çünkü değişen ve küreselleşen dünyada yönetim yapısı da değişmektedir. Dikey hiyerarşik yönetim yapısı yerini daha yatay yönetim yapısına doğru bırakmaya başlamıştır. İşletme sahipleri belirli hedeflere ulaşmak için işçiyi karşısına almak yerine onları kendi
yanına almayı tercih etmek durumunda kalmışlardır. Bunun nedeni işverenlerin kendilerine daha sadık, uyumlu, işini severek yapan ve firmanın amaçlarını benimsemiş iş gücüne gereksiniminin artmasıdır. Çünkü piyasa koşulları daha fazla rekabetçi hâle gelmektedir ve firmalar her yönden rakiplerinden daha iyi olmak zorunda kalmışlardır. İşletme sahipleri dikey hiyerarşi yerine yatay, karar alma süreçlerinde çalışanları da hesaba katan, katılımcı, yüz yüze iletişimin olduğu, daha insani bir yönetim yapısının gerekliliğini anlamaya başlamaktadırlar. Deyim yerindeyse işverenler bir taşla iki kuş vurmayı hedeflemektedirler. Hem kârlı bir kuruluş olacaklar ve hem de çalışanları mutlu edebileceklerdir. İşletmelerin bunu ne kadar gerçekleştirdikleri tartışmalı bir konu olsa da hedef esas itibarıyla budur.
1950’li yıllarla birlikte piyasalarda başka önemli değişimler de yaşanmaya başlamıştır. Piyasada Fordist firmaların kitlesel olarak ürettiği standart ürünlere yönelik taleplerde bir azalma söz konusu olmuştur. Özellikle sosyal refah devletinin gelir artırıcı politikaları sayesinde başta ABD olmak üzere Batı Avrupa ülkelerinde önemli bir tüketici kesimi olarak “orta sınıf” ortaya çıkmıştır. Orta sınıfın ortaya çıkması taleplerde farklılaşmaya neden olmuştur. Taleplerde farklılaşma orta sınıfın standart olarak üretilen ürünler yerine farklı olan ürünleri talep etmesi sonucu ortaya çıkmıştır.

İşlevsel esneklik, vasıflı işgücünün farklı işlerde çok amaçlı olarak kullanımı anlamına gelirken, sayısal esneklik ise işletmelerin piyasadaki değişimlere göre işgücünün sayısında artışa veya azalışa gidebilme kapasitesi olarak tanımlanmaktadır.

İşletmelere sayısal esnekliği sağlayan çevre işgücü konumunda kısa dönemli, sözleşmeli, yarı zamanlı (part-time) ve zaman zaman da taşeron olarak çalıştırılan işgücü oluşturulmaktadır. Çevre konumunda istihdam edilen işgücünün iş güvencesi çok az olduğu için sayısının azaltılması veya artırılması işletmeye fazla bir mali külfet getirmemekte ve hatta işveren belirli oranlarda çevre işgücünü istihdam ederek zaman zaman çalışanların sosyal hakları ile ilgili belirli yasal yükümlülüklerden kaçınabilmektedir. Sayısal esneklik, işletmelere maliyetlerin azaltılması açısından önemli bir katkı sağlamakla birlikte çalışanlar açısından her an işini kaybetme riski anlamına geldiği için literatürde çok sert bir şekilde eleştirilmiştir.

TKY, bir işletmenin tüm yönleriyle müşteri odaklı olması demektir. Bu bağlamda bir işletmenin üretim sürecinin başlangıcından sonuna kadar kullanılan tüm araç ve gereçlerin, teknolojik donanımın, istihdam edilen işgücünün (yönetici, büro çalışanı, isçi, vb.), tedarikçilerin (ham madde sağlayanlar, yedek parça üretenler) ve satış ve pazarlama birimlerinin (bayiler, yedek parça hizmetleri, müşteri sonrası hizmetler) ‘kalite’ anlayışı çerçevesinde eşgüdümlenmesi koordine edilmesi anlamına gelmektedir. TKY’de asıl amaç firmanın ürettiği üründen daha ziyade müşterinin istediği ürünü yine müşterilerin beğenileri doğrultusunda üretilmesi anlayışına dayanır. Üretim sürecinin tamamının müşteri odaklı olması TKY’nin vazgeçilmez bir unsurudur. TKY’de asıl hedef firmanın ne ürettiği değil müşterinin ne istediğidir. Yine aynı şekilde TKY felsefesinde esas amaç, bir işletmenin ürünü kaça ürettiği değil müşterinin onu beğenip beğenmediğidir. Şimşek kalite kavramının temel özelliklerini şu şekilde sıralamaktadır:
• Tasarımda kusursuzluk,
• Kullanımda kusursuzluk,
• Fiyatta kusursuzluk,
• Teslim süresinde kusursuzluk,
• Satış süresinde kusursuzluk,
TKY’nin temel ilkelerini ise şu şekilde sıralamak mümkündür.
• Müşteri odaklılık,
• Üst yönetimin liderliği,
• Sürekli gelişme,
• Tam katılım.
TKY üretim sürecinin tümünün, müşteri odaklı olarak etkinliğinin ve verimliliğinin artırılmasına dayanan bir sistemdir.

