Din ve Toplum - Sosyoloji | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

“İnsan insanın kurdudur” ifadesi aşağıdaki filozoflardan hangisine aittir?

Hobbes

Rousseau

Locke

Montesquieu

Althusser

Açıklama:

Söz konusu deyiş Hobbes tarafından ifade edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

''Ünlü düşünür, Kuvvetler Ayrılığı düşüncesini ilk defa formüle eden düşünür. Kanunların Ruhu Üzerine ve İran Mektupları isimli eserleriyle farklı yönetim biçimlerinin sosyolojisini yapmıştır.''
Yukarıda hakkında bilgi verilen düşünür kimdir?

Locke

Rousseau

Montesquieu

Hobbes

Marx

Açıklama:

Bahsi geçen filozof Fransız filozof Montesquieu'dur.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Asgari bir din tanımı’ için, ruhsal varlıklara inanma’yı şart koşan sosyologlara karşı,“tanrılar ve ruhlar fikrinin olmadığı ya da en azından yalnızca ikincil ve küçük bir rol oynadığı büyük dinlerin” varlığından söz eden ünlü toplum bilimci aşağıdakilerden hangisidir?

Durkheim

Marx

Weber

Althusser

Hobbes

Açıklama:

Ünlü antropologlardan Tylor bilimsel olarak kabul edilebilecek ‘asgari bir din tanımı’ için, ‘ruhsal varlıklara inanma’yı şart koşuyor. Yine Durkheim’ın Tylor’a itirazında ileri sürdüğü bu örnekte olduğu gibi “tanrılar ve ruhlar fikrinin olmadığı ya da en azından yalnızca ikincil ve küçük bir rol oynadığı büyük dinler” söz konusudur (Durkheim, 1961: 45). demektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Dini sosyolojik açıdan,“kutsal şeylere yani bir kenara ayrılmış ve tabulaşmış şeylere ilişkin birleşik bir inançlar ve davranışlar sistemidir”. diye tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Tylor

Durkheim

Hume

Comte

Feuerbach

Açıklama:

Din de Durkheim’a göre “kutsal şeylere yani bir kenara ayrılmış ve tabulaşmış şeylere ilişkin birleşik bir inançlar ve davranışlar sistemidir”.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Büyük İslam bilginlerinden Şehristani’nin el-Milel ve’n-Nihal isimli eserin de ne anlatılmaktadır?

Yalnız "vahye" dayalı bütün dinler tanıtılmıştır

"Vahye" dayanmayan düşünce veya akımların din olmadığı anlatılmıştır

Farklı dinlerin inançları kendi kavramlarıyla tanıtılmaya çalışılmıştır

Yahudilik ve Hristiyanlık dinlerinin değiştirildiği anlatılmıştır

İslam dininin diğer dinlerden farkı ve üstünlüğü anlatılmıştır

Açıklama:

Büyük İslam bilginlerinden Şehristani’nin el-Milel ve’n-Nihal isimli ese-ri ile Endülüslü büyük âlim İbn Hazm’ın el-Fasl fi’l-Milel ve Ehvai ve’n-Nihal isimli eseri bu alandaki en önemli öncü metinlerdir. Bu eserlerde farklı dinler kendi kav-ramlarıyla tanıtılırken bir tür fenomenolojik veya anlamacı din sosyolojisi çabasının ilk örnekleri de verilmiş, farklı dinlerin inançları kendi kavramlarıyla anlatılmaya çalışılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Dini diğer bütün üstyapı kurumları gibi egemen sınıfların çıkarlarına hizmet eden bir ideoloji olarak değerlendiren sosyolog ve düşünce insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Comte

Weber

Feuerbach

Marx

Hegel

Açıklama:

Comte’un bu yaklaşımlarına paralel olarak Marx da dini bir üstyapı kurumu olarak ve yine bir sorun olarak inşa ederken bu yaklaşımıyla din sosyolojisinin şekillenmesine önemli bir katkı yapmış oluyordu. Dini diğer bütün üstyapı kurumları gibi egemen sınıfların çıkarlarına hizmet eden bir ideoloji olarak değerlendiriyordu Marx.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıda ki dine ilişkin düşüncelerden hangisi Auguste Comte aittir?

Din, bastırılmış varlığın müşahadesi, kalpsiz bir dünyanın kalbidir, tıpkı ruhsuz bir dünyanın ruhu olduğu gibi

Din henüz kendini bulamamış veya zaten kendini tekrar kaybetmiş insanın öz bilinci, öz hissiyatıdır

Bir dönemin düşüncesine yansıyan tanrıyı öğrenince aslında sadece o dönemin insanını öğrenmiş oluruz

Tanrı mükemmel bir insan olarak insan tarafından bir yansıtma aracı olarak ortaya çıkmıştır

Geleceğin pozitif dünyası bilimin her şeyi açıklayacağı bir dünya olacağı için dine de Tanrı fikrine de yer kalmayacaktır

Açıklama:

Örneğin, Auguste Comte bugün bir veri, bir gerçek olarak karşımızda duran din olgusunun tamamen insanın kendi bilgisizliğini telafi etmek üzere başvurduğu bir açıklamalar toplamı olarak kendi uydurmasıyla ortaya çıkmış olduğunu söylemiştir. Yani nedenleri bilişsel olarak bir türlü açıklanamayan ve korkutan yıldırım, deprem, fırtına, yağmur gibi doğal olaylarını açıklamak üzere “tanrı” düşüncesi insan tarafından uydurulmuştur. Madem tanrı bu sebebi açıklanamayan olaylar dolayısıyla ortaya çıkmıştır, o halde bütün nedenleri ortaya koyduğumuzda, yani bilim bütün açıklanamayanları açıkladığında, tanrı fikrine de ihtiyaç duymayacağız demektir. O yüzden geleceğin pozitif dünyası bilimin her şeyi açıklayacağı bir dünya olacağı için dine de Tanrı fikrine de yer kalmayacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

"Leviethan" adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Baron de La Brède et de Montesquieu

David Hume

Jean Jacques Rousseau

John Locke

Thomas Hobbes

Açıklama:

Thomas Hobbes (1588 -1679), ünlü İngiliz düşünürü ve doğa durumu filozoflarından biri. Ünlü kitabı Leviethan kaos durumundaki toplumsal hayatta devletin rolünü ifade eden yedi başlı ejderha metaforuna başvururken Batı siyaset biliminin ve felsefesinin klasikleri arasında yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

"Toplum sözleşmesi" adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

David Hume

J.J. Rousseau

J. Locke

L. Althusser

T. Hobbes

Açıklama:

Jean Jacques Rousseau (1712-1778) Fransız devrimini hazırlayan ünlü Fransız düşünür, toplum filozofu. Toplum Sözleşmesi , Însanlar arasındaki eşitsizliğin kaynağı ve Emile gibi eserler yazmış ve doğa durumunda özünde iyi olan insanların sosyalleşmeyle birlikte bozulduğunu söylemiştir. Tekrar o “iyi” öze dönebilmek için bir erdem olan cumhuriyetle idare edilmeleri gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

"İnsan zihninin bir tabular rasa olduğunu ve doğayı bir ayna gibi yansıttığı" ifadesi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Auguste Comte

David Hume

Jean Jacques Rousseau

John Locke

Thomas Hobbes

Açıklama:

John Locke (1632-1704) İngiliz ampirizminin en önemli ismi. İnsan zihninin bir tabular rasa olduğunu ve doğayı bir ayna gibi yansıttığını anlatan Locke’un doğa durumundaki insan hakkındaki fikirleri liberalizmin de felsefi kaynağını oluşturmuştur. Ona göre insan doğası itibarıyla iyidir ve hiçbir vesayete ihtiyaç duymaz.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Kuvvetler Ayrılığı düşüncesini ilk defa formüle eden aşağıdakilerden hangisidir?

Auguste Comte

Baron de La Brède et de Montesquieu

David Hume

Jean Jacques Rousseau

John Locke

Açıklama:

Baron de La Brède et de Montesquieu (1689-1755) Ünlü Fransız düşünürü, Kuvvetler Ayrılığı düşüncesini ilk defa formüle eden düşünür. Kanunların Ruhu Üzerine ve İran Mektupları isimli eserleriyle farklı yönetim biçimlerinin sosyolojisini yapmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

"İran mektupları" adlı ederin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Baron de La Brède et de Montesquieu

David Hume

Jean Jacques Rousseau

John Locke

Thomas Hobbes

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi “İnsan insanın kurdudur” ifadesini kullanmıştır?

Auguste Comte

David Hume

Jean Jacques Rousseau

John Locke

Thomas Hobbes

Açıklama:

Thomas Hobbes tarafından dillendirilen meşhur “insan insanın kurdudur” ifadesinin arka planında insan toplumları hakkındaki bu gözlem vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi “Din, kutsal şeylere, yani bir kenara ayrılmış ve yasaklanmış şeylere ilişkin inanç ve uygulamaların birleşik bir sistemi" tanımını yapmıştır?

Comte

Durkheim

Hegel

Hume

Tylor

Açıklama:

Durkheim’in alternatif tanımına göre “din, Kutsal şeylere, yani bir kenara ayrılmış ve yasaklanmış şeylere ilişkin inanç ve uygulamaların birleşik bir sistemi -Kilise diye anılan bir tek ahlaki toplulukta birleştiren inanç ve pratikler, onlara taraftar olanların tümü” olarak ifade edilir

Doğru Cevap: B

Soru 15

İdealize ettiği dünyayı bir tür pozitivizm dini olarak tasarlayan aşağıdakilerden hangisidir?

Auguste Comte

Jean Jacques Rousseau

John Locke

Karl Marx

Thomas Hobbe

Açıklama:

Kendisi dinleri aşacak bir pozitivist felsefe iddiasında sosyolojinin kurucusu Auguste Comte’un da nihayetinde idealize ettiği dünyayı bir tür pozitivizm dini olarak tasarladığını biliyoruz.

Doğru Cevap: A

Soru 16

"El-Milel ve’n-Nihal" adlı yapıtın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Hazm

İbn Rüşd

İbn-i Sina

Farabi

Şehristani

Açıklama:

Büyük İslam bilginlerinden Şehristani’nin el-Milel ve’n-Nihal isimli eseri ile Endülüslü büyük âlim İbn Hazm’ın el-Fasl fi’l-Milel ve Ehvai ve’n-Nihal isimli eseri bu alandaki en önemli öncü metinlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

"El-Fasl fi’l-Milel ve Ehvai ve’n-Nihal" adlı yapıtın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Farabi

Gazzali

İbn Hazm

İbn Rüşd

İbn-i Sina

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi "Din sosyolojisinin" amaçlarından birisi değildir?

İncelediği dinî davranışın doğruluğu veya yanlışlığı hakkında bir yargıda bulunmak,

Demokratik siyasete katılımda bulunan vatandaşların davranışlarında dinî inançların etkisini anlamak,

Dinî inançların nesilden nesile aktarılmasında aile kurumunun rolü anlamak,

Dinin Ekonomik ilişkilerde rasyonel veya irrasyonel insan davranışlarını nasıl etkilediğini bulmak,

Dinin ne tür bir ailenin oluşumuna ne ölçüde yön verdiğini inceleyip anlamak,

Açıklama:

Din sosyolojisi din kurumunun diğer sosyolojik kurumlarla olan ilişkisini, dinsel davranışla diğer sosyolojik davranışlar arasındaki ilişkiyi anlamaya ve açıklamaya çalışan sosyolojinin bir alt disiplinidir. Bütün bu açıklamaları yaparken din sosyolojisi incelediği dinî davranışın doğruluğu veya yanlışlığı hakkında bir yargıda bulunmaz. Amacı hangi dinsel davranışın doğru veya hangisinin yanlış olduğunu anlatmak değil, belli dinsel anlayışlar ile belli sosyal gelişmeler arasında ne türden bir ilişki olduğunu bulmaya çalışmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi "Dini sosyolojinin" amaçlarından birisidir?

Din kurumunun diğer sosyolojik kurumlarla olan ilişkisini incelemek,

Belli bir dinin güçlü, ahlaklı bir toplum oluşturma konusunda sosyolojinin verilerinden nasıl yararlanacağını araştırmak,

Dinsel davranışla diğer sosyolojik davranışlar arasındaki ilişkiyi anlamaya ve açıklamaya çalışmak,

Belli dinsel anlayışlar ile belli sosyal gelişmeler arasında ne türden bir ilişki olduğunu bulmaya çalışmak,

Aileyi ayakta tutan, şekillendiren değerlerin oluşumunda dinin etkisinin ne olduğunu anlamaya çalışmak,

Açıklama:

Oysa dinî sosyoloji, sosyolojiyi dinin veya belli bir dinin perspektifinden ele almaktır. Buna göre söz konusu dinin nasıl bir toplum yapısı önerdiği, kurumlar arasındaki ilişkilerin nasıl olması gerektiğine dair tespitlerinden ziyade önerileri temellendirilmeye çalışılır. Burada söz konusu dinin içinden, o dinin hakikat iddialarına inanılmış olarak yola çıkılır. Örneğin, Hristiyan teolojisi ile sosyoloji arasında, böyle bir ilişki olmuştur. Kilise, Hristiyanlığın güçlü, ahlaklı ve Hristiyan bir toplum oluşturma konusunda sosyolojinin verilerinden nasıl yararlanılabileceğini araştırır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Bilimsel bir çağda, toplum için daha faydalı, çağın ruhuna uygun bir “insanlık dini” geliştirme yolunu deniyen, bu düşünceden hareketle temelinde bilimin olduğu bu dinde kendini de başrahip olarak ilan eden ünlü sosyolog kimdir?

Emile Durkheim,

Karl Marx,

Auguste Comte,

Max Weber,

Alexis de Tocqueville,

Açıklama:

Bilimsel bir çağda, toplum için daha faydalı, çağın ruhuna uygun bir din geliştirme yolunu deniyor.Auguste Comte bu düşünceden hareketle bir “insanlık dini” tasarladı. Temelinde bilimin olduğu bu dinde kendini de başrahip olarak ilan etti. Geliştirdiği dinin ter-minolojisi aslında Hıristiyanlığın kavramlarını taklit ediyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Din konusundaki çalışmalarını Hegel’in Hukuk Felsefesi’ni Eleştiriye Katkı, Alman İdeolojisi ,Feuerbach Üzerine Tezler, Kapital kitaplarında ağırlıklı olarak anlatan ve dini bir üst yapı kurumu olarak gören ünlü sosyolog kimdir?

Alexis de Tocqueville,

Auguste Comte,

Max Weber,

Karl Marx,

Emile Durkheim,

Açıklama:

Marx’ın din konusundaki çalışmaları şu kitaplarında ağırlıklı olarak yer almıştır:
Hegel’in Hukuk Felsefesi’ni Eleştiriye Katkı
Alman İdeolojisi
Feuerbach Üzerine Tezler
Kapital
Kısacası Marx, dine hem bir üstyapı kurumu olarak hem de ideoloji olarak yaklaşmış, her iki yaklaşımında da dinin bir insan kuruntusu olduğunda ısrar etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıda ki eserlerden hangisi ünlü sosyolog "Emile Durkheim"e aittir?

Kitâbü’l Milel ve’n Nihal,

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu,

Toplum Sözleşmesi,

Hegel’in Hukuk Felsefesi’ni Eleştiriye Katkı,

İntihar,

Açıklama:

Durkheim’in meşhur eseri "İntihar", dinî inançların bu şekilde zayıflaması ile intihar oranlarının artışı arasında da anlamlı bir ilişkinin var olduğunu bulgular.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi hiç bir toplumda eksikliği görülmeyen toplumun varoluş dayanağını oluşturan davranış örüntüleri anlamına gelmektedir?

Ahlaki değerler

Toplumsal normlar

Ekonomik temeller

Sosyolojik kurumlar

Dini yaşantılar

Açıklama:

Burada kurum, gündelik dilde kullanılan ve bazı örgütlenmeleri ifade etmek üzere kullanılan kurum sözcüğünden farklı olarak “davranış örüntülerini” ifade eder.
Sosyolojik kurumlar insan toplumsallığının kendileriyle tezahür ettiği ve hiç bir toplumda eksikliği görülmeyen toplumun varoluş dayanağını oluşturan davranış örüntüleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Marx'a göre aşağıda verilen toplumsal kurumlardan hangisi bütün diğer kurumları tek taraflı olarak belirler?

Din

Aile

Ekonomi

Siyasallık

Eğitim

Açıklama:

Karl Marx toplumu altyapı ve üstyapı arasındaki bir belirlenim ilişkisi olarak tanımlamıştır. Altyapı ekonomi yani maddi üretim ilişkilerinden oluşur ve her zaman kendi ihtiyaçları temelinde belli bir aile, bir siyaset, bir din ve ideoloji, bir aile ve bir eğitim düzenini üstyapı olarak belirler.
Marx'a göre ekonomi sabit, diğer bütün kurumlar değişkendir. Ekonomik altyapı diğer bütün üstyapı olarak nitelenen kurumları tek taraflı olarak belirler.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdaki ülkelerden hangisinde devlet ve toplumunun tüm şekillenişinin dinin anlamlandırdığı bir çerçevede gerçekleştiği söylenebilir?

Fransa

İsrail

Çin

Rusya

Küba

Açıklama:

Aynı şekilde Amerika’daki Mormonlar dinin toplumu şekillendirdiği tipik toplum biçimlerindendir. İslam’ın da toplumu baştan aşağıya yapılandırdığı örnekler çoktur. Ancak bütün bunlar her yerdeki Yahudilerin, Müslümanların veya Mormonların bütün motivasyonlarının dine dayandığı anlamına gelmez.
İnsanların bir dinî inanç etrafında toplanmaları, harekete geçip o inancın şekillendirdiği bir toplumu kurmaya çalışmaları sıkça görülen örneklerdendir. İsrail devlet ve toplumunun tüm şekillenişi dinin anlamlandırdığı bir çerçevede gerçekleşir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Sosyolojinin dine yaklaşımı açısından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sosyoloji dinsel olarak teşhis edilen davranışların ne olduğuyla ilgilenir.

Sosyoloji dinsel davranışların toplumsal kurumlar üzerindeki etkisini anlamaya çalışır.

Sosyoloji dinin toplumun şekillenmesindeki rolünü ortaya koymaya çalışır.

Sosyoloji dinin toplumdaki meşruiyet düzenleri üzerindeki etkisini araştırır.

Sosyoloji dinlerin toplumlara verdiği mesajların hangilerinin daha kabul edilebilir olduğunu belirlemeye çabalar.

Açıklama:

Her din kendine göre “doğru din” hakkında kendini işaret eden bir tanıma sahiptir. Ancak dinin bu şekilde kendini ve dünyayı tanımlayışı belirli bir dinin sosyolojik incelemesi için önemli bir veri oluştursa da dinin sosyolojik tanımı için yeterli değildir. Sosyoloji belirli bir dinin kendini veya genel olarak dini tanımlayışıyla yetinemez.
Din sosyolojisi dinsel olarak teşhis edilen davranışların ne olduğu ve bu davranışların bir toplumun ekonomik, siyasi, ailevi, eğitimsel ve sosyal tabakalaşma örüntülerine nasıl bir etkide bulunduğu, toplumun genel şekillenmesine, meşruiyet düzenlerinin oluşumuna nasıl bir katkıda bulunduğu konusuyla ilgilenir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdaki düşünürlerden hangisine göre din “kutsal şeylere yani bir kenara ayrılmış ve tabulaşmış şeylere ilişkin birleşik bir inançlar ve davranışlar sistemidir”?

Comte

Tylor

Durkheim

Marx

Weber

Açıklama:

Durkheim dinin en ilkel biçimlerinden en karmaşık ileri biçimlerine kadar hepsinde kutsal ve din dışı ayırımının ortak bir özellik olduğundan hareketle, sosyolojik olarak dini en kolay bu noktada teşhis edebileceğimizi söyler.
Durkheim'e göre din “kutsal şeylere yani bir kenara ayrılmış ve tabulaşmış şeylere ilişkin birleşik bir inançlar ve davranışlar sistemidir”

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru kabul edilemez?

Sanayi toplumunun ortaya çıkması insanları tek tanrılı dinler etrafında birleştirmiştir.

İslam, Hristiyanlık ve Yahudiliğin her birinin birbirlerine ve diğer dinlere olan bakışları dinin tabiatı hakandaki ilk ilgiyi oluşturmuştur.

Avrupa’da Rönesans ve reformasyon döneminde din algısında önemli değişimler meydana gelmiştir.

Pozitivist-ilerlemeci yaklaşımlar dinin yok olacağını öngörmüşlerdir.

Din sosyolojisini besleyebilecek ilk ilgiler veya düşünceler belli bir dinî bakış açısından başka dinler hakkındaki bilgilerle şekillenmiştir.

Açıklama:

Avrupa’da din politik bir baskı altında kalmadan önce bu toplumsal gerçeklik ve ideolojik söylem baskısını hissetmiş, giderek artan sorular karşısında cevap üretme kabiliyetini yitirmiştir.
Sanayi toplumunun birçok dinî inancı aynı toplumda bir araya getirmesi sonucunda giderek artan bir görecelilik duygusu dinin hakikat iddiasına karşı sarsıcı bir etki yapmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

İnsanın kendi zaaflarının ve eksikliklerinin tamamlanmış olduğu kendi varlığının mükemmel bir suretini Tanrı olarak yaratmış olduğu düşüncesi aşağıdaki ifadelerden hangisine işaret etmektedir?

Din toplumsal bir işlevi yerine getirmek üzere uydurulmuştur.

Din diğer bütün sosyal kurumları etkileyen bir üst yapıdır.

Tanrı düşüncesi açıklanamayan olayları açıklamak için ortaya çıkmıştır.

Gelecekte de dine duyulan ihtiyaç ortadan kalkmayacakdır.

Tanrı mükemmel bir insan olarak insan tarafından bir yansıtma aracı olarak ortaya çıkmıştır.

Açıklama:

Feuerbach’ın tanrı düşüncesine (teolojiye) getirdiği antropolojik yaklaşım teoloji tarihinde oldukça önemsenmiştir. Dinin kökenine dair söyledikleri yöntemsel olarak söylenemeyecek şeyler olsa da teolojiyi insanı anlamanın bir yolu olarak ele alan yaklaşımı antropolojiye önemli bir katkı sayılmıştır.
Ludwing Feuerbach'a göre yeryüzünde yetenekleri ve güçleri bakımından doğa karşısına oldukça zayıf kalan insan, kendi zaaflarının ve eksikliklerinin tamamlanmış olduğu kendi varlığının mükemmel bir suretini Tanrı olarak yaratmış. Yani Tanrı mükemmel bir insan olarak insan tarafından bir yansıtma aracı olarak ortaya çıkmış.

Doğru Cevap: E

Soru 30

En eski toplumların çağımızda Avustralya’nın balta girmemiş ormanlarında yeterince temsil ediliyor olduğunu düşünmüş ve bu kabileleri incelediğinde sanki binlerce yıl önceki ilk insan toplumlarını da incelemiş olacağını varsaymış olan düşünür kimdir?

Comte

Marx

Hegel

Durkheim

Feuerbach

Açıklama:

Durkheim din sosyolojisini ve teorisini sahadan topladığı verilere dayandırmaya çalışan tümevarımsal bir yaklaşımı benimsemiştir.
Durkheim en eski toplumların çağımızda Avustralya’nın balta girmemiş ormanlarında yeterince temsil ediliyor olduğunu düşünmüş ve bu kabileleri incelediğinde sanki binlerce yıl önceki ilk insan toplumlarını da incelemiş olacağını varsaymıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 31

I. İncelediği dinî davranışın doğruluğu veya yanlışlığı hakkında bir yargıda bulunmaz.
II. Sosyolojiyi dinin veya belli bir dinin perspektifinden ele alır.
III. Belli dinsel anlayışlar ile belli sosyal gelişmeler arasında ne türden bir ilişki olduğunu bulmaya çalışır.
IV. Bir dinin hakikat iddialarına inanılmış olarak yola çıkılır.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri din sosyolojisi ile ilgilidir?

I, II

I, III

II, III

II, IV

III, IV

Açıklama:

Oysa dinî sosyoloji, sosyolojiyi dinin veya belli bir dinin perspektifinden ele almaktır. Buna göre söz konusu dinin nasıl bir toplum yapısı önerdiği, kurumlar arasındaki ilişkilerin nasıl olması gerektiğine dair tespitlerinden ziyade önerileri temellendirilmeye çalışılır.
Din sosyolojisi, dinin bir toplumsal kurum olarak toplumdaki rolünü ve etkisini incelemeye çalışan bir bilim dalıdır. Dinin şu veya bu şekilde olması, şu veya bu içeriğe sahip olması burada önemli değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Marx dini maddi dünyanın çarpıtılmış bir yansımasıdır.

Comte bilimsel düşünceye dayalı bir din tasarlamıştır.

Durkheim dini topumsal bir yapıştırıcı olarak nitelemiştir.

Weber dini anlamlı sosyal eylem ve motivasyon olarak görmüştür.

Feuerbach'a dini bir yanlış bilinç ve kalpsiz bir dünyanın kalbi olarak nitelemiştir.

Açıklama:

Marx, dine hem bir üstyapı kurumu olarak hem de ideoloji olarak yaklaşmış, her iki yaklaşımında da dinin bir insan kuruntusu olduğunda ısrar etmiştir.
Marx dini bir yanlış bilinç ve kalpsiz bir dünyanın kalbi olarak nitelemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdakilerin hangisi dinsel olarak teşhis edilen davranışların ne olduğu ve bu davranışların bir toplumun ekonomik, siyasi, ailevi, eğitimsel ve sosyal tabakalaşma örüntülerine nasıl bir etkide bulunduğu, toplumun genel şekillenmesine, meşruiyet düzenlerinin oluşumuna nasıl bir katkıda bulunduğu konusuyla ilgilenir?

Din sosyolojisi

Günlük yaşam sosyolojisi

Kültür sosyolojisi

Sosyal antropoloji

Sosyal psikoloji

Açıklama:

Din sosyolojisi dinsel olarak teşhis edilen davranışların ne olduğu ve bu davranışların bir toplumun ekonomik, siyasi, ailevi, eğitimsel ve sosyal tabakalaşma örüntülerine nasıl bir etkide bulunduğu, toplumun genel şekillenmesine, meşruiyet düzenlerinin oluşumuna nasıl bir katkıda bulunduğu konusuyla ilgilenir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Kutsal kavramı bütün toplumları incelerken baz aldığı kavramlardan biridir. Ona göre bütün toplumlar her şeyi “kutsal” ve “din dışı” şeklinde ayıran bir kategorilendirme sistemine sahiptirler. Bu şekilde düşünün bilim insanı kimdir?

Karl Marx

Emile Durheim

Max Weber

İbni Haldun

Karl Popper

Açıklama:

Kutsal kavramı Durkheim’in bütün toplumları incelerken baz aldığı kavramlardan biridir. Ona göre bütün toplumlar her şeyi “kutsal” ve “din dışı” şeklinde ayıran bir kategorilendirme sistemine sahiptirler.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Dinler tarihi alanında hangi paradigma dinlerin çok tanrılı, hurafeci bir anlayıştan tek tanrılı rasyonel bir noktaya doğru evrildiğini anlatmaktadır?

Yorumlamacılık

Eleştirel düşünme

Pozitivizm

Deneycilik

Fenomenoloji

Açıklama:

Dinler tarihi alanında hakim bir paradigma olarak pozitivist yaklaşım dinlerin çok tanrılı, hurafeci bir anlayıştan tek tanrılı rasyonel bir noktaya doğru evrildiğini anlatır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

“Üç hâl yasası” olarak bilinen yaklaşıma göre, din “teolojik” dediği birinci hâle ait görülmektedir. “Felsefi” dediği ikinci halde zayıﬂayarak da olsa ayakta kalmış olan dinin, geleceğin “pozitif-bilimsel” halinde tamamen yok olacağını öngörüyordu. Bu yaklaşım kime aittir?

Max Weber

Emile Durkheim

İbni Haldun

Auguste Comte

David Hume

Açıklama:

“Üç hâl yasası” olarak bilinen bu kurgusuna göre, Comte, dini “teolojik” dediği birinci hâle ait görüyordu. “Felsefi” dediği ikinci halde zayıﬂayarak da olsa ayakta kalmış olan dinin, geleceğin “pozitif-bilimsel” halinde tamamen yok olacağını öngörüyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Hangisinde temel prensip sosyolojiyi dinin veya belli bir dinin perspektifinden ele almaktır?

Kültür sosyolojisi

Sosyal sorumluluk

Sosyal psikoloji

Din sosyolojisi

Dini sosyoloji

Açıklama:

Dinî sosyoloji, sosyolojiyi dinin veya belli bir dinin perspektifinden ele almaktır. Buna göre söz konusu dinin nasıl bir toplum yapısı önerdiği, kurumlar arasındaki ilişkilerin nasıl olması gerektiğine dair tespitlerinden ziyade önerileri temellendirilmeye çalışılır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

En erken sosyolojik metin olarak kabul edilen Mukaddime eserinin yazarı kimdir?

İbni Haldun

Fuzuli

Platon

Farabi

Gazali

Açıklama:

İbn Haldun’un Mukaddime isimli kitabı aslında bir İbretler Kitabı olarak tasarladığı tarihin yöntem bilgisini içeren girişidir. Bu kitap tarihte en erken sosyolojik metinler arasında yer almakla birlikte hareket noktası büyük ölçüde İslam dininden esinlenmiş temel kabullerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Din sosyolojisinde metodolojik olarak ilk adım hangisidir?

Veri toplamak

İnsanların olaylara hangi anlam kodlarıyla baktıklarını tespit etmek

İnsanlardan toplanan verilerin analiz edilmesi

Paradigma tespitinin yapılması

İlgili kuramların tespit edilmesi

Açıklama:

Din sosyolojisinde metodoloji, insanların olaylara hangi anlam kodlarıyla baktıklarını tespit etmekle başlar.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Temelinde bilimin olduğu bu dinde kendini de başrahip olarak ilan etti. Geliştirdiği dinin terminolojisi aslında Hıristiyanlığın kavramlarını taklit ediyordu. Yüce Varlık, Büyük Fetiş ve Büyük Orta şeklinde ifade ettiği bir tür teslis düşüncesi geliştirdi. İnsanlık dini olarak adlandırılan bu yapı kim tarafından ortaya atılmıştır?

Karl Marx

Max Weber

Auguste Comte

Aristotales

Emile Durkheim

Açıklama:

Dinin ilkel durumda uyduruluş olduğunu düşündüğü yoldan biraz daha hallice, bilimsel
bir çağda, toplum için daha faydalı, çağın ruhuna uygun bir din geliştirme yolunu deniyor. Comte bu düşünceden hareketle bir “insanlık dini” tasarladı. Temelinde bilimin olduğu bu dinde kendini de başrahip olarak ilan etti. Geliştirdiği dinin terminolojisi aslında Hıristiyanlığın kavramlarını taklit ediyordu. Yüce Varlık, Büyük Fetiş ve Büyük Orta şeklinde ifade ettiği bir tür teslis düşüncesi geliştirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Din çalışmalarında insanların dünyayı zihinlerinde nasıl ve hangi kavramlarla kurduklarını araştıran yaklaşım hangisidir?

Epistemoloji

Ontoloji

Etnometodoloji

Fenomenoloji

Örnek olay yaklaşımı

Açıklama:

Fenomenoloji din çalışmalarında insanların dünyayı zihinlerinde nasıl ve hangi kavramlarla kurduklarını araştırır. Gerçekliğin gerçekte ne olduğu değil, o gerçekliğin insan zihnine nasıl yansıdığı önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Hangi eserde bütün dinlerin özünün aynı olduğu ve hepsinin belli bir evrim sürecinde aynı aşamalardan geçerek geliştikleri yer almaktadır?

Dini Hayatın Temel Biçimleri

Alman İdeolojisi

Kapital

Feuerbach Üzerine Tezler

Mukaddime

Açıklama:

Durkheim’in dinle ilgili temel kitabı Dini Hayatın Temel Biçimleri’dir. Bu eserinde temel varsayımı bütün dinlerin özünün aynı olduğu ve hepsinin belli bir evrim sürecinde aynı aşamalardan geçerek geliştikleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Dinin inanç paylaşımının en doğrudan toplumsal sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Kutsallaştırma

Ötekileştirme

Cemaatleşme

Birleştirme

Medenileşme

Açıklama:

Dinin inanç paylaşımının en doğrudan toplumsal sonucu cemaatleşmedir. Cemaat ortak inanç ve algıya dayalı olarak oluşan topluluğu başkalarından ayıracak bir bilinci de geliştirir. Genellikle cemaatlerin gerçeklik hakkındaki ortak bilinç ve algısı inananlarla inanmayanları veya bu ortak algıyı paylaşanlarla paylaşmayanlar arasında bir ayırıma da gider. Dinin inananları gerektiğinde tam bir grup bilinci içinde inanmayanlara karşı bir birlik ve dayanışma davranışına kolaylıkla girerler. Dinî cemaat böylece insanlara bir kimlik verirken başkalarından ayrışmayı da öğretir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

''Fransız devrimini hazırlayan ünlü Fransız düşünür, toplum filozofu. Toplum Sözleşmesi , Însanlar arasındaki eşitsizliğin kaynağı ve Emile gibi eserler yazmış ve doğa durumunda özünde iyi olan insanların sosyalleşmeyle birlikte bozulduğunu söylemiştir. Tekrar o “iyi” öze dönebilmek için bir erdem olan cumhuriyetle idare edilmeleri gerekir. ''
Yukarıda hakkında bilgi verilen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Thomas Hobbes

Jean Jacques Rousseau

John Locke

Baron de La Brède et de Montesquieu

Louis Althusser

Açıklama:

Cevap B şıkkında verilen Rousseau'dur.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Gentile kavramı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde tanımlanmıştır?

Batılı şartlarda şekillenmiş olan Hristiyan teolojisiyle eğitilmiş kitlelere verilen isimdir.

Yahudilikte yahudi olmayanlara verilen isimdir.

İslamda okuma yazma bilmeyen kişilere verilen isimdir.

Vahye dayalı bütün dinleri kapsayan bir kavramdır.

Vahye dayanmayan din, düşünce veya akımları kapsayan bir kavramdır.

Açıklama:

Gentile, Yahudilikte Yahudi olmayanlara verilen isimdir. Arapça “ümmi” olarak bilinen ve genellikle dilimizde “okuma-yazma bilmez” olarak anlaşılan sözcük aslında Yahudiler açısından “Yahudi olmayan” anlamına gelir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdaki felsefecilerden hangisinin yaklaşımı dinler tarihine dair doğrusal bir ilerleme modeli yerine çok daha açıklayıcı bir döngüsel sarkaç modelini önermektedir?

İbn Hazm el-Endelüsî

Thomas Hobbes

Şehristani, Muhammed b. Abdulkerim

Louis Althusser

David Hume

Açıklama:

David Hume’un yaklaşımı dinler tarihine dair doğrusal bir ilerleme modeli yerine çok daha açıklayıcı bir döngüsel sarkaç modelini önermiştir. Dinler tarihi alanında hakim bir paradigma olarak pozitivist yaklaşım dinlerin çok tanrılı, hurafeci bir anlayıştan tek tanrılı rasyonel bir noktaya doğru evrildiğini anlatır. Bu yaklaşıma son zamanlarda yapılan ciddi itirazlar dinler tarihinin bu basitlikte ele alınamayacağını anlatır. Hume ise, çok daha önceden hem dinler arasında hem de her dinin kendi içinde çok tanrıcılıktan (hurafecilikten) tek tanrıcılığa (kitabiliğe) ve oradan tekrar çok tanrıcılığa doğru geçişler olduğunu anlatır. Bu hareketlilik dinler tarihindeki eğilimler arasında bir tür sarkaç modeli şeklinde bir değişimi ayırt etmemize imkân veriyor. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

''İnsanların öte dünyayla, görünen dünyanın ötesiyle ilgilendikleri, nereden gelip nereye gittikleriyle ilgili soruları anlamlandırdıkları ve toplumda kutsal ve din dışı alanları oluşturup tanımladıkları belli kurum'' aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Sigorta kurumu

Sosyal güvence kurumu

Eğitim kurumu

Din kurumu

Hukuk kurumu

Açıklama:

Cevap din kurumudur.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Bugün bir veri, bir gerçek olarak karşımızda duran din olgusunun tamamen insanın kendi bilgisizliğini telafi etmek üzere başvurduğu bir açıklamalar toplamı olarak kendi uydurmasıyla ortaya çıkmış olduğunu söyleyen felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?

Auguste Comte

Ludwing Feuerbach

Weber

David Hume

Marx

Açıklama:

Auguste Comte bugün bir veri, bir gerçek olarak karşımızda duran din olgusunun tamamen insanın kendi bilgisizliğini telafi etmek üzere başvurduğu bir açıklamalar toplamı olarak kendi uydurmasıyla ortaya çıkmış olduğunu söylemiştir. Yani nedenleri bilişsel olarak bir türlü açıklanamayan ve korkutan yıldırım, deprem, fırtına, yağmur gibi doğal olaylarını açıklamak üzere “tanrı” düşüncesi insan tarafından uydurulmuştur. Madem tanrı bu sebebi açıklanamayan olaylar dolayısıyla ortaya çıkmıştır, o halde bütün nedenleri ortaya koyduğumuzda, yani bilim bütün açıklanamayanları açıkladığında, tanrı fikrine de ihtiyaç duymayacağız demektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

..................'a/e göre bütün toplumlar her şeyi “kutsal” ve “din dışı” şeklinde ayıran bir kategorilendirme sistemine sahiptirler.
Yukarıdaki cümlede verilen boşluğa gelmesi gereken isim aşağıdakilerden hangisidir?

Tylor

Althusser

Durkheim

Lenin

Marx

Açıklama:

Bu tanım Durkheim'ın din olgusudur.

Doğru Cevap: C

Soru 50

“insan insanın kurdudur” ifadesi hangi düşünüre aittir?

Thomas Hobbes

Jean Jacques Rousseau

John Locke

Montesquieu

Aristo

Açıklama:

"İnsan insanın kurdudur" ifadesi, İngiliz filozof Thomas Hobbes tarafından dillendirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdaki felsefecilerden hangisi din sosyolojisini ve teorisini sahadan topladığı verilere dayandırmaya çalışan tümevarımsal bir yaklaşımı benimsemiştir?

Marx

Feuerbach

Comte

Durkheim

Hume

Açıklama:

Durkheim’in cevaplamayı üstlendiği soru, dinin kökeni olunca ona bir yol bulması gerekiyor ama bu yolun kendisini istediği cevaba götürmesine imkânı olmadığı görülüyor. Durkheim din sosyolojisini ve teorisini sahadan topladığı verilere dayandırmaya çalışan tümevarımsal bir yaklaşımı benimsemiştir.Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdaki felsefecilerin hangisine göre dinin gerçek bir varlığı yoktur, olsa olsa maddi dünyanın çarpıtılmış bir yansımasıdır ve toplumdaki işlevi de bu temel varsayıma göre değerlendirilmelidir?

Comte

Marx

Hegel

Hume

Spinoza

Açıklama:

Marx’ın din hakkındaki görüşleri onun toplumsal yapı hakkındaki genel görüşleriyle tutarlı bir görünüm sergiler. Bu görüşe göre dinin gerçek bir varlığı yok, olsa olsa maddi dünyanın çarpıtılmış bir yansımasıdır ve toplumdaki işlevi de bu temel varsayıma göre değerlendirilmelidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Yorumlayıcı sosyolojinin ilk ve en önemli ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Hegel

Hume

Comte

Marx

Açıklama:

Yorumlamacı sosyolojinin ilk ve en önemli ismi olan Weber’in din sosyolojisi ile ilgili çok özel ve güçlü çalışmaları vardır. Onun dine dair yaklaşımı sosyal eylem hakkındaki tanımıyla tutarlıdır. Sosyolojinin başlıca rolünü sosyal eylemin yorumlanması ve anlaşılması olduğunu söyleyen Weber’e göre “sosyal eylem” de anlamlı eylemden ibarettir. İnsan bütün eylemlerini bir anlam atfederek yapan bir varlıktır. O yüzden yemek yemek, içmek gibi en temel beşeri hareketlerini bile hayvanlardan farklı olarak kendi kültürel farklılığını, yani anlamını atfederek yapar. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi hem sosyolojinin hem de pozitivizmin kurucusu olarak kabul edilmektedir?

Marx

Hume

Comte

Hegel

Weber

Açıklama:

Sosyolojinin kurucusu olarak kabul edilen Comte aynı zamanda pozitivizmin de kurucusudur. Din hakkındaki görüşleri çok karmaşıktır. Hocası ve sosyolojinin yine öncülerinden sayılan Saint Simon’dan da etkilenerek insanlık tarihini bir evrim süreci içinde değerlendirmiş ve dinin de bu evrim sürecine paralel olarak bir değişim geçirdiğini düşünmüştür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Marx'ın din konusundaki çalışmalarına yer verdiği eserlerden birisi değildir?

Hegel’in Hukuk Felsefesi’ni Eleştiriye Katkı

Alman İdeolojisi

Feuerbach Üzerine Tezler

Kapital

Hristiyanlığın Özü

Açıklama:

Marx'ın din konusundaki çalışmalarına yer verdiği eserler şunlardır:

Hegel’in Hukuk Felsefesi’ni Eleştiriye Katkı
Alman İdeolojisi
Feuerbach Üzerine Tezler
Kapital

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

İnsanların öte dünyayla, görünen dünyanın ötesiyle ilgilendikleri, nereden gelip nereye gittikleriyle ilgili soruları anlamlandırdıkları ve toplumda kutsal ve kutsal olmayan alanları oluşturup tanımladıkları davranış düzeyine ne ad verilir?

Din

İnanç

Ahiret

Mistik dünya

İdeoloji

Açıklama:

Ne kadar eski olursa olsun ve nerede olursa olsun insanların öte dünyayla, görünen dünyanın ötesiyle ilgilendikleri, nereden gelip nereye gittikleriyle ilgili soruları anlamlandırdıkları ve toplumda kutsal ve din dışı alanları oluşturup tanımladıkları belli bir davranış düzeyi daha vardır. Bu da din kurumudur.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi özelde Fransa’da ve genelde Avrupa’da yaşanmakta olan büyük parçalanma dönemini kendilerine dert edinen ve bu parçalanmadan bir bütünleşme formülü veya harcı üretmeye çalışan toplum düşünürleri çevresinde yetişmiştir?

Marx

Comte

Feuerbach

Durkheim

Locke

Açıklama:

Durkheim özelde Fransa’da ve genelde Avrupa’da yaşanmakta olan büyük parçalanma dönemini kendilerine dert edinen ve bu parçalanmadan bir bütünleşme formülü veya harcı üretmeye çalışan toplum düşünürleri çevresinde yetişmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Din kavramını ‘ruhsal varlıklara inanma’ olarak tanımlayan düşünür kimdir?

Hegel

Kant

Durkheim

Adono

Tylor

Açıklama:

Ünlü antropologlardan E. B. Tylor bilimsel olarak kabul edilebilecek ‘asgari bir din tanımı’ için, ‘ruhsal varlıklara inanma’yı şart koşar.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Auguste Comte'un "üç hal yasası"nda dinin hangi aşamada tamamen yokolacağını iddia etmiştir?

Teolojik hal

Felsefi hal

Pozitif-bilimsel hal

Teknolojik hal

İleri teknolojik hal

Açıklama:

Sosyolojinin kurucusu sayılan Auguste Comte tarihi doğrusal bir ilerleme mantığı üzerine kuruyordu. “Üç hâl yasası” olarak bilinen bu kurgusuna göre, Comte, dini “teolojik” dediği birinci hâle ait görüyordu. “Felsefi” dediği ikinci halde zayıflayarak da olsa ayakta kalmış olan dinin, geleceğin “pozitif-bilimsel” halinde tamamen yok olacağını öngörüyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Dinin bir üstyapı kurumu olarak insanlarca yaratılmış bir olgu olduğunu savunan düşünür seçeneklerden hangisidir?

Auguste Comte

Ludwing Feuerbach

Karl Marx

Emile Durkheim

Antonia Gramsci

Açıklama:

Marx’a göre din bir üstyapı kurumu olarak insanlarca yaratılmış bir olgudur.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Mukaddime eseri kime aittir?

İbn-i Sina

İbn Haldun

İbn Arami

İbn Rüşd

İbn Rüşeyd

Açıklama:

İbn Haldun’un Mukaddime isimli kitabı aslında bir İbretler Kitabı olarak tasarladığı tarihin yöntem bilgisini içeren girişidir. Bu kitap tarihte en erken sosyolojik metinler arasında yer almakla birlikte hareket noktası büyük ölçüde İslam dininden esinlenmiş temel kabullerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Din sosyolojisinin gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk defa kim tarafından uygulandığı söylenebilir?

Hegel

Hobbes

Comte

Durkheim

Marx

Açıklama:

Din sosyolojisinin gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk defa Durkheim tarafından uygulanmış olduğu rahatlıkla söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

"Amerika'da Demokrasi" adlı eser kime aittir?

Rousseau

Locke

Hobbes

Tocqueville

Marx

Açıklama:

Tocquivelle’ dinin Amerikan toplumu içinde bir sivil toplum ve demokrasi kültürünün oluşumuna yaptığı katkılardan bahsettiği "Amerika'da Demokrasi" adlı eseri, Amerika’daki dokuz aylık doğrudan gözlemlerine dayalı tam bir din sosyolojisi çalışması örneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Seçeneklerden hangisi Marx'ın din konusundaki çalışmalarının yer aldığı kitaplardan biridir?

Mantık Bilimi

Kapital

Mekanik

Hegemonya ve İktidar

Ahlak ve Toplum

Açıklama:

Marx’ın din konusundaki çalışmaları şu kitaplarında ağırlıklı olarak yer almıştır:
Hegel’in Hukuk Felsefesi’ni Eleştiriye Katkı Alman İdeolojisi
Feuerbach Üzerine Tezler
Kapital

Doğru Cevap: B

Soru 65

Seçeneklerden hangisi Durkheim’in dinle ilgili temel kitabıdır?

Ahlaksal Terbiye

Ahlak ve Hukuk Kaideleri Hakkında Dersler

Dini Hayatın Temel Biçimleri

İntihar

Sosyolojinin Temel Kavramları

Açıklama:

Durkheim’in dinle ilgili temel kitabı Dini Hayatın Temel Biçimleri’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Aşağıda verilen eserlerin hangisi Şehristani tarafından kaleme alınmamıştır?

Kitâbü’l Milel ve’n Nihal

El-İrşâd ilâ Akaidi’l İbâd

Telhis’ül Aksâm li-Mezâhibi’l Enâm

Târihü’l-Hükema

İbn Hazm el-Endelüsî

Açıklama:

İbn Hazm el-Endelüsî Endülüs’ün Kurtuba şehrinde doğmuş, babası, Endülüs’te vezirlik yaptığından oranın siyasi gelişimine şahitlik etmiş olan İbn Hazm yoğun bir ilmî ve edebî eğitim almış bir alimdir. Diğer seçeneklerde verilenler yukarıda adı geçen yazara ait eserlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

I. Dinin en ilkel toplumlarda da bulunan temel bir şekli vardır ve ilk ortaya çıktığında nasıl ise bu şekil bugünkü ilkel kabilelerde de aynı şekliyle bulunabilir.
II. Din toplumların gelişmesine paralel olarak basitten karmaşığa, çok tanrılılıktan tek tanrıcılığa doğru bir evrim geçirmiştir.
III.Din basitçe insan tarafından ve toplumsal bir işlevi yerine getirmek üzere uydurulmuştur.
Yukarıda Durkheim'ın dine bakışını anlatan ifadelerin hangileri doğru kabul edilebilir?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Yalnız I

Açıklama:

Bu ilkelerin tamamı Durkheim'in yola çıktığı noktalar olarak kabul edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

I. Din fikrinin ilk defa bütün insanlığın aklına nasıl gelmiş olduğunu bugünden bilimsel bir yolla tespit etmenin imkânı yoktur.
II. Bugün bazı ilkel kabilelerde dinin yaşanma biçimi dinin geçmişteki bütün örneklerde böyle yaşanmış veya böyle doğmuş olmasını da göstermez.
III.Çok ilkel sayılabilecek bazı toplumlarda yine tek tanrılı dinsel inançların varlığı da gösterilebilir.
Yukarıda dinin ortaya çıkışı ile ilgili verilenlerden hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız II

Hepsi

Açıklama:

Bu ifadelerin tamamı doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi dine dair klasik sosyologlar arasında değildir?

Auguste Comte

Max Weber

Karl Marx

Emile Durkheim

John Lennon

Açıklama:

John Lennon bir performans sanatçısı olup, klasik sosyologlar arasında örneklendirilemez.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi din sosyolojisinin yöntemlerinden biri değildir?

Zihniyet çözümlemesi yöntemi

Katılımcı gözlemcilik yöntemi

Dinsel iddiaların doğruluk değerlendirmesi

Odak grup çalışmaları

Derinlemesine mülakat

Açıklama:

C şıkkı dışında verilenlerin tamamı din sosyolojisi yöntemlerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi Karl Marx’ın din hakkındaki görüşleri arasında yer almaz?

Din, maddi dünyanın çarpıtılmış bir yansımasıdır.

Din maddi üretim şekillerinin bir sonucu olarak şekillenmiştir.

Din, halkların afyonudur.

Din, sosyal olaylara etki eden bir anlam sistemidir.

Dinin insanları etkisi altına alması “yabancılaşma” ile olmuştur.

Açıklama:

Dine dair klasik sosyologların görüşlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Sosyolojik araştırmalar din olgusu hakkında aşağıdakilerden hangi sonuca ulaşamaz?

Dinin toplumda insan davranışlarına bir etkide bulunduğu

Dinlerin iddiaları arasında hangisinin daha doğru olduğu

Dinin toplumsal dayanışma için bir motivasyon oluşturabildiği

Dinin kökenlerinin ve işlevlerinin birbirinden farklı olduğu

Dinin toplumsal bütünleşmeyi artırıcı bir tutkal rolü oynayabildiği

Açıklama:

Dinin genelgeçer tanımının ötesinde sosyolojik tanımını yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Dini, anlamlı bir sosyal eylem ve motivasyon olarak açıklayan Weber’in din teorisi dikkate alındığında aşağıdaki önermelerden hangisi yanlıştır?

Davranışların arkasında yatan niyet ve anlamlar bir sosyolojik araştırma için esastır

Kapitalizmin gelişmesi Protestanlığın ortaya çıkmasını sağlamıştır

Maddi şartların oluşturduğu zihniyet dünyası sosyolojik araştırmanın merkezinde yer alır

Protestan Hareket, iş ahlakı motivasyonu sağlar

Protestan Ahlakı, kapitalizmin ortaya çıkmasında etkilidir

Açıklama:

Dine sosyolojik bir yöntemle bakmanın farkını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Aşağıdaki önermelerden hangisi Emile Durkhem’in din görüşü ile bağdaşmaktadır?

Din, kökeni bilinemeyen bir olgudur

Din olgusu, herhangi bir metodoloji ile açıklanamaz

Din, sosyolojik değil psikolojik bir olgudur

Din toplumsal bütünleşme için bir yapıştırıcıdır

Dinin kökenleri ve işlevleri birbirinden farklıdır

Açıklama:

Dine dair klasik sosyologların görüşlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi Karl Marx’ın din hakkındaki görüşlerinden biri değildir?

Din, sosyal olaylara etki eden bir anlam sistemidir

Din, maddi dünyanın çarpıtılmış bir yansımasıdır

Din maddi üretim şekillerinin bir sonucu olarak şekillenmiştir

Din, halkların afyonudur

Dinin insanları etkisi altına alması “yabancılaşma” ile olmuştur

Açıklama:

Dine dair klasik sosyologların görüşlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Bireysel bir duayı sosyolojik olarak incelerken aşağıdakilerden hangisinin bir sosyologu ilgilendirdiği söylenemez?

Başkalarıyla da paylaşılan bir ortak inancı açığa çıkarması

Bir araya getirdiği insanlarda sosyalleşme yaratması

Duanın kabul olup olmaması

Ortak anlayışın bir dünya kurma sürecini barındırması

Topluca yapılan duanın dünyanın algılanmasında ve inşasında özel bir etkisinin olması

Açıklama:

Din sosyolojisi ile dinî sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.
Tamamen bireysel sınırlarda kalan bu
davranışın sosyolojinin konusu olması için ya o duanın başkalarıyla da paylaşılan
bir ortak inancı açığa çıkarması ya da bu dua eyleminin bir araya getirdiği insanlarda
yarattığı sosyalleşmeyi işaret etmesi gerekiyor. Her iki durumda insanlar
arasında işleyen ortak anlayış bir dünya kurma sürecini de barındırır. Dua eyleminin
bir anlamı olduğu ve bu eylem yoluyla dünyaya bir etkide bulunulabileceği
ortak anlayışının kendisi dünyaya bir etkide bulunuyordur. Topluca yapılan duanın
dünyanın algılanmasında ve inşasında özel bir etkisi vardır

Doğru Cevap: C

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi din sosyolojisinin yöntemlerinden biri değildir?

Katılımcı gözlem

Derinlemesine mülakat

Odak grup çalışmaları

Dinsel iddiaların doğruluk değerlendirmesi

Zihniyet çözümlemesi

Açıklama:

Din sosyolojisi ile dinî sosyoloji arasındaki farkı ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi Din sosyolojisinin amaçlarından biri değildir?

Dinsel inançların insanların davranışlarına nasıl etki ettiğini bulmaya çalışmak

İnsanların zihinlerinde dünyanın kutsal ve din- dışı kavramlarıyla nasıl kurgulandığını anlamaya çalışmak

İnsanlar arasında dolaşan batıl inançları bulup yanlışlığını kanıtlamaya çalışmak

Dinin ekonomik gelişmelerdeki rolünü anlama- ya çalışmak

Dinin farklı toplumlarda ortaya çıkan farklı aile modellerinin oluşumuna etkisini incelemek

Açıklama:

Dinin genelgeçer tanımının ötesinde sosyolojik tanımını yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Aşağıdaki yazar-kitap eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Max Weber; Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Emile Durkheim; Dini Hayatın İlkel fiekilleri

Karl Marx; Din Sosyolojisine Giriş

Ludwing Feuerbach; Hıristiyanlığın Özü Üzerine

David Hume; Dinin Doğası Üzerine

Açıklama:

Dine dair klasik sosyologların görüşlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi Durkheim’ın sosyolojik tanımlamasında göze çarpan önemli unsurlardan değildir?

Kutsal ve dindışı

Kilise

Cemaat

Tanrılar ve ruhlar fikri

Bir tek ahlaki toplulukta birleştiren inançlar

Açıklama:

Dine dair klasik sosyologların görüşlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi bir sosyolojik kurumdur?

Sağlık

Siyaset

Devlet

Hukuk

Ü̈niversite

Açıklama:

Dinin ve toplumun ayrı ayrı mahiyeti ve birbirleriyle ilişkisini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Marx’a göre aşağıdakilerden hangisi üstyapıya ait değildir?

Sanat

Siyaset

Din

Hukuk

Üretim araçları

Açıklama:

Dinin ve toplumun ayrı ayrı mahiyeti ve birbirleriyle ilişkisini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Özünde iyi olan insanların sosyalleşmeyle bozulduğunu ifade eden, Fransız devrimine zemin hazırlayan toplum filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

John Locke

Baron de La Brède et de Montesquieu

Thomas Hobbes

Jean Jacques Rousseau

Voltaire

Açıklama:

Doğa durumunda özünde iyi olan insanların sosyalleşme ile bozulduğunu ifade eden, Fransız devrimini hazırlayan ünlü Fransız düşünür Jean Jacques Rousseau’dur. Rousseau’ya göre, tekrar o “iyi” öze dönebilmek için bir erdem olan cumhuriyetle idare edilmeleri gerekir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Yahudilerin kendi inançlarına inanmayanlar (Yahudi olmayanlar) için kullandıkları ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Gentile

Acem

Putperest

Ehl-i Kitap

Pagan

Açıklama:

Gentile, Yahudilikte Yahudi olmayanlara verilen isimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Aydınlanmacı olduğu halde Aydınlanmanın nedenselci ve akılcı tezlerine karşı çıkan, deneyselci bir yaklaşım benimseyen felsefeci kimdir?

Francis Bacon

Ludwing Feuerbach

Thomas Reid

David Hume

Karl Marx

Açıklama:

Aydınlanmacı olduğu halde Aydınlanmanın nedenselci ve akılcı tezlerine karşı çıkan, deneyselci bir yaklaşım benimseyen kişi iskoçlu felsefeci David Hume’dur.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi Auguste Comte'nin din hakkındaki görüşlerinden değildir?

Dinsel düşünce ilkel zamanlardaki insanlık durumuna özgü bir cehalettir.

Din, toplum için işlevsel yönleri de olan bir unsurdur.

Doğa karşısında oldukça zayıf kalan insan, kendi zaaflarının ve eksikliklerinin tamamlanmış olduğu kendi varlığının mükemmel bir suretini Tanrı olarak yaratmıştır.

Bilişsel olarak bir türlü açıklanamayan ve korkutan yıldırım, deprem, fırtına, yağmur gibi doğa olaylarını açıklamak üzere “tanrı” düşüncesi insan tarafından uydurulmuştur.

Geleceğin pozitif dünyasında dine de Tanrı fikrine de yer kalmayacaktır.

Açıklama:

Doğa karşısında oldukça zayıf kalan insanın, kendi zaaflarının ve eksikliklerinin tamamlanmış olduğu kendi varlığının mükemmel bir suretini Tanrı olarak yaratmış olduğu görüşü Ludwing Feuerbach’e aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Din çalışmalarında insanların dünyayı zihinlerinde nasıl ve hangi kavramlarla kurduklarını araştıran felsefe akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Etnometodoloji

Entüisyonizm

Politeizm

Rasyonalizm

Fenomenoloji

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi bir sosyolojik kurum değildir?

Aile

Ekonomi

Eğitim

Siyaset

Hukuk

Açıklama:

Sosyoloji literatüründe aile, ekonomi, eğitim, siyaset gibi unsurlar sosyolojik kurumlardandır. Ancak Hukuk kavramı sosyolojik bir kurum değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Toplumların her şeyi “kutsal” ve “din dışı” şeklinde ayıran bir kategorilendirme sistemine sahip olduklarını ifade eden ve dinin bu ayrıma dayalı olduğunu savunan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Ludwing Feuerbach

Émile Durkheim

Thomas Reid

David Hume

Karl Marx

Açıklama:

Toplumların her şeyi “kutsal” ve “din dışı” şeklinde ayıran bir kategorilendirme sistemine sahip olduklarını ifade eden ve dinin bu ayrıma dayalı olduğunu savunan sosyolog Emile Durkheim’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 90

Tarihte en erken sosyolojik metinler arasında yer almakla birlikte hareket noktası büyük ölçüde islam dininden esinlenmiş temel kabuller olan "Mukaddime" adlı eser aşağıdaki bilim insanlarından hangisine aittir?

Farabi

Al-Kindi

İbni Hazm

Şebristani, Muhammed b. Abdulkerim

İbni Haldun

Açıklama:

Tarihte en erken sosyolojik metinler arasında yer almakla birlikte hareket noktası büyük ölçüde islam dininden esinlenmiş temel kabuller olan "Mukaddime" adlı eser İbni Haldun’a aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 91

Aşağıdaki yazar-eser eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Ludwing Feuerbach- Hristiyanlığın Özü Üzerine

Alexis de Tocqueville- Demokrasi

David Hume- Feuerbach Üzerine Tezler

Karl Marx- Kapital

Max Weber- Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Açıklama:

Feuerbach Üzerine Tezler, Karl Marx’a ait bir eserdir.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Dini, anlamlı sosyal eylem ve motivasyon olarak inceleyen, dine yaklaşımını sosyal eylem tanımıyla tutarlı bir şekilde ele alan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Max Weber

Ludwing Feuerbach

Thomas Reid

Émile Durkheim

David Hume

Açıklama:

Dini, anlamlı sosyal eylem ve motivasyon olarak inceleyen, dine yaklaşımını sosyal eylem tanımıyla tutarlı bir şekilde ele alan sosyolog Max Weber’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 93

I. Din olgusu neredeyse bütün toplumlarda vardır.
II. Her din kendisi için “doğru din” tanımlaması yapar.
III. Din, toplumsal değişimlerden etkilenmez aksine bu değişimleri tetikler.
Yukarıda “din” ile ilgili olarak bahsedilen ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız II

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Din, toplumsal değişimlerden soyutlanamaz. Toplumsal değişimler, dinleri etkileyebilir; dinler de toplumsal değişimleri tetikleyebilir. Din ile toplumsal değişim arasındaki ilişki tek yönlü değildir. Bu sebeple III. öncül doğru değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 94

I. Dinin tanımlamasını yaparken ruhsal varlıklara inanmayı şart koşmuştur.
II. Dini, kutsal şeylerin birleşimi olarak gördüğünü ifade etmiştir.
Yukarıda bazı sosyologların yaptıkları din tanımlamaları verilmiştir. Aşağıdakilerden hangisinde bu tanımları yapan sosyologlar doğru olarak verilmiştir?

Hobbes, Weber

Locke, Durkehim

Tylor, Durkehim

Durkehim, Tylor

Hobbes, Tylor

Açıklama:

Tylor’a göre bir dinin bilimsel olarak kabul edilebilmesi için en az ruhsal varlıklara inanma önkoşulunun olması gerekmektedir. Durkehim ise, Tylor’un bu tanımına eleştirisel bir bakış açısı getirmiştir. Ona göre, din bir kenara ayrılmış ve yasaklanmış şeylere ilişkin geliştirilen inançların yani kutsal şeylerin tümüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 95

“........., Yahudilikte Yahudi olmayanlara verilen isimdir. Aynı zamanda bu sözcük Arapça’da okuma yazma bilmeyen kişileri ifade ederken de kullanılmaktadır.” Yukarıda nokta ile boş bırakılan yere aşağıdaki sözcüklerden hangisi gelmelidir?

Nihal

Nıhle

Milel

Gentile

Cühela

Açıklama:

Gentile, Yahudilikte Yahudi olmayanlara verilen isimdir. Arapça’da bu kelimenin karşılığı olarak “ümmi” kelimesi kullanılır. Bu kelime de okuma yazma bilmeyenler için kullanılmaktadır. Ancak gentile kelimesi esasında Yahudiler açısından Yahudi olmayanlar için kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 96

I. İskoçlu bir felsefecidir.
II. Dinin doğası üzerine bir kitap yazmıştır.
III. Din sosyolojisinin başlangıç metinlerinin yazarıdır.
Yukarıda özellikleri verilen felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?

David Hume

Auguste Comte

Karl Marx

Ludwig Feuerbach

Arthur Schopenhauer

Açıklama:

David Hume, İskoçlu felsefecidir. Aydınlanmanın nedenselci bakış açısı yerine deneyselci bir bakış açısı sergilemiştir. Dinin doğası üzerine yazdığı kitap, din sosyolojisinin başlangıç metinlerinden birini oluşturmaktadır. Aynı zamanda dinler tarihinin doğrusal olmaktan ziyade çok değişkenli olduğunu vurgulamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 97

Dinlerin kökenine ait olarak farklı felsefeciler tarafından farklı görüşler ileri sürülmüştür. Aşağıdakilerden hangisi “ İnsanoğlunun kendi zayıflıklarından ötürü mükemmel bir Tanrıya ihtiyaç duyduğu” fikrini savunan felsefecidir?

Auguste Comte

Karl Marx

Ludwig Feuerbach

Max Weber

İbn-i Haldun

Açıklama:

Feuerbach ve Comte, Tanrı’nın insanlar tarafından uydurulduğu fikrini benimsemişlerdir. Ancak Feuerbach, Comte’un aksine Tanrı’nın insanların kendi zayıflıklarını kapatması için insanlar tarafından yaratıldığını savunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 98

I. Din bir afyondur. Bu sebeple insanları uyuşturur.
II. Din bir afyondur. Bu sebeple din insanları tedavi ve rehabilite edebilir.
“Din bir afyondur.” Sözüyle yukarıdaki yorumlara sebep olan felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?

Robert Gagne

Nietzsche

Auguste Comte

Karl Marx

Max Weber

Açıklama:

“Din, bastırılmış varlığın müşahedesi, kalpsiz bir dünyanın kalbidir, tıpkı ruhsuz bir dünyanın ruhu olduğu gibi... Din bir afyondur.” Sözleri ile Karl Marx ölümünün ardından bu tür ikilemlere yol açmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi Durkheim’in din ile ilgili olan çalışmalarındaki varsayımlardan biri değildir?

Din, en ilkel toplumlarda dahi vardır.

Dinin günümüzdeki şekli, çok eski çağlardaki gibi olabilir.

Dinin doğrusal bir tarihi yoktur.

Din basitten karmaşığa doğru evrim geçirmiştir.

Dinin tarihi, belirli bir dönüm noktasından sonra değişmemiştir.

Açıklama:

Durkheim’e göre dinin tarihi, insan düşüncesinin evrimine paralel olarak gelişmiştir. Çok tanrıcılıktan, tek tanrıcılığa; tek tanrıcılıktan çok tanrıcılığa doğru sürekli bir değişim içerisindedir ve insan düşüncesi evrimleştikçe değişmektedir. Bu sebeple günümüzdeki din, çok eski çağlardaki gibi de olabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Dinin ilk kökenin ne olduğunu kesin olarak belirlemek bilimsel açıdan zordur. Bu zorluğun nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Farklı toplumlar, farklı dinleri yaşamaktadır.

Dinin kökeni tespit edebilecek bir yöntem yoktur.

Din, insanın düşüncesinde var olan bir olgudur.

İnsanlar inandığı dini, farklı şekilde yaşıyor olabilirler.

Bütün toplumların gelişimi aynı süreçte benzer dönemlerde olmamıştır.

Açıklama:

Esasen dinlerin kökeninin çok tanrılı olduğu ve dinlerin tek tanrılı bir dine doğru bir evrim geçiriyor olduğu düşüncesi basit bir evrimci tarih anlayışını temel almaktan kaynaklanmaktadır. Oysa bu evrim fikrinin dine yorumlanması belli anlamda sakıncalıdır. Çünkü dinin tarihi doğrusal bir evrim süreci geçirmeyip, sarkaç modelinde gelişmiştir. Bu sebeple bütün toplumlarda dinin gelişimi aynı anda ve benzer süreçlerde olmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi din sosyolojisi ile dini sosyolojisi arasındaki en temel farktır?

Din sosyolojisi sosyolojinin bir alt dalı iken, dini sosyolojisi sosyolojiye dini yorum getirir.

Din sosyolojisi, dinin nasıl bir toplum önerdiği ile ilgilenirken dini sosyolojinin ilgi alanı bu değildir.

Dini sosyoloji, davranışların dinen uygun olup olmadığı ile ilgilenirken din sosyolojisinde davranışların önemi yoktur.

Dini sosyolojide, dinin sonraki kuşaklara aktarımı önemli iken din sosyolojinin böyle bir ilgi alanı yoktur.

Dini sosyoloji, din sosyolojisinin kapsamındadır.

Açıklama:

Din sosyolojisi, dine sosyolojik bir araştırma programı açısından bakan ve bütün toplumlarda rastlanan bir davranış örüntüsü olarak dinin, bütün toplumlardaki tezahürlerinde ortak olan yönü bulmaya ve dinin farklı toplumlarda diğer sosyolojik kurumlarla ne tür bir ilişki içinde olup böylece ne tür işlevleri yerine getirdiğini bulmaya çalışmayı kapsar. Dini sosyoloji ise belli bir dinin bakış açısından hareket eder. Belli bir dinin amaçları ve programı açısından sosyolojinin kullanımını ifade eder. Aynı zamanda belli bir dinin toplum perspektifi, toplum ve birey hakkında, toplumsal değişim hakkında ortaya koyduğu görüşlerin işlenmesidir. Bir bakıma din sosyolojisinde din sosyolojinin bir nesnesidir, oysa dinî sosyolojide, sosyolojik çözümlemeye dinin öğretilerinin toplumsal gerçeklik hakkındaki görüşleri yön verir.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Din sosyolojisinin ortaya çıkışı hangi döneme aittir?

Yüzyıl

Yüzyılın ikinci yarısı

19.Yüzyılın ilk yarısı

20.Yüzyıl

18.Yüzyıl

Açıklama:

Din sosyolojisinin ortaya çıkışı ve gelişimi genel olarak sosyolojinin ortaya çıkışı ve gelişimiyle aşağı yukarı aynı tarihe sahiptir. O yüzden sosyolojik bilginin kökenini bir disiplin olarak şekillenmeye başladığı 19. yüzyılın ikinci yarısı aynı zamanda din sosyolojisinin ortaya çıktığı dönemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 103

Hem dinler arasında hem de her dinin kendi içinde çoktanrıcılıktan (hurafecilikten) tek tanrıcılığa (kitabiliğe) ve oradan tekrar çoktanrıcılığa doğru geçişler olduğunu ortaya koyan sarkaç modeli yaklaşımı aşağıdaki filozoşardan hangisine aittir?

Karl Marx

Thomas Hobbes

Louis Althusser

David Hume

Ludwing Feuerbach

Açıklama:

Dinlerin çok tanrılı, hurafeci bir anlayıştan tek tanrılı rasyonel bir noktaya doğru evrildiğini anlatan döngüsel sarkaç modeli David Hume’a aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 104

Aşağıdakilerden hangisi islam dünyasında diğer insanlar ve inançlar hakkındaki kapsamlı eserlerden biridir?

El-irşâd ilâ Akaidi’l ibâd

Musâraâtü’l Felâsife

El-Mebde’ ve’l Meâd

Telhis’ül Aksâm li-Mezâhibi’l Enâm

El-Milel ve’n-Nihal

Açıklama:

Şehristani’nin el-Milel ve’n-Nihal isimli eseri ile Endülüslü büyük âlim ibn Hazm’ın el-Fasl fi’l-Milel ve Ehvai ve’n-Nihal isimli eserleri farklı dinlerin kendi kavramlarıyla tanıtıldığı en önemli öncü metinlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 105

“İnsan insanın kurdudur” hangi düşünür tarafından dile getirilmiş bir ifadedir?

Thomas Hobbes

Jean-Jacques Rousseau

David Hume

John Locke

Montesquieu

Açıklama:

“İnsan insanın kurdudur” İngiliz filozof Thomas Hobbes tarafından dile getirilmiş olup insanların sürekli birbirleriyle çatışma, rekabet ve düşmanlık hâlinde bulunduğunu ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 106

Din sosyolojisi ile dinî sosyoloji arasındaki en büyük fark aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasetle arasındaki ilişki

Ele aldığı perspektif

İçerdiği ahlaki değerler

Topluma olan etkisi

Özgünlüğü

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 107

Sosyal aktörlerin, yani insanların birbirleriyle etkileşimlerini, bu etkile- şimler sonucunda ortaya çıkardıkları sosyal olay ve olguları ele alan bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Psikoloji

Filoloji

Sosyoloji

Felsefe

Antropoloji

Açıklama:

Sosyal aktörlerin, yani insanların birbirleriyle etkileşimlerini, bu etkileşimler sonucunda ortaya çıkardıkları sosyal olay ve olguları ele alan bilim dalına sosyoloji denir.

Doğru Cevap: C

Soru 108

Yapısalcı-işlevselci düşüncenin en önemli ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Emile Durkheim

Karl Marx

Auguste Comte

Max Weber

Thomas Hobbes

Açıklama:

Durkheim yapısalcı-işlevselci düşüncenin en önemli ismi sayılır. Toplumu bir organizma olarak düşünmüş ve her toplumsal kurum veya birimin bu yapıda bir işlevi yerine getirdiğini düşünür. Dinin de işlevi toplumu bir arada tutmak, toplumu kaynaştırmaktır. Bu işlev için çimento veya tutkal gibi metaforlar kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 109

Aşağıdakilerden hangisi Karl Marx’ın din sosyolojisi yaklaşımlarının eksik noktalarından biri değildir?

Dindar insanların kendi eylemleri ve dünyaları hakkında ne dediklerini önemsememesi

Dinin bir yandan egemen sınışara karşı başkaldırıya teşvik ederken başka bir dinle de çatışmasını göz önünde bulundurmamış olması

Bütün din olgusunu anlamamızı sağlayacak bir teorik çerçeve sunamamış olması

Dine hem bir üstyapı kurumu olarak hem de ideoloji olarak yaklaşması

Dini bir ideolojiye indirgerken tarihsel materyalizmi doğrultulmuş bir ideoloji olarak sunmuş, oysa bunun da benzer bir çarpık bilince yol açmasını da görememiş olması

Açıklama:

Dine hem bir üstyapı kurumu olarak hem de ideoloji olarak yaklaşması Marx’ın din sosyolojisi yaklaşımlarının eksik noktalarından biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 110

Aşağıdakilerden hangisi Marx’ın yazmış olduğu kitaplardan biri değildir?

Dini Hayatın Temel Biçimleri

Alman ideolojisi

Kapital

Hegel’in Hukuk Felsefesi’ni Eleştiriye Katkı

Feuerbach Üzerine Tezler

Açıklama:

‘Dini Hayatın Temel Biçimleri’ Durkheim’in dinle ilgili temel kitabıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 111

Milel ve Nihal aşağıdakilerden hangisini ifade eden kavramlardır?

Dini cemaatleşmeyi

Farklı insanlara, kültürlere, dinlere duyulan bu ilgi ve duyguları

Dinin pozitif-bilimsel özelliğini

Dine dair sosyolojik çalışmalarda kullanılan metodolojiyi

Dinin tabiatına dair yaklaşımları

Açıklama:

“Milel”, milletin (yani dinin) çoğulu olarak vahye dayalı bütün dinleri kapsayan bir kavramdır. “Nihal” ise kupkuru zan ve vehim anlamına gelen “Nıhle”nin çoğulu olarak vahye dayanmayan din, düşünce veya akımları kapsıyor. Böylece islam kozmolojisi içinde farklı insanlara, kültürlere, dinlere duyulan bu ilgi ve duygular Milel ve Nihal diye özetlenebilecek bir literatürün ortaya çıktığı görülür.Bu sınıflandırmaların insanların ırk ve kavimlerine göre değil inanç ve eylemlerine referansla yapılmış olması dikkat çekicidir.

Doğru Cevap: B

Soru 112

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi dinin tanımını “Kutsal şeylere yani bir kenara ayrılmış ve tabulaşmış şeylere ilişkin birleşik bir inançlar ve davranışlar sistemidir” şeklinde ifade etmiştir?

Thomas Hobbes

Jean Jacques Rousseau

John Locke

Baron de Brede et de Montesquieu

Emile Durkheim

Açıklama:

Durkheim’in geniş tanımına göre din,“Kutsal şeylere, yani bir kenara ayrılmış ve yasaklanmış şeylere ilişkin birleşik bir inançlar ve davranışlar sistemi - Kilise diye anılan bir tek ahlaki toplulukta birleştiren inanç ve pratikler, onlara taraftar olanların tümü” olarak ifade edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 113

Dinler tarihine dair döngüsel sarkaç modelini öneren felsefeci kimdir?

Karl Marx

Ludwing Feuerbach

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

David Hume

Max Weber

Açıklama:

İskoç felsefeci David Hume (1711-1776), dinler tarihine dair doğrusal bir ilerleme modeli yerine çok daha açıklayıcı bir döngüsel sarkaç modelini önermiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 114

“Üç Hâl Yasası” olarak bilinen kurgusuna göre, dini “Teolojik” denilen birinci aşamaya yerleştiren sosyolog kimdir?

David Hume

Auguste Comte

Alexis de Tocqueville

Gottfried Wilhelm Leibniz

Thomas Hobbes

Açıklama:

Fransız sosyolog, matematikçi ve filozof A. Comte (1798-1857), tarihi doğrusal bir ilerleme süreci olarak görmüş ve “Üç Hal Yasası” olarak bilinen kurguyu ortaya çıkarmıştır. Üç Hal Yasası’na göre, toplumlar Teolojik, Metafizik ve Pozitivist olmak üzere üç aşamadan geçerler. Comte’ye göre din, Teolojik olarak adlandırılan birinci aşamaya aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 115

Tanrı’nın insan tarafından uydurulmuş olduğunu ve bir ihtiyaç olarak yaratıldığını düşünen, Sol Hegelciler arasında sayılan 19. yüzyıl filozofu kimdir?

Gottfried Wilhelm Leibniz

Max Weber

David Hume

Ludwing Feuerbach

Karl Marx

Açıklama:

Dinlerin kökenine dair 19. yüzyıl filozofları arasında çarpıcı görüşlerden birini de Sol Hegelciler arasında sayılan Ludwing Feuerbach ortaya atmıştır. O da Tanrının yine insan tarafından uydurulmuş olduğunu ve bir ihtiyaç olarak yaratıldığın düşünmüştür. Ona göre yeryüzünde yetenekleri ve güçleri bakımından doğa karşısına oldukça zayıf kalan insan, kendi zaaflarının ve eksikliklerinin tamamlanmış olduğu kendi varlığının mükemmel bir suretini Tanrı olarak yaratmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 116

Sosyolojinin ve Pozitivizmin kurucu olarak kabul edilen sosyolog kimdir?

Auguste Comte

Emile Durkheim

Karl Marx

Max Weber

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Açıklama:

Sosyolojinin kurucu olarak kabul edilen, Auguste Comte (1798-1857) aynı zamanda Pozitivizmin de kurucusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 117

Auguste Comte insanlık tarihini kaç evreye ayırmıştır?

Bir

İki

Üç

Dört

Beş

Açıklama:

A. Comte, insanlık tarihini üç evreye ayırmıştır. Birinci evreyi dinsel ve mitolojik düşünce veya bilgi biçiminin hâkim olduğu Teolojik Evre olarak nitelemiştir. İkinci evre, birinci evreyi takip eden ve felsefi düşüncenin hâkim olduğu Metafizik Evre’dir. Üçüncü evre en son galip gelecek olan ve olumsalı, göreli olanı anlamaya yönelik olgucu bir bilimsel araştırma çerçevesindeki Pozitivist Evre’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 118

Aşağıdakilerden hangisi Karl Marx’ın din konusundaki çalışmalarına yer verdiği eserlerinden biridir?

İntihar

Dini Hayatın Temel Biçimleri

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Din Sosyolojisi

Alman İdeolojisi

Açıklama:

“Alman İdeolojisi” adlı kitap Karl Marx’ın din konusundaki çalışmalarına yer verdiği kitaplardan biridir. A ve B seçeneğindeki eserler Emile Durkheim’e aittir. C ve D seçeneğindeki eserler ise Max Weber’e aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 119

Aşağıdakilerden hangisi Emile Durkheim’in dinle ilgili temel kitabıdır?

Hegel’in Hukuk Felsefesi’ni Eleştiriye Katkı

Alman İdeolojisi

Dini Hayatın Temel Biçimleri

Feuerbach Üzerine Tezler

Kapital

Açıklama:

E. Durkheim’in dinle ilgili temel kitabı, Dini Hayatın Temel Biçimleri’dir. A, B, D ve E seçeneklerinde belirtilen eserler ise K. Marx’ın din konusundaki çalışmalarına yer verdiği kitaplarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 120

Din Sosyolojisi gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk defa kim tarafından uygulanmıştır?

Max Weber

Karl Marx

Auguste Comte

Emile Durkheim

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Açıklama:

Sosyolog ve araştırmacıların büyük çoğunluğu, Din Sosyolojisinin gerçek anlamda çerçevesi belirlenmiş bir disiplin olarak ilk defa, E. Durkheim tarafından uygulanmış olduğunu kabul etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 121

Aşağıdakilerden hangisi din çalışmalarında insanların dünyayı zihinlerinde nasıl ve hangi kavramlarla kurduklarını araştıran yaklaşımdır?

Feminizm

Fenomenoloji

İşlevselcilik

Pozitivizm

Sembolik Etkileşimcilik

Açıklama:

Soruda bahsedilen yaklaşım, ilk önemli temsilcisi Alfred Schutz olan, modern dönemde de Edmund Husserl’in çalışmalarıyla somutlaşan Fenomenoloji’dir. A seçeneğindeki Feminizm, toplumdaki kadın hâkimiyetinin toplumsal yaşamı nasıl biçimlendirdiği üzerine odaklanan yaklaşımdır. C seçeneğindeki İşlevselcilik, toplumu bir arada tutan güçlere ve bu bağlamda toplumsal yapıların işlevlerine odaklanan kuramsal yaklaşımdır. D seçeneğindeki Pozitivizm, teoloji ve metafizik içermeyen, sadece fiziksel yapı ve maddi dünyanın gerçeklerine odaklanan yaklaşımdır. E seçeneğindeki Sembolik Etkileşimcilik ise bireyler, ekonomi ve gruplar arasındaki etkileşime odaklanan bir yaklaşımdır.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

Hristiyanlara göre Kitabi Mukaddes’in İsa’dan önce gelen ve içinde Tevrat’ın da yer aldığı 39 bölümden oluşan kısmına ne denir?

Yeni Ahit

Eski Ahit

İncil

Tevrat

Zebur

Açıklama:

Başlangıçta yaratılış ve ahlaki öğretiler etrafında gelişen Yahudilik öğretisi zaman içinde siyasi bir içerik kazanmıştır. Eski Ahit, Yahudilerin Mısır’dan Filistin bölgesine göçüyle birlikte ahlaki prensiplerin yanında, Yahudilere taahhüt edilen topraklarla, bu topraklarda kurulacak olan yönetim biçimleriyle ilgili bir içerik kazanmaya başlamıştır.
Hristiyanlara göre Kitabi Mukaddes’in İsa’dan önce gelen ve içinde Tevrat’ın da yer aldığı 39 bölümden oluşan kısmına Eski Ahit denir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Hristiyan inancına göre Kitabi Mukaddes’in İsa’dan sonra gelen ve dört İncili de kapsayan 27 bölümlük kısmına ne denir?

Eski Ahit

Yeni Ahit

Matta İncili

Tevrat

Zebur

Açıklama:

Hristiyanlığın temel kaynağı olan Yeni Ahit (İncil), dinle devlet işlerinin birbirine karıştırılmaması ilkesine dayalı bir yönetim anlayışı vazetmiştir. Başka bir deyişle yönetime boyun eğme ile Tanrı’ya itaatin birbirine karıştırılmamasını öngörmüştür.
Hristiyan inancına göre Kitabi Mukaddes’in İsa’dan sonra gelen ve dört İncili de kapsayan 27 bölümlük kısmına Yeni Ahit denir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

İncil’de yönetime ilişkin ortaya konan anlayış dinle devlet işlerinin birbirinden ayrılması şeklindedir. İncil’de yer alan ve ilk kuşak Hristiyanlar tarafından kabul edilen bu inancı tersine çeviren filozof ve tanrıbilimci kimdir?

Aziz Augustine

Aristoteles

Tarsuslu Pavlus

Martin Luther

Aziz Ambrose

Açıklama:

Augustine, Tanrı Devleti (1984) adlı eserinde geliştirdiği kilise otoritesi ile devlet otoritesi ayrılığını ifade eden iki kılıç tezini insandaki ruh-beden ayrımına dayandırmıştır.
Aziz Augustine İncil’de yer alan ve ilk kuşak Hristiyanlar tarafından kabul edilen yönetime mutlak itaat düşüncesini tersine çevirmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Müslümanlığın temel kaynağı olan Kur’an’ın Mekke'de gelen ayetleri daha çok hangi konularla ilgilidir?

İnsanların kurtuluşu

Sosyal ve siyasal ilişkiler

İnanç ve ahlak

Suç ve ceza

Yönetime ilişkin ilkeler

Açıklama:

Medine’deki ayetler inanç ve ahlaka ilave olarak hükümlerle ilgili ilkeler üzerinde durmuştur. Kur’an bu dönemde Müslümanlara suç ve cezalar, yönetime ilişkin ilkeler, sosyal ve siyasal ilişkiler konusunda değişik ayetlerle yol göstermiştir. Kur’an’da belli bir yönetim biçimi gösterilmemiştir. Bunun yerine yönetime ilişkin prensiplere işaret edilmiştir.
Müslümanlığın temel kaynağı olan Kur’an’ın Mekke'de gelen ayetleri daha çok inanç ve ahlakla ilgili hususları vazetmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Kur’an’da belli bir yönetim biçimi gösterilmemiştir. Bunun yerine yönetime ilişkin prensiplere işaret edilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Kur'anda önerilen yönetim anlayışına uygun değildir?

Adalet

İstişare

Liyakat

Nepotizm

Hakkaniyet

Açıklama:

Bu prensipler ana hatlarıyla adalet, istişare, liyakat, hakkaniyet gibi ilkelerdir. Bununla birlikte inananların kendilerinden olan yöneticilere itaat etmeleri tavsiye edilmiştir. İncil’de kim olursa olsun tüm yöneticilere itaat önerilirken Kur’an’da Müslümanlara kendilerinden olan yöneticilere itaat etmeleri önerilmiştir.
Kur’an’da belli bir yönetim biçimi gösterilmemiştir. Bunun yerine yönetime ilişkin prensiplere işaret edilmiştir. Buna göre nepotizm Kur'anda önerilen yönetim anlayışına uygun değildir

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi dinlerle ilgili yanlış bir bilgidir?

Dinler genel olarak bir ahlâk öğretisi vazederler.

Dinlerin şartlara bağlı olarak siyasi yorumları ortaya çıkıp gelişmiştir.

Başlangıçta yaratılış ve ahlâki öğretiler etrafında gelişen Yahudilik öğretisi zaman içinde siyasi bir içerik kazanmıştır.

Eski Ahit'te yalnızca ahlâki prensipler yer almaktadır.

Dinlerin şartlara bağlı olarak siyasi yorumlarının ortaya çıkması, Hristiyanlık ve Müslümanlık için de geçerlidir.

Açıklama:

Dinler genel olarak bir ahlak öğretisi vazederler. Ancak şartlara bağlı olarak siyasi yorumları ortaya çıkıp gelişmiştir. Bu durum yakın coğrafyamızda baskın olan Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam gibi üç din için de geçerlidir. Başlangıçta yaratılış ve ahlaki öğretiler etrafında gelişen Yahudilik öğretisi zaman içinde siyasi bir içerik kazanmıştır. Eski Ahit, Yahudilerin Mısır'dan Filistin bölgesine göçüyle birlikte ahlaki prensiplerin yanında, Yahudilere taahhüt edilen topraklarla, bu topraklarda kurulacak olan yönetim biçimleriyle ilgili bir içerik kazanmaya başlamıştır. Benzer bir durum Hristiyanlık ve Müslümanlık için de geçerlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Hristiyanlıktaki yönetim anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İncil'de yönetime ilişkin ortaya konan anlayış, dinle devlet işlerinin birbirinden ayrılmaması gerektiğidir.

Devlet yönetimi nasıl olursa olsun inananlar yönetime mutlak itaat etmemelidir.

Bir yönetici, kötü bir yönetici olsa bile makamından dolayı itaati hak eder.

Doğu Roma'nın yıkılmasından sonra Katolik Kilisesi siyasi bir güç haline gelmiştir.

İncil'e göre itaat, yöneticilerin şahsına yöneliktir.

Açıklama:

Hıristiyanlığın temel metni olan İncil'de yönetime ilişkin ortaya konan anlayış dinle devlet işlerinin birbirinden ayrılması şeklindedir. Devlet yönetimi nasıl olursa olsun inananların yönetime mutlak olarak itaat etmeleri gerektiği anlayışı vurgulanmıştır. İncil'e göre itaat, yöneticilerin şahsına değil, makamına yöneliktir. Bu bakımdan kötü bir yönetici dahi olsa makamından dolayı itaati hak eder.Bu anlayış Hristiyanlar arasında Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkıldığı beşinci yüzyıla kadar devam etmiştir. Fakat Batı Roma'nın yıkılmasından sonra Katolik Kilisesi'nin siyasi bir güç haline gelmesiyle birlikte kilise ile devlet ilişkisinin nasıl olacağına ilişkin tartışmalar da boy göstermeye başlamıştır. Bu tartışmaların sonucunda Hristiyanlığın siyasi bir yorumu gelişmiş ve Orta Çağ boyunca Hristiyan dünyasında hakim anlayış hâline gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Kur'an'ın değişik ayetlerle yol gösterdiği konular arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Suç ve cezalar

Yönetime ilişkin ilkeler

Sosyal ilişkiler

Siyasal ilişkiler

Monarşik yönetiminin en iyi yönetim biçimi olduğu

Açıklama:

Kur'an, Müslümanlara suç ve cezalar, yönetime ilişkin ilkeler, sosyal ve siyasal ilişkiler konusunda değişik ayetlerle yol göstermiştir. Kur'an'da belli bir yönetim biçimi gösterilmemiştir. Bunun yerine yönetime ilişkin prensiplere işaret edilmiştir. Bu prensipler ana hatlarıyla adalet, istişare, liyakat, hakkaniyet gibi ilkelerdir. Bununla birlikte inananların kendilerinden olan yöneticilere itaat etmeleri tavsiye edilmiştir. İncilde kim olursa olsun tüm yöneticilere itaat önerilirken Kur'an'da Müslümanlara kendilerinden olan yöneticilere itaat etmeleri önerilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi, Dört Halife dönemindeki hilafet sisteminin özelliklerinden değildir?