Ishikawa’ya göre Pareto Diyagramı gibi problem çözme teknikleri kaliteyi geliştirmede çok önemli bir rol oynamaktadır. Ancak problem çözme bir ekip çalışmasını gerektirir. Ishikawa bir işletmede en çok zarar veren hatayı tespit amacıyla gönüllü olarak bir araya gelen ve problemin çözülmesi ile ilgili belli bir konuda çalışmalar yapan ve genellikle 5-9 kişiden oluşan ekiplere “kalite çemberleri” adını vermektedir. Ishikawa kalite çemberlerini sürekli iyileştirme faaliyetlerini yürütülmesini sağlayan ekipler olarak tanımlamaktadır.
Ishikawa’ya göre Pareto Diyagramı ve benzeri teknikler yoluyla işletmelerde kalitenin yükseltilmesi TKY’nin olmazsa olmaz özelliklerinden birisidir.

Erken Dönem Yönetim Anlayışı (1750-1925)

Paternalizm, güce ve otoriteye sahip olan kişi veya bir kurumun kendisine bağımlı olanların ihtiyacını karşılaması ve bunun karşılığında bağımlı olanların güce ve otoriteye riayet etmesinin sağlandığı bir bağımlılık ilişkisidir.

Taylorizm, Frederick Winslow Taylor’un 1911 yılında yayımlanan Bilimsel Yönetimin İlkeleri adlı kitabında geliştirdiği yönetim anlayışına verilen bir isimdir.

TKY (Toplam Kalite Yönetimi), bir işletmenin tüm yönleriyle müşteri odaklı olması demektir (Şimşek 2000).

TKY (Toplam Kalite Yönetimi)’nin temel ilkelerini şu şekilde sıralamak mümkündür (Şimşek, 2000:51):

• Müşteri odaklılık,
• Üst yönetimin liderliği,
• Sürekli gelişme,
• Tam katılım.

Pareto Diyagramı, bir işletmeye en çok zarar veren hatayı tespit etme ve çözme yöntemidir. Diğer bir ifadeyle Pareto Diyagramı, sorunlar arasında en önemli sorunları tespit edip çözümde önceliğin o soruna verilmesidir (Şimşek, 2000:119).

Kaizen kavramı İmai Masaaki tarafından geliştirilmiştir.

1996 yılında Avrupa Birliği ile imzalanan Gümrük Birliği anlaşması ile birlikte yeni yönetim metotlarının neredeyse eş zamanlı bir şekilde Türkiye’de işletmelerde uygulanmaya konduğuna tanık olmaktayız. 1991 yılında kurulan Türkiye Kalite Derneği (KALDER) bu uygulamaların Türkiye’de yaygınlaşmasında öncü bir rol oynamıştır.

TKY uygulamalarını eleştirel olarak değerlendiren çok sayıda çalışma mevcuttur. Hatta yeni yönetim metotları hakkında eleştirel olarak yazılanların en az olumlu yazılanlar kadar olduğu bile öne sürülebilir. Bu eleştirileri kısaca özetleyecek olursak 5 temel noktanın ön plana çıktığı görülmektedir.

• Yeni yönetim metotları özü itibarıyla kapitalisttir ve kâr odaklıdır.
• Çalışan işçilerin kazanımlarından daha çok büyük sermaye gruplarının kazanımları ön plandadır.
• Sendikaların ve işçilerin örgütlü gücünü azaltan uygulamalardır.
• Müşteri odaklılık, çalışanların yöneticiler kadar müşteri yoluyla da kontrol edilmesi anlamına gelmektedir.
• Yeni yönetim metotları, çalışan kesimin iş yükünü ve sorumluluğunu artıran uygulamalardır.

Modern toplum öncesinde ekonominin tarıma dayalı olması, ürün çeşitliliğinin az olması, üretim araç ve tekniklerinin yeterince gelişmemiş olması, iş bölümü ve uzmanlaşmanın
basit düzeyde olması; örgütlülüğü sınırlı düzeyde geliştirmiştir.

Üretim sürecinin önemli bölümlerinde çoğunlukla kol emeği kullanıldığı için “emek yoğun üretimin” yaygın olduğu dönem erken dönem yönetim anlayışıdır.

Ünlü İskoç mucit ve fizikçi James Watt tarafından 1769 yılında buhar makinesi icat edilmiştir.

İş yeri sahibi ile işçilerin yüz yüze ilişkileri bu dönemde ortadan kalkmaktadır.

John Maynard Keynes tarafından geliştirilen Keynesyen politikalarında ülkeler çeşitli tasarruf tedbirleri, sektörel teşvikler, piyasa
müdahaleleri ve alt gelir gruplarının sosyal politikalarla desteklenmesi gibi politikalarla bireylerin tüketim kapasitelerini artırmayı başarabilmişlerdir

Peter Ferdinand Drucker’a göre değişim içerisinde olan ekonomi değil toplumdur ve TKY’nin en temel özelliklerinden olan problem çözme ile ilişkili beşli bir şema öne sürmüştür.

1970 lerde ortaya çıkan post-fordist yönetim anlayışında Taylorist yönetim anlayışına yönelik sert eleştiriler yapılmaktadır.

Philip Crosby’e göre bir iş ilk defada doğru ve “sıfır hata” hedefiyle yapılmalıdır

Kaizen anlayışında mükemmel diye bir şey yoktur. Eğer birileri var diyorsa kesinlikle yanılmaktadır. Zira mükemmellik olsaydı değişim olmazdı.

Yeni yönetim metotlarına getirilen eleştiriler:
• Yeni yönetim metotları özü itibarıyla kapitalisttir ve kâr odaklıdır.
• Çalışan işçilerin kazanımlarından daha çok büyük sermaye gruplarının kazanımları ön plandadır.
• Sendikaların ve işçilerin örgütlü gücünü azaltan uygulamalardır.
• Müşteri odaklılık, çalışanların yöneticiler kadar müşteri yoluyla da kontrol edilmesi anlamına gelmektedir.
• Yeni yönetim metotları, çalışan kesimin iş yükünü ve sorumluluğunu artıran uygulamalardır.

İşgücü piyasalarının temel özellikleri aşağıdaki gibidir (Morgan, 1966: 42; Levitan vd., 1972: 202; Biçerli, 2003: 3-9): 1. İşgücü piyasası çok sayıdadır: İşgücü piyasaları meslek ve coğrafi alan bakımından sınıflandırılabilir. Marangoz işçileri piyasası, bilgisayar işletmeni piyasası gibi meslek bazlı çok sayıda piyasa olduğu gibi Ege Bölgesi işgücü piyasası, Türkiye iş gücü piyasası gibi coğrafi alan açısından farklı işgücü piyasaları da vardır. 2. Tek bir merkezî ücret bulunmamaktadır: İşgücü piyasalarındaki bilgi eksiklikleri nedeniyle farklı ücretler oluşmaktadır. 3. İşçiler homojen değildir: İşçiler yaş, cinsiyet, eğitim, zekâ, beceri, iş deneyimi ve iş motivasyonu gibi özellikler açısından farklılıklar gösterir. 4. İstihdam ilişkisi süreklidir: Firma mevcut işgücünü her gün yenileri ile değiştiremeyeceğinden emeğin çalıştırılmasında devamlılık esastır. 5. İşçinin emeğini kendisinden ayırmak mümkün değildir: Bir malın alıcı ve satıcıları pazarlık yaptıkları nesnenin dışındadır. Ancak emeğini arz eden birey açısından pazarlığın kişisel hayatı üzerinde etkisi vardır. İşçiler için ne kadar ücret kazanıldığı kadar hangi ortamlarda çalışıldığı da önemlidir. Ücret ve ücret dışı unsurların oluşturduğu istihdam koşullarından en yüksek faydayı elde etmek isterler. 6. İşçilerin pazarlık güçleri genellikle zayıftır: İş arayanların sayısı açık iş sayısından fazla ise ve/veya ikame edilebilirlik derecesi düşükse işveren karşısında pazarlık güçleri zayıftır. Nitelikli sanatkârlar gibi ikâme edilebilmeleri zor olan işçilerin yüksek bir pazarlık gücü vardır. 7. Emek talebi türetilmiş bir taleptir: Diğer mal ve hizmet piyasalarında talep mal ve hizmetlerin sağlayacağı fayda nedeniyle gerçekleşirken emek talebi, mal ve hizmet üretimine bağlıdır. Dolayısıyla herhangi bir mal ve hizmet üretilmeyecekse emek de talep edilmeyecektir. 8. Emek hareketliliği tam değildir: Emeğin hareketliliği önünde bazı engeller vardır. İşgücü piyasasının bütününde ücretlerin dengeli bir hale gelmesi için bir geçici eğilim yaratabilmesine yeterli olacak kadar emeğin hareketli olduğu düşünülse bile emek tam anlamıyla hareketli değildir. 9. İşgücü piyasası bilgisi oldukça eksiktir: İşverenler ve işçiler, işgücü piyasası bütününde ücretler ve iş olanakları hakkında tam olarak doğru bilgiye sahip değildirler.Doğru cevap E'dir.