Halifelerin seçiminde kabileler arasındaki denge dikkate alınmıştır.

Halifeleler kabilelerin ileri gelenleri tarafından seçilmiştir.

Halifelerin otoritesi sınırsızdır.

Halifenin seçiminde inananların rızası esas alınmıştır.

Rıza kavramı Dört Halife döneminde önemli bir değer olarak korunmuştur.

Açıklama:

Dört Halife dönemindeki hilafet sisteminin dikkat çeken bazı özellikleri şu şekilde özetlenebilir: Halifelerin seçiminde kabileler arasındaki denge dikkate alınmış, halifeler kabilelerin ileri gelenleri tarafından seçilmiş, halifelerin otoritesi inananların bağlı olduğu prensiplerle sınırlandırılmış, halifelerin seçimine inananların rızası esas alınmıştır. Rıza kavramı Dört Halife önemli bir değer olarak korunmuştur. Zira son halife Ali'nin seçimiyle ilgili genel bir rıza oluşmadığı için Müslümanlar arasında kimin halife olacağıyla ilgili ihtilat başlamış, bu ihtilat kanlı çatışmalara yol açmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

İtalyan düşünür Machiavelli, Prens adlı eserinde aşağıdakilerden hangisini savunmuştur?

İtalya'nın birbirinden bağımsız farklı devletlerce yönetilmesini

İtalyan devletinin Papalığın hizmetine girmesini

Kiliseye karşı bağımsız bir hükümdar düşüncesini

İtalya'nın feodal beyler tarafından yönetilmesi gerektiğini

İtalyan topraklarının yabancı devletlerin kontrolüne açılmasını

Açıklama:

On beş ve on altıncı yüzyıllarda filizlenen ulus devlet düşüncesi her şeyden önce güçlü bir otorite düşüncesi etrafında gelişiliştir. Bu bağlamda ilk düşüncelerin nüvelerini İtalyan düşünür Machiavelli'de görülür. Machiavelli, Prens adlı eserinde kiliseye karşı bağımsız ve toplumuna mutlak anlamda hükmeden bir hükümdar düşüncesini geliştirmiştir. Machiavelli'ye göre çok sayıda küçüjk devletçiklere bölünmüş olan İtalyan topraklarında İtalyan halkının tek otorite etrafında birleşmesinin önündeki engel katolik kilisesidir. bu bakımdan machiavelli italyan devletlerinin katolik kilisesinin hegemonyasından kurtularak güçlü kanun ve dini prensipler üzerinde yer alan bir prensin şahsında birleşmeleri gerektiğini tavsiye etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı'nın ana dini topluluklarından biri değildir

Ortodokslar

Süryaniler

Protestanlar

Yahudiler

Müslümanlar

Açıklama:

Süryaniler nüfus ve yoğunluk açısından azınlık kaldıklarından Osmanlı'nın ana dini topluluklardan biri değillerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Protestanlığın Avrupa'ya en önemli katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

Ulus devletin gelişmesini kolaylaştırması

Avrupa'da din devleti geleneğinin oluşmasını sağlaması

Katolikliğin tersine teokratik devlet anlayışını benimseyerek Avrupa'da yeni bir siyaset anlayışının gecikmesine katkıda bulunması

Siyasete ilişkin herhangi bir öğreti sunmaması

Avrupa'da din esasına dayalı millet sistemini yerleştirmesi

Açıklama:

Protestanlığın Avrupa'ya en önemli katkısı ulus devletin gelişmesini kolaylaştırması olmuştur. Protestanlar, her ulusun Roma Katolik Kilisesiyle bağını kopararak kendi ulusal kilisesini inşa etmesini savunan görüşleriyle değişik ulusların Vatikan karşısında hükmî şahsiyet kazanmasına katkıda bulundular, Bununla birlikte yöneticileri yücelterek ulusların nihai otoritesi haline gelmelerini sağladılar. Yine İncil'in değişik dillere çevrilmesini sağlayarak dinin ulusal bir karakter kazanmasına hizmet ettiler, Protestanlık, bu tür açılımlarla ulus devletin gelişiminde çok önemli rol oynamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Fransa'nın laiklik anlayışıyla ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

Fransa'da din ve devlet büyük bir uyum içindedir

Fransa'da radikal bir laiklik anlayışı gelişmiştir

Franklar sekizinci yüzyılda Hristiyanlığı topluca kabül etmişlerdir

Fransız Devriminden önce papalar Fransız Kralının başbakanı statüsündeydi

Krallar kardinallerin elinden taç giyerdiler

Açıklama:

Fransa uzun zaman Katolik Kilisesi'nin tahakkümü altında kaldığı için burada dinle devlet arasındaki ilişki husumete ve çatışmaya dayanmıştır. Bunun sonucunda da Fransa'da radikal bir laiklik anlayışı gelişmiştir. Tarihte Hristiyanlığı topluca kabul eden ilk millet Fransız kimliğinin ana unsuru olan Franklar olmuştur. Frankların beşinci yüzyılda millet olarak Hristiyanlığı kabul etmesinin sonucunda Papalık Fransa'yı "kilisenin büyük kızı", Fransızları da "Tanrı'nın gölgesinde bir millet" olarak ilan etmiştir. Bu tarihten itibaren Fransa'da yönetim ile Katolik inanç içiçe geçmiştir. Fransız Devrimi'nden önce Roma Katolik Kilisesi tarafından atanan kardinaller Fransız kralının başbakanı statüsüne sahipti. Kralların taç giyme merasimi kilise tarafından hazırlanır, krallar papanın elinden taç giyerlerdi. On altıncı yüzyılda Fransa'da ortaya çıkan aydınlanma hareketiyle dinde reform hareketlerine karşı Kral ile Fransız Katolik kilisesi birlikte mücadele etmiştir. Fransız Devrimi'ne giden sürece kadar yüz binlerce Protestan Fransa'da katliama uğramıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Amerika'da uygulanan laiklik hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Amerikan laiklik modelinin temeli Amerikan anayasasına dayanır.

Devletle din arasında bir ayrılık duvarı vardır

Ayrılık duvarına göre, devlet kiliselere müdahil olmaz

Kilise devlete müdahil olabilir

Devlet kiliseleri tümüyle serbest bırakmıştır

Açıklama:

Kilise ile devlet arasındaki ayrılık modelinin tipik örneği Amerika'da görülmektedir, Amerika’da devletin dinler arasında tümüyle tarafsız olduğunu ifade eden "pasif bir laiklik anlayışı gelişmiştir, Amerikan laiklik modelinin temeli Amerikan anayasasına dayanmaktadır. Amerikan anayasasına göre devletle arasında bir ayrılık duvarı bulunmaktadır. Ayrılık duvarına göre devlet kiliselere hiçbir şekilde müdahil olmaz, onlara karışmaz. öte yandan kiliseler de devlete herhangi bir müdahalede bulunmazlar. Amerikan laiklik modeli devleti kiliseye karşı bağımsız kılarken kiliseleri devlete karşı bağımsız kılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Fransa ile Roma Kilisesi arasında imzalanan Konkordat hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kilise, devletin kontrolünü kabul etmeyecektir.

Papazlar devlet memuru haline gelemez.

Papazların maaşları Kilise tarafından ödenir.

Piskoposlar Kilise tarafından atanır.

Kilise sadece dini işlerle uğraşacaktır.

Açıklama:

Fransa'da din ile devlet arasındaki ilişki 1801 yılından başlayarak yüz yıl boyunca Fransa ile Roma Katolik Kilisesi arasında imzalanan Konkordata göre işlemiştir. Konkordata göre Katolizm Fransız halkının çoğunluğunun dini olacak. Ancak bunun karşılığında kilise devletin kontrolü ve vesayetini kabul edecek, papazlar devletin birer memuru hâline gelecek, maaşları devlet tarafından ödenecek, Katolik piskoposların atanması devlet tarafından yapılacak, Katolik papazlar Fransız devletine sadakat göstereceklerine dair yemin edecek, kilisenin herhangi bir siyasi iddiası olmayacak, sadece dinî işlerle uğraşacaktır. Bu konkordat Ayrılık Yasası'nın devreye girdiği 1905 yılına kadar yürürlükte kalmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

I. Aziz Gregory
II. Aziz Pavlus
III. Aziz Augustine,
IV. Aziz Ambrose
Yukarıdakilerden hangileri Batı Roma’nın yıkılmasıyla birlikte iki kılıç doktrinini geliştirerek kiliseye itaati, devlete itaatin üzerine çıkaran isimlerdendir?

I,II

I,II,III

II,III,IV

I,III,IV

I,II,III,IV

Açıklama:

Aziz Augustine, Aziz Ambrose ve Aziz Gregory gibi Kilise Babaları Batı
Roma’nın yıkılmasıyla birlikte iki kılıç doktrinini geliştirerek kiliseye itaati, devlete itaatin üzerine çıkarmışlardır. Oysaki, yönetime ilişkin diğer bir ayette Aziz Pavlus tüm yönetimlerin Tanrı’dan olduğunu ve yönetime mutlak olarak itaat edilmesi gerektiğini belirtir. Söz konusu ayette şu ifadeler yer alır: Bütün yönetimler Tanrı’dandır. Yöneticiler Tanrı’nın yeryüzünde görevlendirdiği birer papaz gibidir. Aziz Pavlus seçeneği hariçi diğer seçenekler doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Orta Çağ Avrupasında yönetim şekli nasıldı?

Seküler

Yarı- seküler

Teokratik

Örfi hukuk sistemi

Millet sistemi

Açıklama:

Orta Çağ Avrupa’sındaki devletlerin yönetiminde Hristiyan ruhban sınıfının geliştirdiği normlar (canons) veya yasalar bağlayıcı olmuştur. Bu yapı tipik anlamda teokratik bir yönetim biçimiydi. İslam tarihinde yönetimin Orta Çağ Avrupasında olduğu gibi teokratik olmaktan çok yarı seküler bir karakter taşıdığı söylenebilir (Dursun, 1989).

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Protestanlığın gelişiminde etkili olmamıştır?

Orta Çağ boyunca papalarla imparatorlar arasında süren çatışma,

Orta Çağ’da imparatorların üzerine çıkan Papa,

Roma Katolik Kilisesi’nin geniş mülklere ve servete sahip olması ve lüks içinde yaşaması,

Zaman zaman kralların aforoz edilmesi,

Yöneticilere karşı pasif itaat,

Açıklama:

Protestanlığın gelişimini anlamak için Orta Çağ boyunca papalarla imparatorlar arasında süren çatışmayı anlamak gerekir. Orta Çağ’da imparatorların üzerine çıkan Papa, zaman zaman kendisine bağlı olan krallarla çatışma içine girmiş, bu çatışmaların bir kısmı kralların aforozuyla son bulmuştur. On beş ve on altıncı yüzyıllara doğru gelindikçe papalarla krallar arasındaki çatışmaların dozu giderek artmış ve gün yüzüne çıkmıştır. Roma Katolik Kilisesi’nin geniş mülklere ve servete sahip olması ve lüks içinde yaşaması zamanla kendisine bağlı bazı toplumlarda tepkilere yol açmıştır.Cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

"Osmanlı Millet Sistemi" ne zamana kadar etkili olmuştur?

15. yy

16. yy

17. yy

18. yy

19. yy

Açıklama:

Millet Sistemi: Osmanlı toplumsal yapısını oluşturan Millet Sistemi dinlere ve dinlere bağlı mezheplere göre oluşmuştu. Her millet kendi inancını, hukukunu ve dilini yaşamakta serbestti. Bu model Osmanlı’da boy gösteren milliyetçilik akımlarının etkisi altında on dokuzuncu yüzyılda işlemez hale gelmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Din ve devlet ilişkileri bağlamında Pakistan hangi modele uymaktadır?

Laik

Karma

Teokratik

Yarı teokratik

Pasif Laik

Açıklama:

Dünyada dinle devlet arasındaki ilişkiyi düzenleyen üçüncü bir modelde ise devletle din içiçe geçmiş ve dinî kurallar devletin işleyişinde önemli bir yer tutmuştur. Bunun da genel olarak iki biçimi vardır. Bunlardan biri İran ve Vatikan gibi ülkelerde görülen teokratik model; diğeri ise Suudi Arabistan, Yemen, Pakistan, İsrail vb. ülkelerde görülen yarı teokratik modeldir. Teokratik veya yarı teokratik modeller genel olarak İslam dünyasında daha fazla yaygındır

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Fransız Devrimi sonrası Fransa ile ilgili doğru değildir?

Yüz binlerce Protestan Fransa’da katliama uğramıştır.

Katolik Kilisesi’nin Fransız toplumundaki toplumsal, siyasal ve ekonomik gücüne büyük darbe indirildi.

Ruhban sınıfıyla ilgili yeni bir düzenleme yapılmıştır.

Kilisesi’nin tekelindeki doğum, ölüm, evlilik gibi hususların kontrolü ve kayıtları kiliseden alınıp belediyelere verilmiştir.

1790’dan itibaren yapılan değişik yasal düzenlemelerle kilisenin elindeki mülkler kamulaştırılarak elinden alınmıştır.

Açıklama:

Fransız Devrimi’ne giden sürece kadar yüz binlerce Protestan Fransa’da katliama uğramıştır, sonrasında değil. Dolayısıyla Devrim sonrası bu durum söz konusu değildi.Cevap “ A” seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Dinle devlet arasındaki ilişkiyi karma bir modele dayandıran ülke hangisidir?

Amerika

İngiltere

Polonya

İtalya

Almanya

Açıklama:

Dinle devlet arasındaki ilişkiyi karma bir modele dayandıran iki tipik örnek İngiltere ile Yunanistan’dır. İngiltere’de yazılı bir anayasa bulunmamasına rağmen resmî bir din (established religion) vardır ve dinin tanıdığı kilise resmî ve hukuki bir statüye sahiptir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Tevrat’ta Yahudiler için vadedilen topraklarda başkenti Kudüs olan bir Yahudi devletini kurmayı amaçlayan uluslararası siyasi bir harekete verilen ad nedir?

Yeniden Doğuşçular

Siyonizm

Fundamentalizm

Evanjelik hareket

Koşer

Açıklama:

Yahudiler arasından çıkan Siyonist gruplar Nil nehrinden Fırat nehrine kadar uzayan toprakların Yahudiler için vaat edilmiş topraklar olduğunu ileri sürmekte ve bu geniş coğrafyaya hükmeden bir devlet kurmak için mücadele etmektedirler. Cevap " Siyonizm" dir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

I. Bu modelle yönetilen ülkeler genel olarak laikliği benimsemiş ülkelerdir.
II. Karma modellerde devletin tanımladığı resmî bir din veya kilise vardır ve devlet buna destek vermektedir.
III. İngiltere ve Yunanistan’da karma model benimsenmiştir.
Yukarıdakilerden hangileri “ Karma Model” e aittir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I,II

I,II,III

Açıklama:

Seçeneklerin hepsi Karma modele aittir. Din-devlet ilişkileriyle ilgili ikinci model ise karma modellerdir. İngiltere ve Yunanistan gibi ülkelerde görülmekte olan karma modellerde devletin tanımladığı resmî bir din veya kilise vardır
ve devlet buna destek vermektedir. Devlet yöneticileri aynı zamanda kilisenin de başı sayılırlar. Türkiye’deki modelin de bir çeşit karma model olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Senusi Hareketi hangi ülkelerde gelişmiştir?

Libya ve Sudan

Tunus ve Cezayir

Lübnan ve Mısır

Irak ve İran

Suriye ve Irak

Açıklama:

Senusi Hareketi: Muhammed Bin Ali Es-Senus (1787-1859) tarafından kurulmuş olan bir yenilik hareketidir. Ancak bu hareket 1900’lerin ilk çeyreğinde Müslüman toprakların işgaline karşı direnişleri örgütleyen bir harekete dönüşmüştür. Libya ve Sudan’da gelişen Senusilik Fransızlara ve İtalyanlara karşı ciddi bir direniş göstermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Orta Çağ Avrupasında beşinci yüzyıl ile on altıncı yüzyıl arasında yaşamış olan toplumsal, ekonomik ve siyasi düzene, yahut tarıma dayalı derebeylik sistemine ne ad verilmiştir?

Rönesans

Hıristiyanlık

Aristokrasi

Feodalizm

Demokrasi

Açıklama:

Feodalizm, toprak malikliği üzerine dayalı bir yönetim biçimi, bir toplum yapısı, bir ekonomik rejim olarak da tanımlanmıştır.
Orta Çağ Avrupasında beşinci yüzyıl ile on altıncı yüzyıl arasında yaşamış olan toplumsal, ekonomik ve siyasi düzene, yahut tarıma dayalı derebeylik sistemine feodalizm denir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Protestanlığın Avrupa’ya en önemli katkısı ne olmuştur?

Ulus devletin gelişmesini kolaylaştırmıştır

Devletle kiliseyi birbirinden ayırmıştır

Seküler bir sistemin gelişmesine hizmet etmiştir

İngiliz Anglikan Kilisesi’nin kuruluşu sağlamıştır

Tüm insanların eşitliği ve kardeşliği inancını getirmiştir

Açıklama:

Protestanlar, her ulusun Roma Katolik Kilisesiyle bağını kopararak kendi ulusal kilisesini inşa etmesini savunan görüşleriyle değişik ulusların Vatikan karşısında hükmü şahsiyet kazanmasına katkıda bulundular.
Protestanlığın Avrupa’ya en önemli katkısı ulus devletin gelişmesini kolaylaştırması olmuştur. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Avrupa’da ulus devlet çağının başladığı on altıncı yüzyılda İslam dünyasındaki
tek güç merkezi neresiydi?

Osmanlı İmparatorluğu

Emeviler

Abbasiler

Gazneliler

Büyük Selçuklu Devleti

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğu Yavuz Sultan Selim döneminde Mısır’ın fethinden sonra Hilafeti Memluklulardan alarak Osmanlı’ya taşımış ve kendisini Müslümanların tek halifesi olarak ilan etmiştir.
Avrupa’da ulus devlet çağının başladığı on altıncı yüzyılda İslam dünyasındaki tek güç merkezi Osmanlı İmparatorluğu idi. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Osmanlı, millet sistemine dayalı, din temelinde örgütlenmiş çok milletli bir yapıya sahipti. İmparatorluk bünyesinde farklı dinî topluluklar vardı. Bununla birlikte aşağıdakilerden hangisi İmparatorluk bünyesi yoktu?

Ortodokslar

Protestanlar

Yahudiler

Müslümanlar

Budistler

Açıklama:

Osmanlı bu topluluklara geniş hürriyetler sağlayarak bunları çok kültürlü, çok dinli, çok hukuklu ve çok dilli bir model içinde bir arada tutmaya çalışmıştır. Osmanlı, dinî ve millî kimlikleri yok ederek değil; aksine bunları yaşatarak, bunlara yaşama zemini hazırlayarak bunları barış içinde tutan bir model geliştirmiştir.
Katolikler, Ortodokslar, Protestanlar, Yahudiler ve Müslümanlar Osmanlı’nın ana dinî topluluklarını oluşturmaktaydı. Budistler imparatorluk bünyesinde temsil edilmiyordu. Dolayısı ile doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Avrupa’da Amerika’ya benzeyen laik modeller bulunmakla birlikte büyük ölçüde farklı laiklik türleri de gelişmiştir. Amerika ile tümüyle zıt bir laiklik anlayışına sahip olan Avrupa ülkesi hangisidir?

İngiltere

Almanya

Fransa

İtalya

İspanya

Açıklama:

Fransa uzun zaman Katolik Kilisesi’nin tahakkümü altında kaldığı için burada dinle devlet arasındaki ilişki husumete ve çatışmaya dayanmıştır. Bunun sonucunda da Fransa’da radikal bir laiklik anlayışı gelişmiştir. Tarihte Hristiyanlığı topluca kabul eden ilk millet Fransız kimliğinin ana unsuru olan Franklar olmuştur. Frankların beşinci yüzyılda millet olarak Hristiyanlığı kabul etmesinin sonucunda Papalık Fransa’yı “kilisenin büyük kızı”, Fransızları da “Tanrı’nın gölgesinde bir millet” olarak ilan etmiştir.
Amerika ile tümüyle zıt bir laiklik anlayışına sahip olan ülke Fransa’dır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

I. Yeni Ahit (İncil), dinle devlet işlerinin birbirine karıştırılmaması ilkesine dayalı bir yönetim anlayışı vazetmiştir.
II. İncil’de Hristiyanların dünyevi otoriteye itaati sıkı bir şekilde tembih edilmiştir.
III. İncil’e göre itaat, yöneticilerin şahsına değil, makamına yöneliktir.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi/hangileri Hrıstiyan inancının beşinci yüzyıla kadar din ve siyaset ilişkisine bakış açısını yansıtır?

I, II

I, III

I, II, III

Açıklama:

Batı Roma’nın yıkılmasından sonra Katolik Kilisesi’nin siyasi bir güç haline gelmesiyle birlikte kilise ile devlet ilişkisinin nasıl olacağına ilişkin tartışmalar da boy göstermeye başlamıştır. Bu tartışmaların sonucunda Hristiyanlığın siyasi bir yorumu gelişmiş ve Orta Çağ boyunca Hristiyan dünyasında hakim anlayış hâline gelmiştir.
Üç ifade de Hrıstiyan inancının beşinci yüzyıla kadar din ve siyaset ilişkisine bakış açısını yansıtır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

I. Aziz Augustine II. Aziz Ambrose III. Aziz Gregory IV. Aziz Pavlus
Yukarıda verilen isimlerden hangisi/hangileri Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılışı sonrası dönemde kiliseye itaati, devlete itaatin üzerine çıkarmışlardır?

I, II

I, II, III

III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Bu konuda kapsamlı bir felsefe geliştirmiş olan Aziz Augustine’in görüşleri, Orta Çağ boyunca Hristiyan dünyasında geçerli olan ana görüş haline gelmiştir.
Aziz Augustine, Aziz Ambrose ve Aziz Gregory gibi Kilise Babaları Batı Roma’nın yıkılmasıyla birlikte iki kılıç doktrinini geliştirerek kiliseye itaati, devlete itaatin üzerine çıkarmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

I. Halifelerin seçiminde kabileler arasındaki denge dikkate alınmıştır.
II. Halifeler kabilelerin ileri gelenleri tarafından seçilmiştir.
III. Halifelerin otoritesi inananların bağlı olduğu prensiplerle sınırlandırılmıştır.
IV. Halifelerin seçiminde inananların rızası esas alınmıştır.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri İslam tarihinde Dört Halife döneminde hilafet sisteminin özellikleriyle ilgilidir?

I, II, IV

II, III, IV

I, III, IV

I, II, III

I, II, III, IV

Açıklama:

Rıza kavramı dört Halife döneminde önemli bir değer olarak korunmuştur. Zira son halife Ali’nin seçimiyle ilgili genel bir rıza oluşmadığı için Müslümanlar arasında kimin halife olacağıyla ilgili ihtilaf başlamış, bu ihtilaf kanlı çatışmalara yol açmıştır.
Dört Halife dönemindeki hilafet sisteminin dikkat çeken bazı özellikleri şu şekilde özetlenebilir: Halifelerin seçiminde kabileler arasındaki denge dikkate alınmış, halifeler kabilelerin ileri gelenleri tarafından seçilmiş, halifelerin otoritesi inananların bağlı olduğu prensiplerle sınırlandırılmış, halifelerin seçiminde inananların rızası esas alınmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıda verilen ifadelerden hangisi İslam ve Hristiyan dünyasının din-siyaset ilişkisine bakış açıları göz önüne alındığında doğru kabul edilemez?

Orta Çağ boyunca Papa tüm Hristiyanların ortak siyasi otoritesi konumundadır.

Kur’an’da Müslümanlara kendilerinden olan yöneticilere itaat etmeleri önerilmiştir.

İslam tarihinde devletin işleyişi Şer’i hukuka dayanmıştır.

İslam dünyasında Dört Halife döneminde halife seçiminde sözleşme, seçim ve rıza gibi değerler göz önünde bulundurulmuştur.

Orta Çağ Avrupası'nda Papa ve kardinaller birer siyasi lider konumuna sahiptiler.

Açıklama:

İslam tarihinde gerek Emevi ve Abbasilerde gerekse Selçuklu ve Osmanlılarda devlet örfi ve şer’i olmak üzere ikili hukuk sistemine göre yönetilmiştir.
Şer’i hukuk genel olarak özel yaşam alanıyla sınırlı kalırken devletin işleyişi örfi hukuka dayanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Protestanlığın Avrupa'ya en önemli katkısı ne olmuştur?

Burjuva sınıfının ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Ulus devletin gelişmesini kolaylaştırmıştır.

Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması düşüncesini ortaya çıkarmıştır.

Kilisenin gücünü krallarla paylaşmasına olanak tanımıştır.

Avrupa toplumunu seküler bir dünya anlayışına yöneltmiştir.

Açıklama:

Protestanlar, her ulusun Roma Katolik Kilisesiyle bağını kopararak kendi ulusal kilisesini inşa etmesini savunan görüşleriyle değişik ulusların Vatikan karşısında hükmü şahsiyet kazanmasına katkıda bulunmuşlardır.
Protestanlığın Avrupa’ya en önemli katkısı ulus devletin gelişmesini kolaylaştırması olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Osmanlı'da din ve ulus devlet ilişkisi açısından doğru kabul edilemez?

Osmanlı’da sultan bir din adamından ziyade beşeri ve siyasi kişiliğe sahip bir devlet adamıdır.

Osmanlı, millet sistemine dayalı, din temelinde örgütlenmiş çok milletli bir yapıya sahipti.

Osmanlı bünyesindeki farklı toplulukları çok kültürlü, çok dinli, çok hukuklu ve çok dilli bir model içinde bir arada tutmaya çalışmıştır.

İkinci Abdulhamid Hilafet sıfatını yaygın biçimde kullanarak Osmanlı etrafında bir İslam Birliği sağlamaya çalışmıştır.

Osmanlı’da hilafet tarih boyunca, siyasi olmaktan çok dinî bir kurum olarak kalmıştır.

Açıklama:

Çok milletli yapıdan dolayı Osmanlı sultanları hilafetin dinî boyutunu tarih boyunca fazla ön plana çıkarmamışlardır.
Osmanlı’da hilafet tarih boyunca, dinî olmaktan çok siyasi bir kurum olarak kalmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdaki ülkelerden hangisi din ve devlet ilişkileri bakımından yarı teokratik modele sahiptir?

İsrail

Vatikan

İran

Danimarka

İtalya

Açıklama:

Teokratik veya yarı teokratik modeller genel olarak İslam dünyasında daha fazla yaygındır.
İran ve Vatikan gibi ülkelerde teokratik model, Suudi Arabistan, Yemen, Pakistan, İsrail vb. ülkelerde yarı teokratik modelden söz edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

I. Amerika’da modernleşme dini, din de modernleşmeyi dışlamaz.
II. Amerika'da din ve devlet ilişkileri açısından pasif bir laiklik anlayışı vardır.
III. Amerika'da kiliseler tümüyle serbest bırakılmışlardır.
IV. Amerika'da dinî cemaatler ekonomiden eğitime, medya alanından siyasete kadar genişçe bir alanda faaliyet göstermektedirler.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri Amerika'da var olan din ve devlet ilişkisi açısından doğrudur?

I, III, IV

I, II, III

I, II, III, IV

I, III

I, IV

Açıklama:

Amerika sisteminin belli başlı üç değeri vardır ve Amerikan laikliği de büyük ölçüde bu değerler üzerine bina edilmiştir. Bu değerler özgürlük, eşitlik ve çeşitliliktir. Amerikan sistemi, insan haklarını ihlal etmedikçe tüm inançların özgürce yaşamasını, kendi kurumlarını ve değerlerini hayata geçirmesini ve kamusal alanda sesini duyurmasını mümkün kılmaktadır.
İfadelerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Din ve devlet ilişkileri açısından hangi ülke Amerika ile tümüyle zıt bir laiklik anlayışına sahiptir?

Almanya

Fransa

Rusya

Suudi Arabistan

Belçika

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 40

I. Tüm radikal gruplar mutlak ve tek bir hakikate inanırlar.
II. Tüm radikal inanç grupları kendi hakikatlerine karşı çalışan, yarışan ve mücadele eden bir gücün bulunduğuna inanırlar.
III. Tüm radikal gruplar inançlarını değişik araçları kullanarak yaygınlaştırmaya çalışırlar.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi/hangileri radikal dinî gruplara ilişkin olarak doğrudur?

I, II

I, II, III

II, III

Açıklama:

Radikal anlayışlar iktidarda oldukları zaman devletin gücünü kullanarak kültür ve eğitim yoluyla ideolojilerini tüm topluma dayatmaya çalışırlar. Ancak muhalif ve zayıf konumda bulundukları zamanlarda ise şiddete ve teröre başvurmaktan çekinmezler.
Tüm radikal gruplar mutlak ve tek bir hakikate inanırlar. Tüm radikal inanç grupları kendi hakikatlerine karşı çalışan, yarışan ve mücadele eden bir gücün bulunduğuna inanırlar. Bu bakımdan radikal gruplar kendi karşıtlarını şeytanlaştıran bir dil ve inanç geliştirirler. Tüm radikal gruplar inançlarını değişik araçları kullanarak yaygınlaştırmaya çalışırlar. Bu gruplar her tür kültürel, sosyal, ekonomik ve siyasal araçları bu amaçla kullanırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi ilk halifedir?

Hz.Ebubekir

Hz.Ömer

Hz.Osman

Hz.Ali

Hz.Hüseyin

Açıklama:

Hz.Ebubekir ilk halifedir. Hz. Muhammed’in vefatından sonra Müslümanlar arasında Dört Halife dönemi başlamıştır. Dört Halife’nin belirlenmesi seçim sürecine bağlanmıştır. İlk Halife Hz. Ebubekir, Peygamber’in bıraktığı boşluğu doldurmak üzere tüm kabilelerin üzerinde anlaştığı bir kişilik olarak seçilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

"Prens" adlı eserinde kiliseye karşı bağımsız ve toplumuna mutlak anlamda hükmeden bir hükümdar düşüncesini geliştiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Niccolo Machiavelli

Adam Smith

Aziz Augustine

Martin Luther

Jean Calvin

Açıklama:

On beş ve on altıncı yüzyıllarda filizlenen ulus devlet düşüncesi bu bakımdan her şeyden önce güçlü bir siyasi otorite düşüncesi etrafında gelişmiştir. Bu bağlamda ilk düşüncelerin nüvelerini İtalyan düşünür Machiavelli’de görmekteyiz. Machiavelli, Prens adlı eserinde kiliseye karşı bağımsız ve toplumuna mutlak anlamda hükmeden bir hükümdar düşüncesini geliştirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

I. Yunanistan
II. Rusya
III. Bulgaristan
IV. Romanya
İsa tarafından kurulduğuna inanılan Doğu Ortodoks Kilisesi yukarıdaki ülkelerden hangisinde yaygın olarak görülür?

I ve II

II ve III

II ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Doğu Ortodoks Kilisesi: İsa tarafından kurulduğuna inanılan Doğu Ortodoks Kilisesi Yunanistan’ın yanı sıra Rusya, Bulgaristan, Romanya, Sırbistan vb. gibi Doğu Avrupa ülkelerinde gelişmiş en yaygın kilisedir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi İslam dünyasında saf teokratik bir yapıyla yönetilen ülkelerden biridir?

İran

Suudi Arabistan

Yemen

Malezya

Pakistan

Açıklama:

İslam dünyasında İran benzeri saf teokratik bir yapıyla yönetilen bir ülke daha yoktur.

Doğru Cevap: A

Soru 45

I. Vatikan
II. İran
III. İsrail
Yukarıdaki ülkelerden hangisi yarı teokratik bir modelle yönetilmektedir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bugün dünya üzerinde teokratik veya yarı teokratik modellerle yönetilen çok sayıda ülke bulunmaktadır. Tipik teokratik model ile yönetilen iki ülke örneğini Vatikan ve İran oluşturmaktadır. Yarı teokratik modelle yönetilen ülkelerden birini de İsrail oluşturmaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 46

Tevrat’ta Yahudiler için vadedilen topraklarda başkenti Kudüs olan bir Yahudi devletini kurmayı amaçlayan uluslararası siyasi harekete ne ad verilir?

Siyonizm

Kabala

Goy

Nokhr

Gentile

Açıklama:

Siyonizm: Tevrat’ta Yahudiler için vadedilen topraklarda başkenti Kudüs olan bir Yahudi devletini kurmayı amaçlayan uluslararası siyasi bir hareket.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Anglikan Kilisesi aşağıdaki ülkelerden hangisinin resmî kilisesi sıfatına sahiptir?

İngiltere

Fransa

İtalya

Yunanistan

Rusya

Açıklama:

Anglikan Kilisesi: Protestanlık içinde gelişen Anglikanism inancına ait bir kilise olup İngiltere’nin resmî kilisesi sıfatına sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

I. Halifeliğin kaldırılması
II. Diyanet İşleri’nin kurulması
III. Hafta tatillerinin Pazar gününe alınması
Yukarıdakilerden hangisi Cumhuriyetin ilk yıllarında laiklikle ilgili oluşturulan reformlardan biridir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Türkiye’de laiklik adına atılan en önemli adım Şer’iye ve Evkaf Vekaleti ile Hilafetin 1924 yılında kaldırılması olmuştur. Bununla birlikte laiklik adına çok önemli başka adımlar da atılmıştır. Bunların bazıları şunlardır: 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabul edilmesi, Diyanet İşleri Reisliği, İlahiyat Fakültesi ve İmamHatip Okullarının kurulması. 1925 Şapka Kanunu ve miladi takvimin kabul edilmesi ve tekke ve zaviyelerin kapatılması. 1926 İsviçre Medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu ile İtalya Ceza Kanunu’nun kabul edilmesi. 1928 Latin alfabesinin kabul edilmesi ve Anayasa’dan “İslam dini” ibaresinin kaldırılarak yeminin laikleştirilmesi (vallahi yerine namusum üzerine söz veririm ibaresinin esas alınması). 1929 Alman Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu ve İsviçre İcra İflas Kanunu’nun kabulü. 1930 İmam Hatip Okullarının kapatılması. 1932 ezanın ve kametin Türkçeleştirilmesi. 1934 hacı, hafız, ağa, şeyh, molla gibi lakap ve unvanlarla birlikte bazı kisvelerin yasaklanması. 1935 hafta tatilinin Cuma’dan Pazar’a çevrilmesi. 1937 Laikliğin Anayasa maddesi haline getirilmesi. 1949 İlahiyat Fakültesi’nin kurulması ve okullara program dışı din dersi konması. 1950 din derslerinin programa alınması.1951 imam hatip okullarının yeniden açılması. 1956 ortaokullara din dersi konması. 1982 orta öğretime mecburi din dersi konması (Ergil, 1990).

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi İran Devlet Başkanı’nın özelliklerinden biri değildir?

Orduya hükmetme yetkisine sahiptir

Dini liderden sonra gelen en yüksek makamdır

Genel oyla halk tarafından dört yıllığına seçilir

Üst üste iki kez başkan olarak seçilebilir

Bakanlar kurulunu belirleme yetkisine sahiptir

Açıklama:

İran’da dinsel otoritenin altında seçimler yoluyla gelen yöneticiler yer alırlar. Bunların başında da Devlet Başkanı gelir. Devlet Başkanı anayasaya göre dinî liderden sonra gelen en yüksek makam olup genel oyla dört yıllığına halk tarafından seçilir. Bir devlet başkanı ancak üst üste iki kez başkan olarak seçilebilir. Devlet Başkanı yürütme gücünden sorumludur. Bakanlar kurulunu belirleme yetkisi hükûmetin başı olarak devlet başkanına aittir. Ancak devlet başkanı orduya hükmetme yetkisine sahip değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Suudi Arabistan krallık yönetiminin özelliklerinden biri değildir?

Yazılı bir anayasa mevcuttur

Kral hem yasama ve yürütmenin hem de yargının başıdır

Kral devlet yönetiminde ulemaya da belli bir yer vermiştir

Seçilen kralların dinsel herhangi bir kimliği yoktur

Herhangi bir siyasi parti veya seçim yoktur

Açıklama:

Suudi Arabistan da İran gibi Şeriat kurullarıyla yönetilmektedir. Ancak yönetimin başı mutlak otoriteye sahip olan kraldır. Yönetimle ilgili tüm kararları verme yetkisi krala aittir. Arabistan’da yazılı bir anayasa bulunmadığı için pratikte kralın yetkilerini sınırlandıran veya çerçeveleyen bir mevzuat söz konusu değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Hristiyanlıkta tanrı devleti anlayışının gelişimiyle ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hristiyanlığın temel kaynağı olan Yeni Ahit (İncil), dinle devlet işlerinin birbirine karıştırılmaması ilkesine dayalı bir yönetim anlayışı vazetmiştir.

İncil’de Hristiyanların dünyevi otoriteye itaati sıkı bir şekilde tembih edilmiştir.

İncil’e göre itaat, yöneticilerin şahsına değil, makamına yöneliktir.

Yöneticilere makamlarından dolayı itaat anlayışı Hristiyanlar arasında Batı Roma İmparatorluğu’nun yıkıldığı beşinci yüzyıla kadar devam etmiştir.

Aziz Ambrose İncil’de yer alan ve ilk kuşak Hristiyanlar tarafından kabul edilen yönetime mutlak itaat düşüncesini tersine çevirmiştir.

Açıklama:

İncil’de yer alan ve ilk kuşak Hristiyanlar tarafından kabul edilen yönetime mutlak itaat düşüncesini tersine çeviren Aziz Ambrose değil Aziz Augustine'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Hangi seçenekte Aziz Augustine'in görüşleri yanlış olarak verilmiştir?

Augustine, Tanrı Devleti (1984) adlı eserinde geliştirdiği kilise otoritesi ile devlet otoritesi ayrılığını ifade eden iki kılıç tezini insandaki ruh-beden ayrımına dayandırmıştır.

Augustine'e göre ruh iyiliklerin, bedense kötülüklerin alanıdır.

Augustine'e göre beden, şeytani otoritenin, ruhsa ilahi otoritenin kaynağıdır.

Augustine'e göre seküler devlet, her iki dünyaya da hükmetmektedir.

Augustine, insanın aynı anda iki otoriteye bağlı olduğunu ileri sürmüştür.

Açıklama:

Augustine'e göre seküler devlet, sadece bu dünyaya hükmederken Tanrı devleti iki dünyaya da hükmetmekte ve kurtuluşun kaynağını oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

İslam'da Mekke'de inen ayetler daha çok hangi hususları vazetmiştir?

Suç ve cezalar

Yönetime ilişkin ilkeler

İnanç ve ahlak

Sosyal ilişkiler

Siyasal ilişkiler

Açıklama:

Müslümanlığın temel kaynağı olan Kur’an’ın bir kısmı Mekke’de, bir kısmı da Hz. Muhammed’in göçünden sonra Medine’de gelmiştir. Mekke’deki ayetler daha çok inanç ve ahlakla ilgili hususları vazetmiştir. Oysa Medine’deki ayetler inanç ve ahlaka ilave olarak hükümlerle ilgili ilkeler üzerinde durmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Dört Halife dönemindeki hilafet sisteminine ait verilen bilgilerin hangisi doğrudur?

Ebubekir seçildikten sonra kendi sıfatını Peygamber’in halifesi, başka bir deyişle onun varisi veya temsilcisi şeklinde tanımlamıştır.

Kabilelerdeki her birey oy kullanmıştır.

Halifelere sınırsız otorite verilmiştir.

Seçimlerde inananların rızası değil, güçlü olanların arzuları ön plana çıkmıştır.

Seçimde kabileler arası denge göz önüne alınmamıştır.

Açıklama:

Hz. Muhammed’in vefatından sonra Müslümanlar arasında Dört Halife dönemi başlamıştır. Dört Halife’nin belirlenmesi seçim sürecine bağlanmıştır. İlk Halife Hz. Ebubekir, Peygamber’in bıraktığı boşluğu doldurmak üzere tüm kabilelerin üzerinde anlaştığı bir kişilik olarak seçilmiştir. Ebubekir seçildikten sonra kendi sıfatını Peygamber’in halifesi, başka bir deyişle onun varisi veya temsilcisi şeklinde tanımlamıştır. Daha sonraki halifelerin seçilme sürecinde farklılıklar olmakla birlikte dört halife Müslümanlar arasındaki seçkinler (ileri gelenler) tarafından seçilerek başa gelmiştir. Dördüncü halife Hz. Ali’nin öldürülmesiyle birlikte İslam tarihinde otuz küsur yıl sürmüş olan hilafet sistemi de fiilen sona ermiştir. Dört Halife döneminde- ki hilafet sisteminin dikkat çeken bazı özellikleri şu şekilde özetlenebilir: Halifelerin seçiminde kabileler arasındaki denge dikkate alınmış, halifeler kabilelerin ileri gelenleri tarafından seçilmiş, halifelerin otoritesi inananların bağlı olduğu prensiplerle sınırlandırılmış, halifelerin seçiminde inananların rızası esas alınmıştır. Rıza kavramı dört Halife döneminde önemli bir değer olarak korunmuştur. Zira son halife Ali’nin seçimiyle ilgili genel bir rıza oluşmadığı için Müslümanlar arasında kimin halife olacağıyla ilgili ihtilaf başlamış, bu ihtilaf kanlı çatışmalara yol açmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Feodalizm sonrası filizlenen ulus devlet düşüncesi güçlü bir siyasi otorite düşüncesi etrafında gelişmiştir. Bu bağlamda ilk düşüncelerin nüveleri hangi düşünürde gözükmüştür?

Thomas Hobbes

Machiavelli

Desiderius Erasmus

Thomas More

Dante Alighieri

Açıklama:

On beş ve on altıncı yüzyıllarda filizlenen ulus devlet düşüncesi bu bakımdan her şeyden önce güçlü bir siyasi otorite düşüncesi etrafında gelişmiştir. Bu bağlamda ilk düşüncelerin nüvelerini İtalyan düşünür Machiavelli’de görmekteyiz. Machiavelli, Prens adlı eserinde kiliseye karşı bağımsız ve toplumuna mutlak anlamda hükmeden bir hükümdar düşüncesini geliştirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Roma Katolik Kilisesi’nin geniş mülklere ve servete sahip olması ve lüks içinde yaşamasına karşı başlatılan girişimde başı çeken ilk tepkiyi 1517'de Almanya'da kim gerçekleştirmiştir?

Augustine of Hippo

Desiderius Erasmus

Martin Luther

Niccolo Machiavelli

Miguel de Cervantes

Açıklama:

On beş ve on altıncı yüzyıllara doğru gelindikçe papalarla krallar arasındaki çatışmaların dozu giderek artmış ve gün yüzüne çıkmıştır. Roma Katolik Kilisesi’nin geniş mülklere ve servete sahip olması ve lüks içinde yaşaması zamanla kendisine bağlı bazı toplumlarda tepkilere yol açmıştır. Başta Almanya olmak üzere İngiltere, Fransa, İsviçre, Norveç ve Danimarka gibi ülkelerde Roma’ya vergi transferi sorgulanır hâle gelmiştir. Katolik Kilisesine karşı başlatılan tepkide başı çekenler dinde reform düşüncesini başlatan Protestanlar olmuştur. Bunların başında 1517 yılında Almanya’da protest bir hareket başlatan Martin Luther gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

İslam dünyasında din ve ulus devlet ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Osmanlı'ya hilafeti getiren padişah Kanuni Sultan Süleyman'dır.

Osmanlı'ya hilafet Fatimiler'den geçmiştir.

Osmanlı’da hilafet tarih boyunca, siyasi olmaktan çok dini bir kurum olarak kalmıştır.

Fatih Sultan Mehmet Osmanlı egemenliği altındaki Ortodoksların da sultanı olduklarını ifade etmek için Kayseri Rum sıfatını kullanmıştır.

Osmanlı’da sultan ruhban kişiliğe sahip bir devlet adamıdır.

Açıklama:

Avrupa’da ulus devlet çağının başladığı on altıncı yüzyılda İslam dünyasındaki tek güç merkezi Osmanlı İmparatorluğu idi. Osmanlı İmparatorluğu Yavuz Sultan Selim döneminde Mısır’ın fethinden sonra Hilafeti Memluklulardan alarak Osmanlı’ya taşımış ve kendisini Müslümanların tek halifesi olarak ilan etmiştir. Ancak Osmanlı’da hilafet tarih boyunca, dinî olmaktan çok siyasi bir kurum olarak kalmıştır. Osmanlı’da sultan bir din adamı, bir ruhban, dinen masum bir otorite değil; beşeri ve siyasi kişiliğe sahip bir devlet adamıdır. Çok milletli yapıdan dolayı Osmanlı sultanları hilafetin dinî boyutunu tarih boyunca fazla ön plana çıkarmamışlardır. Hatta Fatih Sultan Mehmet örneğinde görüldüğü gibi bazı sultanlar, Osmanlı egemenliği altındaki Ortodoksların da sultanı olduklarını ifade etmek için Kayseri Rum sıfatını kullanmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Hangisi dinle devlet arasındaki ilişki bağlamında yarı-teokratik düzenle yönetilen ülkelerdendir?

Pakistan

Amerika

İran

Fransa

Vatikan

Açıklama:

Dünyada dinle devlet arasındaki ilişkiyi düzenleyen üçüncü bir modelde ise devletle din içiçe geçmiş ve dinî kurallar devletin işleyişinde önemli bir yer tutmuştur. Bunun da genel olarak iki biçimi vardır. Bunlardan biri İran ve Vatikan gibi ülkelerde görülen teokratik model; diğeri ise Suudi Arabistan, Yemen, Pakistan, İsrail vb. ülkelerde görülen yarı teokratik modeldir. Teokratik veya yarı teokratik modeller genel olarak İslam dünyasında daha fazla yaygındır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Hangisi radikal dinî grupların genel bazı ortak özelliklerinden değildir?

Tüm radikal gruplar mutlak ve tek bir hakikate inanırlar.

Tüm radikal inanç grupları kendi hakikatlerine karşı çalışan, yarışan ve mücadele eden bir gücün bulunduğuna inanırlar.

Radikal gruplar kendi karşıtlarını şeytanlaştıran bir dil ve inanç geliştirirler.

Tüm radikal gruplar inançlarını değişik araçları kullanarak yaygınlaştırmaya çalışırlar.

Tüm radikal gruplar diğer görüşlerinde huzur bulacağı bir barış ortamını arzularlar.

Açıklama:

Radikal dinî grupların genel bazı ortak özelliklere sahip oldukları görülmektedir. Bunlardan birincisi tüm radikal gruplar mutlak ve tek bir hakikate inanırlar. İkincisi, tüm radikal inanç grupları kendi hakikatlerine karşı çalışan, yarışan ve mücadele eden bir gücün bulunduğuna inanırlar. Bu bakımdan radikal gruplar kendi karşıtlarını şeytanlaştıran bir dil ve inanç geliştirirler. Son olarak tüm radikal gruplar inançlarını değişik araçları kullanarak yaygınlaştırmaya çalışırlar. Bu gruplar her tür kültürel, sosyal, ekonomik ve siyasal araçları bu amaçla kullanırlar. Radikal anlayışlar iktidarda oldukları zaman devletin gücünü kullanarak kültür ve eğitim yoluyla ideolojilerini tüm topluma dayatmaya çalışırlar. Ancak muhalif ve zayıf konumda bulundukları zamanlarda ise şiddete ve teröre başvurmaktan çekinmezler.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Türkiye'de Anayasa’dan “İslam dini” ibaresinin kaldırılarak yeminin laikleştirilmesi kaç yılında gerçekleşmiştir?

1927

1928

1929

1930

1931

Açıklama:

Türkiye’de laiklik adına atılan en önemli adım Şer’iye ve Evkaf Vekaleti ile Hilafetin 1924 yılında kaldırılması olmuştur. Bununla birlikte laiklik adına çok önemli başka adımlar da atılmıştır. Bunların bazıları şunlardır: 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabul edilmesi, Diyanet İşleri Reisliği, İlahiyat Fakültesi ve İmam- Hatip Okullarının kurulması. 1925 Şapka Kanunu ve miladi takvimin kabul edilmesi ve tekke ve zaviyelerin kapatılması. 1926 İsviçre Medeni Kanunu ve Borçlar Kanunu ile İtalya Ceza Kanunu’nun kabul edilmesi. 1928 Latin alfabesinin kabul edilmesi ve Anayasa’dan “İslam dini” ibaresinin kaldırılarak yeminin laikleştirilmesi (vallahi yerine namusum üzerine söz veririm ibaresinin esas alınması).

Doğru Cevap: B

Soru 61

''Hristiyan inancına göre Kitabi Mukaddes’in İsa’dan sonra gelen ve dört İncili de kapsayan 27 bölümlük kısmı'' şeklinde tanımlanan aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Ahit

Eski Ahit

Medine Vesikası

Feodalizm

Protestanlık

Açıklama:

Bu tanım Yeni Ahit'e aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

I. Eski Ahit zamanla dini bir öğreti olmaktan çıkmış ve siyasi bir boyut kazanmıştır.
II. Hristiyanlık başlangıçta devlet yönetim şekli üzerine odaklanmışken sonrasında ahlaki değerlere önem veren bir yapıya bürünmüştür.
III. İslamiyet Hz. Muhammed döneminde bir devlet yönetimi şeklinde ortaya çıkmış olup onun ölümüyle inanç ile ilgili konulara odaklanmıştır.
Yukarıda çeşitli dinler ve öğretilerle ilgileri hangi verilenler doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız I

Yalnız III

Açıklama:

Eski Ahit ile ilgili verilen doğru olup diğer iki seçenekte verilenler yanlıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 63

I. Hristiyanlık din ve devlet işlerinin birbirine karıştırılmamasını,
II. tüm yönetimlerin Tanrı'dan geldiğini ve yönetime mutlak boyun eğilmesi gerektiğini,
III. ve yöneticilerin gücünü halkın iradesinden aldığını öğretiler.
Hristiyanlık ile ilgili yukarıda verilenlerin hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Hristiyanlık öğretisine göre yöneticiler güçlerini halk iradesinden değil Tanrı'nın kendisinden alır. Dolayısıyla cevap I ve II'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Dinden bağımsız dünyevi otoriteyi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Papalık

Seküler devlet

Protestanlık

Ateizm

Tanrı-devlet

Açıklama:

Bu tanım laikliğin dolayısıyla seküler devletin tanımıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 65

I. İncil'de yöneticilere koşulsuz şartsız itaat etmek gerektiği öğretilir.
II. Kuran'da yalnızca Müslüman yöneticilere itaat etmek gerektiği öğretilir.
III. Müslümanlar demokrasi ile yönetilmeye Kuran tarafından teşvik edilmiştir.
Yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız I

Yalnız III

Açıklama:

Müslümanlar herhangi bir yönetim şekline zorlanmadıkları için yönetim şekli dönemin ihtiyaçları doğrultusunda belirlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Medine Vesikası ile ilgili aşağıda verilenlerin hangisi yanlıştır?

Bölgede yaşayan Yahudi kabileler ile Araplar arasında imzalanmıştır.

Mekke'de oluşturulmaya başlanmış ve Medine'de tamamlanmıştır.

Hz. Muhammed'in Medine'de yaşayacak iki farklı grubu birleştirmek için yazılmış kurallardır.

Müslümanların ilk anayasası olarak kabul edilir.

Sözleşmenin tarafları bireyler değil aşiretlerdir.

Açıklama:

Medine'de yazılmıştır, ancak Mekke'de yazılmaya başlandığına dair günümüze ulaşan bir bilgi yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 67

I. Dört Halifenin seçilmesi rızaya dayalı gerçekleştirilmiştir.
II. İlk Halife Hz. Ebubekir herkesin ortak rızası ile belirlenmiştir.
III. Dört Halife dönemi Hz. Ali'nin şehit edilmesiyle son bulur.
Dört Halife Dönemi ile ilgili yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Verilenlerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 68

I. Emeviler döneminde yönetim şekli saltanat formuna dönüşmüştür.
II. Dört Halife döneminin sona ermesiyle beraber seçim ve sözleşme esasları ikinci planda kalmıştır.
III. Emevi Sultanları kendilerini ''Emirül Müminin'' olarak adlandırmışlardır.
Yukarıda verilenlerin hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Yalnız I

Açıklama:

Emevi Sultanları kendilerini Zilullah ya da Emirullah şeklinde adlandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

''On altıncı yüzyılda Katolik Kilisesi’ne karşı başkaldıran dinde reform hareketidir.'' şeklinde tanımlanan kavram aşağıda verilenlerden hangisidir?

Sekülerizm

Katoliklik

Protestanlık

Teokrasi

Lütheryenlik

Açıklama:

Yukarıdaki tanım protestanlığa ait olup siyasi bir dinî anlayış geliştirdiği için protest bir hareket anlamında bu ismi almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıda verilen ülkelerin hangisi farklı bir laiklik anlayışı benimsemiştir?

Yemen

Suudi Arabistan

Pakistan

İran

İsrail

Açıklama:

İran teokratik anlayışı, diğer ülkeler yarı teokratik anlayışı benimsemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’deki laik sistem ile ilgili söylenemez?

Din ile devlet birbirinden tamamen ayrılmıştır.

Dini hayattan Diyanet İşleri sorumludur.

Devlet dinin kontrolünü elinde bulundurur.

Din adamları devlet tarafından atanır.

Devlet din hizmetlerini üstlenmiştir.

Açıklama:

Dinlerin siyasi yorumlarının zaman içinde nasıl geliştiğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi teokrasiyi en iyi açıklayan ifadedir?

Yönetimin temeli dünyevi yasalara dayanır.

Din adamları devletin altında yer alır.

Dinle dünya işleri birbirinden ayrıdır.

Din devlet tarafından sıkı biçimde kontrol edilir.

Devlet dini kurallara göre yönetilir.

Açıklama:

Dinlerin siyasi yorumlarının zaman içinde nasıl geliştiğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Cumhuriyetin ilk yıllarında değişik alanlarda reformlar yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi laiklikle ilgili bir uygulama değildir?

Halifeliğin kaldırılması

Diyanet İşleri’nin kurulması

Siyasi partilerin kapatılması

Hafta tatillerinin Pazar gününe alınması

Laikliğin anayasa maddesi haline getirilmesi

Açıklama:

Dinde yenilik hareketlerinin ulus devletin gelişimine katkısını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi radikal dini anlayışlar için söylenemez?

Radikal dini anlayışlar diğer inançları da doğru bulurlar

Radikal dini anlayışlar tek bir hakikate inanırlar

Radikal dini anlayış her dinde görülebilir

Bazı radikal dini anlayışlar şiddeti savunurlar

Bazı radikal dini anlayışların bir siyasi projesi vardır

Açıklama:

Dünyada değişik modellere dayalı din-devlet ilişkilerinin nasıl olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi teokratik sistemlerin bir özelliğidir?

Dine aykırı yasalara da yer vardır

Devlet adamları ruhban olmak zorunda değildir

Din devletin altında yer almaktadır

Devlet dini kurallara göre yönetilir

Dinle devlet arasında ayrılık duvarı gelişmiştir

Açıklama:

Dinde yenilik hareketlerinin ulus devletin gelişimine katkısını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Amerika’da gelişen laiklik anlayışı ile Fransa’da geli- şen laiklik anlayışı arasındaki farkı aşağıdaki ifadeler- den hangisi en iyi şekilde açıklar?

Devlet Amerika’da kiliselere hükmederken Fransa’da etmez

Kiliseler Amerika’da Fransa’ya göre daha özgürdür

Amerika’da egemenlik hakkı kiliselere ait iken Fransa’da halka aittir

Amerika Fransa’ya göre daha yasakçı bir model geliştirmiştir

Fransa’da ılımlı, Amerika’da ise radikal bir laiklik anlayışı gelişmiştir

Açıklama:

Dünyada değişik modellere dayalı din-devlet ilişkilerinin nasıl olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi Protestanlık hareketini başlatan dini liderlerden biridir?

James Madison

Aziz Augustine

Martin Luther

Aziz Aqunas

Niccolo Machiavelli

Açıklama:

Dinde yenilik hareketlerinin ulus devletin gelişimine katkısını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi Fransa ile Vatikan arasında gerçekleştirilen Konkordat’ta yer almamıştır?

Papazların maaşlarının Fransız devleti tarafından ödenmesi

Fransa’daki din adamlarının Vatikan tarafından tayin edilmesi

Din adamlarının Fransız devletine sadık kalacaklarına dair yemin etmesi

Din adamlarının maaşlarının devlet tarafından ödenmesi

Kilisenin devletin kontrolü altına girmesi

Açıklama:

Dünyada değişik modellere dayalı din-devlet ilişkilerinin nasıl olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi ulus devletin gelişmesinde rol oynayan faktörlerden biri değildir?

Rönesans ve reform

Dinde reform hareketi

Ticaret burjuvazisi

Fizik alanındaki buluşlar

Protestan dini anlayış

Açıklama:

Dinde yenilik hareketlerinin ulus devletin gelişimine katkısını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi Katolik inanç anlayışının kabul ettiği değerlerden biridir?

Dinle devlet işlerinin birbirinden ayrılması

Dinin devletin altında yer alması

Bir ruhban sınıfın bulunması

Yöneticilere mutlak itaat

Ulusal kilise anlayışı

Açıklama:

Dünyada değişik modellere dayalı din-devlet ilişkilerinin nasıl olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 81

İncil’de yer alan ve ilk kuşak Hristiyanlar tarafından kabul edilen yönetime mutlak itaat düşüncesini tersine çeviren din adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Aziz Ambrose

Aziz Gregory

Aziz Augustine

Thomas Aquinas

Ambrose

Açıklama:

İncil’de yer alan ve ilk kuşak Hristiyanlar tarafından kabul edilen yönetime mutlak itaat düşüncesini tersine çeviren din adamı Aziz Augustine’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi Augustine’a göre kilisenin özelliklerinden değildir?

Kilise Tanrı’nın yeryüzündeki yürüyüşüdür.

İnananlar, kilise üzerinden Tanrı’yla irtibata geçerler.

Şefaat ve kurtuluş, kilisenin elindedir.

Devletin başındaki kilise otoritesinin de tepesinde yer almak zorundadır.

Kiliseye itaat etmeyen bir devlet meşru bir devlet olamaz.

Açıklama:

Augustine’a göre, devletin başındaki imparator kilise çocuğu olduğuna göre o kilise otoritesinin tepesinde değil, altında yer almak zorundadır.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Medine Vesikasının özelliklerinden değildir?

Sözleşmenin tarafları aşiretler değil, bireylerdir.

Hz. Muhammed’in göçünden sonra Medine’yi yönetmek üzere orada yaşayan Yahudi kabilelerle birlikte hazırlanmıştır.

Müslümanların ilk anayasası olarak kabul edilmektedir.

Müslümanlarla Yahudi kabilelerini ortak bir ümmet olarak kabul etmektedir.

Öngördüğü yönetim biçimi günün şartlarında Arap toplumunda geçerli olan bir yapıdır.

Açıklama:

Medine Vesikası’nın tarafları dönemin yönetim anlayışının gerektirdiği şekilde bireyler değil, aşiretlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Orta Çağ Avrupa’sında beşinci yüzyıl ile on altıncı yüzyıl arasında yaşamış olan tarıma dayalı derebeylik sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Teokrasi

Otokrasi

Monarşi

Totalitarizm

Feodalizm

Açıklama:

Orta Çağ Avrupa’sında beşinci yüzyıl ile on altıncı yüzyıl arasında yaşamış olan toplumsal, ekonomik ve siyasi düzen; tarıma dayalı derebeylik sistemi Feodalizmdir.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Machiavelli’nin kiliseye karşı bağımsız ve toplumuna mutlak anlamda hükmeden bir hükümdar düşüncesini geliştirdiği eser aşağıdakilerden hangisidir?

Orta Elçilikler Mektuplar

Prens

Savaş Sanatı

Clizia

Komplolar ve Karşı Komplolar Tarihi

Açıklama:

Machiavelli Prens adlı eserinde kiliseye karşı bağımsız ve toplumuna mutlak anlamda hükmeden bir hükümdar düşüncesini geliştirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi Papalık tarafından “Tanrı’nın gölgesinde bir millet” olarak ilan edilen millettir?

İngilizler

Almanlar

Amerikalılar

İtalyanlar

Fransızlar

Açıklama:

Papalık Fransa’yı “kilisenin büyük kızı”, Fransızları da “Tanrı’nın gölgesinde bir millet” olarak ilan etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi Anglikan Kilisesi’nin özelliklerinden değildir?

Başı kral veya kraliçedir.

Kral ve kraliçe protestan olmak zorunda değildir.

İngiltere’nin resmi kilisesi sıfatına sahiptir.

Kilise meclise bir yasa teklifi verebilir.

Kral veya kraliçe tahta çıktığı zaman tacını başpiskopos giydirir.

Açıklama:

Anglikan Kilisesi’ne göre, kral veya kraliçe kilisenin başı olduğu için Protestan olmak zorundadır.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi İran İslam Cumhuriyeti’nin yönetim yapısının özelliklerinden değildir?

Sistemin en tepe noktasında İran’ın dinî lideri bulunmaktadır.

Devlet Başkanı yürütme gücünden sorumludur.

Silahlı kuvvetlerin başı İran anayasasına göre devlet başkanıdır.

Dinî lider, Danışmanlar Konseyi tarafından seçilir.

Bakanlar kurulunu belirleme yetkisi hükûmetin başı olarak devlet başkanına aittir.

Açıklama:

Devlet başkanı orduya hükmetme yetkisine sahip değildir. Çünkü silahlı kuvvetlerin başı İran anayasasına göre dinî liderdir.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Aşağıdaki ülkelerden hangisi Teokratik bir yönetim anlayışı ile yönetilmektedir?

İngiltere

Almanya

İspanya

İtalya

Vatikan

Açıklama:

Vatikan tipik teokratik model ile yönetilen ülkelerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

On altıncı yüzyılda Katolik Kilisesi’ne karşı başkaldıran dinde reform hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

Katoliklik

Ortodoskluk

Protestanlık

Musevilik

Yezidilik

Açıklama:

Protestanlık on altıncı yüzyılda Katolik Kilisesi’ne karşı başkaldıran dinde reform hareketidir. Siyasi bir dinî anlayış geliştirdiği için protest bir hareket anlamında bu ismi almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 91

I. Yahudilerin Mısır’dan Filistin’e göçünü konu alır. II. Hz. İsa’dan önce gelen kısımları içerir. III. İçinde Tevrat’ın da bulunduğu 39 kısım vardır. Yukarıda özellikleri verilen yazılı belge aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Ahit

On Emir

İncil

Eski Ahit

Matta

Açıklama:

Eski Ahit, Yahudilerin Mısır’dan Filistin bölgesine göçüyle birlikte ahlaki prensiplerin yanında, Yahudilere taahhüt edilen topraklarla, bu topraklarda kurulacak olan yönetim biçimleriyle ilgili bir içerik kazanmaya başlamıştır. Hristiyanlara göre Kitabi Mukaddes’in İsa’dan önce gelen ve içinde Tevrat’ın da yer aldığı 39 bölümden oluşan kısmıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 92

I. Müslümanların diğer topluluklarda bir arada yaşayabilmesi için imzalanmıştır.
II. Müslümanların ilk anayasası olarak kabul edilir.
III. Bu sözleşmenin tarafları aşiretler olmuştur.
Yukarıda özellikleri verilen sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?

Medine Vesikası

Mekke Vesikası

Hudeybiye Mütarekesi

Benu Gifar Antlaşması

Ezruh Antlaşması

Açıklama:

Medine vesikası, Hz. Muhammed’in hicretinden sonra oradaki Yahudi topluluk ile Müslüman topluluğun bir arada yaşayabilmesi için Yahudi kabilelerle imzaladığı bir anlaşmadır. Bu vesika aynı zamanda, Müslümanların yönetim anayasasıdır ve ilk olma özelliğini taşımaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 93

I. Emevi hükümdarlar Allah’ın gölgesi anlamına gelen sıfatlar kullanmaya başlamıştır.
II. Yönetimde başa geçecek kişi toplumun rızası alınmadan seçilmeye başlanmıştır.
III. Dört halifelik dönemindeki sözleşme, seçim ve onay gibi değerler göz ardı edilmiştir.
Dört Halife döneminden sonra yukarıda bahsedilen durumlar meydana gelmiştir. Bu durumlar İslam coğrafyasında ilk olarak aşağıdakilerden hangisine sebep olmuştur?

İslam devletlerinin yıkılmasına

Yahudiliğin yayılmasına

Otoritenin artması ile devletin güçlenmesine

Kanlı çatışmaların artmasına

Teokratik rejimin yıkılmasına

Açıklama:

Dört Halife Döneminin sona ermesinden sonra halkın rızası alınmadan yönetici atanmıştır. Dört Halife Döneminde yapılan sözleşmelerin hükmü yitirilmiş ve yöneticiler kendisini Allah’ın doğrudan bir gölgesi olarak görmeye başlamışlardır. Bu durum devletin içerisinde kanlı çatışmaların yaşanmasına sebep olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 94

I. Kiliseye karşı çıkmıştır.
II. Kanunların dinin üzerinde olmasına gerektiğini savunmuştur.
III. Feodal Çağ’da yaşamıştır.
Yukarıda özellikleri verilen siyaset bilimci aşağıdakilerden hangisidir?

Aziz Pavlus

Nicolo Machiavelli

Martin Luther King

Yurtsuz John

Richard John

Açıklama:

Machiavelli, feodal dönemde yaşamış ve Prens kitabında kilisenin dağınık İtalyan halkını birleştirmeyi engellediğini söyleyerek kilise etkisinin azaltılmasını tavsiye etmiştir. Kilise üstü kanunların olması gerektiğini vurgulamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 95

Protestanlığın oluşmasında diğerlerinden daha önemli rol oynayan olay aşağıdakilerden hangisidir?

Katolik kiliselerinin lüks yaşam tarzı

Ruhban sınıfı ile halk arasında eşitsizlik olması

Kiliselerin amaca hizmet etmemesi

Krallar ile papaların anlaşamaması

Katoliklerin dine karşı olan tutucu tavırları

Açıklama:

On altıncı yüzyılda papalar ile krallar güç savaşına girmişler ve çatışmaya başlamışlardır. Katolik kiliseleri mutlak güç ve karar verici mekanizma olma yolunda emin adımlarla ilerlemiştir. Bunun bir sonucu olarak ruhban sınıfı toplumdan daha üst bir konuma yerleşmiştir. Ancak Protestanları dinde reforma iten en önemli neden Katolik kilisesine bağlı kesimin aşırı lüks bir hayat sürmesi ve toplumda sınıfların oluşmasına bağlı olarak yaşanan eşitsizliklerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 96

I. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın kurulması
II. Anayasadan İslam dini ibaresinin kaldırılması
III. Tekke ve zaviyelerin kapatılması
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin yukarı bahsedilen uygulamaları yapmasındaki temel amaç nedir?

Din ile devlet işlerini ayırmak

Belli bir dine mensup olmayan toplum yaratmak

Dini inancı kişinin özeline almak

Din karşıtı bir devlet kurmak

Din ile devlet işlerini birleştirmek

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti Devleti, yasal yollarla din ve devlet işlerini birbirinden ayırmak için bu uygulamaları gerçekleştirmiştir. Bu ilke aynı zamanda laiklik ilkesi olup devletin en temel prensiplerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 97

Yahudiler için helal olan gıdalara ne denilmektedir?

Haramzade

Sebetay

Koşer

Mitsva

Makdis

Açıklama:

Haramzade terimi, nikahsız eşlerin çocukları için kullanılır. Mitsva, Yahudilerin 13 yaşına geldiklerinde her görevi üstlenebileceklerini kanıtlamak amacıyla yapılan törenlere denilmektedir. Makdis ise Yahudilikte kutsallıkla eşdeğer anlamı taşımaktadır. Sebetaylar, Sebetay Sevi’nin mesih olduğuna inanan kişilere denilmektedir. Koşer, helal gıda anlamında kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 98

Evanjenik grupların içerisinde olan Yeniden Doğuşçuların nihai amacı nedir?

Amerika Birleşik Devletleri’ni yıkmak

Dünya’ya barışı getirmek

Yahudilerin üstün ırk olduğunu kabul ettirmek

Tanrı’yı kıyameti gerçekleştirmeye zorlamak

Filistin topraklarına yerleşerek İsrail Devleti’ni kurmak ve genişletmek

Açıklama:

Yeniden Doğuşçular, kıyametin tüm alametlerinin var olduğunu düşünmekte ve Tanrı’yı kıyameti gerçekleştirmeye zorlamaktadır. Bunlar olurken kendileri de tüm Yahudilerin bir araya getirilmesine çalışmaktadırlar. Ancak asıl çıkış fikirleri kıyametin yaklaştığına inanmalarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi sömürgecilik karşıtı dini direnişlerdendir?

El- Kaide

Senusi Hareketi

Fundementalistler

Yeniden Doğuşçular

Siyonistler

Açıklama:

El-Kaide, terörü destekleyen bir terör grubudur. Sensui Hareketi, Muhammed Bin Ali Es-Senus tarafından kurulmuş olan bir yenilik hareketi olup Libya ve Sudan’da sömürgeciliğe karşı çıkmıştır. Fundementalizm ise bir düşünce akımıdır. Dinde aslına dönmeyi savunur. Yeniden Doğuşçular ve Siyonistler Yahudi grupları temsil etmektedir ve dini direniş grupları değillerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 100

I. Lateran Paktı ile bağımsızlığını ilan etmiştir.
II. 1929 yılında kurulmuştur.
III. Ruhani merkez konumundadır.
IV. Bu ülkeye doğuştan vatandaş olunmaz, Papa tarafından bu statü sağlanır.
Yukarıda özellikleri verilen ülke ve bu ülkenin çoğunluğunu oluşturan topluluk hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

İtalya - Katolik Hristiyanlar

İtalya - Ruhban sınıfı

Vatikan - Ortodoks Hristiyanlar

Vatikan - Ruhban sınıfı

Vatikan - İtalyanlar

Açıklama:

Lateran Paktı ile 1929 yılında kurulan Vatikan’da vatandaşlık papa tarafından verilir. Papanın istediğini vatandaşlıktan çıkarma yetkisi vardır. Vatikan, Katolik Hristiyanların ruhani merkezidir ve nüfusunun üçte ikisini ruhban sınıfı oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Aşağıda verilen halifelerden hangisinin öldürülmesiyle hilafet sistemi fiilen sona ermiştir?

Hz. Ebubekir

Hz. Ömer

Hz. Ali

Hz. Osman

Hz. Yusuf

Açıklama:

Yaklaşık 30 yıl süren halifelik, Hz. Ali’nin öldürülmesiyle fiilen sona ermiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin karma bir laiklik modeli uyguladığını göstermez?

Diyanet İşleri Başkanlığı aracılığıyla dini kontrol altına alması.

Zorunlu din eğitimi.

İmam, vaiz ve Kur’an kursu öğretmenlerinin devlet memuru statüsünde çalıştırılması.

İmam Hatip liseleri ve İlahiyat fakültelerinin devlet bünyesinde olması.

Halifeliğin kaldırılması.

Açıklama:

Halifeliğin kaldırılması tam laiklik konusunda atılan adımlardan birisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi teokratik sistemlerin bir özelliği değildir?

Dine aykırı yasalara yer yoktur.

Dini lider ülke politikasını ve denetlenmesini sağlar.

Devlet dini kurallara göre yönetilir.

Din devletin altında yer almaktadır.

Din ile devlet iç içe geçmiştir.

Açıklama:

Teokratik sistemlerde din devletin üzerindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 104

Aşağıdakilerden hangisi radikal dini grupların ortak özelliklerinden değildir?

Kendilerine karşı mücadele eden bir gücün bulunduğuna inanırlar.

Mutlak ve tek bir hakikate inanırlar.

Diğer inanışlara saygı ile yaklaşırlar.

Kendi karşıtlarını şeytanlaştıran bir inanç geliştirirler.

İnançlarını değişik araçlar kullanarak yaygınlaştırmaya çalışırlar.

Açıklama:

Radikal gruplar farklı inanışları şeytanlaştırarak terörizme varan eylemlerle kendi inanışlarını yaymaya çalışırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 105

Vatikan ile birlikte, hala teokratik bir sistemle yönetilen ülke aşağıdakilerden hangisidir?

İtalya

İspanya

Suriye

Mısır

İran

Açıklama:

11 Şubat 1979’da İran’ da İslam Devrimi meydana geldi ve İmam Humeyni’nin ruhani liderliği altında İran İslam Cumhuriyeti kurulmuş oldu. Dolayısıyla Vatikan ile birlikte, hala teokratik bir sistemle yönetilen ülke İran’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 106

Cumhuriyetin ilk yıllarında yapılan reformlardan hangisi laiklik ile ilgilidir?

Şapka ve kıyafet reformu

Soyadı kanunu

Ölçü, saat ve takvim kanunu

Halifeliğin resmiyetinin kaldırılması

Harf devrimi

Açıklama:

Hilafetin kaldırılması laikliğe doğru atılan önemli adımlardandır.

Doğru Cevap: D

Soru 107

Osmanlı’da din ve devlet arasındaki ilişkiyi aşağıdakilerden hangisi en iyi şekilde tanımlamaktadır?

Şeyhül İslamlık yoluyla din devletin altında kalmıştır.

Osmanlı, millet sistemine dayalı, din temelinde örgütlenmiş çok milletli bir yapıya sahipti.

Din ve devletin arasında bir bağlantı yoktu.

Tamamen dini kurallarla yönetiliyordu.

Sultanlar halifeliği kullanarak dini kuralları dayatıyorlardı.

Açıklama:

Millet sistemine dayalı, din temelinde örgütlenmiş çok milletli bir yapıya sahip olması Osmanlı’ da din ve devlet arasındaki ilişkiyi en iyi tanımlayan seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 108

İlk kuşak Hristiyanlar tarafından kabul edilen yönetime mutlak itaat düşüncesini tersine çeviren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Aziz Aqunas

Aziz Augustine

Martin Luther

Niccollo Machiavelli

James Madison

Açıklama:

Aziz Augustine, Tanrı Devleti düşüncesiyle bu durumu tersine çevirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 109

Katolik kilisesine karşı başlatılan tepkide en başta sayılan ve bir protest hareket başlatan protestan kimdir?

Aziz Aqunas

Aziz Augustine

Martin Luther

Niccollo Machiavelli

James Madison

Açıklama:

Martin Luther 1517 yılında İncil’den referans vererek ruhbanlar ve sıradan insanlar arasındaki ayrıma sert bir şekilde tepki göstermiştir. Bununla birlikte Katolik kilisesinin geliştirmiş olduğu lüks yaşam tarzını da eleştirmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 110

Aşağıdakilerden hangisi tüm yönetimlerin Tanrı’dan olduğunu ve yönetime mutlak olarak itaat edilmesi gerektiğini belirten düşünürdür?

Aziz Augustine

Aziz Ambrose

Aziz Gregory

Aziz Pavlus

Aziz Gelasius I

Açıklama:

Aziz Augustine, Aziz Ambrose ve Aziz Gregory gibi kilise babaları Batı Roma’nın yıkılması ile birlikte iki kılıç doktrinini geliştirerek kiliseye itaati, devlete itaatin üzerine çıkarmışlardır. Aziz Pavlus hiristiyanlığın yayılmasında etlili bir düşünürdür. Aziz Gelasius I ise her iki erkinde Tanrı'dan geldiğine inanılan erkler ayrımına dayanan öğretisinde kilise ve dünyevi gücü temsil eden devletin kendi alanlarında dünyayı kendi amaçları doğrultusunda yönettiği düşüncesi etken olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 111

Aşağıdakilerden hangisi ulus devlet düşüncesi kapsamında kiliseye karşı bağımsız ve toplumuna mutlak anlamda hükmeden bir hükümdar düşüncesini geliştiren düşünürdür?

Niccole Machiavelli

Aziz Augustine

Aziz Gregory

Martin Luther

Jean Calvin

Açıklama:

Martin Luther ve Jean Calvin Protestanlık hareketinin öncü isimleridir. Aziz Augustine ve Aziz Gregory gibi kilise babaları ise kiliseye itaati, devlete itaatin üzerine çıkarmışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 112

Aşağıdakilerden hangisi Protestanlık hareketinin öncü isimlerinden birisidir?

Niccole Machiavelli

Aziz Augustine

Aziz Gregory

Aziz Ambrose

Jean Calvin

Açıklama:

Niccole Machiavelli, ulus devlet düşüncesi kapsamında kiliseye karşı bağımsız ve toplumuna mutlak anlamda hükmeden bir hükümdar düşüncesini geliştirmiştir. Aziz Augustine, Aziz Ambrose ve Aziz Gregory gibi kilise babaları ise Batı Roma’nın yıkılması ile birlikte iki kılıç doktrinini geliştirerek kiliseye itaati, devlete itaatin üzerine çıkarmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 113

Aşağıdakilerden hangisi on altıncı yüzyılda Katolik Kilisesi’ne karşı baş kaldıran dinde reform hareketini ifade eder?

Siyonizm

Teokrasi

Protestanlık

Fundamentalizm

Laiklik

Açıklama:

Siyonizm, Tevrat’ta Yahudiler için vaat edilen topraklarda başkenti Kudüs olan bir Yahudi devletini kurmayı amaçlayan uluslararası siyasi bir harekettir. Teokrasi, ruhani liderlikle, siyasal liderliği birleştiren bir yapıyı ifade eder. Fundamentalizm, dinin aslına dönmeyi savunan bir yaklaşımdır. Laiklik ise genel olarak dinle devletin birbirinden ayrılmasını öngören sistemdir.

Doğru Cevap: C

Soru 114

Aşağıdakilerden hangisi genel olarak dinle devletin birbirinden ayrılmasını öngören sistemdir?

Feodalizm

Laiklik

Teokrasi

Fundamentalizm

Siyonizm

Açıklama:

Feodalizm, Orta Çağ Avrupasında beşinci ve on altıncı yüzyılları arasında yaşanmış olan toplumsal, ekonomik ve siyasi düzene verilen addır. Teokrasi, ruhani liderlikle, siyasal liderliği birleştiren bir yapıyı ifade eder. Fundamentalizm, dinin aslına dönmeyi savunan bir yaklaşımdır. Siyonizm ise Tevrat’ta Yahudiler için vaat edilen topraklarda başkenti Kudüs olan bir Yahudi devletini kurmayı amaçlayan uluslararası siyasi bir harekettir.

Doğru Cevap: B

Soru 115

Aşağıdakilerden hangisi dinle devlet arasındaki ilişkiyi karma bir modele dayandıran ülkelerden birisidir?

İspanya

Fransa

Almanya

İngiltere

Hollanda

Açıklama:

İspanya, Fransa, Almanya ve Hollanda gibi ülkeler din ile devlet arasındaki ilişkiyi ayrılık modeline göre düzenlemişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 116

Aşağıdakilerden hangisi yarı teokratik modele göre yönetilen ülkedir?

ABD

İsrail

Vatikan

İran

Hollanda

Açıklama:

ABD ve Hollanda ayrılık ilkesine dayalı laik modellerle yönetilmektedirler. Tipik teokratik model ile yönetilen iki ülke örneği ise Vatikan ve İran’dır.

Doğru Cevap: B

Soru 117

Aşağıdakilerden hangisi dinin aslına dönmeyi savunan yaklaşımı ifade eder?

Fundamentalizm

Laiklik

Siyonizm

Feodalizm

Teokrasi

Açıklama:

Laiklik, genel olarak dinle devletin birbirinden ayrılmasını öngören sistemdir. Siyonizm, Tevrat’ta Yahudiler için vaat edilen topraklarda başkenti Kudüs olan bir Yahudi devletini kurmayı amaçlayan uluslararası siyasi bir harekettir. Feodalizm Orta Çağ Avrupasında beşinci ve on altıncı yüzyılları arasında yaşanmış olan toplumsal, ekonomik ve siyasi düzene verilen addır. Teokrasi ise ruhani liderlikle, siyasal liderliği birleştiren bir yapıyı ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 118

Aşağıdakilerden hangisi Tevrat’ta Yahudiler için vaat edilen topraklarda başkenti Kudüs olan bir Yahudi devletini kurmayı amaçlayan uluslararası siyasi bir harekettir.

Feodalizm

Teokrasi

Siyonizm

Fundamentalizm

Laiklik

Açıklama:

Feodalizm, Orta Çağ Avrupası’nda beşinci ve on altıncı yüzyılları arasında yaşanmış olan toplumsal, ekonomik ve siyasi düzene verilen addır. Teokrasi, ruhani liderlikle, siyasal liderliği birleştiren bir yapıyı ifade eder. Fundamentalizm, dinin aslına dönmeyi savunan bir yaklaşımdır. Laiklik ise genel olarak dinle devletin birbirinden ayrılmasını öngören sistemdir.

Doğru Cevap: C

Soru 119

Aşağıdakilerden hangisi Libya ve Sudan’da gelişen ve Fransızlara ve İtalyanlara karşı ciddi bir direniş gösteren hareketin adıdır?

El-Kaide

Taliban

Hamas

Müslüman Kardeşler

Senusilik

Açıklama:

El-Kaide, Sovyetlerin Afganistan’ı işgaline karşı kurulan; ancak daha sonra ABD ile savaşmaya başlayan terörist bir örgüttür. Taliban, Afganistan’da bulunan Sünni İslamcı bir gruptur. Hamas, Filistin’de İsrail’e karşı silahlı mücadele veren bir harekettir. Müslüman Kardeşler ise İngilizlerin Mısır’ı işgaline karşı kurulan din temelli bir örgüttür.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Sosyal bilimcilerin toplumları bir bütün olarak kavramak ve tarih boyunca değişim ve dönüşümlerini anlamak için topluma uyguladıkları yasalar aşağıdaki terimlerden hangisine karşılık gelmektedir?

latifundium

toplumsal yasalar

fundamentalizm

feodalizm

radikalizm

Açıklama:

Toplumsal yasalar: Sosyal bilimcilerin toplumları bir bütün olarak kavramak ve
tarih boyunca değişim ve dönüşümlerini anlamak için topluma uyguladıkları yasalar.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Latifundium ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Roma döneminde, daha çok Akdeniz civarlarında görülüyordu

Köle emeğine dayalı çok büyük arazi parçalarıydı

Daha çok zeytin, üzüm, tahıl ve benzeri ürünler yetiştirip işleniyordu

Daha çok askeri kesim işletiyordu

Rekabet gücü olmayan köylülerden satın alınan topraklarla diğer tarımsal alanlara doğru genişleyebiliyordu

Açıklama:

Latifundium: Roma döneminde, daha çok Akdeniz civarlarında görülüyordu ve
köle emeğine dayalı çok büyük arazi parçalarıydı. Buralarda daha çok zeytin, üzüm, tahıl ve benzeri ürünler yetiştirip işleniyordu. Bu arazileri daha çok Roma yönetici kesimi işletiyordu. Rekabet gücü olmayan köylülerden satın alınan topraklarla latifindium diğer tarımsal alanlara doğru genişleyebiliyordu. Arazilerin
bu şekilde örgütlenmesiyle vergi toplama işi de belirli bir güvence altına alınmış
oluyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Manoryalizmde sadece imtiyazlı sınıfa ait olan toprak parçalarına verilen ad hangisidir?

latifundium

feodalite

demesne

feodal dönemde serf

fundamentalizm

Açıklama:

Manoryalizmde, arazi üç parçaya ayrılmıştı. Bunlardan ilki “demesne” adı verilen, sadece imtiyazlı sınıfa ait olan toprak parçalarıydı

Doğru Cevap: C

Soru 4

Manoryalizmde arazi kaç parçaya ayrılmaktadır?

Açıklama:

Manoryalizmde, arazi üç parçaya ayrılmıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 5

'Feodal' kelimesi ilk olarak hangi dilde kullanılmıştır?

ingilizce

almanca

ispanyolca

fransızca

latince

Açıklama:

Genel olarak kabul gören bir görüşe göre, “feodal” kelimesi, öncelikle, hukuki
risalelerde eski dönemin yönetim tarzını ifade etmek üzere ilk kez Fransızcada kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Feodal Toplum adlı eserinde tamamıyla bütüncül bir feodal toplumsal yapı ortaya çıkaran tarihçi hangisidir?

Karl Marx

Marc Bloch

Bryan Turner

Georges Duby

Henri Pirenne

Açıklama:

Feodalizmin anlaşılması konusunda, özellikle Marc Bloch’un çabaları yadsınamaz. Bloch, tamamıyla bütüncül bir feodal toplumsal yapı ortaya çıkardığı Feodal
Toplum adlı eserinde, Orta Çağlarda hakim olan bir çok unsuru birden işin içine katarak, hayli geniş bir “feodalizm” tanımı yapar.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Feodalizm için neresi ana yurt olarak kabul edilir?

Akdeniz kıyıları

Orta Doğu

Japon Orta Çağı

Doğu Avrupa

Batı Avrupa

Açıklama:

Feodalizm için ana yurt olarak kabul edilen Batı Avrupa’da yaşanan gelişmelere paralel olarak dünyanın başka yerlerinde de feodal yapıların ya da en azından ilişkilerin yaşanıp yaşanmadığı sorusu, özellikle sosyal bilimcilerin uzun yıllardır önemli bir uğraşısı olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Pagan ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Yerel halkların tek tanrılı olmayan ve kültlere dayalı inançlarına verilen genel addır.

Putperestliğe benzer.

Paganlıkta inanılan tanrılar soyut olamaz

Orjinal anlamında İbrahimî gelenekten gelmeyen ve yerel karakter taşıyan inançlar vardır

Batı Hristiyanlaşırken zamanla Hristiyan olmayan anlamı da kazanmaya başlamıştır

Açıklama:

Pagan: Latincede “kırsal” anlamına gelen bir kelimeden türeyen pagan, yerel halkların tek tanrılı olmayan ve kültlere dayalı inançlarına verilen genel ad. Putperestliğe benzer. Ancak paganlıkta inanılan tanrılar soyut olabilir. Orjinal anlamında İbrahimî gelenekten gelmeyen ve yerel karakter taşıyan inançlar
varsa da Batı Hristiyanlaşırken zamanla Hristiyan olmayan anlamı da kazanmaya
başlamış ve örneğin İslamiyet de “pagan” olarak anılır olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Protestanlığın en önemli kollarından olan Kalvinizim, beş temel inanç üzerine
bina olur. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan değildir?

Kişi çabalarıyla kaderini değiştirebilir.

Dünyayı yaratan ancak işlerinin insanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı
vardır.

Her bireyin kurtuluşu ve helakı Tanrı tarafından önceden belirlenmiştir.

Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmıştır.

İnsan için kurtuluş ancak Tanrı’nın merhametiyle mümkündür.

Açıklama:

Protestanlığın en önemli kollarından olan Kalvinizim, beş temel inanç üzerine
bina olur. Bunlar:
1. Dünyayı yaratan ancak işlerinin insanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı
vardır.
2. Her bireyin kurtuluşu ve helakı Tanrı tarafından önceden belirlenmiştir.
Kişinin çabaları bu kaderi değiştirmeye yetmez.
3. Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmıştır.
4. İster kurtuluşa ersin isterse de helaka uğramış olsun, kişinin dünyadaki
ödevi, Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmaktır.
5. İnsan için kurtuluş ancak Tanrı’nın merhametiyle mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 10

ATÜT ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Kişiler Merkezi devlet tarafından verilen toprakları miras olarak bırakabilirlerdi

Modern öncesi dönemde Osmanlı İmparatorluğu ya da Hindistan gibi yerlerde ortaya çıkmıştır

Toprak mülkiyetinin imtiyazlı kimselerin ya da teşekküllerinin değil devletin elinde olması neticesinde ortaya çıkmıştır

Merkezi devlet bu toprakları işletme üzere kişilere verebilirdi

Merkezi devlet tarafından kişilere verilen topraklar tekrar devletin mülkiyetine geçerdi

Açıklama:

ATÜT: Modern öncesi dönemde merkezi idarenin güçlü olduğu Osmanlı İmparatorluğu ya da Hindistan gibi yerlerde, toprak mülkiyetinin imtiyazlı kimselerin ya da teşekküllerinin değil devletin elinde olması neticesinde ortaya çıkan üretim tarzı. Merkezi devlet bu toprakları işletme üzere kişilere verebilirdi ancak bu kişiler Batı’dakinin aksine bu toprakları miras olarak bırakamazlardı ve toprak tekrar devletin mülkiyetine geçerdi. ATÜT tezi, bu nedenle, kapitalizm için gerekli olan sermaye birikiminin Doğu toplumlarında gerçekleşemediğini öne sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 11

"Sosyal bilimcilerin toplumları bir bütün olarak kavramak ve tarih boyunca değişim ve dönüşümlerini anlamak için topluma uyguladıkları yasalar" şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yasa

Ekonomik yasa

Siyasi yasa

Feodal yasa

Medeni yasa

Açıklama:

Sosyal bilimcilerin toplumları bir bütün olarak kavramak ve tarih boyunca değişim ve dönüşümlerini anlamak için topluma uyguladıkları yasalar, toplumsal yasalar olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Feodal sistemde sadece imtiyazlı sınıfa ait olan toprak parçalarına ne ad verilmiştir?