Ülkemizde istihdam edilenlerin eğitim düzeyi yetersizdir. Tablo 5’ten görüleceği üzere 1988 yılında lise ve altı eğitim düzeyinde istihdam % 75’ler civarında iken bu oran 2009 yılında % 70’e düşmüştür. 1988-2009 döneminde lise dengi meslek lisesi mezunlarının istihdam edilme oranı 3 kat, yüksek öğrenim mezunlarının da 4 kat artmıştır. Bir diğer anlatımla istihdamda eğitim düzeyi yükselmiştir. 2009 yılında her 100 çalışanın 10’u meslek eğitimi almış, 16’sı yüksek öğretim görmüş durumdadır. Geri kalanı ise düz çalışan şeklinde ifade edilen niteliksiz işgücü konumundadır. Buna göre Türkiye’de istihdam edilenler, büyük ölçüde niteliksizdir. Mesleki eğitim almış olan çalışanlar az sayıda olduğundan işverenlerin teknik çalışan talebi karşılanamamaktadır. İstihdam edilenlerin eğitim kalitesindeki düşüklük ise bir diğer sorun olarak ortaya çıkmaktadır.Doğru cevap E'dir.

Bir ülkenin gelir dağılımındaki adaletsizlik, o ülkede kayıt dışı ekonomik faaliyetin hacmini artırmaktadır. Gelir dağılımından düşük pay alan gruplar, ortalama geçim düzeyine erişmek amacı ile kayıt dışı sektörde çalışmaktadır. Ekonomide gelişmişlik düzeyine bağlı olarak ekonomiye hakim olan sektörlerin ağırlığı değişim göstermektedir.Doğru cevap B'dir.

İşsizlik bir sosyal sorun olduğu kadar enflasyon gibi çözümlenmeye çalışılan ekonomik bir sorundur. İşsizlik oranı ise işsiz nüfusun işgücü içindeki oranıdır ve işi olmayan, iş arayan işgücünün oranını ifade eder. İşgücü piyasasının işleyişi sonucunda işsizlik ortaya çıkıyorsa bu durum işgücü piyasasının aksak işlediğini gösterir. İşsizlik oranlarındaki düşme ekonomide üretim ve satış düzeyinin yükseldiğinin, işsizlik oranlarındaki yükselme ise üretim ve satışların azaldığının bir göstergesidir. Dolayısıyla işsizlik oranı düşüş eğiliminde ise ekonomide açık iş mevcuttur ve büyüme söz konusudur. Ancak işsizlik oranı yükseliyorsa talepteki düşüşe bağlı olarak firmalar işçi çıkarmakta veya personel teminini azaltmakta ya da ertelemektedir.Doğru cevap C'dir.

işsizliğin unsurları şunlardır: • Birey, istihdam dışı olup iş bulamamış durumdadır. • Bireyin gayri iradi olarak karşılaştığı bir çalışmama durumudur. • Birey, iş arama eylemi içerisindedir. • Birey, iş başı yapmaya hazır olup çalışma arzu ve gücündedir. • Birey, günün geçerli ücret düzeyi ve çalışma saatleri üzerinden çalışma gereksinimindedir.Doğru cevap E'dir.

“Arızi ya da geçici (friksiyonel) işsizlik hariç olmak üzere çalışma irade ve kararında olan emek birimlerinin üretime bilfiil katılabildiği duruma” tam istihdam adı verilmektedir. Doğru cevap C'dir.

İşverenin ödeme aczine düşmesi durumuna ilişkin olarak da “Ücret Garanti Fonu” oluşturulmuştur. İşverenin konkordato ilan etmesi, işveren için aciz vesikası alınması veya iflası nedenleriyle ödeme güçlüğüne düştüğü durumlarda, işçilerin iş ilişkisinden kaynaklanan son üç aylık ücret alacakları, Ücret Garanti Fonu’ndan karşılanmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Küresel istihdamın sektörel açıdan cinsiyete göre dağılımı incelendiğinde ise 1999-2009 döneminde erkeklerin oranın tarımda düştüğü (% 38.3’ten % 33.3’e), sanayide (% 24.3’ten % 26.0’a) ve hizmetlerde (% 37.5’ten % 40.7’e) yükseldiği anlaşılmaktadır. Aynı dönemde kadınların oranı da tarımda % 43.2’den % 37.6’ya düşmüş, sanayide % 15.1’den % 15.6’ya yükselerek hemen hemen aynı kalmış ve hizmetlerde % 41.7’den % 46.8’e yükselmiştir. Doğru cevap D'dir.

2009’da GSYİH artışında yaşanan şiddetli küçülmeyi takiben “Latin Amerika ve Karayip” ülkelerindeki ekonomik büyüme 2010 yılında güçlü bir şekilde artmıştır. Kısa dönemli işgücü piyasası göstergeleri, bölgedeki pek çok ülkede iyileşmenin süreceğine işaret etmektedir. Ancak ekonomik kriz 2009’da korunmasız istihdamın payında artışa neden olmuş ve bu pay % 32.2’ye yükselmiştir. Bu artışa rağmen bölgede korunmasız istihdam oranı, 1999 yılındaki % 36.1’lik rakamdan % 3.9 daha düşüktür. 2011 yılında GSYİH’nin % 4 düzeyinde düşük bir artışla sürmesi, bölgesel işsizlik oranında da 2010 yılındaki % 7.7’lik düzeyinde ılımlı bir azalmanın gerçekleşmesi beklenmektedir.Doğru cevap B'dir.

“Kuzey Afrika” ülkeleri, ekonomik ve finansal krizden diğer bölgeler kadar zarar görmemiştir ve kriz öncesinde işgücü piyasasında var olan sorunlar devam etmektedir. Kadınlar, erkeklere göre daha yüksek işsizlik oranları ile (% 15’e % 7.8) karşı karşıyadır. Kadınların işgücüne katılma oranları, kaygı verici düzeyde düşüktür. 2009 yılında söz konusu oran % 27.6’dır. 2010 yılında ekonomik olarak faal olan gençlerin % 23.6’sı işsizdir.Doğru cevap C'dir.

Alıcı ve satıcılar birbirlerini bir ülke bütününde arıyorsa ulusal sadece yerel düzeyde arıyorsa yerel ve ülkeler arasında arıyorsa uluslararası iş gücü piyasasından söz edilebilir. Doğru cevap D'dir.

Firma mevcut iş gücünü her gün yenileri ile değiştiremeyeceğinden emeğin çalıştırılmasında devamlılık esastır.Bu da İstihdam ilişkisinin sürekliliği ile değerlendirilmektedir. Doğru cevap B'dir.

İş gücü piyasasının işleyişi birbiriyle ilişki içerisindeki beş aşamada ortaya çıkmaktadır. Bunlar; katılım, etkileşim, tarama, alım ve sunum aşamalarıdır. Doğru cevap C'dir.

Birincil iş gücü piyasasında çalışan yüksek motivasyonlu ve nitelikli işçilerin daha yüksek ücret, iyi çalışma koşulları, sürekli istihdam ve kariyer beklentileri vardır. A-B-C ve E seçeneği ikincil iş gücü piyasa çalışanlarının durumunu göstermektedir. Doğru cevap D'dir.

İkincil iş gücü piyasasındaki işlerde çalışanlar, çoğunlukla gençler ve dezavantajlı gruplardır. Doğru cevap E'dir.