Demesne

Manoryalizm

Latifundium

Köylü toprağı

Serbest arazi parçası

Açıklama:

Böylece daha sonra feodal sistemin içine dahil edilip edilmeyeceği konusunda ciddi tartışmaların yaşandığı “manoryalizm” adı verilen bir sistem doğdu. Manoryalizmde, arazi üç parçaya ayrılmıştı. Bunlardan ilki “demesne” adı verilen, sadece imtiyazlı sınıfa ait olan toprak parçalarıydı. Bu topraklar köylüler tarafından işlense de geliri tamamıyla imtiyazlı sınıfa aitti. Arazinin ikinci kısmı, köylülerin üründen belirli bir miktar imtiyazlı sınıfa verme ya da imtiyazlı sınıfın belirli bir hizmetini yerine getirme karşılığında köylülerin kendi geçimleri için işlettikleri topraklardı. Son kısım ise serbest arazi parçalarıydı. Bu araziler için de imtiyazlı sınıfın belirli hakları vardı, ama köylüler bu arazileri serbestçe kullanabiliyordu. Manoryalizm sistemini feodal ilişkiler içinde değerlendirme konusunda büyük fikir ayrılıkları bulunmaktadır. Yine de bu sistemin, feodal ilişkileri belirleyen bağların oluşmasına katkıda bulunduğu iddia edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Feodalizmde arazinin üç parçaya ayrılmasına sebep olan sistemin adı nedir?

Demesne

Serbest toprak arazisi

Manoryalizm

Köylü toprağı

Has

Açıklama:

Feodal sistemin içine dahil edilip edilmeyeceği konusunda ciddi tartışmaların yaşandığı “manoryalizm” adı verilen bir sistem doğdu. Manoryalizmde, arazi üç parçaya ayrılmıştı. Bunlardan ilki “demesne” adı verilen, sadece imtiyazlı sınıfa ait olan toprak parçalarıydı. Bu topraklar köylüler tarafından işlense de geliri tamamıyla imtiyazlı sınıfa aitti. Arazinin ikinci kısmı, köylülerin üründen belirli bir miktar imtiyazlı sınıfa verme ya da imtiyazlı sınıfın belirli bir hizmetini yerine getirme karşılığında köylülerin kendi geçimleri için işlettikleri topraklardı. Son kısım ise serbest arazi parçalarıydı. Bu araziler için de imtiyazlı sınıfın belirli hakları vardı, ama köylüler bu arazileri serbestçe kullanabiliyordu. Manoryalizm sistemini feodal ilişkiler içinde değerlendirme konusunda büyük fikir ayrılıkları bulunmaktadır. Yine de bu sistemin, feodal ilişkileri belirleyen bağların oluşmasına katkıda bulunduğu iddia edilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi adem-i merkeziyetçiliği kendi içinde bütünleşmiş bir yapı olarak inşa eden anlayış olarak nitelenen feodalizmin üçüncü unsurunun özelliklerinden biri değildir?

Sadece soylular ya da derebeyleri ile ona tabi köylüler arasındaki ilişkidir.

Neredeyse kendi içinde bağımsız bir yapı içinde, küçük çaplı bir idari sistem ve bu sistemin oluşturduğu hiyerarşik bir siyasal örgütlenme vardır.

Soyluluğun imtiyaz hakkına sahip olduğu toprakları ve üzerinde yaşayanları
koruması için gerekli olan askeri gücü destekleyebilecek bir ekonomik ve sosyal
ilişkiler ağı vardır.

Politik bir örgütlenmedir

Politik örgütlenmenin tepesinde asalet bağlarıyla birbirlerine bağlı bir derebeyi zümresi vardır.

Açıklama:

Sadece soylular ya da derebeyleri ile ona tabi köylüler arasındaki ilişki değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Feodal Toplum isimli eser aşağıdakilerden hangisine aittir?

Marx

Bloch

Weber

Smith

Brown

Açıklama:

Marc Bloch'a aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

İngiltere’nin tarımsal ilişkilere dayalı bir sistemi yıkarak daha pazara yönelik ve teknolojik yeniliklere açık bir üretime dayalı sisteme geçişini sağlayan şey aşağıdakilerden hangisidir?

Fransız devrimi

Sanayi devrimi

Dünya savaşları

Komünizm

Marksizm

Açıklama:

Feodal toplumun ve bütün bir Orta Çağ’ın yerini modern döneme bırakması, uzun
ve yekpare bir süreç değildi. Kabaca İngiltere’nin tarımsal ilişkilere dayalı bir sistemi yıkarak daha pazara yönelik ve teknolojik yeniliklere açık bir üretime dayalı sisteme geçisini sağlayan sanayi devrimiyle, Fransa’nın krallığı yıkarak vatandaşlık temelli bir sisteme geçişini sağlayan Fransız devrimiyle ve Almanya’nın da bu deneyimleri düşünce ve felsefede aşan düşünsel bir devrimle gerçekleştirdiği modern döneme geçiş, aynı zamanda bir sekülerleşme süreciydi de.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Fransa’nın krallığı yıkarak vatandaşlık temelli bir sisteme geçişini sağlayan şey aşağıdakilerden hangisidir?

Sanayi devrimi

Fransız devrimi

Dünya savaşları

Marksizm

Kapitalizm

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 18

İkinci Roma dönemine verilen ad aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Modernus

Pagan

Kapitalist

Komünist

Antik

Açıklama:

Modern kelimesinin kazandığı ilk hususi anlam, beşinci yüzyıla kadar gider ve
Roma İmparatorluğu’nun iki ayrı dönemini birbirinden ayırdetmek için kullanılır.
Bu dönemlerden ilki, pagan olan Roma’dır; ikincisi ise resmen Hristiyanlığı
benimsemiş Roma dönemidir. Artık resmi dini Hristiyanlık olan Roma, geçmişle
arasında bir set çekmek için, o döneme modernus adını vermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Protestanlık mezhebinin kurulmasına yol açan şey aşağıdakilerden hangisidir?

Reform hareketi

Sanayi devrimi

Fransız ihtilali

Dünya savaşları

Determinizm

Açıklama:

Protestanlık diye ayrı bir mezhebin kurulmasına yol açan Reform hareketi, aynı zamanda kilisenin mülksüzleştirilmesi hareketinin de başlangıcını teşkil eder.

Doğru Cevap: A

Soru 20

"..........., 18. yüzyılda Batılı düşünürlerin toplumu düzenlemek ve bilginin
gelişimini sağlamak amacıyla oluşturdukları kültürel bir harekettir" cümlesinde noktalı yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Reform

Rönesans

Aydınlanma

Kapitalizm

Sosyalizm

Açıklama:

"Aydınlanma, 18. yüzyılda Batılı düşünürlerin toplumu düzenlemek ve bilginin
gelişimini sağlamak amacıyla oluşturdukları kültürel bir harekettir".

Doğru Cevap: C

Soru 21

Feodalizmin ortaya çıkış ve sonu ile ilgili olarak kabul edilen zaman dilimleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

5-9 yüzyıllardan 15-16. yüzyıllara

2-3 yüzyıllardan 12-13. yüzyıllara

1.yüzyıldan 10. yüzyıla

10. yüzyıldan 19.yüzyıla

15. yüzyıldan 21. yüzyıla

Açıklama:

Feodalizmin ortaya çıkışını ve şekillenmesini, dahası kabaca doğuşu için ortaya atılan beşinci-dokuzuncu yüzyıllardan sona erdiği söylenen 15-16. yüzyıllara kadar uzanan bir tarih dilimindeki değişim ve dönüşümlerini, ancak kısmı veriler çerçevesinde çözümleyebiliyoruz.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Toplumsal yasalar ile sosyal bilimciler en çok neyi amaçlamıştır?

toplumları oluşturan kitleleri ve halkları tanımak ve benzerliklerini saptamak

farklı toplumların girdikleri etkileşimleri analiz etmek ve yeni çağa uyarlamak

toplumları bir bütün olarak kavramak ve tarih boyunca değişim ve
dönüşümlerini anlamak

toplumsal göçlerin izini sürmek ve nedenlerini anlamak

eski toplumların modern zamandaki yansımalarını tahmin etmek

Açıklama:

Toplumsal yasalar: Sosyal bilimcilerin toplumları bir bütün olarak kavramak ve
tarih boyunca değişim ve dönüşümlerini anlamak için topluma uyguladıkları
yasalar.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Feodalizmi nitelendiren hususların başında aşağıdakilerden hangisi gelmektedir?

vergilendirmenin ve paranın kontrolünün olması

çok tanrılı dinlere inanmaları

Akdeniz’e yakın kesimlerde daha ticaret ağırlıklı kent devletleri oluşturmaları

kentli bölgeler dışında, daha çok tarımsal alanlarda kendisini göstermesi

ticaretin en önemli gelir kaynağı olması

Açıklama:

Feodalizmi nitelendiren hususların, kentli bölgeler dışında, daha çok tarımsal alanlarda kendisini göstermesi, onu en dikkat çekici hususlarından birisidir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Roma döneminde, daha çok Akdeniz civarlarında görülen ve köle emeğine dayalı çok büyük arazi parçaları olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

feodalite

latifundium

imtiyaz

demesne

manoryalizm

Açıklama:

Latifundium: Roma döneminde, daha çok Akdeniz civarlarında görülüyordu ve köle emeğine dayalı çok büyük arazi parçalarıydı.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Manoryalizmde, arazi üç parçaya ayrılmıştı. Bunlardan ilki “demesne” adı verilen, toprak parçalarıydı. Bu topraklar aşağıdakilerden hangisine verilmiştir?

köylüler

tacirler

imtiyazlı sınıf

krallar

kilise

Açıklama:

Manoryalizmde, arazi üç parçaya ayrılmıştı. Bunlardan ilki “demesne” adı verilen, sadece imtiyazlı sınıfa ait olan toprak parçalarıydı.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Feodalizm kaçıncı yüzyıllarda ortaya çıkmıştır?

5-9. yüzyıl

4-8. yüzyıl

7.-9. yüzyıl

8-9. yüzyıl

10-11. yüzyıl

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 27

I. Roma imparatorluğunun yıkılması
II. İstanbul'un fethi
III. Kavimler göçü
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri feodalizmin doğuşuna etki etmiştir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

Hepsi

Açıklama:

Feodalizmin doğuşuna yol açan nedenler arasında iki husus, önemli bir rol oynar. Bunlardan birincisi Roma
İmparatorluğu’nun yıkılmasıdır. İkincisi ise bu yıkılışa da gerekçe gösterilen, literatüre “kavimler göçü” diye de geçen Doğu’daki çeşitli barbar Cermen kabilelerinin Batı’ya göç etmesinin ve Batı’yı istila etmesinin yarattığı karmaşadır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Feodalizm Avrupa'nın hangi bölgesinin kendisini korumasına dönük bir girişimdir?

Orta Avrupa

Doğu Avrupa

Güney Avrupa

Batı Avrupa

Kuzey Avrupa

Açıklama:

Feodalizm, bu dağınıklık ortamında Kuzey Avrupa’nın kendisini korumaya dönük bir girişimi olarak değerlendirir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Roma döneminde köle emeğine dayalı çok büyük arazi parçalarına ne ad verilmektedir?

Latifundium

Manoryel

Feodal

Kapital

Pagan

Açıklama:

Latifundium, Roma döneminde, daha çok Akdeniz civarlarında görülüyordu ve köle emeğine dayalı çok büyük arazi parçalarıydı. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Feodal kelimesi ilk kez hangi yüzyılda kullanılmıştır?

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

Açıklama:

Genel olarak kabul gören bir görüşe göre, “feodal” kelimesi, öncelikle, hukuki risalelerde eski dönemin yönetim tarzını ifade etmek üzere ilk kez Fransızcada kullanılmıştır. 19. yüzyıla kadar “feodal” kelimesinin kullanılması, Roma hukukuyla, daha çok da bu hukukun Roma İmparatorluğu yıkıldıktan sonra geçirdiği dönü-
şümlerle alakalı tartışmalarla sınırlıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

I. Toprağa dayalı bir örgütlenmenin hiyerarşisini belirleyen kurallar, haklar ve yükümlülükler
II. İdarenin ademimerkezileşmesinin neticesinde ortaya çıkan hukuksal ve yönetime dayalı niteliklerden ziyade bu ilişkiler ağından geçerli olan toplumsal ve ekonomik niteliklere ağırlık verilmesi
III. Orta Çağlarda ortaya çıktığı ifade edilen bu adem-i merkeziyetçiliği kendi içinde bütünleşmiş bir yapı olarak inşa eden anlayış
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri feodalizmi tanımlayan unsurlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

Hepsi

Açıklama:

Öncüllerden hepsi feodalizmi tanımlayan unsurlar arasında yer almaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Disiplin, otorite ve düzen sağlayıcı kurumlar olarak feodal dönemde Batı Avrupa'nın ihtiyaç duyduğu kurumsallaşmayı sağlayan Batı Avrupa manastırları aşağıdaki şahsiyetlerden hangisiyle özdeşleşmiştir?

Pavlus

Blonch

Marx

Aziz Benedict

Weber

Açıklama:

Altıncı yüzyılda yaşamış Aziz Benedict’le özdeşleşen Batı Avrupa manastırları, öncelikle disiplin, otorite ve düzen sağlayıcı kurumlar olarak feodal dönemde Batı Avrupa’nın ihtiyaç duyduğu bir kurumsallaşmayı sağladılar. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Toplumun ve bireyin kendisini, kendisini aşan birtakım öğreti, inanç, mit ya da efsanelerden arındırarak tamamen kendisinin sınırları dâhilinde tanıması ve tanımlamasına ne ad verilmektedir?

Akılcılaşma

Rasyonelleşme

Toplumculuk

Feodalizm

Modernizm

Açıklama:

Akılcılaşma, toplumun ve bireyin kendisini, kendisini
aşan birtakım öğreti, inanç, mit ya da efsanelerden
arındırarak tamamen kendisinin sınırları dâhilinde
tanıması ve tanımlamasıdır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

I. Dünyayı yaratan ancak işlerinin insanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı vardır.
II. Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmamıştır.
III. İnsan için kurtuluş ancak Tanrı’nın merhametiyle mümkündür.
IV. İster kurtuluşa ersin isterse de helaka uğramış olsun, kişinin dünyadaki ödevi, Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmaktır.
Yukarıdakilerden hangileri Kalvinizmin ilkeleri arasında yer almaktadır?

I ve II

I ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Protestanlığın en önemli kollarından olan Kalvinizim, beş temel inanç üzerine bina olur. Bunlar:
1. Dünyayı yaratan ancak işlerinin insanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı vardır.
2. Her bireyin kurtuluşu ve helakı Tanrı tarafından önceden belirlenmiştir. Kişinin çabaları bu kaderi değiştirmeye yetmez.
3. Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmıştır.
4. İster kurtuluşa ersin isterse de helaka uğramış olsun, kişinin dünyadaki ödevi, Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmaktır.
5. İnsan için kurtuluş ancak Tanrı’nın merhametiyle mümkündür.
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

mükafatın ve cezanın bu dünyada, kişinin çalışması karşılığı verileceğine yaslanan ahlaka ödev ahlakı adını veren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Weber

Marx

Pavlus

Bloch

Açıklama:

Weber'in ödev ahlakı adını verdiği ahlak, mükafatın ve cezanın bu dünyada, kişinin çalışması karşılığı verileceğine yaslanmaktadır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Fransa’da yaşanan siyasi devrimle birlikte kraliyet yanında soyluluğa dayalı bütün unsurların da yıkılmasıyla “feodal” bir dönemin sona erişinden bahsedilmektedir. Aşağıdakilerden hangi yıl bu dönemin bitişi için doğrudur?

1895

1789

1650

1500

1450

Açıklama:

Fransa’da 1789’da yaşanan siyasi devrimle birlikte kraliyet yanında soyluluğa dayalı bütün unsurların da yıkılmasıyla “feodal” bir dönemin sona erişinden bahsedilirken İngiltere’de merkezi yapı ile yerel unsurlar arasındaki hukukun tedrici bir dönüşümüyle “feodal” sistemden çıkıldığı iddia edilmektedir. Kıta Avrupası’nın diğer ülkeleri için ise benzeri “ulusal” tarihler ön plana çıkmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Feodal hiyerarşinin ikinci ayağı kimi zaman küçük çaplı da olsa asil olan, kimi zaman ise bir sözleşmeyle asillere bağlı bulunan bir zümreden oluşur. Bu ikinci zümrenin işlevi, en altta kalan köylülerin toprağı işlemesini sağlamak, gerektiğinde ise mülklerinin korunması için asiller zümresine gerekli olan askeri toplamaktır. Aşağıdakilerden hangisinde bu zümre doğru verilmiştir?

tacir

şövalye

demesne

derebeyi

vassal

Açıklama:

Hiyerarşinin ikinci ayağı ise kimi zaman küçük çaplı da olsa asil olan, kimi zaman ise bir sözleşmeyle asillere bağlı bulunan “vassal” adı verilen başka bir zümreden oluşur. Bu ikinci zümrenin işlevi, en altta kalan köylülerin toprağı işlemesini sağlamak, gerektiğinde ise mülklerinin korunması için asiller zümresine gerekli olan askeri toplamaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Feodalizmin orijinal olarak Batı Avrupa'da şekillendiği düşünülmektedir. Aşağıdakilerden hangisi kısmen feodalleşmiş ya da hiç feodalleşememiş bölgelere örnek verilebilir?

İngiltere'nin kuzeyi

Fransa'nın tamamı

İtalya’nın güney kesimleri

Almanya'nın kuzeyi

İspanya

Açıklama:

Feodalizmin orijinal olarak şekillendiği Batı Avrupa’nın (tamamıyla feodalleşmese de), kısmen feodalleşmiş ya da hiç feodalleşememiş (İtalya’nın güney kesimleri gibi belirli bölgeler hariç) Akdeniz kıyıları ve Doğu Avrupa’dan farklı bir gelişme çizgisi izlediğini öne süren bu görüşler, aynı zamanda Avrupa dışındaki coğrafyalara da uygulanmaya çalışılır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

272-337 yılları arasında yaşadığı tahmin edilen Roma İmparatorudur. 306-337 yılları arasında Roma’yı yönetmiş ve Hristiyanlığı kabul eden ilk imparator olmuştur. Bu imparator aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Napoleon Bonaparte

Julius Caesar

Büyük İskender

İmparator Constantine

VIII. Henry

Açıklama:

İmparator Constantine: 272-337 yılları arasında yaşadığı tahmin edilen Roma İmparatoru. I. Constantine ya da Aziz Constantine olarak da bilinir. 306-337 yılları arasında Roma’yı yönetmiş ve Hristiyanlığı kabul eden ilk imparator olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Latincede “kırsal” anlamına gelen bir kelimeden türeyen, yerel halkların tek tanrılı olmayan ve kültlere dayalı inançlarına verilen genel addır?

pagan

hristiyan

putperest

musevi

budist

Açıklama:

Pagan: latincede “kırsal” anlamına gelen bir kelimeden türeyen pagan, yerel halkların tek tanrılı olmayan ve kültlere dayalı inançlarına verilen genel ad. Putperestliğe benzer. Ancak paganlıkta inanılan tanrılar soyut olabilir. Orjinal anlamında İbrahimî gelenekten gelmeyen ve yerel karakter taşıyan inançlar
varsa da Batı Hristiyanlaşırken zamanla Hristiyan olmayan anlamı da kazanmaya başlamış ve örneğin İslamiyet de “pagan” olarak anılır olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi feodalizmin doğuşu ile ilgili yanlış bir bilgidir?

Feodalizmin nasıl doğduğuna dair analizler, kapitalizmin nasıl geliştiğine dair çözümlemeler üzerinde çalışılmış ve kavramsallaştırılmış bir husustur.

Toplum bilimleri açısından feodal döneme ilişkin önemli bir problem; "içsel yasalar" bulunup bulunamayacağı ile ilgilidir.

Feodalizmin doğuşuna yol açan nedenlerden biri Roma İmparatorluğu'nun yıkılmasıdır.

Feodalizmin doğuşuna yol açan nedenlerden biri Kavimler Göçü olmuştur.

Toplum bilimleri açısından, feodalizm için "normlar" bulunup bulunamayacağı önemli bir problemdir.

Açıklama:

Feodalizmin nasıl doğduğuna dair analizler, kapitalizmin nasıl geliştiğine dair çözümlemeler kadar üzerinde çalışılmış ve kavramsallaştırılabilmiş bir husus değildir.
Toplum bilimleri açısından feodal döneme ilişkin önemli bir problem, feodalizm için toplumun etrafında döndüğü varsayılan "içsel yasalar”, en azından "normlar" veya "kaideler” bulunup bulunamayacağı ile ilgilidir. Feodalizmin doğuşuna yol açan nedenler arasında iki husus, önemli bir rol oynar. Bunlardan birincisi Roma İmparatorluğu'nun yıkılmasıdır. İkincisi ise bu yıkılışa da gerekçe gösterilen, literatüre "kavimler göçü" diye de geçen Doğu'daki çeşitli barbar Cermen kabilelerinin Batı'ya göç etmesinin ve Batı'yı istila etmesinin yarattığı karmaşadır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Roma'da köleliğe dayalı üretim tarzı çözülünce emek güçlerini kullanan kesimler özgürleşmiş ama toprağa bağlı kalmaktan da kurtulamamıştardır. Barbarların ilkel üretim tarzları, çözülmekte olan köleliğe dayalı sisteme eklemlenerek feodal ilişki tarzlarını doğurmuştur.
Bunlara feodal dönemde ne ad verilmektedir?

Protestanlar

Misyonerler

Manastırlar

Serfler

Piskoposlar

Açıklama:

Merkezî iktidarın olmadığı, yerel güçlerin kendilerini merkezî iktidar konumuna yerleştirmek için fazla güçlü olamadıkları ve değişik ürünler yetiştirilen arazi parçalarında değişik tarz ilişkilerin ortaya çıktığı bu dağınık dönemde, feodalizmin nasıl ortaya çıktığını kavramaya çalışan görüşlerden biri köle emeğine dayalı Romalı dönem ile barbarların ilkel üretim tarzları arasında meydana gelen bir sentezi göz önüne alan görüştür. Bu görüşe göre, Roma'da köleliğe dayalı üretim tarzı çözülünce emek güçlerini kullanan kesimler özgürleşmiş ama toprağa bağlı olmaktan da kurtulamamışlardır. Barbarların ilkel üretim tarzları çözülmekte olan köleliğe dayalı sisteme eklemlenerek feodal ilişki tarzlarını doğurmuştur. Bunlara feodal dönemde serf adı veriliyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 43

l. Batı için tarihyazımsal bir sorundur.
II. Ortaya çıkışı 19. yüzyıldan erkendir.
III. Batı Avrupa'nın sekülerleşmesinin belirli bir evresinde gündeme gelmeye başlar.
Yukarıdakilerden hangileri feodalizm ile ilgili doğru ifadeler arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Feodalizm, öncelikle Batı için tarih yazımsal bir sorundur. Bu sorunun ortaya çıkışı 19. yüzyıldan daha erken de değildir. Dolayısıyla, artık Batı Avrupa'nın seküler/eşmesinin belirli bir evresinde gündeme gelmeye başlayan bir sorundur. Bu açıdan, feodal yapılarda dinin ve dinsel grupların yeri incelenmeye çalışıldığında, tali birtakım değinmeler dışında, bu tür konulara pek fazla yer verilmediği rahatlıkla müşahede edilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Avrupa'nın feodal bir döneme girmesinde etkili olan unsurlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Barbar istilaları

İslam'ın ortaya çıkışı

Doğu İmparatorluğu ile sınırlanması

Hristiyanlığın yayılması

Önemli ticaret bağlantılarından yoksun kalması

Açıklama:

Öncelikle feodal dönemde Hristiyanlığın Batı'ya yeni yeni ulaşmakta olduğunu ve dolayısıyla en azından toplumsal yapılara tam olarak nüfuz etmediğini belirtmek gerekir. Dahası, özellikle Roma İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra merkezî bir idareden yoksun olan ancak bir taraftan barbar istilaları ile sarsılan, diğer taraftan ise kendisinden daha gelişkin ve kentli bir Doğu İmparatorluğu ile sınırlanan; yanısıra İslam'ın ortaya çıkışı ve Akdeniz Havzası'nda yayılmaşıyla önemli ticaret bağlantılarından yoksun kalan Avrupa'nın feodal bir döneme girmesinde bu unsurların etkisi göz ardı edilemez. Batı Avrupa'nın o dönemde kendisini idame ettirebilmesi için elinde kalan kırsal topraklara ve bunların üretime dayalı örgütlenmesine dönmekten başka da bir yolu olmadığı söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi "feodal” kelimesi ile ilgili yanlış bir ifadedir?

19. yüzyıla kadar daha çok bir sıfat olarak kullanılmıştır.

Kelimenin kullanımında belirli bir bütünlüğü yakalamak çok zordur.

Kelimenin bir kavram haline gelmesi ve konunun "bilimsel” bir incelemeye konu olmaya başlaması, 19. yüzyılın ortalarına rastlamaktadır.

Feodalizmi, tek bir tanım altında ifade etmek oldukça kolaydır.

"Feodalizm" kavramı bir tarihyazımı sorunu olarak ortaya çıkmıştır.

Açıklama:

19. yüzyıla kadar kelime daha çok bir sıfat olarak 'feodal” biçiminde kullanılmaktadır.Ancak bu kullanımlarda belirli bir bütünlüğü yakalamak çok zor olduğu gibi Fransa için geçerli olan bir kullanım, İngiltere için geçerli olandan hayli farklı çağrışımlarla yüklüdür. Kelimenin bir kavram hâline gelmesi ve konunun "bilimsel" bir incelemeye konu olmaya başlaması, 19. yüzyılın odalarına rastlamaktadır. Bu dönemde, 'leodalizm" Orta Çağ dönemine dair çalışmalara bir kavram olarak hakim olmaya başlamıştır. Dolayısıyla "feodalizm" kavramı bir tarihyazımı sorunu olarak ortaya çıkmıştır.
Yine de hem farklı milletlerin kendi tarihlerinde farklı seyirler izlemesi ve hem de sistemi oluşturan unsurlardaki çeşitlilik ve temel alınan unsura göre farklı farklı tanımlanması nedeniyle 'feodalizm"i tek bir tanım altında ifade etmek hayli zordur.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Donatiler aşağıdaki bölgelerin hangisinde yaygınlık kazanmıştır?

Anadolu

Doğu Avrupa

Batı Avrupa

Kuzey Afrika

Kafkasya

Açıklama:

İkinci yüzyılın başlarında 15 milyon olduğu tahmin edilen Doğu Roma İmparatorluğu'nun ancak %10'nun Hristiyan olduğu, aynı yüzyılın sonunda bütün Roma İmparatorluğu'nun nüfusunun ancak 15 milyonunun Hristiyanlığı benimsediği varsayılsa da Hristiyan kiliseleri arasında bazı teolojik fikir ayrılıkları da belirmeye başlamıştı. Özellikle Pavlusçu kilise akımlarına karşı bir yandan, Arius önderliğinde teslisi kabul etmeyen Ariusçular vardı, diğer yandan da özellikle Kuzey Afrika'da yaygınlık kazanan Donatiler mevcuttu. Ariusçuluk, Pavlusçu kilisenin teslisçi teolojisine karşı çıkarken Donatiler de sadece günahsız olanların kiliseye kabul edilmesi gerektiğini, ayini yerine getiren papazların da aynı şekilde günahsız olması gerektiğini ileri süren püriten bir inancı yaymaya çalışıyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi feodal dönemde toprak ve üzerindekileri örgütlemek için kul lanılan yöntemler arasında yer alır?

Askeri baskı

Manastır

Paganizm

Barbar istilaları

Engizisyon

Açıklama:

Feodal dönemde Batı Avrupa'nın tek dayanağı topraktı ve feodalizm toprak ve üzerindekileri örgütleme çabalarından oluştu. Roma Kilisesi eliyle yaygınlaşmaya başlayan Hristiyanlık bu örgütlenmeyi kolaylaştırdı. Bunun kabaca iki yöntemle yapıldığı söylenebilir.
Bunlardan birincisi, feodal yöneticilerle girdikleri ilişkilerde onları bir anlamda kutsamalarıydı. Dolayısıyla feodal imtiyazlı sınıf da bunun karşılığında pagan adetlerinin yerine kilisenin uygun gördüğü uygulamaların yaygınlaşmasını kolaylaştırıyordu.
İkincisi ise manastırlardı. Her ne kadar manastır, Hristiyanlık'a özgü bir yöntem olmasa da feodalleşen bir Avrupa'da manastırların edindikleri sosyal, ekonomik ve dinsel rol, feodal Avrupa'nın daha fazla çözülmeden ayakta kalmasını sağlayan unsurlardan birisiydi.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Batı Avrupa manastırları aşağıdakilerden hangisi ile özdeşleşmiştir?

Pavlus

Benedict

Arius

Martin Luther

Donati

Açıklama:

Altıncı yüzyılda yaşamış Aziz Benedict'le özdeşleşen Batı Avrupa manastırları, öncelikle disiplin, otorite ve düzen sağlayıcı kurumlar olarak feodal dönemde Batı Avrupa'nın ihtiyaç duyduğu bir kurumsallaşmayı sağladılar. Papalığa bağlı çalışsalar da bir çok manastır, feodal dönemdeki az sayıda çalışan kurum gibi, öncelikle kendisine yeterli bir biçimde örgütlenmişti. Asli amaç keşişlerin dünyadan elin eteğini çekerek selamet aramaları olsa da manastır, lar kapılarını dış dünyaya kapalı tutmadılar. Aksine feodal sistemin bir parçası olarak örgütlendiler. An cak bununla da sınırlı kalmadılar. Pagan inançlarır hakim olduğu bir ortamda, Hristiyani ilkelere uygur bir ahlakın yerleşmesi için gayret gösteren diğer mis Yonerlik faaliyetlerinin de bir parçası oldular.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Reform hareketi aşağıdakilerden hangisi tarafrndan başlatılmıştır?

Pavlus

Aziz Benedict

Martin Luther

VIII. Henry

Arius

Açıklama:

Reform hareketi, Katolik Kilise'sinin sadece teolojik, toplumsal ve ekonomik aşırılıklarına bir tepki hareketi değildi; aynı zamanda özellikle toplumsal ve ekonomik alanlarda bir sekülerleşme hareketiydi de. Maftin Luther adlı bir Alman papaz tarafından başlatılan Reform hareketi, feodal dönemdeki imtiyazları nedeniyle giderek zenginleşen, pispokosluğu, yerel kiliseleri ve manastırları Kilise'nin "yara"'ına kullanan ve hatta dini birtakım uygulamaları, mesela bir kişinin günahsız olduğunu ifade eden endüljans sertifikalarını dahi para karşılığı satmaya başlayan Katolik Kilisesi'nin bu tavırlarına karşı çıkış hareketiydi. Ama ömeğin, İnciller'in Latince dışındaki yerel dillere çevrilmesini, eğitimin sekülerleşmesini, kiliselerin denetimlerinin seküler yöneticilere devredilmesini de savunan bir hareketti.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi bütün bir tarihi aklın dolaysız bir ürünü olarak değerIendirmiştir?

Weber

Hegel

Marx

Durkheim

Smith

Açıklama:

Alman filozof Hegel, Fransız Devrimi'ni aklın mutlaklaştırılması olarak selamladı. Ayrıca, bütün nesnel olguların, aklın gerçekleşmesi olarak görülmesi gerektiğine dair düşüncesiyle, bütün bir tarihi, aklın dolaysız bir ürünü olarak değerlendirdi. Bunun nedeni, nesnel düzende akılcı bir örgütlenme olmazsa aklın bu nesnel düzeni yönetemeyeceğine duyduğu inançtı. Bu tür düşünceler de aslında Hristiyanlığın Batı Avrupa'da sentezlediği unsurlarla teşekkül ettirdiği unsurların sekülerleştirilmesi neticesinde doğuyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi ikiye bölünen Roma İmparatorluğu'nun topraklarının kapalı bir örgütlenme içine girmelerini zorunlu kılan sebeplerden biri değildir?

Ademimerkeziyetçilik

Roma ordusunun dağılması

Yerleşim yerlerinin korumadan mahrum bırakılarak metruk hale gelmesi

Ordunun ve insanların ayaklanma çıkarmaları

Çeşitli yerleşim yerleri arasında kurulan yolların tahrip olması

Açıklama:

İkiye bölünen Roma İmparatorluğu’nun Doğu’daki hayatını devam ettirirken Batı’dakinin yıkılmasından sonra Roma hâkimiyetinde kalan kesimlerde yaşanan ademimerkeziyetçilik (merkezî idarenin zayıf ya da yok olması), Roma ordusunun dağılması, çeşitli yerleşim yerleri arasında kurulan yolların tahrip olması ve herhangi bir korumadan mahrum olarak metruk hâle gelmesi, merkezî idarenin yokluğunda vergilendirmenin ve paranın kontrolünün olmayışı gibi birtakım nedenlerin, bu toprakların kendi içine kapalı bir örgütlenme içine girmelerini zorunlu hale getirdiğinden söz edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi imtiyazlı zümrelerin hukuku ve kuralları belirledikleri köylülerden koruma karşılığı aldıklarından biri değildir?

Ayni istihkak

Nakdi istihkak

Kira

Emek

Arsa

Açıklama:

İmtiyazlı zümrelerin, aralarındaki hukuku ve kuralları belirledikleri köylülerden, bu koruma karşılığında kira, emek ya da ayni veya nakdi istihkak aldıkları bir ekonomik sistemin oluşturduğu toplumsal ilişkiler ağı, bu tanımda ön plana çıkmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Feodal toplum kavrayışının oluşmasında önemli katkıları bulunan tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Marc Bloch

Adam Smith

Martin Luther

Max Weber

Hegel

Açıklama:

Örneğin feodal toplum kavrayışının oluşmasında önemli katkıları bulunan Marc Bloch, ekonomik ilişki tarzları farklı olduğu için, Batı Avrupa ile Doğu Avrupa’yı aynı çalışma içinde çözümlemeye dahi etmenin güçlüğünden bahseder.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Batı Avrupa’da Katoliklik altında birleştirilmeye çalışılan halkların mezhepsel bölünmesine yol açan hareket aşağıdakilerden hangisidir?

Rönesans

Reform

Kapitalizm

Feodalizm

Protestanlık

Açıklama:

Batı Avrupa’da Katoliklik altında birleştirilmeye çalışılan halkların mezhepsel bölünmesine yol açan Reform hareketi, Katolik Kilise’sinin sadece teolojik, toplumsal ve ekonomik aşırılıklarına bir tepki hareketi değildi; aynı zamanda özellikle toplumsal ve ekonomik alanlarda bir sekülerleşme hareketiydi de.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Kapitalizmin ortaya çıkış aşamasında gerekli altyapıyı sağlayan olay aşağıdakilerden hangisidir?

Roma İmparatorluğunun yıkılması

Protestanlığın ortaya çıkışı

Kilise mülklerine el konulması

Köleliğin ortadan kalkması

İmtiyazlıların köylülere iş olanağı sağlaması

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi aydınlanma çağına kadar Avrupa'da yaşanan gelişmelerden biri değildir?

Yüzyıl savaşları

Otuzyıl savaşları

Haçlı seferleri

Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu kuruluşu

Telefonun icadı

Açıklama:

18. yüzyıla damgasını vuran Aydınlanma Çağı’na kadar, Roma’nın da kutsadığı çeşitli kısa süreli devletler veya Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu gibi siyasi oluşumlar, Yüzyıl Savaşları gibi feodal güçlerle hanedanlık güçleri arasında, Otuzyıl Savaşları gibi mezhepler arasında savaşlar yaşayan; Haçlı seferleri ile 15. ve 16. yüzyıllarda yeni ticaret yollarının bulunmasıyla dışa açılan ve kolonileşme hamlelerine girişen; Amerikan ve Fransa devrimleriyle yeni siyasal modeller edinmeye başlayan Avrupa’da bir yandan bu ve benzeri gelişmelerin etkisiyle ve diğer yandan da Protestanlığın yol açtığı şekillenmelerle yeni fikirler gelişmeye başladı.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Fransız Devrimi'ni aklın mutlaklaştırılması olarak gören filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Martin Luther

Karl Marx

Durkheim

Adam Smith

Açıklama:

Ünlü Alman filozof Hegel, Fransız Devrimi’ni aklın mutlaklaştırılması olarak selamladı. Ayrıca, bütün nesnel olguların, aklın gerçekleşmesi olarak görülmesi gerektiğine dair düşüncesiyle, bütün bir tarihi, aklın dolaysız bir ürünü olarak değerlendirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Protestanlığın en önemli kollarından olan Kalvinizim, beş temel inanç üzerine bina olur. Aşağıdakilerden hangisi bu ilkelerden biri değildir?

İnsanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı vardır.

Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmıştır.

Kişinin dünyadaki ödevi, Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmaktır.

Kişi kendi çabalarıyla kaderinin değiştirebilir.

İnsan için kurtuluş ancak Tanrı’nın merhametiyle mümkündür.

Açıklama:

Protestanlığın en önemli kollarından olan Kalvinizim, beş temel inanç üzerine bina olur. Bunlar: 1. Dünyayı yaratan ancak işlerinin insanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı vardır. 2. Her bireyin kurtuluşu ve helakı Tanrı tarafından önceden belirlenmiştir. Kişinin çabaları bu kaderi değiştirmeye yetmez. 3. Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmıştır. 4. İster kurtuluşa ersin isterse de helaka uğramış olsun, kişinin dünyadaki ödevi, Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmaktır. 5. İnsan için kurtuluş ancak Tanrı’nın merhametiyle mümkündür.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Kapitalizme zemin hazırlayan püriten ahlakın İslam da dahil başka dinlerde ve kültürlerde gelişmediğini kabul eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Marx

Smith

Luther

Durkheim

Açıklama:

Kapitalizme zemin hazırlayan püriten ahlakın İslam da dahil başka dinlerde ve kültürlerde gelişmediğini kabul eden düşünür Weber'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Din ve toplum ilişkilerinin incelenmesinde daha çok soyut bir toplum fikrinin nasıl kurulduğu ile alakalı konuları ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Durkheim

Marx

Comte

Smith

Açıklama:

Din ve toplum ilişkilerinin incelenmesinde daha çok soyut bir toplum fikrinin nasıl kurulduğu ile alakalı konuları ele alan düşünür Durkheim'dır. Onun yazılarında tarihsel bir toplum okuması ve toplumların nasıl geliştiklerine dair fikirler bulmak mümkün değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

I. Roma İmparatorluğu'nun yıkılması
II. Hristiyanlık'ın ortaya çıkışı
III. Kavimler Göçü
Yukarıda verilen olaylardan hangisi/hangileri feodalizmin ortaya çıkmasında önemli rol oynamıştır?

II, III

I, III

I, II

III

Açıklama:

Feodalizmin ortaya çıkmasına neden olan amiller Roma’nın çöküşü ve barbar istilaları gibi dış etkilerse de Roma’da mevcut olan toprağa dayalı ilişkilerin dönüşerek yeni biçimler alması, yani içsel unsurlar da feodalizmin şekillenmesine katkıda bulunmuştur.
Feodalizmin doğuşuna yol açan nedenler arasında iki husus, önemli bir rol oynar. Bunlardan birincisi Roma İmparatorluğu’nun yıkılmasıdır. İkincisi ise bu yıkılışa da gerekçe gösterilen, literatüre “kavimler göçü” diye de geçen Doğu’daki çeşitli barbar Cermen kabilelerinin Batı’ya göç etmesinin ve Batı’yı istila etmesinin yarattığı karmaşadır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Feodal toplumda, görevleri köylülerin toprağı işlemesini sağlamak ve gerektiğinde mülklerinin korunması için toprak sahiplerine gerekli olan askeri toplamak olan kesim hangi şıkta verilmiştir?

Asiller

Serfler

Şovalyeler

Vassallar

Din adamları

Açıklama:

Üst zümre mülkün savunulması ve korunması karşılığında vassallardan; vassallar da, bunun karşılığında, gözettikleri köylülerden hizmet beklerler.
Vassalların işlevi en altta kalan köylülerin toprağı işlemesini sağlamak, gerektiğinde ise mülklerinin korunması için asiller zümresine gerekli olan askeri toplamaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Feodalizm ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Feodal toplumda en üst basamakta asiller yer alırdı.

Feodal sistem ekonomik ilişkilere dayalı bir sistemdi.

Roma İmparatorluğu'nun yıkılışı feodalizmi ortaya çıkaran etkenlerden biriydi.

Feodalizm Orta Çağ Avrupası'nda egemen sistemdi.

Feodal toplumda kilisenin nüfuzu oldukça sınırlıydı.

Açıklama:

Böylece daha sonra feodal sistemin içine dahil edilip edilmeyeceği konusunda ciddi tartışmaların yaşandığı “manoryalizm” adı verilen bir sistem doğdu.
Kimi zaman krallar, Kilise ve imtiyazlı kimseler arasında çeşitli anlaşmalar da yapılıyor ve arazi üzerindeki tasarruf hakkı, Kilise’ye ya da krallara sadakat yemini etmiş imtiyazlı kimselerin kullanımına verilebiliyordu. Bu bağlamda, feodal toplumda kilisenin nüfuz sahibi olduğu anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Feodal Avrupa'da kralların hristiyanlığı kabul etmesi kitlesel bir hristiyanlaşma getirmiştir.

Dördüncü yüzyılda Birinci Theodius Hristiyanlığı Roma İmparatorluğu’nun resmî dini olarak ilan etmiştir.

Batı Roma’da kurumsallaşan kilise Roma İmparatorluğu’nun mirası üzerinde kendisini şekillendirmeye başlamıştır.

Kilisenin Latince ve Yunancayı seçmesi Avrupa'da yayılmasını zorlaştırmıştır.

Roma hukuku zaman içinde Hristiyan ilkelerine göre biçimlenmeye başlamıştır.

Açıklama:

Hristiyan kiliselerinin hiyerarşisinde yer alan piskopos ve papazlar, genel nüfusun aksine, çoğunlukla orta sınıftan ve okuma yazma bilen kimseler arasından geliyordu.
Kilisenin doğduğu yörelerin dili olan Aramice veya İbraniceyi değil de yayılmaya çalıştığı toprakların dillleri olan Latince ve Yunancayı seçmesi, yayılmasını kolaylaştıran etkenlerden birisiydi.
Kilise'nin Feodal yöneticilerle girdikleri ilişkilerde onları bir anlamda kutsamalarıydı. Dolayısıyla feodal imtiyazlı sınıf da bunun karşılığında pagan
adetlerinin yerine kilisenin uygun gördüğü uygulamaların yaygınlaşmasını kolaylaştırıyordu. (s.73)
Roma İmparatorluğu'nda ise aksi olmuş ve İmparator'un Hıristiyan olması kitlesel Hristiyanlaşmayı getirmemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

I. Kiliseler ve manastırlar feodal Avrupa’da sistemin bir parçası olmuştur.
II. Kiliseler ve manastırlar bozulan otoriteyi yeniden tesis etmek için gayret göstermişlerdir.
III. Kiliseler ve manastırlar ortak bir ahlak anlayışı yerleştirmeye çalışmışlardır.
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

I, II

I, II, III

II, III

Açıklama:

Tabii ki bu yıllarda Kilise’nin, otoriterliğin bütün araçlarını kullandığını da hatırlatmak gerek.
Kiliseler ve manastırlar, toprağa dayalı bir üretimin gerçekleştiği feodal Avrupa’da hem sistemin bir parçası oldular, bozulan otoriteyi yeniden tesis etmek için gayret gösterdiler hem de ortak bir ahlak anlayışından yoksun kırsal kesime Hristiyanlık ve Latinlikle sentezlenmiş, kimi zaman da yerel pagan adetlerle kaynaşmış ortak bir ahlak anlayışı yerleştirmeye çalıştılar.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Protestanlık ile ilgili olarak doğru değildir?

İncillerin Latince dışındaki yerel dillere çevrilmesini isteyen bir hareketti.

Almanya'yı Katolik Kilisesi'nin merkezi haline getirmeyi isteyen bir hareketti.

Eğitimin sekülerleşmesini savunan bir hareketti.

Kilise’nin mülksüzleştirilmesi hareketinin de başlangıcını teşkil eden bir hareketti.

Kiliselerin denetimlerinin seküler yöneticilere devredilmesini uygun gören bir hareketti.

Açıklama:

Kilise mülklerine el konulması öyle sonuçlar doğurdu ki neticede köylü mülksüzleşti, bütün kaynaklar üretim uğruna seferber edilmeye başlandı. Bu da kapitalizmin uç vermesi için gerekli altyapıyı sağladı.
Potestanlık incillerin Latince dışındaki yerel dillere çevrilmesini, eğitimin sekülerleşmesini, kiliselerin denetimlerinin seküler yöneticilere devredilmesini de savunan bir hareketti. Bu açıdan Protestanlık diye ayrı bir mezhebin kurulmasına yol açan Reform hareketi, aynı zamanda Kilise’nin mülksüzleştirilmesi hareketinin de başlangıcını teşkil eder.

Doğru Cevap: B

Soru 67

I. İlerleme düşüncesi hakim olmaya başladı.
II. Zamandan bağımsız ve mutlak ölçütler benimsemenin artık mümkün olamayacağı öne sürülmeye başlandı.
III. Tarihin de bir amacı olduğu fikri zemin kazandı.
IV. Akıl (rasyonalite) yeni bir tanıma kavuştu.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi feodal dönem sonrası modern dönem özelliklerini yansıtır?

I, II, IV

II, IV

I, II, III, IV

I, III

II, III, IV

Açıklama:

Kısacası, modern kelimesi bu dönemde, belirli düşüncelere, daha çok da yeni yeni şekillenmekte olan Aydınlanmacı fikirlere taraf olanların, kendilerini tanımlamak için kullandığı bir kelime olarak tebarüz etmekteydi.
Modern dönemde ilerleme düşüncesi hakim olmaya; zamandan bağımsız ve mutlak ölçütler benimsemenin artık mümkün olamayacağı öne sürülmeye başlandı. Tarihin de bir amacı olduğu fikri zemin kazandı. Akıl (rasyonalite) yeni bir tanıma kavuştu.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Modern Çağ'ın başlangıcında öne çıkan konu aşağıdaki şıklardan hangisinde verilmiştir?

Toplumsal birliğin nasıl ve hangi temeller üzerinde sağlanacağı

Bireylerin refah seviyesinin nasıl artırılacağı

Din ve devlet işlerinin uyum içinde nasıl yeniden düzenleneceği

Halkın eğitim seviyesinin nasıl yükseltileceği

Feodal dönemin etkilerinin nasıl silineceği

Açıklama:

Bir yandan feodal dönemde dağınık bir yapı sergileyen toplum yekpareleşmeye başladı ve diğer yandan da siyasal birliğin sağlanması için uzun ve meşakkatli arayışlar gündeme geldi.
Modern çağın başlangıcını teşkil eden dönemde, toplumsal birliğin nasıl ve hangi temeller üzerinde sağlanacağı konusu önplana çıkıyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Kalvinizm'in ilkelerinden birisi değildir?

Dünyayı yaratan ancak işlerinin insanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı vardır.

Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmıştır.

İnsan için kurtuluş tövbe ve Kilise elçileri tarafından affedilme işlemleriyle temin edilebilir.

Her bireyin kurtuluşu ve helakı Tanrı tarafından önceden belirlenmiştir. Kişinin çabaları bu kaderi değiştirmeye yetmez.

İster kurtuluşa ersin isterse de helaka uğramış olsun, kişinin dünyadaki ödevi, Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmaktır.

Açıklama:

Oysa Protestan teolojide, özellikle de Kalvinist kollarında, daha “püriten” bir ahlak vardır ve bu ahlak anlayışında, denebilirse dünyanın tamamı bir manastıra dönüşür. Ancak bu ahlak, mükafatın ve cezanın bu dünyada, kişinin çalışması karşılığı verileceğine yaslanır.
Katolik teoloji, manastırlarda keşişlerin bu dünyanın taleplerini aşmak için çileci bir hayat yaşama gayretinde örneklenen, bu dünyanın bir çile olduğu; insanın, bu dünyada işlediği günahların tövbe ve Kilise elçileri tarafından affedilme işlemleriyle öte dünyadaki kurtuluşu temin edebileceği inancına yaslanır.
Ek açıklama: Kalvinizm Protestan mezhebinin bir ayrımı olduğu için Katolik teolojinin affedilme ve kurtuluş anlayışına karşı çıkar.

Doğru Cevap: C

Soru 70

I. Sivil toplumun yokluğu
II. Sermaye birikiminin yokluğu
III. Ticari burjuvazinin gelişmesini sağlayacak kentlerin yokluğu
IV. Akılcı bir hukukun yokluğu
Weber’in İslam konusundaki yaklaşımı, Doğu’da bir “yokluklar” dizisine yaslanır. Yukarıdakilerden hangileri bu dizide yer alır?

I, II

II, III, IV

III, IV

I, II, III

I, II, III, IV

Açıklama:

Weber’in Batı’da modern dünyanın gelişmesiyle ilişkilendirdiği hususların niye dünyanın başka yerlerinde ortaya çıkmadığı sorusu, İslam’la da alakalı bir sorudur. Weber, kapitalizme zemin hazırlayan püriten ahlakın İslam da dahil başka dinlerde ve kültürlerde gelişmediğini baştan kabul eder ve bunun nedenlerini arar.
Doğu toplumları ve özelde de İslam toprakları, sivil toplumun yokluğu; sermaye birkiminin yokluğu; ticari burjuvazinin gelişmesini sağlayacak kentlerin yokluğu; toplumun hukuki zeminini oluşturacak ve hakları standartlaştıracak akılcı bir hukukun yokluğu; püriten ahlakın yokluğu şeklinde sıralanabilen bir dizi “yokluk” olarak açıklanmaya çalışılır.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde feodalizm ortaya çıkmasının temel nedenlerinden biri yer almaktadır?

İstanbul'un Osmanlı tarafından ele geçirilmesi

Roma İmparatorluğunu yıkılması

Hristiyanlığın ortaya çıkması

Haçlı seferlerinin düzenlenmesi

Sömürgecilik faaliyetlerinin başlaması

Açıklama:

Feodalizmin doğuşuna yol açan nedenler arasında iki husus önemli bir rol oynar. Bunlardan birincisi Roma İmparatorluğu'nun yıkılmasıdır. İkincisi ise bu yıkılışa da gerekçe gösterilen, literatüre "kavimler göçü" diye de geçen Doğu'daki çeşitli barbar Cermen kabilelerinin Batı'ya göç etmesinin ve Batı'yı istila etmesinin yarattığı karmaşadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Feodalizm daha çok hangi bölgelerde etkili olmuştur?

Ticaretle uğraşan kent devletlerinde

Denize kıyısı olan bölgelerde

Kırsal alanlarda

Şehirlerde

Görece refah seviyesi yüksek bölgelerde

Açıklama:

Kentli bölgeler dışında, daha çok tarımsal alanlarda kendisini göstermesi feodalizmin en dikkat çekici hususlarından birisidir. Bu açıdan feodalizmden bahsedilirken tarımsal alanların üzerinde kurulan hakimiyetten, kısacası, Fransa ve Almanya sınırlarından başlayarak kuzeye doğru uzanan topraklardaki şekillenmelerden bahsedilmektedir. Zaten barbar istilalarının kendisini daha fazla hissettirdiği alanlar da bu alanlardır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Aşağıda yer alan seçeneklerden hangisinde feodalizmin bir karakteristiği yer almaktadır?

Otokrasi

Merkezi yönetim

Oligarşi

Stratokrasi

Aristokrasi

Açıklama:

Feodalizm, ademi-merkezileşmiş bir ortamda belirli imtiyazlara sahip toprak ağaları, derebeyler veya soylular gibi imtiyazlı zümreler ile onlara tabi olan köylüler arasındaki ilişkilerinden oluşur. Aristokratlar yani soylular bu sistemin önemli bir bileşenini oluştururlar. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Hangisi feodalizmin doğuşuna yol açan nedenler arasında olan Roma İmparatorluğu’nun yıkılmasının sebeplerinden değildir?

Yöneticilerin Hristiyanlığı benimsemek istememeleri.

Hayli geniş bir coğrafyaya yayılan imparatorluğun idaresinin güç olması.

Yerel düzeylerde imtiyazlar verilen bir takım zümrelerin yarı bağımsız davranmaya başlamaları.

Hristiyanlığın Roma’da kurumsallaşmaya başlamasıyla imparatorluk içinde yaşanan tartışmalar.

Barbar istilalarıyla gücü sarsılan imparatorluğun barbarların kendileriyle birlikte getirdiği adet ve alışkanlıklara karşı kendisini koruyamaması.

Açıklama:

Roma İmparatorluğu’nun nasıl yıkıldığına dair elbette çeşitli gerekçeler öne sürülmektedir. Hayli geniş bir coğrafyaya yayılan imparatorluğun idaresinin güç olması nedeniyle yerel düzeylerde imtiyazlar verilen bir takım zümrelerin yarı bağımsız davranmaya başlamalarından Hristiyanlığın Roma’da kurumsallaşmaya başlamasıyla imparatorluk içinde yaşanan tartışmalara; barbar istilalarıyla gücü sarsılan imparatorluğun barbarların kendileriyle birlikte getirdiği adet ve alışkanlıklara karşı kendisini koruyamayarak bunlarla belirli bir senteze girmeye mecbur kalmasından imparatorluğu besleyen ticaretin etkisinin azalmasına kadar bir dizi neden çöküş için gösterilen gerekçeler arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Hangisi Batı Roma'nın yıkılması sonrası, bu toprakların kendi içine kapalı bir örgütlenme içine girmelerini zorunlu hale getiren sebeplerden değildir?

Roma ordusunun dağılması

cÇeşitli yerleşim yerleri arasında kurulan yolların tahrip olması

Diğer ülkelerin bu topraklara yerleşmek istememeleri

Yerleşim yerlerinin herhangi bir korumadan mahrum olarak metruk hâle gelmesi

Merkezî idarenin yokluğunda vergilendirmenin ve paranın kontrolünün olmayışı

Açıklama:

İkiye bölünen Roma İmparatorluğu’nun Doğu’daki hayatını devam ettirirken Batı’dakinin yıkılmasından sonra Roma hâkimiyetinde kalan kesimlerde yaşanan ademimerkeziyetçilik (merkezî idarenin zayıf ya da yok olması), Roma ordusunun dağılması, çeşitli yerleşim yerleri arasında kurulan yolların tahrip olması ve herhangi bir korumadan mahrum olarak metruk hâle gelmesi, merkezî idarenin yokluğunda vergilendirmenin ve paranın kontrolünün olmayışı gibi birtakım ne- denlerin, bu toprakların kendi içine kapalı bir örgütlenme içine girmelerini zorunlu hale getirdiğinden söz edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Manoryalizm'de “demesne” adı verilen toprakların özellikleri neydi?

Bu topraktan gelen üründen köylüler belirli bir miktar alırdı.

Bunlar imtiyazlı sınıfın belirli bir hizmetini yerine getirme karşılığında köylülerin kendi geçimleri için işlettikleri topraklardı.

Bu topraklar için imtiyazlı sınıfın belirli hakları vardı, ama köylüler bu arazileri serbestçe kullanabiliyordu.

Bu topraklar köylüler tarafından işlense de geliri tamamıyla imtiyazlı sınıfa aitti.

Bu topraklar işlenmeyen topraklardı.

Açıklama:

Manoryalizmde, arazi üç parçaya ayrılmıştı. Bunlardan ilki “demesne” adı verilen, sadece imtiyazlı sınıfa ait olan toprak parçalarıydı. Bu topraklar köylüler tarafından işlense de geliri tamamıyla imtiyazlı sınıfa aitti. Arazinin ikinci kısmı, köylülerin üründen belirli bir miktar imtiyazlı sınıfa verme ya da imtiyazlı sınıfın belirli bir hizmetini yerine getirme karşılığında köylülerin kendi geçimleri için işlettikleri topraklardı. Son kısım ise serbest arazi parçalarıydı. Bu araziler için de imtiyazlı sınıfın belirli hakları vardı, ama köylüler bu arazileri serbestçe kullanabiliyordu. Manoryalizm sistemini feodal ilişkiler içinde değerlendirme konusunda büyük fikir ayrılıkları bulunmaktadır. Yine de bu sistemin, feodal ilişkileri belirleyen bağların oluşması- na katkıda bulunduğu iddia edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Roma İmparatorluğu döneminde büyük tarım arazilerin işlenmesine dayalı olan sistem hangi seçenekte yer almaktadır?

Demesne

Latifundium

Manoryalizm

Vassal

Merkantilizm

Açıklama:

Roma döneminde, daha çok Akdeniz civarlarında görülen, köle emeğine dayalı çok büyük arazi parçalarına "Latifundium" adı verilmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Hangi Roma imparatorunun Hristiyanlığı kabulüne kadar, Roma halkı ve soyluları pagan olarak yaşamışlardır?

Constantine

Maxentius

Domitius Alexander

Valerius Valens

Julian

Açıklama:

Ne var ki hem Roma İmparatorluğu bakiyesindeki kırsal kesimler ve hem de barbar istilalarıyla birlikte Batı Avrupa’ya ulaşan yeni kavimler, tıpkı dördüncü yüzyılın başlarında imparator olan Contantine’in Hristiyanlığı kabul etmesine kadar Roma soylularının ve halkı gibi, pagandı.

Doğru Cevap: A

Soru 79

16. yüzyılın başlarında Batı Avrupa’da Katoliklik altında birleştirilmeye çalışılan halkların mezhepsel bölünmesine yol açan Reform hareketini başlatan papaz kimdi?

Paul Luther

Martin Luther

John Calvin

Ulrich Zwingli

Katharina Von Bora

Açıklama:

Batı Avrupa’da Katoliklik altında birleştirilmeye çalışılan halkların mezhepsel bölünmesine yol açan Reform hareketi, Katolik Kilise’sinin sadece teolojik, toplumsal ve ekonomik aşırılıklarına bir tepki hareketi değildi; aynı zamanda özellikle toplumsal ve ekonomik alanlarda bir sekülerleşme hareketiydi de. Martin Luther adlı bir Alman papaz tarafından başlatılan Reform hareketi, feodal dönemdeki imtiyazları nedeniyle giderek zenginleşen, pispokosluğu, yerel kiliseleri ve manastırları Kilise’nin “yarar”ına kullanan ve hatta dini birtakım uygulamaları, mesela bir kişinin günahsız olduğunu ifade eden endüljans sertifikalarını dahi para karşılığı satmaya başlayan Katolik Kilisesi’nin bu tavırlarına karşı çıkış hareketiydi.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Hangisi Protestanlık diye ayrı bir mezhebin kurulmasına yol açan Reform hareketi hakkında yanlış bir bilgidir?

Reform hareketiyle beraber Kilise zenginledi.

Kilise örgütleme görevleri Alman prenslerinin profan iktidarına devredildi.

İngiltere’de de VIII. Henry, kiliselere Anglikan hükümdar adına el koydu.

Köylü mülksüzleşti.

Bütün kaynaklar üretim uğruna seferber edilmeye başlandı.

Açıklama:

Protestanlık diye ayrı bir mezhebin kurulmasına yol açan Reform hareketi, aynı zamanda Kilise’nin mülksüzleştirilmesi hareketinin de başlangıcını teşkil eder. Luther’in en önemli başarılarından birisi kilise örgütleme görev- lerini Alman prenslerinin profan iktidarına devretmesiydi; İngiltere’de de VIII. Henry, kiliselere Anglikan hükümdar adına el koydu. Kilise mülklerine el konulması öyle sonuçlar doğurdu ki neticede köylü mülksüzleşti, bütün kaynaklar üretim uğruna seferber edilmeye başlandı. Bu da kapitalizmin uç vermesi için gerekli altyapıyı sağladı.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Akıl ve Akılcılıkla ilgili ifadelerden hangisi doğrudur?

Akıl ve Akılcılık sivil hayata değil sadece devlete sirayet etmiştir.

Max Weber bütün nesnel olguların, aklın gerçekleşmesi olarak görülmesi gerektiğine dair düşüncesiyle, bütün bir tarihi, aklın dolaysız bir ürünü olarak değerlendirmiştir.

Weber, geçerli sayıldığı biçimiyle bilimin yalnızca Doğu'da ortaya çıktığını belirtmektedir.

Weber'e göre Yakın Doğu ve Hindistan yazılı hukuk ve kapsayıcı hukuk çalışmalarından yoksundur.

Batı’da, Batı dışında görülmeyen bir farklılık olarak iş bölümü açısından farklı görevlere sahip uzmanlaşmış kadrolar ortaya çıkmıştır.

Açıklama:

Akıl ve akılcılık bir yandan devletin, yani siyasi örgütlenmenin ve diğer yandan da toplumun, yani sivil hayatın, farklı farklı yollar ve farklı farklı amaçlarla da olsa yapısına sirayet etti.
Alman filozof Hegel bütün nesnel olguların, aklın gerçekleşmesi olarak görülmesi gerektiğine dair düşüncesiyle, bütün bir tarihi, aklın dolaysız bir ürünü olarak değerlendirmiştir.
Weber, geçerli sayıldığı biçimiyle bilimin yalnızca Batı’da ortaya çıktığını belirtmektedir.
Weber'e göre yakın Doğu ve Hindistan’da yazılı hukuk ve kapsayıcı hukuk çalışmaları bulunmaktadır fakat bunlar, Batı hukukunun keskin ayrımlarından ve sağlam düşünce tarzlarından yoksundur. Ayrıca yasaya dayalı bir hukuk sitemi yalnızca Batı’da ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Feodalizmin anlaşılması konusunda çalışmalar gerçekleştirmiş, Annales Tarih Okulu'nun kurucularından olan düşünür hangi seçenekte yer almaktadır?

K. Marks

A. Smith

M. Bloch

A. Giddens

M. Weber

Açıklama:

1886-1955 tarihleri arasında yaşamış Marc Bloch feodalizmin anlaşılması konusunda araştırmalar gerçekleştirmiştir. Ayrıca toplumları uzun dönemli tarihsel süreçler içinde inceleme amacına dönük çalışmalar yapan Annales Tarih Okulu'nun kurucularından biridir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Kalvinizm'in ilkelerinden hangisi doğru olarak verilmiştir?

Dünyayı yaratan ancak işlerinin insanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı vardır.

Her bireyin kurtuluşu ve helakı kişinin çabalarına bağlıdır.

Tanrı dünyayı insanların yararlanması için yaratmıştır.

İster kurtuluşa ersin isterse de helaka uğramış olsun, kişinin dünyadaki ödevi, kendi kurtuluşu için çalışmaktır.

İnsan için kurtuluş ancak kendi çabasına bağlıdır.

Açıklama:

Dünyayı yaratan ancak işlerinin insanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı vardır.
Her bireyin kurtuluşu ve helakı Tanrı tarafından önceden belirlenmiştir. Kişinin çabaları bu kaderi değiştirmeye yetmez.
Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmıştır.
İster kurtuluşa ersin isterse de helaka uğramış olsun, kişinin dünyadaki ödevi, Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmaktır.
İnsan için kurtuluş ancak Tanrı’nın merhametiyle mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Katolik ve Protestan mezhepleri hakkındaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Katolik teoloji bu dünyanın bir çile olduğunu savunur.

Katolik teoloji'ye göre kişinin bu dünyada işlediği günahlar affedilemez.

Protestan teolojide bu dünyanın bir çile olduğu düşüncesi Katolik'lerden daha güçlüdür.

Katolik inancına göre mükafat ve ceza bu dünyada, kişinin çalışması karşılığı verilir.

Katolik inançta herkes kendinin papazı olabilir ve kendi içsel yalnızlığıyla baş başadır.

Açıklama:

Katolik teoloji, manastırlarda keşişlerin bu dünyanın taleplerini aşmak için çileci bir hayat yaşama gayretinde örneklenen, bu dünyanın bir çile olduğu; insanın, bu dünyada işlediği günahların tövbe ve Kilise elçileri tarafından affedilme işlemleriyle öte dünyadaki kurtuluşu temin edebileceği inancına yaslanır. Oysa Protestan teolojide, özellikle de Kalvinist kollarında, daha “püriten” bir ahlak vardır ve bu ahlak anlayışında, denebilirse dünyanın tamamı bir manastıra dönüşür. Ancak bu ahlak, mükafatın ve cezanın bu dünyada, kişinin çalışması karşılığı verileceğine yaslanır.
Weber buna “ödev” ahlakı adını verir. Kişinin bu dünyadaki hayatının Tanrı tarafından ondan beklenen bir “çağrı” olarak kavrandığına ve bütün hayatının bu “çağrı”ya karşılık gelen bir “ödev”le yükümlü olduğuna inanan Protestanlar, bir tür kaderin önceden belirlendiği bir ruh haliyle yaşarlar. Kimse kurtuluşa ereceğinden ve “çağrı”ya kurtuluş için gerekli “ödev”leri yaparak karşılık verip vere- mediğinden emin değildir. Teolojik olarak inançları bir kilise hiyerarşisi içinde şekillenmeyen ve herkesin kendi papazı olabildiği, İncilleri de yine bir hiyerarşinin dolayımına gerek duymadan kendi başına okuyup anlayabildiği bir yönelim içindeki Protestan birey, kendi içsel yalnızlığıyla baş başadır.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Hangisi şık Weber’in İslam’a dair yaklaşımını doğru olarak vermektedir?

Weber’e göre, İslam, dünyayı bir çile yeri olarak görür.

Weber’e göre, İslam dünyanın nimetlerinden olabildiğince istifade etmeyi meşru gören bir dindir.

Weber’e göre, İslam'daki patrimonyal bir düzende faal olan tüccar sınıfı sermaye birikimini gerçekleştirecek akılcı bir örgütlenmeye sahiptir.

Weber’e göre, İslam toprakları ticari burjuvazinin gelişmesini sağlayacak kentlere sahiptir.

Weber’e göre, İslam toplumun hukuki zeminini oluşturacak ve hakları standartlaştıracak akılcı bir hukuka sahiptir.

Açıklama:

Weber’in İslam’a dair yaklaşımını iki kategoride değerlendirmek mümkün. Bunlardan ilki İslam’da püriten bir ahlakın gelişmesine engel olan unsurlarla alakalıdır. Weber’e göre, İslam, dünyayı bir çile yeri olarak görmekten ziyade dünyanın nimetlerinden olabildiğince istifade etmeyi meşru gören bir din olarak değerlendirir. Klasik Oryantalist bakışın ürünü olan şehvete düşkünlük ve lüks içinde yaşama isteği, Weber’in püriten bir ahlakın gelişmesine mâni olan unsurla- rın başında yer alır. Ayrıca, ikinci olarak İslam’ın askeri fetihlere dayalı yayılması ve akabinde patrimonyal bir düzende faal olan tüccar sınıfının sermaye birikimini gerçekleştirecek akılcı bir örgütlenmeden yoksun olması, onu bir yandan salta- nata dayalı askeri bir bürokrasiyle yönetilmesine yol açmış ve diğer yandan da tüccarların sermaye birikimlerinin, şahsi düzeyde kalmasına yol açmıştır. Böylece Weber’in İslam konusundaki yaklaşımı, Doğu’da bir “yokluklar” dizisine yaslanır: Doğu toplumları ve özelde de İslam toprakları, sivil toplumun yokluğu; sermaye birkiminin yokluğu; ticari burjuvazinin gelişmesini sağlayacak kentlerin yokluğu; toplumun hukuki zeminini oluşturacak ve hakları standartlaştıracak akılcı bir hukukun yokluğu; püriten ahlakın yokluğu şeklinde sıralanabilen bir dizi “yokluk” olarak açıklanmaya çalışılır.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Kilise’nin ortadan kalkmış merkezi otoritenin yerini tutabilecek bir kurumsallaşmaya ve yayılmaya gidebilmesinin sebebi hangi seçenekte yer almaktadır?

Kilise'nin Haçlı seferlerini organize etmesi

Kapitalizmin hakim üretim biçimine dönüşmesi

Osmanlı'nın Balkanlar'da ilerlemesi

Fethedilen bölgelerin Hristiyanlaştırılması

Toprak imtiyazlarından gelir elde etmesi

Açıklama:

Kilisenin ortadan kalkmış merkezi otoritenin yerini tutabilecek bir kurumsallaşmaya ve yayılmaya gidebilmesi, feodal ilişkiler ve toprak imtiyazları ile elde ettiği gelir sayesinde gerçekleşmiştir. Birçok manastır normal bir imtiyazlı zümrenin sahip olduğu topraklardan daha büyük topraklara hükmetmeye başlamıştır. Birçok yerde de imtiyazlı zümreler, sanki bir vakıfmış gibi, manastırlar kurarak bazı imtiyazlarını bu manastırlara devretmişlerdir. Kilise elde ettiği bu gelirle hızla kurumsallaşıp bir güç odağı haline gelmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Marks’a göre Asya Tipi Üretim Tarzı’na sahip olan ülkelerde kapitalizmin gelişmemesinin temel sebebi nedir?

Toprakların devletin mülkiyetinde olması

İçe kapalı bir ekonomiye sahip olmaları

Dış ticaret açığı vermeleri

Kar amacı gütmemeleri

Üretim verimliliğinin düşük olması

Açıklama:

Asya Tipi Üretim biçiminde toprak mülkiyeti imtiyazlı kimselerin ya da teşekküllerinin değil devletin elindedir. Merkezi devlet bu toprakları işletilmesini kişilere verebilmekte ancak bu kişiler Batı'dakinin aksine bu toprakları miras olarak bırakamamakta ve toprak tekrar devletin mülkiyetine geçmektedir. ATÜT tezi, bu nedenle, kapitalizm için gerekli olan sermaye birikiminin Doğu toplumlarında gerçekleşemediğini öne sürer. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Feodalizmin ademi merkezci yapısı içinde köylü, soylu ve asker arasındaki birliği hangi kurum sağlamıştır?

Krallıklar

Askeriye

Kilise

Parlamento

Beylikler

Açıklama:

Kiliseler ve manastırlar, toprağa dayalı bir üretimin gerçekleştiği feodal Avrupa’da bozulan otoriteyi yeniden tesis etmek için gayret göstermiştir. Ortak bir ahlak anlayışından yoksun kırsal kesime Hristiyanlık ve Latinlikle sentezlenmiş, kimi zaman da yerel pagan adetlerle kaynaşmış ortak bir ahlak anlayışı yerleştirmeye çalışmışlardır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Kilisenin ekonomik gücü hangi durumla birlikte azalmaya başlamıştır?

Eğitimde kilisenin tekelinin kırılması

Toplumsal yaşamın seküler kurumlar tarafından yönlendirilmeye başlanması

Protestanlık gibi yeni mezheplerin ortaya çıkması

İncilin diğer dillere çevrilmesi

Ulus devletlerin ortaya çıkması

Açıklama:

Protestanlık kurulmasına yol açan Reform hareketi, aynı zamanda Kilise’nin mülksüzleştirilmesi hareketinin de başlangıcını teşkil eder. Luther’in en önemli başarılarından birisi kilise örgütleme görevlerini Alman prenslerinin iktidarına devretmesidir. İngiltere’de ise VIII. Henry, kiliselere Anglikan hükümdar adına el koymuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Weber’e göre, kapitalizmin gelişiminde Protestan ahlakı hangi yönden etkili olmuştur?

İşçi sınıfının kontrol edilmesinde etkili olmuştur

İnsanlar arasındaki yardımlaşma duygusunu güçlendirmiştir

İktidar ile kilise arasındaki ayrımı ortadan kaldırmıştır

İnsanları çalışmaya ve sermaye biriktirmeye teşvik etmiştir

Ulus devletlerin kurulmasında itici güç olmuştur

Açıklama:

Weber’e göre, Protestan ahlakı, Katoliklikteki ya da benzeri başka inançlardaki "öte dünya"ya dair mükafat ya da ceza yerine "bu dünya"da gerçekleşecek bir mükafat ya da ceza beklentilerine yol açmıştır. Dünyevi işlerde başarılı olmanın getirdiği ekonomik birikim, kendi isteklerine düşkünlük ve lüks bir hayat sürmek yerine, temkinli ve gayretli bir meslek olarak görüldükçe, ahlaki olarak kabul edilebilir bulunmaktadır. Bu durum püriten ahlakı, kapitalist girişimin bir dayanağı haline getirmiş ve ona ahlaki zemin hazırlamıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi Weberci Protestan ahlakı tezine dönük eleştirilerden değildir?

Protestanlık yayılmadan kapitalizmin gelişmeye başlaması.

Katolik ülkelerde de kapitalizmin ortaya çıkması.

İskoçya gibi Kalvinist ülkelerde kapitalizmin gelişememesi.

Ekonomik akılcılık sadece Protestanlara özgü değildir.

Protestanlığın Katolikliği de dönüştürmesi.

Açıklama:

Protestanlığın genel çerçevesi hakkında bilgi sahibi olarak bu mezhebin modern dönem Batı toplumlarını nasıl dönüştürdüğünü analiz edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 92

Modern dönemde din için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tamamen etkisini yitirmiştir

Kamusal din olduğu durumlar vardır

Toplumların kendisini tanımlamasına yardım eder

Toplumdaki ahlak anlayışlarını dengeler

Toplumlar sekülerleşseler de varlığını sürdürür

Açıklama:

Modernlik, bireyleşme, akılcılaşma konularında genel bilgiler ışığında dinin modern toplumlardaki rolünü özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 93

‘Protestan ahlakı’ tezini eleştirenler için aşağıdakiler- den hangisi söylenemez?

Katolik bölgelerde de kapitalizm gelişmiştir

Her Protestan toplumda kapitalist birikim görülmez

Yahudilerde de sermaye birikimi görülür

Kapitalizm Protestanlıktan önce gelişmeye başlamıştır

Her toplumda püriten ahlak bulunabilir

Açıklama:

Feodalizmin ortaya çıkışını ve dinin feodal dönemdeki rolünü değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi Doğu ve Batı toplumlarını ayrıştıran nedenlerden biri değildir?

Protestan ahlakı

Burjuvaziye ortam sağlayacak kentlerin ortaya çıkışı

Standartlaşmış hukukun ortaya çıkışı

Özgür emek gücü

Ticaret

Açıklama:

Protestanlığın genel çerçevesi hakkında bilgi sahibi olarak bu mezhebin modern dönem Batı toplumlarını nasıl dönüştürdüğünü analiz edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi Weber’in genelde Doğu, özelde de İslam toplumları için söylediklerine uymaz?

Sermaye birikimi gerçekleşmemiştir

Püritenlik yoktur

Akılcı hukuk yoktur

Ticaret yoktur

Sivil toplum yoktur

Açıklama:

Feodalizmin ortaya çıkışını ve dinin feodal dönemdeki rolünü değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi Protestanlığın modern dönemi etkileme nedenlerinden biri değildir?

Sekülerleşmeye katkısı

Bireyselleşmeye katkısı

Bilimlerin gelişmesine katkısı

Akılcılaşmaya katkısı

Kapitalizme katkısı

Açıklama:

Protestanlığın genel çerçevesi hakkında bilgi sahibi olarak bu mezhebin modern dönem Batı toplumlarını nasıl dönüştürdüğünü analiz edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 97

“Modern” kelimesinin ilk tanımı ne zaman ortaya çıkmıştır?

Protestanlıkla

Sosyal bilimlerin gelişmesiyle

Roma’nın Hristiyanlığı kabul etmesiyle

Kapitalizmle

Feodal dönemin bitmesiyle

Açıklama:

Protestanlığın genel çerçevesi hakkında bilgi sahibi olarak bu mezhebin modern dönem Batı toplumlarını nasıl dönüştürdüğünü analiz edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 98

Feodal dönemde aşağıdaki hangi Katolik Kilisesi’nin kurumlar üzerine etkisi en büyük olmuştur?

Misyonerlerin

Manastırların

Yerel kiliselerin

Piskoposluğun

Papazların

Açıklama:

Feodalizmin ortaya çıkışını ve dinin feodal dönemdeki rolünü değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 99

Hristiyanlık için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Yoksul köylüler Hristiyanlığı hemen benimsedi

Roma İmparatorluğu Hristiyanlığı önceleri Yahudiliğin bir kolu saydı

Başlangıçta yekpare bir kilise mevcut değildi

Roma İmparatorluğu yıkıldıktan sonra onun kurumlarını kendi bünyesine taşıdı

Doğduğu merkezi başka bir yere taşıyan tek tanrılı dindi

Açıklama:

Modernlik, bireyleşme, akılcılaşma konularında genel bilgiler ışığında dinin modern toplumlardaki rolünü özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi feodalizmin doğmasının sebeplerinden biri değildir?

Roma İmparatoluğu’nın yıkılması ve merkezi idarenin çöküşü

Barbar kavimlerin Batı’ya göçü

Köleliğin ortadan kalması

Protestanlığın ortaya çıkışı

İmtiyazlıların toprak üzerinde hak ve yükümlülük edinmesi

Açıklama:

Feodalizmin ortaya çıkışını ve dinin feodal dönemdeki rolünü değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi Manoryalizm’de toprak sistemine göre doğru bir ifade değildir?

İmtiyazlı sınıfa ait toprak parçalarına “demesne” adı verilir.

Demesne’lerin gelirinden işleyen köylüler pay alabilir.

Arazi üç parçaya ayrılmaktadır.

Arazinin ikinci kısmı, köylülerin üründen belirli bir miktar imtiyazlı sınıfa verme ya da imtiyazlı sınıfın belirli bir hizmetini yerine getirme karşılığında köylülerin kendi geçimleri için işlettikleri topraklardır.

Serbest arazi parçalarını köylüler serbestçe kullanabilir.

Açıklama:

“Demesne” adı verilen, sadece imtiyazlı sınıfa ait olan toprak parçaları köylüler tarafından işlense de geliri tamamıyla imtiyazlı sınıfına aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 102

Tamamıyla bütüncül bir feodal toplumsal yapı ortaya çıkardığı “Feodal Toplum” adlı eserinde, hayli geniş bir “feodalizm” tanımı yapan tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Lucien Febvre

Karl Marx

Fernand Braudel

Immanuel Wallerstein

Marc Bloch

Açıklama:

Tamamıyla bütüncül bir feodal toplumsal yapı ortaya çıkardığı “Feodal Toplum” adlı eserinde, orta çağlarda hakim olan bir çok unsuru birden işin içine katarak, hayli geniş bir “feodalizm” tanımı yapan tarihçi Marc Bloch’dur.

Doğru Cevap: E

Soru 103

Hristiyanlığı yayma gayesiyle çeşitli mektuplar yazan ve mektupları Hristiyan teolojisinin ana kaynaklarından kabul edilen, Hristiyanlığın asıl kurucusu olarak kabul edilen din adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Pavlus

Saint Peter

John the Apostle

John the Baptist

Matthew the Apostle

Açıklama:

Hristiyanlğı yayma gayesiyle çeşitli mektuplar yazan ve mektupları Hristiyan teolojisinin ana kaynaklarından kabul edilen, Hristiyanlığın asıl kurucusu olarak kabul edilen din adamı Pavlus’dur.

Doğru Cevap: A

Soru 104

Sadece günahsız olanların kiliseye kabul edilmesi gerektiğini ileri süren, püriten bir inancı yaymaya çalışan topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Ariusçular

Pavlusçular

Nestoriuscular

Donatiler

Eusebius

Açıklama:

Sadece günahsız olanların kiliseye Kabul edilmesi gerektiğini ileri süren, püriten bir inancı yaymaya çalışan topluluk Donatilerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Aşağıdakilerden hangisi 16. yüzyılın başlarındaki reform hareketinin özelliklerinden değildir?

Katolik Kilisesi’ne karşı bir çıkış hareketidir.

Protestanlık diye ayrı bir mezhebin kurulmasına yol açmıştır.

Kiliselerin denetimlerinin seküler yöneticilere devredilmesini savunur.

Kilise’nin mülksüzleştirilmesi hareketinin de başlangıcıdır.

İncilin, Latince dışındaki yerel dillere çevrilmesine karşıdır.

Açıklama:

Reform Hareketi incilin Latince dışındaki yerel dillere çevrilmesini, eğitimin sekülerleşmesini, kiliselerin denetimlerinin seküler yöneticilere devredilmesini savunan bir harekettir.

Doğru Cevap: E

Soru 106

Toplumsallaşmanın ürettiği değerleri geri dönüşü olmayan bir süreç olarak tanımlayan ve buna “demir kafes” adını veren sosyolog kimdir?

Friedrich Hegel

Émile Durkheim

Max Weber

Karl Marx

Auguste Comte

Açıklama:

Toplumsallaşmanın ürettiği değerleri geri dönüşü olmayan bir süreç olarak tanımlayan ve buna “demir kafes” adını veren sosyolog Max Weber’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 107

Aşağıdakilerden hangisi Kalvinizim’in temel inançlarından değildir?

Her birey kendi kurtuluşunu ve helakını kendi belirler.

Dünyayı yaratan ancak işlerinin insanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı vardır.

Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmıştır.

İster kurtuluşa ersin isterse de helaka uğramış olsun, kişinin dünyadaki ödevi, Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmaktır.

İnsan için kurtuluş ancak Tanrı’nın merhametiyle mümkündür.

Açıklama:

Kalvinizime göre her bireyin kurtuluşu ve helakı Tanrı tarafından önceden belirlenmiştir. Kişinin çabaları bu kaderi değiştirmeye yetmez.

Doğru Cevap: A

Soru 108

İslami dünyayı bir çile yeri olarak görmekten ziyade dünyanın nimetlerinden olabildiğince istifade etmeyi meşru gören bir din olarak değerlendiren sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Auguste Comte

Georg Simmel

Karl Marx

Max Weber

Émile Durkheim

Açıklama:

İslami dünyayı bir çile yeri olarak görmekten ziyade dünyanın nimetlerinden olabildiğince istifade etmeyi meşru gören bir din olarak değerlendiren sosyolog Max Weber’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 109

Aşağıdakilerden hangisi Feodalitenin özelliklerinden değildir?

Belirli imtiyazlara sahip toprak ağaları, derebeyler veya soylular gibi imtiyazlı zümreler ile onlara tabi olan köylüler mevcuttur.

Hristiyanlık kilisesinin toprak üzerinde imtiyaz dağıtma, imtiyaz kazanma hakkı yoktur.

Toplumsal örgütlenme söz konusudur.

Toprağa dayalı bir “koruyan-korunan” ilişkisi vardır.

Ortaya çıkış sürecinde Roma İmparatorluğu’nun çöküşü etkili olmuştur.

Açıklama:

Feodalitede, Hristiyanlık Kilisesi de kimi zaman imtiyaz dağıtabiliyor ve kimi zaman da kendisi toprak üzerinde imtiyaz kazanabiliyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 110

Tek tanrılı dinler arasında kurucu merkezinden başka bir merkez edinen tek din aşağıdakilerden hangisidir?

Yahudilik

İslam

Hristiyanlık

Taoizm

Sihizm

Açıklama:

Tek tanrılı dinler arasında kurucu merkezinden başka bir merkez edinen tek din Hristiyanlıktır.

Doğru Cevap: C

Soru 111

I. Roma döneminde uygulanan bir sistemdir.
II. Daha çok kölelerin çalıştığı bir sistemdir.
III. Rekabet gücü olmayan köylülerden arazilerden alınıyor ve işleniyordu.
Yukarıda özellikleri verilen sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Manoryalizm

Kapitalizm

Feodalizm

Latifundium

Terra

Açıklama:

Arazilerin üç ayrı parçaya ayrıldığı Roma dönemindeki sistem manoryalizmdir. Latifundium da ise, rekabet gücü olmayan köylülerden araziler Romalı yöneticiler tarafından alınıyor, kölelerce işletiliyordu. Böylece zeytin, üzüm ve tahıl benzeri ürünler yetiştiriliyordu. Latifindium ile topraklar daha da genişletiliyor ve vergi sistemi de denetime sokuluyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 112

I. Roma İmparatorluğu’nun gücünü yitirmesi
II. Barbar istilalarının başlaması
III. Köleliğin yerine emek gücünün getirilmesi
Yukarıda bahsedilen olaylar aşağıdakilerden hangisinin doğmasına sebep olmuştur?

İmtiyazlı sınıf

Feodalite

Manoryalizm

Latifundium

İşçi sınıfı

Açıklama:

Barbar istilaların başlaması ile iç isyanların artması, toprağın kölelik anlayışından ziyade emek gücü ile işlenmesi, Roma’nın gücünü yitirmesi ile merkezi gücün zayıflaması feodalitenin doğuşuna sebep olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 113

Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi feodalitenin en doğru ve en kapsayıcı tanımıdır?

Toprağa dayalı bir örgütlenme ile yönetilen sisteme karşılık gelmektedir.

İdarenin ademi-merkeziyetçi olmasına dayalı bir sistemdir.

İmtiyazlı kesim ve toprağa bağlı köylüden oluşan bir sistemdir.

Vassal ve üst sınıfın çabalarına dayanan bir sistemdir.

Toprağın işleniş biçiminden ziyade hükmedenin soylu olmasını önemseyen bir sistemdir.

Açıklama:

Feodalite, toprağa dayalı ve toprağa sahip olan imtiyazlı kişilerin bulunduğu bir sistemdir. Vassal ve üst sınıflar da bulunmaktadır ancak feodalite temelde toprağı olan imtiyazlı bir grup ve toprağı işleyen köylüleri ifade etmektedir. En net anlatımla “koruyan-korunan” ilişkisine dayanan bir sistemdir.

Doğru Cevap: C

Soru 114

I. Tek tanrılı olmayan inançlara söylenir.
II. Latincede “kırsal” anlamına gelen bir kelimeden türemiştir.
III. Putperestliğe benzetilmektedir.
Yukarıda özellikleri verilen inanış aşağıdakilerden hangisidir?

Feodal

Machiavellivizm

Manoryalizm

Pagan

Protestan

Açıklama:

Pagan, yerel halktan tek tanrılı olmayan ve kültüre dayalı inançlarına verilen bir addır. Kimi zaman Tanrıları soyut olabilse de genel anlamda putperestliğe benzetilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 115

Orta Çağ’da kırsal kesim olarak adlandırılan kesimin Hristiyanlaştırılmasına aşağıdaki olaylardan hangisi zemin hazırlamıştır?

Kırsal kesime her zamankinden fazla para verilmesi

Papazların bölge bölge gezerek vaaz vermesi

Kiliselerin aynı zamanda bir eğitim kurumu işlevi görmesi

Kırsal kesimin tek Tanrıya inanma ihtiyacının olması

Feodal yöneticilerle güvene dayalı olarak kurdukları ilişki

Açıklama:

Orta Çağ’da kırsal kesimin Hristiyanlaşmasında iki önemli olayın rolü vardır. Birincisi, “koruyan-korunan” ilişkisi ile sürdürülen feodal yönetici kırsal kesim ilişkisidir. Bu ilişkide, imtiyazlı sınıf olan feodaller pagan adetlerinin yerine kilise fikirlerini önemseyerek kırsal kesimin de önemsemesini sağlamışlardır. İkinci önemli unsur ise şıklarda olmayan manastırlar ve bu manastırların faaliyetleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 116

Roma İmparatorluğu dönemi Pagan olan Roma ve Hristiyanlaşmış Roma olmak üzere ikiye ayrılabilir. Roma İmparatorluğu bu iki dönemi daha iyi ayrıştırmak için aşağıdaki terimlerden hangisini kullanmıştır?

Modernus

Büyük Roma

Seküler Roma

Yenilikçi

Reformist

Açıklama:

Hristiyanlaşmış Roma, bu döneme modernus adını vermiştir. Modernus kelimesi, düşünce anlamında Yunan değerlerin aktarılmasını ve Romalı tecrübesini içeren bir terim olması bakımından seçilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 117

I. Feodal ve hanedan güçleri arasında anlaşmazlıkların yaşanması
II. Haçlı Seferleri ile yeni ticaret yollarının bulunması
III. Avrupa’da yenilikçi siyasal fikirlerin gelişmesi
Yukarı bahsedilen etmenler aşağıdakilerden hangisinin doğmasına sebep olmuştur?

ATÜT

Kalvinizm Akımı

Aydınlanma Dönemi

Sekülerizm

Yakın Çağ

Açıklama:

Özellikle Fransa ve Amerika devrimleri ile yeni siyasal oluşumların yaşandığı bu dönemde siyasal anlaşmazlıkların da olması ile toplum akıl ile akılcılaşmaya önem vermeye başlamıştır. Toplum bu zaman diliminde sekülerleşmiş olsa dahi sekülerleşmeden bir siyasi oluşuma evrilme dönemi Aydınlanma Dönemi’ni yaratmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 118

Aşağıdakilerden hangisi akılcılaşmanın sonuçlarından biri değildir?

Tüm dünya halkının akılcı değerlendirme yapmaya başlaması

Avrupa’nın sanat alanında belirli türde daha iyi ilerleme kaydetmesi

Toplumsal normlar ile bireysel düşüncelerin çatışmaya başlaması

Rasyonel kararların ve ifadelerinin öneminin artması

Dine özgü kurumların otoritesinin güçlenmesi

Açıklama:

Akılcılaşma ile akılcı ve rasyonel düşüncenin önemi artmıştır. Akılcılaşmanın başladığı yer olan Avrupa belirli konularda üst düzeye erişebilmiştir. Akılcılaşma ile bireyler kilise etkisinden kurtularak daha özgür düşünmeye başlamış ve bunun sonucunda da toplumsal normlara uymayan fikirler geliştirmişlerdir. Ancak bu dönemde dini kurumların otoritesi artmamış aksine sarsılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 119

Aşağıdakilerden hangisi Kalvinizmi Hristiyanlıktan ayıran en önemi unsurdur?

Mutlak bir Tanrı vardır.

İnsan ancak Tanrı’nın merhameti ile kurtulabilir.

Ödül veya ceza yaşanılan dünyada alınır.

Her bireyin yaşamak zorunda olduğu bir kaderi vardır.

İnançlı kişi Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmalıdır.

Açıklama:

Kalvinizmin diğer inançlardan farklı, Tanrı’nın ödül veya cezayı vaat edilen “öte dünya” da değil de, şu anda yaşanılan dünyada veriyor oluşudur.

Doğru Cevap: C

Soru 120

Aşağıdakilerden hangisi Protestanlığın en büyük etkisi olarak kabul edilebilir?

İncil, Latince dışındaki dillere de çevrilmiştir.

Eğitim seküler bir hal almıştır.

Kiliselerin denetimini seküler kişiler yapmaya başlamıştır.

Kapitalizmin gelişimine zemin hazırlanmıştır.

Yoksul köylülerin ifade özgürlüğü artmıştır.

Açıklama:

Protestanlık, toplumsal ve ekonomik anlamda bir özgürleşme hareketiydi ancak dünyaya en büyük etkisi kapitalizme zemin hazırlaması olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 121

Aşağıdakilerden hangisi Feodalizmin doğuşuna yol açan temel nedenlerden biridir?

Roma İmparatorluğu’nun yıkılması

Hristiyanlığın Roma’da kurumsallaşmaya başlaması

Misyonerlik faaliyetleri

Aydınlanma Döneminin başlaması

Sömürgecilik hareketleri

Açıklama:

Feodalizmin doğuşuna yol açan nedenler arasında iki husus, önemli bir rol oynar. Bunlardan birincisi Roma İmparatorluğu’nun yıkılmasıdır. İkincisi ise bu yıkılışa da gerekçe gösterilen, literatüre “kavimler göçü” diye de geçen Doğu’daki çeşitli barbar Cermen kabilelerinin Batı’ya göç etmesinin ve Batı’yı istila etmesinin yarattığı karmaşadır.

Doğru Cevap: A

Soru 122

Arazinin üç parçaya ayrıldığı; parçalardan birinin imtiyazlı sınıfa, birinin işletilmek üzere köylülere ait olup diğer parçanın serbest olduğu sisteme ne ad verilir?

Latifundium

Manoryalizm

Monoteizm

Kapitalizm

Feodalizm

Açıklama:

Manoryalizm adı verilen sistemde, arazi üç parçaya ayrılmıştı. Bunlardan ilki “demesne” adı verilen, sadece imtiyazlı sınıfa ait olan toprak parçalarıydı. Bu topraklar köylüler tarafından işlense de geliri tamamıyla imtiyazlı sınıfa aitti. Arazinin ikinci kısmı, köylülerin üründen belirli bir miktar imtiyazlı sınıfa verme ya da imtiyazlı sınıfın belirli bir hizmetini yerine getirme karşılığında köylülerin kendi geçimleri için işlettikleri topraklardı. Son kısım ise serbest arazi parçalarıydı. Bu araziler için de imtiyazlı sınıfın belirli hakları vardı, ama köylüler bu arazileri serbestçe kullanabiliyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 123

“Feodal” kelimesi ilk kez hangi dilde kullanılmıştır?

Latince

İngilizce

Almanca

Fransızca

İtalyanca

Açıklama:

“Feodal” kelimesi, öncelikle, hukuki risalelerde eski dönemin yönetim tarzını ifade etmek üzere ilk kez Fransızcada kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 124

Feodal Toplum adlı eserinde, Orta Çağlarda hakim olan bir çok unsuru birden işin içine katarak, hayli geniş bir “feodalizm” tanımı yapan Fransız tarihçi kimdir?

Lucien Febvre

Fernand Braudel

Jacques Le Goff

Carlo Ginzburg

Marc Bloch

Açıklama:

Feodalizmin anlaşılması konusunda Marc Bloch önemli çalışmalarda bulunmuştur. Bloch, tamamıyla bütüncül bir feodal toplumsal yapı ortaya çıkardığı Feodal Toplum adlı eserinde, Orta Çağlarda hakim olan bir çok unsuru birden işin içine katarak, hayli geniş bir “feodalizm” tanımı yapmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 125

Aşağıdakilerden hangisi Kalvanizm’in beş temel ilkesinden biri değildir?

Dünyayı yaratan ancak işlerinin insanın akıl erdiremeyeceği mutlak bir Tanrı vardır.

Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmıştır.

İnsan için kurtuluş ancak Tanrı’nın merhametiyle mümkündür.

Kişinin dünyadaki ödevi, Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmaktır.

Her bireyin kurtuluşu ve helakı kendi çabasına bağlıdır.

Açıklama:

Kalvanizm’e göre her bireyin kurtuluşu ve helakı Tanrı tarafından önceden belirlenmiştir. Kişinin çabaları bu kaderi değiştirmeye yetmez.

Doğru Cevap: E

Soru 126

Aşağıdakilerden hangisi Weber’e göre Doğu’daki “yokluklar” dan biri değildir?

Ticari burjuvazinin gelişmesini sağlayacak kentlerin yokluğu

Sermaye birikiminin yokluğu

Akılcı bir hukukun yokluğu

Bereketli toprakların yokluğu

Sivil toplumun yokluğu

Açıklama:

Weber’e gore doğu toplumları ve özelde de İslam toprakları, sivil toplumun yokluğu; sermaye birikiminin yokluğu; ticari burjuvazinin gelişmesini sağlayacak kentlerin yokluğu; toplumun hukuki zeminini oluşturacak ve hakları standartlaştıracak akılcı bir hukukun yokluğu; püriten ahlakın yokluğu şeklinde sıralanabilen bir dizi “yokluk” olarak açıklanır. Bereketli toprakların yokluğu bu dizide yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 127

Katolik Kilisesi’nin feodal dönemle iç içe geçmiş yapısına tepki olarak doğmuş reform hareketine ne ad verilir?

Kalvanizm

Protestanlık

Sekülerizm

Kapitalizm

Akılcılık

Açıklama:

Protestanlık, Katolik Kilisesi’nin feodal dönemle iç içe geçmiş yapısına tepki olarak doğmuş, Hristiyanlık içinde bir reform hareketidir.

Doğru Cevap: B

Soru 128

Aşağıdakilerden hangisi Weber’in İslam’a dair fikirlerinden biri değildir?

İslam, dünyanın nimetlerinden olabildiğince istifade etmeyi meşru gören bir dindir

Askeri fetihlere dayalı olarak yayılmıştır

Püriten ahlak oldukça gelişmiştir

Şehvete düşkünlük ve lüks içinde yaşama isteği vardır

Tüccar sınıfı sermaye birikimini gerçekleştirecek akılcı bir örgütlenmeden yoksundur

Açıklama:

Weber’e göre, İslam, dünyayı bir çile yeri olarak görmekten ziyade dünyanın nimetlerinden olabildiğince istifade etmeyi meşru gören bir din olarak değerlendirir. Klasik Oryantalist bakışın ürünü olan şehvete düşkünlük ve lüks içinde yaşama isteği, Weber’in püriten bir ahlakın gelişmesine mâni olan unsurların başında yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 129

‘Toplumda hayatiyet bulan kültür, din, hukuk ve benzeri zihniyetler ve teşekküller, toplumda üretim ilişkilerini belirleyen maddi bir altyapının tezahürleri olarak ortaya çıkar’ düşüncesi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Max Weber

Karl Marx

Émile Durkheim

Immanuel Kant

Auguste Comte

Açıklama:

Marx’a göre toplumda hayatiyet bulan kültür, din, hukuk ve benzeri zihniyetler ve teşekküller, toplumda üretim ilişkilerini belirleyen maddi bir altyapının tezahürleri olarak ortaya çıkar. Dolayısıyla Marx, toplumu, bu üretim ilişkilerinin mahiyetinin belirlediği kanısındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 130

Aşağıdakilerden hangisi feodalizmin sona erdiği söylenen zamanı ifade eder?

On birinci ve on ikinci yüzyıllar

On ikinci ve on üçüncü yüzyıllar

On üçüncü ve on dördüncü yüzyıllar

On dördüncü ve on beşinci yüzyıllar

On beşinci ve on altıncı yüzyıllar

Açıklama:

Feodalizmin kabaca beşinci-dokuzuncu yüzyıllarda doğduğu, on beşinci ve on altıncı yüzyıllarda ise sona erdiği söylenmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 131

Aşağıdakilerden hangisi Roma döneminde daha çok Akdeniz civarlarında görülen ve köle emeğine dayalı çok büyük arazilerin işlenmesine dayalı sistemi ifade eder?

Manoryalizm

Latifundium

Demesne

Vassal

Fief

Açıklama:

Roma’nın çökmesinden sonra ortaya çıkan Manoryalizm sisteminde araziler üç parçaya bölünüyordu. Bunlardan ilki “demesne” denilen, sadece imtiyazlı sınıfa ait olan toprak parçalarıydı. Vassal, kimi zaman küçük çaplı da olsa asil olan, kimi zaman ise bir sözleşme ile asillere bağlı bulunan zümreye verilen isimdir. Fief ise hizmete dayalı mülk demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 132

Aşağıdakilerden hangisi feodalizmin temel özelliklerinden birisi değildir?

Taba haline getirilmiş köylü kesimi

Uzmanlaşmış savaşçılar sınıfının hakimiyeti

Köleliğin ortaya çıkışı

Ücret yerine hizmete dayalı mülkün yaygın kullanımı

İnsanı insana bağlayan itaat ve koruma bağları

Açıklama:

Roma İmparatorluğu’nun çökmesinden sonra, köleliğe dayalı üretim tarzı çözülünce emek güçlerini kullanan kesimler özgürleşmiş; ama toprağa bağlı kalmaktan kurtulamamışlardır. Batı’ya göçen barbarların ilkel üretim tarzları çözülmekte olan köleliğe dayalı sisteme eklemlenerek feodal ilişki tarzlarını doğurmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 133

Aşağıdakilerden hangisi özellikle feodalizmin anlaşılması konusunda çaba gösteren ve “Feodal Toplum” adlı eseri ortaya koyan tarihçidir?

Marc Bloch

Karl Marx

Aziz Pavlus

Aziz Benedict

Max Weber

Açıklama:

Karl Marx, sosyal bilimlere yaptığı katkıdan çok, komünizmin babası olarak bilinen düşünürdür. Aziz Pavlus’un mektupları Hristiyan teolojisinin ana kaynaklarından olduğundan, Pavlus Hristiyanlığın asıl kurucusu kabul edilir. Altıncı yüzyılda yaşamış olan Aziz Benedict, Batı Avrupa manastırları ile özdeşleştirilmektedir. Max Weber ise 1864-1920 yılları arasında yaşamış olan Alman düşünür, sosyolog, ekonomi ve politika uzmanıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 134

Aşağıdakilerden hangisi Latincede “kırsal” anlamına gelen bir kelimeden türeyen ve yerel halkların tek tanrılı olmayan ve kültlere dayalı inançlarını ifade eder?

Putperestlik

Ateizm

Deizm

Paganlık

Budizm

Açıklama:

Putperestlik de paganlığa benzer; ancak paganlıkta inanılan tanrılar soyut olabilir. Ateizm, tüm tanrılara ve ruhsal varlıklara olan metafizik inançları ve dinleri reddeden düşünce akımıdır. Deizm, tüm dinleri reddeden tek Tanrı inancıdır. Budizm’de ise bir yaratıcı Tanrı fikri yoktur.

Doğru Cevap: D

Soru 135

Aşağıdakilerden hangisi, Roma Kilisesi eliyle yaygınlaştırılmaya başlayan Hristiyanlığın, feodalizmin örgütlenme çabalarını kolaylaştırmasına yol açmıştır?

Papazlar

Kiliseler

Papalar

Manastırlar

Misyonerler

Açıklama:

Hristiyanlığa özgü bir yöntem olmasa da feodalleşen Avrupa’da manastırların edindikleri sosyal, ekonomik ve dinsel rol, feodal Avrupa’nın daha fazla ayakta kalmasını sağlayan unsurlardan birisidir.

Doğru Cevap: D

Soru 136

Aşağıdakilerden hangisi kapitalizmin doğuşu için gerekli alt yapıyı sağlayan başlıca nedendir?

Eğitimin sekülerleşmesi

Kilise denetimlerinin yöneticilere verilmesi

İncillerin yerel dillere çevrilmesi

Kiliseleri örgütleme görevinin yöneticilere devredilmesi

Kilise mülklerine el konulması

Açıklama:

Protestanlığın kurulmasına yol açan Reform hareketi; aynı zamanda Kilise’nin mülksüzleştirilmesi hareketinin de başlangıcını teşkil eder. Kilise mülklerine el konulması öyle sonuçlar doğurdu ki; neticede köylü mülksüzleşti. Bütün kaynaklar üretim uğruna seferber edilmeye başlandı. Bu da kapitalizmin uç vermesi için gerekli alt yapıyı sağladı.

Doğru Cevap: E

Soru 137

Aşağıdakilerden hangisi Kapitalist ruhun Protestan bireyin içinde bulunduğu çileci anlayıştan doğduğunu ileri süren düşünürdür?

Karl Marx

Martin Luther

Max Weber

Emil Durkheim

Niccolo Machiavelli

Açıklama:

Karl Marx, sosyal bilimlere yaptığı katkıdan çok, komünizmin babası olarak bilinen düşünürdür. Martin Luther, Almanya’da protest hareketi başlatan papazdır. Emile Durkheim, Weber’le aynı dönemde yaşayan ve sosyolojinin kurucuları arasında sayılan düşünürdür. Niccolo Machiavelli ise kiliseye karşı bağımsız ve toplumuna mutlak anlamda hükmeden bir hükümdar düşüncesini geliştiren devlet adamı ve siyasi bilimcidir.

Doğru Cevap: C

Soru 138

Aşağıdakilerden hangisi Kalvanizmin ilkelerinden biri değildir?

Kişinin çabaları kaderini değiştirebilir.

Mutlak bir Tanrı vardır.

Tanrı dünyayı kendi şanı için yaratmıştır.

Kişinin dünyadaki görevi Tanrı’nın şanını yüceltecek işler yapmaktır.

İnsan için kurtuluş, ancak Tanrı’nın merhameti ile mümkündür.

Açıklama:

Kalvanizme göre her bireyin kurtuluşu ve helakı Tanrı tarafından önceden belirlenmiştir. Kişinin çabaları bu kaderi değiştirmeye yetmez.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

18. yy İngiliz aydınlanma düşünürlerinden D. Hume dini hangi kavramla tanımlamaktadır?

Topluluk heyecanı

İnanç

Ruh

Kutsal

Korku

Açıklama:

18. yüzyılda İngiliz aydınlanma düşünürü D. Hume, dini “korku” ile tanımlıyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanıştır?

Batıda Latince “Religio” kökünden religion (din), bağlanma, korkma anlamlarına gelir.

Arapçada din, yargı, yol, ödev, borç karşılıklarında kullanılmaktadır.

Sosyolojik olarak din ile ilgili en önemli sorunlarından birisi onun toplumla olan ilişkisidir.

Dinler farklı ilkelere göre, ilkel-gelişmiş, evrensel-ulusal, gibi farklı şekillerde sınıflandırılagelmiştir.

Beşeri dinler ise toplumüstü vahiy gibi bir kaynağa dayalı dinlerdir.

Açıklama:

Beşerî dinler toplumların zamanla kendi şartları içinde oluşturdukları dinlerdir. İlahi dinler ise toplumüstü vahiy gibi bir kaynağa dayalı dinlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

.......... ele aldığı sorun gruplarından birisi, sosyal aktörlerdir. Bunlar sosyal kişiler, gruplar/örgütler ve kurumlar/kuruluşlardır. Burada sosyal kişi, felsefe
ve dinin soyut tekil olarak tanımladığı bio/psişik bir varlık olan insandan farklı olarak o toplumun kültürü tarafından inşa edilmiş insandır. Bir başka deyişle kültürün somutlaşmış, dolaşan bir örneğidir.
Boşluğa hangisi gelmelidir?

Teoloji

Sosyoloji

Felsefe

Psikoloji

Sosyal Psikoloji

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Sosyal aktörler sosyal kişiler, gruplar/örgütler ve kurumlar/kuruluşlardır.

Sosyal kişi, felsefe ve dinin soyut tekil olarak tanımladığı bio/psişik bir varlık olan insandan farklı olarak o toplumun kültürü tarafından inşa edilmiş insandır.

Yalnızca büyük düşünürler, siyasi liderler gibi bazı kişiler sosyal kişidir.

Sosyal kişiliğin oluşumunda fikri birikim, coğrafi şartlar, ekonomik imkânlar, siyasi ortam gibi pek çok faktörün etkisi vardır.

Gruplar ve örgütler de sosyal aktör tipi olarak değerlendirilmektedir.

Açıklama:

Sosyolojinin ele aldığı sorun gruplarından birisi, sosyal aktörlerdir. Bunlar sosyal kişiler, gruplar/örgütler ve kurumlar/kuruluşlardır. Burada sosyal kişi, felsefe
ve dinin soyut tekil olarak tanımladığı bio/psişik bir varlık olan insandan farklı olarak o toplumun kültürü tarafından inşa edilmiş insandır. Bir başka deyişle kültürün somutlaşmış, dolaşan bir örneğidir. Büyük düşünürler, siyasi liderler gibi bazı kişilerin bir önceliği bulunsa bile toplumdaki herkes bir sosyal kişidir. Bu sosyal kişiliğin oluşumunda fikri birikim, coğrafi şartlar, ekonomik imkânlar, siyasi ortam gibi pek çok faktörün etkisi vardır. Ama bunlar içerisinde en önemlilerinden
birisi şüphesiz dindir. Diğer bir sosyal aktör tipi, gruplar ve örgütlerdir. Gruplar, bir amaç etrafında oluşmuş fiili insan birliktelikleridir. Örgütler ise küçük-büyük grupların amaçlarından birisinin gerçekleştirilmesi için oluşturulmuş, yer, zaman, teknik ve tesisle donatılmış oluşumlardır. Şüphesiz tarih boyunca dinin bu olgu grubuyla da yakından bir ilişkisi vardır. Öncelikle kültürel olması bakımından din, şüphesiz kurumsal olgularla daha bir yakından ilgili olmuştur. Kaldı ki tarihi boyunca dünyevi insan birlikteliklerine etkisinin yanında, cemaat, din adamı sınıfı gibi yalnızca din tarafından oluşturulmuş gruplaşmalar yaşana gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

I. Gruplar, bir amaç etrafında oluşmuş fiili insan birliktelikleridir.
II. Örgütler küçük-büyük grupların amaçlarından birisinin gerçekleştirilmesi için oluşturulmuş, yer, zaman, teknik ve tesisle donatılmış oluşumlardır.
III. Kültürel olması bakımından din kurumsal olgularla yakından ilgili olmuştur.
IV. Tarihi boyunca dünyevi insan birlikteliklerine etkisinin yanında, cemaat, din adamı sınıfı gibi yalnızca din tarafından oluşturulmuş gruplaşmalar yaşana gelmiştir.
Yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

I ve II

I-II-III

II-III-IV

III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Diğer bir sosyal aktör tipi, gruplar ve örgütlerdir. Gruplar, bir amaç etrafında oluşmuş fiili insan birliktelikleridir. Örgütler ise küçük-büyük grupların amaçlarından birisinin gerçekleştirilmesi için oluşturulmuş, yer, zaman, teknik ve tesisle donatılmış oluşumlardır. Şüphesiz tarih boyunca dinin bu olgu grubuyla da yakından bir ilişkisi vardır. Öncelikle kültürel olması bakımından din, şüphesiz kurumsal olgularla daha bir yakından ilgili olmuştur. Kaldı ki tarihi boyunca dünyevi insan birlikteliklerine etkisinin yanında, cemaat, din adamı sınıfı gibi yalnızca din tarafından oluşturulmuş gruplaşmalar yaşana gelmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

............., bir yargı, olgu veya davranışı değerlendirmeye, yerini ve önemini belirtmeye yarayan ölçüttür. Salt sosyal ve dinî kökenli olabilirler.
..........., değer yüklenmiş eylem demektir. Gerçi ahlak insanın eylemleriyle bağlantılı olarak bunların iyi veya kötü oluşuna ait verilmiş değer yargılarını ve hatta yerine göre normları da ifade eder.
Boşluklara sırası ile hangileri gelmelidir?

Değer-Ahlak

Değer- Sosyal Ahlak

Ahlak- Sosyal Ahlak

Değer-Değer Yargısı

Toplumsal Değer-Toplumsal Ahlak

Açıklama:

Değer, bir yargı, olgu veya davranışı değerlendirmeye, yerini ve önemini belirtmeye yarayan ölçüttür. Salt sosyal ve dinî kökenli olabilirler (Aydın, 2010). Ama çoğu kere daha etkin değerler dinî din kaynaklı değerlerdir. Bütün beşerî davranışlarımızın ötesinde bir değerler sistemi bulunur. Bu insani davranış demek olan ahlakın da bir gereğidir. Ahlak, değer yüklenmiş eylem demektir. Gerçi ahlak insanın eylemleriyle bağlantılı olarak bunların iyi veya kötü oluşuna ait verilmiş değer yargılarını ve hatta yerine göre normları da ifade eder. Belki diğer alanlardan daha fazlasıyla din, ahlaki değerler üzerinde etkilidir. Çünkü bir kural ne kadar aşkın dayanaklara sahipse o kadar etkili olur.

Doğru Cevap: A

Soru 7

.........., sosyal kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ortaya çıkmış, süreklilik kazanmış, eş güdümlenmiş, oldukça onaylanmış ve yaygınlık kazanmış sosyal örüntü, rol ve ilişki yapısıdır.
Boşluğa hangi kavram getirilmelidir?

Dini kuruluş

Yapı

Organizasyon

Kurum

Kuruluş

Açıklama:

Kurum, sosyal kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ortaya çıkmış, süreklilik kazanmış, eş güdümlenmiş, oldukça onaylanmış ve yaygınlık kazanmış sosyal örüntü, rol ve ilişki yapısıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

I. Kurumlar kişilerin sosyal davranışlarını kolaylaştırırlar.
II. Kurumlar toplam kültürün istikrarlılığı ve eş güdümü için birer örnek olarak hizmet ederler.
III. Kurumların bir diğer işlevi de davranışları kontrol etme yönelimleridir.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da kurumların başlıca işlevleri arasındadır?

Yalnız I

Yalnız III

I-II-III

II-III

I-III

Açıklama:

Kurumların başlıca işlevleri şöyle sıralanabilir:
• Kurumlar kişilerin sosyal davranışlarını kolaylaştırırlar. Toplumun düşünce ve eylem tarzları, birey topluma girmeden önce büyük ölçüde düzenlenmiş ve planlanmıştır. Kişi herhangi bir şeyi nasıl yapacağını öğrenmek ve keşfetmek için zaman ayırmak zorunda değildir. Bunları toplumda hazır olarak bulur, belli rol ve ilişkileri ve bunları nasıl yerine getireceğini kurumlardan
öğrenir.
• Kurumlar toplam kültürün istikrarlılığı ve eş güdümü için birer örnek olarak hizmet ederler. Süreklilik, sağlamlık, dayanıklılık, insan davranışlarını istikrarlı ve uyumlu hâle getiren kurumlar sayesinde sağlanır.
• Kurumların bir diğer işlevi de davranışları kontrol etme yönelimleridir. Çünkü kurumlar toplumun sistemli ve ideal düzeyde beklentilerini içerirler. Kimin nereden ve nasıl hareket edeceği önceden belli olduğundan sapmanın ne olduğu da böylece bilinmiş olur. Sapma noktasındaki kanaatin genelliği de toplumsal baskıyı sağlar. Böylece kurumlar sadece belli ideal davranışları işaretlemekle kalmazlar, sapmayı ve sosyal bir baskı ile bunların telafisine de imkân sağlarlar.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Dinin aile ile ilişkisinin önemli kontak noktalarından birisi, ikisinin de ..................... kurumu olmalarıdır. Kontrol, tüm değişiklikler karşısında sosyal grubun yeni denge ve yapılara ulaşabilme sorunudur. Bir toplumun, değişimin sonunda hâlâ kendisi olarak kalabilmesi ve kendini koruyabilmesi bu denetlemeye bağlıdır. Bu işlevi ise din ve aile yapmakta, bu da söz konusu bu iki kurumu iş birliğine götürmektedir.
Boşluğa hangisi getirilmelidir?

Değerlendirme

Araştırma

Gözlem

İzleme

Kontrol ve denetleme

Açıklama:

Dinin aile ile ilişkisinin önemli kontak noktalarından birisi, ikisinin de kontrol ve denetleme kurumu olmalarıdır. Kontrol, tüm değişiklikler karşısında sosyal grubun yeni denge ve yapılara ulaşabilme sorunudur. Bir toplumun, değişimin sonunda hâlâ kendisi olarak kalabilmesi ve kendini koruyabilmesi bu denetlemeye bağlıdır. Bu işlevi ise din ve aile yapmakta, bu da söz konusu bu iki kurumu iş birliğine götürmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

.................. insan ihtiyaçlarının üretim, tüketim ve dağıtımını ihtiva ederse de bir diğer önemli anlamı, eldeki imkânların mevcut şartlara göre en ideal kullanımını demek olan tutumu ifade eder. Bu da toplumun arka planında yer alan, değerlere ve tabi bu arada dine dayanır.

İktisat

Sosyal Hizmet

Ekonomi

Din

Siyaset

Açıklama:

Ekonomi insan ihtiyaçlarının üretim, tüketim ve dağıtımını ihtiva ederse de bir diğer önemli anlamı, eldeki imkânların mevcut şartlara göre en ideal kullanımını demek olan tutumu ifade eder. Bu da toplumun arka planında yer alan, değerlere ve tabi bu arada dine dayanır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

18. yüzyılda İngiliz aydınlanma düşünürü D. Hume dini aşağıdaki kavramlardan hangisi ile tanımlamaktadır?

korku

heyecan

tutku

sevgi

özlem

Açıklama:

korku

Doğru Cevap: A

Soru 12

Klasik sosyolojinin kurucusu olan E. Durkheim'e göre din toplumun ürettiği hangi kavramdan doğmuştur?

inanç

kutsallık

adama

düşünme

hissetme

Açıklama:

kutsallık

Doğru Cevap: B

Soru 13

Marx, Durkheim’in görüşünü daha ileri götürerek dini toplumsal şartlardan biri
olan hangi kavrama bağlamıştır?

siyaset

sosyoloji

ekonomi

psikoloji

bilim

Açıklama:

ekonomi

Doğru Cevap: C

Soru 14

Batıda Latince “Religio” kökünden religion (din), aşağıdaki anlamlardan hangisine gelmektedir?

yargı

yol

ödev

bağlanma

borç

Açıklama:

bağlanma
Batıda Latince “Religio” kökünden religion (din), bağlanma, korkma anlamlarına
gelirken...

Doğru Cevap: D

Soru 15

Hiyerokrasinin hâkim olduğu yerlerde din, bireysel ruhi tatmine; siyasi makam sahiplerinin egemen olduğu yerlerde şekil ve kuralcılığa bürünmüştür. Buna göre, aşağıdaki düşünürlerden hangisine göre dinlerin başlangıçtaki pratikleri, dayandıkları hâkim zümreye göre şekil kazanmıştır?

Comte

Durkheim

Marx

B. Kidd

Weber

Açıklama:

Weber

Doğru Cevap: E

Soru 16

Yüksek tipli dinler aşağıdaki ilişkilerden hangisi üzerinde yoğunlaşmamıştır?

alıcı-satıcı

tanrı-kul

çocuk-ebeveyn

karı-koca

işçi-işveren

Açıklama:

alıcı-satıcı

Doğru Cevap: A

Soru 17

Sosyal kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ortaya çıkmış, süreklilik kazanmış, eş güdümlenmiş, oldukça onaylanmış ve yaygınlık kazanmış sosyal örüntü, rol ve ilişki yapısı aşağıdaki kavramlardan hangisi olarak tanımlanır?

kuruluş

kurum

grup

örgüt

topluluk

Açıklama:

kurum

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi kurumların başlıca işlevlerinden biridir?

Kurumlar toplam kültürün istikrarlılığı ve eş güdümü için birer örnek olamazlar.

Kurumlar sapmayı ve sosyal bir baskı ile bunların telafisine de imkân sağlamazlar.

Kurumlar kişilerin sosyal davranışlarını kolaylaştırırlar.

Kurumların davranışları kontrol edemezler.

Kurumlar, sürekliliği, sağlamlığı, dayanıklılığı sağlayamazlar.

Açıklama:

Kurumlar kişilerin sosyal davranışlarını kolaylaştırırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdaki düşünürlerden hangisine göre modern kültürün biricik ekonomik modeli olan kapitalizm dinin Protestan yorumu olan, Allah için çok çalışma ama israf etmeme ilkeleri arasında toplanan servet ile doğmuştur?

F. de Coulanges

B. Kidd

Durkheim

Weber

Marx

Açıklama:

Weber

Doğru Cevap: D

Soru 20

Siyaset, kamu düzenini sağlama ve genel yönetimi gerçekleştirme görevini yerine
getiren bir temel kurumdur. Bu hâliyle de insanlığın varlığıyla paralel bir olgudur.
Diğer kurumlar gibi bu temel kurumun altında düzinelerle alt kurum sıralanır. Aşağıdakilerden hangisi bu alt kurumlardan biri değildir?

Siyasal liderlik

partiler

seçim sistemi

bürokrasi

eğitim sistemi

Açıklama:

eğitim sistemi

Doğru Cevap: E

Soru 21

18. yüzyılda İngiliz aydınlanma düşünürü D. Hume, dini ne olarak tanımlamıştır?

Sevgi

Saygı

Korku

İnanç

İbadet

Açıklama:

-
18. yüzyılda İngiliz aydınlanma düşünürü D. Hume, dini “korku” ile tanımlıyordu.Buna göre doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdaki sosyologlardan hangisi dini tek yönlü olarak düşünmüştür ?

Augustinus

Xenophanes

Weber

Coulanges

Kidd

Açıklama:

-
Batıda Augustinus’den Comte’a, Marx’tan Durkheim’a kadar, konuyu ele alan düşünürlerin bazıları toplumun dine, bazıları da dinin topluma etkisini savunmuşlardır. Hâlbuki etki tek yönlü değil, karşılıklıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi sosyolojinin ele aldığı sorun gruplarından birisi olan sosyal aktörler arasında yer almaz ?

Sosyal kişiler

Gruplar

Örgütler

Kurumlar

Dernekler

Açıklama:

-
Sosyolojinin ele aldığı sorun gruplarından birisi, sosyal aktörlerdir. Bunlar sosyal kişiler, gruplar/örgütler ve kurumlar/kuruluşlardır. Burada sosyal kişi, felsefe ve dinin soyut tekil olarak tanımladığı bio/psişik bir varlık olan insandan farklı olarak o toplumun kültürü tarafından inşa edilmiş insandır. Bir başka deyişle kültürün somutlaşmış, dolaşan bir örneğidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

''.............değer yüklenmiş eylem demektir.''
Yukarıda boş bırakılan alana aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir ?

Etik

Değer

Ahlak

Yargı

Olgu

Açıklama:

-
Ahlak, değer yüklenmiş eylem demektir. Gerçi ahlak insanın eylemleriyle bağlantılı olarak bunların iyi veya kötü oluşuna ait verilmiş değer yargılarını ve hatta yerine göre normları da ifade eder. Belki diğer alanlardan daha fazlasıyla din, ahlaki değerler üzerinde etkilidir.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Aile'nin özellikleri arasında yer almaz?

Biyolojik ilişki sonucu oluşur.

Toplumsallaşma sürecinin ilk ortaya çıkar.

Karşılıklı ilişkiler belli kurallara bağlanır.

Maddi ve manevi zenginlikleri kuşaktan kuşağa aktarır.

Tek yönlü bir olgudur.

Açıklama:

-
Ailenin, kesin ve evrensel boyutlu bir tanımı yerine, belli özelliklerini sıralayan bir açıklaması yapılabilir ve şöyle denebilir: Aile, biyolojik ilişki sonucu insan türünün devamını ve bununla bağlantılı olarak cinsel hayata meşruiyet sağlayan, toplumsallaşma sürecinin ilk ortaya çıktığı, karşılıklı ilişkilerin belli kurallara bağlandığı, o güne dek toplumda oluşturulmuş maddi ve manevi zenginlikleri kuşaktan kuşağa aktaran, biyolojik, psikolojik, ekonomik, sosyal, hukuksal vb. yönleri bulunan toplumsal bir birimdir (Sayın, 1990, 2). Bu tasvirden de anlaşılacağı üzere aile çok yönlü bir olgudur ve toplumda pek çok işlevlere sahiptir.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Dinin aile ile ilişkisinin önemli kontak noktalarından biri aşağıdakilerden hangisidir ?

Kontrol

Yargı

Değer

Düzen

Etik

Açıklama:

Dinin aile ile ilişkisinin önemli kontak noktalarından birisi, ikisinin de kont-rol ve denetleme kurumu olmalarıdır. Kontrol, tüm değişiklikler karşısında sosyal grubun yeni denge ve yapılara ulaşabilme sorunudur. Bir toplumun, değişimin sonunda hâlâ kendisi olarak kalabilmesi ve kendini koruyabilmesi bu denetlemeye bağlıdır.Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi yüksek tipli dinlerin özellikleri arasında yer almaktadır ?

Aile ve din birbirinden ayrılamamıştır.

Aile kutsal olmayan bir oluşumdur.

Aile dini büyük bir ölçüde şekillendirmektedir.

Çok tanrılı inançlara sahip site toplumlarıdır.

Aile kurumu dinden daha güçlüdür.

Açıklama:

a) Toplumsal şartların ürünü olan dinlerde aile ve din, birbirlerinden yeterince ayrılmamışlardır. Bundan dolayı da hangisinin hangisini etkilediğini belirlemek bile zordur. Çünkü diğer kurumların etkisi ve belirleyiciliği konusunda olduğu gibi sosyal yapının önemli bir unsuru olan aile dini de büyük çapta belirleyip şe-killendirmektedir. Bunun en somut örneği çok tanrılı inançlara sahip site toplum-larıdır. Bu toplumlarda aile kurumu dinden daha güçlüdür, dolayısıyla da ailenin dini belirlemesi daha bir ön plandadır. Burada ailenin pek çok motifi kutsal hâle gelmiştir. Aile reisi, atalar ruhu, ocak, evin belli köşeleri kutsaldır. Burada, doğum Tanrısı, Bereket Tanrısı, gibi her şeyin bir Tanrısı vardır. Özel-likle bir Tek Tanrılı din mesajı ulaşmamış bu toplumlarda aile, kendi yapısına uygun bir kült oluşturmuş, buna uygun bir din geliştirmiştir. Aynı zamanda dinî bir nitelik taşıyan ocak kültü, atalar kültü bunun tipik bir örneğidir. İlk bakışta burada din aileyi kutsallaştırıyor gibi görünüyor ve etki dinden geliyor izlenimini veriyorsa da gerçek bunun aksinedir. Din kendini ailenin temel ögelerinin içinde bulmuş, Tanrının yerini baba, aşkın ibadetlerin yerini ise ata kültü almıştır. b) Yüksek tipli dinlerde ise aile kutsal olmayan bir oluşumdur. Yani burada bir din ve bir de bunun dışında dinî yüklemelere sahip olsa bile sosyal bir grup ve kurum olarak aile vardır. İki ayrı özerk alan oluşturmaları nedeniyle de karşılıklı ilişkiler söz konusudur (Mensching, 1951, 92).Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Kamu düzenini sağlama ve genel yönetimi gerçekleştirme görevini yerine getiren bir temel kurum aşağıdakilerden hangisidir ?

Siyaset

Din

Sosyoloji

Yönetim

Ekonomi

Açıklama:

Siyaset, kamu düzenini sağlama ve genel yönetimi gerçekleştirme görevini yerine getiren bir temel kurumdur. Bu hâliyle de insanlığın varlığıyla paralel bir olgudur. Diğer kurumlar gibi bu temel kurumun altında düzinelerle alt kurum sıralanır. Siyasal liderlik, partiler, seçim sistemi, oylama, baskı grupları, bürokrasi, bunlar-dan bazılarıdır.Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Gayriresmî olarak evde ve genel kültür olarak çevrede, resmi olarak da toplumun karmaşık eğitimsel düzenlemelerinde gerçekleştirilen sistemli bir sosyalizasyon sürecine ne denir ?

Kültür aktarması

Öğretim

Siyaset

Eğitim

Bilgi aktarması

Açıklama:

-
Eğitim “gayriresmî olarak evde ve genel kültür olarak çevrede, resmi olarak da toplumun karmaşık eğitimsel düzenlemelerinde gerçekleştirilen sistemli bir sosyalizasyon sürecidir.''

Doğru Cevap: D

Soru 30

'' Kendim iyi bir din eğitimi almadım ama çocuklatımın dindar olmasını istiyorum '' diyen birinin kaygısının temeli aşağıdakilerden hangisidir ?

Güvensizlik ile oluşan sorunun din ile aşılabileceği

Bilgisizlik iile oluşan sorunun okuma ile giderilebileceği

Geçmiş ile oluşan sorunun gelecek ile çözülebileceği

Korku ile oluşan çaresizliğin inanç ile yok olacağı

Bilginin sevgi ile oluşabileceği

Açıklama:

Dünyanın hemen her yerinde çocukların velilerince dinî eğitimden geçirilme-leri salt dindar bir nesil yetiştirmenin ötesinde ciddi bir sosyalleştirme çabasını ifade etmektedir. Bundan dolayıdır ki günümüzde “Kendim iyi bir din eğitimi almadım ama çocuklarımın dindar olmasını istiyorum” diyen pek çok kişiye rast-lanmaktadır. Bu kaygının temeli sıradan bir sosyalleşme sürecinin sonucuna du-yulan güvensizlik ve bu sorunun din ile aşılabileceği düşüncesidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Dini sırf bir aşkınlık alanı olarak gören disiplin hangisidir?

Felsefe

Sosyoloji

Antropoloji

Edebiyat

Teoloji

Açıklama:

Felsefe din'i sadece bir aşkınlık alanı olarak görür.
Doğu cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Dini ''korku''ile tanımlayan İngiliz Aydınlanma düşünürü kimdir?

Durkheim

Marx

D.Hume

Gramsci

Hall

Açıklama:

Dini ''korku'' olarak gören düşünür D.Hume'dur.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

''Din, insanın kendi sınırlılığını ideal bir varlıkla karşılama eğiliminden doğan bir projeksiyon sistemidir'' diyen düşünür kimdir?

Durkheim

D.Hume

Marx

Feuerbach

Gramsci

Açıklama:

Soru kökünde geçen düşünce Feuerbach'a aittir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Dinlerin başlangıçtaki pratikleri bile dayandıkları hakim zümreye göre şekil almıştır düşüncesine sahip olan düşünür kimdi?

Marx

Coulanges

Kidd

Dukheim

Weber

Açıklama:

Belirtilen düşünce Weber'e aittir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi dini toplumsal şartların bir ürünü olarak gören düşünürlerden biri değildir?

B.Kidd

Comte

Durkheim

Weber

Marx

Açıklama:

B.Kidd bu grupta yer almayan bir düşünürdür.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi toplumların din tarafından oluşturulduğunu ileri süren düşünürlerden biridir?

Comte

Durkheim

Hume

Coulanges

Marx

Açıklama:

Coulanges bu düşünceye sahip bir düşünürdür.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi en eski dini yerleşimlerden biri değildir?

Delphi

Benares

Sayda

Mekke

Roma

Açıklama:

Sayda eski ve dini bir yerleşim yeri değildir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Kamu düzenini sağlama ve genel yönetimi gerçekleştirme görevini yerine getiren kurum hangisidir?

Din

Aile

Ekonomi

Siyaset

Kültür

Açıklama:

Belirtilen tanımlama ''siyaset''kurumuna aittir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Modern siyaset sosyolojisinin kurucusu kimdir?

Durkheim

Weber

Comte

Hume

Foucault

Açıklama:

Modern siyaset sosyolojisinin kurucusu Weber'dir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

I. Comte,
II. Durkheim
III. Marx
Yukarıdaki düşünürlerin hangileri dini her hâliyle toplumsal şartların bir ürünü saymışlar ve her şeyi bu çerçevede açıklamaya çalışmışlardır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I,III

I,II,III

Açıklama:

Comte, Durkheim ve Marx gibi düşünürler, dini her hâliyle toplumsal şartların bir ürünü saymışlar ve her şeyi bu çerçevede açıklamaya çalışmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

I. F de Coulanges,
II. B. Kidd
III. Hume
Yukarıdaki düşünürlerden hangisi toplumların din tarafından oluşturulup geliştirildiğini ileri sürmüşlerdir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I,II

I,II,III

Açıklama:

18. yüzyılda İngiliz aydınlanma düşünürü D. Hume, dini “korku” ile tanımlıyordu. İnsanın değişik varlıklardan korkması onu, bunların üstesinden gelebilecek bir varlık tasarımına götürmüş ve böylece Tanrı inancı doğmuştur. Oysaki F. de Coulanges, B. Kidd, gibi bazı düşünürler ise toplumların din tarafından oluşturulup geliştirildiğini ileri sürmüşlerdir. Bu yaklaşıma göre din, bütün toplumların her türlü kültürel basamağında şekillendirici bir zihniyet faktörüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 42

I. Toplumsal şartların ürünü olan dinler
II.Yüksek tipli dinler
III. İlahi dinler
IV. Toplumsal şartların ürünü olmayan dinler
Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri “Toplum üstü vahiy gibi bir kaynağa dayalı dinlerdir.” tanımına uymaktadır?

I,II

I,II,III

II,III,IV

III,IV

I,II,III,IV

Açıklama:

Toplumsal şartların ürünü olan dinler, hem ortaya çıkışları hem de gelişmeleri
bakımından, mevcut toplumsal ihtiyaç ve şartlara dayanırlar.
Toplumsal şartların ürünü olmayan (İlâhi) dinler ise toplumsal ihtiyaçları gözetse bile kaynak toplum üstü olduğundan toplumu kendine göre yeni baştan şekillendirirler.

Doğru Cevap: C

Soru 43

I. Kişilerin sosyal davranışlarını kolaylaştırırlar.
II. Toplam kültürün istikrarlılığı ve eş güdümü için birer örnek olarak hizmet ederler.
III. Davranışları kontrol etme yönelimleri vardır.
IV. Kurumlar sadece belli ideal davranışları işaretlemekle kalmazlar, sosyal bir baskı ile bunların telafisine de imkân sağlarlar.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri kurumların işlevlerindendir?

I,II

I,II,III

I,II,III,IV

III,IV

II,III,IV

Açıklama:

Seçeneklerin tümü kurumların işlevleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Hangisi Din ile Aile arasındaki ilişkiye ait doğru değildir?

Aile, din tarafından meydana getirilmiştir.

Din ile aile arasında karşılıklı dinamik bir ilişki vardır.

Din aileyi, aile dini etkilemiş, tarih boyunca birbirlerini kollaya gelmişlerdir.

Aralarındaki etkileşimin yönü ve derecesi ,dinin toplum üstü bir kaynağa dayanıp dayanmamasına bağlı olarak değişmiştir.

Bütün tek tanrılı dinler aile ile yakından ilgilenmiş ve bu konuda bazen şaşılacak kadar ayrıntılara inen belli esaslar getirmişlerdir.

Açıklama:

Aile, önemli etkileşimlerine rağmen şüphesiz din tarafından meydana getirilmemiştir. Ancak din ile aile arasında karşılıklı dinamik bir ilişki vardır, din aileyi, aile dini etkilemiş, tarih boyunca birbirlerini kollaya gelmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

I. İslam’da sünnet olma,
II. Hristiyanlıkta vaftiz,
III. Dini Bayram ziyaretleri,
Yukarıdakilerden hangileri dinî içerikli sosyalleşme örneklerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I,II

I,II,III

Açıklama:

Din, doğumdan ölüme, düğünden bayrama kadar aile ile ilgili hemen önemli bütün olaylarda yer almaktadır. Mesela doğumlar, dinî ayin icrasıyla gerçekleşen bir sosyal olgudur. Çocuk dinî törenlerle sosyalleşir. Mesela İslam’da sünnet olma, Hristiyanlıkta vaftiz, dinî içerikli sosyalleşme örnekleridir. Cinsiyet farkına dayalı ritüellerin önemli bir kısmının din kökenli olduğu görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Hangi sosyoloğa göre dinin öznesi olan kutsallık bir kamu olgusudur?

Weber

Durkheim

B. Malinowski

Fichter

Comte

Açıklama:

İnsanlık tarihinin başından beri dinin ilgili olduğu alanlardan birisi şüphesiz siyaset olmuştur. Ünlü sosyolog Durkheim’a göre dinin öznesi olan kutsallık bir kamu olgusudur. Yukarıda da belirtildiği üzere siyaset ise kamusalın en önemli açılımlarından biridir. Böylece din ve siyaset arasında aynı düzlemi paylaşmaktan doğan bir ilişki vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Eğitime ilişkin doğru bilgi değildir?

Eğiten ve eğitilen ayrımı, eğitim olgusunun özelliklerinden birisidir.

Eğitim kurumu en azından potansiyel olarak, her toplumda vardır çünkü bireyin topluma uyarlanması ve dolayısıyla toplumun sürekliliğinin sağlanması temel bir işlevdir.

Eğitim, bireyin, toplumun istek ve beklentilerine uyacak şekilde, planlı-plansız, bilinçli olarak ya da olmayarak kendi kültüründen etkilenmesi ve bir değişime uğraması durumudur.

Tüm kurumlar gibi eğitim de bir toplumsal zemin üzerine oturur, onun eğilim ve beklentilerine göre işler.

Eğitim, bir olgu olarak daha genel ve kapsayıcı bir biçimde “ebeveyn, hoca ve ustaların, çocukları sosyal hayata hazırlamak için yaptıkları, sosyal içerikli planlı ve bilinçli faaliyetlerdir.

Açıklama:

Eğitimin ikinci özelliği planlı ve bilinçli olmasıdır. Bu özellik, eğitimi, benzer süreçlerden ve özellikle genel anlamdaki sosyalizasyon ve kültürlemeden ayırır. Sosyal antropologlara göre kültürleme, bireyin, doğumundan ölümüne kadar, toplumun istek ve beklentilerine uyacak şekilde, planlı-plansız, bilinçli olarak ya da olmayarak kendi kültüründen etkilenmesi ve bir değişime uğraması durumudur (Güvenç, 1984, 131). Eğitim bu sürecin planlı ve bilinçli olan kısmının adıdır. Yani eğitim, kültürleme veya sosyalizasyondan, veren açısından planlı, alan açısından bilinçli iradeli olmakla ayrılır. Dolayısıyla “C” seçeneğinde verilen tanım kültürlemenin tanımıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

I. Cemaat olgusu,
II. Ortak ibadet şekilleri,
III. Öğüt verme,
IV. Vaaz
Yukarıdaki hangi eylemler birer dinî işlem oldukları kadar, aynı zamanda eğitim tarzlarıdır?

I,II

I,II,III

I,II,III,IV

III,IV

II,III,IV

Açıklama:

Yüzyıllar boyu toplumlar din tarafından eğitilip olgunlaştırılmışlardır. Bugün bile pek çok dinî alt kurum, genelde sekülerlik üstüne kurulu modern yapılarda bile eğitim işlevini yerine getirmeye devam etmektedir. Mesela cemaat olgusu, ortak ibadet şekilleri, öğüt verme, vaaz gibi eylemler birer dinî işlem oldukları kadar, aynı zamanda eğitim tarzlarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Din ve ekonomi arasındaki ilişkiyi en iyi kuran kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tutum ahlakı

Tüketim

Üretim

Dağıtım

Servet

Açıklama:

Din ve ekonomi bağlantısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi dinin aileye verdiği doğrudan bir destek değildir?

Zinayı günah saymak.

Nikâhı kutsal kabul saymak ve teşvik etmek.

Çocuklardan, ebeveynlerine saygılı olmalarını istemek.

Aile bireylerinin hayatını kolaylaştırmak.

Ebeveynlerden, çocukları arasında adaletli davranmalarını istemek.

Açıklama:

Dinin aile, ailenin din üzerindeki etkisini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi din-ekonomi ilişkisinin ortak bir olgusudur?

Neslin devamını sağlama

Sosyalleşme sağlama

Kamu düzenini sağlama

Tutum ahlakı oluşturma

Dayanışma duygusunu güçlendirme

Açıklama:

Din ve ekonomi bağlantısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi din ve ailenin ortak işlevidir?

Tutum ahlak oluşturma

Kontrol ve denetleme

Meşruiyet sağlama

Güç kazandırma

Sosyalleştirme

Açıklama:

Dinin aile, ailenin din üzerindeki etkisini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi aileyi tanımlayan bir nitelik değildir?

İnsan soyunun devamını sağlar

Toplumsallaşma sürecine katkıda bulunur

İnsanın cinsel hayatına meşruiyet kazandırır

Kültün kuşaktan kuşağa aktarılmasına katkıda bulunur

İnsan hayıtında rasyonel verim sağlar

Açıklama:

Dinin aile, ailenin din üzerindeki etkisini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi kurumların özelliklerinden biri değildir?

Bir amaç gerçekleştirmeye yöneliktirler

Diğer olgularla eşgüdümlenmiş ve örgütlenmiş yapılardır

Göreceli bağımsızlığa sahiptirler

Oldukça süreklilik kazanmış yapılardır

Organizeli insan birliktelikleridir

Açıklama:

Dinin eğitim kurumuyla karşılıklı etkileşimlerini sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Durkheim dini aşağıdakilerden hangisi ile tanımlamaktadır?

Korku

Ümit

Kutsallık

Tanrı

Sevgi

Açıklama:

Din ve siyasetin karşılıklı etkileşimlerini analiz edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Din-Toplum ilişkisinde aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

İkisi de birbirini etkilemez

Yalnızca toplum dini etkiler

Yalnızca din toplumu etkiler

Her ikisi de birbirini etkiler

Din toplumu etkilemez

Açıklama:

Din ve toplum arasındaki ilişkinin genel çerçevesini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 57

I. Dini, toplumsal şartların bir ürünü olarak tanımlamıştır. II. Ona göre dinin kaynağı bizzat toplumun kendisidir, bir başka deyişle bireysel korku değil, topluluk heyecanı veya ruhudur. III. Ona göre din toplumun ürettiği kutsallıktan doğmuştur. IV. Ona göre din, insanın kendi sınırlılığını ideal bir varlıkla karşılama eğiliminden doğan bir projeksiyon sistemidir. Din ve toplum arasındaki ilişki kapsamında, E. Durkheim’a ilişkin olarak yukarıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Din, insanın özlük alanına ilişkin bir sorundur. Çünkü insan gerçek varlığının farkına onun kucağında varmış, kendisi ve çevresi hakkında ilk derli toplu açıklamayı onda bulmuştur. Ne var ki bu tarihî önemine rağmen din üzerinde pek çok tartışma yapılmış, bir yığın eksik görüş de ileri sürülmüştür. Bu görüşlerin önemli bir kısmı Batılı düşünürlerin din üstüne yaptıkları genellemelere dayanmaktadır. Bu düşünürler dini önce ilâhî kaynaktan soyutlayıp sonra onu akıl yoluyla ya insanın temel eğilimlerinden (hatta zaaflarından) türetmeye ya da toplumsal fonksiyonlara indirgemeye çalışmışlardır.
Bu çerçevede felsefe dini sırf bir aşkınlık alanı olarak düşündü. Yani din bütünüyle insanın içkin yetenekleri içinde olup bitiyordu. Mesela 18. yüzyılda İngiliz aydınlanma düşünürü D. Hume, dini “korku” ile tanımlıyordu. İnsanın değişik varlıklardan korkması onu, bunların üstesinden gelebilecek bir varlık tasarımına götürmüş ve böylece Tanrı inancı doğmuştur. Söz konusu inanç da çok tanrıcılıktan tek tanrıcı anlayışa doğru bir gelişme göstermiştir (Gökberk, 1980). Daha sonra Feuerbach bu çizgiyi daha belirgin hâle getirmiştir. Düşünüre göre din, insanın kendi sınırlılığını ideal bir varlıkla karşılama eğiliminden doğan bir projeksiyon sistemidir. Tabii aynı yoruma göre din insanın doğa güçlerini kontrol altına alıp korkularını aşabildiği zaman da çözülür.
Klasik sosyolojinin kurucusu olan E. Durkheim, bu içkin açıklama düzleminde dini, toplumsal şartların bir ürünü olarak tanımlamıştır. Ona göre dinin kaynağı bizzat toplumun kendisidir, bir başka deyişle bireysel korku değil, topluluk heyecanı veya ruhudur. Bir başka deyişle Durkheim’a göre din toplumun ürettiği kutsallıktan doğmuştur. Dinin tasarıları, toplumların karakterini temsil eden birer sembolden, Tanrı veya kutsal fikirleri de topluluğun kişileşmesinden başka bir şey değildir. Marx, Durkheim’in bu görüşünü daha ileri götürerek dini toplumsal şartlardan biri olan ekonomiye bağladı. Üstelik Marx daha önceki teorilerin “korku ve ümit” lerini de işin içine sokarak onu bir “teselli aracı” olarak gördü.
Bu yaklaşımların bugün, ne sosyolojide ne de din bilimlerinde bir geçerliliği vardır. Yani dini, ne akıl yoluyla insanın belli duygu ve zaaflarından türetebiliriz ne de toplumsal şartlara indirgeyebiliriz. Çünkü insanların korkularını yendiği, toplumsal ve ekonomik şartların önemli değişimler geçirdiği çağımızda güçlenerek devam ediyor. Yukarıdaki görüşlerin önemli eksiği, dinin özünü kavrayamayışı ve belli niteliklerinin çevresinde dönüp durmasıdır.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, din ve toplum arasındaki ilişki kapsamında, E. Durkheim’a ilişkin olarak seçenekler I, II ve III’de yer alan ifadeler doğrudur, dolayısıyla doğru cevap D’dir. Seçenek IV’de yer alan ifade ise Feuerbach ile ilişkilidir. Feuerbach’a göre din, insanın kendi sınırlılığını ideal bir varlıkla karşılama eğiliminden doğan bir projeksiyon sistemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

I. Dinlerin sınıflandırılması çeşitli problemlere yol açmıştır.
II. Dinlerin çeşitli sınıflandırılma biçimleri olmuştur.
III. Beşeri dinlerin toplum tarafından oluşturulduğu varsayılır.
IV. İlahi dinler, toplumun ihtiyaçlarını karşılamamaktadır.
Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur ?

I, II ve III

II ve III

I ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Dinlerin belirli şekillerde sınıflandırılması zor olsa dahi, dinlerin sınıflandırılması alanyazında problem olarak görülmemektedir. İlahi dinlerin kaynağı toplum üstü olsa dahi toplumun ihtiyaçlarını karşılamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdaki sözlerden hangisi din kaynaklı değerlerden birine karşılık gelmemektedir?

Kendine yapılmasını istemediğin bir şeyi başkasına yapma.

Başkalarının kusurlarını örtmede gece gibi ol.

Bir elin verdiğini diğer el bilmesin.

Kolaylaştırın, güçleştirmeyin. Müjdeleyin, nefret ettirmeyin.

Ağzında bal olan arının kuyruğunda iğnesi vardır.

Açıklama:

A, B, C ve D şıkkındaki sözler merhameti, alçakgönüllü olmayı, affetmeyi ve kolaylaştırmayı överken E şıkkındaki söz tatlı söz söyleyen veya iyi davranan insanlara karşı dikkatli olmayı öğütlemektedir. Din kaynaklı değerlerde böyle bir değer söz konusu değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

I. İslam Hukuku - Fıkıh
II. Hristiyan Hukuku - Gredo
III. Yahudi Hukuku - Talmut
IV. Ortodoks Hukuku - Ekümenik
Yukarıda birbirleri ile eşleştirilen ifadelerden hangileri doğru olarak verilmiştir?

I, II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Ekümenik, Ortodoks, Protestan ve Katolik kiliselerinin tek bir kilise haline gelmesini veya Fener Rum Patriğinin onursal olarak diğer patriklerden üstün olduğunun bir göstergesi olarak kullanılmaktadır. Hukuk kavramı ile ilişki bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi kurumların faydalarından biri değildir?

Toplumda değişimi engelleyebilirler.

Kişilerin sosyal davranışlarını kolaylaştırırlar.

Toplum kültürünün devamlılığını sağlarlar.

İnsan davranışlarını kontrol ederler.

İnsan davranışlarının toplumla uyumlu olmasına katkı sağlarlar.

Açıklama:

Burada en kafa karıştırıcı seçenekler A ve D seçeneklerindedir. D seçeneğinde bulunan insan davranışlarının kurumlar tarafından kontrol edilebilmesi başta olumsuz bir durum olarak algılanabilir ancak insan davranışlarının kurumlar tarafından kontrol edilmesi ile toplumdaki sapmalar ve sosyal baskılar belirlenerek bunların zararlı sonuçlarına karşı önlem alınabilir. Burada olumsuzluğu içeren seçenek A’dır. Toplumda zamanı geldiği halde değişimin engellenmesi toplumun dengesini bozabilir ve çeşitli olumsuzluklara yol açabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıda kurumlarla ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurumlar çeşitli açılardan sınıflandırılmıştır.

Kurumların olumlu ve olumsuz işlevleri vardır.

Temel kurumlar, yerel düzeyde etkiye sahiptir.

Bir işlev, farklı kurumlarca da karşılanabilir.

Din, toplumda varolan temel kurumlardan biridir.

Açıklama:

Temelde altı kurum ve buna bağlı kurumlar olmak üzere çok çeşitli kurumlar vardır. Bu kurumların olumlu ve olumsuz işlevleri vardır. Ancak temel kurumlar, evrensel düzeyde etkiye sahiptir yerel düzeyin üzerinde etkileri vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 63

I. Dini, etnisitesi, meslek ve meşrebi ne olursa olsun bütün insanlar başlangıçtan günümüze bir aile olgusuna sahip olagelmişlerdir. II. Ailenin din ile karmaşık ve karşılıklı bir ilişkisi vardır.III. Yatay ve dikey kuşaklar, aileyi meydana getirmektedir.IV. Toplumun bütün yasaları, aile kurumuna indirgenebilir.V. Aile, çok yönlü ancak tek bir amaca hizmet eden bir kurumdur.Yukarıda aile kurumu ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?

II ve V

III ve IV

III ve V

I, II ve III

I, II ve V

Açıklama:

Toplumun tün yasaları aile kurumuna indirgenemez. Her ailenin kendi içerisinde kabul ettikleri veya etmedikleri durumlar vardır. Aile çok yönlüdür işte tam da bu sebepten dolayı tek bir amaca hizmet etmez. Aile, biyolojik ilişki sonucu insan türünün devamını sağlamakla birlikte, maddi-manevi zenginlikleri diğer kuşaklara aktaran, biyolojik, psikolojik, sosyal, hukuksal özellikleri bulunan bir kurumdur.
Soyut ilişkiler ağı bakımından bir kurum olan aile aynı zamanda somut bir insan birlikteliği olması açısından ise doğal bir gruptur. Yani dini, etnisitesi, meslek ve meşrebi ne olursa olsun bütün insanlar başlangıçtan günümüze bir aile olgusuna sahip olagelmişlerdir. Ancak dinin belki diğer kurumlardan daha fazlasıyla aile ile bir ilişkisi olagelmiş, karşılıklı olarak ona destek olmuş ve ondan destek almıştır. İnsanlığın sosyal/kültürel gelişmesinin hemen her basamağında yer alan aile kurumu genelde iki cins arasındaki ilişkileri, neslin devamını düzenleyip standartlaştıran bir sistemdir. Bu söz konusu sistem, “akrabalık” kelimesiyle özetleyebileceğimiz bir ilişkiler ağı olduğu kadar bir grup dinamiğine de sahiptir. Aile bir kurum olarak nüfusu yenileme, millî kültürü taşıma, çocukları sosyalleştirme,
ekonomik, biyolojik ve psikolojik tatmin gibi işlevleri yerine getirmektedir. Ailenin evrensel bir tanımını yapmak oldukça güçtür. Çünkü tarih boyunca toplum nasıl değişikliklere uğramışsa aile de yapı, işlev ve işleyişi bakımından bir dönüşüm yaşaya gelmiştir. Belki önceleri göreceli bir tarafı vardı ama insanlar toprağa yerleştikten sonra bazen (kardeşler gibi) aynı kuşaktan yatay, bazen de
(baba, oğul, torun) gibi dikey kuşaklara mensup olanlar birlikte oturarak aileyi meydana getirmişlerdir. Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi aile kurumunun din ile ilişkili olduğunun doğrudan bir göstergesidir?

Evlenecek bireylerin ebeveynlerine danışması

Evli çiftlerin evlendiklerini ifade eden yüzük takmaları

Ebeveynlerin çocuklarına dini isim vermesi

Evlilik törenlerinin yapılması

Müslüman ebeveynlerin çocuklarını sünnet, Hristiyan ebeveynlerin ise çocuklarını vaftiz ettirmesi

Açıklama:

Evlenecek kişilerin ebeveynlerine danışması, evlenirken yüzük takıp, tören yapmalarının dini boyutu olduğu kadar sosyal ve toplumsal boyutu da vardır. Ancak ebeveynlerin çocuklarını sünnet veya vaftiz ettirmeleri doğrudan aile kurumunun din ile ilişkisinin bir göstergesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

I. Dinin ekonomi üzerindeki etkisi güdüleyici bir ahlak sistemi üzerinde toplanabilir. II. Ekonomiyi öncelikle ilgilendiren dini motivasyonların başında tutum ahlakı gelmektedir. III. Kalvinizmin dünyaya yönelik zahitlik kavramı, Lutherizmin meslek ahlakı, din ekonomi ilişkisini açıklayan dikkat çekici tezlerdir. IV. Genelde Weber, dinin ekonomi üzerindeki etki alanını tüketim üzerinden göstermeye çalışmıştır. Din ve ekonomi kurumları arasındaki ilişki kapsamında yukarıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

III ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

İnsani varoluşun temel esaslarından birisi olan ekonomik davranış, toplumun maddi ihtiyaçlarının teminatı doğal ortamlarda teknik donanımın niteliğiyle değişen miktarda enerji ve zaman kullanmayı gerektirir. Hemen her türlü oluşum gibi ekonomik davranış da toplumsaldır ve diğer kurumlarla aynı düzlemi paylaşması nedeniyle karşılıklı bir ilişki içinde bulunurlar. Bu çerçevede din ve ekonomi de karşılıklı olarak birbirlerini etkilerler (Kehrer, 72.). Yani dinin her kurumla olduğu gibi ekonomi ile de yakın bir ilgisi, içten bir bağlantısı vardır.
Dinin ekonomi üzerindeki etkisi güdüleyici bir ahlak sistemi üzerinde toplanabilir. Gerçekten de ekonominin arz ve talep dengesi gibi en temel yasaları, din kökenli bir etik (ahlaki) düzlemde olup biterler.
Bu ilişkinin önemli görünümlerinden birisi dinin ekonomi için bir tutum ahlakı oluşmasına katkısıdır. Esasen dinin her türlü eylemi motive eden bir yönlendiriciliği vardır. Ekonomiyi öncelikle ilgilendiren dini motivasyonların başında tutum ahlakı gelmektedir. Belirtildiği üzere tutum ekonominin temel özelliklerinden birisidir. Ancak bunun ahlak gibi içsel bir olguyla pekiştirilmesi gerekmektedir. Burada dine önemli bir görev düşmekte, dinin ahlaki ilkeleri toplumdaki ekonomik şartlarla birleşerek bir tutum ahlakı oluşturmaktadır. Weber bunu Protestan hareket üzerinde gayet açık bir biçimde göstermiştir. Gerçekten de dünyevi çabanın meşrulaştırılması ekonominin önemli itici güçlerinden birisidir.
Bu açıklamada Weber’in anahtar sözcüğü “tutum ahlakı” dır. Weber’e göre modern kültürün biricik ekonomik modeli olan kapitalizm dinin Protestan yorumu olan, Allah için çok çalışma ama israf etmeme ilkeleri arasında toplanan servet ile doğmuştur. Yine ona göre ekonomik hayat için anahtar olgulardan meslek kavramı, bir dini yola girmek anlamı taşıyan sülûk etmekten gelmektedir (Kehrer, 74).
Kalvinizmin dünyaya yönelik zahitlik kavramı, Lutherizmin meslek ahlakı, din ekonomi ilişkisini açıklayan dikkat çekici tezlerdir. Batı toplumlarına özgülük tartışmalarını bir tarafa bırakarak diyebiliriz ki şöyle ya da böyle üretim, tüketim ve dağıtım kalıplarının belirlenmesinde dinin önemli bir yeri vardır. Dünyaya daha fazla dalmayı teşvik de sakındırma da aynı düzlemde dinî bir etki olarak değerlendirilebilir.
Genelde Weber, dinin ekonomi üzerindeki etki alanını üretim üzerinden göstermeye çalışmıştır. Düşünüre göre din insanların vicdanına seslenerek Allah için daha fazla üretmelerini ve lüzumsuz yerlerde harcayıp israf etmemelerini tavsiye etmiş ve böylece dinlerin genel olarak kabul ettiği dünyaya mesafeli durma ilkesinin dine ters düşmeden aşılmasını sağlamıştır. Bu itici güç, devletlerin tasarruf tedbirleri, çalışma seferberliği, gibi dünyevi tedbirlerle yapamadıklarını gerçekleştirmiştir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, din ve ekonomi kurumları arasındaki ilişki kapsamında seçeneklerde yer alan ifadelerden seçeneklerden I, II ve III’de yer alan ifadeler doğrudur, dolayısıyla doğru cevap D’dir. Seçenek IV’de yer alan ifade doğru değildir, çünkü genelde Weber, dinin ekonomi üzerindeki etki alanını üretim üzerinden göstermeye çalışmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi din ve siyaset ilişkisinde dinin siyaseti etkilediğinin açık bir kanıtıdır?

Siyasetçilerin kutsal kitaba el basarak yemin etmeleri

Devlet politikalarında tutumun önemsenmesi

Tutum ahlakının geliştirilmesi

Siyasetçilerin bir dine mensup olması

Seküler bir toplumun oluşturulmaya çalışılması

Açıklama:

Siyasetçiler de özgür bir birey oldukları için belirli bir dine siyasetten bağımsız olarak mensup olabilirler. Devletlerin hepsi seküler bir toplum oluşturma çabası içinde değildir. Devlet politikalarında israfın önlenip, tutum ahlakının geliştirilmesi dinin ötesinde ekonomik çıktılar ile ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

18. yüzyılda İngiliz aydınlanma düşünürü D. Hume, dini hangi duygu üzerinden tanımlamıştır?

Mutluluk

Umut

Korku

Sevgi

Tutku

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi sosyoloji açısından kurumun özelliklerinden biri değildir?

Diğerleriyle yakından ilişkili olmasına rağmen kendi alanında biricik yani bir “göreli bağımsızlığa” sahip olması

Belli bir amacı gerçekleştirmeye yönelik olması

Gerek alt kurumlarıyla gerekse diğerleriyle yapılanmış, örgütlenmiş ve eşgüdümlenmiş olması

Söz konusu ihtiyacın gerçekleştiriliş biçimi oldukça süreklilik kazanmış olması

Kurumsal işlevi yerine getiren bir “kuruluş” olması

Açıklama:

Kurumsal işlevi yerine getiren bir “kuruluş” olması kurumun günlük dilde kullanımını ifade eder. Sosyoloji açısından kurumu ifade eden özelliklerden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Ekonomik tarz ve modelleri belirleyip yönlendiren en önemli dinamiklerden birisinin, ahlakın ekonomi alanındaki şekli olan “iktisat ahlakı” olduğunu öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Max Weber

Emile Durkheim

Auguste Comte

Karl Marx

Michel Foucault

Açıklama:

Weber ekonomik tarz ve modelleri belirleyip yönlendiren en önemli dinamiklerden birisinin, ahlakın ekonomi alanındaki şekli olan “iktisat ahlakı” olduğunu göstermiştir. Weber bu tezini, ilk bakışta hiç ilgi kurulamayacakmış gibi görünen Protestan ahlakıyla kapitalizm arasındaki ilişkide temellendirmeye çalışmış, her hâliyle dünyevi bir ekonomik model olan kapitalizmin belirleyicisinin en azından başlangıçlarında dinî bir ahlak olduğunu göstermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

I. İslam ve Yahudilikte domuz eti yenmemesi II. Tarım ve hayvancılıkla geçinen toplumlarda kutsal kitaplarda toprak işlemenin önemi ve hayvan sevgisinin vurgulanmış olması III. Din mensubunun elindeki mali imkânlardan bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesi IV. Yahudilikte göçebe dönemlerinde gelen buyruklarla yerleşik hayata intibak eden buyrukların farklı olmuş olması Yukarıdakilerden hangileri ekonominin din üzerindeki etkilerindendir?

I ve II

II ve IV

III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Dinin ekonomik tüketim kalıpları üzerinde de önemli bir etkisi vardır. Dünden bugüne insanlar hemen her şeyi her yerde tüketmemektedirler. Daha sade bir anlatımla insan eline geçen her şeyi yiyip içmemekte, inandığı belli ilkeleri göz önünde bulundurmaktadır. Mesela İslam ve Yahudilikte domuz eti yenmemekte, İslam’da içki yasağı bulunmaktadır. Buna karşılık Hristiyanlığın komünyon ayininde şaraba ekmek batırıp yenilmesi bir ibadet sayılmaktadır. Şüphesiz din, ekonominin dağıtım ve paylaşma alanında da önemli bir etkiye sahiptir. Öyle ki yüksek tipli dinlerin hemen hepsinde, oranları farklı olmakla birlikte din mensubunun elindeki mali imkânlardan bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesi bir ibadet olarak emredilmektedir. Bunun en açık örneklerini İslam’da bulabiliriz. Ölçütleri belli zekât ve fitre ile her zaman ve ihtiyaç görülen her yerde vicdanın dışında bir ölçüye bağlı olmaksızın sırf Allah rızası için verilen sadaka ve infak burada birer örnek olarak hatırlanabilir. Dinin ekonomi üzerinde bir etkisi olduğu gibi ekonominin de din üzerinde bir etkisi vardır. Yüksek tipli dinlerde bile, dinin geldiği toplumun ekonomik şartları, emredilen ahlak yasalarında kendini göstermiştir. Tarım ve hayvancılıkla geçinen toplumlarda toprak işlemenin önemi ve hayvan sevgisi vurgulanmış; Yahudilikte göçebe dönemlerinde gelen buyruklarla yerleşik hayata intibak eden buyruklar farklı olmuştur.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, doğru cevap B’dir. Tarım ve hayvancılıkla geçinen toplumlarda kutsal kitaplarda toprak işlemenin önemi ve hayvan sevgisinin vurgulanmış olması ve Yahudilikte göçebe dönemlerinde gelen buyruklarla yerleşik hayata intibak eden buyrukların farklı olmuş olması dinin ekonomi üzerindeki etkilerinden değil; ekonominin din üzerindeki etkilerindendir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Ebeveyn, hoca ve ustaların, çocukları sosyal hayata hazırlamak için yaptıkları, sosyal içerikli planlı bilinçli faaliyetlere ne ad verilir?

Gözlem

Öğretim

Eğitim

Sosyalizasyon

Kültürleme

Açıklama:

Eğitim, bir olgu olarak daha genel ve kapsayıcı bir biçimde “ebeveyn, hoca ve ustaların, çocukları sosyal hayata hazırlamak için yaptıkları, sosyal içerikli planlı-bilinçli faaliyetler” şeklinde tanımlanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi eğitimin “toplumsal” oluşunun göstergelerinden biridir?

Planlı ve bilinçli olması

Bilgi, tutum ve davranış kazandırması

İnsanlara doğrudan etkide bulunması

Sosyal talep ve tipolojiye göre planlanması

Evrensel, önemli ve zorunlu olması

Açıklama:

İlk bakışta bireysel bir katkı gibi gözüken eğitimcilerin plan-program ve eylemleri bir toplumsal talebe dayanır. Bütün ünlü eğitimciler, bu sosyal çizgiye denk düşmüş onu formüle ederek üzerine bir şeyler kurmaya çalışmışlardır. Bu bağlamda klan, kabile, site, ulus gibi ne kadar toplum tipi varsa o kadar farklı eğitim tarzından söz edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Skolastik zihniyet ve medrese kavramları hangi açıdan birbirine benzeşir?

Eğitimsel din anlayışı

Cemaat olgusu

Benimsediği dini normlar

İbadet şekilleri

Tarihsel gelişim

Açıklama:

Kurumsallaşmış bir eğitimin din üzerinde önemli bir etkisi var olagelmiştir. Dinin sistemli bir biçimde öğretilmesi eğitime bağlıdır. Bu etki bazen kendini daha ileri boyutlarda da göstermiş, belli eğitim yapılanmaları zaman içinde kendine has bir din anlayışını doğurmuştur. Batıda skolastik zihniyet, İslam dünyasında Medrese, bu eğitimsel din anlayışına verilebilecek örneklerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Eski medeniyetlerde genelde 7 katlı olup din ve siyaseti, hatta bilim ve sanat gibi diğer beşerî olguları aynı anda temsil eden yapılara ne ad verilir?

Megaron

Piramit

Ziggurat

Anıt mezar

Mastaba

Açıklama:

Eski medeniyetlerde genelde 7 katlı olup din ve siyaseti, hatta bilim ve sanat gibi diğer beşerî olguları aynı anda temsil eden yapılara ziggurat denir. Zigguratların bir katı mabet, diğer bir katı devlet idare merkezi idi. En üst kat bir gözlemevi olarak bilimsel faaliyetlerin yürütüldüğü yerdi.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi yüksek tipli dinlerde din ve siyaset ilişkisinin sebeplerinden biri değildir?

İstikrar sağlama

İyi işleyen bir kamu düzeni yaratma

Siyasetin dinin meşruiyetine ihtiyaç duyması

Toplumsal denge sağlama

Devletin kutsal bir değer olması

Açıklama:

Din ve siyaseti ilişkili kılan belli noktalar vardır. İstikrar sağlama, iyi işleyen bir kamu düzeni yaratma, siyasetin dinin meşruiyetine ihtiyaç duyması ve toplumsal denge sağlama bunlardan birkaçıdır. Din ile egemenlik arasındaki ilişkinin çok farklı biçimleri olagelmiştir. Bu durum millî din ve evrensel dinlere göre de farklılık göstermiştir. Millî dinlerde devlet kutsal bir nitelik taşırken yüksek tipli dinlerde dünyevi bir karaktere sahiptir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Din ve aile kurumları arasındaki ilişkinin en önemli noktası aşağıdakilerden hangisidir?

İkisinin de sosyal kontrol ve denetleme kurumları olmaları

Ataerkil olmaları

Aynı toplumsal şartlara bağlı olarak değişip dönüşmeleri

Sosyalleşme sürecinin içselleştirilip pekiştirilmesinde rol oynamaları

Saygı temelli olmaları

Açıklama:

Din ve aile kurumları arasındaki ilişkinin önemli kontak noktalarından birisi, ikisinin de sosyal kontrol ve denetleme kurumları olmalarıdır. Bu işlev toplumsal hayatın sürekliliği için önemli bir görevdir. Bunu yerine getirirken aile dini, din aileyi kollaya gelmişlerdir. Dinin en önemli uygulama alanlarından biri aile olduğu gibi aile de varlığını sürdürebilmek için büyük çapta dine dayanarak gelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 77

David Hume dini hangi kavram ile tanımlamıştır?

Ümit

Kutsallık

Sevgi

Korku

Toplum

Açıklama:

On sekizinci yüzyılda İngiliz aydınlanma düşünürü David Hume, dini “korku” ile tanımlıyordu. İnsanın değişik varlıklardan korkması onu, bunların üstesinden gelebilecek bir varlık tasarımına götürmüş ve böylece Tanrı inancı doğmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Toplumların din tarafından oluşturulduğunu ileri süren düşünür kimdir?

Weber

Comte

Durkheim

Marx

Kidd

Açıklama:

Weber, Comte, Durkheim ve Marx gibi düşünürler dini her haliyle toplumsal şartların bir ürünü saymışlar ve her şeyi bu çerçevede açıklamaya çalışmışlardır. Öncekilerin aksine F. de Coulanges, B. Kidd, gibi bazı düşünürler ise toplumların din tarafından oluşturulup geliştirildiğini ileri sürmüşlerdir. Bu yaklaşıma göre din, bütün toplumların her türlü kültürel basamağında şekillendirici bir zihniyet faktörüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Grup kavramını, kurum kavramından ayıran özellik nasıl ifade edilebilir?

Sosyal kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ortaya çıkmıştır.

Süreklilik kazanmıştır.

Her şeyden önce bir insan birlikteliğine tekabül eder ve dolayısıyla somut bir varlığa sahiptir.

Eşgüdümlenmiştir.

Oldukça onaylanmış ve yaygınlık kazanmış sosyal örüntü, rol ve ilişki yapısıdır.

Açıklama:

Sosyolojik olarak kurum, sosyal kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ortaya çıkmış, süreklilik kazanmış, eşgüdümlenmiş, oldukça onaylanmış ve yaygınlık kazanmış sosyal örüntü, rol ve ilişki yapısıdır. Grup ise herşeyden önce bir insan birlikteliğine tekabül eder ve dolayısıyla somut bir varlığa sahiptir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

I. Belli bir amacı gerçekleştirmeye yönelik olması
II. Söz konusu ihtiyacın gerçekleştiriliş biçiminin oldukça süreklilik kazanmış olması
III. Gerek alt kurumlarıyla gerekse diğerleriyle yapılanmış, örgütlenmiş ve eş güdümlenmiş olması
IV. Diğerleriyle yakından ilişkili olmasına rağmen kendi alanında biricik yani bir “göreli bağımsızlığa” sahip, bulunması
V. Zorunlu olarak kültürün normatif kodlarını ihtiva eden değer yüklü toplumsal oluşumlar olması
Kurumun özellik/leri ne/lerdir?

Yalnız I

I, II ve III

I, II, III ve V

I, II ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Kurumun Aristosal (yani tek nitelikle) bir tanımını yapmak mümkün gözükmüyor. Ancak benzer durumlarda olduğu gibi açıklayıcı bir tan›m yapılabilir. Bunun için de kurumun özelliklerinin s›ralanması gerekir. Buna göre kurumlar: Belli bir amacı gerçekleştirmeye yönelik, Söz konusu ihtiyacın gerçekleştiriliş biçimi oldukça süreklilik kazanmış, Gerek alt kurumlarıyla gerekse diğerleriyle yapılanmış, örgütlenmiş ve eşgüdümlenmiş, Diğerleriyle yakından ilişkili olmasına rağmen kendi alan›nda biricik yani bir “göreli bağımsızlığa” sahip, Zorunlu olarak kültürün normatif kodlarını ihtiva eden değer yüklü toplumsal oluşumlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Sosyal kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ortaya çıkmış, süreklilik kazanmış, eşgüdümlenmiş, oldukça onaylanmış ve yaygınlık kazanmış sosyal örüntü, rol ve ilişki yapısı olarak tanımlanan kavram nedir?

Grup

Kurum

Örgüt

Aile

Eğitim

Açıklama:

Kurum, sosyal kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılamak amac›yla ortaya çıkmış, süreklilik kazanmış, eş güdümlenmiş, oldukça onaylanmış ve yaygınlık kazanmış sosyal örüntü, rol ve ilişki yapısıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 82

İkisinin de kontrol ve denetleme kurumu olma özelliğini taşımasının ortak noktaları olarak ifade edilebileceği durum, hangi iki kurum ilişkisi için söz konusudur?

Din siyaset ilişkisi

Din ekonomi ilişkisi

Din aile ilişkisi

Din eğitim ilişkisi

Din hukuk ilişkisi

Açıklama:

Dinin aile ile ilişkisinin önemli kontak noktalarından birisi, ikisinin de kontrol ve denetleme kurumu olmalarıdır. Kontrol, tüm değişiklikler karşısında sosyal grubun yeni denge ve yapılara ulaşabilme sorunudur. Bir toplumun, değişimin sonunda hala kendisi olarak varlığını koruyabilmesi bu denetlemeye bağlıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi tutum ahlakı oluşturan ilişkidir?

Din aile ilişkisi

Din ekonomi ilişkisi

Din siyaset ilişkisi

Din hukuk ilişkisi

Din eğitim ilişkisi

Açıklama:

Din ekonomi ilişkisinin en önemli görünümlerinden birisi ekonomi için bir tutum ahlakı oluşturmasıdır. Ekonomiyi öncelikle ilgilendiren dini motivasyonların başında tutum ahlakı gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Siyaset sözcüğünün Batı dillerindeki karşılığı nedir?

Eğitmek

Yetiştirmek

Düzenlemek

Politika

Yönetim bilgisi

Açıklama:

Kurumun adı olarak kullanılan “siyaset”, Arapça kökenli bir kelimedir ve sözlük karşılığı eğitmek, yetiştirmek, düzenlemek anlamlarına gelir. Eski dilde terim olarak buradan geliştirilmiş şekliyle “yönetme bilgisi ve tekniği” anlamında kullanılagelmiştir. Sözcüğün Batı dillerindeki karşılığı politikadır ve Grekçe şehir yönetimi, kamu düzeni anlamlarına gelen “police”den türetilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Siyasetin temel işlevi nedir?

Güç

Meşruiyet

Kontrol ve denetleme

Tutum ahlakı oluşturma

Sosyalleştirme

Açıklama:

Siyasetin temel işlevi “güç” olarak ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi batıdaki skolastik zihniyeti ve İslam Dünyasındaki medrese anlayışını doğurmuştur?

Aile din ilişkisi

Ekonomi din ilişkisi

Siyaset din ilişkisi

Hukuk din ilişkisi

Eğitim din ilişkisi

Açıklama:

Şüphesiz kurumsallaşmış bir eğitimin de din üzerinde önemli bir etkisi varolagelmiştir. Bu etki bazen kendini daha ileri boyutlarda da göstermiş, belli eğitim yapılanmaları zaman içinde kendine has bir din anlayışını doğurmuştur. Batıda skolastik zihniyet, İslam dünyas›nda medrese, bu eğitimsel din anlayışına verilebilecek örneklerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi Émile Durkheim’in din hakkındaki görüşleriyle bağdaşmamaktadır?

Din, toplumsal şartların bir ürünüdür.

Dinin kaynağı bizzat toplumun kendisidir.

Din toplumun ürettiği kutsallıktan doğmuştur.

Dinin tasarıları, toplumların karakterini temsil eden birer sembolden, Tanrı veya kutsal fikirleri de topluluğun kişileşmesinden başka bir şey değildir.

Din bireysel korkulara dayalı bir sistemdir.

Açıklama:

Durkheim’e göre dinin kaynağı bizzat toplumun kendisidir, bir başka deyişle bireysel korku değil, topluluk heyecanı veya ruhudur.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Arapçada dinin sözlük anlamları arasında yer almamaktadır?

Yargı

Yol

Bağlanma

Ödev

Borç

Açıklama:

Batıda Latince “Religio” kökünden religion (din), bağlanma, korkma anlamlarına gelirken Arapçada din, yargı, yol, ödev, borç karşılıklarında kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi varlığını dinden alan eski yerleşim yerlerinden değildir?

Roma

Mekke

Benares

Viyana

Delphi

Açıklama:

Delphi, Benares, Mekke, Roma, gibi kentler varlıklarını dinden almışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi İlahi dinlerin özelliklerinden değildir?

Kaynağı toplum üstü olduğundan toplumu kendine göre yeni baştan şekillendirirler.

Mevcut kültür unsurlarını düzenleme, kaldırma gücüne sahiptirler.

Ortaya çıkışlarında mevcut toplumsal ihtiyaç ve şartların etkisi vardır.

Vahye dayalı dinlerdir.

Topluma yeni fonksiyonlar kazandırabilirler.

Açıklama:

Toplumsal şartların ürünü olan dinlerin ortaya çıkışlarında mevcut toplumsal ihtiyaç ve şartların etkisi vardır. İlahi dinlerin kaynağı toplum üstüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Değer yüklenmiş eylemlere ne ad verilir?

Ahlak

Davranış

Vicdan

Hak

Sevgi

Açıklama:

Ahlak, değer yüklenmiş eylem demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi kurumun özelliklerinden değildir?

Belli bir amacı gerçekleştirmeye yöneliktir.

Süreklilik kazanmıştır.

Sosyal kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ortaya çıkmıştır.

Kimin nerede ve nasıl hareket edeceği önceden belli değildir, sapmaların nedeni bilinmez.

Oldukça onaylanmış ve yaygınlık kazanmış sosyal örüntülerdir.

Açıklama:

Kurumlarda kimin nerede ve nasıl hareket edeceği önceden belirlidir. Sapmanın ne olduğu da böylece bilinmiş olur.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi din kurumları ve ailenin en önemli ortak işlevidir?

Güvenlik İşlevi

Toplumsallaştırma İşlevi

Bağlılık İhtiyacını Doyurma İşlevi

Sosyal Statü Sağlama İşlevi

Kontrol ve Denetleme İşlevi

Açıklama:

Din ve aile kurumları arasında değişik ilişki noktaları vardır. Ancak diğer kurumların ilişkilerinden farklı olarak bunlardan en önemlisi kontrol ve denetleme işlevidir.

Doğru Cevap: E

Soru 94

İnsanın değişik varlıklardan korkmasının onu, bunların üstesinden gelebilecek değişik bir varlık tasarımına götürdüğünü iddia eden ve dini “korku” ile tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

David Hume

Émile Durkheim

Talcott Parsons

Auguste Comte

Karl Marx

Açıklama:

İnsanın değişik varlıklardan korkmasının onu, bunların üstesinden gelebilecek değişik bir varlık tasarımına götürdüğünü iddia eden ve dini “korku” ile tanımlayan düşünür David Hume’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal şartların ürünü olmayan dinlerdendir?

Sihizm

Çaynizm

Budizm

Yahudilik

Hinduizm

Açıklama:

Yahudilik, toplumsal şartların ürünü olmayan ilahi bir dindir.

Doğru Cevap: D

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi dinlerin sınıflandırmaları arasında yer almamaktadır?

İlkel dinler

Örfi dinler

Ulusal dinler

Beşeri dinler

İlahi dinler

Açıklama:

Dinler farklı ilkelere göre, ilkel-gelişmiş, evrensel-ulusal, gibi farklı şekillerde sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflamaların en önemlilerinden birisi dinleri beşerî ve ilahi dinler olarak ayıran sınıflamadır. Örfi dinler gibi bir kategorilendirme söz konusu değildir.

Doğru Cevap: B

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Diyanet İşleri Başkanlığı’ nın görev ve sorumlulukları arasında yer almaz?

Diyanet İşleri Başkanlığı siyasette rol alarak gerekli bulduğu konularda devlete yön verebilir

Diyanet İşleri Başkanlığı, toplumsal birlik ve beraberliği sağlamaya yönelik çalışmalar yapar

Diyanet İşleri Başkanlığı hizmetlerini mezhepler üstü bir çerçevede gerçekleştirir.

Diyanet İşleri Başkanlığı toplumu din alanında bilgilendirmekle yükümlüdür

İbadet mekanlarının yönetilmesi görevi Diyanet İşleri Başkanlığı’ nın sorumluluğu altındadır

Açıklama:

Diyanet’in temel misyonu, İslam’ın genel geçer sınırlarının taciz edilmesini, çiğnenmesini önlemek, toplumu din konusunda doğru bilgilendirerek aydınlatmaktır. Nitekim İslami mezhep çeşitliliği Türkiye örneğinde her zaman zenginleştirici bir katılım ögesi olarak değerlendirilmektedir. Hanefi ve Şafii müslümanların varlığı, Alevilerin periferik dinselliği, birlikte yaşayabilmenin ilginç örnekliklerini içinde barındırmaktadırlar. O hâlde Diyanet İşleri Başkanlığı, dinsel yaklaşımların ortak sınırlarını, dinsel yaşamın meşru limitlerini koruma ve
geliştirme çabasında olmak zorundadır

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi tekke ve zaviyelerin işlevleriyle ilgilidir?