İçsel iş gücü piyasasında işçi avantajları, İşçilerin istihdamı ve sürekli geliri garanti altına alması, Terfi olasılığı, Firma dışında yeni iş yeri aramanın çok fazla zaman alması ve oldukça maliyetli olmasının yaratacağı kayıplardan kurtulma ve Sosyal hakların ve sosyal korumanın olmasıdır. Doğru cevap D'dir.

Çalışma çağındaki nüfusun toplam nüfus içindeki payı 1935’de % 55, 1950’de % 58, 1980’de % 56 iken 1990’da % 61, 2000’de % 65 olmuştur ve 2023 yılında da % 68 düzeyinde gerçekleşmesi olasıdır. Doğru cevap A'dır.

Hane Halkı İşgücü Anketlerinde çalışanlar işteki durumlarına göre “ücretli, maaşlı”, “yevmiyeli”, “işveren”, “kendi hesabına çalışan” ve “ücretsiz aile işçisi” olarak beş gruba ayrılmaktadır. Bir başkasının işinde nakdi veya ayni gelir elde etmek amacıyla ücret karşılığı çalışanlar “ücretli, maaşlı”; bir işverene bağlı olarak düzenli ve sürekli olmadan işine göre mevsimlik, geçici ya da iş buldukça çalışanlar “yevmiyeli” olarak tanımlanır. Doğru cevap E'dir.

İstihdam, bir ekonomide çok sayıda bireyin üretken faaliyetlerle meşgul olmasını ifade eder. Bu kavram, hem bağımlı hem de bağımsız çalışanları kapsar. Doğru cevap B'dir.

Ülkemizde İşsizlik Sigortası 1999 yılında 4447 sayılı Kanun ile kurulmuş olan işsizlik sigortasının idaresi Türkiye İş Kurumuna verilmiş ve ödemelere 2002 yılının Mart ayından itibaren başlanmıştır. Doğru cevap C'dir.

İşçiler homojen değildir: İşçiler yaş, cinsiyet, eğitim, zekâ, beceri, iş deneyimi ve iş motivasyonu gibi özellikler açısından farklılıklar gösterir.

İşgücü piyasasındaki bölünme, ikili yapı ve katmanlara bağlı olarak açıklanmaktadır. Katmanlı işgücü piyasasına yönelik kavramsal çerçeve 1970’li yıllarda geliştirilmiştir. Katmanlı işgücü piyasası yaklaşımına göre işgücü piyasası beşeri sermaye teorisinin iddia ettiği gibi bireylerin rekabetçi bir ortamda beşeri sermayelerine göre işlere dağıldığı tek bir piyasadan değil, çalışma koşullarının farklılık gösterdiği iki katmandan oluşmaktadır.

Birincil ve ikincil işgücü piyasasında bulunan işgücünün çalışma ilişkisi ve koşulları birbirlerinden önemli derecede farklıdır. Birincil işgücü piyasasında çalışan yüksek motivasyonlu ve nitelikli işçilerin daha yüksek ücret, iyi çalışma koşulları, sürekli istihdam ve kariyer beklentileri vardır. Birincil sektördeki firmalar büyük ölçekli, sermaye yoğun ve ileri üretim süreçlerini kullanan, karmaşık işbölümüne sahip ve hiyerarşik yapıdadır. İkincil işgücü piyasası ise daha fazla niteliksiz işçi, düşük ücretler, kötü çalışma koşulları, yüksek işgücü devri oranları, zayıf kariyer beklentisi ve ayrımcılığa da maruz kalabilme ile tanımlanır. İkincil sektördeki firmalar, işçileri için sınırlı olanakların olduğu iş güvencesiz, küçük ölçekli ve teknolojik açıdan gelişmemiş durumdadır.

Birincil ve ikincil işgücü piyasasında bulunan işgücünün çalışma ilişkisi ve koşulları birbirlerinden önemli derecede farklıdır. Birincil işgücü piyasasında çalışan yüksek motivasyonlu ve nitelikli işçilerin daha yüksek ücret, iyi çalışma koşulları, sürekli istihdam ve kariyer beklentileri vardır. Birincil sektördeki firmalar büyük ölçekli, sermaye yoğun ve ileri üretim süreçlerini kullanan, karmaşık işbölümüne sahip ve hiyerarşik yapıdadır. İkincil işgücü piyasası ise daha fazla niteliksiz işçi, düşük ücretler, kötü çalışma koşulları, yüksek işgücü devri oranları, zayıf kariyer beklentisi ve ayrımcılığa da maruz kalabilme ile tanımlanır. İkincil sektördeki firmalar, işçileri için sınırlı olanakların olduğu iş güvencesiz, küçük ölçekli ve teknolojik açıdan gelişmemiş durumdadır.