Tekke ve zaviyelerin yozlaşması ve amaçları dışında kullanılmaya başlanması Cumhuriyet
idarecilerinin önlem almasına yol açmıştır.

Tekke ve zaviyeler sanat, edebiyat ve müzik gibi alanlardaki etkinliklere ev sahipliği yaparak
öncü roller üstlenmiştir.

Tekke ve zaviyelerde şeyhin nezaretinde sufiler, İslami gelenek içinde ahlaki bir disipline tabi olmaktadırlar

Tekke ve zaviyeler geleneksel mimarinin en zarif örnekleri arasında yer almaktadır

Tekke ve zaviyeler tasavvufi gelenek içinde oluşmuş mistik mekanlardır.

Açıklama:

Gerektiğinde aşevi, han, kervansaray gibi işlevler de üstlenen bu mekânlar ayrıca hat sanatı, edebiyat ve müzik başta olmak üzere güzel sanatların hemen her alanının beslenip geliştiği merkezler olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Kelam’ın hareket noktalarını yansıtmaz?

Kelamcıların bütün gayreti itikad esasları etrafında şekillenir.

Kelam, inanç esaslarını akıl yoluyla açıklayıp temellendirmeyi amaçlar

Fıkhu’l-Ekber fıkhın inançla ilgili konularını kapsar

Kelam, kesin deliller kullanmak ve karşıt düşünce sahiplerinin kuşku ve itirazlarını ortadan
kaldırmak yoluyla dinsel inançları kanıtlamaya çalışan bir ilimdir

Kelam felsefenin temel konularına bağlı kalarak din konusunda yeni birtakım argümanlar geliştirir

Açıklama:

Kelam, İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları disipline eden bir ilim dalıdır. İlm-i kelam olarak da bilinen bu alan, İslam’da inanç esaslarını akıl yoluyla açıklamayı, temellendirmeyi ve savunmayı amaçlamaktadır

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi İslam tasavvufunu açıklayıcı bir tanımlama değildir?

Tasavvuf bir ruh arınması yöntemi olarak müslüman ahlakının gelişimine katkı sağlamaktadır

Günümüz Batı toplumlarında özellikle tasavvuf, İslam’la tanışmanın biricik yolu olmaktadır

Modernleşme sürecinin güçlü sekülerleştirici atakları karşısında en büyük darbeyi tasavvuf almıştır

Kimi Müslümanlar, tasavvufun kendilerini Allah’a yaklaştırıcı bir yol olduğuna inanmaktadırlar

Tasavvufun bileşenleri arasında İslami olmayan ögelerin varlığına dikkat çeken kimi yorumcular Şeriat’ın belirleyiciliğine vurgu yapmışlardır.

Açıklama:

Dinsel ilgilerin dönüşümü, modernleşme süreci içinde dinî olanın dönüştürülmesine yönelik müdahalelerden cemaat kavramı da nasibini almış, artık kavram daha çok yeni birliktelikleri ifade etmek üzere kullanılmaya başlanmıştır. Türkiye örneğinde yer yer tarikatlarla yer yer dar ölçekte bile olsa dinî-ideolojik gruplarla özdeşleştirilen kavramın geleneksel kuşatıcılığı, yerini özel bir dil, söylem ya da ritüelle kendini diğerleri karşısında ayrıştıran bir sınırlandırmaya dönüşmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi mezhep farklılaşmaları çerçevesinde değerlendirilemez?

İdeal tip olarak kilise ile mezhep arasında bir hayli farklılık vardır

Herhangi bir mezhebe bağlı olmadan da dindar olmak mümkündür.

Katoliklik, Ortodoksluk ve Protestanlık Hıristiyan dünyasındaki en derin ayrışmaları ifade
eder

Mezhep farklılıkları temel dinî referansların yorumlanmasına ilişkin görüş ayrılıklarından kaynaklanır.

Müslüman toplumlarda mezhep kavramı inanç ve uygulama alanlarındaki farklılaşmaları yansıtır.

Açıklama:

Her şeye rağmen kilise, Hıristiyan toplumunun birlik ve beraberlik idealini ifade etmektedir. Bugün değişik kiliseler sadece teolojik açıdan değil, toplumsal yapılanma düzeylerinde de kendi aralarında ayrışmaya mecbur kalmakta; nihayet bu kiliselerin varlığı ve bağımsızlık arayışları, birlik düşüncesini hayali bir beklentiye dönüştürmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Kiliseyi tanımlamakta yetersiz sayılabilecek yaklaşımın ürünüdür?

Kiliselerin statüsü din ve devlet arasındaki ilişkilerden etkilenmektedir.

Laik devlet düzeninde kiliselerin yeri her zaman netameli olmuştur

Batıda din sosyolojisi araştırmalarının çoğunda kiliseye devamlılık oranları üzerinden sekülerleşme analizleri yapılmaktadır.

Müslümanların camisi neyse Hıristiyanların kilisesi de odur.

Bir Kiliseye mensup olmak gerçekte farklı bir Hıristiyanlık algısına sahip olmak demektir

Açıklama:

Kilise kavramıyla sanıldığının aksine mekândan çok aidiyete, teolojik inşa ve birlikteliğe vurgu yapılmaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisinde millet kavramı nation anlamında kullanılmıştır?

Millet kavramının geleneksel kullanımında din bütünleşme siyasetinin güçlü bir ögesidir.

Milliyetçi söylemlerde kullanılan millet kavramının temel bileşenleri arasında kan bağı, ırk ya
da soy bağı bulunmaktadır.

İslami terminolojide kullanılan millet kavramı kaynağını Kur’an ve Sünnetten almaktadır.

Müslümanlar kendilerini Hz. İbrahim’in milleti olarak görürler.

Osmanlı milletler sisteminde her millet kendi dinsel tabiiyetlerine göre değerlendirilirdi.

Açıklama:

19. yüzyıldan itibaren hakim paradigmatik müdahaleler gündelik hayattaki her
kavrama olduğu gibi millet kavramına da müdahale etmiş ve onu semantik açıdan çarpıtmayı öncelemiştir. Ulus devlet modelinin tercih edildiği modern devlet
paradigmasında millet kavramı ulus kavramının soy ve nesep öncelikli yapısıyla
eşleştirilmiştir. Bu kavramsal kargaşa uzunca bir süre etnik kimliklerin milliyetçi yönelimleri konusunda özellikle müslüman toplumlarda bir kafa karışıklığının
doğmasına yol açmıştır. Yine bu kargaşa içinde İbrahim’in milleti kavramının sosyal temsil dünyasındaki ağırlığı kaybolmuş, bunun yerine yanlış bir şekilde Türk
milleti, Arap milleti, Fars milleti gibi terkipler kullanılmaya başlanmıştır. Oysaki
Kur’an terminolojisinde yer alan millet kavamının bugün Türkçe’de kullanıldığı
şekliyle ulus, budun, ırk, kavim ya da yabancı dillerde kullanılan formuyla nation
kelimeleriyle hiçbir ilgisi bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisinde ümmet kavramı siyasi anlamda kullanılmıştır?

Ümmet-i Muhammed’in mevcut hali üzerine üretilen metinlerin çoğunda Batı karşısında
edilgin bir konuma sürüklenen bir dünyanın tecrübelerine yer verilmektedir

Her bir peygamber kendi ümmetine içinde yaşadığı şartları dikkate alan bir şeriat vaz’etmiştir.

Hz. Muhammed’in ümmetinden olanlar onun manevi mirasını saygıyla anarlar.

İslam ümmetinden olmak, dünyanın her yerindeki Müslümanların sorunlarına dikkat kesilmeyi zorunlu kılmaktadır

Ümmetin birlik ve beraberliğine ilişkin yakıcı sorunlar Müslümanları uluslararası düzeyde siyasi platformlar oluşturmaya zorlamaktadır

Açıklama:

Ümmet bütünüyle İslam kültürü içinde ele alınıp değerlendirilmesi gereken bir kavramdır.
Hiç kuşkusuz ümmet de cemaat gibi Kur’an temellidir ve onun semantik dünyasına yeterli bir özenle yaklaşılmadıkça dinî-sosyolojik anlam ağına nüfuz etmek
mümkün olmayacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi cemaat kavramının sosyolojik tanımıyla doğrudan ilişkilidir?

İslam toplumlarında her bir cemaat mensuplarına bir aidiyet ve mensubiyet duygusu kazandırır

İlk İslam cemaati, Hz. Muhammed’in etrafında buluşan ashabından ibaretti

Modern zamanlarda cemaat kavramının yok olacağı iddiası kanıtlanamamış, atomize olmuş
bireylerden oluşan yeni toplumsal yapılar bile varlıklarını geleneksel cemaat yapılanmasına
benzer bir şekilde kurgulamaya başlamıştır

Müslümanlar dünyanın neresinde olursa olsun, hangi mezhep ya da meşrebe sahip olursa olsun her mü’minin arkasında saf tutarak cemaat olurlar

Azınlık cemaatlerinin statüleri Lozan Antlaşması’ yla belirlenmiştir.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdaki ifadelerden hangisinde dine sosyolojik bir bakış açısıyla yaklaşılmaktadır?

Din kişinin Tanrı’ya teslimiyeti ve onun buyruklarına sadakatle uymasıdır.

Din toplumsal fenomendir.

Dinde aslolan Allah korkusudur.

Dinler hak ve batıl olmak üzere iki kategoride ele alınabilir.

Din kişinin Allah’la olan manevi ilişkisidir

Açıklama:

Çünkü din, insan ilişkilerini, insan tutum ve davranışlarını, toplumsal hayatı belirleyen temel yapılardan biridir. Bu nedenle sosyologların ilgisine konu olan dinin, tezahür biçimlerinin izahını yapmak ve aynı zamanda bu fenomenin toplum hayatının bütünü içindeki yerini belirlemek bizzat din sosyolojisi tarafından üstlenilmiş bulunmaktadır. Böylelikle din sosyolojisi alanında, din ile sosyal yapı arasındaki yakın ilişkiye dair çok sayıda çözümleme yapılmıştır

Doğru Cevap: B

Soru 11

I. Totemizm
II. Brahmanizm
III. Budizm
Yukarıdakilerden hangisi beşeri dinler kategorisinde yer alır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Totemizm, Brahmanizm, Budizm gibi inanışlar da beşeri dinler kategorisinde yer almaktadır

Doğru Cevap: E

Soru 12

Toplumsal ilişkileri Gemeinschaft (cemaat) ile Gesellschaft (cemiyet) arasında yaptığı ayrımla ortaya koymaya çalışan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Ferdinand Tönnies

Emile Durkheim

Auguste Comte

Karl Marks

Herbert Spencer

Açıklama:

Ferdinand Tönnies (1855-1936): Gemeinschaft (cemaat) ile Gesellschaft (cemiyet) arasında yaptığı ayrımla tanınan ünlü Alman sosyologudur.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi kilise kavramını açıklayan ifadelerden biri değildir?

Mezhep ayrımına karşı görüş bildirir

Bütün bir hristiyan imanını ve bizzat doktrinin kendisini ifade eder

İbadetten teolojiye kadar bütün Hıristiyanlık imanını tanımlanır

Ritüel kavramını ifade eder

Ritüelin yerine getirildiği mekandır

Açıklama:

Kilise Hiristiyanlar tarafından oluşturulan, havari Petrus’un otoritesi altında kurulan, havarilerin önderliğinde geliştirilen, Kutsal Ruh tarafından teyit edilen, görünmeyen lideri Mesîh ile birleşmiş, üyelerini kurtarıcının doktrinini tasdikte onun kanununu uygulamakta, sakramentlerini kullanmakta birleştiren görünür bir topluluğu ifade etmektedir. Nitekim Yeni Ahit’te, organik bir toplum olarak kilisenin “yeni İsrail” şeklinde bizzat İsa Mesih’in kurduğu ifade edilir. Kilise kelimesinin Hristiyan geleneği içerisinde teorik bağlamda birbiriyle ilişkili, pratikte ise birbirinden ayrı dört anlamından söz etmek mümkündür. Bunlardan birincisi bütün bir hristiyan imanını ve bizzat doktrinin kendisini ifade etmektedir. Böylece Hıristiyan kilisesi denildiğinde ibadetten teolojiye kadar bütün Hıristiyanlık imanını tanımlayan geniş bir anlam kastedilmiş olur. Kelime ikinci olarak mezhep anlamına gelmektedir. Bu durumda Katolik kilisesi, Ortodoks kilisesi ve Protestan kilisesi denildiğinde mezhep farklılıkları anlaşılır. Kilisenin daha özelleşmiş ve Hıristiyan teolojisinde işlenmiş üçüncü kullanımı cemaat kavramı ile ilişkilidir. Hıristiyanlık başından beri şeriat kavramından ziyade ritüel kavramına yönelmiştir. Bundan dolayı son olarak da ritüelin yerine getirildiği mekân olarak kilise kavramı, Hıristiyanlıkta diğer dinlerin çoğundan daha önemli bir anlam kazanmış ve bu konudaki pek çok teolojik çalışmaya kaynaklık etmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 14

Ortodoksi tarafından temsil edilen dinin temel karakteristiklerini terk etmek ya da onu yeniden yorumlamak suretiyle yeni bir gelenek oluşturmuş olan “ekstrem” akımlara ne ad verilir?

Hetorodoksi

Mezhep

Tarikat

Cemiyet

Kohen

Açıklama:

Mezhepler yapılarına göre heterodoksi ve ortodoksi şeklinde iki kategoride ele alınmaktadır. Ortodoksi içerisinde ele alınan mezhepler dinsel geleneğin temel karakteristiklerini temsil etmeyi sürdüren ancak bazı konularda birbirinden farklı yapılara sahip olan akımlarken heterodoksi içerisinde yer alan mezhepler dinsel geleneğin ana gövdesinden uzaklaşmış, Ortodoks tarafından temsil edilen dinin temel karakteristiklerini terk etmek ya da onu yeniden yorumlamak suretiyle yeni bir gelenek oluşturmuş olan “ekstrem” akımlardır. Ortodoks mezhepler, ilgili dinin ana gövdesini oluştururken heterodoksiler bu gövdeden ayrılmış yorumlar olarak bilinmektedirler.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Yahudi dinî inanış ve anlayışının temerküz ettiği geleneksel dinî yapılara ne ad verilir?

Sinagog

Kilise

Katedral

Şapel

Ayazma

Açıklama:

Cevap Sinagog'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Bir veya birkaç meselede kendine has bir anlayış geliştirip başkalarına muhalefet eden kimse ya da kimselerin oluşturduğu basit bir olgu olmayıp herhangi bir dinî benimseyen bir zümrenin bütün fikir ve amel tarzları ile töre, âdet ve geleneklerinin bütününü ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Mezhep

Tarikat

Tasavvuf

Kelam

Fıkıh

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 17

Arapça emm kökünden gelen ve terim olarak “cemaatle kılınan namaza önderlik eden kimse” ve “devlet başkanı” anlamlarını taşıyan kelime aşağıdakilerden hangisidir?

İmam

Şeyh

Seyyid

Siyer

Mütekellim

Açıklama:

Arapça emm kökünden gelen ve terim olarak “cemaatle kılınan namaza önderlik eden kimse” ve “devlet başkanı” anlamlarını taşıyan kelime imam'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Hz. Muhammed’in kızı Hz. Fatma’nın Hz. Hasan ile Hz. Hüseyin soyundan gelenler için aşağıdaki kelimelerden hangisi kullanılır?

Seyyid

İmam

Şeyh

Siyer

Mütekellim

Açıklama:

Hz. Muhammed’in kızı Hz. Fatma’nın Hz. Hasan ile Hz. Hüseyin soyundan gelenler için Seyyid kelimesi kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışan Alman dinler tarihçisi aşağıdakilerden hangisidir?

Rudolf Otto

Karl Marks

Max Weber

Herbert Spencer

Saint Simon

Açıklama:

Dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışan Alman dinler tarihçisi Rudolf Otto'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 20

I. Bütünüyle İslam kültürü içinde ele alınır
II. Cemaat gibi Kur’an temellidir
III. Hem İslam’da inancı hem de Hz. Muhammed’e bağlılığı ifade eder
Ümmet kavramı ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sorunun cevabı sayfa 121 de geniş olarak anlatılmaktadır. Cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışmış ünlü Alman dinler tarihçisidir?

Rudolf Otto

Ferdinand Tönnies

Thomas Hobbes

Auguste Comte

Alexis de Tocqueville

Açıklama:

Rudolf Otto (1869-1937), ünlü Alman dinler tarihçisidir. Dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Modern yaşama formları içinde dini olmayan şeklinde yapılan ayrıma ne ad verilmektedir?

Kutsal

Transandal

Profan

Müteat

Mükafat

Açıklama:

Modern yaşama formları içinde dinî olan (: kutsal) ve olmayan (: profan) şeklindeki bir ayrımdan söz etmek artık yaygın bir ilgi hatta kabul görmeye başlamıştır. Kutsal, bu çerçevede aşkın (müteal, transandantal) olanı ifade ederken; din dışı da kutsaldan artakalan ancak onu dışarıda bırakan hakim seküler dünyayı ifade etmektedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

“Kutsal şeyler, dini yasaklarla korunan ve tecrit edilen şeylerdir; din dışı şeyler ise bu yasakların hedef aldığı ve kutsal olandan ayrı tutulması gereken şeylerdir” ifadesi kime aittir?

Durkheim

Otto

Comte

Tocqueville

Tönnies

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi semantik kavramının anlamını içermektedir?

Sık sık tekrarlanan davranış modelleri

Çeşitli akımları, mezhep ve diğer dini hareketleri ifade eden bir kavram

Bir şey üzerinde ittifak etmiş topluluk

Zaman içindeki anlam değişiklikleri ile dilin yapısı üzerinde duran anlambilim

Kilisese’nin en yüksek ruhani lideri

Açıklama:

Semantik, anlambilim demektir. Dilbilimsel açıdan semantik, zaman içindeki anlam değişiklikleri ile dilin yapısı, düşünce ve anlam arasındaki karşılıklı bağlantılar üzerinde duran bir dilbilim etkinliğidir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Sünni kesimde ortaya çıkmış olup kendilerine taraftar bulamadıkları için günümüze kadar ulaşamamış fıkıh mezheplerinden bir tanesidir?

Eş’ariyye

Malikilik

Maturidiye

Hanbelilik

Evzailik

Açıklama:

Sünni kesimde ortaya çıkan Evzailik ve Zahirilik gibi fıkıh mezhepleri de kendilerine taraftar bulamadıkları için günümüze kadar ulaşamamışlardır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Yaratılış, huy, karakter, mizaç anlamlarında kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ritüel

Transandal

Semantik

Meşrep

Ümmet

Açıklama:

Yaratılış, huy, karakter, mizaç anlamlarında kullanılan meşrep kavramı da kişinin hangi dini inanç, mezhep ya da tarikat içinde olursa olsun değişmeyen özelliklerini vurgulamak için kullanılmaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları disipline eden bir ilim dalına ne ad verilmektedir?

Tasavvuf

Kelam

Ritüel

Fıkıh

Adab

Açıklama:

Kelam, İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları disipline eden bir ilim dalıdır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi İslam geleneğinde ibadet ve hukuk alanına ilişkin bilgilerin üretildiği disipline verilen addır?

Adab

Ritüel

Kelam

Tasavvuf

Fıkıh

Açıklama:

İslam geleneğinde ibadet ve hukuk alanına ilişkin bilgilerin üretildiği bir disiplin olarak fıkıh, gündelik dilde bir şeyi bilmek, iyi ve tam anlamak, derinlemesine kavramak anlamlarına gelmektedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi daha çok küçük yerleşim alanlarında ve yol üzerlerinde bulunan, tasavvuf kültürü içinde anlam kazanmış dini/mistik mekanlara verilen isimdir?

Tekke

Zaviye

Mescit

Cami

Dergah

Açıklama:

Tekke, zaviye ve dergahlar tasavvuf kültürü içinde anlam kazanmış dini/mistik mekanlardır. Tekkeye göre daha küçük yapı özelliği taşıyan zaviyeler ise daha çok küçük yerleşim alanlarında ve yol üzerlerinde bulunmaktadır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Ehl-i Sünnet içindeki başlıca fıkıh mezheplerinden bir tanesidir?

Zahirilik

Hanbelilik

Selefiyye

Eş’ariyye

Maturidiye

Açıklama:

Ehl-i Sünnet içindeki başlıca fıkıh mezhepleri ise Hanefilik, Şafiilik, Hanbelilik ve Malikiliktir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Bugün dünyada din, mezhep ve tarikat sayıları konusunda öne sürülen sayılar aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

3000 din, 6000 mezhep ve 12000 tarikat

5000 din, 6000 mezhep ve 7000 tarikat

3000 din, 10000 mezhep ve 20000 tarikat

3000 din, 6000 mezhep ve 20000 tarikat

3000 din, 10000 mezhep ve 12000 tarikat

Açıklama:

Hiç kuşkusuz, amacı insan ve toplumu kavrayıp açıklamak olan sosyoloji ve bu bilimin çeşitli alt disiplinleri de din kurumu ya da kavramı üzerinde durmak zorundadır.
Bugün dünyada 3000 din, 6000 mezhep ve 12000 tarikat olduğu ileri sürülmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

İslami terminoloji açısından bakıldığında insanların kendi arzu ve hevesleri doğrultusunda inşa ettikleri dinler hangi kavramla karşılanmaktadır?

Hak din

Batıl din

Yapma din

Mutlak din

Temelsiz ve devamsız din

Açıklama:

Bu ayrım, semavi ve beşeri dinler tanımlamasına kısmen paralel sayılabilecek bir tasnif çabasıdır. Bu bağlamda müslümanlar Allah katında yegâne dinin İslam olduğuna, geride kalan dinlerin ise tahrif edilmiş dolayısıyla da batıl olduğuna inanır.
Din kavramına İslami terminoloji açısından bakıldığında da hak dinler ve batıl dinler şeklinde bir tasnif yapılmaktadır. Hak dinlerle Allah tarafından peygamberler aracılığıyla gönderilen dinler kastedilirken batıl dinlerle de insanların kendi arzu ve hevesleri doğrultusunda inşa ettikleri dinler kastedilmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Rudolf Otto (1869-1937) kimdir?

Ünlü Alman dinler tarihçisidir.

Ünlü İngiliz dinler tarihçisidir.

Ünlü Fransız dinler tarihçisidir.

Ünlü İtalyan dinler tarihçisidir.

Ünlü İspanyol dinler tarihçisidir.

Açıklama:

Dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışmıştır.
Ünlü Alman dinler tarihçisidir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıda verilen tarihçilerden hangisi dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışmıştır?

Friedrich Max Müller (1823-1900)

Ahmed Midhat Efendi (1844-1912)

Rudolf Otto (1869-1937)

Şemseddin Sami (1850-1904)

Pierre D. Chantepie de la Saussaye (1848-1920)

Açıklama:

Rudolf Otto’nun tarifi birbirinden farklı pek çok tanımlama çabasını özetleyici mahiyettedir. Ona göre, “din kutsalın tecrübesidir”. Bu tanımlama dinin deneyim boyutuna vurgu yapmaktadır.
Rudolf Otto (1869-1937) dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

“Kutsal şeyler, dinî yasaklarla korunan ve tecrit edilen şeylerdir; din dışı şeyler ise bu yasakların hedef aldığı ve kutsal olandan ayrı tutulması gereken şeylerdir” görüşü kime aittir?

Max Weber (1864-1920)

Auguste Comte (1798-1857)

Rudolf Otto (1869-1937)

Émile Durkheim (1858-1917)

Vilfredo Pareto (1848-1923)

Açıklama:

Dini, süreç içindeki ana faktör olarak kabul eden Weber’i, insani dayanışmanın nihai belirlemede dinî karakteri üzerindeki ısrarıyla Durkheim’i, kendi kendini sürekli aldatma eğlencesi içinde dinin yeri konusundaki analiziyle Pareto’yu sosyolojik araştırmanın öncüleri olarak ele aldığımızda, ortaya toplumsal işlevleri öne çıkan yeni bir din analizi çıkmaktadır.
Durkheim’in kutsal ve din dışı ayrımı ile ilgili klasik ifadesi şöyledir: “Kutsal şeyler, dinî yasaklarla korunan ve tecrit edilen şeylerdir; din dışı şeyler ise bu yasakların hedef aldığı ve kutsal olandan ayrı tutulması gereken şeylerdir” Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Üyelerinin ortaklaşa paylaştıkları bir şeye, genellikle de ortak bir kimlik duygusuna dayanan ve özel olarak oluşturulmuş bir toplumsal ilişkiler bütününe ne denir?

Cemaat

Ümmet

Tarikat

Millet

Cemiyet

Açıklama:

Tönnies, cemaatte toplumsal ilişkilerin dayanışmacı bir nitelik taşımasıyla sanayileşmekte olan toplumların geniş ölçekli ve gayri şahsi ilişkilerle ayırt edilmesini karşı karşıya getirerek toplumsal ilişkilerin bu biçimlerine ilişkin ideal-tipik resimler çizmiştir
Sosyoloji literatüründe cemaat, üyelerinin ortaklaşa paylaştıkları bir şeye, genellikle de ortak bir kimlik duygusuna dayanan ve özel olarak oluşturulmuş bir toplumsal ilişkiler bütünüdür. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Tönnies’in yaklaşımına göre; parçalanmış, bireyselleşmiş ilişkilerin dünyasını anlatan kavram hangisidir?

Cemaat

Cemiyet

Ümmet

Millet

Zihniyet

Açıklama:

Her cemaat, belli bir toplumsal yapı ve bütünlük içinde ortak bilgi, değer ve davranış kodları üzerinden kendini inşa eden farklı bir paylaşım grubudur. Bu nedenle cemaatte aslolan belli bir düzlemde bütünlüklü dayanışma tipolojisinin varlığıdır.
Ona göre cemaat birincil ve duygusal ilişkilerin dünyasına aitken cemiyet de parçalanmış, bireyselleşmiş ilişkilerin dünyasını yansıtmaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Uygun zamanlarda yerine getirilen ve sembollerin de kullanılabildiği, sık sık tekrarlanan davranış modellerine ne denir?

Cemaat

Cemiyet

Millet

Ritüel

Ümmet

Açıklama:

Dinsel ilgilerin dönüşümü, modernleşme süreci içinde dinî olanın dönüştürülmesine yönelik müdahalelerden cemaat kavramı da nasibini almış, artık kavram daha çok yeni birliktelikleri ifade etmek üzere kulanılmaya başlanmıştır.
Uygun zamanlarda yerine getirilen ve sembollerin de kullanılabildiği, sık sık tekrarlanan davranış modellerine ritüel denir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

“Allah’a iman etmeyen ve ahirete küfreden bir kavim milletini bıraktım ve
babalarım, İbrahim İshak ve Yakub’un milletine uydum” sözü kime aittir?

Hz. Yakub (sav)

Hz. Muhammed (sav)

Hz. Şuayb (sav)

Hz. İbrahim (sav)

Hz. Âdem (sav)

Açıklama:

Aynı şekilde Hz. Şuayb’ın kavmi de peygamberlerini kendi milletlerine tabi
olmaya çağırmışlardır (A’raf: 88).
Kur’an-ı Kerim’de Hz. Yusuf, “Allah’a iman etmeyen ve ahirete küfreden bir kavim milletini bıraktım ve babalarım, İbrahim İshak ve Yakub’un milletine uydum” demektedir (Yusuf, 37-38). Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Hıristiyan toplumunun birlik ve beraberlik idealini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidi?

Papa

Katedral

Kilise

Petrus

İsa

Açıklama:

Bugün değişik kiliseler sadece teolojik açıdan değil, toplumsal yapılanma düzeylerinde de kendi aralarında ayrışmaya mecbur kalmakta; nihayet bu kiliselerin varlığı ve bağımsızlık arayışları, birlik düşüncesini hayali bir beklentiye dönüştürmektedir.
Kilise, Hıristiyan toplumunun birlik ve beraberlik idealini ifade etmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi insani dayanışmanın dini karakteri üzerindeki ısrarıyla bilinen düşünürdür?

Durkheim

Weber

Pareto

Smith

Marx

Açıklama:

Böylece dini, süreç içindeki ana faktör olarak kabul eden Weber’i, insani
dayanışmanın nihai belirlemede dinî karakteri üzerindeki ısrarıyla Durkheim’i,
kendi kendini sürekli aldatma eğlencesi içinde dinin yeri konusundaki analiziyle
Pareto’yu sosyolojik araştırmanın öncüleri olarak ele aldığımızda, ortaya toplumsal işlevleri öne çıkan yeni bir din analizi çıkmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Dinleri kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışan Alman tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Luther

Tönnies

Durkheim

Otto

Weber

Açıklama:

Rudolf Otto (1869-1937): Ünlü Alman dinler tarihçisidir. Dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi bireysel bir yaşantı olarak dinsel deneyimin yansımalarından biri değildir?

Kutsal gerçekliğin bilincine varmaktan kaynaklanan huşu

İnsanın yaratılmış bir varlık olduğunu vurgulayan mutlak bağımlılık bilinci

İnsanı tepeden tırnağa dönüştüren bir gücün varlığını yaşama

Evrendeki kalıcı doğruluğu ya da gizli düzeni algılama

Kutsal bir gerçekliğe itimat etmemek

Açıklama:

Bireysel bir yaşantı olarak dinsel deneyimin, birbirini bütünlediği ya da dışladığı varsayılan değişik yansımalarından da söz etmek
mümkündür: “Kutsal gerçekliğin bilincine varmaktan kaynaklanan huşu, onun
karşısında ürpererek saygıyla eğilme; insanın yaratılmış bir varlık olduğunu vurgulayan mutlak bağımlılık bilinci; insanı hem sevgisiyle kuşatan hem de yargısıyla
titreten etkin bir güç ya da kişileşmiş yüce bir varlık olduğunu kavrama; kutsal
gerçeklikle bir olma; evrendeki kalıcı doğruluğu ya da gizli düzeni algılama; “bütünüyle öteki” gerçeklikle yüz yüze gelme; insanı tepeden tırnağa dönüştüren bir
gücün varlığını yaşama vb. gibi.”

Doğru Cevap: E

Soru 44

Durkheim'ın dini yasaklarla korunan ve tecrit edilen şeyler olarak tanımladığı ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Pozitivist söylemler

Dini sorunlar

Kutsal şeyler

İnanç kavramı

İçsel çatışmalar

Açıklama:

Kutsal ve Din dışı: Durkheim’in bu ayrımla ilgili klasik ifadesi şöyledir: “Kutsal şeyler, dinî yasaklarla korunan ve tecrit edilen şeylerdir; din dışı şeyler ise bu yasakların hedef aldığı ve kutsal olandan ayrı tutulması gereken şeylerdir”.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Din dilindeki kullanımı, müslümanların din kardeşliği esasına dayalı olarak gerçekleştirdikleri ve katılmak zorunda oldukları birlik ve beraberlik anlamını taşıyan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Millet

Cemaat

Ümmet

Tarikat

Rabıta

Açıklama:

Cemaatin din dilindeki kullanımı, müslümanların din kardeşliği esasına dayalı olarak gerçekleştirdikleri ve katılmak zorunda olduları birlik ve beraberlik anlamını taşımaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi günümüzdeki kullanımıyla otantik anlamlarından uzaklaştırılan millet kavramının anlamlarından biri değildir?

Yol

Sünnet

Şeriat

Tarikat

Mürit

Açıklama:

Günümüzdeki kullanımıyla otantik anlamlarından uzaklaştırılan millet kavramı gerçekte din, şeriat, dinde gidilen yol, tarikat, sünnet ve yol anlamlarına gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi İslam toplumlarında siyasal sorunlarla ilgili olarak ortaya çıkan ilk mezheplerden biridir?

Şia

Cebriye

Mutezile

Murcie

Eş'ariyye

Açıklama:

İslam toplumlarında siyasal sorunlarla ilgili olarak ortaya çıkan ilk iki mezhep ya da fırka Şia ile Hariciyedir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Ehl-i Sünnet içindeki başlıca fıkıh mezheplerinden biri değildir?

Hanefilik

Maturidilik

Şafiilik

Hanbelilik

Malikilik

Açıklama:

Ehl-i Sünnet içindeki başlıca fıkıh mezhepleri ise Hanefilik, Şafiilik, Hanbelilik ve
Malikiliktir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Osmanlı Devleti’nde Cuma namazı kılınmayan ve içinde minber bulunmayan ibadet mekânlarına ne ad verilmiştir?

Mescit

Sinagog

Kilise

Cami

Mihrap

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde Cuma namazı kılınmayan ve içinde minber bulunmayan ibadet mekânlarına mescit adı verilmiştir. Günümüzde ise bugün daha çok küçük mahalle camilerine mescit denmektedir. Bu bağlamda bir kent merkezindeki ana ibadet merkezine ulu cami, sultanlar tarafından yaptırılanlara ise selatin camii denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Hz. Muhammed'in soyundan gelenleri ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Seyyid

Şeyh

Mürşit

Ehl-i beyt

İmam

Açıklama:

Seyyid, Hz. Muhammed’in soyundan gelenleri ifade eden bir kavramdır.
Efendi, bey, önder, sahip, faziletli ve kerim gibi anlamlara gelen seyyid kelimesi,
şerefli, asil soylu, onurlu, kutsal, mübarek anlamlarına gelen şerif kelimesiyle aynı kategoride kullanılmakla birlikte Hz. Muhammed’in Hz. Ali ve Hz. Fatma’dan doğan torunlarıyla onların soyundan gelenler için kullanılan önemli bir itibar ve
statü ünvanıdır. Kur’an ve hadislerde kavram sözlük anlamında kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıda din ile ilgili verilmiş ifadelerden hangisi doğru kabul edilemez?

Din, insan ilişkilerini, insan tutum ve davranışlarını, toplumsal hayatı belirleyen temel yapılardan biridir.

Bir dine bağlı olmak dünyanın bundan böyle o dinin öğrettiklerine tabi olunarak okunmasını ve dünyevi olandan tamamen uzaklaşılmasını zorunlu kılar.

Arapça’da din kelimesi sözlük anlamıyla “yol, hüküm ve mükâfat” anlamlarında kullanılmaktadır.

Dinin sosyolojik gerçekliği onun görünürlüğüne yansıyan dil, söylem, simge, sembol ve kurumlarla birlikte hayat bulur.

Dinler arasındaki içsel-yapısal farklılıklar, mevcut özelliklerin tamamını bir arada toplayan bütünlüklü bir din tarifinin yapılmasını güçleştirmektedir.

Açıklama:

Dinden kaynaklanan tutum ve tercihler, dinsel bir gerekliliğin ürünü olarak gerçekleştirilen eylemler ve yine dinsel aidiyetlerle ilişkilendirilen toplumsal yapı ve kurumlar dinin oldukça farklılaşmış üniteler içinde birey ve toplum üzerinden hayata karıştığını göstermektedir.
Bir dine bağlı olmak dünyanın bundan böyle o dinin öğrettiklerine tabi olunarak okunmasını ve yine aynı dikkat içinde yeni ve kalıcı bir tutum geliştirilmesini zorunlu kılar. Dünyevi olandan tamamen uzaklaşmayı zorunlu kılmaz. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışmış düşünür kimdir?

Rudolf Otto

Emile Durkheim

Max Weber

Karl Marx

Auguste Comte

Açıklama:

Rudolf Otto'ya göre, “din kutsalın tecrübesidir”. Bu tanımlama dinin deneyim boyutuna vurgu yapmaktadır.
Ünlü Alman dinler tarihçisi Rudolf Otto dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

I. Birincil ilişkiler II. Parçalanmış ilişkiler III. Duygusal ilişkiler IV. Bireyselleşmiş ilişkiler
Yukarıda verilenlerden hangileri Tönnies'e göre cemiyetin özellikleridir?

I, II

III, IV

II, IV

I, III

II, III

Açıklama:

Tönnies’in geleneksel düzlemde bir toplumsal bütünlük formu olarak tanımladığı cemaat kavramı, ona göre artık çoktan terkedilmiş bir sosyal yapı özelliği taşımaktadır. Cemaatin yerini almaya başlayan cemiyet kavramında karşılığını bulan toplumsal nitelikler, gerçekte modernliğin dönüştürücü etkisini göstermektedir.
Tönnies'e göre cemaat birincil ve duygusal ilişkilerin dünyasına aitken cemiyet de parçalanmış, bireyselleşmiş ilişkilerin dünyasını yansıtmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

I. Belli bir toplumsal yapıya sahiptir.
II. Ortak değerlere sahiptir.
III. Ortak davranış kodlarına sahiptir.
IV. Ortak bilgiye sahiptir.
Yukarıda verilenlerden hangileri cemaatin özellikleri arasında sayılabilir?

II, III

III, IV

II, III, IV

I, II, III, IV

I, III, IV

Açıklama:

Bu nedenle cemaatte aslolan belli bir düzlemde bütünlüklü dayanışma tipolojisinin varlığıdır.
Her cemaat, belli bir toplumsal yapı ve bütünlük içinde ortak bilgi, değer ve davranış kodları üzerinden kendini inşa eden farklı bir paylaşım grubudur.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıda verilen ifadelerden hangisi ümmet kavramı ile ilişkili olarak doğru değildir?

Din dilinde ümmet kavramı daha çok genel toplumsal bütünlükten söz edildiğinde gündeme gelmektedir.

Bir ümmeti inceleme konusu olarak ele almak gerçekte o ümmette yer alan her tür yatay ve dikey hareketliliği, söylem ve dil çeşitliliğini ele almayı gerektirir.

Ümmet, hemen her yeni kuşağı bir önceki kuşakla irtibatlı kılmayı önceleyen, bu bağlamda geçmişin bakiyesiyle yeninin tasavvur dünyası arasındaki kopukluğu telafi etmeyi zorunlu kılan bir bütünlük arayışından beslenir.

Bir ümmet topluluğunun sosyolojik gerçekliğine odaklanan her çalışma, kaçınılmaz bir şekilde o yapının köklerine, dinsel, tarihsel, kültürel ve entelektüel muktesabatına dikkat etmek durumundadır.

Ümmet kavramı gerçekte din, şeriat, dinde gidilen yol, tarikat, sünnet ve yol anlamlarına gelir.

Açıklama:

Arapçada topluluk anlamına gelen ümmet, İslam’da inancın ve Hz. Muhammed’e bağlılığın birleştirdiği geniş katılımlı bir grup anlamını taşımaktadır. Millet kavramıyla yer yer benzer anlamlarda kullanılsa bile, yine de onunla arasında önemli bir farkın varlığından söz edilebilir.
Millet kavramı gerçekte din, şeriat, dinde gidilen yol, tarikat, sünnet ve yol anlamlarına gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi 'millet' kavramının anlamlarından birisi değildir?

Cemiyet

Din

Şeriat

Tarikat

Sünnet

Açıklama:

Bu anlam takip edildiğinde hem Yahudi, Hıristiyan ve müşriklerin hem de müslümanların kendi başına birer millet olduklarından söz edilebilir.
Günümüzdeki kullanımıyla otantik anlamlarından uzaklaştırılan millet kavramı gerçekte din, şeriat, dinde gidilen yol, tarikat, sünnet ve yol anlamlarına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

I. Bütün bir hristiyan imanını ve bizzat doktrinin kendisini ifade eder.
II. Mezhep anlamına gelir.
III. Cemaat kavramı ile ilişkilidir.
IV. Ritüelin yerine getirildiği mekan anlamı vardır.
Yukarıdakilerden hangileri 'kilise' kavramının anlamlarıdır?

I, II

I, II, III

II, III, IV

I, II, III, IV

I, III, IV

Açıklama:

Kilise kavramı doğrudan Hıristiyanlıkla ilgili bir kavramdır. İnsanlar kiliseyle birlikte doğar ve yeni doğdukları zaman vaftiz edilerek kilisenin sürekli üyeleri olur.
Kilise kelimesinin Hristiyan geleneği içerisinde teorik bağlamda birbiriyle ilişkili, pratikte ise birbirinden ayrı dört anlamından söz etmek mümkündür. Bu anlamlar soru kökünde verilmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

I. Sinagog, Yahudilikte toplantı ve eğitim amaçlı olarak kullanılan toplu ibadet yeridir.
II. Her zaman bir dinî topluluğa, bir inanç ve ritüele atıfta bulunur.
III. Kilise ve Katedralde olduğu gibi belli bir fiziksel mekâna işaret eder.
IV. Bir yönüyle Yahudi inanç topluluklarının birlik ve beraberliğini temsil etmektedir.
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri 'sinagog' kavramının anlamalarından değildir?

I, II

III

II, IV

I, IV

Açıklama:

Sinagoglar Yahudi cemaatlerini temsil eden kohenlerin, Kudüs tapınağındaki kurban törenlerine katıldıkları iki haftalık dönem boyunca Kudüs dışındaki cemaat temsilcilerinin bir arada ibadet etme geleneğinden kaynaklanmıştır.
Sinagog kavramı Kilise ve Katedralde olduğu gibi belli bir fiziksel mekâna değil ondan daha derin bir şekilde bir dinî/toplumsal düzeneğe, yapı ve yapılanmaya işaret eder.

Doğru Cevap: C

Soru 59

I. Şia II. Hariciye III. Cebriye IV. Mutezile V. Murcie
Yukarıdaki mezheplerden hangileri İslam toplumlarında siyasal sorunlarla ilgili olarak ortaya çıkan ortaya çıkan ilk iki mezheptir?

I, II

II, III

III, IV

I, III

II, IV

Açıklama:

İslam’da mezhepler dinin temelinde olan kurumlar değil, İslamı yaşama konusunda müslümanlara yardımcı olan, ona yeni birtakım modeller sunan içtihatlara dayalı yollardır.
İslam toplumlarında siyasal sorunlarla ilgili olarak ortaya çıkan ilk iki mezhep ya da fırka Şia ile Hariciyedir. Bunları izleyen başlıca itikadi mezhepler Cebriye, Mutezile ve Murcie olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Konuları itibarıyla fıkıh yedi ana dalla ilgili bir disiplindir. Aşağıdaki şıklardan hangisinde devletlerarası ilişkiler, İslam devletinin diğer devletlerle olan ilişkilerinin düzenlenmesi ile ilgili dala yer verilmiştir?

Ukûbat

Siyer

Siyaset-i Şer’iyye

Ahval-i şahsiye

Adab

Açıklama:

Seküler hukuk sistemleriyle karşılaştırıldığında fıkhın daha kapsamlı olduğu görülür. Çünkü fıkıh sadece ibadet ve ahlaka ilişkin konuları değil çağdaş hukukun ele aldığı konuları da içermektedir.
Siyer: Devletlerarası ilişkiler, İslam devletinin diğer devletlerle olan ilişkilerinin düzenlenmesi. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdaki ifadelerden hangisi, tekke ve dergâhların öncelikli ve esas fonksiyonlarını ifade etmemektedir?

Tekke ve dergâhlar İslam geleneğinde derinlikli dini tecrübe kazanılan mekanlar olarak dikkat çekmektedir.

Tekke ve dergâhlar, Müslümanlar arasında öncelikle maddi anlamda yardımlaşmayı önceleyen kurumsal yapılardır.

Tekke ve dergâhlar, İslam’ın yayılmasında önemli katkılar sunmuşlardır.

Tekke ve dergâh ortamları Müslüman kültürüne pek çok sanatkâr kazandırmıştır.

Tekke ve dergâhlar irfan, zühd ve ahlakın öncelik kazandığı tasavvufi kurumlardır.

Açıklama:

Dinin sosyolojik bir çerçevede nasıl değerlendirilebileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Diyanet İşleri Başkanlığı’nın görev ve sorumlulukları arasında yer almaz?

Diyanet İşleri Başkanlığı toplumu din alanında bilgilendirmekle yükümlüdür.

İbadet mekanlarının yönetilmesi görevi Diyanet İşleri Başkanlığı’nın sorumluluğu altndadır.

Diyanet İşleri Başkanlığı siyasette rol alarak gerekli bulduğu konularda devlete yön verebilir.

Diyanet İşleri Başkanlığı, toplumsal birlik ve beraberliği sağlamaya yönelik çalışmalar yapar.

Diyanet İşleri Başkanlığı hizmetlerini mezhepler üstü bir çerçevede gerçekleştirir.

Açıklama:

Diyanet İşleri Başkanlığının Türkiye bağlamındaki yeri ve önemini sosyolojik açıdan değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi tekke ve zaviyelerin işlevleriyle ilgilidir?

Tekke ve zaviyeler tasavvufi gelenek içinde oluşmuş mistik yapılanmalardır.

Tekke ve zaviyelerin yozlaşması ve amaçları dışında kullanılmaya başlanması Cumhuriyet idarecilerinin önlem almasına yol açmıştır.

Tekke ve zaviyeler sanat, edebiyat ve müzik gibi alanlardaki etkinliklere ev sahipliği yaparak öncü roller üstlenmiştir.

Tekke ve zaviyelerde şeyhin nezaretinde sufiler, İslami gelenek içinde ahlaki bir disipline tabi olmaktadırlar.

Tekke ve zaviyeler geleneksel mimarinin en zarif örnekleri arasında yer almaktadır.

Açıklama:

İslam inancının temel ekollerini, mekânlarını ve din adamı tanımlamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Kelam’ın hareket nok- talarını yansıtmaz?

Kelam, inanç esaslarını akıl yoluyla açııklayıp temellendirmeyi amaçlar.

Fıkhu’l-Ekber fıkhın inançla ilgili konularını kapsar.

Kelam, kesin deliller kullanmak ve karşıt düşün- ce sahiplerinin kuşku ve itirazlarını ortadan kal- dırmak yoluyla dinsel inançları kanıtlamaya çalışan bir ilimdir.

Kelam felsefenin temel konularına bağlı kalarak din konusunda yeni birtakım argümanlar geliştirir.

Kelamcıların bütün gayreti itikad esasları etrafında şekillenir.

Açıklama:

İslam inancının temel ekollerini, mekânlarını ve din adamı tanımlamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi İslam tasavvufunu açıklayıcı bir tanımlama değildir?

Kimi Müslümanlar, tasavvufun kendilerini Allah’a yaklaştırıcı bir yol olduğuna inanmaktadırlar.

Tasavvufun bileşenleri arasında İslami olmayan ögelerin varlığına dikkat çeken kimi yorumcular fieriat’ın belirleyiciliğine vurgu yapmışlardır.

Tasavvuf bir ruh arınması yöntemi olarak müs- lüman ahlakının gelişimine katkı sağlamaktadır.

Günümüz Batı toplumlarında özellikle tasavvuf, İslam’la tanışmanın biricik yolu olmaktadır.

Modernleşme sürecinin güçlü sekülerleştirici atak- ları karşısında en büyük darbeyi tasavvuf almıştır

Açıklama:

İslam inancının temel ekollerini, mekânlarını ve din adamı tanımlamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi mezhep farklılaşmaları çerçevesinde değerlendirilemez?

Katoliklik, Ortodoksluk ve Protestanlık Hıristiyan dünyasındaki en derin ayrışmaları ifade eder.

Mezhep farklılıkları temel dinî referansların yorumlanmasına ilişkin görüş ayrılıklarından kaynaklanır.

Müslüman toplumlarda mezhep kavramı inanç ve uygulama alanlarındaki farklılaşmaları yansıtır.

İdeal tip olarak kilise ile mezhep arasında bir hayli farklılık vardır.

Herhangi bir mezhebe bağlı olmadan da dindar olmak mümkündür.

Açıklama:

Dinin sosyolojik bir çerçevede nasıl değerlendirilebileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Kiliseyi tanımlamakta yetersiz sayılabilecek yaklaşımın ürünüdür?

Müslümanların camisi neyse Hıristiyanların kili- sesi de odur.

Bir Kiliseye mensup olmak gerçekte farklı bir Hıristiyanlık algısına sahip olmak demektir.

Kiliselerin statüsü din ve devlet arasındaki ilişkilerden etkilenmektedir.

Laik devlet düzeninde kiliselerin yeri her zaman netameli olmuştur.

Batıda din sosyolojisi araştırmalarının çoğunda kiliseye devamlılık oranları üzerinden sekülerleşme analizleri yapılmaktadır.

Açıklama:

Yaygın dünya dinlerinin kilise, katedral ve sinagog gibi kurumsal yapılanmalarını karşılaştırmalı olarak açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisinde millet kavramı nation anlamında kullanılmıştır?

Müslümanlar kendilerini Hz. İbrahim’in milleti olarak görürler.

Osmanlı milletler sisteminde her millet kendi dinsel tabiiyetlerine göre değerlendirilirdi.

Millet kavramının geleneksel kullanımında din bütünleşme siyasetinin güçlü bir ögesidir.

Milliyetçi söylemlerde kullanılan millet kavramı- nın temel bileşenleri arasında kan bağı, ırk ya da soy bağı bulunmaktadır.

İslami terminolojide kullanılan millet kavramı kaynağını Kur’an ve Sünnetten almaktadır.

Açıklama:

Dinin cemaat, ümmet, millet gibi kavramlar eşliğinde nasıl değerlendirilebileceğini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisinde ümmet kavramı siyasi anlamda kullanılmıştır?

Hz. Muhammed’in ümmetinden olanlar onun manevi mirasını saygıyla anarlar.

İslam ümmetinden olmak, dünyanın her yerin- deki Müslümanların sorunlarına dikkat kesilmeyi zorunlu kılmaktadır.

Ümmetin birlik ve beraberliğine ilişkin yakıcı sorunlar Müslümanları uluslarası düzeyde siyasi platformlar oluşturmaya zorlamaktadır.

Ümmet-i Muhammed’in mevcut hali üzerine üre- tilen metinlerin çoğunda Batı karşısında edilgin bir konuma sürüklenen bir dünyanın tecrübele- rine yer verilmektedir.

Her bir peygamber kendi ümmetine içinde ya- şadığı şartları dikkate alan bir şeriat vaz’etmiştir.

Açıklama:

İslam inancının temel ekollerini, mekânlarını ve din adamı tanımlamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi cemaat kavramının sosyolojik tanımıyla doğrudan ilişkilidir?

Modern zamanlarda cemaat kavramının yok olacağı iddiası kanıtlanamamış, atomize olmuş bireylerden oluşan yeni toplumsal yapılar bile var- lıklarını geleneksel cemaat yapılanmasına ben- zer bir şekilde kurgulamaya başlamıştır.

Müslümanlar dünyanın neresinde olursa olsun, hangi mezhep ya da meşrebe sahip olursa olsun her mü’minin arkasında saf tutarak cemaat olurlar.

Azınlık cemaatlerinin statüleri Lozan Antlaşma- sı’yla belirlenmiştir.

İslam toplumlarında her bir cemaat mensuplarına bir aidiyet ve mensubiyet duygusu kazandırır.

İlk İslam cemaati, Hz. Muhammed’in etrafında buluşan ashabından ibaretti.

Açıklama:

Dinin cemaat, ümmet, millet gibi kavramlar eşliğinde nasıl değerlendirilebileceğini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Aşağıdaki ifadelerden hangisinde dine sosyolojik bir bakış açısıyla yaklaşılmaktadır?

Din kişinin Allah’la olan manevi ilişkisidir.

Din kişinin Tanrı’ya teslimiyeti ve onun buyruklarına sadakatle uymasıdır.

Din toplumsal fenomendir.

Dinde aslolan Allah korkusudur.

Dinler hak ve batıl olmak üzere iki kategoridele alınabilir.

Açıklama:

Dinin sosyolojik bir çerçevede nasıl değerlendirilebileceğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi beşerî dinler arasında yer alır?

Hristiyanlık

Musevilik

Totemizm

İslamiyet

Ortodoksluk

Açıklama:

Musevilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet gibi dinler semavi dinler arasında yer alırken; Totemizm, Brahmanizm, Budizm gibi inanışlar da beşerî dinler kategorisinde yer almaktadır. Ortodoksluk, Hristiyanlık içerisinde bir mezheptir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Din kavramına İslami terminoloji açısından bakıldığında, nasıl bir tasnif yapılır?

Hak Dinler-Batıl Dinler

Farz Dinler-Sünnet Dinler

Semavi Dinler-Beşerî Dinler

Semavi Dinler-Gerçek Dinler

Beşerî Dinler-Kutsal Dinler

Açıklama:

Din kavramına İslami terminoloji açısından bakıldığında da hak dinler ve batıl dinler şeklinde bir tasnif yapılmaktadır. Hak dinlerle Allah tarafından peygamberler aracılığıyla gönderilen dinler kastedilirken batıl dinlerle de insanların kendi arzu ve hevesleri doğrultusunda inşa ettikleri dinler kastedilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Arapça’da “yol, hüküm ve mükâfat” anlamlarında kullanılan kelimenin Türkçe karşılığı nedir?

Tarikat

Din

Mezhep

Cemaat

Ümmet

Açıklama:

Arapça’da din kelimesi sözlük anlamıyla “yol, hüküm ve mükâfat” anlamlarında kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Rudolf Otto’nun din tarifi aşağıdakilerden hangisidir?

Tanrı’nın lütfudur.

Kâinatın kuralıdır.

İnsanlığın onurudur.

Kutsalın tecrübesidir.

Değişmez yasadır.

Açıklama:

Ona göre, “din kutsalın tecrübesidir”. Bu tanımlama dinin deneyim boyutuna vurgu yapmaktadır. Hiç kuşkusuz bu tanımlama biçimi, kendine ancak laik ve seküler bir dünya tasavvuru içinde yer bulmaya çalışan kutsal kavramı üzerinden dine bakmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Üyelerinin ortaklaşa paylaştıkları bir şeye, genellikle de ortak bir kimlik duygusuna dayanan ve özel olarak oluşturulmuş bir toplumsal ilişkiler bütününe ne ad verilir?

Ümmet

Tarikat

Mezhep

Cemaat

Millet

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 77

Arapçada topluluk anlamına gelen, İslam’da inancın ve Hz. Muhammed’e bağlılığın birleştirdiği geniş katılımlı bir grup anlamını taşıyan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ümmet

Tarikat

Mezhep

Cemaat

Millet

Açıklama:

Ümm kökünden gelen ümmetin kavramsallaşma süreci Müslüman kültüründe şekillenmiştir. İmam, ümem, ümm gibi kavramlarla ortak bir şebeke üreten kavramın doğrudan vurgu yaptığı esas anlam, bir şey üzerinde ittifak etmiş topluluktur. Kur’an’a göre bütün insanlar başlangıçta tek bir ümmetti (ümmet-i vahide).

Doğru Cevap: A

Soru 78

Hristiyan geleneğinde hem kutsal mekânı yani tapınağı, hem de yerel ya da evrensel Hristiyan toplumunu veya Hıristiyanlıktaki çeşitli akımları, mezhep ve diğer dinî hareketleri ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ümmet

Katedral

Sinagog

Kilise

Mesih

Açıklama:

Kilise Hıristiyanlık inancını benimseyenlerin oluşturduğu topluluk, mezhep ve mabed anlamına gelmektedir. Aslında kavramın üretildiği Yunanca eklesia sözcüğü, yurttaşların oluşturduğu resmî bir topluluk ya da meclis anlamına geliyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Mekânsal olarak kiliseden görece daha büyük bir mimari yapı özelliği taşıyan yapının adı aşağıdakilerden hangisidir?

Ümmet

Katedral

Sinagog

Kilise

Mesih

Açıklama:

Katedral, Hristiyanlık’ta piskoposun resmî tahtı olarak bilinen “katedra”nın bulunduğu mekândır.

Doğru Cevap: B

Soru 80

“Gidecek yer ve yol” manasında mekân ismi olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ümmet

Tarikat

Mezhep

Meşrep

Mesih

Açıklama:

Sözlükte “gitmek” anlamındaki zehâb kökünden hem mastar hem de “gidecek yer ve yol” manasında mekân ismi olan mezhep kelimesi, İslami gelenekte terim olarak “dinin asli veya feri hükümlerinin dayandığı delilleri bulmakta ve bunlardan hüküm çıkarıp yorumlamakta otorite sayılan âlimlerin ortaya koyduğu görüşlerin tamamı veya belirledikleri sistem” şeklinde tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Yaratılış, huy, karakter, mizaç anlamlarına gelen ve kişinin hangi dinî inanç, mezhep ya da tarikat içinde olursa olsun değişmeyen özelliklerini vurgulamak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ümmet

Tarikat

Mezhep

Mesih

Meşrep

Açıklama:

Mizacın kalıcı bir karakter özelliği olarak yer aldığı kişilik yapılanmasında meşreple mevcut yapı arasında kayda değer bir buluşma gerçekleşmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 82

I. Dinler tarihinde her bir din kendi içerisinde değerlendirilir, karşılaştırma yapılmaz.
II. Dinler, hak ve batıl dinler olmak üzere sınıflandırılabilir.
III. Rudolf Otto, dinleri ahlak ve akıl ilkesi yerine kutsallık duygusuyla açıklamıştır.
IV. Din, sosyolojinin ilgi alanında değildir.
Yukarıda din ve dinler tarihi ile ilgili olarak verilenlerden hangisi / hangileri doğrudur?

II ve III

I ve IV

I ve II

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Dinler tarihi, karşılaştırmalı bir tarih olarak ele alınmakta ve anlatılmaktadır ve din sosyolojinin önemli bir ilgi alanıdır. Ünlü Alman tarihli Otto, dini kutsallığa ihtiyaç duyulma ile açıklamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi ünlü sosyolog Tönnies’in de belirttiği üzere cemiyet ile cemaat arasındaki temel farklılıktır?

Cemaate bir kişi liderlik ederken cemiyetin lideri olmaz.

Cemaatte duygusal ilişkiler ön planda iken cemiyette bireyselleşmiş ilişkiler ön plandadır.

Cemaate kayıtsız bağlanma gerekirken cemiyetlere gerekmez.

Cemaat, cemiyetlerin birleşip bir bütün olmuş halidir.

Cemaatin katı kuralları varken cemiyetin yoktur.

Açıklama:

Tönnies, cemaat ile cemiyeti kelimelere yüklenen anlamlar üzerinden tartışmıştır. Tönnies’e göre cemaat, daha birincil ve duygusal ilişkilerin dünyasına aitken cemiyet, parçalanmış, bireyselleşmiş ilişkilerin dünyasını yansıtmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Kur’an-ı Kerim’e göre başlangıçta insanlar tek bir ümmetti. Aşağıdakilerden hangisi tek bir ümmeti ifade etmek için kullanılmaktadır?

Ümmet-i sahih

Ümmet-i vahid

Ümmet-i yek

Ümmet-i elf

Ümmet-i vahide

Açıklama:

Kur’an’da belirtilen ümmet fikri ümmet-i vahide olarak isimlendirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 85

I. Kur’an’da millet için “ İbrahim milleti” kavramı kullanılmıştır.
II. Millet kavramı Allah’ı değil, kişileri kapsamaktadır.
III. Dinde millet kavramı açıklanırken milletin toplumsal boyutu açıklanmaz.
IV. 19. Yüzyıl’dan itibaren millet kavramının içeriği değişmeye başlamıştır.
Yukarıda millet kavramı ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?

I, II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Millet kavramı Allah’a değil kişilere atfedilir. Asla “Allah’ın milleti” denilmez, buna en yakın olarak İbrahim’in milleti kavramı kullanılır. Dinde millet kavramı açıklanırken milletin toplumsal boyutu önemli ölçüde yer tutar. 19. Yüzyıl’dan itibaren millet kavramı özelleştirilmiştir. Örneğin; İbrahim milleti yerine Arap milleti, Türk milleti gibi etnik kökene vurgu yapan kavramlar kullanılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Katedrallerin büyük ve görkemli yapılar olarak inşâ edilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Hristiyanlığın daha yüce bir din olduğunu kanıtlamak için

Hristiyan din adamlarının katedrallerde yaşamını devam ettirdiği için

Piskoposların siyaset adamları ile bir araya geldikleri yer oldukları için

Kırsal kesim yerine kentsel bölgede bulundukları için

Hristiyan camiasının büyük yapılar görmek istedikleri için

Açıklama:

Katedraller Roma İmparatorluğu döneminden itibaren kitlesel örgütlenmenin sağlanması için kentlere kurulmuştur. Bu sebeple daha büyük yapılar olmuşturlar. Zamanla bu kent katedrallerinden dolayı, içinde katedraller bulunan kentlerin önemi artmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Aşağıda din ve dini yapılarla ilgi verilenlerden hangisi yanlıştır?

Mezhepler, İslam dinine özgüdür.

İncil’e göre ilk kiliseyi bizzat Hz. İsa kurmuştur.

Hristiyanlıkta piskoposun resmi tahtının bulunduğu yer katedraldir.

Sinagoglar, kiliseye göre daha az fiziksel yapıya odaklanan yapılardır.

Bir katedralin varlığı o katedralin piskoposunu rütbesi ile doğru orantıda önemlidir.

Açıklama:

Mezhepçilik ya da dinin mezheplere ayrılması hak dinlerde görülen bir durumdur. İçinde piskoposun remi tahtı katedrayı bulunduran yapı katedraldir ve katedrallerin önemi piskoposun rütbesi ile doğru orantılıdır. Sinagoglar, kiliselerin aksine fiziksel yapı yerine ruhani bir birliktelik oluşturmaya daha çok önem veren yapılardır.

Doğru Cevap: A

Soru 88

I. Hz. İsa’nın görünür tek bir kilise kurmayı amaçladığını düşünenler Ekumenik hareketini kurmuşlardır.
II. Kilise, Yunanca “toplamak, bir araya getirmek” anlamına gelen bir kelimeden türetilmiştir.
III. Kilise kelimesinin ikinci anlamı mezheptir.
IV. Kilise topluluğuna dahil olmak için belli bir yaş sınırı vardır.
V. Hristiyan dünyasında kiliseler hiçbir zaman sınıflandırılmamıştır.
Yukarıda aile kurumu ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?

I, II ve V

II, III ve V

II, III ve IV

I, II ve III

I, II ve V

Açıklama:

Kilise topluluğuna doğar doğmaz kilisede vaftiz olunarak dahil olunur. Hristiyanlıkta başta Doğu ve Batı Kiliseleri olmak üzere 16. Yüzyıldan itibaren de daha çeşitli biçimlerde sınıflandırılmaya gidilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Aşağıdaki kavramlardan hangisinin açıklaması yanlış yapılmıştır?

Tasavvuf, İslam’ın mistik boyutunu temsil eder.

Kelam, İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları düzenleyen bilim dalıdır.

Fıkıh, İslam geleneğinde ibadet ve hukuk alanındaki ilişkiyi açıklayan bilim dalıdır.

Kelam bilim dalının uzmanlarına mütekellim denir.

İslam hukukunda kesin hüküm bulunmayan konularda yorum yapmaya müçtehit denir.

Açıklama:

İslam geleneğinde hakkında kesin hüküm bulunan konularda yorum yapmaya içtihad, bu tür yorumları ortaya koyan kişilere müçtehit denir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Seküler hukuk sistemi ile fıkıhın en temel farkı nedir?

Seküler hukuk, fıkıhtan daha kapsamlıdır.

Fıkıh sadece ibadet ile ilgilenir, seküler hukuk ahlaka da değinir.

Fıkıh, çağdaş hukuk konularını da kapsarken seküler hukuk kapsamaz.

Fıkıh sadece toplumda bütünlüğü korumak için geliştirilmiştir, seküler hukuk daha kapsamlıdır.

Seküler hukuk tartışmalı iken fıkıh tartışmasızdır.

Açıklama:

Fıkıh, seküler hukuğa göre çağdaş hukuk konuları içermesi bakımından daha kapsamlıdır. Fıkıh, ibadet, muamelat, ahval-i şahsiye, siyaset-i şer’iyye, ukubat, siyer ve adab olmak üzere yedi ana dalla ilgilenen kapsamlı bir disiplindir.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Türkiye’de Diyanet İşleri Başkanlığı’nın sosyolojik konumunu en iyi açıklamaktadır?

Kur’an-ı Kerim ile ilgili çalışmalar yapan kurum

İslam dinini dünyaya tanıtmayı amaçlayan kurum

Devlet işlerini dinen etkileyebilen bir kurum

Türkiye’nin özgün ve çeşitli olan manevi zenginliğini biçimlendiren kurum

Türk modernleşmesine katkı sağlayan kurum

Açıklama:

Türkiye’de Diyanet İşleri Başkanlığı, İslam dinin inançları, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmakla birlikte ülkenin manevi zenginliğini ve değerlerini de biçimlendiren kurum rolünü üstlenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi “kutsal şeyler, dini yasaklarla korunan ve tecrit edilen şeylerdir; din dışı şeyler ise bu yasakların hedef aldığı ve kutsal olandan ayrı tutulması gereken şeylerdir” diyen düşünürdür?

Durkheim

Weber

Luther

Marx

Otto

Açıklama:

Durkheim’in kutsal ve din dışı ayrımıyla ilgili klasik ifadesi şöyledir: “Kutsal şeyler, dinî yasaklarla korunan ve tecrit edilen şeylerdir; din dışı şeyler ise bu yasakların hedef aldığı ve kutsal olandan ayrı tutulması gereken şeylerdir”.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi cemaat ve cemiyet arasında yaptığı ayrımla tanınan ünlü Alman sosyologdur?

Durkheim

Weber

Marx

Tönnies

Otto

Açıklama:

Ferdinand Tönnies (1855- 1936), Gemeinschaft (cemaat) ile Gesellschaft (cemiyet) arasında yaptığı ayrımla tanınan ünlü Alman sosyologudur.

Doğru Cevap: D

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi üyelerinin ortaklaşa paylaştıkları bir şeye, genellikle de ortak bir kimlik duygusuna dayanan ve özel olarak oluşturulmuş bir toplumsal ilişkiler bütününü ifade eder?

Millet

Mezhep

Cemaat

Tarikat

Meşrep

Açıklama:

Sosyoloji literatüründe cemaat, üyelerinin ortaklaşa paylaşt›kları bir şeye, genellikle de ortak bir kimlik duygusuna dayanan ve özel olarak oluşturulmuş bir toplumsal ilişkiler bütünüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi İslam’da inancın ve Hz. Muhammed’e bağlılığın birleştiği geniş katılımlı grup demektir?

Millet

Ümmet

Cemaat

Tarikat

Meşrep

Açıklama:

Arapçada topluluk anlamına gelen ümmet, İslam’da inancın ve Hz. Muhammed’e bağlılığın birleştirdiği geniş katılımlı bir grup anlamını taşımaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi İslam kültür ve literatüründe daha çok tasavvufi bağlamda kullanılan bir kavramdır?

Millet

Ümmet

Cemaat

Mezhep

Tarikat

Açıklama:

Tarikat, İslam kültür ve literatüründe daha çok tasavvufi bağlamlarda kullanılan bir kavramdır.

Doğru Cevap: E

Soru 97

Aşağıdakilerden hangisi Yahudi inanç ve anlayışında geleneksel dini yapıdır?

Kilise

Sinagog

Katedral

Manastır

Şapel

Açıklama:

Soruda verilen a, c, d ve e seçenekleri Hıristiyan inanç ve anlayışındaki geleneksel dini yapılardır. Sinagog ise Yahudi dinî inanış ve anlayışının temerküz ettiği geleneksel dinî yapılardır.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Aşağıdakilerden hangisi kişinin hangi dini inanç içinde olursa olsun değişmeyen özelliklerini vurgulamak için kullanılır?

Meşrep

Millet

Ümmet

Cemaat

Tarikat

Açıklama:

Yaratılış, huy, karakter, mizaç anlamlarında kullanılan meşrep kavramı kişinin hangi dinî inanç, mezhep ya da tarikat içinde olursa olsun değişmeyen özelliklerini vurgulamak için kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi İslam geleneğinde ibadet ve hukuk alanına ilişkin bilgilerin üretildiği bir disiplini ifade eder?

Tasavvuf

Kelam

Fıkıh

İçtihat

Mütekellim

Açıklama:

Fıkıh, İslam geleneğinde ibadet ve hukuk alanına ilişkin bilgilerin üretildiği bir disiplini ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları disipline eder?

Tasavvuf

Fıkıh

İçtihat

Kelam

Mütekellim

Açıklama:

Tasavvuf, İslam’da mü’minin Tanrı’nın doğrudan bilgisine ulaşmasını amaçlayan düşünce, inanç ve yaşam biçimidir. Fıkıh, İslam geleneğinde ibadet ve hukuk alanına ilişkin bilgilerin üretildiği bir disiplini ifade eder. İçtihat, İslam hukukunda Kur’an’da ve Sünnette kesin hüküm bulunmayan konularda kıyas, istihsan ve istihab gibi yöntemlerle yorum yapmaktır. Mütekellim ise kelam alimlerine verilen addır. Kelam, İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları disipline eden bir ilim dalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devletinde Cuma namazı kılınmayan ve içinde minber bulunmayan ibadet mekanlarına verilen addır?

Cami

Tekke

Zaviye

Dergah

Mescit

Açıklama:

Cami, Müslümanların ibadet mahallerine toplu olarak verilen addır. Tekke, zaviye ve dergah ise tasavvuf kültürü için anlam kazanmış olan dini/mistik mekanlardır. Osmanlı Devleti’nde Cuma namazı kılınmayan ve içinde minber bulunmayan ibadet mekânlarına mescit adı verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 102

Dünya üzerinde var olduğu söylenen din, mezhep ve tarikat sayıları aşağıdakilerden hangisidir?

4000 din, 8000 mezhep ve 16000 tarikat

700 din, 1400 mezhep ve 2800 tarikat

1500 din, 3000 mezhep ve 6000 tarikat

350 din, 700 mezhep ve 1400 tarikat

3000 din, 6000 mezhep ve 12000 tarikat

Açıklama:

Bugün dünyada 3000 din, 6000 mezhep ve 12000 tarikat olduğu ileri sürülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi ‘Beşeri’ dinlerdendir?

Musevilik

Yahudilik

Brahmanizm

İslamiyet

Hristiyanlık

Açıklama:

Semavi dinler dışında kalan ve insanlar tarafından ortaya çıkartılan dinler beşeri dinlerdir. Totemizm, Brahmanizm, Budizm gibi inanışlar beşeri dinler kategorisinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 104

İslam kültüründe ‘cemaat’ kavramı için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Dini bir dayanışma ağıdır

Somut olduğu kadar soyut bir yapılanmaya olanak verir

Kişiye ortak geçmiş ve gelecek düşüncesini kazandırmaz

Kişilerin bir topluluğun parçası olmasını sağlar

Kişiye aidiyet ve referansa vurgu yapan dini bir ağ mekanizması sağlar

Açıklama:

Bir cemaate mensubiyet, kişiye ortak geçmiş ve gelecek düşüncesini bünyesinde barındıran güçlü bir aidiyet duygusu kazandırır.

Doğru Cevap: C

Soru 105

Hristiyan aleminde doğu ve batı kiliseleri hangi tarihte ayrılmıştır?

1211

1054

1088

600

1075

Açıklama:

Erken dönem Hıristiyanlıkta Kilise yapılanmasında çeşitli anlaşmazlık ve huzursuzluklar ortaya çıkmış ve bunun sonucunda 1054’te Doğu ve Batı kiliseleri ayrılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 106

Protestan reform hareketi hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?

18.yy

15.yy

14.yy

20.yy

16.yy

Açıklama:

Protestan reform hareketi 16. yüzyılda ortaya çıkmış; bunun sonucunda Batı kilisesi kendi içinde parçalanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 107

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kilise kelimesi cemaat kavramı ile ilişkilidir

Hristiyanlık başından beri şeriat kavramından ziyade ritüel kavramına yönelmiştir

Giderek kaybolan küçük mezheplere rağmen kilise varlığını her zaman korumuştur

Kiliselerin vaftiz ritüeli insanları kilisenin sürekli üyesi yapmaz

Kilise üyeleri tipik olarak üst ve orta sınıflardan gelen geniş bir dinsel örgütlenmeyi temsil eder

Açıklama:

İnsanlar kiliseyle birlikte doğar ve yeni doğdukları zaman vaftiz edilerek kilisenin sürekli üyeleri olur.

Doğru Cevap: D

Soru 108

“Dinin asli veya feri hükümlerinin dayandığı delilleri bulmakta ve bunlardan hüküm çıkarıp yorumlamakta otorite sayılan âlimlerin ortaya koyduğu görüşlerin tamamı veya belirledikleri sistem” aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

Mezheb

Ümmet

Tarikat

Meşrep

Kavim

Açıklama:

Mezheb kelimesi, İslami gelenekte terim olarak “dinin asli veya feri hükümlerinin dayandığı delilleri bulmakta ve bunlardan hüküm çıkarıp yorumlamakta otorite sayılan âlimlerin ortaya koyduğu görüşlerin tamamı veya belirledikleri sistem” şeklinde tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 109

İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları disipline eden bir ilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Tasavvuf

Mutezile

Kelam

Fıkıh

Mütekellim

Açıklama:

Kelam, İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları disipline eden bir ilim dalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 110

Diyanetin misyonu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilemez?

İslam’ın genel geçer sınırlarının taciz edilmesini önleyerek toplumu din konusunda aydınlatmak

Küresel değişimlerle meydana gelen farklılaşmalar arasında dinin konumunu muhafaza etmek

Dinsel yaklaşımların ortak sınırlarını korumak

Dinsel yaşamın meşru limitlerini korumak

Din-devlet ayrımı içindeki sosyal gerçekliği anlatmak

Açıklama:

Diyanet işleri başkanlığının misyonlarından biri değişimle gündeme gelen farklılaşmalar arasında dinde esaslı bir şekilde konumunu yenilemektir.

Doğru Cevap: B

Soru 111

Dinler tarihi ne demektir?

Dinlerin diğer dinlerle olan ilişkisini, benzer, farklı ve ortak yönlerini karşılaştırmalı olarak ele alan bir bilim dalıdır.

Anlambilim demektir.

Uygun zamanlarda yerine getirilen ve sembollerin de kullanılabildiği, sık sık tekrarlanan davranış modelleridir.

Dini yasaklarla korunan ve tecrit edilen şeylerdir.

Dini yasakların hedef aldığı ve kutsal olandan ayrı tutulması gereken şeylerdir.

Açıklama:

Dinler tarihi dinlerin diğer dinlerle olan ilişkisini, benzer, farklı ve ortak yönlerini karşılaştırmalı olarak ele alan bir bilim dalıdır. Semantik: Anlambilim demektir. Dilbilimsel açıdan semantik, zaman içindeki anlam değişiklikleri ile dilin yapısı, düşünce ve anlam arasındaki karşılıklı bağlantılar üzerinde duran bir dilbilim etkinliğidir. Ritüel: Uygun zamanlarda yerine getirilen ve sembollerin de kullanılabildiği, sık sık tekrarlanan davranış modelleridir. Kutsal: Dini yasaklarla korunan ve tecrit edilen şeylerdir Din dışı: Dini yasakların hedef aldığı ve kutsal olandan ayrı tutulması gereken şeylerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 112

I. Ümmet
II.Millet
III. İtikad
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri İslami toplumsal yapıdaki cemaat kavramından daha büyük ölçekli toplumsal ortaklıkları ifade etmek üzere kullanılan kavramdır?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyoloji literatüründe cemaat, üyelerinin ortaklaşa paylaştıkları bir şeye, genellikle de ortak bir kimlik duygusuna dayanan ve özel olarak oluşturulmuş bir toplumsal ilişkiler bütünüdür. Daha büyük ölçekli toplumsal ortaklıkları ifade etmek üzere kullanılan ümmet ve millet kavramlarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 113

Müslüman toplumların fiili durumlarını anlama konusunda işlevsel olan kavramların kendi iç bileşenlerinden biri olan ve tipik bir Müslüman toplumda “müminlerin hangi referans dünyasına ait olduğu” anlamındaki kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tasavvur

Sabite

Tarikat

Kelam

İtikad

Açıklama:

Tipik bir Müslüman toplumda müminlerin hangi referans dünyasına ait olduğu (itikad), hangi kriterler (sabite) içinde hayatlarını sürdürdükleri, geçmişle gelecek arasındaki dengeyi nasıl korudukları ve belki de en önemlisi tasavvur dünyalarının sınırlarının nerelere dayandığını göstermesi açısından oldukça önemlidir. Tarikat; İslam kültür ve literatüründe daha çok tasavvufi bağlamlarda kullanılan, Tanrı’nın doğrudan bilgisine götürdüğüne inanılan manevi bir yol olarak görülmektedir. Kelam; İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları disipline eden bir ilim dalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 114

I. Tekke,
II. Zaviye
III. Dergâhlar
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri İslam tasavvuf geleneğindeki etkinliklerin yürütüldüğü bu kültüre ait anlam kazanmış dini/ mistik mekanlardandır?

I. ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Tekke, zaviye ve dergâhlar tasavvuf kültürü içinde anlam kazanmış dinî/mistik mekânlardır. Bu yapılar İslam tasavvuf geleneğindeki etkinliklerin yürütüldüğü yapılardır. Zaman zaman birbirlerinin yerine kullanılsa da icra ettikleri fonksiyonları açısından kimi konularda belli nüanslarla birbirinden ayrılırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 115

İslam âlimi olarak bilinen, Orta Çağ İslam dünyasının en saygın isimlerinden “İhya-yı Ulumi’d-din” ile “Kimya-yı Saadet”, “Tehafitü’l-Felasife”si adlı eserlerin sahibi, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

Ferdinand Tönnies

Elmalılı Hamdi Yazır.

İmam Gazzali

Rudolf Otto

Ebu Said el-Harraz

Açıklama:

Rudolf Otto Ünlü Alman dinler tarihçisidir. Dinleri ahlaki ve akılcı açıklamalar yerine kutsallık duygusuyla açıklamaya çalışmıştır. Elmalılı Hamdi Yazır ise geçtiğimiz yüzyılın en önemli, Cumhuriyet Dönemi’nin saygın din âlimlerinden Kur’an müfessirleri arasında yer almaktadır. “Hak Dinî Kur’an Dili” adlı tefsiri TBMM tarafından kendisinden talep edilen bir çalışmadır. Ferdinand Tönnies, Gemeinschaft (cemaat) ile Gesellschaft (cemiyet) arasında yaptığı ayrımla tanınan ünlü Alman sosyologudur. Ebu Said el-Harraz, Cüneyd el Bağdadi, Haris el-Muhasibi, Serrac, Kelabazi, Kufleyri ve Gazzali gibi öncüler tasavvufun genel İslam söylemiyle mutabık bir çizgide gelişmesi için gayret göstermişlerdi. Gazzali: İmam Gazzali olarak da bilinir. İslam âlimi, mutasavvıf ve müderris olarak ün yapan Gazzali Orta Çağ İslam dünyasının en saygın isimleri arasında yer almaktadır. İslam dünyasında ilgiyle takip edilen “İhya-yı Ulumi’d-din” ile “Kimya-yı Saadet” adlı eserlerinin yanında ünlü felsefe eleştirisi “Tehafitü’l-Felasife”si de onun dünya ölçeğinde tanınmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 116

Fıkıh sadece ibadet ve ahlaka ilişkin konuları değil çağdaş hukukun ele aldığı konuları da içermektedir. Konuları itibarıyla fıkıh yedi ana dalla ilgili bir disiplindir. Aşağıda verilenlerden hangisi/hangileri “Devletlerarası ilişkiler, İslam devletinin diğer devletlerle olan ilişkilerinin düzenlenmesi” ile ilgili olandır?

Muamelat

Ahval-i şahsiye

Siyaset-i fier’iyye

Ukûbat

Siyer

Açıklama:

Konuları itibarıyla fıkıh yedi ana dalla ilgili bir disiplindir.
1. İbadet: Temizlik, namaz, oruç, hac, zekât ve kurban gibi ibadetlere ilişkin sorunlar,
2. Muamelat: Alışveriş, ortaklıklar, borçlar, mülkiyet ve miras gibi konular,
3. Ahval-i şahsiye: Evlenme, boşanma gibi kişi ve aile haklarıyla ilgili sorunlar,
4. Siyaset-i Şer’iyye: Kamu hukuku, özellikle anayasa ve idare hukuku başta olmak üzere devlet kişi ilişkileri, karşılıklı hak ve görevler,
5. Ukûbat: Cezayı gerektiren suçlar ve bunlara uygulanacak cezalar, toplumsal düzeni sağlayıcı yargılar,
6. Siyer: Devletlerarası ilişkiler, İslam devletinin diğer devletlerle olan ilişkilerinin düzenlenmesi,
7. Adab: Ahlak ve görgü kuralları.

Doğru Cevap: E

Soru 117

Yaratılış, huy, karakter, mizaç anlamlarında ve kişinin hangi dinî inanç, mezhep ya da tarikat içinde olursa olsun değişmeyen özelliklerini vurgulamak için kullanılan kavram nedir?

Seyyid

Meşrep

Alim

İmam

Şeyh

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 118

Kelam, İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları disipline eden bir ilim dalıdır. Kelam âlimlerine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Şeyh

İmam

Alim

Mütekellim

Seyyid

Açıklama:

Kelam âlimlerine mütekellim adı verilmektedir. Kelam, İslam’da inanç esasları etrafında ortaya çıkan tartışmaları disipline eden bir ilim dalıdır. İlm-i kelam olarak da bilinen bu alan, İslam’da inanç esaslarını akıl yoluyla açıklamayı, temellendirmeyi ve savunmayı amaçlamaktadır. Kelamcılar, konusu ve amacı bakımından olmak üzere kelamı iki ayrı biçimde tanımlar. Konusunu temel alan birinci tanıma göre kelam, Tanrı’nın zatından ve sıfatlarından, peygamberlerine ilişkin konulardan, başlangıç ve sonları bakımından, varlıkların durumlarından İslam ilkeleri açısından söz eden bir ilimdir. İkinci tanıma göre ise kelam, kesin deliller kullanmak ve karşıt düşünce sahiplerinin kuşku ve itirazlarını ortadan kaldırmak yoluyla dinsel inançları kanıtlamaya çalışan bir ilimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 119

Aşağıdaki İslam dinindeki temel kavramların verildiği ifadelerden hangisi yanlıştır?

Günümüzde küçük mahalle camilerine mescit denmektedir.

Cami müslümanların ibadet mahallerine toplu olarak verilen addır.

Seyyid Hz. Muhammed’in soyundan gelenleri ifade eden bir kavramdır.

Alevilerin bir araya geldikleri ayini cemde imam, cemaatin belli başlı sorunlarını çözer ve cemaatin katılımıyla gerçekleşen ayine önderlik eder.

Tasavvufta pir ve mürşitle aynı anlamında kullanılan şeyh, tarikat yolunun en yüce mertebesi, Allah’a davet konusunda peygamber vekilliğinin en üstün derecesi olarak kabul görmektedir.

Açıklama:

Alevilerin bir araya geldikleri ayine cemde imam önderlik etmez. Sünni inanç önderi imamdır. Alevilerde cem ayininde dede cemaatin belli başlı sorunlarını çözer ve cemaatin katılımıyla gerçekleşen ayine önderlik eder. Diğer seçeneklerde verilen ifadeler doğrudur. Yanlış ifade verilen seçenek D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 120

Türkiye de İslam dininin inançları, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmekle görevli olan kurum, Diyanet İşleri Başkanlığının kuruluş tarihi aşağıdakilerden hangisidir?

3 Mart 1924

3 Mart 1982

3 Mart 1979

3 Mart 1976

3 Mart 1965

Açıklama:

Diyanet İşleri Başkanlığı Cumhuriyet’in temel kurumları arasında yer alır. Yasa’da belirtilen amaçlar çerçevesinde kendi görev ve sorumluluklarını yerine getirmekle yükümlü bir kamu kurumu olarak Diyanet, Türk modernleşmesinin din bağlamındaki yönelimlerini yansıtması açısından da özgün bir kurumsal pratik olarak değerlendirilebilir. Anayasal meşruiyetle görevini yerine getirmektedir. Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılmasıyla birlikte 3 Mart 1924’te Diyanet İşleri Reisliği adıyla kurulan kurum, değişik vesilelerle düzenlenen kanun, kararname ve mevzuat yapılanması (1965,1976, 1979, 1982, 1984, 2010) içinde varlığını sürdürmeye devam etmektedir.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Bir örüntü ya da model anlamına gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yapı

Paradigma

Tabakalaşma

Zümre

Anomi

Açıklama:

Paradigma: Bir örüntü ya da model anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Normsuzluk durumuna ne ad verilir?

Emansipasyon

Paradigma

Anomi

Kabala

Sütunlaşma

Açıklama:

Anomi: Normsuzluk durumudur.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Klasik tabakalaşma teorileri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Toplumsal tabakalaşma ve farklılaşmayı ilk inceleyen ve toplumsal yapı içindeki eşitsizliklere ve farklılaşmalara ilk dikkat çeken sosyal bilimciler Karl Marx ile Max Weber'dir.

Marx’ın toplumsal tabakalaşma teorisi, bir yandan toplumsal yapı çözümlemesini içerirken diğer yandan da toplumsal değişme teorisi de sunar.

Weber’in Marxist anlayıştan ayrıştığı en önemli nokta, sadece “sınıf ”ı farklı ve çatışmacı olmayan bir şekilde tanımlamasıdır.

Weber, toplumsal yapıda birbirlerinden farklılaşan ve eşitsizlik temelinde oluşan “sınıflar”ın varlığını kabul eder.

Klasik sosyolojinin üçüncü büyük ismi olan Durkheim, toplumsal değişme ve en önemlisi de toplumsal tabakalaşma konusuyla
doğrudan ilgili bir tez ileri sürmemiştir.

Açıklama:

Weber’in Marxist anlayıştan ayrıştığı en önemli nokta, sadece “sınıf ”ı farklı ve çatışmacı olmayan bir şekilde tanımlaması değil, bu tanımlamayı genişletirken toplumsal tabakalaşmanın alanını da yaymasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Toplumda yapısal bir hâle gelmiş eşitsizlikleri ve farklılaşmaları inceleyen sosyolojik bir tanımlamaya ne ad verilir?

Toplumsal tabakalaşma

Toplumsal değişim

Toplumsal yapı

Kast Sistemi

Paradigma

Açıklama:

Kısacası toplumsal tabakalaşma, toplumda yapısal bir hâle gelmiş eşitsizlikleri ve farklılaşmaları inceleyen sosyolojik bir tanımlamadır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

"Kast sisteminde ___________, kutsal metinleri öğrenmek ve öğretmen ile yükümlü iken ___________ topluma liderlik ederler; toplumun “politik” katmanını oluştururlar."
Yukarıdaki bilgileri tamamlayacak ifadeler aşağıdakilerden hangisidir?

vaiyalar- brahmanlar

kişatriyalar- sudralar

kişatriyalar- vaişyalar

brahmanlar- sudralar

brahmanlar- kişatriyalar

Açıklama:

Kast sisteminde Brahmanlar, kutsal metinleri öğrenmek ve öğretmen ile yükümlü iken kişatriyalar topluma liderlik ederler; toplumun “politik” katmanını oluştururlar.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Kast sistemi ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Paryalar “dokunulmaz” olarak adlandırıldığından kast dışı bir kategorileştirilmeye tabi tutulmuşlardır.

“Jati”ler ise “varna”lar arasındaki konumları ve statüleri belirleyen ve sayıları yüzleri bulabilen alt katmanlardır.

Vaişyalar: Tüccarlar, iş adamları ve toprak sahibi çiftçilerden oluşan bir tabakadır.

Modern Hindistan tarihine damgasını vuran Gandi Sudra katmanından gelmektedir.

Kişatriyalar topluma liderlik ederler; toplumun “politik” katmanını oluştururlar.

Açıklama:

Vaişyalar ise sadece toplumda üretim mekanizmalarını yürütmekle kalmamışlar Hint kültürünün değişik yörelere taşınmasında da etkin roller üstlenmişlerdir. Eski dönemlerde bazı hanedanların vaişyalar arasından doğduğuna inanılmaktadır. Modern Hindistan tarihine damgasını vuran Gandi de bu katmandan gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi kişatriyaların görevleri arasında yer almaz?

Topluma liderlik ederler.

Kutsal metinleri öğrenmek ve öğretmek ile yükümlüdürler.

Savaş durumlarında ülkeyi korurlar.

Toplum içinde sıkıntılı ve muhtaç kişilere yardım etmek ederler.

Toplumun refah ve mutluluğu sağlamak onların görevidir.

Açıklama:

Kast sisteminde Brahmanlar, kutsal metinleri öğrenmek ve öğretmen ile yükümlü iken kişatriyalar topluma liderlik ederler; toplumun “politik” katmanını oluştururlar.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Hollanda için, temelde farklı hayat tarzlarının kabulüne dayalı
geniş bir uzlaşmaya ne ad verilir?