İşverenin avantajları şunlardır:
• Firma içindeki işgücünün terfi etmesinin istihdam ve personel seçimi
maliyetlerinin ve boş pozisyonların doldurulmasında hata yapma riskini azaltması,
• İşçilerin eğitimi ve yeniden eğitimi ile ilgili işgücü maliyetlerinin azalması,
• Nitelikli beşeri sermaye için firma içi yatırım yapılmasının etkinlik sağlaması,
• İşlem maliyetlerinin (dışsal işgücü piyasasından anlaşma yapmayla ilgili
maliyetler) azalması.
2. İşçinin avantajları şunlardır:
• İşçilerin istihdamı ve sürekli geliri garanti altına alması,
• Terfi olasılığı,
• Firma dışında yeni iş yeri aramanın çok fazla zaman alması ve oldukça
maliyetli olmasının yaratacağı kayıplardan kurtulma,
• Sosyal hakların ve sosyal korumanın olması

Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (2010) bulgularına göre ülkemizde genç nüfus azalmaya devam edecek, doğurganlık azalacak ve istihdam sorunu artacaktır. Cumhuriyet’in ilanında 13 milyon olan Türkiye nüfusu, 1950’li yılların sonunda 2 katına ulaşmış, 1985’te 50 milyonu aşmış, 2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre 67.8 milyon olmuş ve günümüzde ise 70 milyonu geçmiştir. Doğurganlık Kayıt dışı sektör, hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmayan istihdam şeklinde tanımlanırken enformel sektör; 10 kişiden daha az işçi çalıştıran, çoğunlukla kendi hesabına ve evde çalışma şeklinde faaliyetini sürdüren iş yerlerindeki istihdamı ifade eder. Doğurganlık düzeyinin düşmesine paralel olarak Türkiye nüfusunun 21. yüzyılın ortalarında yaklaşık olarak 95 milyon düzeyine ulaşması ve bu düzeyde durağanlaşması beklenmektedir. Günümüzde % 27 (yüzde yirmiyedi) düzeyinde olan 15 yaşın altındaki nüfusun, toplam nüfus içindeki payının hızla azalarak 2023 yılında % 20-22 (yüzde yirmi-yüzde yirmiiki) düzeyine gerilemesi öngörülmektedir. Bu azalmanın sonucunda Türkiye, genç ve dinamik nüfus olma özelliğini orta vadede kaybedecektir.

Bir işverene bağlı olarak düzenli ve sürekli olmadan işine göre mevsimlik, geçici ya da iş buldukça çalışanlara “yevmiyeli” işçi denilmektedir.

Kendi işinde yalnız olarak veya ücretsiz aile bireyleri ile birlikte nakdi ve ayni gelir elde etmek amacı ile çalışanlar “kendi hesabına çalışan” olarak sınıflandırılırlar.

Kayıt dışı istihdam; çalışanların gerekli niteliklere sahip olmaması ve asgari yaş haddi, asgari ücret, fazla mesai ve işyeri standartları gibi konulardaki düzenlemelere uyulmaması, gerekli sosyal güvenlik, vergi ve diğer fonların eksik ödenmesi veya hiç ödenmemesi anlamına gelmektedir. Böylece yeterli prim toplanamamakta, sosyal güvenlik kuruluşları da başta finansman sorunları olmak üzere çeşitli zorluklarla karşılaşmakta ve kendilerinden beklenen hizmetleri etkin olarak yerine getirememektedir.

İşsizliğin unsurları şunlardır:

• Birey, istihdam dışı olup iş bulamamış durumdadır.
  • Bireyin gayri iradi olarak karşılaştığı bir çalışmama durumudur.
  • Birey, iş arama eylemi içerisindedir.
  • Birey, iş başı yapmaya hazır olup çalışma arzu ve gücündedir.
  • Birey, günün geçerli ücret düzeyi ve çalışma saatleri üzerinden çalışma gereksinimindedir.