Tabakalaşma

Emansipasyon

Kaynaşma

Sütunlaşma

Paradigma

Açıklama:

“Sütunlaşma”, Hollanda için, temelde farklı hayat tarzlarının kabulüne dayalı geniş bir uzlaşma olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Yahudilikte ezoterik bir düşünce ve disiplin yöntemine ne ad verilir?

Kabala

İslamafobi

Kirlilik

Sütunlaşma

Paradigma

Açıklama:

Kabala: Kabala, Yahudilikte ezoterik bir düşünce ve disiplin yöntemidir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Ehl-i Sünnet kategorisi altında yer alan mezheplerden değildir?

Hanefilik

Şafilik

Malikilik

Hanbelilik

Maturidilik

Açıklama:

Bu anlamda İslam tarihi boyunca Murcie, Mutezile, Cebriye, Kaderiye gibi farklı mezhepler ortaya çıkmışsa da günümüzde Ehl-i Sünnet denilen çizgi haricinde kalan mezheplerin takipcileri pek fazla kalmamıştır. Bu kategorideki mezhepler ise Maturidilik ve Eş’ariliktir.Ehl-i Sünnet kategorisi altında yer alan Hanefilik, Şafilik, Malikilik ve Hanbelilik ile Cefarilik ve benzeri mezhepler bu kategoridendir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal tabakalaşma ve farklılaşmayı ilk inceleyen ve dikkat çeken iki önemli sosyal bilimciden bir tanesidir?

Emile Durkheim

Mahatma Gandi

Max Weber

Orangeli William

Louis Althusser

Açıklama:

Sosyoloji geleneğinde, toplumsal tabakalaşma ve farklılaşmayı ilk inceleyen ve toplumsal yapı içindeki eşitsizliklere ve farklılaşmalara ilk dikkat çeken iki önemli sosyal bilimci Karl Marx ile Max Weber olmuştur. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Hindu kast sisteminde bulunan dört büyük “varna”dan bir tanesi değildir?

Brahmanlar

Kişatriyalar

Sudralar

Vaişyalar

Jatiler

Açıklama:

Hindu kast sisteminde dört büyük “varna” vardır. Bunlar, en üst “varna”dan başlayarak şu şekilde sıralanmaktadır; Brahmanlar, Kişatriyalar, Vaişyalar, Sudralar. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Herhangi bir mesleği olmayan hünersiz kişilerden oluşan kast sistemindeki toplumsal katman aşağıdakilerden hangisidir?

Sudralar

Vaişyalar

Brahmanlar

Paryalar

Kişatriyalar

Açıklama:

Kast sistemindeki toplumsal katmanlardn bir tanesi olan Sudralar işçiler ve kölelerden oluşmaktadır. Aslında herhangi bir mesleği olmayan hünersiz kişilerdir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi genelde üst düzey memurların da yer aldığı kast sistemi katmanına verilen isimdir?

Vaişyalar

Paryalar

Brahmanlar

Kişatriyalar

Sudralar

Açıklama:

Kişatriyalar, prensler, prensesler ve soylu savaşçılardan oluşmaktadır. Genelde üst düzey memurlar da bu tabakada yer alır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Hindistan’ın bağımsızlığını kazanmasında liderlik yapan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Louis Althusser

Max Weber

Mahatma Gandi

Emile Durkheim

Karl Marx

Açıklama:

Bir Britanya sömürgesi olan Hindistan’ın bağımsızlığınu kazanmasında liderlik yapan Mahatma Gandi, ülkenin yalnızca siyasi değil manevi bir lideri de oldu. Gandi, kast sisteminde Brahmanlardan sonra gelen vaişya kastından geliyordu. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Kast sisteminde toplumun bütün kötü ve kirli işlerini yapmakla yükümlü bu kişilere verilen isimdir?

Paryalar

Brahmanlar

Vaişyalar

Sudralar

Kişatriyalar

Açıklama:

Bu dört “varna” dışında, bir de “dokunulmazlar” addedilen “parya”lar vardır. Aslında “parya”lar da bir “varna” oluşturmaktadırlar ancak toplumun bütün kötü ve kirli işlerini yapmakla yükümlü bu kişiler, bu özelliklerinden dolayı “dokunulmaz” olarak adlandırıldığından kast dışı bir kategorileştirilmeye tabi tutulmuşlardır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Seküler bir ortamda kastvari bir katmanlaşmanın dini grupları da içerecek bir şekilde seküler bir tabakalaşmanın en yetkin örneği aşağıdaki toplumlardan hangisinde görülmektedir?

Hint toplumu

Hollanda toplumu

Türk toplumu

Fransız toplumu

İngiliz toplumu

Açıklama:

Nasıl ki Hint toplumu dinin ya da inancın meşruluğunu sağladığı bir kast sisteminin en yetkin örneği ise Hollanda toplumu da seküler bir ortamda kastvari bir katmanlaşmanın dini grupları da içerecek bir şekilde seküler bir tabakalaşmasının en yetkin örneği olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi sütunlaşmayı oluşturan temel sütunlardan bir tanesi değildir?

Paryalar

Protestanlar

Katolikler

Liberaller

Sosyalistler

Açıklama:

Sütunlaşmayı oluşturan temel sütunlar: Seküler bir tabakalaşma içinde dini ve din dışı gruplar dört ayrı sütun oluşturur. Bunlar: 1. Protestanlar 2. Katolikler 3. Liberaller 4. Sosyalistler ve sosyal demokratlardır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Hollanda toplumunda bulunan toplum katmanlarının “birlikte ama temas etmeden yaşama” modeline verilen addır?

Pasifleşme

Sütunlaşma

Modernleşme

Uluslaşma

Kaynaşma

Açıklama:

Hollanda’nın sergilediği model, bir “kaynaşma”yı içermeyen, süreç içinde her bir “sütun”un kendi “elit”ini ve “network”unu kurduğu bir “uluslaşma” ve “modernleşme” sürecidir. Sütunlaşma, toplum katmanlarının “birlikte ama temas etmeden yaşama” modelidir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Yahudilikte ezoterik bir düşünce ve disiplin yöntemine verilen isimdir?

Katolik

Ritüel

Semantik

Kabala

Ruhban

Açıklama:

Kabala, Yahudilikte ezoterik bir düşünce ve disiplin yöntemidir. Mistik hâllerle uğraşır ve bunları belirli bir yöntem dâhilinde uygulanmasından oluşur. Tevrat’ın ve Yahudikteki diğer dinî kaynakların batıni anlamları yanında Yahudilikteki öğretilerin anlamlarını ezoterik olarak açıklamaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi bireyin toplumda karşılaştığı örgütlü veya norm hüviyetini kazanmış ilişkiler ya da bileşenler bütünüdür?

Toplumsal değişim

Toplumsal farklılaşma

Toplumsal dayanışma

Toplumsal tabakalaşma

Toplumsal yapı

Açıklama:

Bu anlamda bireyin toplumda karşılaştığı örgütlü veya norm hüviyetini kazanmış ilişkiler ya da bileşenler bütünü, “toplumsal yapı”yı oluşturur.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi toplumu oluşturan yapıların ve ilişkileri doğasında, bireylerin toplumsal davranışlarını etkileyen bileşenlerde ya da toplumsal kurumların niteliklerinde yaşanan değişmeleri ifade eder?

Toplumsal dayanışma

Toplumsal değişim

Toplumsal farklılaşma

Toplumsal tabakalaşma

Toplumsal yapı

Açıklama:

Kısacası, “toplumsal değişim”, toplumu oluşturan yapıların ve ilişkileri doğasında, bireylerin toplumsal davranışlarını etkileyen bileşenlerde ya da toplumsal kurumların niteliklerinde yaşanan değişmeleri ifade eder

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi "Paradigma" kelimesinin asıl anlamına kavuşmasını sağlamıştır?

David Hume

Jean Jacques Rousseau

John Locke

Thomas Hobbes

Thomas S. Kuhn

Açıklama:

Paradigma: Bir örüntü ya da model anlamına gelir. Asıl anlamına bilim tarihçisi Thomas S. Kuhn’un çalışmalarında kavuşmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi toplumda yapısal bir hâle gelmiş eşitsizlikleri ve farklılaşmaları inceleyen sosyolojik bir tanımlamadır?

Toplumsal dayanışma

Toplumsal değişim

Toplumsal farklılaşma

Toplumsal yapı

Toplumsal tabakalaşma

Açıklama:

Kısacası toplumsal tabakalaşma, toplumda yapısal bir hâle gelmiş eşitsizlikleri ve farklılaşmaları inceleyen sosyolojik bir tanımlamadır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisinin toplumsal tabakalaşma teorisi, bir yandan toplumsal yapı çözümlemesini içerirken diğer yandan da toplumsal değişme teorisi de sunar?

Comte

Hegel

Hume

Marx

Weber

Açıklama:

Dolayısıyla Marx’ın toplumsal tabakalaşma teorisi, bir yandan toplumsal yapı çözümlemesini içerirken diğer yandan da toplumsal değişme teorisi de sunar.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi sınıfları Marx’taki gibi çatışmacı bir temelde değil de aynı ekonomik karakteristikleri taşıyan toplumsal gruplar olarak tanımlanır?

Comte

Durkheim

Hegel

Hume

Wber

Açıklama:

Weber’e göre “sınıflar”, Marx’taki gibi çatışmacı bir temelde değil, aynı ekonomik karakteristikleri taşıyan toplumsal gruplar olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

"Toplum ve toplumsal yapı, akılcı bir şekilde kavranılabilen bir ahlaki normlar manzumesidir" görüşü aşağıdakilerden hangisine aittir?

Comte

Durkheim

Hegel

Marx

Weber

Açıklama:

Durkheim için toplum ve toplumsal yapı, akılcı bir şekilde kavranılabilen bir ahlaki normlar manzumesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Toplumsal yapıdaki organik bütünlüğü bozabilecek her türlü eğilim ve çatışmacı yönelimler, sınıf temelli olsun olmasın her türlü toplumsal farklılaşmalar, organik bir biçimde toplumsal yapıda birbirlerine bağlanmazsa nasıl değerlendirilir?

Anomali

Parti

Sütunlaşma

Statü

Paradigma

Açıklama:

Toplumsal yapıdaki bu organik bütünlüğü bozabilecek her türlü eğilim ve çatışmacı yönelimler, bu arada sınıf temelli olsun olmasın her türlü toplumsal farklılaşmalar, organik bir biçimde toplumsal yapıda birbirlerine bağlanmazsa “anomali” olarak değerlendirilir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisine göre, toplum içindeki anomali durumlarını, organik toplumsal yapıyı bozmayacak şekilde düzenlemek için, eğitim sisteminden hukuksal düzenlemelere kadar toplumu düzenleyen her türlü yaptırımı ayarlamak gerekmektedir?

Comte

Durkheim

Marx

Montesquieu

Weber

Açıklama:

Durkheim’a göre, toplum içindeli bu anomali durumlarını, organik toplumsal yapıyı bozmayacak şekilde düzenlemek; bunun için, eğitim sisteminden hukuksal düzenlemelere kadar toplumu düzenleyen her türlü yaptırımı ya da normu buna göre ayarlamak gerekmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi sınıflar arasındaki toplumsal eşitsizliklerin ve mücadelelerin, toplumsal yapının değişmesi için itici güç olduğu fikrini benimser?

Comte

Durkheim

Marx

Rousseau

Weber

Açıklama:

Bu anlamda Durkheim, toplumsal eşitsizleri ve tabakalaşmayı bir anlamda kabul eder. Ancak toplumsal yapının değişiminde veya dönüşümünde, bunların önemini kabul etmez. Örneğin Marx’ta olduğu gibi, sınıflar arasındaki toplumsal eşitsizliklerin ve mücadelelerin, toplumsal yapının değişmesi için itici güç olduğu fikrini benimsemez.

Doğru Cevap: C

Soru 31

I. Ahlak
II. Statüler
III. Roller
IV. Kültür
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri toplumsal yapıya şekil veren normatif bileşenler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

I ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Toplumsal yapıya şekil veren örgütlü oluşumlar veya normatif bileşenler, toplumsal sınıﬂar, statüler, roller gibi belirleyenler olduğu kadar, kültür veya ahlak gibi normatif bileşenler ya da toplumun bütünlüğünü sağlamak için gerekli olan (aile, eğitim gibi) örgütlü birliktelikler olabilir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Sosyoloji geleneğinde, toplumsal tabakalaşma ve farklılaşmayı ilk inceleyen ve toplumsal yapı içindeki eşitsizliklere ve farklılaşmalara ilk dikkat çeken ikili aşağıdakilerden hangisidir?

Marx-Hegel

Weber-Marx

Durkheim-Weber

Dewey-Durkheim

Kuhn-Dewey

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 33

Toplumu ve toplumsal yapıyı akılcı bir şekilde kavranılabilen bir ahlaki normlar manzumesi olarak gören düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Durkheim

Weber

Marx

Kuhn

Hegel

Açıklama:

Durkheim için toplum ve toplumsal yapı, akılcı bir şekilde kavranılabilen bir ahlaki normlar manzumesidir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Kast sistemi, geçmişten günümüze aşağıdaki toplumlardan hangisinde görülmemiştir?

Hollanda

Roma İmparatorluğu

Yunan Site Devletleri

Uygurlular

Hindistan

Açıklama:

Kast, farklı toplumlarda örneğin Eski Mısır, Yunan site devletleri, Roma İmparatorluğu, Afrika ve Polinezya yerlileri gibi antik dünyanın bir çok toplumunda ve
hatta Amerika’daki kölelik uygulamaları gibi modern dönemlerde ve bir anlamda da “sütunlaşma” ile modern toplum aşamasına geçen Hollanda toplumunda görülse de daha çok Hindistan’daki biçimiyle değerlendirilmekte olan bir sistemdir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

I. Kişatriyalar
II. Vaişyalar
III. Brahmanlar
IV. Sudralar
Yukarıdakilerden hangileri Kast sistemindeki toplumsal katmanlar arasında yer almaktadır?

I ve II

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Hindu kast sisteminde dört büyük “varna” vardır. Bunlar, en üst “varna”dan başlayarak şu şekilde sıralanır:
1. Brahmanlar: Bunlar, entelektüel tabakadır. Brahmanizmin en önemli dinî kaynakları olan Vedaları okuma ve yorumlama yetkisi bu tabakaya aittir. Bilginler
ve rahiplerden oluşur.
2. Kişatriyalar: Bu tabaka da prensler, prensesler ve soylu savaşçılardan oluşur. Genelde üst düzey memurlar da bu tabakada yer alır.
3. Vaişyalar: Tüccarlar, iş adamları ve toprak sahibi çifçilerden oluşan bir tabakadır.
4. Sudralar: Bu tabaka da işçiler ve kölelerden oluşur. Aslında herhangi bir mesleği olmayan hünersiz kişilerdir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Kast sisteminde, prensler, prensesler ve soylu savaşçılardan oluşan katman aşağıdakilerden hangisidir?

Brahmanlar

Kişatriyalar

Paryalar

Sudralar

Vaişyalar

Açıklama:

Kişatriyalar: Bu tabaka da prensler, prensesler ve soylu savaşçılardan oluşur. Genelde üst düzey memurlar da bu tabakada yer alır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Sütunlaşmanın başlangıcı kaçıncı yüzyılın sonlarına kadar uzanmaktadır?

19. yüzyıl

18. yüzyıl

17. yüzyıl

16. yüzyıl

15. yüzyıl

Açıklama:

“Sütunlaşma” konusunda çalışan birçok sosyal bilimciye göre sütunlaşmanın başlangıcı, ondokuzuncu yüzyılın sonlarına kadar uzanmaktadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

I. Katolikler
II. Liberaller
III. Kapitalistler
IV. Sosyalistler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sütunlaşmayı oluşturan temel sütunlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Sütunlaşmayı oluşturan temel sütunlar:
Seküler bir tabakalaşma içinde dinî ve din dışı gruplar dört ayrı sütun oluşturur.
Bunlar:
1. Protestanlar
2. Katolikler
3. Liberaller
4. Sosyalistler ve sosyal demokratlardır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Ezoterik bir düşünce ve disiplin yöntemi olan kabala kavramı hangi dine aittir?

Hinduizm

Hıristiyanlık

Yahudilik

Jainizm

Sihizm

Açıklama:

Kabala, Yahudilikte ezoterik bir düşünce ve disiplin yöntemidir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Bir toplumdaki ekonomik veya siyasal etkilerin dinî muhtevadan; o dinin kaynaklarından amaç ve vaatlerinden ayrı olarak çözümlemenin olası olmadığını belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Marx

Kuhn

Durkheim

Gandi

Açıklama:

Weber’e göre, bir toplumdaki ekonomik veya siyasal etkiler dinî muhtevadan; o dinin kaynaklarından amaç ve vaatlerinden ayrı olarak çözümlemek olası değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

I. Kişinin meslek grubu
II. Toplumdaki saygınlık anlayışları
II. Ekonomik gelir grupları
Toplumsal tabakalaşmada yukarıdakilerden hangisi rol oynar?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıdaki başlıklar tabakalaşmayı tanımlamada yer alan ifadelerdir. Ünitenin tamamında bu başlıklar yer almaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdaki sosyal bilimcilerden hangisi, bir toplumda üretim ilişkilerinin niteliği o toplumun yapısını belirlediği gibi, toplumsal tabakalaşmayı oluşturan yapısal farklılaşmaları da belirlediğini ifade etmiştir?

K.Marx

Max Weber

Emile Durkheim

Auguste Comte

Jürgen Habermas

Açıklama:

Çatışmacı toplumsal tabakalaşma teorilerinin temeli, Karl Marx’ın toplumu ekonomik ilişkiler biçiminde kavrayarak toplumda çıkarları ve amaçları birbirleriyle çelişen ve çatışan sınıflar bulmasına kadar geri götürülebilir. Özellikle Batılı toplumları analiz ederken toplumsal tabakalaşma teorileri konusunda katkıları azımsanmayacak derecede önemli olan Marx, bir toplumsal yapıyı üretim ve mübadele ilişkileri olarak çözümler. Bir toplumda üretim ilişkilerinin niteliği o toplumun yapısını belirlediği gibi, toplumsal tabakalaşmayı oluşturan yapısal farklılaşmaları da belirler.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Hindu kast sistemine göre tüccarlar, iş adamları ve toprak sahibi çiftçilerden oluşan bir tabakadır.

Vaişyalar

Brahmanlar

Kişatriyalar

Sudralar

Helotlar

Açıklama:

Vaişyalar: Tüccarlar, iş adamları ve toprak sahibi çiftçilerden oluşan bir tabakadır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Hindu kast sistemine göre Modern Hindistan tarihine damgasını vuran Mahatma Gandi aşağıdaki katmanlardan hangisinden gelmektedir?

Vaişyalar

Brahmanlar

Kişatriyalar

Sudralar

Helotlar

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Yahudilikte ezoterik bir düşünce ve disiplin yöntemidir?

Kabala

Goy

Nokhr

Gentile

Mevali

Açıklama:

Kabala: Kabala, Yahudilikte ezoterik bir düşünce ve disiplin yöntemidir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Geçmişteki krallıklar döneminde ve günümüzde İsrail’de yaşayan ama Yahudi olmayanlara aşağıdaki isimlerden hangisi verilmiştir?

Ger toshav

Kabala

Goy

Nokhr

Gentile

Açıklama:

Ayrıca geçmişteki krallıklar döneminde olsun şu anda olsun İsrail’de yaşayan ama Yahudi olmayanlara “ger toshav” denilmiştir. Yahudi olmayan, bu nedenle Yahudi hukukuna tabi olmayan ancak öte dünyada bir mekân sahibi olabilmek için Nuh’un Yedi Yasası dedikleri birtakım kurallara uyanlara da “Nuhaidik” ismini vermeleri benzeri tabakalaşma örneğidir. Bu gibi ayrımların Yahudilikte de sayıları hayli çoğaltılabilir

Doğru Cevap: A

Soru 47

Durkheim'e göre geleneksel topluluklarda benzerliklere dayalı olarak ortaya çıkan dayanışma aşağıdakilerden hangisidir?

Mekanik

Dinamik

Cemaat

Cemiyet

Organik

Açıklama:

Durkheim, toplumsal bir yapının iki tür dayanışma mekanizmasıyla bir bütünlüğe sahip olabileceğini ileri sürer. İlki, modern öncesi toplumlarda görülebilen, siyasal bir örgütlenmesi yeterince gelişmemiş ya da gevşek gelişmiş, toplumsal unsurlar arasındaki ilişki biçimlerinin, akrabalık ilişkilerinde olduğu gibi, kendiliğinden oluştuğu ya da zihniyet benzerliklerine veya adetlere dayandığı dayanışmadır. Fikir birliğine ve kendiliğinden duygudaşlığa bağlı bir birliktelik biçimidir bu. Bu dayanışma tarzında bireyler ya da gruplar, kendilerinden daha büyük ya da geniş bir kitlenin etkisi altında neredeyse yok olurlar. Durkheim buna, bireylere kendiliğinden bir dayanışma sunduğundan “mekanik dayanışma” adını verir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

I. Sınıf
II. Statü
III. Zümre
Yukarıdakilerden hangisi Weber’e göre analitik olarak toplumsal tabakalaşmayı belirleyen gruplardır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Weber için analitik olarak toplumsal tabakalaşmayı belirleyen üç ayrı grup vardır. Bunlardan birincisi, Marx’taki gibi ekonomik temelli gruplaşmaları belirleyen, ancak Marx’takinin aksine çatışmacı bir temelde tanımlanmayan, kişinin gelir elde etmek için sahip olduğu mal ve hizmetlerden toplum içindeki yararlanma derecesini belirleyen “sınıf ”tır. İkincisi, kişinin toplum içindeki saygınlık derecesini sağlayan, bu yolla da kendisine bir hayat tarzı ve tüketim kalıpları sunan “statü”dür. Örneğin meslek grupları bir statü oluşturabilir veya soylu ya da köklü ailelerin fertleri, toplumsal sınıflarına bakılmaksızın toplum içinde, ekonomik olarak imtiyazlı kimselerden daha fazla saygı görebilir. Son olarak da daha çok ortak kökenleri, amaçları ya da çıkarları olan grupların ekonomik veya statü dışı nedenlerle biraya gelerek oluşturdukları siyasal örgütlenme anlamındaki “parti” (veya “zümre”) gruplarıdır. Burada “parti”, siyasal partilerden çok belirli bir amacın ya da birlikteliğin oluşturduğu kümeleri içerir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Toplum çalışmalarında anomi kavramını vurgulayan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Durkheim

Weber

Simon

Marx

Spencer

Açıklama:

Ekonomik çıkarlara dönük eğilimlerde bu tür bir dayanışma duygusunun olmadığı, toplumu anarşiye ya da anomiye sürükleyebilecek bir ortamın bulunduğu durumlarda Durkheim, bunun ahlaki normlar ya da siyasi kararlarla oluşturulması gerektiği fikrindedir. Amaç, toplumsal yapıyı sarsabilecek eğilimleri, ortak bir kolektiflik hissinde birleştirmek, kaynaştırmak ve toplumsal çözülmeye imkân vermemektir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Durkheim’e göre toplumsal olarak gelişmiş, bireyler arasındaki farklılıklar belirginleşmiş, karşılıklı bağımlılık ihtiyacı ziyadesiyle gelişmiş, siyasal olarak da belirli bir birlik oluşturmuş toplumların sergilediği dayanışma aşağıdakilerden hangisidir?

Organik

Mekanik

Dinamik

Cemaat

Cemiyet

Açıklama:

Toplumsal olarak gelişmiş, bireyler arasındaki farklılıklar belirginleşmiş, karşılıklı bağımlılık ihtiyacı ziyadesiyle gelişmiş, siyasal olarak da belirli bir birlik oluşturmuş toplumların sergilediği bir dayanışmadır. Böyle bir toplumsal yapıda, amaçlar ve çıkarlar farklılaştığından, her bir bireyin ya da toplumsal grubun topluma katkısı, başkalarının katkılarına bağımlı hâle gelmiştir. Kısacası, toplumsal yapı içinde, toplumsal farklılıklar ve katmanlaşmalar meydana gelmiştir. Böyle bir toplumsal yapıda, toplumsal dayanışma kendiliğinden değil, toplumu biraraya getiren unsurların, maddi ve manevi birliktelik duygusunu besleyecek bir “iş bölümü” anlayışıyla şekillenir. Toplumsal iş bölümü, toplumsal dengenin sağlanması için elzem bir hâle gelir. Durkheim, bu tür dayanışmaya da “organik dayanışma” adını verir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Durkhemci toplumsal dayanışma olgusu için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bireyci ve çıkarcı duyguları toplumsal hedeflerle sınırlandırır.

Ekonomik çıkarlardan doğar.

Toplumun çözülmesine engel olur.

Eşitsizlikleri ve farklılıkları aşar.

Toplumu, normsuzluk olan anomiye düşmekten korur.

Açıklama:

Toplumsal yapı, toplumsal değişim ve toplumsal tabakalaşmanın tanımlarını yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Dini grupların seküler tabakalaşması için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Dini ve seküler grupları birbirinden farklılaştırır.

Gruplar kendi toplumsa ağlarına sahiptir.

Sınırlar kast sistemi kadar katıdır.

Dini ve seküler grupların bir arada yaşamasını sağlar.

Dinin seküler bir toplumda etkisinin sürmesini sağlar.

Açıklama:

Dinin toplumsal değişme açısından önemini kavrayabilecek ve din içi hiyerarşik grupların toplumsal yapı ve tabakalaşmadaki yerlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Anglikan Kilisesi'nin diğer Protestan kiliselerden farkı nedir?

Katolikliğin içinden çıkması.

Sıkı kilise kuralları benimsemesi.

Kendisini doğrudan havarilere dayandırması.

Alman toplumunun özelliklerini sergilemesi.

Reforma karşı çıkması.

Açıklama:

Dinin toplumsal değişme açısından önemini kavrayabilecek ve din içi hiyerarşik grupların toplumsal yapı ve tabakalaşmadaki yerlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Hasidikler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Laiktirler.

Ortodoksturlar.

Mistiktirler.

Sefaridler arasından çıkar.

Zahire önem verirler.

Açıklama:

Dinin toplumsal değişme açısından önemini kavrayabilecek ve din içi hiyerarşik grupların toplumsal yapı ve tabakalaşmadaki yerlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 55

İslam’da mezheplerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Siyasi bir ayrışmaya göre de oluşmuşlardır.

Muamelatta farklılıklar sergileyebilir.

Yorum farklılıkları içerebilir.

Farklı nasları kullanırlar.

Kendi içinde farklı ekoller çıktığı da görülür.

Açıklama:

Dinin toplumsal değişme açısından önemini kavrayabilecek ve din içi hiyerarşik grupların toplumsal yapı ve tabakalaşmadaki yerlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi dinin “doğal grubu” içinde yer almaz?

İşçiler

Toplumun üst katmanları

Dini ritüelleri izleyen kitle

Din öğretiminde uzmanlaşmış kimseler

Dindar olmayanlar

Açıklama:

Dinin toplumsal değişme açısından önemini kavrayabilecek ve din içi hiyerarşik grupların toplumsal yapı ve tabakalaşmadaki yerlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi bir dinin kendi mensupları dışında kalan kimseler için kullandıkları ifadelerden biri değildir?

Pagan

Ehl-i Kitap

Gentile

Acem

Putperest

Açıklama:

Dinin toplumsal değişme açısından önemini kavrayabilecek ve din içi hiyerarşik grupların toplumsal yapı ve tabakalaşmadaki yerlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Sütunlaşma sistemi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Seküler bir toplumda farklı inanç ve siyasi gruplara göre bir toplumsal katmanlaşmadır.

Kişinin nasıl davranacağı o kişinin vicdanına bağlıdır.

Sütunlar eğitimden ekonomiye kadar farklı grupların hayatlarını düzenlemiştir.

Göçmenler, Yahudiler ve azınlıklar sisteme dahil edilmemiştir.

Sütunlar toplumsal yapının devamı için düzenlenmiştir.

Açıklama:

Dinin toplumsal değişme açısından önemini kavrayabilecek ve din içi hiyerarşik grupların toplumsal yapı ve tabakalaşmadaki yerlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi kast sistemini belirleyen unsurlardan biri değildir?

Bir kişi kendi kastından bir üst kasta iyi davranışlar sergilerse aynı ömür içinde geçebilir.

Her kastın toplum içinde kendine özgü bir görevi vardır.

Kast sistemi evlilik kurallarını belirler.

Kastlar arası toplumsal mesafe vardır.

Kişinin hangi kasta ait olduğu doğuştan yazgılıdır.

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma teorileri ile din arasındaki ilişkiyi öğrenmiş ve din ile tabakalaşma arasındaki modelleri açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Toplumsal tabakalaşmayla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Statüyü içerebilir.

Sınıf farklılıklarını inceler.

Siyasi otoritenin niteliği tarafından belirlenebilir.

Hiyerarşik bir düzen oluşturur.

Toplumsal eşitliği ve adaleti sağlar.

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma teorileri ile din arasındaki ilişkiyi öğrenmiş ve din ile tabakalaşma arasındaki modelleri açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Toplumsal tabakalaşmada aşağıdakilerden hangisi rol oynamaz?

Kişinin meslek grubu

Toplumdaki saygınlık anlayışları

Ekonomik gelir grupları

Dini cemaatler

Kişinin medeni hali

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma teorileri ile din arasındaki ilişkiyi öğrenmiş ve din ile tabakalaşma arasındaki modelleri açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Toplumsal değişim için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Toplumsal yapı olmadan da kavranılabilir.

Bir toplumun belirli bir zaman dilimindeki dönüşümü demektir.

Ahlaki değerlerdeki zaman içinde yaşanan farklılaşmalar bir toplumsal dönüşüm örneğidir.

Bireylerin toplumsal davranışını etkileyen unsurlar zamanla değişebilir.

Toplumsan değişimi kavramak için farklı yöntemler kullanılabilir.

Açıklama:

Dinin toplumsal değişme açısından önemini kavrayabilecek ve din içi hiyerarşik grupların toplumsal yapı ve tabakalaşmadaki yerlerini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal yapıdaki unsurlardan biri değildir?

Siyasal örgütlenme

Kültürel değerler

Bireyin çıkarları

Ahlak anlayışı

Eğitim sistemi

Açıklama:

Toplumsal yapı, toplumsal değişim ve toplumsal tabakalaşmanın tanımlarını yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Toplumsal yapıya şekil veren örgütlü oluşumlar ya da normatif bileşenler arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Toplumsal roller

Ahlak

Genetik etkenler

Kültür

Toplumsal sınıf ve statüler

Açıklama:

Birey, içinde doğduğu toplumsal sınıf ya da statüye göre, içinde bulunduğu kültürel ve ahlaki değerler tarafından şekillenerek kendisine toplumsal bir kimlik, karakter ve rol edinir. Bu nedenle genetik etkenlerin toplumsal yapıyı oluşturan oluşum ya da normatif bileşenler arasında olması mümkün değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

‘ Toplumsal Miras’ kavramını aşağıdakilerden hangisi tanımlamaz?

Bireyin doğumuyla içinde bulunduğu oluşumdur

Bireyin gelecek nesillere aktardığı unsurlardır

Bireyin yaşadığı toplum içinde edindiği ahlaki ve kültürel değerlerdir

Bireyin kendi iradesiyle edindiği toplumsal kimliktir

Bireyin içinde bulunduğu statü ve sınıflardır

Açıklama:

Toplumsal miras bireyin içinde bulunduğu ortamdan etkilenerek kazandığı bileşen ve unsurlardır. Dolayısıyla kendi iradesi ile edindiği kimlik bu kavramı tanımlamaz.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal tabakalaşmanın ortaya çıkmasında neden olan unsurlardandır?

Bilimsel ve tarihi veriler

İklim koşulları

Ekonomik kaynakların paylaşımı ve toplumsal refahın bölüşümü

Toplumsal yapı içindeki eşit ilişkiler

Toplumsal yapı içindeki benzerlikler

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşmanın ortaya çıkmasına yol açan eşitsizlikler toplumsal yapı içindeki ekonomik kaynakların paylaşımı ve toplumsal refahın bölüşümünün ortaya çıkardığı eşitsizliklerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Karl Marx’a göre Feodalizm aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Köylülerin kendi topraklarını işleyerek geçimlerini sağlamalarıdır

Köylünün imtiyazlı kesimin topraklarını işleyerek geçimini sağlamasıdır

İmtiyazlı kesim ile köylüler arasındaki toplumsal dayanışmadır

Üretimin sadece imtiyazlı kesim tarafından yapılmasıdır

Hiçbiri

Açıklama:

Karl Marx’a göre üretim ilişkilerinin tarıma dayalı olduğu ve köylünün bir takım imtiyazlı zümrelerin topraklarını işleyerek geçimlerini sağladığı ve toplumsal yapının da bu üretim ilişkisine göre belirlendiği bir toplumsal yapı, feodalizm olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Max Weber’e göre toplumdaki sınıflar ile ilgili olarak doğrudur?

İktidar ve hâkimiyet ilişkilerinin maddi kaynaklarının eşitsiz dağılımıyla oluşur

Çatışmacı bir temelde tanımlanır

Sadece ekonomik ilişkilerle biçimlenir

Kişinin sosyal konumuyla biçimlenir

Farklı ekonomik karakteristikleri taşıyan toplumsal gruplardır

Açıklama:

Max Weber sınıf temelli ve ekonomik temelli eşitsizliklerin rollerini irdelemiş ve iktidar ve hâkimiyet sınıflarının eşitsiz dağılımı olduğunu belirtmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 69

‘Toplum ve toplumsal yapı, akılcı bir şekilde kavranılabilen bir ahlaki normlar manzumesidir’ ifadesi hangi düşünüre aittir?

Comte

Karl Marx

P.Berger

Max Weber

Emile Durkheim

Açıklama:

Durkheim için toplum ve toplumsal yapı, akılcı bir şekilde kavranılabilen bir ahlaki normlar manzumesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Hindu kast sisteminde yasaları korumak, toplumun refah ve mutluluğunu sağlamak aşağıdakilerden hangisinin görevidir?

Kişatriyalar

Sudrular

Brahmanlar

Vaişyanlar

Paryalar

Açıklama:

Kast sisteminde Brahmanlar, kutsal metinleri öğrenmek ve öğretmek ile yükümlü iken kişatriyalar topluma liderlik ederler; toplumun “politik” katmanını oluştururlar. Savaş durumlarında ülkeyi korurlar ve bu nedenle girişimci ruhlu, azimli kimseler olarak düşünülürler. Yasaları korumak, toplumun refah ve mutluluğunu sağlamak onların görevidir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Karma felsefesine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hiyerarşik yapıda kişilerin nasıl bir yol izleyeceği anlatılır

Kişilerin hangi meslekle iştigal edecekleri açıktır

Dini ritüeller anlatılır

Kişiye kendisine uygun bir kasta doğduğu inancı verilir

Kişilerin nasıl bir hayat tarzı olacağı anlatılır

Açıklama:

Karma felsefesinde kişiye kendisine uygun bir kasta doğduğu inancı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Batı toplumlarında ve özellikle Hollanda’da oluşan ‘sütünlaşma’, aşağıdaki unsurlardan hangisini içerir?

Katolikler

Protestanlar

Liberaller

Sosyalistler ve sosyal demokratlar

Hepsi

Açıklama:

Batı toplumlarında ve özellikle Hollanda’da oluşan ‘sütünlaşma’, protestanlar, katolikler, liberaller ve sosyalistler ile sosyal demokratlardan oluşur.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Aşağıdaki ifadelerden hangisi din ve toplumsal yapı ile ilgili olarak yanlıştır?

Her dinin kendi içinde bir hiyerarşisi vardır

Dinler kendi inananları ve diğerleri arasında bir tabakalaştırma oluşturmaz

Her dinin toplumun çeşitli katmanlarına hitap eden bir mesajı vardır

Dini tabakalaşmanın toplumsal etkileri vardır

Hiçbir din toplumsal yapıdan tecrit edilmez

Açıklama:

Hinduizm veya tek tanrılı tüm dinlerde kendi inananları ve diğerleri arasında bir tabakalaşma daima vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 74

I. Toplumun temeli kabul edilen bireyin toplumsal faaliyetlerine şekil veren toplumsal düzenlemeleri işaret eder.I. Toplumun temeli kabul edilen bireyin toplumsal faaliyetlerine şekil veren toplumsal düzenlemeleri işaret eder.
II. Birey tarafından şekillenmesini sağlayan toplumsal düzenlemeleri işaret eder.
III. Bireyin toplumda karşılaştığı örgütlü veya norm hüviyetini kazanmış ilişkiler ya da bileşenler bütünü toplumsal yapıyı oluşturur.
Yukarıdaki toplumsal yapı ile ilgili ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Hepsi

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Yukarıdaki toplumsal yapı ile ilgili ifadelerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi toplumun bütünlüğünü sağlamak için gerekli olan örgütlü birlikteliklerden biri değildir?

Toplumsal sınıflar

Statüler

Meslekler

Kültür veya ahlak

Aile-eğitim

Açıklama:

Toplumsal sınıflar, statüler, kültür veya ahlak ve aile-eğitim toplumun bütünlüğünü sağlamak için gerekli olan örgütlü birlikteliklerdendir. Meslekler ise; statüler içerisinde yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Bilimsel süreç becerilerinin dışında kalan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

Bireyin kavram ve olguları öğrenmesini kolaylaştırmak

Bireyin aktif olmasını sağlamak

Bilgiyi işlemelerini sağlamak

Akıl yürütmek

Kendi öğrenmelerinde sorumluluk alma duygularını geliştirmek

Açıklama:

Bilimsel süreç becerilerini, bireyin kavram ve olguları öğrenmesini kolaylaştıran, bireyin aktif olmalarını ve bilgiyi işlemelerini sağlayan ve kendi öğrenmelerinde sorumluluk alma duygularını geliştiren beceriler olarak tanımlamak mümkündür. Akıl yürütmek ise; Amerika Matematik Öğretmenleri Ulusal Konseyi (NCTM)’nin belirlediği matematik süreç standartları içerisinde yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 77

I. Makro düzeyde toplumsal yapı, geniş ölçekli toplumsal birliktelikler veya gruplar çerçevesinde, öncelikle de sosyoekonomik temelli olarak gruplandırılabilir.
II. Mikro düzeydeki tasnifte ise bireylerin bağlı olduğu toplumsal ağlar ya da örgütler ön plandadır.
III. Toplumsal yapının zaman içinde geçirdiği dönüşümleri işaret eder.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri toplumsal yapı tanımı ve değerlendirmeleri kapsamında verilen doğru bilgidir?

Hepsi

II ve III

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

Açıklama:

Makro düzeyde toplumsal yapı, geniş ölçekli toplumsal birliktelikler veya gruplar çerçevesinde, öncelikle de sosyoekonomik temelli olarak gruplandırılabilir ve mikro düzeydeki tasnifte ise bireylerin bağlı olduğu toplumsal ağlar ya da örgütler ön plandadır ifadeleri doğru ifadelerdir. Toplumsal yapının zaman içinde geçirdiği dönüşümleri işaret eder ifadesi ise “Toplumsal değişim” kavramı tanımlaması kapsamındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 78

I. “Toplumsal tabakalaşma” toplumdaki değişik katmanlar arasındaki ilişkilerin tasnif edilmesini içerir.
II. “Toplumsal tabakalaşma” öncelikle bir “toplumsal yapı” gerektirir.
III. “Toplumsal tabakalaşma” toplumsal yapı içindeki eşitsizlikleri inceler.
Toplumsal tabakalaşma ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Hepsi

I ve II

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma toplumdaki değişik katmanlar arasındaki ilişkilerin tasnif edilmesini içerir, öncelikle bir “toplumsal yapı” gerektirir ve toplumsal yapı içindeki eşitsizlikleri inceler. Toplumsal tabakalaşma ile ilgili yukarıda verilen bilgilerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: B

Soru 79

I. Bir toplumsal yapıyı üretim ve mübadele ilişkileri olarak çözümler.
II. Toplumsal yapıda birbirlerinden farklılaşan ve eşitsizlik temelinde oluşan “sınıflar”ın varlığını kabul eder.
III. Bir toplumda üretim ilişkilerinin niteliği o toplumun yapısını belirlediği gibi, toplumsal tabakalaşmayı oluşturan yapısal farklılaştırmaları da belirler.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Marx’ın görüşleri arasındadır?

Hepsi

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

Marx’ın görüşleri arasında; . Bir toplumsal yapıyı üretim ve mübadele ilişkileri olarak çözümler ve bir toplumda üretim ilişkilerinin niteliği o toplumun yapısını belirlediği gibi, toplumsal tabakalaşmayı oluşturan yapısal farklılaştırmaları da belirler ifadeleri sayılabilir. Toplumsal yapıda birbirlerinden farklılaşan ve eşitsizlik temelinde oluşan “sınıflar”ın varlığını kabul eder görüşü ise Weber’e aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

I. Klasik sosyolojinin üçüncü büyük ismi olmasına ve toplumsal yapı konusunda belirli bir görüş ortaya koymasına rağmen, toplumsal değişme ve en önemlisi de toplumsal tabakalaşma konusuyla doğrudan ilgili bir tez ileri sürmemiştir.
II. Durkheim için toplum ve toplumsal yapı, akılcı bir şekilde kavranabilen bir ahlaki normlar manzumesidir.
III. Din, toplumu kavramanın önemli bir aracıdır.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Durheim için doğru kabul edilebilir?

Hepsi

Yalnız I

I ve II

I ve III

Yalnız III

Açıklama:

Yukarıdaki ifadelerin hepsi Durkheim için doğru kabul edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 81

I. Brahmanlar; entelektüel tabakadır.
II. Kişatriyalar; Tüccarlar, iş adamları ve toprak sahibi çiftçilerden oluşan tabakadır.
III. Vaişyalar; Prensler, prensesler ve soylu savaşçılardan oluşan tabakadır.
Kast sisteminin toplumsal katmanlarıyla ilgili bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Hepsi

I ve II

Yalnız II

II ve III

Yalnız I

Açıklama:

Kast sistemindeki toplumsal katmanlar; Brahmanlar: entelektüel tabakadır, Kişatriyalar: Prensler, prensesler ve soylu savaşçılardan oluşan tabakadır ve Vaişyalar: Tüccarlar, iş adamları ve toprak sahibi çiftçilerden oluşan tabakadır.

Doğru Cevap: E

Soru 82

I. Parya’lar toplumun bütün kötü ve kirli işlerini yapmakla yükümlü olan kişilerdir. Bu yüzden “dokunulmaz” olarak adlandırılırlar.
II. Jati, geleneksel olarak bir mesleği bulunan ve kültürel, ritüel ve tüzel anlamda belirli bir bağımsızlığı olan küçük ve ebdogamik topluluklardır.
III. Varna, kişinin toplumun hangi tabakasına ait olduğunu göstermesi bakımından önemlidir.
Kast sistemindeki toplumsal katmanlar ile ilgili yukarıdaki ifadelerin hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Hepsi

I ve III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Yukarıdaki ifadelerin hepsi doğru ifadelerdir. Her ne kadar bölgesel farklılıklar ve değişiklikler sergilese de kast sistemine anlam veren inanç, günümüzdeki şekliyle Hinduizm’dir. Dolayısıyla Hinduizm, kast sistemini meşrulaştıran ve onaylayan ideolojik bir inanç olarak görünmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

I. Sosyalist ve sosyal demokratlar
II. Katolikler
III. Liberaller
IV. Protestanlar
V. Müslümanlar
Seküler bir tabakalaşma içinde dini ve din dışı gruplar dört ayrı sütun oluşturur. Aşağıdakilerden hangisi bu sütunların doğru sıralamasıdır?

I-II-III-V

II-V-IV-III

IV-II-III-I

V-II-I-IV

IV-V-I-III

Açıklama:

Seküler bir tabakalaşma (sütunlaşma) toplum katmanlarının “birlikte ama temas etmeden yaşama” modelidir. Sütunlaşmada, kast sisteminde olduğu gibi, birtakım kurallar veya sütunlar arası sınırlar fazla keskin değildir. Seküler bir tabakalaşma içinde dini ve din dışı gruplar dört ayrı sütun oluşturur; 1. Protestanlar, 2.Katolikler, 3. Liberaller ve 4.Sosyalist ve sosyal demokratlar. Müslümanlar sütunu yoktur. Hollanda’da göçmen Müslümanların beşinci bir sütun olarak toplumda ayrı bir tabaka oluşturmasına karşı çıkanlar ise sadece Müslüman göçmenlerin değil, genel anlamda göçmenlerin de bir sütun oluşturamayacak denli küçük bir grup olduğunu, üstelik kendi içlerinde çeşitli bölünmeler yaşadığını ileri sürdüler. Ayrıca, geleneksel sütunlaşma sisteminin toplumsal olduğu kadar coğrafi bir dağılımının olduğu ancak göçmenlerin bu dağılımda yer alamayacak kadar şehirli bölgelerde yoğunlaştıkları da göçmen sütununa karşı çıkanların başka bir gerekçesiydi.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Bireyin toplumda karşılaştığı örgütlü veya norm hüviyetini kazanmış ilişkiler ya da bileşenler bütününü ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yapı

Toplumsal değişim

Toplumsal tabakalaşma

Toplumsal hiyerarşi

Toplumsal düzen

Açıklama:

Sosyoloji, toplumun geçirdiği dönüşümleri anlamaya ve anlamlandırmaya çalışırken bunu, toplumun uzun erimli olarak gelişme ve dönüşme tarihi olarak da kavrayabilir, toplum içindeki değişik unsurların zaman içindeki değişmelerini çözümleyerek de inceleyebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Toplumsal yapının zaman içinde geçirdiği dönüşümleri işaret eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yapı

Toplumsal değişim

Toplumsal tabakalaşma

Toplumsal hiyerarşi

Toplumsal düzen

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 86

Toplumdaki değişik katmanlar arasındaki ilişkilerin tasnif edilmesini içeren kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yapı

Toplumsal değişim

Toplumsal tabakalaşma

Toplumsal hiyerarşi

Toplumsal düzen

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma” toplumdaki değişik katmanlar arasındaki ilişkilerin tasnif edilmesini içerir. Toplumsal yapı olmadan toplumsal tabakalaşmadan söz etmek mümkün değildir çünkü toplumsal tabakalaşmaya anlamını veren husus, toplum- sal yapıdır. Bu anlamda toplumsal tabakalaşma, toplumsal yapı içindeki eşitsiz ilişkileri inceler.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal tabakalaşmanın ortaya çıkmasına yol açan eşitsizliklerden değildir?

Toplumsal yapı içindeki statüler

Otorite araçlarının paylaşımı,

Ekonomik kaynakların paylaşımı

Katılımcı demokrasi anlayışı

Toplumsal refahın bölüşümü

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşmanın ortaya çıkmasına yol açan eşitsizlikler ise toplumsal yapı içindeki statülerin, rollerin, otorite araçlarının, ekonomik kaynakların paylaşımının veya genel toplumsal refahın bölüşümünün, hatta kadın-erkek veya yaşlı-genç gibi kategorilerin ortaya çıkardığı eşitsizliklerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Temeli, Karl Marx’ın toplumu ekonomik ilişkiler biçiminde kavrayarak toplumda çıkarları ve amaçları birbirleriyle çelişen ve çatışan sınıflar bulmasına dayanan toplumsal tabakalaşma teorisi aşağıdakilerden hangisidir?

İşlevselci

Uzlaşmacı

Anlayışlı

Kalkınmacı

Çatışmacı

Açıklama:

Çatışmacı toplumsal tabakalaşma teorilerinin temeli, özellikle Batılı toplumları analiz ederken toplumsal tabakalaşma teorileri konusunda katkıları azımsanmayacak derecede önemli olan Marx, bir toplumsal yapıyı üretim ve mübadele ilişkileri olarak çözümler.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Toplumsal yapıdaki ekonomik ilişkilerin önemini reddetmemekle birlikte, toplumsal tabakalaşmayı oluşturan unsurların ekonomik ilişkiler dışındaki ilişkilerle de biçimlendiğini öne süren sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Marx

Engels

Durkheim

Gandhi

Açıklama:

Weber, toplumsal yapıda birbirlerinden farklılaşan ve eşitsizlik temelinde oluşan “sınıflar”ın varlığını kabul eder. Ne var ki Weber’e göre “sınıflar”, Marx’taki gibi çatışmacı bir temelde değil, aynı ekonomik karakteristikleri taşıyan toplumsal gruplar olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Weber için analitik olarak toplumsal tabakalaşmayı belirleyen üç ayrı grup aşağıdakilerden hangisidir?

Sınıf, düzen, hiyerarşi

Sınıf, statü, parti

Statü, hiyarerşi, refah

Statü, rol, yapı

Yapı, otorite, güç

Açıklama:

Weber için analitik olarak toplumsal tabakalaşmayı belirleyen üç ayrı grup vardır. Bunlardan birincisi, kişinin gelir elde etmek için sahip olduğu mal ve hizmetlerden toplum içindeki yararlanma derecesini belirleyen “sınıf”tır. İkincisi, kişinin toplum içindeki saygınlık derecesini sağlayan, bu yolla da kendisine bir hayat tarzı ve tüketim kalıpları sunan “statü”dür. Son olarak da daha çok ortak kökenleri, amaçları ya da çıkarları olan grupların ekonomik veya statü dışı nedenlerle biraya gelerek oluşturdukları siyasal örgütlenme anlamındaki “parti” (veya “zümre”) gruplarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 91

Toplumsal yapının, kendisini bir arada tutan değerlerin ve unsurların ortadan kalktığı modern bir ortamda, kendi kutsalını kendi içinde oluşturarak bir kaynaşma ve kendi içinde bir iş bölümü oluşturarak hayatını sürdürdüğünü düşünen sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Marx

Engels

Durkheim

Gandhi

Açıklama:

Durkheim için toplum ve toplumsal yapı, akılcı bir şekilde kavranılabilen bir ahlaki normlar manzumesidir. Bu yapıya anlam veren husus; toplumun, dinî yapıların etkisinden kurtulduğu modern dünyada, topluma neredeyse kendince dinî bir hüviyet kazandıran ve kutsal bir rol veren bir şekilde yapılanmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 92

Özelde Hindulara özgü bir sisteme, genelde ise kişilerin belirli bir toplumsal düzeyde dondurulduğu, hiyerarşik bir toplumsal örgütlenme tarzı anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sütunlaşma

Tabakalaşma

Kast sistemi

Sınıflaşma

Katmanlaşma

Açıklama:

Hindistan’da yaşanan biçimiyle kast sistemi, bir inanç sistemi hâlinde örgütlenmiştir. Bu sistemde farklı kastlarda yaşanan kişilerin sadece hiyerarşik düzendeki yerleri değil, bütün bir hayat tarzları ve inançları önceden belirlenmiştir. Kastlar arasında inanç olarak geçişkenlikler mümkün iken toplumsal olarak mümkün değildir. Dolayısıyla kastlar, kendi durumlarını ve toplum içindeki eşitsiz ve farklılaşmış konumlarını doğal karşılarlar.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi, sütunlaşmayı oluşturan temel sütunlardan değildir?

Protestanlar

Katolikler

Liberaller

Sosyalistler

Kapitalistler

Açıklama:

Hollanda’da seküler ulusu kuran temel direkler olarak benimsenen bu “sütun”lar, iki dinî grup olan Katolikler ve Protestanlar ile iki siyasal grup olan sosyalistler ve liberallerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 94

I. Toplumsal yapı mikro düzeyde değerlendirilemez.
II. Toplumsal değişmeler, hem çatışma hem de ilerleme olarak değerlendirilebilir.
III. Toplumsal yapı olması için toplumsal tabakalaşma bir ön koşuldur.
IV. Paradigma, bir açısını, bir anlayışı temsil etmektedir.
Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?

II ve III

I ve IV

I ve II

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Toplum yapı, mikro ve makro düzeyde yani küçük veya büyük ölçekli olarak değerlendirilebilir. Toplumsal değişmeler, kimi sosyologlara göre çatışmadan beslenir, çatışmaya sebep olurken kimi sosyologlara göre her zaman bir ilerlemeye sebep olurlar. Toplum tabakalaşma için toplumsal yapı ön koşuldur. Tabakalaşma olması için bir toplum yapı olması gerekmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi Marx ve Weber’in toplumsal tabakalaşma teorilerinin temel farklılığıdır?

Marx, toplumsal tabakalaşmada sadece ekonomik faktörleri baz almışken Weber, sosyo kültürel değerleri de önemsemiştir.

Marx, toplumsal sınıfları belli bir grup olarak nitelendirirken Weber, onları çatışmacı görmüştür.

Marx ve Weber’in teorilerinin farklılığı yoktur.

Weber, iktidarın kaynaklarını baz almazken Marx iktidarın ekonomik gücünü baz almıştır.

Marx toplumsal tabakalaşmada statüyü göz önünde bulundururken Weber statü yerine zümreleri / partileri göz önünde bulundurmuştur.

Açıklama:

Weber, Marx gibi tabakalaşmada ekonomik etkiyi reddetmemekle birlikte tabakalaşmanın kapsamını genişletmiştir. Weber, Marx’daki gibi ekonomik temelli gruplandırmayı tabakalaşmaya dahil etmiş ve bunun yanı sıra statü ve örgütlenme anlamında partileşmenin de toplumsal sınıflanmaya sebep olduğunu açıklamıştır. Weber, Marx’ın dediği gibi ekonomik tabakalaşmayı çatışmacı olarak görmemektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Durkheim’e göre toplumsal iş bölümü ve dengenin sağlanması için siyasal birlik haline gelmiş dayanışmaya ne ad verilir?

Mekanik dayanışma

İşlevsel dayanışma

Uzlaşmış dayanışma

Çatışmacı dayanışma

Organik dayanışma

Açıklama:

Durkheim, siyasal bir grup olmamış ve kendiliğinden oluşan dayanışmaya mekanik, siyasallaşmış dayanışmaya ise organik dayanışma adını vermiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 97

I. Organik dayanışmada toplumsal rekabet artmıştır.
II. Organik dayanışmada toplumsal benzerlikler önem taşır.
III. Organik dayanışmada toplumu birbirine toplum değerler ve normlar bağlar.
IV. Toplumsal farklılaşma yaşanırken toplum birbirinden kopuyorsa buna anomali denilmektedir.
Yukarıda Durkheim’in varsayımları verilmiştir. Bu varsayımlardan hangileri doğru olarak verilmiştir?

I, II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Organik dayanışmada özellikle kıtlık durumlarında toplumsal rekabet artmaktadır. Organik dayanışmada benzerliklerden ziyade farklılaşmalar önem taşır. Bireyin arzu ve çıkarları ile bunları gerçekleştirmek mekanizmalarının tıkandığı durumlarda bireyde yaşanan düzensizlik ile toplumun problemi aşamadığındaki durumu da anomali kavramı ile açıklanır.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Aşağıdakilerden hangisi Hinduizm’de kirliliğe sebep olacak davranışlar arasında değerlendirilir?

Bir Brahmanın başka bir Brahmanın yiyeceği yemeği yemesi

Bir kişatriyanın üst düzey memur olması

Sudraların herhangi bir mesleğe sahip olmaması

Bir vaişyanın bir sudranın yapması gereken işi yapması

Alt jatide bulunan birisinin kendisiyle aynı jatide bulunan birisiyle evlenmesi

Açıklama:

Hindizmde kirlilik kişinin kendi kastına uygun davranmamasından doğar. Kişi, sadece yeme-içme olarak kendi kastına uygun davranması ile değil, alacağı tüm kararlarda (evlilik, yapacağı meslek gibi) kastına uygun davranması gerekmektedir. Bu sebeple bir vaişya kastında bulunan kişi, kendisinden daha alt bir kastta bulunan bir sudranın işini yapamaz. Yaparsa kirli sayılır.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi dinin seküler bir şekilde tabakalaştığı toplumlarda görülür?

Toplumda farklı hayat tarzlarına ilişkin genel bir uzlaşı vardır.

Seküler tabakalaşmasının en belirgin örneği Almanya’dır.

Toplumda görülen seküler tabakalaşmada bir grup diğerine göre daima üstün sayılır.

Bu tür tabakalaşma 19. yüzyılda kalmıştır.

Seküler tabakalaşmada kişinin özgürlüğü bir üst sınıfın kararına bağlıdır.

Açıklama:

Seküler tabakalaşmanın en belirgin örneği Hollanda’da görülmektedir. Burada temelde sosyalistler ve liberaller olmak üzere iki grup vardır. Din ve din dışı gruplar birlikte değerlendirildiğinde Protestanlar, Katolikler, liberaller ve sosyal demokratlar olmak üzere dört farklı grubu oluştururlar. Bu gruplar birbirine temas etmeden özgür bir şekilde yaşarlar. Bunun olmasındaki en önemli etken toplumda farklı hayat tarzlarına ilişkin genel bir uzlaşının sağlanmış olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 100

I. Toplumda sütunlaşma olmasının bir nedeni, ülkeyi bölünmekten kurtarmaktır.
II. Sütunlaşma, birlikte ama temas etmeden yaşama anlamında kullanılmaktadır.
III. Yoğun göç dalgaları ile ülkelerde sütunlaşma giderek azalmaya başlamıştır.
IV. Toplumsal yapının sütunlaşmasında dinin önemli bir etkisi yoktur.
V. Toplum içerisinde her bir sütunun farklı bir dini vardır.
Yukarıda sütunlaşmaya dair söylenenlerden hangileri doğrudur?

I, II ve IV

II, III ve V

II, III ve IV

I, II ve III

I, II ve V

Açıklama:

Hollanda örneğinde de görüldüğü gibi, Protestanlar ve Katolikler olmak üzere toplumda iki sütun oluşmuştur. Bu sütunlaşmada dinin etkisinin en net göstergesidir. Din dışı sütunlaşmaya ise liberaller ve sosyal demokratlar örnek olarak gösterilebilir. Bu gruplarda aynı dine mensup olan farklı kişiler olabilir. Söz gelimi, bir sosyal demokrat ta Katolik, bir libarel de Katolik olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Aşağıdaki kavramlardan hangisinin açıklaması yanlış yapılmıştır?

İslamofobi, daha çok Batı toplumlarında yaygındır.

Eşkenazi, Orta Avrupa ve civarında yaşayan Yahudilere denilmektedir.

Yidiş, Eşkenazilerin İbraniceye jermenik etkiler getirdiği dildir.

Seferad, İspanya ve civarında yaşayan Yahudilere denilmektedir.

Seferad Yahudileri Latince konuşmaktadırlar.

Açıklama:

Seferad Yahudileri, Latince ile harmanlanmış Ladino adı verilen bir dili konuşmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 102

Özellikle Yahudilik ve İslam’da ara ara görülen Mesihçi veya Mehdici oluşumların ortaya çıkmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yapının bozulmak istenmesi

Toplumun yeni bir lider ihtiyacı duyması

Mevcut düzenin değiştirilip daha adil bir düzenin yaratılmak istenmesi

Mesih veya mehdilerin ekonomik refaha ulaşmak istemesi

Yahudi ve Müslüman toplumun çatışmaya sürüklenmek istenmesi

Açıklama:

Mesih veya Mehdici oluşumların ortaya çıkış nedeni en genel anlamda mevcut düzeni değiştirip yerine daha adilinin kurulmak istenmesidir. Yeni düzenin toplumu daha ahlaklı yapacağına toplumsal çürümenin önüne geçileceğine inanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi Ortodoksluğu en uç noktada yaşayan gruptur?

Modern Ortodoks

Haredi

Laik Ortodoks

Hümanist Ortodoks

Reformist Ortodoks

Açıklama:

Ortodokslar, Modern Ortodoks, Haredi de denilen Ultra Ortodoks ve Laik Ortodoks gibi mezheplere ayrılmıştır. Bunlar arasında, ortodoksluğu en uç noktada yaşayanlar Haredilerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 104

Toplumdaki değişik katmanlar arasındaki ilişkilerin tasnif edilmesi aşağıdaki yapıların hangisi ile açıklanır?

Toplumsal algı

Toplumsal tabakalaşma

Toplumsal ilişki

Toplumsal düşünce

Toplumsal değişim

Açıklama:

“Toplumsal tabakalaşma” toplumdaki değişik katmanlar arasındaki ilişkilerin tasnif edilmesini içerir.

Doğru Cevap: B

Soru 105

Aşağıdakilerden hangisinde sosyoloji geleneğinde, toplumsal tabakalaşma ve farklılaşmayı ilk inceleyen ve toplumsal yapı içindeki eşitsizliklere ve farklılaşmalara ilk dikkat çeken sosyal bilimciler birlikte verilmiştir?

Thomas S. Kuhn ve Karl Marx

Max Weber ve Thomas S. Kuhn

Emile Durkheim ve Karl Marx

Karl Marx ve Max Weber

Emile Durkheim ve Thomas S. Kuhn

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 106

Bir toplumsal yapıdaki ekonomik ilişkilerin önemini reddetmemekle birlikte, toplumsal tabakalaşmayı oluşturan unsurların ekonomik ilişkiler dışındaki ilişkilerle de biçimlendiğini öne süren sosyal bilimci aşağıdakilerden hangisidir?

Emile Durkheim

Thomas S. Kuhn

Max Weber

Karl Marx

Nietzsche

Açıklama:

Max Weber bir toplumsal yapıdaki ekonomik ilişkilerin önemini reddetmemekle birlikte, toplumsal tabakalaşmayı oluşturan unsurların ekonomik ilişkiler dışındaki ilişkilerle de biçimlendiğini öne sürer.

Doğru Cevap: C

Soru 107

Aşağıdakilerden hangisi toplumun problemlerini aşamadığı ve bunları düzenleyerek bireyleri düzen içinde tutamadığı durumları ifade eder?

Anomi

Paradigma

Tabakalaşma

Feodalizm

Burjuva

Açıklama:

Anomi: Normsuzluk durumudur. Temelde bireyin arzu ve çıkarları ile bunları gerçekleştirmek mekanizmalarının tıkandığı durumlarda bireyde yaşanan düzensizliği ifade etse de toplumun problemlerini aşamadığı ve bunları düzenleyerek bireyleri bu düzen içinde tutamadığı durumları da ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 108

Aşağıdakilerden hangisi “ırk” ya da “soy” anlamında kullanılır?

Paradigma

Burjuva

Aristokrat

Feodal

Kast

Açıklama:

Kast kelimesinin kökeni Portekizcedir ve “ırk” ya da “soy” anlamına gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 109

Hintlilerin kast sistemini ifade etmek için kullandıkları kelimelerden en önemlisi aşağıdakilerden hangisidir?

Varuna

Hinduizm

Varna - Jati

Anomi

Soy

Açıklama:

Hintlilerin kast sistemini ifade etmek için kullandıkları kelimelerden en önemlileri “varna” ile “jati”dir. “Varna”lar kast sistemini oluşturan dört büyük tabakanın her birisine verilen genel ad iken “jati”ler her bir tabakadaki alt katmanları ifade etmek için kullanılır. “Varna”, “sınıf, statü, renk” anlamına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 110

Hint alt kıtasında değişik geleneklerin ortak adı olarak oluşturulan ve İslam ile Hristiyanlıktan sonra dünya üzerinde en çok takipçisi olan din aşağıdakilerden hangisidir?

Budizm

Janizim

Sihizm

Hinduizm

Feodalizm

Açıklama:

Hinduizm Hint alt kıtasında değişik geleneklerin ortak adı olarak oluşturulan ve İslam ile Hristiyanlıktan sonra dünya üzerinde en çok takipçisi olan dindir.

Doğru Cevap: D

Soru 111

Aşağıdakilerden hangisi Hindu kast sistemindeki Varnalardan değildir?

Vaişyalar

Kişatriyalar

Budistler

Sudralar

Brahmanlar

Açıklama:

Hindu kast sisteminde dört büyük “varna” vardır. Bunlar; Vaişyalar, kişatriyalar, sudralar, brahmanlar.

Doğru Cevap: C

Soru 112

Hindu kast sisteminde prensler, prensesler ve soylu savaşçılardan oluşan ve genelde üst düzey memurların yer aldığı tabaka aşağıdakilerden hangisidir?

Vaişyalar

Kişatriyalar

Sudralar

Brahmanlar

Paryalar

Açıklama:

Kişatriyalar: Bu tabaka prensler, prensesler ve soylu savaşçılardan oluşur. Genelde üst düzey memurlar da bu tabakada yer alır.

Doğru Cevap: B

Soru 113

Aşağıdakilerden hangisi Yahudilikte var olan gizemli bir düşünce ve disiplin yöntemidir?

Haredi

Sudralar

Vaişyalar

Kabala

Anomi

Açıklama:

Kabala, Yahudilikte gizlemli bir düşünce ve disiplin yöntemidir. Mistik hâllerle uğraşır ve bunları belirli bir yöntem dâhilinde uygulanmasından oluşur.

Doğru Cevap: D

Ünite 7

Soru 1

ABD de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı ortaya çıkan bir Hristiyan hareketin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Katoliklik

Fundamentalizm

Darvinizm

Protestanlık

Radikalizm

Açıklama:

Fundamentalizm: Sözlük anlamı itibarıyla köktencilik anlamına gelen fundramentalizm, ABD de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı ortaya çıkan bir Hristiyan hareketin adıdır. Zamanla bir çığ gibi büyüdü ve 1920 li yılların sonunda uluslar arası Fundamentalizm kongreleri düzenledi. Bu gün Amerika’da Fundamentalist Hristiyan sayısının 80 milyon civarında olması hareketin ne kadar etkin olduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Batı dünyasındaki fundamentalizme (dinî köktenciliğe) denk düşen aşağıdakilerden hangisidir?

Gelenekselcilik

Profancılık

Selefiyecilik

Şeriatçılık

Biatcılık

Açıklama:

Selefiyecilik, ilk bakışta Batı dünyasındaki fundamentalizme (dinî köktenciliğe) denk düşmektedir. Ancak aralarında benzerlikler kadar farklılıklar da vardır.Batılı düşünürler selefiyeciliği fundamentalizm anlamında kullanmaktadırlar. Ancak günümüz selefiyeciliği İslamı köklerine bağlı olarak anlamak çerçevesinde Geleneksel İslam, İslam dünyasında modern yorumun hatalarına karşı çıkma ve tarihsel birikimi sahiplenme gibi temel esprilere sahip olan bir İslam anlayışıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi dünya ile de ilgilenebilen ruhban kesimini ifade eden sözcüktür?

Selefiye

Fundamental

Totoliter

Seküler

Laik

Açıklama:

Seküler-izm: Latince sexus (cinsellik) ten gelen ve başlangıçlarda evlenip dünya ile de ilgilenebilen ruhban kesimini ifade eden seküler sözcüğü Türkçeye dünyevileşme olarak çevrilebilir. Sekülerizm olarak adlandırılan kurama göre başlangıçta bir kutsallık içinde bulunan pek çok şey zamanla bu kutsallığından arınarak seküler hâle gelebilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdaki kelimelerden hangisi bütün işi düzenli bir biçimde din hizmetleri olan din adamı demektir?

Regülier

Seküler

Laik

Royal

Totaliter

Açıklama:

Klerje de kendi arasında ikiye ayrılıyordu: Regülier ve seküler. Batı dillerinde kurallı, düzenli anlamına gelen regülier, burada da etimolojik anlamıyla uyumlu olarak, bütün işi düzenli bir biçimde din hizmetleri olan din adamı demekti. Yani regülier yalnızca mabede bağlı olarak yaşar, hayatını sürdürebilmek için gerekli asgari ihtiyaçları laikler (yani diğer müminler) tarafından karşılanırdı.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Modern kültürün önemli ilkelerinden biri sayılan sekülerizmi özellikle sosyal bilimlerde en açık biçimde kuramlaştıran ve bunu en iyi temsil eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Durkheim

Luther

Calvin

Davison

Açıklama:

Modern kültürün önemli ilkelerinden biri sayılan sekülerizmi özellikle sosyal bilimlerde en açık biçimde kuramlaştıran düşünürler olan Durkheim ve Weber, din ve dünya arasındaki farklı ve karşılıklı ayrışmayı sosyal hayatın en temel ilkelerinden birisi saymışlardı. Buna göre insanlığın başlarında din bir anaç kurumdu. Pek çok beşeri olgu onun içinde doğmuş ama daha sonra gelişip kendi kendine yeterli hâle geldikten sonra ondan göbek bağlarını koparıp mutlak dünyevi hâle gelmişlerdi. Kuramı en iyi temsil eden Weber’e göre kapitalizmin doğuşu bunun en iyi örneğidir. Kapitalizm, Protestanlık adlı yeni bir dinî yorumun sonucu ola- rak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Kapitalizm,aşağıdaki hangi yeni bir dinî yorumun sonucu olarak ortaya çıkmıştır?

Katoliklik

Ortodoksluk

Protestanlık

Fundamentalistlik

Püretenlik

Açıklama:

Kapitalizm, Protestanlık adlı yeni bir dinî yorumun sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Luther ve Calvin gibi reformistler, ciddi bir dindarlığı, “Allah için çok üretmek, ama israf etmemek” ilkeleri arasında yeniden yorumlamışlar ve buradan üretken bir tutum ahlakı (pürüten etik) doğmuştur. Bu tutumlu çalışmadan bir servet oluşmuş, söz konusu servetin dönüşümü ise kapitalizm denen sistemi ortaya çıkarmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Luther ve Calvin gibi reformistler, ciddi bir dindarlığı, “Allah için çok üretmek, ama israf etmemek” ilkeleri arasında yeniden yorumlamışlar ve buradan aşağıdakilerden hangisi doğmuştur?

Otonom etik

Totoliter etik

Proloter etik

Seküler etik

Pürüten etik

Açıklama:

Luther ve Calvin gibi reformistler, ciddi bir dindarlığı, “Allah için çok üretmek, ama israf etmemek” ilkeleri arasında yeniden yorumlamışlar ve buradan üretken bir tutum ahlakı (pürüten etik) doğmuştur. Bu tutumlu çalışmadan bir servet oluşmuş, söz konusu servetin dönüşümü ise kapitalizm denen sistemi ortaya çıkarmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Sekülerizme yöneltilebilecek pek çok eleştiri noktası vardır. Aşağıdakilerden hangisi Davison’dan hareketle toplanan maddelerden biri değildir?

Sekülerizm yegâne çözüm değildir. İnsanlık tarihî boyunca dinler toplumsal sorunları çöze gelmişler, seküler dünyadan daha problemli olmamışlardır.

Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur, çünkü sorunları içkinleştirmiş, işlerin deruniliği ve meşruiyet temeli kaybolmuştur.

Sekülerlik genel olarak bireyci bir ahlakın çöküş sürecini ifade eder ki akılcılaşma onun alt yapısını oluşturmaz.

Sekülerizm naiv bir süreç değildir. Genellikle otoriteryanizmle birlikte varolmuştur. Bu hâliyle modernitenin özgürlükçü söylemiyle de bağdaştırılamaz.

Dinî dışta tutma kaygısıyla vicdani süreçler de yaralanmaktadır çünkü bu süreçlerin bir uzantısı olan tavır ve eylemleri göz ardı etmektedir.

Açıklama:

Sekülerizme yöneltilebilecek pek çok eleştiri noktası vardır. Söylenenlerin bir kısmını Davison’dan (2002, 313) hareketle şu maddelerde toplayabiliriz:

Sekülerizm yegâne çözüm değildir. İnsanlık tarihî boyunca dinler toplumsal sorunları çöze gelmişler, seküler dünyadan daha problemli olmamışlardır.
Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur, çünkü sorunları içkinleştirmiş, işlerin deruniliği ve meşruiyet temeli kaybolmuştur.
Sekülerizm naiv bir süreç değildir. Genellikle otoriteryanizmle birlikte varolmuştur. Bu hâliyle modernitenin özgürlükçü söylemiyle de bağdaştırılamaz.
Dinî dışta tutma kaygısıyla vicdani süreçler de yaralanmaktadır çünkü bu süreçlerin bir uzantısı olan tavır ve eylemleri göz ardı etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

"Beşerin gücünü aşan ve ondan başkaldırı değil, uyum isteyen, uyumsuzluk hâllerinde ise cezai yaptırımlarla korunan, kısacası aşkın fakat kuralsal bir olgudur" İfadesi aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Durkheimizim

Totalirizim

Rintizm

Açıklama:

Yalnız günümüzde değil, tarih boyunca dinlerle ilgili önemli sorunlardan birisi de sakramentalizm olmuştur. Sakrament-al-izm kök ve eklerinden meydana gelen sözcük Türkçeye kutsal-laştırma-cılık (veya kutsamacılık) olarak çevrilebilir. Kavramın merkezinde yer alan kutsal (sakrament), genel olarak varlığı tartışma dışı olan, beşerin gücünü aşan ve ondan başkaldırı değil, uyum isteyen, uyumsuzluk hâllerinde ise cezai yaptırımlarla korunan, kısacası aşkın fakat kuralsal bir olgudur.

Doğru Cevap: B

Soru 10

"İnsanlığın başlangıçlarında pek çok nesne kutsallığın kapsamı içinde idi, onun büyüselliği tarafından kuşatılmıştı. Bu bağlamda pek çok şey dinden doğmuş ama zamanla kutsalla bağlarını kopararak dünyevileşmiştir". Tezi aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Weber

Aron

Berger

Andrew

Davison

Açıklama:

Sosyolojide Weber gibi düşünürlerin ileri sürdüğü yaygın bir teze göre insanlığın başlangıçlarında pek çok nesne kutsallığın kapsamı içinde idi, onun büyüselliği tarafından kuşatılmıştı. Bu bağlamda pek çok şey dinden doğmuş ama zamanla kutsalla bağlarını kopararak dünyevileşmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

19. yüzyılda pozitivizmin en önemli temsilcisi kimdir?

A. Comte

S. H. Nasr

René Guénon

Frithjof Schuon

E. Durkheim

Açıklama:

Esasen 19. yüzyılda pozitivizmin en önemli temsilcisi kabul edilen A. Comte’a göre başından bu güne toplumlar dinsel, metafiziksel aşamalardan geçerek bir pozitif döneme ulaşmışlardı.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Dinlerin dünden bugüne tarihsel gelişimleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Natürizm, Animizm, Hinduizm gibi dinler zaman içerisinde toplumlar tarafından meydana getirilmişlerdir.

İslam, Hristiyanlık gibi yüksek tipli dinler ise kaynağı ilahi de olsa yaşanmak için yorumlanarak toplumsal şartlara indirile gelmiştir.

Modern algılayışa göre ise Tanrı içkin bir yorumla bireyin veya toplumun herhangi bir unsuruna indirgenmeye çalışıldı.

Esasen içinde bulunduğumuz modern dönemde din çevresindeki gelişmelerin iki boyutu vardır: Sırf dinsel tarafı ve din görüntülü de olsa ideolojik yönü.

Fundamental olarak nitelenen hareketler genelde bazen dinsel
talepler taşısalar bile ekonomik çıkışlı gelişmelerdir.

Açıklama:

Fundamental olarak nitelenen hareketler genelde bazen siyasal
talepler taşısalar bile din çıkışlı gelişmelerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Modern din kavramı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Din kamusal alandan özel alana çekilmiş olması.

Din geleneksel kurumsal yapılarını bırakması.

Din ortalıklarda gözükmeyecek, kamusal alanı dolduran tüm kurumsal yapılar, başta siyaset olmak üzere din dışı çerçevede oluşturulmuş dünyevi yapılar olması.

Din, Tanrı ile kul arasında bir başkasına açmak ve paylaşmak
durumunda olmadığı özel bir ilişki alanı olması.

Dinî her yerde işin içine sokarak toplumların dönüşümünden söz ediyor olması.

Açıklama:

dinî hiçbir yerde işin içine sokmadan toplumların dönüşümünden söz ediyor,

Doğru Cevap: E

Soru 14

ABD de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı ortaya çıkan bir
Hristiyan hareketin adına ne ad verilir?

Sakramentalizm

Fundamentalizm

Sekülerizm

Selefilik

Modernite

Açıklama:

Fundamentalizm, ABD de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı bir Protestan hareket olarak doğmuştu.

Doğru Cevap: B

Soru 15

"Din gelenekten değil, gelenek dinden doğar."fikrini benimseyen tasavvuf önderi kimdir?

E. Durkheim

A. Comte

S. H. Nasr

Frithjof Schuon

Rene Guenon

Açıklama:

Yine gelenekçi çizgide yer alan Frithjof Schuon’a göre din gelenekten değil, gelenek dinden doğar. Yani din baştan bir gelenek değildir, ilk tabiilerinin üzerinden iki ya da üç nesil geçince bir gelenek hâlini alır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

İslam dünyasında geleneğe farklı uçlarda yaklaşımlar vardır. Mesela ______________“Gelenek alt edilmeden İslami hiçbir sorun çözülmez” derken, ______________ “Geleneğin dışında istikametimizi gösterecek hiçbir şey yoktur” demektedir.
Yukarıdaki boşluğu dolduracak doğru bilgiler aşağıdakilerden hangisidir?

S. H. Nasr-Ali Şeriati

Ali Şeriati- S. H. Nasr

Mehmet Akif- Ali Şeriati

S. H. Nasr- Mehmet Akif

Fazlur Rahman-Mehmet Akif

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Modern İslam’ın görüşleri arasında yer almaz?

İslam’ı modern kültür açısından yeniden yorumlamaktı.

"İslam’ın akla önem veren bir din olduğu, dolayısıyla ilerlemeyi onayladığı ve yeniliklere açık olduğu” argümanını savunmaktaydı.

İslam ile modern Batı değerlerini uzlaştırmanın metodolojik şartı Kur’an ve sünnette yer alan dinî metinlerin lafızlarına bağlı kalmaktı.

Çağın gereklerinden söz ederken sorunlara daha dünyevi bakıyor.

Dünyevi tarafı ağır basan, pratiğe yönelik fonksiyonel bir anlayıştır.

Açıklama:

İslam ile modern Batı değerlerini uzlaştırmanın metodolojik şartı Kur’an ve sünnette yer alan dinî metinlerin lafızlarına bağlı kalmamaktı.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Sözlük anlamı itibarıyla daha öncekilerin yolunu izlemek anlamına geliyorsa da, bu öncekiler, bütün bir geleneği içine almamakta, tarihsel birikimi atlayarak dinî ilk uygulamalardan alıp getirmeyi teklif etmeye ne ad verilir?

Selefiyecilik

Modern İslam

Geleneksel İslam

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Sekülerizm'e yöneltilebilecek eleştiriler arasında yer almaz?

Sekülerizm yegâne çözüm değildir. İnsanlık tarihî boyunca dinler toplumsal sorunları çöze gelmişler, seküler dünyadan daha problemli olmamışlardır.

Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur, çünkü sorunları içkinleştirmiş, işlerin deruniliği ve meşruiyet temeli kaybolmuştur.

Sekülerizm naiv bir süreç değildir.

Dinî dışta tutma kaygısıyla vicdani süreçler de yaralanmaktadır çünkü bu
süreçlerin bir uzantısı olan tavır ve eylemleri göz ardı etmektedir.

Genellikle totaliteryanizmle birlikte varolmuştur. Bu hâliyle modernitenin özgürlükçü söylemiyle de bağdaştırılır.

Açıklama:

Genellikle otoriteryanizmle birlikte varolmuştur. Bu hâliyle modernitenin özgürlükçü söylemiyle de bağdaştırılamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 20

İnsanlığın başlangıçlarında pek çok nesnenin kutsallığın kapsamı içinde olduğunu, onun büyüselliği tarafından kuşatıldığını savunan düşünür kimdir?

A. Comte

Max Weber

Emile Durkheim

Nakıp el-Attas

S. H. Nasr

Açıklama:

Sosyolojide Weber gibi düşünürlerin ileri sürdüğü yaygın bir teze göre insanlığın başlangıçlarında pek çok nesne kutsallığın kapsamı içinde idi, onun büyüselliği tarafından kuşatılmıştı.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Modern din anlayışıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Kamusal alandan özel alana çekilmiş olmalıdır

Kurumsal yapılarından vazgeçmesi istenir

Ortalıklarda gözükmeyecektir

Mümkün olduğunca başkalarıyla paylaşım alanları azaltılmıştır

Toplumsal bir insan-Tanrı ilişkisi sistemidir.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 22

19. yüzyılda Avrupa’da ortaya çıkan ve mevcut siyasal yapılanmaların sorunlu olduğunu, bunların hesaba katılmaksızın siyasetin ve devletin sil baştan yeniden kurulmasını isteyen felsefi hareket aşağıdakilerden hangisidir?

radikalizm

fundamentalizm

modern din

selefiyecilik

geleneksel islam

Açıklama:

Radikalizm 19. yüzyılda Avrupa’da ortaya çıkan ve mevcut siyasal yapılanmaların sorunlu olduğunu, bunların hesaba katılmaksızın siyasetin ve devletin sil baştan yeniden kurulmasını isteyen felsefi hareketin adıdır. Yani hedefi kökten siyaset olan hareket fundamentalizm değil, radikalizmdir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

1. Başta İncil olmak üzere kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak,
2. Hristiyanlığı yaşatmak üzere Hristiyan geleneklerine, bir başka deyişle
bu dinin tarihî birikimine sahip çıkmak ve ona sıkıca tutunmak
Yukarıdaki 2 temel ilke aşağıdakilerden hangisine aittir?

radikalizm

selefiyecilik

geleneksel din

fundamentalizm

modern din

Açıklama:

Fundamentalizmin, iki temel ilkesi vardır: Bunlardan birisi başta İncil olmak
üzere kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak, diğeri ise Hristiyanlığı yaşatmak üzere Hristiyan geleneklerine, bir başka deyişle
bu dinin tarihî birikimine sahip çıkmak ve ona sıkıca tutunmaktır. Daha sade bir
anlatımla Hristiyanlığı “yeniden anlama” gibi modern kültürü onun yerine geçiren bir yozlaşma hareketine meydan vermemek, bunun garantisi için de bir tarihî
süreçle günümüze kadar gelen Hristiyan geleneklere, köklere bağlı kalmaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Modern din algısının karşısına konulmuş din anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

fundamentalizm

köktencilik

geleneksel din

radikalizm

selefiyecilik

Açıklama:

Geleneksel din, ilk elde içeriği dine göre oluşmuş ve tarih boyunca süregelen
din algısı gibi gözüküyorsa da Batı kültüründe bunun anlamı modern din algısının
karşısına konulmuş bütün din anlayışlarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Batı dünyasında kamusaldan özel alana çekilmiş ve Tanrı-insan arasında bir trans sistemi anlamına gelen din anlayışından farklı olarak İslam dünyasında son iki yüzyıldır, Müslümanların geri kalmışlığını da gidermek üzere Batı kültürüne göre yorumlanmış İslam anlayışı hangisidir?

fundamentalizm

modern islam

geleneksel din

selefiyecilik

radikalizm

Açıklama:

Modern İslam, Batı dünyasında kamusaldan özel alana çekilmiş ve Tanrı-insan arasında bir trans sistemi anlamına gelen din anlayışından farklı olarak İslam dünyasında son iki yüzyıldır, Müslümanların geri kalmışlığını da gidermek üzere Batı kültürüne göre yorumlanmış İslam anlayışı anlamında kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

İslam dünyasında modern yorumun hatalarına karşı çıkma ve tarihsel birikimi sahiplenme gibi temel esprilere sahip olan İslam anlayışı hangisidir?

modern islam

geleneksel islam

modern din

geleneksel din

selefiyecilik

Açıklama:

Geleneksel İslam, İslam dünyasında modern yorumun hatalarına karşı çıkma ve
tarihsel birikimi sahiplenme gibi temel esprilere sahip olan bir İslam anlayışıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Sözlük anlamı olarak daha öncekilerin yolunu izlemek anlamına gelen ve bir dönem “Asrı Saadete” (Hz. Peygamberin mutlu zamanına) dönüş” adı verilen yaklaşım hangisidir?

geleneksel islam

modern islam

selefiyecilik

köktencilik

radikalizm

Açıklama:

Selefiyecilik, sözlük anlamı itibarıyla daha öncekilerin yolunu izlemek anlamına geliyorsa da, bu öncekiler, bütün bir geleneği içine almamakta, tarihsel birikimi
atlayarak dinî ilk uygulamalardan alıp getirmeyi teklif etmektedir. Hatta buna bir
dönem “Asrı Saadete” (Hz. Peygamberin mutlu zamanına) dönüş” adı verilmişti.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Başlangıçta bir kutsallık içinde bulunan pek çok şeyin zamanla bu kutsallığından arınabildiğini savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

sekülerizm

radikalizm

fundamentalizm

selefiyecilik

laiklik

Açıklama:

Seküler-izm: Latince sexus (cinsellik) ten gelen ve başlangıçlarda evlenip
dünya ile de ilgilenebilen ruhban kesimini ifade eden seküler sözcüğü Türkçeye
dünyevileşme olarak çevrilebilir. Sekülerizm olarak adlandırılan kurama göre
başlangıçta bir kutsallık içinde bulunan pek çok şey zamanla bu kutsallığından arınarak seküler hâle gelebilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi sekülerizme yöneltilen eleştirilerden değildir?

Sekülerizm yegâne çözüm değildir.

Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur,

Sekülerizm naiv bir süreç değildir.

Dinî dışta tutma kaygısıyla vicdani süreçler de yaralanmaktadır

Modernitenin özgürlükçü söylemiyle bağdaştırılabilir

Açıklama:

Sekülerizme yöneltilebilecek pek çok eleştiri noktası vardır. Söylenenlerin bir
kısmını Davison’dan (2002, 313) hareketle şu maddelerde toplayabiliriz:
a. Sekülerizm yegâne çözüm değildir. İnsanlık tarihî boyunca dinler toplumsal
sorunları çöze gelmişler, seküler dünyadan daha problemli olmamışlardır.
b. Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur, çünkü sorunları içkinleştirmiş, işlerin deruniliği ve meşruiyet temeli kaybolmuştur.
c. Sekülerizm naiv bir süreç değildir. Genellikle otoriteryanizmle birlikte varolmuştur. Bu hâliyle modernitenin özgürlükçü söylemiyle de bağdaştırılamaz.
d. Dinî dışta tutma kaygısıyla vicdani süreçler de yaralanmaktadır çünkü bu
süreçlerin bir uzantısı olan tavır ve eylemleri göz ardı etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi sakramentalizmle ilgili doğru değildir?

Varlığı tartışma dışıdır,

beşerin gücünü aşar

beşerden başkaldırı değil, uyum ister

uyumsuzluk hâllerinde cezai yaptırımlar yoktur

aşkın fakat kuralsal bir olgudur

Açıklama:

Kavramın merkezinde yer alan kutsal (sakrament), genel olarak varlığı tartışma dışı olan, beşerin gücünü aşan ve ondan başkaldırı değil, uyum isteyen, uyumsuzluk hâllerinde ise cezai yaptırımlarla korunan, kısacası aşkın fakat kuralsal bir olgudur. Buna bağlı olarak kutsallaştırma kavramı da doğası itibarıyla kutsal olmayan bir şeyin ondan bir pay aldırılarak kutsanması işidir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Kamusal alandan özel alana çekilmiş, dolayısıyla da kurumsal yapılarından vazgeçmesi istenen din anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihsel din

Radikalizm

Modern din

Fundamentalizm

Geleneksel İslam

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi sözlük anlamı itibarıyla köktencilik anlamına gelen, ABD'de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı ortaya çıkan bir Hristiyan hareketinin adıdır?

Geleneksel din

Fundamentalizm

Selefi İslam

Geleneksel İslam

Modern İslam

Açıklama:

Fundamentalizm: Sözlük anlamı itibarıyla köktencilik anlamına gelen fundramentalizm, ABD de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı ortaya çıkan bir Hristiyan hareketin adıdır. Zamanla bir çığ gibi büyüdü ve 1920 li yılların sonunda uluslararası Fundamentalizm kongreleri düzenledi. Bu gün Amerika’da Fundamentalist Hristiyan sayısının 80 milyon civarında olması hareketin ne kadar etkin olduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Fundamentalizmin iki temel ilkesinden biridir?

Mevcut siyasal yapılanmalardaki sorundan dolayı, siyasetin ve devletin sil baştan yeniden kurulması

Din kamusal alandan özel alana çekilmiş olmalı

Din, Tanrı ile kul arasında bir başkasına açmak ve paylaşmak durumunda olmadığı özel bir ilişki alanıdır

Başta İncil olmak üzere kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak

Modernleşme kuramlarına göre her alan gibi din de sekülerleşir, değişik alanlardaki kutsallıklarını yitirerek dünyevileşir

Açıklama:

Fundamentalizmin, iki temel ilkesi vardır: Bunlardan birisi başta İncil olmak üzere kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak, diğeri ise Hristiyanlığı yaşatmak üzere Hristiyan geleneklerine, bir başka deyişle bu dinin tarihî birikimine sahip çıkmak ve ona sıkıca tutunmaktır. Daha sade bir anlatımla Hristiyanlığı “yeniden anlama” gibi modern kültürü onun yerine geçiren bir yozlaşma hareketine meydan vermemek, bunun garantisi için de bir tarihî süreçle günümüze kadar gelen Hristiyan geleneklere, köklere bağlı kalmaktır. Anlaşıldığı kadarıyla fundamentalizm, köktenciliğini bu düşüncesinden, dinin geleneksel köklerine bağlı kalmak kaygısından almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi kamusal alanda etkinliğini sürdüren, dünden bu güne süregelen toplumsal kurumsallaşmaları yaşayan, bireyin vicdanına hapsedilmemiş din anlayışını ifade eder?

Geleneksel din

Laiklik

Sekülerizm

Modern İslam

Modern Din

Açıklama:

Geleneksel din, kamusal alanda etkinliğini sürdüren, dünden bu güne süregelen toplumsal kurumsallaşmaları yaşayan, bireyin vicdanına hapsedilmemiş bir din demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdaki yargılardan hangisi “Geleneksel İslam”ı ifade eder?

İslam dünyasında modern yorumun hatalarına karşı çıkma ve tarihsel birikimi sahiplenme

İslam’ı modern kültüre göre yorumlama

Kutsal metni (Kur’an ve sünneti) esas alan İslami görüş ve yorumlar

Tarihsel birikimi atlayarak dinî ilk uygulamalardan alıp getirmeyi teklif etme

Modern dünyadaki her türlü din anlayışı

Açıklama:

Geleneksel İslam, İslam dünyasında modern yorumun hatalarına karşı çıkma ve tarihsel birikimi sahiplenme gibi temel esprilere sahip olan bir İslam anlayışıdır

Doğru Cevap: A

Soru 36

Selefi İslam ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Öncekilerin yolunu kesinlikle izlememe anlayışına sahiptir

Kur’an ve Sünnet’i esas alan görüş ve yorumları içerir

İslam dünyasında modern yorumun hatalarına karşı çıkar ve tarihsel birikimi sahiplenir

Selefilik dinsel değil, İslam dünyasındaki siyasal hareketlere verilen bir addır

Din kamusal alandan özel alana çekilmiş olmalı

Açıklama:

Selefi İslam, sözlükte daha öncekilerin yolunu izlemek anlamına geliyorsa da, bu öncekiler bütün bir geleneği içine almamakta, tarihsel birikimi atlayarak dinî ilk uygulamalardan alıp getirmeyi teklif etmektedir. Bu anlayış, tarihî birikimin atlanması ve İslam’ın yeniden yorumlanması düşüncesi ile modern İslam’a; İslam’ın verilerine ve kaynaklarına bağlı kalmak düşüncesi ile de geleneksel İslam’a benzerlik göstermektedir. Esasen selefiyeci İslam, Asrı Saadet modelinin tarihsel bir olgu, tutunulacak şeyin Kur’an ve Sünnet olduğu kanaatine ulaşmada gecikmemişti. Batı dünyasının (özellikle Goldziher’den beri oluşturduğu bazı kuşkularla birlikte) Sünnetin kısmen de olsa devre dışı bırakılmasıyla, yegâne kaynak Kur’an kalmış, ondan yeniden bir İslam inşası esas alınmıştı.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi modern toplumun özelliklerinden biri değildir?

Dünya görüşü sistemlerinin çoğulculuğu

Oturma ve çalışma yerlerinin ayrılması

Kentleşme ve sosyalleşme

Geleneklere tabiilik

Kuvvetli bir yatay ve dikey hareketlilik

Açıklama:

Modern toplum, bireyin yalnızlaşması ve kitleselleşme gibi tek neden değil, kuvvetli bir yatay ve dikey hareketlilik, her sosyal sektörün yüksek derecede örgütlenmesi, dünya görüşü sistemlerinin çoğulculuğu, oturma ve çalışma yerlerinin ayrılması, kentleşme, sosyalleşme, tabiat ve toplumun yönetilebilirliği, kısaca bilinçli olarak yürütülen değişme gibi bir düzineye yakın özellikler taşıyan toplumdur.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Modern kültürün önemli ilkelerinden biri sayılan sekülerizmi özellikle sosyal bilimlerde en açık biçimde kuramlaştıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Emile Durkheim

Ali Şeriati

Karl Marx

Prens Sabahattin

Karl Jung

Açıklama:

Modern kültürün önemli ilkelerinden biri sayılan sekülerizmi özellikle sosyal bilimlerde en açık biçimde kuramlaştıran düşünürler olan Durkheim ve Weber, din ve dünya arasındaki farklı ve karşılıklı ayrışmayı sosyal hayatın en temel ilkelerinden birisi saymışlardı. Buna göre insanlığın başlarında din bir anaç kurumdu. Pek çok beşeri olgu onun içinde doğmuş ama daha sonra gelişip kendi kendine yeterli hâle geldikten sonra ondan göbek bağlarını koparıp mutlak dünyevi hâle gelmişlerdi.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Geleneksel İslam ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Modern dünyadaki her türlü din anlayışıdır

Dinin daha çok kişiselleşmesidir

İslam dünyasında modern yorumun hatalarına karşı çıkma ve tarihsel birikimi sahiplenmedir

Dinin kamusaldan özel alana çekilmesidir

Kutsal metinlerden yeni bir İslam anlayışı çıkarmaktır

Açıklama:

Geleneksel İslam, İslam dünyasında modern yorumun hatalarına karşı çıkma ve tarihsel birikimi sahiplenme gibi temel esprilere sahip olan bir İslam anlayışıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

İslam dini, sosyolojik olarak Modern ve Geleneksel İslam olarak ikiye ayrılmıştır

Selefi İslam, dini ilk uygulamalarıyla yaşamayı önerir

Hz. Muhammed’in mutlu zamanına dönüş Selefilerin çıkış noktasıdır

Fundamentalizm ile Selefi hareketin hiç bir ortak noktası yoktur

Selefi İslam, Kur’an ve Sünnet’i esas alan görüş ve yorumları içerir

Açıklama:

Fundamentalizm ile Selefiler düşünce anlamında ortak bir nokta barındırmamasına karşın imaj olarak ortak noktada buluşmuşlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisinin tanımı kamusal alandan özel alana çekilmiş, dolayısıyla da kurumsal yapılarından vazgeçmesi istenen bir din anlayışıdır?

Arkaik din

Varoluşsal din

Modern din

Post-modern din

Fundamental din

Açıklama:

Modern kültürle bağlantılı olarak ortaya çıkan beşeri oluşumlardan birisi modern din anlayışıdır. Pozitivizmin din döneminin bittiğine ilişkin iddialarının ötesinde modernite dinin kendi doğasının dışında modern sayıltılara uygun bir din formatı da öneriyordu. Modern din, kamusal alandan özel alana çekilmiş, dolayısıyla da kurumsal yapılarından vazgeçmesi istenen bir din anlayışıdır. Mümkün olduğunca başkalarıyla paylaşım alanları azaltılmış kişisel bir insanTanrı ilişkisi sistemidir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Amerika'da fundamentalist hareketlerin talepleri arasında değerlendirilemez?

Darwinizm okullarda bilimsel bir gerçek gibi okutulmasın

Film sektöründe müstehcenliğe yer verilmesin

Üretim dünyasında insan tabiatı gözetilsin

Kutsal metinler modern kültüre göre yorumlanmasın

Dinî hukuk yürürlüğe konsun

Açıklama:

Gerçekten de fundamentalizmin, Darwinizm okullarda bilimsel bir gerçek gibi okutulmasını, film sektöründe müstehcenliğe yer verilmesin, üretim dünyasında insan tabiatı gözetilsin, gibi hiçbiri doğrudan siyasal olmayan bir seri talebi vardır. Ne var ki ABD de devlet, “devlet Hristiyanlaşsın, dinî hukuk yürürlüğe konsun” gibi hiç bir siyasal talebi olmayan fundamentalizmi siyasal bir hareket olarak ilan etmiş ve yüzyıldır onunla etkin bir biçimde mücadele etmektedir. Amaç da tam bir kapitalist tavırla dinin üretim-tüketim sürecine müdahalesini önlemektir. Yani demokrasinin en iyi işlediği ülkelerden biri kabul edilen ABD de dinin sınırı, sınaî kapitalist yapıya ters düşmediği yere kadardır. Fundamentalizmin, iki temel ilkesi vardır: Bunlardan birisi başta İncil olmak üzere kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak, diğeri ise Hristiyanlığı yaşatmak üzere Hristiyan geleneklerine, bir başka deyişle bu dinin tarihî birikimine sahip çıkmak ve ona sıkıca tutunmaktır. Daha sade bir anlatımla Hristiyanlığı “yeniden anlama” gibi modern kültürü onun yerine geçiren bir yozlaşma hareketine meydan vermemek, bunun garantisi için de bir tarihî süreçle günümüze kadar gelen Hristiyan geleneklere, köklere bağlı kalmaktır. Anlaşıldığı kadarıyla fundamentalizm, köktenciliğini bu düşüncesinden, dinin geleneksel köklerine bağlı kalmak kaygısından almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdaki İslami oluşumlardan hangisi fundamentalist bir grup olarak kabul görmektedir?

Ahmedilik

Selefilik

Şiilik

Nakşibendilik

Halvetilik

Açıklama:

Selefilik genel olarak, özellikle de Batı'da, İslami fundamentalizm ile özdeşleştirilmiş Arabistan merkezli bir oluşumdur.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Modern bir anlayışa vurgu yapan aşağıdaki dizeler kime aittir?
"Doğrudan Kur’an’dan alıp ilhamı, asrın idrakine (çağın anlayışına) söyletmeliydik İslam’ı"

Arif Nihat Asya

İsmet Özel

Mehmet Akif Ersoy

Necip Fazıl Kısakürek

Fazıl Hüsnü Dağlarca

Açıklama:

Modernist anlayışa göre, İslam modern Batı kültürü açısından yeniden okunmalıydı. En somut ifadelerinden birisini Mehmet Akif ’te bulduğumuz “Doğrudan Kur’an’dan alıp ilhamı, asrın idrakine (çağın anlayışına) söyletmeliydik İslam’ı”.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri İslam'ın modern yorumunun yaygınlık kazandığı bölgelerdendir?
I) Mısır
II) Nijerya
III) Hint alt kıtası

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Bu eğilim özellikle Batı ile ilişki hâlinde olan Mısır ve Hint alt kıtası Müslümanları arasında yaygınlık kazandı, çeşitli düzeylerde taraftarlar buldu. Batı değerlerine öncelik verenlerden, her şeye rağmen salt İslami ilkelere öncelik tanıyan eğilimlere kadar farklı seviyelerde düşünürler çıktı. Fazlur Rahman gibi Bazı düşünürlerin modern İslam olarak nitelemekten çekinmedikleri yaklaşım bu hâliyle dünyevi tarafı ağır basan, pratiğe yönelik fonksiyonel bir anlayıştı ve dinden daha çok toplumsal gelişme kaygılarını taşıyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdaki ülkelerden hangisindeki durum dünyanın giderek sekülerleştiği iddiasını çürütebilir?

Fransa

İngiltere

Almanya

Amerika Birleşik Devletleri

Hollanda

Açıklama:

Avrupa'daki genel eğilim sekülerleşmenin varlığına işaret etse de, bu gün 19. yüzyıldakinden daha dindar bir Amerika var. Her dört Amerikalıdan birisinin Evanjelist olması ve bunu bilinçli olarak benimsemiş olması da bunun en açık delilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Seküler sözcüğü Türkçe'ye hangi kelimeyle çevrilebilir?

Manevileşme

Evrimleşme

Sosyalleşme

Dünyevileşme

Kutsallaşma

Açıklama:

Seküler-izm: Latince sexus (cinsellik) ten gelen ve başlangıçlarda evlenip dünya ile de ilgilenebilen ruhban kesimini ifade eden seküler sözcüğü Türkçeye dünyevileşme olarak çevrilebilir. Sekülerizm olarak adlandırılan kurama göre başlangıçta bir kutsallık içinde bulunan pek çok şey zamanla bu kutsallığından arınarak seküler hâle gelebilmektedir

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Berger'e göre sekülerşeme tezinin hilafına gerçekleşen vakıalardan birisi değildir?

Amerika'nın dindarlaşması

Avrupa'nın laiklik konusuna daha gerçekçi bakması

Dinin mabet dışına taşması

Sanatta din konusunun sıkça işlenmesi

İnanmadan bir dine ait olunması

Açıklama:

Berger’e göre bu iddianın hilafına pek çok şey oluyor. Mesela sekülerizmin merkezî yerlerinden birisi sayılan Amerika dindarlaşıyor. Avrupa laiklik konusuna daha gerçekçi bakıyor, işi tarihsel temeller açısından irdeliyor. Din mabet dışına taşıyor ve bir ait olmadan inanma biçimi ortaya çıkıyor. Buna karşılık bir de inanmadan bir dine ait olma biçimi yaşanıyor. Bunlar ve benzeri sıralanabilecek pek çok olgu ve olay bize mutlak bir sekülerlikten söz etme imkânı vermiyor.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi veya hangilerin modernist İslam çerçevesinde düşünülebilir?

Fazlur Rahman
Muhammed Iqbal
Said Nursi

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Batı değerlerine öncelik verenlerden, her şeye rağmen salt İslami ilkelere öncelik tanıyan eğilimlere kadar farklı seviyelerde düşünürler çıktı. Fazlur Rahman gibi Bazı düşünürlerin modern İslam olarak nitelemekten çekinmedikleri yaklaşım bu hâliyle dünyevi tarafı ağır basan, pratiğe yönelik fonksiyonel bir anlayıştı ve dinden daha çok toplumsal gelişme kaygılarını taşıyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Laiklik ve sekülerizm kavramları için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aynı anlama gelirler

İlgisizdirler

Yakın fakat farklı anlamlıdırlar

Birisi kullanımda, diğeri kullanımdan kalkmıştır

Birisi diğerini kapsar

Açıklama:

Laiklik siyasal, sekülerlik ise kültürel bir ilkedir. Buna göre laiklik din ve siyaset kurumları arasındaki ilişkileri belirleyen bir ilke iken sekülerizm her türlü sosyal/kültürel oluşumun dinden arınıp daha bir dünyevi hâle gelmesi demektir

Doğru Cevap: C

Soru 51

I- 19. yüzyıl Aydınlanma anlayışıyla doruk noktasına ulaşmıştır. II- 16. yüzyıl Rönesans düşüncesiyle başlayan kültürel oluşumdur. III- İnsanlığın kültürel gelişim tarihinde önemli bir yere sahiptir. IV- En temel özelliği her şeyin zihinde bilgisel olarak yeniden kurulmasıdır.
Modern kültür ile ilgili yukarıda verilen açıklamalardan hangileri doğrudur?

I, II ve III

II, III ve IV

I, II ve IV

II ve III

III ve IV

Açıklama:

Batıda, 16. yüzyılda Rönesans düşüncesiyle başlayan, 17. yüzyıl Kartezyen felsefe ile gelişen, 18. yüzyıl Aydınlanma ve 19. yüzyıl pozitivizm anlayışlarıyla doruk noktasına ulaşan kültürel oluşuma genelde modern kültür (veya modern Batı Medeniyeti) adı verilmektedir. Modern kültür, insanlığın kültürel gelişim tarihinde önemli bir yere sahiptir. Ama aynı zamanda ciddi bir kırılmayı da ifade etmektedir ki bu sürecin en temel özelliği her şeyin zihinde bilgisel olarak yeniden kurulmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

I. Fundamentalizm, modern kültüre karşı sergilenen protestan bir tavırdır.
II. Selefiyecilik ile fundamentalizm arasında fark yoktur.
III.Hz. Muhammed’in mutlu zamanına dönüş Selefilerin uygulamasıdır.
IV. Dinlerin, belli bir kategoriye sokulmadan daha analitik biçimde ele alınması gerekmektedir.
Yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

I,II ve III

I,II ve IV

II,III ve IV

I,III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Fundamentalizm, ABD de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı bir Protestan hareket olarak doğmuştur. Fundamentalizm ile Selefiler düşünce anlamında ortak bir nokta barındırmamasına karşın imaj olarak ortak noktada buluşmuşlardır. Selefiler ve fundamentlistlerin kastettiği kutsal metinler farklıdır. Selefiler Kuran’ı Kerim’i yeniden okumayı öngörürken fundamentalistler daha çok geleneklerden bahsetmektedir. Dinlerin, içine yerleştirildiği modern-geleneksel ikilemi dinler konusunda bize ortalama bir fikir veriyorsa da günümüzde daha analitik açıklamalara ihtiyaç vardır. Bir başka deyişle dinler bu iki kategoriye de sokmadan alınabilecek gelişmelere de sahiptirler.

Doğru Cevap: D

Soru 53

I-Sistemin ilahi varlığa göre uyarlandığı, bu ilahi varlık çerçevesinde oluşmuştu. II-Din kamusal alandan özel alana çekilmeliydi. III- Kamusal alandaki kurumsal yapılar din dışında şekillenen dünyevi yapılar olmalıydı. IV- Kişisel bir insan-Tanrı ilişkisi sistemiydi.
Modern din anlayışıyla ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

II ve III

I ve IV

Açıklama:

Modern din, kamusal alandan özel alana çekilmiş, dolayısıyla da kurumsal yapılarından vazgeçmesi istenen bir din anlayışıdır. Mümkün olduğunca başkalarıyla paylaşım alanları azaltılmış kişisel bir insanTanrı ilişkisi sistemidir.Sistemin ilahi varlığa göre uyarlandığı, bu ilahi varlık çerçevesinde oluşması ise modern öncesi ve dışı kültürlerdeki din anlayışıyla ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi fundamentalizmin temel ilkelerinden biridir?

Kutsal metinleri mevcut şartlara uyarlamak.

Siyasetin ve devletin sil baştan yeniden kurulmasını sağlamak.

Ulus-devlet projeleriyle paralellik göstermek.

Kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak.

Cemaatleşme düzeyinde gelişme göstermek.

Açıklama:

Fundamentalizmin, iki temel ilkesi vardır: Bunlardan birisi başta İncil olmak üzere kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak, diğeri ise Hristiyanlığı yaşatmak üzere Hristiyan geleneklerine, bir başka deyişle bu dinin tarihî birikimine sahip çıkmak ve ona sıkıca tutunmaktır. Daha sade bir anlatımla Hristiyanlığı “yeniden anlama” gibi modern kültürü onun yerine geçiren bir yozlaşma hareketine meydan vermemek, bunun garantisi için de bir tarihî süreçle günümüze kadar gelen Hristiyan geleneklere, köklere bağlı kalmaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Geleneksel din kavramı ile ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğru değildir?

Geleneksel din, din adına oluşmuş bir tarihî birikimi nitelemek için kullanılmaktadır.

Geleneksel din kamusal alanda etkinliğini sürdürür.

Geleneksel din bireyin vicdanına hapsedilmemiş bir dindir.

Modern din olarak nitelendirilen anlayışın dışındaki bütün dinî anlayışlardır.

İçeriği geleneğe göre oluşmuş bir dindir.

Açıklama:

Geleneksel din ilk bakışta tarih boyunca süregelen din algılayışları temel esprisini taşıyorsa da bu içeriği geleneğe göre oluşmuş bir din demek değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Modern İslam savunucularına göre İslam dünyasının geri kalma sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Gerilemenin dinin bizzat kendinden kaynaklanması.

Tarihsel birikimi sahiplenememesi.

Tarihi süreç içinde gelişen İslami anlayışın toplumsal gelişmelere ayak uyduramaması.

Salt akılcı bir din olması.

Gelenekçi olarak nitelendirilebilecek kategorik bir olgu olması.

Açıklama:

Batı ile kontak noktasında ortaya çıkan ve önceki yüzyıllardan farklı güncel eğilimlerden ilki “Modern İslam” dı. Bu tezi savunanlara göre İslam dünyasının geriliğinin asıl nedeni tarihî süreç içerisinde getirilen İslami anlayışın ve dolayısıyla pratiklerin toplumsal gelişmelere ayak uyduramayışı idi.

Doğru Cevap: C

Soru 57

İslam dünyasında modern yorumun hatalarına karşı çıkma ve tarihsel birikimi sahiplenme gibi temel esprilere sahip olan İslam anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

İslam fundamentalizmi

Modern İslam

Selefi İslam

Geleneksel İslam

Modern toplum

Açıklama:

Geleneksel İslam; İslam dünyasında modern yorumun hatalarına karşı çıkma ve tarihsel birikimi sahiplenme gibi temel esprilere sahip olan bir İslam anlayışıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

I- Kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasını reddeder. II- Selefiyeciliğin kökleri gelenekler ve tarihsel birikimdir. III- Kutsal metinlerin güncel kültüre uyarlanması esastır. IV- Selefiyeciliğin kökleri kutsal metinlerdir.
Selefiyecilik ile ilgili yukarıdaki açıklamalardan hangileri doğrudur?

I, II ve III

II, III ve IV

I ve II

II ve III

III ve IV

Açıklama:

Selefiyeciliğin Batı’daki fundamentalizmle ortak bir tarafı yoktur. Mesela oradaki kökler kutsal metinden çok gelenektir, tarihsel birikimdir. Hâlbuki İslam selefiyeciliğinde kök gelenek değil, kutsal metinler, özellikle Kur’an ve kısmen sünnettir. Yine fundamentalizm kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasını kesinlikle reddederken selefiyecilikte kutsal metinlerin güncel kültüre uyarlanması esastır.

Doğru Cevap: E

Soru 59

I- Sanayi olgusu dine doğrudan ihtiyaç duyar. II- Sanayi din gibi insanın özlük alanına ilişkin bir oluşum değildir. III- Din araçsal, sanayi amaçsal bir olgudur.
Sanayi ve din ilişkisi ile ilgili yukarıdakilerden hangisini/hangilerini söylemek doğru olur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Sanayi olgusu ve onun sosyal/ekonomik sistemi sayılan kapitalizm dine doğrudan bir ihtiyaç duymamaktadır. Sanayi din gibi insanın özlük alanına ilişkin bir oluşum değildir. Din amaçsal, sanayi araçsal bir olgudur. Ne var ki iradi olarak yaşanan amaçsal, hayatta gerçek yerini bulamazsa araçsal onun yerini de doldurmaktadır ki sanayi toplumlarında yaşanan da budur.

Doğru Cevap: B

Soru 60

"Yalnızca mabede bağlı olarak yaşayan, hayatını sürdürebilmek için gerekli asgari ihtiyaçları müminler tarafından karşılanan, bütün işi düzenli bir biçimde din hizmetleri olan din adamı" olarak tanımlayabileceğimiz kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Regülier

Seküler

Laik

Klerje

Pagan

Açıklama:

Klerje de kendi arasında ikiye ayrılıyordu: Regülier ve seküler. Batı dillerinde kurallı, düzenli anlamına gelen regülier, burada da etimolojik anlamıyla uyumlu olarak, bütün işi düzenli bir biçimde din hizmetleri olan din adamı demekti. Yani regülier yalnızca mabede bağlı olarak yaşar, hayatını sürdürebilmek için gerekli asgari ihtiyaçları laikler (yani diğer müminler) tarafından karşılanırdı. Kendisi geçimini sağlamak için ticaret ve tarımla uğraşmaz, özellikle de evlenmezdi.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Sakramentalizm ile ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğru değildir?

Türkçeye kutsal-laştırma-cılık veya kutsamacılık olarak çevrilebilir.

Kavramın merkezindeki kutsal, uyumsuzluk hallerinde cezai yaptırımlarla korunur.

Kutsala karşı insanlar bağlılık ve saygılarını bir çeşit ritüel aracılığıyla kalıcı ve sürekli biçimde açığa vururlar.

Otoriteryanizmle birlikte varolduğu için, modernitenin özgürlükçü söylemiyle bağdaştırılamaz.

Kişilerin kutsalla ilişkisi, iman (mit), eylem (rint), kalıcı âdetler (şeriat) ve fiziki-manevi yaptırımlar şeklinde gerçekleşir.

Açıklama:

Sakrament-al-izm kök ve eklerinden meydana gelen sözcük Türkçeye kutsal-laştırma-cılık (veya kutsamacılık) olarak çevrilebilir. Kavramın merkezinde yer alan kutsal (sakrament), genel olarak varlığı tartışma dışı olan, beşerin gücünü aşan ve ondan başkaldırı değil, uyum isteyen, uyumsuzluk hâllerinde ise cezai yaptırımlarla korunan, kısacası aşkın fakat kuralsal bir olgudur.
Otoriteryanizmle birlikte varolduğu için, modernitenin özgürlükçü söylemiyle bağdaştırılamaz olan ise sekülerizmdir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi dinin modern kültürden etkilenmeden önceki dönemine aittir?

Din, ilahi bir varlık çevresinde oluşmuş bir inançlar, ayinler kültü olması,

Dinin içine daha fazla toplumsallığın katılması,

Dinin ideojileştirilmiş olmaları,

Dinin inanç ve özellikle eylemden çok bilgisellikte yoğunlaşmış olmaları,

Dinin tepkisellik ortamında gelişmiş olmaları nedeniyle , yerine göre yanlı, sorunlu olabilmeleri,

Açıklama:

Modern öncesi ve dışı kültürlerde herhangi bir şey, olması gerektiği gibi değil, olduğu gibi düşünülüyordu. Mesela genel olarak din, ilahi bir varlık çevresinde oluşmuş bir inançlar, ayinler kültü olarak tanımlanıyordu ve söz konusu ilahi var-lık, orada duran ve üzerine bir şey söylenmesi gerekmeyen, sistemin kendisine uyarlandığı bir varlıktı.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıda belirtilen düşüncelerden hangisi Geleneksel Din anlayışına ait bir düşünce tarzıdır?

Din kamusal alana değil özel alana ait bir olgudur,

Dinin toplumda görünürlüğünün paylaşılmasını gereklidir,

Dinin Kamusal alanlarda örgütlenmesi inanç özelliklerine aykırıdır,

Din başta siyaset olmak üzere dünyevi yapılardan uzak durmalıdır,

Din kişisel bir insan-Tanrı ilişkisi sistemidir,

Açıklama:

İşin gerçeği bu görüş dinin bilinen doğasıyla bağdaşmıyordu. Çünkü tarih bo-yunca din kamusal alanın asıl olgularından birisiydi. Dinin, insanın içinde kişisel bir inanç olma tarafı varsa da o hiçbir zaman kendi içine katlanıp kalmış bir içsel sistem değildi. İnanç aşaması bile kalp ile tasdik kadar dil ile ikrarı gerektiriyordu ki bunun anlamı toplumda kendine özgü bir işlevi yerine getirebilecek olan bir dinî inancın başkaları tarafından bilinip paylaşılması gerektiği gerçeğidir. Dinin toplumda bir meşruiyet sistemi olarak görevini yapabilmesi ve buna dayalı bir ahlak sitemi oluşturabilmesi onun toplumda görünürlüğünün paylaşılmasını gerektiriyordu. Onun için dinin kamusaldan dışlanması ciddi problemler doğurmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıda ki seçeneklerden hangisinde Fundamentalizmin, temel ilkelerinden birisi tam olarak belirtilmiştir?

Siyasi partiler ve sivil toplum örgütleri Dini kuralları temel alsın,

Üretim dünyasında insan tabiatı gözetilsin,

Hristiyan geleneklerine, dinin tarihî birikimine sahip çıkılsın ve ona sıkıca tutunulsun,

Devlet Hristiyanlaşsın, dinî hukuk yürürlüğe konsun,

Darwinizm okullarda bilimsel bir gerçek gibi okutulmasın,

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 65

İslam dünyasında gelenek -din ilişkisi ile ilgili olarak, farklı uçlarda yaklaşımlar vardır. Mesela “Gelenek alt edilmeden İslami hiçbir sorun çözülmez” diyen islam düşünürü kimdir?

S. H. Nasr,

İmam Gazali,

Hoca Ahmet Yesevi,

Ali Şeriati,

Fazlur Rahman,

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıda ki seçeneklerde belirtilen özelliklerden hangisi geleneksel dine ait bir özellik değildir?

Geleneksel din, din adına oluşmuş bir tarihî birikimi temsil eder,

Geleneksel din bireyin vicdanına hapsedilmemiş bir dindir,

Geleneksel din dünden bu güne süregelen toplumsal kurumallaşmaları yaşar,

Geleneksel din, kamusal alanda etkinliğini sürdürür,

Geleneksel din içeriği geleneğe göre oluşmuş bir din demektir,

Açıklama:

Ancak belirtmeliyiz ki geleneksel din ilk bakışta tarih boyunca süregelen din algılayışları temel esprisini taşıyorsa da bu içeriği geleneğe göre oluşmuş bir din demek değildir. Modern ve geleneksel ikileminin kullanıldığı tüm alanlarda olduğu gibi burada geleneksel din de modern dışı bir durumu ifade etmek için kullanılmak-tadır. Buna göre geleneksel din, Modern din olarak nitelendirilen anlayışın dışında-ki bütün dinî anlayışlardır. Daha açık olarak ifade etmek gerekirse geleneksel din, kamusal alanda etkinliğini sürdüren, dünden bu güne süregelen toplumsal kurum-sallaşmaları yaşayan, bireyin vicdanına hapsedilmemiş bir din demek olur.

Doğru Cevap: E

Soru 67

İslamı, kutsal metinlerin lafızlarına bağlı kalmaksızın her hâliyle modern kültüre göre yorumlayabiliriz diyen Modern İslamcılara göre "güncel sosyal güvenlik sistemi" hangi islami uygulamanın yerine kullanılabilir?

zekât verme,

Hacca gitme,

Namaz kılma,

Oruç tutma,

Kurban kesme,

Açıklama:

Esasen modern İslam’a göre din, manevi/moral bir özdür. İslam akılcı bir dindir. Kutsallığa vurgusunun dışında öncelikle sosyal politik bir sistemdir, insanca yaşama kurum ve kurallarıdır. Hak ve özgürlüklerdir ki bu alandaki başka sistemler tarafından gerçekleştirilen pratikler de İslami’dir ve mesela güncel sosyal güvenlik sistemi, zekâtın yerini de doldurabilir. Sözün kısası İslam, kutsal metinlerin lafızlarına bağlı kalmaksızın her hâliyle modern kültüre göre yorumlanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi" Selefi İslamın, temel görüşlerinden biridir?

Selefiyecilikte kökler kutsal metinden çok gelenektir,

Selefiyecilikte kutsal metinlerin güncel kültüre uyarlanması esastır,

Selefiyecilikte tarihsel birikimi sahiplenme önemli bir dini anlayıştır,,

Selefiyecilikte başta Sünnet olmak üzere fıkıh, ulema,vb. vazgeçilmez uygulamalardır,

Selefiyecilik de, geçmişi referens alma yoktur,önemli olan geleceği yorumlamaktır,

Açıklama:

İslam selefiyeciliğinde kök gelenek değil, kutsal metinler, özellikle Kur’an ve kısmen sünnettir. Yine fundamentalizm kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasını kesinlikle reddederken selefiyecilikte kutsal metinlerin güncel kültüre uyarlanması esastır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Sanayi toplumlarında dinle ilgili Doğru bir bilgidir?

Sanayi toplumu geliştikçe din körelmiştir,

Sanayi toplumları kendilerine özgü yeni dinler yaratmıştır,

Sanayi toplumlarında din yalnız mabede değil artık her alana girebilmektedir,

Sanayi toplumlarında küçük cemaatlere bölünen din inanç merkezinden uzaklaşmıştır,

Sanayi toplumların da dinde toplumların değişim hızına ayak uydurmuştur,

Açıklama:

Üstelik bu süreçte, modern dünyada din, özel bir manevi alan olmanın ötesine geçip spor, siyaset, çevrebilim, müzik gibi hayatın çok farklı alanlarında kendini gösterir hâle geldi. Hatta bu açıdan denebilir ki farklı kitleler değişik alanlarda dindarlığı keşfetmeye hazırdırlar. Önceden kabul edildiği şekliyle yalnızca dinî bir özel alan yok, din yalnız mabede değil artık her alana girebilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıda ki Seçeneklerde belirtilen düşüncelerden hangisi Davison’a göre Sekülerizm ve din ilişkisi konusunda doğru bir sonuçtur?

İnsanlık tarihî boyunca dinlerin toplumsal sorunları çözemediği görülmüştür,

Dini toplumlar her zaman seküler dünyadan daha problemli olmuşlardır,

Sekülerizm bu hâliyle modernitenin özgürlükçü söylemiyle tam olarak örtüşmüştür,

Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur,

Dinî dışta tutma Seküler toplumları vicdani bakımdan rahatlatmıştır,

Açıklama:

Sekülerizme yöneltilebilecek pek çok eleştiri noktası vardır. Söylenenlerin bir kısmını Davison’dan (2002, 313) hareketle şu maddelerde toplayabiliriz:

Sekülerizm yegâne çözüm değildir. İnsanlık tarihî boyunca dinler toplumsal sorunları çöze gelmişler, seküler dünyadan daha problemli olmamışlardır.
Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur, çünkü sorunları içkin-leştirmiş, işlerin deruniliği ve meşruiyet temeli kaybolmuştur.
Sekülerizm naiv bir süreç değildir. Genellikle otoriteryanizmle birlikte varol-muştur. Bu hâliyle modernitenin özgürlükçü söylemiyle de bağdaştırılamaz.
Dinî dışta tutma kaygısıyla vicdani süreçler de yaralanmaktadır çünkü bu süreçlerin bir uzantısı olan tavır ve eylemleri göz ardı etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 71

"İslam’ın yegâne sorunu dünyevileşme değil, aynı zamanda gereksiz kutsallaştırmalardır" diyen islam alimi kimdir?

Buhari,

S. H. Nasr,

Fazlur Rahman,

Ali Şeraiti,

Nakıp el-Attas,

Açıklama:

Sakramentalizm ve sekülerizm bağlamında bakıldığında İslam’ın iki süreç arasında orta bir yerde bulunduğunu söyleyebiliriz. İslam, sırf dünyevileşmeye karşı olduğu gibi, bucu paganizme çıkan gizemli yapıların çoktanrıcılığına da karşıdır. İslam, büyücülük, cincilik, falcılık gibi nesnel gerçeklik dışı olguları da onaylamadığı gibi yatırlar kültü gibi gizil bir şirk içeren ruh kutsamalarını da kabul etmez. Bu konu üzerinde yoğunlaşmış bulunan düşünür Nakıp el-Attas’a göre, İslam’ın yegâne sorunu dünyevileşme değil, aynı zamanda gereksiz kutsallaştırmalardır. Yani İslam açısından kutsallaştırmacılık dünyevileştirme kadar sorunludur. Bu bağlamda Müslüman, desakramental yani tevhidi çizgi dışında oluşmuş kutsal-lıkları çözücü ve reddedici bir düşünce yapısına sahip olmak durumundadır.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Aşağıdaki gelişmelerden hangisi modern din anlayışının bir özelliği olarak gösterilebilir?

Tarihin Augustinusçu tarzda yer alan eskatolojik bir yorumunun yaygınlık kazanması

Toplumsal ilerleme veya gelişme süreçlerinin doğrudan ilahi bir iradeye bağlanması

Modern kültür kuramlarında din unsuruna daha fazla yer verme eğiliminin artışı

Dinin Tanrı ile kul arasında yer alan özel bir ilişki alanı olarak kabul edilmesi

Dinsel kurumsallaşmaların kamusal alanlardaki görünürlülüğünün artması

Açıklama:

Diğer şıklar geleneksel din anlayışının yaygın olduğu dönemlere özgü özellikleri, sonuçları ya da uygulamaları öne çıkarırken, cevap şıkkı modern din anlayışının temel kabullerinden; özelliklerinden birini yansıtmaktadır, ayrıca bkz; Din ve Toplum-7, s. 173-174

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdaki belirtilenlerden hangisi din olgusunun genel karakteristiğine ilişkin doğru bir bildirimde bulunmaktadır?

Dinin kutsal metinlerinde yazan saf haliyle, toplumda yaşanan din arasında bir farklılık bulunamaz

Din tarih boyunca olduğu gibi toplumsal şartlara uygun olarak da değişime uğramıştır

Dinin farklı yorumları onun yaygınlaşmasını ve kurumsallaşmasını engellemiştir

Din, tarih boyunca insanın yalnızca toplumsal ilişkilerinde açığa çıkabilmiştir

Dinin olmazsa olmaz, temel koşulu bir kutsal metne sahip olabilmektedir

Açıklama:

Genel olarak dinler hem teorik hem de pratik ilkelerinde veya kurallarında etkili değişimler yaşayarak günümüze kadar gelebilmişlerdir; örneğin İslam dini böyle bir dindir, ayrıca bkz; Din ve Toplum-7, s. 172

Doğru Cevap: B

Soru 74

İslam dininde yer bulan inancın kalp ile tasdik kadar dil ile ikrarı da gerektirmesi durumu din olgusunun daha çok hangi yönüne vurguda bulunmaktadır?

Dinin kişisel gelişim süreçlerinde bütüncül bir yaklaşımı merkeze alıyor oluşuna

Dinin teori ve pratik arasında tutarlı bir modeli benimsiyor oluşuna

Dinin düşünce ve varlıkla bir iletişim kurma biçimi olmasına

Dinin bilimsel bir açıklamasının yapılması gerekliliğine

Dinin toplumsal bir boyuta sahip oluşuna

Açıklama:

Diğer şıklar dinin genel özellikleri veya ondan beklenebilecek durumlara işaret ederken cevap şıkkı, dinin kişiler arasında; iletişimle paylaşmada yer bulan bir olgu olduğuna işaret etmektedir, ayrıca bkz; s. 174

Doğru Cevap: E

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi farklı dinler söz konusu olduğunda birbirinden farklı görünüşlerle ortaya çıkabilen fundamentalizmin bir özelliği olarak gösterilebilir?

Üretim dünyasında insan tabiatının gözetilmesini ileri koşmak

Aynı din içerisinde yer alan farklı mezhepler tarafından paylaşılma imkanına kapalı olmak

Sekülerizmle tam uyum içinde olan temel ilkelere ve uygulamalara sahip olmak

Kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına destek olmak

Tarihi süreçle günümüze kadar gelen dini geleneklere veya köklere karşıt olmak

Açıklama:

Diğer şıklarda belirtilenlerin tam aksileri fundamental bir anlayışın kendi temellerini bulduğu özellikleri öne çıkartırken, cevap şıkkında belirtilen, fundamental bir anlayışın bir savunusu olabilmiştir, ayrıca bkz; Din ve Toplum-7, s. 175

Doğru Cevap: A

Soru 76

Aşağıda yer alan çiftlerden hangisi bir dinin zahiri ve batini temelde ele alınışını örnekleyen kutuplara dikkat çekmemektedir?

Terevada - Mahayana

Talmut - Kabbala

Şeriat - Tasavvuf

Manu - Advaita

Milel - Nihal

Açıklama:

Cevap şıkkında öne çıkan çift, Şehristani ve İbni Hazm’ın dine ilişkin sosyolojik incelemelerinin yol açtığı literatürlere işaret etmektedir, ayrıca bkz; Din ve Toplum, s. 10-177

Doğru Cevap: E

Soru 77

Aşağıdaki belirtilenlerden hangisi geleneksel din olgusu hakkında doğru bir bildirimde bulunmaktadır?

Geleneksel temeldeki din anlayışının modern din anlayışına karşı bir tavır aldığı görülmez

Geleneksel din olgusu dinin modern kültür ortamlarında yorumlanmasıyla ortaya çıkmıştır

Geleneksel din savunusunda mevcudun muhafazasına karşılık yenilik talebi esastır

Geleneksel din olgusu din adına oluşmuş bir tarihi birikimi öne çıkarmaktadır

Geleneksel din olgusu yalnızca Batı dünyasına özgü bir olgudur

Açıklama:

İlk üç şıkta belirtilenlerin tam aksileri geleneksel din olgusunun karakteristiğini sunmakta iken son şık geleneksel din olgusunun Doğu dünyasındaki karşılıklarını gözden kaçırır ve dolayısıyla cevap şıkkı da işaretlenmeye hak kazanır, ayrıca bkz; Din ve Toplum, s. 179

Doğru Cevap: D

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi modern İslam anlayışının genel özellikleri veya benimsediği tezler arasında değildir?

İslam dininin ilk modernist yorumları İslam dünyasının Batı karşısında geri kalmışlığı üzerine yapılan yoğun bir düşünce hareketine dayanıyordu

Modern İslam anlayışı açısından İslam dini, kutsallığa vurgusunun dışında öncelikle sosyal politik bir sistemdir; insanca yaşama kurum ve kurallarıdır

Modern İslam anlayışı açısından İslam dini akla önem veren, ilerlemeyi onaylayan ve yeniliklere açık olan bir dindir

Modern İslam anlayışı açısından Kur’an ayetlerinin yorumlanması geleneksel din anlayışına bırakılmalıdır

Modern İslam anlayışı açısından din, manevi/moral bir özdür

Açıklama:

Modern İslam anlayışı, Kur’an ayetleri de dâhil olmak üzere dinin bütün iç eklemlenişine ilişkin geleneksel olmayan, modern bir yorum getirme girişimini üstlenmiştir, ayrıca bkz; Din ve Toplum, s. 174

Doğru Cevap: D

Soru 79

Aşağıdaki savunulardan hangisi sakramental anlayışın temel kabulleri veya genel gelişimiyle tutarlı olan bir içeriğe sahiptir?

Kutsal konusunda insanın durumu, kutsanan nesne veya kutsallığın kendisi denli önemli değildir

İnsanın kutsala yönelik bir eğilimi vardır ve doğası onunla ilişki kurmaya yöneliktir

Beslenme ve cinsellik gibi temel süreçler yalnızca organik süreçlerdir

Kutsala karşı saygıda kusur etmek cezalandırmayı gerektirmez

Kutsal her zaman dini bir içeriğe sahip olmalıdır

Açıklama:

Diğer şıklarda yer alan savunulara sakramental anlayışın temel kabullerinde veya genel gelişiminde söz konusu olan karşıt durumlar karşı gelebilmektedir, ayrıca bkz; Din ve Toplum, s. 189

Doğru Cevap: B

Soru 80

Aşağıdaki ileri sürümlerden hangisi sekülerizm temelli yaklaşımlara yöneltilmiş eleştirilerden biri değildir?

Sekülerizm vicdani süreçleri yaralamaktadır, çünkü bu süreçlerin bir uzantısı olan tavır ve eylemleri göz ardı etmektedir

İnsanlık tarihi boyunca dinler toplumsal sorunları çöze gelmişler ve seküler dünyadan daha problemli olmamışlardır

Seküler kabullerin aksine dünyevi olan bir şey hem dini hem de din dışı olabilir

Sekülerizm ahlaki ilişkilerin derinliğini sağlamayı dinden beklemiştir

Seküler gelişmeler genellikle otoriteryanizmle birlikte var olmuştur

Açıklama:

Belirtilenin aksine sekülerizm bir çok konuda olduğu gibi ahlaki ilişkiler konusunda da dinsel olmayan bir temelle savunular geliştirmiştir, ayrıca bkz; Din ve Toplum, s. 188

Doğru Cevap: D

Soru 81

Aşağıda yer alan çiftlerden hangisi erken orta çağ Hristiyan dünyasının dinsel ilişkilerinde açığa çıkan bir ayrımı öne çıkarmaktadır?

Regülier - Postmodern

Anglikan - Nihilist

Katolik - Pagan

Pleb - Burjuva

Fütürist - Laik

Açıklama:

Diğer şıklarda yer alan çiftler erken ortaçağ döneminde karşılaşılabilecek ayrımları öne çıkarmazken, cevap şıkkı böyle bir ayrımı göstermek için uygundur, ayrıca bkz; Din ve Toplum, s. 186

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdaki yargılardan hangisi fundamentalizmi ifade etmez?

Dinin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak

Dini modern kültüre göre yorumlamak

Devlet gibi bir siyasal talepte bulunmamak

Dini cemaatler halinde yaşamak

Dinin günün koşullarına uygun hale getirilmesini kabul etmemek

Açıklama:

Modern kültüre tepki bağlamında ortaya çıkan fundamentalist ve geleneksel din algısını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi sanayi toplumlarında din algısında meydana gelen değişikliklerden değildir?

Eski mezhep ve tarikatlardan farklı olarak yeni cemaat olgularının ortaya çıkması

Yardımlaşma gibi sosyal etkinliklere ağırlık verilmesi

Sekülerleşmenin artması

Dinin sanayi ile iyi bir diyalog kurması

Dinin özel bir manevi alan olmaktan çıkıp değişik alanlarda kendini göstermesi

Açıklama:

Modern sanayi/kent ortamlarında dinin konumunu doğru şekilde yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdaki yargılardan hangisi selefi bir din anlayışını ifade eder?

Selefilik, dinî modern kültüre uyarlama işidir

Dinde her hâliyle geleneklere bağlı kalmaktır

Hristiyanlıktaki İncil yorumlarıdır

Selefilik dinsel değil, İslam dünyasındaki siyasal hareketlere verilen bir addır

Kutsal metni (Kur’an ve sünneti) esas alan İslami görüş ve yorumlardır

Açıklama:

Gelenekselden moderne İslam dünyasındaki dinî gelişmeleri analiz edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Aşağıdaki yargılardan hangisi “Geleneksel İslam” ı ifade eder?

İslam’ın tarihsel birikimine sahip çıkmak

İslam’ın tarihsel birikimini atlamak

İslam’ı modern kültüre göre yorumlamak

Kutsal metinlerden yeni bir İslam anlayışı çıkarmak

Bunların hiçbirisi doğru değildir

Açıklama:

Gelenekselden moderne İslam dünyasındaki dinî gelişmeleri analiz edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdaki yargılardan hangisi fundamentalizmi anlatır?

Günümüz İsrail’inde Yahudilikle ilgili gelişmelere verilen addır

19. Yüzyıl sonlarında başlayıp günümüze kadar süren bir Hristiyan hareketidir

İslam dünyasındaki gelişmelere verilen bir addır.

Batıda 19. Yüzyıl ortalarında doğan bir siyasal hareketin adıdır

Fundamentalizm günümüzde yaygın bir ekonomik modelin adıdır

Açıklama:

Modern kültüre tepki bağlamında ortaya çıkan fundamentalist ve geleneksel din algısını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Sözlük anlamı itibarıyla köktencilik anlamına gelen ve ABD’ de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı ortaya çıkan Hristiyan hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Selefiyecilik

Sekülerlik

Laiklik

Açıklama:

Fundamentalizm, ABD de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı bir Protestan hareket olarak doğmuştu. Daha sonra buna Katolikler de katıldı.1920’ li yılların sonlarında Uluslararası Fundamentalizm kongreleri dü- zenlendi. Günümüzde de etkin bir şekilde varlığını sürdürmektedir. Bu köktencilik her alanda değil, özel olarak din alanında bir köktenciliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Fundamentalizmin, temel ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Hristiyanlığın yeniden yorumlanmasını isteme

Hristiyanlık dininin kökenlerine bağlı kalma

Dinin sekülerleşmesini isteme

Dinin modernleşmesini isteme

İncil’in tek kitap altında birleşmesini isteme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi dini olguları temsil eder?

Tasavvuf

Kabbala

Talmut

Advaita

Mahayana

Açıklama:

Farklı dinlerdeki Şeriat-Tasavvuf; Talmut-Kabbala; Manu-Advaita; Terevada-Mahayana ikilem- lerindeki Şeriat; Talmut, Manu, Terevada zahiri olguları dinî; Tasavvuf, Kabbala, Advaita, Mahayana gibi batıni olgular kutbu ise geleneği temsil etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi gelenek ile ilgili olguları temsil eder?

Şeriat

Talmut

Manu

Mahayana

Terevada

Açıklama:

Farklı dinlerdeki Şeriat-Tasavvuf; Talmut-Kabbala; Manu-Advaita; Terevada-Mahayana ikilemlerindeki Şeriat; Talmut, Manu, Terevada zahiri olguları dinî; Tasavvuf, Kabbala, Advaita, Mahayana gibi batıni olgular kutbu ise geleneği temsil etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 91

“Gelenek alt edilmeden İslami hiçbir sorun çözülmez” şeklinde düşünen İslam şeriatı aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed

Ömer

Nasr

Nuh

Ali

Açıklama:

İslam dünyasında geleneğe farklı uçlarda yaklaşımlar vardır. Mesela Ali Şeriati “Gelenek alt edilmeden İslami hiçbir sorun çözülmez” derken, S. H. Nasr “Geleneğin dışında istikametimizi gösterecek hiçbir şey yoktur” demektedir. İlkece ikisi de doğru olmakla birlikte, birisi pratikten hareketle yapıya, diğeri teoriden çıkışla değersel işleve bakmakta ve tek yönlü kalmaktadırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 92

“Geleneğin dışında istikametimizi gösterecek hiçbir şey yoktur” şeklinde düşünen İslam şeriatı aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed

Ömer

Nuh

Nasr

Ali

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 93

Batı dünyasında kamusaldan özel alana çekilmiş ve Tanrı- insan arasında bir trans sistemi anlamına gelen din anlayışından farklı olarak İslam dünyasında son iki yüzyıldır, Müslümanların geri kalmışlığını da gidermek üzere Batı kültürüne göre yorumlanmış İslam anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Güncel İslam

SeleŞ İslam

Modern İslam

Ilımlı İslam

Geleneksel İslam

Açıklama:

Modern İslam tezinin amacı; modern Batı değerleriyle İslam’ı uzlaştırmak, bir başka deyişle İslam’ı modern kültür açısından yeniden yorumlamaktı.

Doğru Cevap: C

Soru 94

Tarihî birikimin atlanması ve İslam’ın yeniden yorumlanması düşüncesi ile modern İslam’a; İslam’ın verilerine ve kaynaklarına bağlı kalmak düşüncesi ile de geleneksel İslam’a benzerlik gösteren İslam düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

Sakramentalizm

Selefiyecilik

Laisizm

Fundamentalizm

Modernizm

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 95

Başlangıçta bir kutsallık gizemi içinde bulunan pek çok şey, zaman içerisinde kutsal bağlarını kaybederek onun dışında bir alan olarak kabul edilen dünyaya geçmekte yani dünyalaşmaktadır şeklinde olan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sekülerizm

Laisizm

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Selefiyecilik

Açıklama:

Türkçeye çevirisi de dünyevileşme olarak yapılan Sekülerizm’e göre pek çok şey zaman içerisinde kutsal bağlarını kaybederek onun dışında bir alan olarak kabul edilen dünyaya geçmekte yani dünyalaşmaktadırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Kutsal olmayan bir şeyin ondan bir pay aldırılarak kutsanması yaklaşımına ne ad verilir?

Sekülerizm

Laisizm

Fundamentalizm

Selefiyecilik

Sakramentalizm

Açıklama:

Sakrament-al-izm kök ve eklerinden meydana gelen sözcük Türkçeye kutsal-laştırma-cılık (veya kutsamacılık) olarak çevrilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 97

Modern dönemde dini gelişmelerin ideolojik yönü yoktur.

Türk Müslümanlığı kavramı resmi din anlayışının bir göstergesidir.

Dindeki Fundamental hareketlerin çıkış noktası siyasaldır.

Comte’a göre bütün beşeri sorunlar din yerine bilimle çözülebilir.

Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?

II ve III

I ve IV

I ve II

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Modern dönemde dini gelişmelerin hem sırf dini hem de ideolojik boyutu vardır. Türk Müslümanlığı kavramı belli bir ırka özgü oluşturulan resmi din oluşturma çabasıdır. Dindeki Fundamental akımlar, bazen siyasal talepler taşısa da genellikle dini çıkışlıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 98

Aşağıdakilerden hangisi modern din denilen olgunun bir özelliği değildir?

Din, kamusal alandan bireyin özel alanına çekilmiştir.

Din, mümkün olduğunca toplumsal hareketlere karıştırılmamalıdır.

Dinin sekülerleşmesi gerekmektedir.

Bir kişinin dini inancı, yasal olarak devletin bilmesi gereken bir durumdur.

Dinin cemaatler halinde yaşanmasının bir nedeni, sekülerleşmedir.

Açıklama:

Modern din kavramına göre, din olabildiğince her işten arındırılması ve sekülerleşmelidir. Bu sebeple bir kişinin dini inancının devlet tarafından bilinmesi zorunlu olmamalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi Modern Din anlayışına tepki olarak ortaya çıkan ve kelime anlamı olarak “köktencilik” anlamına gelen hareketin adıdır?

Revolutionise

Radicalizm

Root

Cognately

Fundamentalizm

Açıklama:

ABD’de 19. Yüzyılın sonlarında modern kültüre karşı doğan Protestan akım, Fundamentalizmdir

Doğru Cevap: E

Soru 100

I.Dinin aslına dönülmesini savunan yaklaşımdır.
II.Modern din anlayışını savunur.
III.19. Yüzyıl sonlarına doğru ortaya çıkmıştır.
IV.Devletlerin ve siyasal ilişkilerin yeniden kurulmasını isteyen felsefi bir akımdır. Yukarıda Fundamentalizm ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?

I, II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Fundamentalizm dinin aslına dönmeyi savunan yaklaşımdır. Dünya üzerindeki tüm dinlerin fundamentalist yorumları bulunmaktadır. Bazı fundamentalist gruplar şiddeti savunurken bazıları şiddeti savunmazlar. Dinde fundamentalizm, küresel dünyada önemli bir sorun alanı olarak değişik toplumları ilgilendirmektedir. Fundamentalizm, kaynaklara dönme anlamında yirminci yüzyılın başında Amerika’daki Protestanlar için kullanılan bir kavramdır.

Doğru Cevap: B

Soru 101

Aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

Din olarak çevrilen “religion” aslında kavramsal olarak geleneği temsil etmektedir.

İslam bir geleneğin devamıdır.

Sekülerleşme süreci dine ait bir değişim sürecidir.

Her din, başlangıçta bir gelenektir.

İslam geleneği ile İslam dini denildiğinde kastedilen şey aynıdır.

Açıklama:

Sosyolojik olarak en az üç kuşak aktarılan din belli bir geleneği oluşturur. Yani, din başlangıçta bir gelenek değildir, zamanla geleneksel bir hal alabilir. Bu sebeple İslam dini ile İslam geleneği aynı şey değildir. İslam hiçbir zaman sosyolojik olarak gelenek olarak algılanmamıştır. Ancak kavramsal olarak religion kelimesi gelenek anlamını temsil etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Aşağıda Ali Şeriati ve fikirleri ile ilgili olarak verilenlerden hangisi doğrudur?

Geleneksel din öğeleri değiştirilmelidir.

Tüm dinler ortak bir çatı altında toplanmalıdır.

Toplumu değişime zorlayan tüm durumlar ortadan kaldırılmalıdır.

İslam dininin gelecek kuşaklara aktarılmasında sorunlar vardır.

İslam dini daha seküler bir çizgide ilerlemelidir.

Açıklama:

Ali Şeriati’ye göre başta geleneksel ulema sınıfı olmak üzere geleneksel din anlayışı toptan değiştirilmelidir. Ancak bu fikir içerisinde tüm dinlerin birleştirilmesi, dinin tam anlamıyla sekülerleşmesi fikirleri yoktur.

Doğru Cevap: A

Soru 103

Aşağıda sekülerizm ile ilgili olarak verilenlerden hangisi yanlıştır?

Başlangıçta evlenip dünya ile de ilgilenebilen ruhban sınıfı içi kullanılan bir kelimedir.

Türkçe karşılığı, dünyevileşmedir.

Başlangıçta kutsal olan her şey, sonradan bu kutsallıktan arınabilir fikrini taşır.

Sekülerizm felsefesine göre, dinler hiç olmasa bile dindarlar sekülerleşmektedir?

Bütün dünyada mutlak bir sekülerleşme vardır.

Açıklama:

Sekülerleşme olmasına karşın bu akımın öncüsü olan ABD’de toplumun çoğu dindarlaşmaktadır. Din mabet dışına çıkıyor, bir dine ait olma biçimi değişiyor ancak dindarlık her yerde azalmıyor.

Doğru Cevap: E

Soru 104

Aşağıdakilerden hangisi, laik kavramı ile seküler kavramının temel farkıdır?

Seküler olunması için laik olunması gerekmektedir.

Laiklik sosyal olguları içerir, sekülerizm içermez.

Laiklik siyasal, sekülerizm kültürel bir nitelik taşır.

Laik müzik kavramsal olarak kullanılabilir ancak seküler müzik diye bir kavramdan bahsedilemez.

Laiklik dünyevileşmeyi sekülerlik ise siyasetten arınmayı temsil etmektedir.

Açıklama:

Laiklik sosyal olguları içermeyen, siyasetin din dışı anlamında kullanılan bir kavramdır. Sekülerlik ise, sosyal olguları içeren genel bir kültürel dünyevişleşmeyi ifade eder. Örneğin, seküler müzik kilise müziği dışında kapan pop rock tür müziklerdir. Ancak laik müzik diye bir sosyal olgu yoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 105

Aşağıdakilerden hangisi “beşerin gücünü aşan ve kutsal atfettiği şeyden uyum isteyen uyum olmazsa cezai yaptırımlarla korunan ve sözlük anlamı olarak kutsamacılık anlamına gelen” sorunu temsil eden kelimedir?

Pürütenizm

Sakramentalizm

Varoluşçuluk

Hümanizm

Fundamentalizm

Açıklama:

Pürüten, tutum ahlakı demektir. Türkçe’ye kutsallaştırmacılık olarak gelen ve kutsalı tartışılmayacak boyuta çıkaran, kutsal olmayan bir şeye kutsallıktan pay veren akımın yarattığı sorun Sakramentalizmdir.

Doğru Cevap: B

Soru 106

Aşağıdakilerden hangisi toplum üstü bir kaynağa dayanan din tiplerinden biridir?

Natürizm

Animizm

Hinduizm

Paganizm

Hıristiyanlık

Açıklama:

Tarih boyunca genelde dinin, toplumların kendi ürettiği ve toplum üstü bir kaynağa dayanan iki tipi var olagelmiştir. Hıristiyanlık dini ise kaynağı toplum üstü bir güç olan ilahi güç tarafından meydana getirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 107

Aşağıdaki felsefe ve düşünce akımlarından hangisinin modern kültürün ortaya çıkışında veya gelişiminde etkisi yoktur?

Rönesans düşüncesi

Kartezyen felsefe

Skolâstik düşünce

Aydınlanma anlayışı

Pozitivizm anlayışı

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 108

19. yüzyıl sonlarında ortaya çıkan Fundamentalizm hangi dinin içinden doğan bir dini harekettir?

İslâm

Paganizm

Hinduizm

Hıristiyanlık

Yahudilik

Açıklama:

Sözlük anlamı köktencilik olan Fundamentalizm, ABD’de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı bir Protestan hareketi olarak ortaya çıkan Hıristiyanlık hareketin adıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 109

Aşağıdakilerden hangisi Fundamentalizmin temel ilkelerinden biridir?

Kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasını sağlamak

Kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak

Hıristiyanlık gibi ilahi dinlerin geleneklerine yenilik kazandırmak

Modern kültürdeki dinde sekülerleşmeyi sağlamak

Hıristiyanlığa bağlı kişi sayısının azalmasını sağlamak

Açıklama:

Fundemantlizmin iki temel ilkesi vardır: Bunlardan birincisi, başta İncil olmak üzere kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak, ikincisi ise Hıristiyanlığı yaşatmak üzere Hıristiyan geleneklerine, bir başka deyişle bu dinin tarihî birikimine sahip çıkmak ve ona sıkıca tutunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 110

Aşağıdakilerden hangisi tarihsel birikimi atlayarak dinî ilk uygulamalardan alıp getirmeyi teklif eden dini anlayıştır?

Selefiyecilik

Geleneksel İslam

Modern İslam

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Açıklama:

Bir dönem “Asrı Saadete Dönüş” adıyla da anılan, sözlük anlamı itibarıyla daha öncekilerin yolunu izlemek anlamına gelen ve tarihsel birikimi atlayarak dinî ilk uygulamalardan alıp getirmeyi teklif eden dini anlayış Selefiyecilik’tir.

Doğru Cevap: A

Soru 111

Evlenip dünya ile de ilgilenebilen ruhban kesimini ifade eden bir sözcükten türediği düşünülen ve Türkçe çevirisi de dünyevileşme olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Selefiyecilik

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Sekülerizm

Pozitivizm

Açıklama:

Soruda açıklaması yapılan kavram Sekülerizm’dir. Sekülerizm’in, Latince sexus (cinsellik)’ten geldiği ve evlenip dünya ile de ilgilenebilen ruhban anlamı taşıyan seculer’in zamanla aldığı biçim olduğu söylenmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 112

Din ve dünya ilişkisini anlatmada kullanılan Laiklik kavramının kökeni hangi yüzyıla kadar inmektedir?

M.Ö. 1. yüzyıl

M.S. 1. yüzyıl

M.S. 2.yüzyıl

M.S. 3. yüzyıl

M.S. 4. yüzyıl

Açıklama:

Din ve dünya ilişkisini anlatmada kullanılan Sekülerlik ve Laiklik kavramlarının tarihî M.S. 4. yüzyıla kadar inmektedir. Bu tarihlerde Katolik mezhebine göre tüm insanlar müminler ve paganlar olmak üzere ikiye ayrılıyordu. Müminler Hıristiyanlığa inanan herkesti, paganlar ise Hıristiyanlığa inanmayanlardır. Ayrıca müminler kendi arasında da Klerje ve laikler olmak üzere ikiye ayrılıyordu. Klerje, din adamı ruhban demekti ki işi din ve mabet hizmetleri olan, kendini Tanrıya adamış kimselerdir. Laikler ise din adamı olmayan bütün müminlerdi.

Doğru Cevap: E

Soru 113

Katolik mezhebinde işi din ve mabet hizmetleri olan, kendini Tanrıya adamış kimseler olarak ifade edilen Klerje kendi arasında kaç kısma ayrılmaktadır?

Bir

İki

Üç

Dört

Beş

Açıklama:

Katolik mezhebinde Klerje, regülier ve seküler olmak üzere kendi arasında ikiye ayrılmaktadır. Regülier, bütün işi düzenli bir biçimde din hizmetleri olan din adamı demektir. Seküler ise dini hizmetlerinin yanında dükkanını çalıştıran, bağ ve bahçesiyle ilgilenebilen, evlenip çocuk sahibi olabilen ve pazar günleri mabette dinî ayinleri idare eden din adamı demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 114

Laiklik hangi yüzyıldan itibaren siyasetin din dışılığını açıklamak anlamında kullanılan bir kavram olarak kullanılmıştır?

14. yüzyıl

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

Açıklama:

Tarihî M.S. 4. yüzyıla kadar inen Laiklik kavramı 18. yüzyıldan itibaren, yükselen ulus devletlerini kilise karşısında otonom hale getirip korumak üzere, siyasetin din dışılığı anlamında kullanılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 115

Türkçeye Kutsallaştırmacılık olarak geçmiş olan dini kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Selefiyecilik

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Sekülerizm

Klerje

Açıklama:

Sakramentalizm kök ve eklerinden meydana gelen sözcük Türkçeye kutsallaştırmacılık (veya kutsamacılık) olarak çevrilebilir. Kavramın merkezinde yer alan kutsal (sakrament), genel olarak varlığı tartışma dışı olan, beşerin gücünü aşan ve ondan başkaldırı değil , uyum isteyen, uyumsuzluk hallerinde ise cezai yaptırımlarla korunan, kısacası aşkın fakat kuralsal bir olgudur. Buna bağlı olarak kutsallaştırma kavramı da doğası itibarıyla kutsal olmayan bir şeyin ondan bir pay aldırılarak kutsanması işidir.

Doğru Cevap: C

Soru 116

İnsanın özlük alanıyla ilgili bir konudur.

Aşkınla bağlantı kurmasını sağlar.

Korku ve umutlarımızdan doğmuş bir kurumdur.

Din ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Hepsi

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Din ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 117

Toplumlar dinsel, metafiziksel aşamalardan geçerek bir pozitif döneme ulaşmışlardır.

Bu pozitif dönem her şeyin mantıksal olarak yeniden kurulmadığı ve

Bütün beşeri sorunların onu en iyi şekilde temsil eden bilimle çözüleceği bir aşamaydı.

Comte ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri yanlıştır?

Yalnız I

I ve III

Yalnız II

II ve III

I ve II

Açıklama:

Esasen 19. Yüzyılda pozitivizmin en önemli temsilcisi kabul edilen A. Comte’a göre başından bu güne toplumlar dinsel, metafiziksel aşamalardan geçerek bir pozitif döneme ulaşmışlardı. Bu pozitif dönem her şeyin mantıksal olarak yeniden kurulduğu ve bütün beşeri sorunların onu en iyi şekilde temsil eden bilimle çözüleceği bir aşamaydı.

Doğru Cevap: C

Soru 118

Aşağıdakilerden hangisi modern kültürden alınmış etkilerden olamaz?

İşin içine daha fazla toplumsallığın katılması

Kısmen ideojileşmiş olmaları

Bir sosyal güç birikimini hedeflemeleri

Bilgisellikten çok eylemde yoğunlaşmış olmaları

Dinin deruniliğinin yitirilip işin eylemden çok söyleme dönüşmesi

Açıklama:

İşin içine daha fazla toplumsallığın katılması, kısmen ideojileşmiş olmaları, Bir sosyal güç birikimini hedeflemeleri ve Dinin deruniliğinin yitirilip işin eylemden çok söyleme dönüşmesi modern kültürden alınmış etkilerdendir. Bilgisellikten çok eylemde yoğunlaşmış olmaları ise; eylemden çok bilgisellikte yoğunlaşmış olmaları şeklinde düzeltilmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 119

Söz konusu edilen bütün dinî gelişmeler için 70’li yıllar parlama dönemi oldu.

Hareketler hemen dünyanın her yerinde etkin hale geldi.

Gelişmeler sadece cemaatleşme düzeyinde kaldı.

Yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Hepsi

II ve III

I ve II

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

Söz konusu edilen bütün dinî gelişmeler için 70’li yıllar parlama dönemi oldu ve hareketler hemen dünyanın her yerinde etkin hale geldi ifadeleri doğrudur. Gelişmeler sadece cemaatleşme düzeyinde kaldı ifadesinin doğru şekli ise; gelişmeler sadece cemaatleşme düzeyinde kalmadı, pek çok şey dinin bu yükseliş trendinden payını aldı şeklinde olacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 120

Kamusal alandan özel alana çekilmiş bir din anlayışıdır.

Kurumsal yapılarından vazgeçmesi istenilen bir din anlayışıdır.

Mümkün olduğunca başkalarıyla paylaşım alanları azaltılmış kişisel bir insan-Tanrı ilişkisi sistemidir.

Modern din anlayışıyla ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Hepsi

I ve II

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Modern din anlayışı ile ilgili yukarıda verilen bilgilerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: B

Soru 121

ADB’de 20. Yüzyılda modern kültüre karşı bir Protestan hareketi olarak doğmuştur.

Katoliklerin de katılmasıyla çığ gibi büyümüştür.

Günümüzde de etkin bir şekilde varlığını sürdürmektedir.

Fundamentalizm ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Hepsi

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

Fundamentalizm; ADB’de 20. Yüzyıl sonlarında değil 19. Yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı bir Protestan hareketi olarak doğmuştur. Diğer seçeneklerde ki bilgilerden “Katoliklerin de katılmasıyla çığ gibi büyümüştür” ve “ Günümüzde de etkin bir şekilde varlığını sürdürmektedir” doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 122

Fundamentalizm kavramı zamanla bütün dinî gelişmeler ve bu arada İslam için kullanılmak istenmiştir.

İslam fundamentalizmi çok ciro yapan kavramlardan biri haline gelmiştir.

İslam dünyasındaki kısaca İslam fundamentalizmi denen dinî yenilikçi/selefiyeci hareketler tam da fundamentalist mantık dışı bir nitelik taşımaktadır.

Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Hepsi

Yalnız I

I ve II

I ve III

Yalnız III

Açıklama:

Yukarıdaki ifadelerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 123

Batının religion dediği ve bizim din olarak çevirdiğimiz kavram aslında geleneğin karşılığıdır.

Doğu’da da bu anlamda bir dinî gelenek söz konusudur.

Budistlerin Dharması, Taocuların Taou’su, İslam’ın ed-Din’i birer dindirler ve gelenekle ilgileri bulunsa bile tam bir gelenek (tradion) anlamını taşımamaktadır.

Din ve gelenek ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Hepsi

I ve II

Yalnız II

I ve III

Yalnız I

Açıklama:

Batının religion dediği ve bizim din olarak çevirdiğimiz kavram aslında geleneğin karşılığıdır ve Budistlerin Dharması, Taocuların Taou’su, İslam’ın ed-Din’i birer dindirler ve gelenekle ilgileri bulunsa bile tam bir gelenek (tradion) anlamını taşımamaktadır ifadeleri din ve gelenek açısından doğrudur. Doğu’da ise bu anlamda bir dinî gelenek söz konusu değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 124

Kamusal alanda etkinliğini sürdüren

Dünden bu güne süregelen toplumsal kurumsallaşmaları yaşayan

Bireyin vicdanına hapsedilmemiş bir dindir.

Yukarıdaki ifadelerin hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Hepsi

I ve III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Yukarıdaki ifadelerin hepsi doğru ifadelerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 125

Aşağıdakilerden hangisi sekülerizme yöneltilebilecek eleştiri noktalarından değildir?

Sekülerizm yegane süreçtir.

Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur.

Sekülerizm naiv bir süreç değildir.

Sekülerizm yegane çözüm değildir.

Dinî dışta tutma kaygısıyla vicdani süreçler de yaralanmaktadır.

Açıklama:

Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur, sekülerizm naiv bir süreç değildir ve dinî dışta tutma kaygısıyla vicdani süreçler de yaralanmaktadır. “Sekülerizm yegane bir süreçtir” ifadesi yanlıştır çünkü “sekülerizm yegane çözüm değildir” ifadesi doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 126

Aşağıdakilerden hangisi, din ve tanrı ile ilgili modern toplum algılayışına uygun ifadeleri içerir?
I. Din ilahi bir varlık çevresinde oluşur.
II. İlahi varlık üzerine bir şey söylenemez.
III. Din korku ve umutlarımızdan doğmuş bir kurumdur.
IV. Tanrı düşüncesi ile olumsuz duyguların üstesinden gelebiliriz.
V. Tanrıyı birey ve toplumun bir unsuruna indirgeyebiliriz.

III, IV, Va

II, III, IV

I, II, V

II, III

IV, V

Açıklama:

Modern öncesi ve dış kültürlerde herhangi bir şey, olması gerektiği gibi değil olduğu gibi düşünülüyordu. Mesela din, ilahi bir varlık çerçevesinde oluşmuş bir inançlar ve ayinler kültüydü. Modern algılayışa göre ise Tanrı içkin bir yorumla bireyin veya toplumun herhangi bir unsuruna indirgenmeye çalışıldı.

Doğru Cevap: A

Soru 127

Fundamentalizmin, temel ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Hristiyanlığın yeniden yorumlanmasını isteme

Hristiyanlık dininin kökenlerine bağlı kalma

Dinin sekülerleşmesini isteme

Dinin modernleşmesini isteme

İncil’in tek kitap altında birleşmesini isteme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 128

Aşağıdakilerden hangisi dini olguları temsil eder?

Tasavvuf

Kabbala

Talmut

Advaita

Mahayana

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 129

Aşağıdakilerden hangisi gelenek ile ilgili olguları temsil eder?

Şeriat

Talmut

Manu

Mahayana

Terevada

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 130

“Gelenek alt edilmeden İslami hiçbir sorun çözülmez” şeklinde düşünen İslam şeriatı aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed

Ömer

Nasr

Nuh

Ali

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 131

“Geleneğin dışında istikametimizi gösterecek hiçbir şey yoktur” şeklinde düşünen İslam şeriatı aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed

Ömer

Nuh

Nasr

Ali

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 132

Batı dünyasında kamusaldan özel alana çekilmiş ve Tanrı- insan arasında bir trans sistemi anlamına gelen din anlayışından farklı olarak İslam dünyasında son iki yüzyıldır, Müslümanların geri kalmışlığını da gidermek üzere Batı kültürüne göre yorumlanmış İslam anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Güncel İslam

SeleŞ İslam

Modern İslam

Ilımlı İslam

Geleneksel İslam

Açıklama:

Modern İslam tezinin amacı; modern Batı değerleriyle İslam’ı uzlaştırmak, bir başka deyişle İslam’ı modern kültür açısından yeniden yorumlamaktı.

Doğru Cevap: C

Soru 133

Sakramentalizm

Selefiyecilik

Laisizm

Fundamentalizm

Modernizm

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 134

“Başlangıçta bir kutsallık gizemi içinde bulunan pek çok şey, zaman içerisinde kutsal bağlarını kaybederek onun dışında bir alan olarak kabul edilen dünyaya geçmekte yani dünyalaşmaktadır” şeklinde olan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sekülerizm

Laisizm

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Selefiyecilik

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 135

Kutsal olmayan bir şeyin ondan bir pay aldırılarak kutsanması yaklaşımına ne ad verilir?

Sekülerizm

Laisizm

Fundamentalizm

Selefiyecilik

Sakramentalizm

Açıklama:

Sakrament-al-izm kök ve eklerinden meydana gelen sözcük Türkçeye kutsal-laştırma-cılık (veya kutsamacılık) olarak çevrilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 136

I. Modern dönemde dini gelişmelerin ideolojik yönü yoktur.
II. Türk Müslümanlığı kavramı resmi din anlayışının bir göstergesidir.
III. Dindeki Fundamental hareketlerin çıkış noktası siyasaldır.
IV. Comte’a göre bütün beşeri sorunlar din yerine bilimle çözülebilir.
Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?

II ve III

I ve IV

I ve II

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 137

Aşağıdakilerden hangisi modern din denilen olgunun bir özelliği değildir?

Din, kamusal alandan bireyin özel alanına çekilmiştir.

Din, mümkün olduğunca toplumsal hareketlere karıştırılmamalıdır.

Dinin sekülerleşmesi gerekmektedir.

Bir kişinin dini inancı, yasal olarak devletin bilmesi gereken bir durumdur.

Dinin cemaatler halinde yaşanmasının bir nedeni, sekülerleşmedir.

Açıklama:

Modern din kavramına göre, din olabildiğince her işten arındırılması ve sekülerleşmelidir. Bu sebeple bir kişinin dini inancının devlet tarafından bilinmesi zorunlu olmamalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 138

Aşağıdakilerden hangisi Modern Din anlayışına tepki olarak ortaya çıkan ve kelime anlamı olarak “köktencilik” anlamına gelen hareketin adıdır?

Revolutionise

Radicalizm

Root

Cognately

Fundamentalizm

Açıklama:

ABD’de 19. Yüzyılın sonlarında modern kültüre karşı doğan Protestan akım, Fundamentalizm’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 139

I. Hristiyanların oluşturduğu bir harekettir.
II. Modern din anlayışını savunur.
III. 19. Yüzyıl sonlarına doğru ortaya çıkmıştır.
IV. Devletlerin ve siyasal ilişkilerin yeniden kurulmasını isteyen felsefi bir akımdır.
Yukarıda Fundamentalizm ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?

I, II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Fundamentalizm, modern din anlayışına karşı çıkmak için ABD’de Hristiyanlar tarafından başlatışmış etkileri hala devam eden bir akımdır.

Doğru Cevap: B

Soru 140

Aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

Din olarak çevrilen “religion” aslında kavramsal olarak geleneği temsil etmektedir.

İslam bir geleneğin devamıdır.

Sekülerleşme süreci dine ait bir değişim sürecidir.

Her din, başlangıçta bir gelenektir.

İslam geleneği ile İslam dini denildiğinde kastedilen şey aynıdır.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 141

Aşağıda Ali Şeriati ve fikirleri ile ilgili olarak verilenlerden hangisi doğrudur?

Geleneksel din öğeleri değiştirilmelidir.

Tüm dinler ortak bir çatı altında toplanmalıdır.

Toplumu değişime zorlayan tüm durumlar ortadan kaldırılmalıdır.

İslam dininin gelecek kuşaklara aktarılmasında sorunlar vardır.

İslam dini daha seküler bir çizgide ilerlemelidir.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 142

I. İslam dini, sosyolojik olarak Modern ve Geleneksel İslam olarak ikiye ayrılmıştır.
II. Selefi İslam, dini ilk uygulamalarıyla yaşamayı önerir.
III. Hz. Muhammed’in mutlu zamanına dönüş Selefilerin çıkış noktasıdır.
IV. Fundamentalizm ile Selefi hareketin hiç bir ortak noktası yoktur.
V. Selefiler de fundamentalistler gibi kutsal metinleri kültüre uyarlamak istemektedirler.
Yukarıda aile kurumu ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?

I, II ve V

II, III ve V

II, III ve IV

I, II ve III

I, II ve V

Açıklama:

Fundamentalizm ile Selefiler düşünce anlamında ortak bir nokta barındırmamasına karşın imaj olarak ortak noktada buluşmuşlardır. Selefiler ve fundamentlistlerin kastettiği kutsal metinler farklıdır. Selefiler Kuran’ı Kerim’i yeniden okumayı öngörürken Fundamentalistler daha çok geleneklerden bahsetmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 143

Aşağıda sekülerizm ile ilgili olarak verilenlerden hangisi yanlıştır?

Başlangıçta evlenip dünya ile de ilgilenebilen ruhban sınıfı içi kullanılan bir kelimedir.

Türkçe karşılığı, dünyevileşmedir.

Başlangıçta kutsal olan her şey, sonradan bu kutsallıktan arınabilir fikrini taşır.

Sekülerizm felsefesine göre, dinler hiç olmasa bile dindarlar sekülerleşmektedir?

Bütün dünyada mutlak bir sekülerleşme vardır.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 144

Aşağıdakilerden hangisi, laik kavramı ile seküler kavramının temel farkıdır?

Seküler olunması için laik olunması gerekmektedir.

Laiklik sosyal olguları içerir, sekülerizm içermez.

Laiklik siyasal, sekülerizm kültürel bir nitelik taşır.

Laik müzik kavramsal olarak kullanılabilir ancak seküler müzik diye bir kavramdan bahsedilemez.

Laiklik dünyevileşmeyi sekülerlik ise siyasetten arınmayı temsil etmektedir.

Açıklama:

Laiklik sosyal olguları içermeyen, siyasetin din dışı anlamında kullanılan bir kavramdır. Sekülerlik ise, sosyal olguları içeren genel bir kültürel dünyevişleşmeyi ifade eder. Örneğin, seküler müzik kilise müziği dışında kapan pop rock vb. tür müziklerdir. Ancak laik müzik diye bir sosyal olgu yoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 145

Pürütenizm

Sakramentalizm

Varoluşçuluk

Hümanizm

Fundamentalizm

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 146

Aşağıdakilerden hangisi toplum üstü bir kaynağa dayanan din tiplerinden biridir?

Natürizm

Animizm

Hinduizm

Paganizm

Hıristiyanlık

Açıklama:

Tarih boyunca genelde dinin, toplumların kendi ürettiği ve toplum üstü bir kaynağa dayanan iki tipi var olagelmiştir. A, B, C ve D seçeneklerinde verilen dinler zaman içerisinde toplumlar tarafından meydana getirilmişlerdir. Hıristiyanlık dini ise kaynağı toplum üstü bir güç olan ilahi güç tarafından meydana getirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 147

Aşağıdaki felsefe ve düşünce akımlarından hangisinin modern kültürün ortaya çıkışında veya gelişiminde etkisi yoktur?

Rönesans düşüncesi

Kartezyen felsefe

Skolâstik düşünce

Aydınlanma anlayışı

Pozitivizm anlayışı

Açıklama:

Batıda, 16. yüzyılda Rönesans düşüncesiyle başlayan, 17. yüzyıl Kartezyen felsefe ile gelişen, 18. Yüzyıl Aydınlanma ve 19. Yüzyıl Pozitivizm anlayışıyla doruk noktasına ulaşan kültürel oluşuma genelde modern kültür (veya modern Batı Medeniyeti) adı verilmektedir. Modern kültürün tanımından da anlaşılacağı üzere A, B, D ve E seçeneklerindeki felsefe ve düşünce akımlarının modern kültürün ortaya çıkışında veya gelişiminde etkisi vardır. Ancak Skolâstik düşüncenin modern kültürün oluşumunda veya gelişiminde herhangi bir etkisi söz konusu değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 148

19. yüzyıl sonlarında ortaya çıkan Fundamentalizm hangi dinin içinden doğan bir dini harekettir?

İslâm

Paganizm

Hinduizm

Hıristiyanlık

Yahudilik

Açıklama:

Sözlük anlamı köktencilik olan Fundamentalizm, ABD’de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı bir Protestan hareketi olarak ortaya çıkan, bir Hıristiyan hareketin adıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 149

Aşağıdakilerden hangisi Fundamentalizmin temel ilkelerinden biridir?

Kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasını sağlamak

Kutsal metinlerin modern kültüre göre yorumlanmasına karşı çıkmak

Hıristiyanlık gibi ilahi dinlerin geleneklerine yenilik kazandırmak

Modern kültürdeki dinde sekülerleşmeyi sağlamak

Hıristiyanlığa bağlı kişi sayısının azalmasını sağlamak

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 150

Aşağıdakilerden hangisi tarihsel birikimi atlayarak dinî ilk uygulamalardan alıp getirmeyi teklif eden dini anlayıştır?

Selefiyecilik

Geleneksel İslam

Modern İslam

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 151

Evlenip dünya ile de ilgilenebilen ruhban kesimini ifade eden bir sözcükten türediği düşünülen ve Türkçe çevirisi de dünyevileşme olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Selefiyecilik

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Sekülerizm

Pozitivizm

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 152

Din ve dünya ilişkisini anlatmada kullanılan Laiklik kavramının kökeni hangi yüzyıla kadar inmektedir?

M.Ö. 1. yüzyıl

M.S. 1. yüzyıl

M.S. 2.yüzyıl

M.S. 3. yüzyıl

M.S. 4. yüzyıl

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 153

Katolik mezhebinde işi din ve mabet hizmetleri olan, kendini Tanrıya adamış kimseler olarak ifade edilen Klerje kendi arasında kaç kısma ayrılmaktadır?

Bir

İki

Üç

Dört

Beş

Açıklama:

Katolik mezhebinde Klerje, regülier ve seküler olmak üzere kendi arasında, ikiye ayrılmaktadır. Regülier, bütün işi düzenli bir biçimde din hizmetleri olan din adamı demektir. Seküler ise dini hizmetlerinin yanında dükkânını çalıştıran, bağ ve bahçesiyle ilgilenebilen, evlenip çocuk sahibi olabilen ve pazar günleri mabette dinî ayinleri idare eden din adamı demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 154

Laiklik hangi yüzyıldan itibaren siyasetin din dışılığını açıklamak anlamında kullanılan bir kavram olarak kullanılmıştır?

yüzyıl

yüzyıl

yüzyıl

yüzyıl

yüzyıl

Açıklama:

Tarihî M.S. 4. yüzyıla kadar inen Laiklik kavramı, 18. yüzyıldan itibaren, yükselen ulus devletlerini kilise karşısında otonom hale getirip korumak üzere, siyasetin din dışılığı anlamında kullanılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 155

Türkçeye Kutsallaştırmacılık olarak geçmiş olan dini kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Selefiyecilik

Fundamentalizm

Sakramentalizm

Sekülerizm

Klerje

Açıklama:

Sakrament-al-izm kök ve eklerinden meydana gelen sözcük Türkçeye kutsal-laştırma-cılık (veya kutsamacılık) olarak çevrilebilir. Kavramın merkezinde yer alan kutsal (sakrament), genel olarak varlığı tartışma dışı olan, beşerin gücünü aşan ve ondan başkaldırı değil, uyum isteyen, uyumsuzluk hallerinde ise cezai yaptırımlarla korunan, kısacası aşkın fakat kuralsal bir olgudur. Buna bağlı olarak kutsallaştırma kavramı da doğası itibarıyla kutsal olmayan bir şeyin ondan bir pay aldırılarak kutsanması işidir.

Doğru Cevap: C

Soru 156

Aşağıdaki dinlerden hangisi kaynağı ilahi olsa da yaşanmak için yorumlanarak toplumsal şartlara indirilegelmiştir?

Hristiyanlık

Hinduizm

Budizm

Naturalizm

Animizm

Açıklama:

Hristiyanlık dini, kaynağı ilahi olsa da yaşanmak için yorumlanarak toplumsal şartlara indirilegelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 157

19. Yy’da Pozitivizm’in en önemli temsilcisi olan A.Comte’ a göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Beşeri sorunlar bilim ile çözülemez

Toplumlar başından bugüne dinsel, metafiziksel aşamalardan geçerek bir pozitif döneme ulaşmışlardır

Din hiçbir zaman varlığını kaybetmez

Ulus devletleri dini dışta tutmayı kendilerine ilke edinmezler

Din tasfiye edilemez

Açıklama:

A. Comte’a göre başından bu güne toplumlar dinsel, metafiziksel aşamalardan geçerek bir pozitif döneme ulaşmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 158

Modern dönemde dini gelişmelerin ideolojik nitelikli olanları aşağıdakilerden hangisinde görülür?

Hristiyan fundamentalizmi

Vehhabilik

Yahudi Judaizmi

Tevratçılık

İslamcı hareketler

Açıklama:

Modern dönemde ideolojik dini gelişmelerine en iyi örneklerden birisi Yahudi dünyasında Judaizm ve Türk Müslümanlığıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 159

Modern din anlayışında aşağıdakilerden hangisi geçerlidir?

Din kamusal alanlarda icra edilir

Din kişisel alanlarda uygulanan bir kişisel trans sistemidir

Dini inançlar kalp ile tasdik ve dil ile ikrari gerektirir

Din kamusal mekânlardan dışlanamaz

Dini inançların toplumda görünürlüğünün toplumda paylaşılması gerekir

Açıklama:

Modern din anlayışında özel alana çekilen din artık bir insanın inandığı kutsalla bağ kurmasını sağlayan bir kişisel trans sistemi olarak algılanacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 160

Aşağıdakilerden hangisi Fundamentalizm kavramını ifade eder?

Modern kültürden etkilenen bir yozlaşma hareketidir

Batı dünyasının İslam’a karşı başlattığı bir harekettir

Hedefi kökten siyaset olan bir akımdır

Batı dillerinde siyasi köktenciliğin adıdır

19.yy sonlarında ABD’de modern kültüre karşı ortaya çıkan bir Hristiyan hareketinin adıdır

Açıklama:

Fundamentalizm, ABD de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı bir Protestan hareket olarak doğmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 161

Aşağıdakilerden hangisi Fundamentalist çizgiyi ifade eder?

Modern din kavramının bir parçasıdır

Seküler eğilimler sonucu oluşmuştur

Modern din algısına tepkisellik içerir

Hayatın bütününü kapsama eğilimi içinde değildir

Siyasal bir hareket sayılamaz

Açıklama:

Fundamentalist çizgi geleneksel bir din algısıdır ve modern din algısına tepkisellik içerir.

Doğru Cevap: C

Soru 162

Aşağıdakilerden hangisi dinin sekülerleşmesine yol açan unsurlardandır?

Siyasi hareketler

Batıda geleneklerin korunması

Sosyal tabakaların çatışması

Dinin sürekliliğinin sağlanması

Batıda geleneklerin sarsılması

Açıklama:

Genel bir kanaate göre Batı’da geleneklerin sarsılması, dinin sekülerleşmesi sonucunu doğurmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 163

Modern İslam tezi aşağıdaki ülkelerden en çok hangisinde savunulmuştur?

İran coğrafyasında

Müslüman Afrika ülkelerinde

Doğu Türki Cumhuriyetlerinde

Mısır ve Hint alt kıtasında

Suudi Arabistan ve Cezayir’de

Açıklama:

Batı ile ilişki halinde olan Mısır ve Hint alt kıtası müslümanları arasında savunulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 164

İslam dünyasındaki ‘Selefiyecilik’ kavram olarak batıdaki hangi kavrama eş düşer?

Sekülerizm

Pozitivizm

Naturizm

Sakramentalizm

Fundemantalizm

Açıklama:

Selefiyecilik, ilk bakışta Batı dünyasındaki fundamentalizme (dinî köktenciliğe) denk düşmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 165

Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi yanlıştır?

Regülier ticaret ve tarımla uğraşır ve evlenir

Sekülerlik ‘sexus’ yani cinsellik kelimesinden gelir

Laiklik siyasi, sekülerlik ise kültürel bir ilkedir

Katolik mezhebinde tüm insanlar Müminler ve Paganlar olarak ikiye ayrılır

Laiklik siyasetin din dışılığı anlamında bir ifadedir

Açıklama:

Katolik mezhebinin bir alt grubu olan regülier yalnızca mabede bağlı olarak yaşar, hayatını sürdürebilmek için gerekli asgari ihtiyaçları laikler (yani diğer müminler) tarafından karşılanırdı. Kendisi geçimini sağlamak için ticaret ve tarımla uğraşmaz, özellikle de evlenmezdi.