İşçinin emeğini kendisinden ayırmak mümkün değildir: Bir malın alıcı ve satıcıları pazarlık yaptıkları nesnenin dışındadır. Ancak emeğini arz eden birey açısından pazarlığın kişisel hayatı üzerinde etkisi vardır. İşçiler için ne kadar ücret kazanıldığı kadar hangi ortamlarda çalışıldığı da önemlidir. Ücret ve ücret dışı unsurların oluşturduğu istihdam koşullarından en yüksek faydayı elde etmek isterler.
İşçinin emeğini kendisinden ayırmak mümkündür.

Üçüncül işgücü (evrensel) piyasası katman değildir.

İşçinin avantajı; Terfi olasılığı tek doğru avantaj seçeneğidir.
İşçinin avantajı; Terfi olasılığı.

Ülkemizdeki işgücüne katılma oranları, kır-kent ve kadın-erkek ayrımına göre incelenebilir.

İşgücüne katılma oranı, kırsal kesimde kentlere göre daha yüksektir doğru cevap olacaktır.
Soru kökü olumsuz ifade içermektedir. Aşağıda sıralananlar arasında olmayanı sormaktadır. bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır:
"İşgücüne katılma oranı, kentsel kesimde kır kesimine göre daha yüksektir."
Türkiye’de nüfusun işgücüne katılması konusundaki temel olgular şunlardır:
• İşgücüne katılma oranı, kırsal kesimde kentlere göre daha yüksektir.
• İşgücüne katılma oranı, erkeklerde kadınlara göre daha fazladır.
• Çalışma çağındaki nüfusun artmasına rağmen işgücüne katılma oranları,
gittikçe azalan bir eğilim göstermektedir.
• İşgücüne katılma oranındaki düşüş, işgücüne dahil olmama yönündeki
eğilimin arttığını ifade etmektedir.

Eksik istihdam, vasıfsız işlerle ilgili bir olgudur. Nitekim eksik istihdam eğitim düzeyi açısından incelendiğinde en büyük paya sahip olanlar lise ve altı eğitim kurumlarını bitirenlerdir. Lise ve altı eğitim düzeyine sahip eksik
istihdamda olan 777 bin kişinin toplam eksik istihdam içindeki oranı % 71.9’dur. Eksik istihdam, yaş bileşimi açısından da incelenebilir. 2009 yılında eksik istihdamda olanların % 53.13’ü 34 yaş ve altındadır. Bu durum, gençlerin belirli bir bölümünün iş taleplerini eksik istihdam yoluyla karşıladığını ortaya koymaktadır. Eksik istihdamda olan kişiler, düşük gelir elde ederek yaşamlarını sürdürmeye çalışırken bir yandan daha fazla çalışmayı arzu etmekte; diğer yandan da iş değiştirmek için iş aramaya devam etmektedirler.
Eksik istihdam ikiye ayrılmaktadır. Bunlar, zamana bağlı eksik istihdam ve yetersiz istihdamdır. Mevcut işinde ya da diğer işinde/işlerinde 40 saatten daha az süre çalışıp daha fazla çalışmayı arzu edenler, “zamana bağlı eksik istihdam”dadır. “Yetersiz istihdam” ise zamana bağlı eksik istihdam kapsamında yer almamak koşuluyla son dört hafta içinde mevcut işini değiştirmek için veya mevcut işine ek olarak bir iş aramış olan ve böyle bir iş bulduğu takdirde 2 hafta içinde çalışmaya başlayabilecek olan kişilerdir.
B şıkkında yer alan ifade (Eksik istihdamda olan kişiler, çalışmaktan kaçınan ve çalışmayı arzulamayan bir kitleyi temsil eder. B şıkkında yer alan ifade yanlış bilgi içerdiği için doğru cevap B şıkkıdır.

İstihdam edilenlerin yaptıkları işler genellikle üç sektörde toplanmaktadır. Bu sektörler; tarım, sanayi ve hizmetlerdir.

Cumhuriyet’in kuruluşundan 1970’li yılların ikinci yarısına kadar işsizlik, düşük oranlarda seyretmiş ve genel bir sorun hâline gelmemiştir. Bunun temel nedeni, bu dönem boyunca sanayide çalışan sayısının sınırlı olması ve çalışanların önemli kısmının tarım kesiminde istihdam edilmesidir.

IV numaralı ifade işgücü piyasası kavramı ile ilgili olarak yanlış bilgi içerdiğinden bu ifadenin yer almadığı seçenek sorunun doğru yanıtı olacaktır. Doğrusu "iktisatçılara göre işgücü piyasası soyuttur ve mübadelelerin meydana geldiği bir alan şeklinde tanımlanır" şeklindedir.