Doğru Cevap: A

Soru 166

Din ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. İnsanın özlük alanıyla ilgili bir konudur.
II. Aşkınla bağlantı kurmasını sağlar.
III. Korku ve umutlarımızdan doğmuş bir kurumdur.

Hepsi

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Din ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 167

A. Comte ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi/hangileri yanlıştır?
I. Toplumlar dinsel, metafiziksel aşamalardan geçerek bir pozitif döneme ulaşmışlardır.
II. Bu pozitif dönem her şeyin mantıksal olarak yeniden kurulmadığı bir aşamadır.
III. Bütün beşeri sorunların onu en iyi şekilde temsil eden bilimle çözüleceği bir aşamaydı.

Yalnız I

I ve III

Yalnız II

II ve III

I ve II

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 168

Aşağıdakilerden hangisi modern kültürden alınmış etkilerden olamaz?

İşin içine daha fazla toplumsallığın katılması

Kısmen ideojileşmiş olmaları

Bir sosyal güç birikimini hedeşemeleri

Bilgisellikten çok eylemde yoğunlaşmış olmaları

Dinin deruniliğinin yitirilip işin eylemden çok söyleme dönüşmesi

Açıklama:

İşin içine daha fazla toplumsallığın katılması, Kısmen ideojileşmiş olmaları, Bir sosyal güç birikimini hedeşemeleri ve Dinin deruniliğinin yitirilip işin eylemden çok söyleme dönüşmesi modern kültürden alınmış etkilerdendir. Bilgisellikten çok eylemde yoğunlaşmış olmaları ise; eylemden çok bilgisellikte yoğunlaşmış olmaları şeklinde düzeltilmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 169

Aşağıdakilerden hangisi modern toplumun taşıdığı özelliklerden biri değildir?

Kuvvetli bir yatay ve dikey hareketlilik,

Bilinçsiz olarak yürütülen değişme

Dünya görüşü sistemlerinin çoğulculuğu

Sosyalleşme

Tabiat ve toplumun yönetilebilirliği

Açıklama:

Genel olarak modern toplum, bireyin yalnızlaşması ve kitleselleşme gibi tek neden değil, kuvvetli bir yatay ve dikey hareketlilik, her sosyal sektörün yüksek derecede örgütlenmesi, dünya görüşü sistemlerinin çoğulculuğu, oturma ve çalışma yerlerinin ayrılması, kentleşme, sosyalleşme, tabiat ve toplumun yönetilebilirliği, kısaca bilinçli olarak yürütülen değişme gibi bir düzineye yakın özellikler taşıyan toplumdur.

Doğru Cevap: B

Soru 170

Modern din anlayışıyla ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Kamusal alandan özel alana çekilmiş bir din anlayışıdır.
II. Kurumsal yapılarından vazgeçmesi istenilen bir din anlayışıdır.
III. Mümkün olduğunca başkalarıyla paylaşım alanları azaltılmış kişisel bir insan-Tanrı ilişkisi sistemidir.

Yalnız I

Hepsi

I ve II

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Modern din anlayışı ile ilgili yukarıda verilen bilgilerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: B

Soru 171

Fundamentalizm ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. ABD’de 20. Yüzyılda modern kültüre karşı bir Protestan hareketi olarak doğmuştur.
II. Katoliklerin de katılmasıyla çığ gibi büyümüştür.
III. Günümüzde de etkin bir şekilde varlığını sürdürmektedir.

Hepsi

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

Fundamentalizm; ABD’de 20. Yüzyıl sonlarında değil 19. Yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı bir Protestan hareketi olarak doğmuştur. Diğer seçeneklerde ki bilgilerden “II. Katoliklerin de katılmasıyla çığ gibi büyümüştür” ve “ III.Günümüzde de etkin bir şekilde varlığını sürdürmektedir” doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 172

İslam ve fundamentalizm ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Fundamentalizm kavramı zamanla bütün dinî gelişmeler ve bu arada İslam için kullanılmak istenmiştir.
II. İslam fundamentalizmi çok ciro yapan kavramlardan biri haline gelmiştir.
III. İslam dünyasındaki kısaca İslam fundamentalizmi denen dinî yenilikçi/selefiyeci hareketler tam da fundamentalist mantık dışı bir nitelik taşımaktadır.

Hepsi

Yalnız I

I ve II

I ve III

Yalnız III

Açıklama:

Yukarıdaki ifadelerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 173

Din ve gelenek ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Batının religion dediği ve bizim din olarak çevirdiğimiz kavram aslında geleneğin karşılığıdır.
II. Doğu’da da bu anlamda bir dinî gelenek söz konusudur.
III. Budistlerin Dharması, Taocuların Taou’su, İslam’ın ed-Din’i birer dindirler ve gelenekle ilgileri bulunsa bile tam bir gelenek (tradion) anlamını taşımamaktadır.

Hepsi

I ve II

Yalnız II

I ve III

Yalnız I

Açıklama:

Batının religion dediği ve bizim din olarak çevirdiğimiz kavram aslında geleneğin karşılığıdır ve Budistlerin Dharması, Taocuların Taou’su, İslam’ın ed-Din’i birer dindirler ve gelenekle ilgileri bulunsa bile tam bir gelenek (tradition) anlamını taşımamaktadır ifadeleri din ve gelenek açısından doğrudur. Doğu’da ise bu anlamda bir dinî gelenek söz konusu değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 174

Kapitalizm hangi dini yorumun sonucu olarak ortaya çıkmıştır?

Paganizm

Sekülerizm

Protestanlık

Katoliklik

Natürizm

Açıklama:

Kapitalizm, Protestanlık adlı yeni bir dinî yorumun sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Luther ve Calvin gibi reformistler, ciddi bir dindarlığı, “Allah için çok üretmek, ama israf etmemek” ilkeleri arasında yeniden yorumlamışlar ve buradan üretken bir tutum ahlakı (pürüten etik) doğmuştur. Bu tutumlu çalışmadan bir servet oluşmuş, söz konusu servetin dönüşümü ise kapitalizm denen sistemi ortaya çıkarmştır.

Doğru Cevap: C

Soru 175

Aşağıdakilerden hangisi sekülerizme yöneltilebilecek eleştiri noktalarından değildir?

Sekülerizm yegâne süreçtir.

Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur.

Sekülerizm naiv bir süreç değildir.

Sekülerizm yegâne çözüm değildir.

Dinî dışta tutma kaygısıyla vicdani süreçler de yaralanmaktadır.

Açıklama:

Sekülerizm genelde bir ahlaki boşluk doğurmuştur, sekülerizm naiv bir süreç değildir ve dinî dışta tutma kaygısıyla vicdani süreçler de yaralanmaktadır. “Sekülerizm yegâne bir süreçtir” ifadesi yanlıştır çünkü “sekülerizm yegâne çözüm değildir” ifadesi doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 176

Aşağıdaki din eşleştirmelerin hangisi yanlıştır?

Şeriat-Tasavvuf

Talmut-Kabbala

Manu-Terevada

Terevada-Mahayana

Manu-Advaita

Açıklama:

Modern kültüre tepki bağlamında ortaya çıkan fundamentalist ve geleneksel din algısını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 177

Aşağıdakilerden hangisi ‘’klerje’’ ile ilgilidir?

Laik

Mümin

Pagan

Ruhban

Mabet

Açıklama:

Modern toplumlarında önemli din sorunlarından olan sekülerizm ve sakramentalizm konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 178

Aşağıdakilerden hangisi ‘’Sakrament’’ ile ilgilidir?

Mit

Mabet

Eylem

Şeriat

Kutsal

Açıklama:

Modern toplumlarında önemli din sorunlarından olan sekülerizm ve sakramentalizm konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 179

Aşağıdakilerden hangisi modern din anlayışının özelliklerinden biri değildir?

Dini, doğası içinde olduğu gibi kabullenmek.

Kamusal alandan özel alana çekilmiştir.

Din, Tanrı ile birey arasında özel bir ilişkidir.

Kutsal metinlerin modern kültür verilerine göre yorumlanmıştır.

Din toptumun tamamını kontrol edemediğinden cemaatler halinde yaşatılması söz konusudur.

Açıklama:

Modern sanayi/kent ortamlarında dinin konumunu doğru şekilde yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 180

Aşağıdakilerden hangisinde Fundamentalizm kavramınının ortaya çıktığı yer ve zaman doğru olarak verilmiştir?

ABD - 19 yy.

İngiltere -19 yy.

Fransa - 19 yy.

Almanya - 18 yy.

Rusya - 18 yy.

Açıklama:

Dinlerin dünden bu güne tarihsel gelişimini özetleyebilecek, Günümüzde modern kültürün etkisiyle din algısındaki çeşitlenmeyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 181

Aşağıdakilerden hangisi geleneği temsil eden olgulardan biri değildir?

Şeriat

Tasavvuf

Kabbala

Advaita

Mahayana

Açıklama:

Modern kültüre tepki bağlamında ortaya çıkan fundamentalist ve geleneksel din algısını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 182

İslamı yegane kaynak olarak Kur'anı kabul edip yeniden yorumlamaya çalışan görüş hangisidir?

Selefiyecilik

Eş'ariyye

Maturidiye

Hanefilik

Zahirilik

Açıklama:

Modern kültüre tepki bağlamında ortaya çıkan fundamentalist ve geleneksel din algısını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 183

Din kavramında yer almayan cümle hangisidir?

İnsanın özlük alanıyla ilgili bir konudur.

Bir ihtiyaç olarak vardır

Toplumsal bir çerçeveye sahiptir.

Günümüzde din modern kültüre karşı bir tepkiselliğin üzerine oturmamaktadır.

Tarih boyunca toplumsal şartlara uygun olarak değişime uğrasa da varlığını sürdürmektedir.

Açıklama:

Dinlerin dünden bu güne tarihsel gelişimini özetleyebilecek, Günümüzde modern kültürün etkisiyle din algısındaki çeşitlenmeyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 184

Kehrer'e göre aşağıdaki cümlelerden hangisi modern toplum tanımı içinde yer almaz?

Birey yalnızlaşmıştır.

Her sosyal sektör yüksek derecede örgütlenmiştir.

Bilinçli olarak yönetilen bir değişim vardır.

Çoğulcu dünya görüşü sistemleri hakim değildir.

Oturma ve çalışma yerleri ayrılmıştır.

Açıklama:

Modern kültüre tepki bağlamında ortaya çıkan fundamentalist ve geleneksel din algısını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 185

Aşağıdaki cümlelerden hangisi modern din anlayışı içinde değildir?

Din kamusal alandan özel alana çekilmiş olmalı.

Din artık bir insanın inandığı kutsalla bağ kurmasını sağlayan kişisel trans sistemi olarak algılanacak.

Modern yaklaşım dinin bilinen doğasıyla bağdaşmaktadır.

Kamusal alanı dolduran tüm kurumsal yapılar din dışı çerçevede oluşturulmuş dünyevi yapılar olacak.

Din geleneksel kurumsal yapılarını bırakmalı.

Açıklama:

Modern sanayi/kent ortamlarında dinin konumunu doğru şekilde yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 186

Fundamentalizm ile ilgili yaklaşımlardan hangisi yanlıştır?

ABD de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı bir Protestan hareket olarak doğmuştu.

Fundamentalizm kavramı sözcük olarak fundament-al-izm (kökten-ci-lik) kök ve eklerinden meydana gelmektedir.

Köktencilik olgusu her alanda bir köktencilik olarak ortaya çıkar

Fundamentalizmin doğrudan siyasal olmayan bir seri talebi vardır.

Fundamentalizmin geleneksel köklere bağlı kalmak kaygısı vardır.

Açıklama:

Modern kültüre tepki bağlamında ortaya çıkan fundamentalist ve geleneksel din algısını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 187

Modern İslam ifadesi neyi anlatmaktadır?

İslam kutsallığa vurgusunun dışında öncelikle sosyal politik bir sistemdir, insanca yaşama kurum ve kurallarıdır.

Seleficiliğin modern İslam anlayışıyla bir bağlantısı yoktur.

Modern Batı değerleriyle İslam'ı yakınlaştırmak.

İslami anlayışın ve dolayısıyla pratiklerin toplumsal gelişmelere ayak uydurması.

Hiçbiri

Açıklama:

Gelenekselden moderne İslam dünyasındaki dinî gelişmeleri analiz edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 188

Fundamentalizm ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sözlük anlamı itibarıyla köktencilik anlamına gelir.

ABD de 19. yüzyıl sonlarında modern kültüre karşı ortaya çıkmıştır.

Yahudi tabanlı bir harekettir.

Zamanla bir çığ gibi büyümüştürve 1920 li yılların sonundauluslar arasıFundamentalizm kongreleridüzenledi.

Fundamentalizminin iki temel ilkesi vardır.

Açıklama:

Modern kültüre tepki bağlamında ortaya çıkan fundamentalist ve geleneksel din algısını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 189

Sekülerizm ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Seküler sözcüğü Latince sexus(cinsellik) ten gelmektedir.

Başlangıçta bir kutsallık gizemi içinde bulunan pek çokşey, zaman içerisinde kutsal bağlarını kaybederek onun dışında bir alan olarak kabul edilen dünyaya geçer.

Dinler olmasa bile dindarlar bir biçimde sekülerleşmektedirler.

Sekülerizm dendiği zaman ilk akla gelen kişi P.Berger'dir.

Sekülerizm dinsizlik demektir.

Açıklama:

Modern toplumlarında önemli din sorunlarından olan sekülerizm ve sakramentalizm konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 190

Genel olarak varlığı tartışma dışı olan, beşeri gücünü aşan ve ondan, başkaldırı değil uyum isteyen, uyumsuzluk hallerinde ise cezai yaptırımlarla korunan kuralsal olgu, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle tanımlanır?

Sakramentalizm

Sekülerizm

Rasyonalizm

Fundamentalizm

Taoizm

Açıklama:

Modern toplumlarında önemli din sorunlarından olan sekülerizm ve sakramentalizm konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 191

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Laiklik, siyasal bir ilkedir.

Sekülerlik, sosyal ve kültürel bir ilkedir.

Laiklik kavramı 18. yüzyıla kadar, rahip olmayan Hristiyan anlamında kullanılmıştır.

Pagan, Hristiyan inancında 4. yüzyılda Hristiyan olmayanlar için kullanılan bir kavramdır.

Sekülerizm, 18. yüzyıldan beri, meşruiyet temelinde, oluşan ahlaki boşluğun tahrifatını onaran bir harekettir.

Açıklama:

Modern toplumlarında önemli din sorunlarından olan sekülerizm ve sakramentalizm konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 192

Din-Gelenek ilişkisi açısından aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Geleneğin oluşumunda, dinin önemli bir yeri vardır.

Din, sürekliliğini, gelenekleşmesine borçludur.

Dinin, yapı ve değer olarak, geleneğe indirgenemez.

Gelenek, doğası itibarıyla dünyevidir.

Gelenek, kendine özgülüklerle var olmak isterken, din ile uyuşmak zorundadır.

Açıklama:

Modern kültüre tepki bağlamında ortaya çıkan fundamentalist ve geleneksel din algısını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 193

ABD'de 19. yüzyıl sonlarında, modern kültüre karşı ortaya çıkan Hristiyanlık hareketi nasıl adlandırılmaktadır?

Fundamentalizm

Kartezyen hareketi

Pozitivizm

Animizm

Sakramentalizm

Açıklama:

Modern kültüre tepki bağlamında ortaya çıkan fundamentalist ve geleneksel din algısını çözebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 194

Selefi anlayış için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Selefiliğin sözcük anlamı, daha öncekilerin yolunu izlemek demektir.

Dini yönden, tarihsel birikimi değil, dindeki ilk uygulamaları esas alır.

Batıda Selefiyecilik, Fundamentalizm anlamında kullanılmaktadır.

Dinde, Fıkıh, ulema gibi tüm kurumsallaşmalar, gözardı edilir.

Selefilik, üretken bir tutum ahlakını (prüten etiği) esas alır.

Açıklama:

Gelenekselden moderne İslam dünyasındaki dinî gelişmeleri analiz edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi modernizimin özelliklerinden biridir?

Görecelik duygusu

Ulus devlet yapıları veya ideolojilerinin gerilemesi

Azalmış eşitlik ve adalet duyguları

Tüketim artışı

Nesnelcilik

Açıklama:

Modernizmin bazı özelliklerini akılcılık, aydınlanmacılık, batı-merkezli bir tarih ve coğrafya algısı, gelenek karşıtlığı, nesnelcilik veya ortak gerçeklik ve doğruluk idealine sahip olmak, siyasette merkezî ulus-devlet yapılanmaları, laikliktir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi postmodernizimin getirdikleri arasında yer alır?

Batı-merkezli bir tarih ve coğrafya algısı

Gelenek karşıtlığı

Gücünü yitiren ortak amaç ideal veya meta-anlatılar

Nesnelcilik veya ortak gerçeklik ve doğruluk ideali

Siyasette merkezî ulus-devlet yapılanmaları

Açıklama:

Postmodernizm, aydınlanmanın ve modernitenin batı-merkezli tarih ve coğrafya algısının güçlü bir eleştirisi, artan küreselleşme ile birlikte ulus devlet yapıları veya ideolojilerinin gerilemesi, tüketimin artışı ve buna uygun bir kültürel durumun ortaya çıkması, insanların bağlandıkları adalet, eşitlik, devrim gibi ortak amaç ideal veya meta-anlatıların gücünün iyice azalması, bunun yerine güçlü bir görecelik duygusunun hakim olması gibi gelişmelerle belirlenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisine göre din üretim ilişkilerindeki sömürüye dayalı düzenin doğal sonucu olan bir çeşit çarpık bilinç olarak mutlu sosyalist sona doğru yok olacağı bir tarihsel teleolojidir?

Marx

Durkheim

Weber

Nietzsche

Tönnies

Açıklama:

Marx dinin üretim ilişkilerindeki sömürüye dayalı düzenin doğal sonucu olan bir çeşit çarpık bilinç olarak mutlu sosyalist sona doğru yok olacağı bir tarihsel teleolojiyi işlemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine ne ad verilir?

Post-Sekülerizm

Tüketim Toplumu

Popüler Kültür

Ekümenizm

Meta-Anlatılar

Açıklama:

Ekümenizm: Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine verilen isimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Nietzsche “Tanrı’nın ölümü” metaforuna, modernleşme çağına karşılık dinin bir türlü ölmeyişi, aksine son zamanlardaki yükselişini ifade etmek için “Tanrı’nın intikamı” ironik bir yaklaşımla karşılık veren hangisidir?

Descartes

Kepel

Friedman

Robertson

Lacan

Açıklama:

19.yüzyılda Nietzsche Tanrı’nın ölümünden bahsetmişti. Ünlü Fransız oryantalist Gilles Kepel bu duruma Tanrı’nın İntikamı metaforuyla ironik bir yaklaşım getirir. Metafor, “Tanrının ölümü” ile nitelenmiş olan modernleşme çağına karşılık dinin bir türlü ölmeyişi, aksine son zamanlardaki yükselişini ifade ediyor. O dönemde geleceğin dünyasında Tanrı’ya bir yer görünmüyordu. Aslında modernleşmeye eşlik eden bütün gelişmeler Tanrı’yı dikkate almayan bir hayat için bütün zemini hazırlamış oluyordu. Din belki kitlelerin kalbinden kendiliğinden çekilip gitmiyordu da bir tür itilmesi-öldürülmesi söz konusu oluyordu. Dolayısıyla Tanrı’nın ölümü olarak ifade edilen şey aslında Batı kültürünün dine karşı açtığı bir savaşın sonucu veya temennisiydi. Son zamanlarda dinin bu beklenmedik yükselişinin bir tür “hortlak” veya “hayalet” olarak görünmesi de tesadüf değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi meta-anlatılar kavramının içinde yer almaz?

Bilimsellik

Bağlanma

Nesnelcilik

Özgürlük

Eşitlik

Açıklama:

Lyotard’ın bahsettiği meta-anlatılar aydınlanma kavramının kendisi ile birlikte, bilimsellik, nesnelcilik, evrensellik, akılcılık, rasyonellik, özgürlük, eşitlik gibi daha büyük ideolojilere de can veren temel inançlardır.
208 b Meta-Anlatıların Sonu ve Dine Yansımaları

Doğru Cevap: B

Soru 7

Bundan sonraki dünyada, yani göreceliğin hakim olacağı dünyada, veya kendi deyimiyle “son derece bilgisayarlaştırılmış olacak dünyada” yeni bir meta-anlatının geçerli hâle gelmesinin de artık mümkün olmayacağını anlatan “postmodernizm” isimli eser aşağıdakilerden hangisine aittir?

Kepel

Lacan

Durkheim

Weber

Lyotard

Açıklama:

Lyotard modernizmin bizi inandırmaya çalıştığı o büyük itikatların geçersizleştiğini “postmodernizm” isimli eseriyle ilan eder. Ancak Lyotard sadece bununla kalmaz, yani sadece modernizme ait metaanlatıların bittiğini söylemez, bundan sonraki dünyada, yani göreceliğin hakim olacağı dünyada, veya kendi deyimiyle “son derece bilgisayarlaştırılmış olacak dünyada” yeni bir meta-anlatının geçerli hâle gelmesinin de artık mümkün olmayacağını da söyler. Çünkü toplum artık postmodern bir toplum olacaktır ve bu toplumda meta-anlatıların tutunma şansı olamayacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Siyasetin hizmetinde, siyasetin toplumsal huzuru ve güveni sağlamak üzere araçsallaştırdığı din biçimine ne ad verilir?

Sekülerizm

Geleneğin icadı

Sivil din

Ekümenizm

Meta-Anlatılar

Açıklama:

Sivil Din: İlk olarak Jean Jacques Rousseau tarafından bahsedilmiş daha sonra Alexis de Tocqueville’nin Amerikan bağlamında işaret ettiği ama Robert Bellah’ın modellemeye çalıştığı, modern toplumlarda sekülerleşmenin etkisiyle kaybolan milli birlik ve dayanışma örüntülerinin yerine milliyetçi bir işlevi yerine getirecek bir dinsellik biçimi. Bir bakıma siyasetin hizmetinde, siyasetin toplumsal huzuru ve güveni sağlamak üzere araçsallaştırdığı bir din biçimi olarak da anlaşılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Turner’a göre dinsel inanca asıl tehdit aşağıdakilerden hangisidir?

Gündelik yaşamın metalaşması

İnsanların bazı inançları entelektüel bakımdan tutarlı olup olmadıklarına dayanarak benimseyip reddediyor olması

Siyasi liderler, entelektüeller veya dinî liderlerden kolayca etkileniyor olmaları

Batılı sekülerist anlayışın rasyonel argümanları

Milli birlik ve dayanışma örüntülerinin kaybolması

Açıklama:

Turner, postmodernliğin her şeyden önce gündelik hayattaki metalaşmayla, kültürel sistemler üzerindeki kitle tüketim sistemlerinin etkisiyle ve yüksek ve aşağı kültür arasındaki ayrımın bulanıklaşmasıyla anlaşılabileceğini düşünür. Ona göre dinsel inanca asıl tehdit gündelik yaşamın metalaşmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Kilise vaizlerinin pop sanatçıların şov performanslarıyla yarışabilecek şekilde olması aşağıdakilerden hangisi için bir örnek oluşturur?

Postmodernizm

Sekülerizm

Modernizm

Popüler kültür

Tüketim toplumu

Açıklama:

Özellikle Amerika’da son derece yaygın olan kiliseler popüler kültürün bütün pazarlama tarzlarıyla çalışmakta kilise vaizleri pop sanatçıların şov performanslarıyla yarışabilecek cinstendir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Geleneksel ve modern toplumlara denk düşen iki tip toplumsal grubu gemeinschaft ve gesellchaft olarak ayırt eden sosyolog kimdir?

Marshall Berman

Eric Hobsbawm

Ferdinand Tönnies

Terence Ranger

Abdullah Laroui

Açıklama:

Geleneksel ve modern toplumlara denk düşen iki tip toplumsal grubu gemeinschaft ve gesellchaft olarak ayırt eden sosyolog Ferdinand Tönnies'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Anthony Giddens'a göre aşağıdakilerden hangisi geleneksel dünyadan modern dünyaya geçişte değişen kavramlardan değildir?

Zaman

Mekan

Para

Din

Adalet

Açıklama:

Adalet Anthony Giddens'a geleneksel dünyadan modern dünyaya geçişte değişen kavramlardan biri olarak adaletten bahsetmemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de köyden kente göç sonucu olarak dindarlığın artmasının sebeplerindendir? I. Göç olgusu II.Kente intibak süreci III.Dindar bir kırsal kesim IV. Cemaat dayanışması V. Seküler kent hayatı

Yalnızca I

II ve IV

I,III,V

I,II ve IV

I,II,III

Açıklama:

Göç olgusu, kente intibak süreci, cemaat dayanışması Türkiye'de köyden kente göç sonucu olarak dindarlığın artmasının sebeplerindendir

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi modernizmin özelliklerinden değildir?

Akılcılık

Gelenek karşıtlığı

Ulus-devlet

Öznelcilik

Laiklik

Açıklama:

Öznelcilik modernizmin özelliklerinden değildir

Doğru Cevap: D

Soru 15

Hangi yıllardan sonra din hem gündelik hem de siyasi hayata tekrar geri dönmüştür?

1970ler

1950ler

2000ler

1990lar

1980 ler

Açıklama:

1970lerden sonra din hem gündelik hem de siyasi hayata tekrar geri dönmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangi ülkenin ulusal siyasetinin merkezinde din bulunmaktadır?

Fransa

ABD

İngilere

Almanya

İsrail

Açıklama:

İsrailin ulusal siyasetinin merkezinde din bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Sivil din nedir?

Din adamlarının dışındaki insanların pratik ettikler dindir.

Gündelik hayatın her alanına karışmış dindir.

Belirli bir kesim tarafından özel ritüelleri bulunan dindir.

Sekülerleşmiş dindir.

Siyasetin araçsallaştırdığı bir dindir.

Açıklama:

Sivil din siyasetin araçsallaştırdığı bir dindir

Doğru Cevap: E

Soru 18

Post-modern anlayışa göre din en çok hangi alanda aşınıp yok olacaktır?

Politik hayatta

Gündelik hayatta

İbadethanelerde

Eğitimde

Çalışma hayatında

Açıklama:

Post-modern anlayışa göre din en çok gündelik hayat pratiklerinde aşınıp yok olacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi bilgi toplumunun gelişimi ve kitle iletişiminin sunduğu yeni imkân ve alanlarının din olgusunun değişimine etkilerinden değildir?

Dinî bilginin mahiyetinin dönüşümü

Dinî otoritenin demokratikleşmesi

Toplumsal yaşamın öneminin artması

Dinî bilginin metalaşması

Dinî bilginin tüketim konusu haline gelmesi

Açıklama:

Bilgi toplumunun gelişimi ve kitle iletişiminin sunduğu yeni imkân ve alanlarının din olgusunun değişimine etkilerinden değildir.
Bireyselleşme

Doğru Cevap: C

Soru 20

Dini otoritenin etkisinin azalması ilk aşağıdakilerin hangisinin icadıyla başlamıştır?

Kağıdın icadı

İletişim teknolojilerinin icadı

Kağıdın icadı

Matbanın icadı

Ateşli silahların icadı

Açıklama:

İlk olarak matbanın icadı dini otoritenin etkisinin azalmasında rol oynamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 21

En önemli gelenek aşağıdakilerden hangisidir?

bayram

evlilik

dil

sünnet

düğün

Açıklama:

En önemli gelenek tabii ki dildir. Çünkü bütün insanlar bir dil geleneğinin içine doğar ve bunu ömür boyu sürdürürler. Bu nedenle doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

I. mekân II. din III. zaman IV. akıl Anthony Giddens’ın geleneksel dünyada birbirleriyle bitişik olmalarına rağmen modern dünyada birbirlerinden koptuklarını ifade ettiği kavramlar yukarıdakilerden hangileridir?

I-II

I-III

II-III

II-IV

III-IV

Açıklama:

Anthony Giddens’ın geleneksel dünyada birbirleriyle bitişik olmalarına rağmen modern dünyada birbirlerinden koptuklarını ifade ettiği kavramlar, para ve saat anlayışının gelişmesinden dolayı zaman ve mekândır. Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

I. ontolojik güven alanı II. cemaat dayanışması III. dinin sağladığı anlam dünyası Yukarıdakilerden hangileri, Türkiye’de kente göçün getirdiği dindarlığın gelişimine önemli katkı sağlamıştır?

Yalnız II

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Ontolojik güven alanı, cemaat dayanışması ve dinin sağladığı anlam dünyası Türkiye’de kente göçün getirdiği dindarlığın gelişimine önemli katkı sağlamıştır. Bu nedenle doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi modernizmin özellikleri arasında gösterilemez?

aydınlanmacılık

öznelcilik

akılcılık

gelenek karşıtlığı

laiklik

Açıklama:

Aydınlanmacılık, akılcılık, gelenek karşıtlığı ve laiklik modernizmin özellikleri arasında iken öznelcilik değil nesnelcilik modernizmin özellikleri arasında gösterilebilir. Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Modernleşme sosyolojisinin, geleneği aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade ettiği söylenemez?

milliyetçilik

hurafe

ilerlemecilik

din

ırkçılık

Açıklama:

Modernleşme sosyolojisi, geleneği milliyetçilik, hurafe, din, ırkçılık, bidat gibi kültürel kavramlarla ifade ederken ilerlemecilik kavramıyla ifade etmez. Bu nedenle doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Tüm dünyada ve dinlerde aşağıdaki yıllardan hangisinden itibaren “temellere/özü dönüş” hareketleri siyasal ve kültürel gündemlerin ilk sırasında yer edinmeye başlamıştır?

1960’lardan itibaren

1970’lerden itibaren

1980’lerden itibaren

1990’lardan itibaren

2000’lerden itibaren

Açıklama:

Tüm dünyada ve dinlerde sanayi kentlerinin ilk aşamalarda sekülerleştiği gözlense de 1970'lerden itibaren “temellere/özü dönüş” hareketleri siyasal ve kültürel gündemlerin ilk sırasında yer edinmeye başlamıştır. Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

AB Anayasasında, AB’nin bir Hristiyan Birliği olduğu belirtilmek istendiğinde, buna karşı çıkarak, AB’nin laik bir birlik olması gerektiğini ifade eden ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Almanya

İran

Vatikan

Türkiye

Mısır

Açıklama:

2005 yılında hazırlanan AB Anayasasının başlangıç maddelerinin birinde, AB’nin bir Hristiyan Birliği olduğu belirtilmek istendiğinde, buna karşı çıkarak, AB’nin laik bir birlik olması gerektiğini ifade eden ülke Türkiye'dir. Bu nedenle doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

İslam Konferansı Teşkilatı hangi sorun üzerine kurulmuştur?

Suriye sorunu

Filistin sorunu

Mısır sorunu

Yemen sorunu

Irak sorunu

Açıklama:

Filistin ve Kudüs sorunu Müslümanlar arasında birleştirici bir işlev üstlenmiş ve bu durum İslam Konferansı Teşkilatının kurulmasını sağlamıştır. Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Turner, dinsel inanca asıl tehdit olarak aşağıdakilerden hangisini görmektedir?

gündelik yaşamın metalaşması

yaşamın zorlaşması

dünyadaki kitlesel eylemler

görecelilik söylemlerinin zayıflaması

evrensel değerlerin önemsenmemesi

Açıklama:

Turner dinsel inanca asıl tehdit olarak gündelik yaşamın metalaşmasını görmektedir. Çünkü günlük veya popüler ürünler/kavramlar artık daha etkili olmaktadır. Bu nedenle doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

İlk kez Jean Jacques Rousseau’nun bahsettiği “sivil din” kavramı için aşağıdaki nitelemelerden hangisi yapılabilir?

siyasallaştırılmış din

ilerlemeci din

geleneksel din

devletten koparılmış din

bireyselleştirilmiş din

Açıklama:

İlk kez Jean Jacques Rousseau’nun bahsettiği “sivil din” kavramı bir çeşit, dinin siyasetin hizmetinde olması; siyasetin araçsallaştırdığı bir din biçimi olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Gelenek ve din arasındaki ilişki ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Dinin gelenekler dünyasına ait olduğu düşünülür.

Din, genellikle çok eski bir tarihe aittir ve nesilden nesile aktarımı ile belli bir geleneğin üzerine oturur.

Din, nesilden nesile aktarılırken kendi geleneklerini oluşturur.

Din, geleneksel dünyanın bir parçasıdır.

Modern dünyada yeni geleneklerin oluşumunda dinin büyük bir etkisi vardır.

Açıklama:

Gelenek ve din arasındaki ilişki ilk bakışta çok aşikar gibi görünür. Dinin geleneklerin dünyasına ait olduğu düşünülür. Çünkü hem din genellikle çok eski bir tarihe aittir ve nesilden nesile aktarımı ile belli bir geleneğin üzerine oturur hem de nesilden nesile aktarılırken kendi geleneklerini oluşturur. Ayrıca din geleneksel dünyanın da bir parçasıdır ve modern dünyada yitip giden bütün gelenekerin arasında dinin de var olduğu söylenir. Sosyolojinin gelişimi genellikle geleneksel toplum ile modern toplum arasındaki ayırımların bir çözümlemesiyle başlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Gesellschaft modern toplumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Toplum bir cemaat toplumudur.

Toplumda birincil ilişkiler yerini büyük ölçüde ikincil ilişkilere bırakmıştır.

Toplumda din cemaat yapısına dinsel bir içerik kazandırarak onu kutsallaştırır.

İnsanların toplumla ilişkileri kendine özgü bir kozmolojinin içinde metafizik bir anlam kazanır.

Toplum tipinde yüz yüze ilişkiler belirleyicidir.

Açıklama:

Geleneksel toplum diye yaygın bir tipleme vardır. Bu tiplemenin içini her sosyolog kendince şekillerde doldurmuş olsa da birçoğunda ortak özellikler de bulunur. Bu tiplemelerin en önemlilerinden birini Ferdinand de Tönnies yapmıştır ki ona göre geleneksel toplum Gemeinschaft olarak elenmiştir. Bu toplum tipinde yüz yüze birincil ilişkiler belirleyicidir ve toplum bir cemaat toplumudur. Bu toplumda din cemaat yapısına dinsel bir içerik kazandırarak onu kutsallaştırır ve insanların toplumla ilişkileri kendine özgü bir kozmolojinin içinde metafizik bir anlam kazanır. Oysa Gesellschaft adı verilen modem toplumda birincil ilişkiler yerini büyük ölçüde ikincil ilişkilere bırakmış, cemaat çözülmüş ve insanlar atomik bireylerden oluşan bir topluluğa dönüşmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Kentleşmenin dine etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Köy hayatında kent hayatına oranla daha dindar bir yaşam tarzı sosyolojik verilerle ortaya konulmuştur.

Kent hayatının dindarlıkta bir gerilemeye yol açtığı düşüncesi genellikle köy hakkındal yanlış tasavvurlara dayanıyor.

Köylülerin daha dindar olduğu geleneks hayat hakkındaki klişe bakışlarla destekleni

Avrupa'da sanayinin ve kentleşmenin geç bir sonucu olarak gelişen seküler hayat ta ve zihniyet bir süre sonra yerini daha kik ve kitlelerce daha fazla takip edilen bir dindarlığına bırakmıştır.

Avrupa'da dinin gündelik hayattaki yeri görünürde çok az gibi görünür, oysa her geç gün kiliseye devam ve dini referanslara nüşün daha yoğun olarak yaşandığı gö mektedir.

Açıklama:

Kent hayatının dindarlıkta bir gerilemeye yol açtığı düşüncesi genellikle köy hakkındaki yanlış tasavvurlara dayanıyor. Köylülerin daha dindar olduğu geleneksel hayat hakkındaki klişe bakışlarla desteklenir. Oysa sosyolojik veriler şunu açıkça göstermiştir ki kent hayatı dinin karmaşık ve görece entelektüel iddialarının sergilenmesi açısından çok daha elverişlidir. Avrupa'da sanayinin ve kentleşmenin geçici bir sonucu olarak gelişen seküler hayat tarzı ve zihniyet bir süre sonra yerini daha kitabi ve kitlelerce daha fazla takip edilen bir kent dindarlığına bırakmıştır. Avrupa'da dinin gündelik hayattaki yeri görünürde çok az gibi görünür, oysa her geçen gün kiliseye devam ve dini referanslara dönüşün daha yoğun olarak yaşandığı bir dönem yaşıyoruz. Yine de dünyanın büyü bozumu denilen süreç Müslümanları Hristiyanlar kadar ilgilendirmemektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin, aydınlanmanın ve modernitenin batı-merkezli tarih ve coğrafya algısının güçlü bir eleştirisini belirleyen unsurlardan biri değildir?

Tüketimin artışı

İnsanların bağlandıkları adalet, devrim, eşitlik ortak amaç veya meta-anlatıların gücünün azalması

Görecelilik duygusunun azalması

Küreselleşmenin artması

Ulus devlet yapılarının gerilemesi

Açıklama:

Postmodernizm, aydınlanmanın ve modernitenin batı-merkezli tarih ve coğrafya algısının güçlü bir eleştirisi, artan küreselleşrneİle birlikte ulus devlet yapıları veya ideolojilerinin gerilemesi, tüketimin alışıve buna uygun bir kültürel durumun ortaya çıkması, insanların bağlandıkları adalet, eşitlik, devrim gibi ortak amaç ideal veya meta-anlatıların gücünün iyice azalması, bunun yerine güçlü bir görecelik duygusunun hakim olması gibi gelişmelerle belirlenmektedir. Bu gelişmeler yaşadığımız dünyanın bir bakıma bir özeti ama kuşkusuz hem doğru bir özeti olduğu tartışmalıdır hem de dinin bütün bu gelişmeler içinde nereye gittiğini görmek gerekiyor.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Dinsel çoğulculuğun din üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Dinin etkisini azaltmıştır.

Dinsel rekabeti tetiklemiştir.

Dinsel farkındalığı tetiklemiştir.

Dinin etkisinin ve gündemdeki yerinin artmasını sağlamıştır.

Dinlerin daha fazla gündemde kalmasını sağlamıştır.

Açıklama:

Küreselleşmenin artışıyla birlikte çok farklı insanların bir araya gelişinin dinsel göreceliği artıracağı ve bunun dinsel bir anomie ortamı doğuracağına dair bir beklenti vardı. Oysa küreselleşmenin tam aksi bir sonuç doğurduğu söylenebilir. Birbirleriyle daha sık karşılaşan dinler arasındaki etkileşim ve diyaloglar bir dinsel çoğulculuk durumu ortaya çıkardı. Dinsel çoğulculuk ise dinin etkisini azaltmak bir yana dinsel rekabeti ve farkındalığıdaha fazla tetikleyerek dinlerin daha fazla gündemde kalmasını sağlıyor. Bu da dinin etkisinin ve gündemdeki yerinin anmasını sağlıyor. Dinsel çoğulculuğun böyle bir etki yaptığına dair son zamanlarda dikkat çekici sosyolojik çalışmalar da yapılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Türkiye'deki dindarlığın gelişimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de kırsal kesimde dindarlığın daha yaygın olduğu yaygın bir görüştür.

Kırdan kente gelenlerin dine daha kolay sarılmaları, kırda aynı ölçüde bir dindarlığın olduğu anlamına gelir.

Yapılan derin analizler, göç olgusunun kendisi ve akabinde kent hayatına intibak süreci dindarlığın gelişimine çok özel bir katkıda bulunmuştur.

Cumhuriyet döneminde bir yandan dini gündelik toplumsal hayattan çekmeye dönük devlet siyasetleri varken özellikle ellilerden itibaren başlayan göç dalgalarının akabinde dinin toplumsal hayatta giderek daha görünür hale geldiği açıkça görülmektedir.

Genellikle dindar insanların kırdan kente göç ettiği düşünülmekte ise de işin daha doğrusu kente gelen göçmen dalgalarının kentte dindartaşması söz konusu olmaktadır.

Açıklama:

Türkiye'de kırsal kesimde dindarlığın daha yaygın olduğu yaygın, bir görüştür. Ancak gerçek şu ki, kırdan kente gelenlerin dine daha kolay sarılmaları, kırda aynı ölçüde bir dindarlığın olduğu anlamına gelmiyor. Daha derin analizler, göç olgusunun kendisi ve akabinde kent hayatına intibak süreci dindarlığın gelişimine çok özel bir katkıda bulunuyor. Bunda kent hayatına ayak uydururken dinin sağladığı anlam dünyası, cemaat dayanışması ve ontolojik güvenlik alanının çok büyük önemi olduğu söylenebilir. O yüzden Cumhuriyet döneminde bir yandan dini gündelik toplumsal hayattan çekmeye dönük devlet siyasetleri varken özellikle ellilerden itibaren başlayan göç dalgalarının akabinde dinin toplumsal hayatta giderek daha görünür hâle geldiği açıkça görülmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Gelenek ve din ilişkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Dinin bir geleneği olması, kadim bir geleneksel yapı içinde taşınıyor olması ve değişim karşısında muhafazakâr bir refleksle hemen buluşabiliyor olması özdeşlik algısını beslemektedir.

Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyet gibi büyük dinlerin her biri ilk ortaya çıktıklarında süregiden geleneklere karşı devrimci bir muhalefe' sergilemiş, bir bakıma kendi dönemlerine nazaran gelenekleri sorgulamayı, onları yıkmayı hedeflemişlerdir.

Atalar dinine itirazı önceleyen bir söyleme sahip olan dinler kendi cemaatlerini kurup bu cemaatleriyle de bir toplumsal düzen inşa ettiklerinde zamanla da bunun geleneğini oluştururlar.

Bir geleneğe karşı çıkarak varolan dinler gelenekle daha az özdeşleşirler.

Bir toplumsal yapıda dinin güçlü bir etkiye sahip olduğu ölçüde geleneklerin de etkili oldüğü görülebilir.

Açıklama:

Gelenek ile din genellikle birbiriyle çok ilişkili iki kavram gibi değerlendirilir, Dinîn bir geleneği olması, kadim bir geleneksel yapı içinde taşınıyor olması ve değişim karşısında muhafazakâr bir refleksle hemen buluşabiliyor olması bu özdeşlik algısını besliyor. Oysa dinin çoğu kez geleneklere karşı çıkan, yürümekte olan geleneklere karşı daha köklü bir iddiayı ifade etmesi de söz konusudur. Yahudiilk, Hristiyanlık ve İslamiyet gibi büyük dinlerin her biri ilk ortaya çıktıklarında süregiden geleneklere karşı devrimci bir muhalefet sergilemiş, bir bakıma kendi dönemlerine nazaran gelenekleri sorgulamayı, onları yıkmayı da hedeflemişlerdir. Atalar dinine itirazı önceleyen bir söyleme sahip olan dinler kendi cemaatlerini kurup bu cemaatleriyle de bir toplumsal düzen inşa ettiklerinde zamanla da bunun geleneğini oluştururlar. O yüzden bir geleneğe karşı çıkarak var olan dinler gelenekle daha fazla özdeşleşmeye başlarlar. Bir toplumsal yapıda din güçlü bir etkiye sahip olduğu ölçüde geleneklerin de etkili olduğu görülebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişim ve dinin değişime katkısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sosyologlar genellikle modernleşmeyi bir gelenekten uzaklaşma olarak tasvir ederler.

İnsanların cemaat hayatından toplum hayatına geçişi ve birincil ilişkilerden daha ziyade ikincil ilişkilerin hakim olduğu bir toplumsallık düzeyine geçişi modernleşmenin diğer işaretlerinden biri olarak görülür.

Modernleşmenin ilk aşamalarında gerçekten dindarlıktan alabildiğine uzak bir toplumsallık gelişmiştir.

Modern topluma geçildiğinde, özellikle sanayi toplumu ve kentinin ortaya çıkardığı yeni ilişkiler dindarlığın tutunmasına imkan vermeyecek şekilde seküler bir toplumu doğurmuştur.

Son sosyolojik tartışmalar ve bulgular geleneksel toplumlarda dindarlık düzeyinin aslında modem kent toplumundaki dindarlık biçimine nazaran daha çok olduğunu gösteriyor.

Açıklama:

Sosyologlar genellikle modernleşmeyi bir gelenekten uzaklaşma olarak tasvir ederler. Gelenekte ise en önemli unsurlardan biri olarak da din görülür. İnsanların cemaat hayatından toplum hayatına geçişi ve birincil ilişkilerden daha ziyade ikincil ilişkilerin hakim olduğu bir toplumsallık düzeyine geçişi de modernleşmenin diğer işaretlerinden biri olarak görülür. Gerçekten de geleneksel toplumda dinin değişik biçimleri çok belirgin bir biçimde başattır. Modern topluma geçildiğinde, özellikle sanayi toplumu ve kentinin ortaya çıkardığı yeni ilişkiler dindarlığın tutunmasına imkân vermeyecek şekilde seküler bir toplumu doğurmuştur. O yüzden modernleşmenin ilk aşamalarında gerçekten de dindarlıktan alabildiğine uzak bir toplumsallık gelişmiştir.
Hem geleneksel toplumlarda dinin daha etkili olduğu hem de modern toplumlarda dinin tamamen yok olmaya yüz tuttuğu yönündeki yaygın görüşlerin sorgulanmaya ihtiyacı vardır. Son sosyolojik tartışmalar ve bulgular geleneksel toplumlarda dindarlık düzeyinin aslında modern kent toplumundaki dindarlık biçimine nazaran daha çok olmadığını gösteriyor.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Postmodern diye nitelenen ortamda, din gittikçe daha da etkisizleşmektedir.
Bugün din hiç olmadığı kadar hayatın her alanında etkisini göstermektedir.
Postmodern diye nitelenen kültürel veya toplumsal şartlar dine kendine göre bir etkide bulunmaktadır.

Yukarıdakilerden hangileri postmodern dünya ve din arasındaki ilişki ile ilgili doğru ifadeler arasında yer alır?

I ve II

ll ve III

Yalnız I

Yaınız III

I, II ve III

Açıklama:

Postmodern toplum sözcük anlamı itibarıyla modernleşme sonrası bir toplum olarak anlaşılabilir. Modernleşmenin ilk aşamalarında da modernleşmenin etkisiyle dinin yok olacağı, tanrının öldüğü varsayımından hareketle öngörülmüştü. Oysa modernleşme sürecinde ilerledikçe modernistlerin bu kehanetinin tutmadığı görüldü. Postmodern diye nitelenen ortamda, aksine, din gittikçe daha etkili bir hâl alıyor.Bugün kiliseye, camiye veya havraya gitme oranlarında istatistiksel olarak da gözle görünür düzeyde de ciddi bir artış gözlemlenmekte, din hiç olmadığı kadar hayatın her alanında etkisini göstermektedir. Hatta dinin en etkisiz olduğu farz edilen, sekülerleşmenin en fazla kendini hissettirdiği uluslar arası ilişkiler alanında bir çok ülke siyasetini dinsel söylemlerin etkisi altında yürütmektedir. Bu durum postmodem diye nitelenen kültürel veya toplumsal şartların dine de kendine göre bir etkide bulunmasına yol açmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Sekülerleşme ve sekülerleşmenin din üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sekülerleşme insanların hayatlarında dinin etkisinin azalmasına veya dünyevileşmeye denk düşen bir süreçtir.

Sekülerleşme insanların hayatlarında dinin etkisinin azalması, insanların işlerinde dünyevi kaygıların daha belirleyici olması anlamına geliyor.

Popüler kültür veya popüler tüketim dinin etkişini azaltmıştır.

Sekülerleşme bir devlet dayatmasına bağlı olmaksızın insanların bir sürece teslim olmasıyla gerçekleşir.

Sekülerleşmenin devlet müdahalesine gerek duymayan, kendiliğinden gelişen bir boyutu vardır.

Açıklama:

Sekülerleşmenin insanların hayatlarında dinin etkisinin azalmasına veya dünyevileşmeye denk düşen bir süreçtir. Bu süreci devletler din işleri ile devlet-toplum işlerini birbirinden ayırarak destekler, hatta dayatırlar. Ancak sekülerleşmenin devlet müdahalesine gerek duymayan, kendiliğinden gelişen bir boyutu da vardır. Bu boyutta sekülerleşme insanların hayatlarında dinin etkisinin azalması, insanların işlerinde dünyevi kaygıların daha belirleyici olması anlamına geliyor.
Sekülerleşme bir devlet dayatmasına bağlı olmaksızın insanların bir sürece teslim olmasıyla gerçekleşir. Ancak modernleşme ve sanayi-kent toplumunun ilk aşamalarında bu şekilde gerçekleşen dünyevileşme zamanla dindarların kentteki cemaatleşmesi ve dindarlığı yaşayacak kanalların artmasıyla birlikte yerini tam tersi bir dindarlaşma sürecine bırakır. Burada gerçek bir postsekülerleşme süreci yaşanmış oluyor. Dinin popüler tüketiminin veya popüler kültürün de dinin etkisini azaltmak yerine dinin etkisini daha fazla göstermeye vesile oluşturduğu bile görülebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Geleneksel toplumu 'Gemeinschaft' olarak nitelendiren filozof kimdir?

Georg Simmel

Emile Durkheim

Max Weber

Ferdinand Tönnies

Lars Clausen

Açıklama:

Gelenek ve din arasındaki ilişki ilk bakışta çok aşikar gibi görünür. Dinin geleneklerin dünyasına ait olduğu düşünülür. Çünkü hem din genellikle çok eski bir tarihe aittir ve nesilden nesile aktarımı ile belli bir geleneğin üzerine oturur hem de nesilden nesile aktarılırken kendi geleneklerini oluşturur. Ayrıca din gelenek- sel dünyanın da bir parçasıdır ve modern dünyada yitip giden bütün geleneklerin arasında dinin de var olduğu söylenir. Sosyolojinin gelişimi genellikle geleneksel toplum ile modern toplum arasındaki ayırımların bir çözümlemesiyle başlamıştır. Geleneksel toplum diye yaygın bir tipleme vardır ki bu tiplemenin içini her sosyolog kendince farklı şekillerde doldurmuş olsa da birçoğunda ortak özellikler de bulunur. Bu tiplemelerin en önemlilerinden birini Ferdinand de Tönnies yapmıştır ki ona göre geleneksel toplum Gemeinschaft olarak nitelenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Gelenekle ilgili ifadelerden hangisi doğrudur?

Dil ve dilin en karmaşık düzeyleriyle nesilden nesile aktarılan bir bakış açısı insanın geleneksel yapısını en iyi ifade eden şeylerdendir.

Geleneğin aşılması mümkündür.

Dilin ve geleneğin dışına çıkmak muhaldir.

Klasik sosyologlar gelenek ile modern dünya arasında bir ayırım yapmamışlardır.

İslam dünyasında benimsenen şekliyle modernliğin kendi geleneklerinden tamamen kopuk olduğunu söylemek mümkündür.

Açıklama:

Dil ve dilin en karmaşık düzeyleriyle nesilden nesile aktarılan bir bakış açısı bir zihniyet, bir gerçekliği kurgulama tarzı insanın geleneksel yapısını en iyi ifade eden şeylerdendir. O yüzden geleneğin aşılması veya bir kenara bırakılması aslında söz konusu değildir. Bir bakıma geleneği yıktığımızı zannettiğimiz durumlarda bile bir geleneğin içinde kalarak hareket ediyoruz ve o geleneğe bu yıkıcı etkimizle bir katkıda bulunmuş oluyoruz. Çünkü bir dilin dışına çıkmak ne kadar muhal ise geleneğin dışına çıkmak da o kadar muhaldir. Ancak klasik sosyologlar gelenek ile modern dünya arasında sanki mutlak bir kopukluk olmuş gibi bir ayırım yapmışlardır. Bu ayırımın geleneğin doğasını anlamak bakımından ciddi bir sorun oluşturduğunu söyleyebiliriz. Açıkçası Batının modernliği içinde mutlaka çok yeni şeyler olsa da batılı geleneği içinden gelen modernlik ile İslam dünyasında veya Çin’de benimsenen şekliyle modernliğin kendi geleneklerinden tamamen kopuk olduğunu söylemek mümkün değildir. Modernliğin her ülkedeki algılanışında ve gerçekleşiminde ciddi farklılıklar olduğunu söylemek mümkün. Belki de Modernlik her ülkenin kendi geleneksel sürekliliğine yeni bir unsur olarak eklenmiştir denilebilir. O yüzden görünürde modernleşme olarak her yerde ortak görünümler var olsa da geleneklerin ürettiği farkları da görmek mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Yazdığı eserinde kapitalist dünyanın eskiye ait bütün kurum veya alışkanlıkları önüne katarak yok ettiğini söyleyen, buharlaştırdığını anlatmak üzere “katı olan her şey buharlaşır” diyen filozof kimdir?

Vladimir Lenin

Karl Marx

Friedrich Engels

Adam Smith

Max Weber

Açıklama:

Marx, yaşanan değişimi genellikle feodal toplum yapısından kapitalist toplum yapısına geçiş olarak almıştır. Feodal toplum aynı zamanda belli geleneklerin ağır bir biçimde yaşandığı bir toplumdur. Oysa kapitalizmin her şeyi belirlediği dünya aynı zamanda her alanda sürekli ve köklü değişimlerin yaşandığı bir dünya olarak betimlenir. Komünist Manifesto’da Marx kapitalist dünyanın eskiye ait bütün kurum veya alışkanlıkları önüne katarak yok ettiğini, buharlaştırdığını anlatmak üzere “katı olan her şey buharlaşır” der.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Anthony Giddens'e göre geleneksel dünyada birbiriyle bitişik olan zaman ve mekanın modern dünyada hangi iki anlayışın gelişmesiyle birlikte birbirinden kopmuştur?

Saat ve matbaa

Para ve barut

Barut ve saat

Para ve saat

Para ve matbaa

Açıklama:

Modernleşme kuşkusuz geleneğe yapılan en şiddetli müdahale olmuştur. Sosyolojik literatürün önemli bir kısmı geleneksel dünya ile modern dünyanın farklılığını ortaya koymak üzere ortaya çıkmıştır. Örneğin Anthony Giddens geleneksel dünyada birbiriyle bitişik olan zaman ve mekanın modern dünyada bilhassa para ve saat anlayışının gelişmesiyle birlikte birbirinden kopmuş olmasının altını çiziyor. Para geleneksel dünyada takasa dayalı ekonomide takas edilen malların takas esnasındaki doğrudan mevcudiyet şartını kaldırmış böylece takas edilen şeylerin teslimatının ertelenebilmesini sağlamıştır. Bu başlı başına ekonomik zihniyette bir devrimdir. Aynı şekilde geleneksel dünyada zaman mekandaki hareketliliğe bağlı olarak belirleniyordu. Böylece zaman mekana bağımlıydı. Oysa saatin bulunmasıyla bu bağımlılık yok olmaya yüz tutmuş, sanayi kurumlarının zamanı saate bağlı olarak çalışmaya başlamıştır. Aynı geleneksel dünya tasvirinde Giddens geleneksel dünyada dinin önemli bir yer tuttuğunu oysa modern dünyada bu yerin de önemini yitirdiğinden söz eder.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Hangisi postmodernizmde hakim olan kavramlardandır?

Batı merkezli bir tarih ve coğrafya algısı

Gelenek karşıtlığı

Nesnelcilik

Siyasette merkezî ulus-devlet yapılanmaları

Tüketimin artışı ve buna uygun bir kültürel durumun ortaya çıkması

Açıklama:

Modernizmin bazı özelliklerini akılcılık, aydınlanmacılık, batı merkezli bir tarih ve coğrafya algısı, gelenek karşıtlığı, nesnelcilik veya ortak gerçeklik ve doğruluk idealine sahip olmak, siyasette merkezî ulus-devlet yapılanmaları, laiklik olarak tekrar hatırlamamız gerekiyor. Buna karşılık postmodernizm, aydınlanmanın ve modernitenin batı merkezli tarih ve coğrafya algısının güçlü bir eleştirisi, artan küreselleşme ile birlikte ulus devlet yapıları veya ideolojilerinin gerilemesi, tüketimin artışı ve buna uygun bir kültürel durumun ortaya çıkması, insanların bağlandıkları adalet, eşitlik, devrim gibi ortak amaç ideal veya meta anlatıların gücünün iyice azalması, bunun yerine güçlü bir görecelik duygusunun hakim olması gibi gelişmelerle belirlenmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Dinin bir ülkenin ulusal siyasetinde merkezî bir rol oynamasının en göze çarpan örneği hangi ülkenin konumudur?

ABD

Fransa

İngiltere

Türkiye

İsrail

Açıklama:

Kuşkusuz dinin bir ülkenin ulusal siyasetinde merkezî bir rol oynamasının en göze çarpan örneği İsrail’in konumudur. Modernleşmenin en zirve anlarında motivasyonunu ve kurucu felsefesini tamamen dinden alan siyonizm İsrail devletini bütün Orta Doğu’yu kaosa sürükleyecek şekilde kuruldu. İsrail’in bu dinsel gerekçelerle kurulmasına ise laikliğe olan bütün vurgularına rağmen bilhassa ileri modern ülkelerin, ABD, İngiltere, ABD, Fransa gibi ülkelerin de aktif katılımı kayda değerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Küreselleşme ve din ilişkisi hakkındaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Birbirleriyle daha sık karşılaşan dinler arasındaki etkileşim arttı.

Dinler arasındaki diyaloglar bir dinsel çoğulculuk durumu ortaya çıkardı.

Dinsel çoğulculuk dinsel rekabeti arttırdı.

Dinsel çoğulculuk dinlerin daha fazla gündemde kalmasını sağladı.

Dinsel çoğulculuk sonucu dinlerin etkileri azaldı.

Açıklama:

Küreselleşmenin artışıyla birlikte çok farklı insanların bir araya gelişinin dinsel göreceliği artıracağı ve bunun dinsel bir anomie ortamı doğuracağına dair bir beklenti vardı. Oysa küreselleşmenin tam aksi bir sonuç doğurduğu söylenebilir. Birbirleriyle daha sık karşılaşan dinler arasındaki etkileşim ve diyaloglar bir dinsel çoğulculuk durumu ortaya çıkardı. Dinsel çoğulculuk ise dinin etkisini azaltmak bir yana dinsel rekabeti ve farkındalığı daha fazla tetikleyerek dinlerin daha fazla gündemde kalmasını sağlıyor. Bu da dinin etkisinin ve gündemdeki yerinin artmasını sağlıyor. Dinsel çoğulculuğun böyle bir etki yaptığına dair son zamanlarda dikkat çekici sosyolojik çalışmalar da yapılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Turner'ın postmodernizm hakkındaki ifadelerinden hangisi yanlış olarak verilmiştir?

İnancın sekülerleşmesi yalnızca bilişsel veya entelektüel düzeyde cereyan etmez.

Batılı tüketicilik geleneksel yaşam tarzlarının temelini kemirip bu yüzden geleneksel dinsel pratikleri bilinç düzeyinde aşındırır.

Salt rasyonel eleştirinin bir sonucu olarak insanların artık Tanrıya inançlarının sona ermesi söz konusu değildir.

İnanç, kendisini ya alakasız veya imkânsız kılan gündelik yaşamdaki dönüşümler tarafından kemirildiği zaman insanlar tanrıya inanmaktan vazgeçerler”.

Yaşadığımız dünyada bir sorun hâline gelen dinsel fundamentalizm küreselleşmeye, çok-kültürcülüğe ve postmodern çoğulculuğa karşı bir tepki sayılmalıdır.

Açıklama:

Turner’a göre, inancın sekülerleşmesi yalnızca bilişsel veya entelektüel düzeyde cereyan etmez. “Salt rasyonel eleştirinin bir sonucu olarak insanların artık Tanrıya inançlarının sona ermesi söz konusu değil, daha ziyade inanç, kendisini ya alakasız veya imkânsız kılan gündelik yaşamdaki dönüşümler tarafından kemirildiği zaman insanlar tanrıya inanmaktan vazgeçerler”. Diğer yandan postmodern kültürlerin göreciliği, bir küresel farklılık ve çeşitlilik bağlamındaki gündelik tüketicilik deneyimiyle alakalı bir şeydir. Kısaca, yaşantısal sekülerliği küreselleşmenin bir sonucu olarak görmek zorundayız. O basit bir felsefî görecilik değil, tüketiciliğin ve postmodern kültürel farklılaşmanın gündelik hayat yaşantısı ve pratiği üzerindeki etkisine bağlanabilecek bir şeydir. Turner’a göre yaşadığımız dünyada bir sorun hâline gelen dinsel fundamentalizm küreselleşmeye, çok-kültürcülüğe ve postmodern çoğulculuğa karşı bir tepki sayılmalıdır. Batılı tüketicilik geleneksel yaşam tarzlarının temelini kemirip bu yüzden geleneksel dinsel pratikleri, bilinç düzeyinde değil ama Pierre Bourdieu’nun habitus dediği düzeyde, yani düzenli gündelik hayat pratikleri, alışkanlıkları, kurulu-yapılmış ve yapılandırıcı tecrübeler düzeyinde aşındırır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Post-sekülerleşme toplumunda, Amerika ve İngiltere gibi ülkelerde siyasi olarak devletlerin dinle ilgili politikalarından hangisi yanlış olarak verilmiştir?

Dine alabildiğine geniş bir özgürlük alanı tanınmıştır.

Dinin toplumsal birleştirici, sakinleştirici, suçtan uzaklaştırıcı yönü dolayısıyla mutlu bir topluma ulaşma açısından işlevsel görülmüştür.

Dinin toplumsal birleştirici faaliyetleri desteklenmiştir.

Dinin toplamsal hayatta daha fazla görünürlük sahibi olması sorun görülmemiştir.

Dinin toplumsal veya siyasal hayat üzerinde hiçbir etkisinin olmaması uygulanan laiklik programının bir gereği olarak benimsenmiştir.

Açıklama:

Sekülerleşmenin daha önce de vurguladığımız gibi bir siyasi bir de toplumsal olarak işleyen boyutu var. Siyasi olarak devletlerin dini geriletme stratejileri aynı olmamıştır. Amerika ve İngiltere gibi ülkelerde dine alabildiğine geniş bir özgürlük alanı tanınmış ve dinin toplumsal birleştirici, sakinleştirici, suçtan uzaklaştırıcı yönü dolayısıyla mutlu bir topluma ulaşma açısından işlevsel görülmüş ve faaliyetleri desteklenmiştir. Bu esnada dinin toplamsal hayatta daha fazla görünürlük sahibi olması sorun görülmemiştir. Bu çabalar ABD’de sivil din üretme çabalarının tipik örneklerini oluşturmuştur. Oysa Fransa gibi ülkelerde dinin toplumsal veya siyasal hayat üzerinde hiçbir etkisinin olmaması uygulanan laiklik programının bir gereği olarak benimsenmiştir. Bu durum devletin dinin sosyal görünürlüğüne neredeyse açık bir savaş ilan etmesine kadar giden uygulamalara yol açmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Hangi icat sonrası Avrupa’da İncil din adamlarının yorum tekelinden kurtulup kitlelerin de yorumuna dahil olmuştur?

Ampul

Pusula

Matbaa

İçten yanmalı motor

Teleskop

Açıklama:

Matbaanın gelişimi Avrupa’da İncil’in din adamlarının yorum tekelinden kurtulup kitlelerin de yorumuna dahil olmasını sağlamıştı. Bu gelişmenin kendisi hem Avrupa’da dinî reformların, arkasından dinî bireyciliğin ve Protestan- lığın gelişimine yol açmıştı. Protestan kültürü Avrupa’da laikliğin de fikri temellerinin oluşmasını sağlamıştı. Laikliğin asıl siyasi nedeni din savaşlarına karşı devleti tarafsız kılma ihtiyacı idiyse de kültürel temelleri de bu düzeyde takip edilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Nietzsche’nin “Tanrı’nın ölümünü ilan edişi” hangi sosyolojik gelişmeyi anlatmaktadır?

Hiçbir şeyin anlamının olmadığı ve dine inanmanın hiçbir makul gerekçesinin kalmadığı bir nihilist durumu

Dinlerin artık tanrısız devam edeceğini

Tanrının da her şey gibi ölümlü bir varlık olduğunu

Hıristiyanlığın Marksizme yenik düştüğünü

Tanrının var olmadığının bilimsel olarak ispatlanmış olduğunu

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 52

“Dünyanın büyübozumu” deyimi aşağıdakilerden hangi düşünüre aittir?

Karl Marx

George Simmel

Emile Durkheim

Wilfredo Pareto

Max Weber

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 53

“Ulus-devlet ideolojisinin baskısından bir nebze kurtulmuş olmanın rahatlığıyla dinî söylem ve kimlik hızlı bir gelişme kaydedebiliyor” ifadesi, aşağıdakilerden hangi sosyal olguyu özetlemektedir?

Sosyalleşme

Gelenekselleşme

Ulus-devletin gelişimi

Modernleşme

Küreselleşme

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Avrupa’da laikliğin gelişiminde aşağıdakilerden hangi etkenin İslam dünyasında da laikliğin gelişiminde ay- nı şekilde etkili olduğundan bahsedilemez?

Matbaanın icadı

Din savaşları

Yeni kitle iletişim araçlarının gelişimi

Herkesin din tartışmasına kolay dahil olması

Dini bilgiye aracısız ulaşabilme imkanının gelişmesi

Açıklama:

Sekülerleşmenin mahiyeti ve post-seküler bir dönemin özelliklerini açıklayabilecek ve tüketim toplumunun alışkanlıklarından dinin nasıl etkilendiğini görebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Aşağıdaki kavram ve isim denkliklerinden hangisi yanlıştır?

Max Weber / Dünyanın büyü bozumu

Pierre Bourdieu / Habitus

Emile Durkheim / Anomie

Jean Jacques Rousseau / Sivil Din

Karl Marx / Arketip

Açıklama:

Sekülerleşmenin mahiyeti ve post-seküler bir dönemin özelliklerini açıklayabilecek ve tüketim toplumunun alışkanlıklarından dinin nasıl etkilendiğini görebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 56

“Salt rasyonel eleştirinin bir sonucu olarak insanların artık Tanrıya inançlarının sona ermesi sözkonusu değil, daha ziyade inanç, kendisini ya alakasız veya im- kansız kılan gündelik yaşamdaki dönüşümler tarafın- dan kemirildiği zaman insanlar tanrıya inanmaktan vaz- geçerler” (Bryan S. Turner). Bu ifadeler ışığında aşağı- dakilerden hangisi söylenebilir?

Ateizm rasyonel eleştiri sonucu gelişmiştir.

Sekülerizm akılcı argümanların galebe çalmasıyla gündelik hayata hakim olur.

İnsanlar asla tanrıya inanmaktan vazgeçmezler.

Gündelik hayatın düzenlenişi inancı bilgi ve argümandan daha fazla etkiler.

Rasyonel eleştiri din ve hurafeye karşı en etkili silahtır.

Açıklama:

Sekülerleşmenin mahiyeti ve post-seküler bir dönemin özelliklerini açıklayabilecek ve tüketim toplumunun alışkanlıklarından dinin nasıl etkilendiğini görebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Postmodernleşme sürecinde “meta-anlatıların sona erişi” din konusunda nasıl bir gelişmeyi anlatmaktadır?

Dinlerin ölen meta-anlatıların yerini tuttuğunu

Dinlerin de birer anlatı olarak bu sondan nasiplerini aldıklarını

Dinsel eylemlere katılımın gittikçe arttığını

Dinin daha çok özel ve seçkin insanların ilgisinin konusu olduğunu

Dinin ulus-devletlerin resmi ideolojisi haline gelişinin

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Türkiye’de yaygın görüşün aksine kentte dindarlık daha fazla güçlüdür. Aşağıdakilerden hangisi Türki- ye’deki kentleşme sürecinde dinin güçlenmesini sağla- yan faktörlerden biri değildir?

Anomi altındaki kent hayatına ayak uydururken din bir anlam dünyası sağlar.

Din kent ortamında yeni göç edenlere bir cemaat dayanışmasını sağlar.

Din göç edenlerin kentlilerle uzlaşmalarını sağlar.

Din bir tür ontolojik güvenlik alanı oluşturur.

Kentte dinin siyasal tartışma konusu olması dinin etkisini daha da artırmaktadır.

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 59

“Avrupa’nın gerçek anlamda Hristiyanlaşması zannedildiği gibi kilisenin siyasal hakimiyetinin söz konu- su olduğu Ortaçağda değil, aksine sekülerleşmenin ha- kim olduğu çağdaş zamanlarda olmuştur” ifadesi ışığın- da din hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisinin sarsıl- dığı söylenebilir?

Dünyada modernleşme ve sekülerleşme sürecinin sonucunda din yok olmaya mahkum olduğu

Dinin toplumsal hayatta etkili bir aktör olduğu

Dinin içeriğinin ekonomik hayattan etkilendiği

Ortaçağ’da dinin kilise tarafından temsili ona ayrı bir güç kattığı

Çağdaşlaşma ile dinin birbiriyle çelişen süreçler olmadığı

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Kentlileşme ve dindarlık arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Kentleşme ile birlikte ilk zamanlar dindarlıkta bir azalma görülmesi olağandır.

Dindarlı kentte ve kırda farklı görünümler kaza- nabilir.

Kentleşmede ilerleme kaydedildikçe dindarlık yok olur.

Kentleşmenin yol açtığı anomie dindarlığı olumsuz etkiler.

Kentleşmenin ileri aşamalarında dinsel örüntüler tutunmanın bir çok yolunu bulur.

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Marhsall Berman’ın Marx’tan naklettiği “Katı olan her şey buharlaşıyor” sözü hangi sosyolojik gerçekliğin ifadesi olarak alınmaktadır?

Toplumsal yapının sağlamlığının

Toplumda din dahil en sağlam yapıların zamanla değişime mahkum olduğunun

Geleneğin modernleşmeden daha kalıcı olduğunun

Değişime karşı fazla direnmemek gerektiğinin

Modernleşmenin gelenekçi yapıların tehdidi altında olduğunun

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 62

İslam’ın atalar diniyle çatışmış olmasından hareketle gelenek hakkında nasıl bir görüşe sahip olduğu söyle- nebilir?

Bir anlayışın veya hareketin doğruluk ölçütü gelenek olamaz.

İslam geleneklere tamamen karşı bir yaklaşım getirir.

Ataların dinine güven olmaz, her zaman yanlıştır.

Gelenekler her zaman paganizmin kaynağı olmuştur.

Geleneklerle çatışmak doğruluğun en önemli ölçütüdür.

Açıklama:

Geleneğin mahiyeti anlaşılarak dinin gelenekle ilişkisini görebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Din ve gelenek arasındaki ilişkiye dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Din geleneklere karşıdır.

Gelenekleri tamamen dinler şekillendirir.

Din geleneksel düşünceye ait bir düşünce ve yaşam biçimidir.

Geleneklerin oluşumunda ve gelişiminde dinlerin büyük etkisi vardır.

Geleneğe karşı çıkan dine de karşı çıkmış olur.

Açıklama:

Geleneğin mahiyeti anlaşılarak dinin gelenekle ilişkisini görebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Geleneksel toplumu Gemeinschaft olarak niteleyen ve yüz yüze birincil ilişkilerin belirleyici olduğunu söyleyen sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Benjamin

Marcuse

Ferdinand Tönnies

Horkheimer

Adorno

Açıklama:

Ferdinand Tönnies geleneksel toplumu Gemeinschaft olarak nitelemiştir. Bu toplum tipinde yüz yüze birincil ilişkiler belirleyicidir ve toplum bir cemaat toplumudur. Bu toplumda din cemaat yapısına dinsel bir içerik kazandırarak onu kutsallaştırır ve insanların toplumla ilişkileri kendine özgü bir kozmolojinin içinde metafizik bir anlam kazanır.

Doğru Cevap: C

Soru 65

En asgari aynı zamanda en önemli gelenek nedir?

Zihniyet

Tören

Din

Bakış açısı

Dil

Açıklama:

En asgari ama kuşkusuz aynı zamanda en önemli gelenek dildir. İnsanlar bir dilin içinde dünyaya gözlerini açarlar.

Doğru Cevap: E

Soru 66

İslam’ın mesajının Hz. Muhammed tarafından sunulduğu anda Kureyşlilerin kendilerine karşı en önemli direnme gerekçelerinden birisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bu mesajın atalarının mirasına, geleneklerine aykırı olması

Geleneğin anlamını yitirmesi

Dinin ilk amaçlarından sapması

Kur’an’ın güçlü referanslar taşıması

İslam mesajını Hz. Muhammed’in iletmesi

Açıklama:

İslam’ın mesajının Hz. Muhammed tarafından sunulduğu anda Kureyşlilerin kendilerine karşı en önemli direnme gerekçelerinden birisi bu mesajın atalarının mirasına, geleneklerine aykırı olduğu idi. Bu gerekçe geleneklerin, yani ataların akıl ve kültür mirasının bir şeyin doğruluğu veya yanlışlığının ölçüsü olarak alınmasını gerektiriyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Toplum yapısında yaşanan radikal değişimi genellikle feodal toplum yapısından kapitalist toplum yapısına geçiş olarak alan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Berger

Luckman

Marx

Turner

Açıklama:

Marx, yaşanan değişimi genellikle feodal toplum yapısından kapitalist toplum yapısına geçiş olarak almıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Geleneğe yapılan en şiddetli müdahale hangisidir?

Din baskısı

Modernleşme

İnanç

Kültür

Yaşam tarzı

Açıklama:

Modernleşme kuşkusuz geleneğe yapılan en şiddetli müdahale olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Luckman’a göre Avrupa’nın gerçek anlamda Hristiyanlaşması hangi dönemde olmuştur?

Sekülerleşmenin hakim olduğu çağdaş zamanlarda

Kilisenin siyasi hakimiyeti döneminde

Orta çağda

Pagan dininin etkili olduğu dönemde

Kent hayatına intibak döneminde

Açıklama:

Luckman’a göre Avrupa’nın gerçek anlamda Hristiyanlaşması zannedildiği gibi kilisenin siyasal hakimiyetinin söz konusu olduğu Orta Çağ’da değil, aksine sekülerleşmenin hakim olduğu çağdaş zamanlarda olmuştur (Berger ve Luckman, 1967; Luckman, 1963).

Doğru Cevap: A

Soru 70

Akılcılık

Aydınlanmacılık

Ulus-devletin gerilemesi

Nesnelcilik

Gelenek karşıtlığı

Açıklama:

Postmodernizmin sosyologlar arasında belirlenmiş ortak bir tanımı yok ama birçok sosyoloğun ortaya koyduğu tartışma veya literatürden postmodern durumun bazı özellikleri ayırt edilebilir. Buna göre öncelikle modernizmin bazı özelliklerini akılcılık, aydınlanmacılık, batı-merkezli bir tarih ve coğrafya algısı, gelenek karşıtlığı, nesnelcilik veya ortak gerçeklik ve doğruluk idealine sahip olmak, siyasette merkezî ulus-devlet yapılanmaları, laiklik olarak tekrar hatırlamamız gerekiyor. Buna karşılık postmodernizm, aydınlanmanın ve modernitenin batı-merkezli tarih ve coğrafya algısının güçlü bir eleştirisi, artan küreselleşme ile birlikte ulus devlet yapıları veya ideolojilerinin gerilemesi, tüketimin artışı ve buna uygun bir kültürel durumun ortaya çıkması, insanların bağlandıkları adalet, eşitlik, devrim gibi ortak amaç ideal veya meta-anlatıların gücünün iyice azalması, bunun yerine güçlü bir görecelik duygusunun hakim olması gibi gelişmelerle belirlenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Dinin bir ülkenin ulusal siyasetinde merkezî bir rol oynadığı ve modernleşmenin en zirve anlarında motivasyonunu ve kurucu felsefesini tamamen dinden alan en çarpıcı örnek ülke hangisidir?

Türkiye

İsrail

Yunanistan

İngiltere

Amerika

Açıklama:

Kuşkusuz dinin bir ülkenin ulusal siyasetinde merkezî bir rol oynamasının en göze çarpan örneği İsrail’in konumudur. Modernleşmenin en zirve anlarında motivasyonunu ve kurucu felsefesini tamamen dinden alan siyonizm İsrail devletini bütün Orta Doğu’yu kaosa sürükleyecek şekilde kuruldu.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Marx Weber’in analizlerinin odağında yer alan aşağıdakilerden hangisidir?

Hristiyanlık

Yahudilik

İslamiyet

Musevilik

Dünya dinleri

Açıklama:

Marx Weber’in analizlerinin odağında yer alan “dünya dinleri”nin hemen hepsi “fetih” veya benzeri ideolojileri aracılığıyla küresel ölçekte bir yayılmayı hedeflemişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine ne ad verilir?

Fundamentalizm

Siyonizm

Metaizm

Ekümenizm

Sekülerizm

Açıklama:

Ekümenizm, dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine verilen isimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Hangi toplum tipinde yüz yüze birincil ilişkiler belirleyicidir ve toplum bir cemaat toplumudur?

Gemeinschaft

Gesellschaft

Büyüsü bozulmuş

Kapitalist

Gelişmiş

Açıklama:

Ferdinand de Tönnies’e göre geleneksel toplum Gemeinschaft olarak nitelenmiştir. Bu toplumda din cemaat yapısına dinsel bir içerik kazandırarak onu kutsallaştırır ve insanların toplumla ilişkileri kendine özgü bir kozmolojinin içinde metafizik bir anlam kazanır?

Doğru Cevap: A

Soru 75

Hangi toplumda, Ferdinand de Tönnies’e göre, birincil ilişkiler yerini büyük ölçüde ikincil ilişkilere bırakmış, cemaat çözülmüş ve insanlar atomik bireylerden oluşan bir topluluğa dönüşmüştür?

Gemeinschaft

Gesellschaft

Büyüsü bozulmuş

Kapitalist

Gelişmiş

Açıklama:

Ferdinand de Tönnies’e göre atomic bireylerden oluşan toplum Gesellschaft olarak nitelenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Kapitalist dünyanın eskiye ait bütün kurum veya alışkanlıkları önüne katarak yok ettiğini, buharlaştırdığını anlatmak üzere “katı olan her şey buharlaşır” diyen Sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Tönnies

Weber

Marx

Engels

Durkheim

Açıklama:

Komünist Manifesto’da Marx, katı olan herşeyi buharlaştıran kapitalizm eski dünyaların bir olgusu olarak dini de köklü bir değişime, buharlaştırmaya tabi tutar.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi modernizmin özelliklerinden değildir?

Akılcılık

Aydınlanmacılık

Ulus-devlet

Küreselleşme

Laiklik

Açıklama:

Küreselleşme, post-medernizmin özelliğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi post-modernizmin özelliklerinden değildir?

Küreselleşme

Batı-merkezli anlayışın eleştirisi

Tüketimin artışı

Görecelik duygusu

Ulus-devlet

Açıklama:

Ulus-devlet, modernizmin özelliklerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Kapitalizmin doğuşuyla ilgili analizlerini Protestanlıkla ilişkilendiren sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Tönnies

Marx

Engels

Durkheim

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 80

Dinin bir ülkenin ulusal siyasetinde merkezî bir rol oynamasının en göze çarpan örneği olan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

ABD

İsrail

Filistin

İtalya

İspanya

Açıklama:

Modernleşmenin en zirve anlarında motivasyonunu ve kurucu felsefesini tamamen dinden alan siyonizm İsrail devletini bütün Orta Doğu’yu kaosa sürükleyecek şekilde kuruldu.

Doğru Cevap: B

Soru 81

“Tanrının ölümü” ile nitelenmiş olan modernleşme çağına karşılık dinin bir türlü ölmeyişi, aksine son zamanlardaki yükselişini ifade eden Gilles Kepel’in geliştirdiği metafor aşağıdakilerden hangisidir?

Tanrı’nın çöküşü

Tanrı’nın hortlaması

Tanrı’nın intikamı

Tanrı’nın yıkılışı

Tanrı’nın hakimiyeti

Açıklama:

Ünlü Fransız oryantalist Gilles Kepel bu duruma Tanrı’nın İntikamı metaforuyla ironik bir yaklaşım getirir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Habitus

Metalaşma

Post-sekülerleşme

Ekümenizm

Sivil Din

Açıklama:

Küresel ölçekte yaygın olan dinlerin ulus-devlet sınırlarının önemsizleşmesiyle birlikte çok daha sık buluşma ve kaynaşma yollarını bulmaları şeklinde oldu. Bugün ticari şirketlerin çokuluslu yapıları kadar çok uluslu dini cemaatlerin giderek ekümenik yapılar ortaya koyabildiğine tanık oluyoruz.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Postmodernizme dair “Meta anlatıların sonu” deyimi, hangi ünlü Fransız postyapısalcı düşünür tarafından ortaya atılmıştır?

Tönnies

Weber

Marx

Durkheim

Lyotard

Açıklama:

Lyotard’a göre postmodern kültürün en belirgin özelliklerinden biri “meta-anlatıların sonuna” gelmiş olduğumuzdu. Meta-anlatılardan kasıt modern dönemde geçerli olan ve dünya ölçeğinde işleyen bazı büyük davalar, inançlar veya ideolojilerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Geleneksel ve modern toplumlara denk düşen iki tip toplumsal grubu “gemeinschaft” ve “gesellchaft” olarak ayırt eden düşünürün adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmektedir?

Ferdinand Tönnies

Eric Hobsbawm

Terence Ranger

Abdullah Laroui

Thomas Luckman

Açıklama:

Soruda bahsedilen ayrımı yapan düşünür Ferdinand Tönnies’tir. Düşünürün sözü edilen ayrımları yaptığı çalışmasına ve ayırımına geleneksel ve modern toplum tiplerini birbirinden ayırt etmek üzere sonraki sosyologlar tarafından da sıkça başvurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Kapitalist dünyanın eskiye ait bütün kurum veya alışkanlıkları önüne katarak yok ettiğini, buharlaştırdığını anlatmak üzere “katı olan her şey buharlaşır” cümlesini kuran düşünürün adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmektedir?

Weber

Marx

Hegel

Berman

Turner

Açıklama:

Bu söz çağdaş Marksistlerden Marshall Berman’ın moderniteyi anlattığı kitabının başlığını oluşturmaktadır. Komünist Manifesto’da Marx kapitalist dünyanın eskiye ait bütün kurum veya alışkanlıkları önüne katarak yok ettiğini, buharlaştırdığını anlatmak üzere “katı olan her şey buharlaşır” der.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Geleneksel dünyada birbiriyle bitişik olan zaman ve mekanın modern dünyada bilhassa para ve saat anlayışının gelişmesiyle birlikte birbirinden kopmuş olmasının altını çizen düşünürün adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmektedir?

Berman

Weber

Marx

Giddens

Luckman

Açıklama:

Modernleşme kuşkusuz geleneğe yapılan en şiddetli müdahale olmuştur. Sosyolojik literatürün önemli bir kısmı geleneksel dünya ile modern dünyanın farklılığını ortaya koymak üzere ortaya çıkmıştır. Örneğin Anthony Giddens geleneksel dünyada birbiriyle bitişik olan zaman ve mekanın modern dünyada bilhassa para ve saat anlayışının gelişmesiyle birlikte birbirinden kopmuş olmasının altını çizer.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Akılcılık

Sosyalleşme

Gelenek karşıtlığı

Cemaat merkezli ulus-devlet yapılanmaları

Laiklik

Yukarıda belirtilen maddeler hangileri modernizm kavramının özellikleri arasında yer almaktadır?

I. IV

I. II. III.

I. III. IV.

I. III. V.

I. II. IV. V.

Açıklama:

Modernizmin bazı özellikleri akılcılık, aydınlanmacılık, batı-merkezli bir tarih ve coğrafya algısı, gelenek karşıtlığı, nesnelcilik veya ortak gerçeklik ve doğruluk idealine sahip olmak, siyasette merkezi ulus-devlet yapılanmaları ve laiklik olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Hurafe

Milliyetçilik

Irkçılık

Akılcılık

Yukarıda belirtilen maddelerden hangileri modernleşme sosyolojisinin geleneği karakterize etmek için kullandığı kavramlar arasında yer almaktadır?

I. III. V.

II. IV. V.

I. II. III. V.

I. II. III. IV.

II. III. IV. V.

Açıklama:

Ortaya konulan modernleşme teorileri genellikle ilerlemeci ve evrimci bir yaklaşıma sahip bir tarih nosyonuyla çalışırlar. Söz konusu tarih nosyonu moderleşmeyle birlikte geleneğe özgü kabul edilen bütün kurumların zamanla yok olup gideceğini öngörmektedir. Bu öngörüye uygun olarak modernleşme sosyolojisi, geleneği bidat, hurafe, din, milliyetçilik, ırkçılık gibi daha ziyade kültürel kurumlarla karakterize eder.

Doğru Cevap: D

Soru 89

“Tanrının ölümü” metaforunu ortaya atan düşünürün adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmektedir?

Marx

Hegel

Weber

Berman

Nietzsche

Açıklama:

Ünlü Fransız oryantalist Gilles Kepel “Tanrı’nın İntikamı” metaforuyla “Tanrının ölümü” ile nitelenmiş olan modernleşme çağına karşılık dinin bir türlü ölmeyişi, aksine son zamanlardaki yükselişini ifade etmektedir. “Tanrının ölümü” metaforunun sahibi düşünür ise Nietzsche’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Sosyolojik gelenekte Durkheim’ın şehirleşme ve sanayi toplumu analizleri izlendiğinde aşağıdakilerden hangisini söylemek mümkündür?

Dinin küreselleşmesi gerekliliği

Dinin küreselleşmeyle daha büyük travmalar yaşayacağı

Dinin küreselleşmesinin olumlu sonuçlar yaratacağı

Dinin toplum yaşamını düzenleyen önemli bir etmen olduğu

Dinin insanları aydınlatan bir etmen olduğu

Açıklama:

Sosyolojik gelenekte Durheim’ın şehirleşme ve sanayi toplumu analizleri izlendiğinde dinin küreselleşmeyle daha büyük travmalar yaşayacağını söylemek mümkündür. Bilindiği gibi Durkheim, geleneksel toplumun kapalı, ekonomik anlamda olduğu kadar kültürel ve dinsel anlamda da kendine yeten ve kendi dünya algısını mutlak gören özelliklerinin altını çizmiştir. Oysa sanayileşmenin etkisi altında şehirleşmenin gelişmesiyle, hepsi de bu şekilde inandığı halde kültürel olarak birbirinden farklı olan insanların bir araya gelmesiyle birlikte tam bir norm bunalımı, yani anomie ile karakterize edilen durum ortaya çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 91

Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine verilen isim aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmektedir?

Küreselleşme

Modernizm

Postmodernizm

Ekümenizm

Pragmatizm

Açıklama:

Ekümenizm, dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine verilen isimdir. Farklı mezheplere ayrışmış olan dinlerin kendi içlerinde bu ulusallık ötesi birlik arayışı özellikle Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyetin en belirgin özelliğidir. İstanbul Ortodoks Patrikhanesinin ekümenlik iddiasında olması zaman zaman Türkiye’de farklı değerlendirmelere konu olmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 92

Modern toplumlarda sekülerleşmenin etkisiyle kaybolan milli birlik ve dayanışma örüntülerinin yerine milliyetçi bir işlevi yerine getirecek dinsellik biçimine verilen isim aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmektedir?

Habitus

Ekümenizm

Sivil Din

Modernizm

Anomie

Açıklama:

İlk olarak Jean Jacques Rousseau tarafından bahsedilmiş daha sonra Alexis de Tocqueville’nin Amerikan bağlamında işaret ettiği ama Robert Bellah’ın modellemeye çalıştığı, modern toplumlarda sekülerleşmenin etkisiyle kaybolan milli birlik ve dayanışma örüntülerinin yerine milliyetçi bir işlevi yerine getirecek dinsellik biçimine Sivil Din adı verilmektedir. Bir bakıma, siyasetin hizmetinde, siyasetin toplumsal huzuru ve güveni sağlamak üzere araçsallaştırdığı bir din biçimi olarak da anlaşılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Dinsel inanca asıl tehdit oluşturan durumun gündelik yaşamın metalaşması olduğunu savunan düşünürün adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmektedir?

Turner

Weber

Luckman

Jung

Rousseau

Açıklama:

Turner, postmodernliğin her şeyden önce gündelik hayattaki metalaşmayla, kültürel sistemler üzerindeki ayrımın bulanıklaşmasıyla anlaşılabileceğini düşünür. Ona göre dinsel inanca asıl tehdit gündelik yaşamın metalaşmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Din ve gelenek ilişkisine yönelik aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Din genellikle çok eski bir tarihe aittir.

Din, nesilden nesile aktarımı ile belli bir geleneğin üzerine oturur.

Din, nesilden nesile aktarılırken kendi geleneklerini oluşturur.

Din bir gelenektir ve modern toplumda yeri yoktur.

Geleneksel toplumda din cemaat yapısına dinsel bir içerik kazandırır.

Açıklama:

Gelenek bir tarihsel durum veya koşul olmaktan ziyade belli bir dönemde aşılıp geçilmiş bir tarihsel dönem olarak algılandığında artık geride kalmış bir şeyden bahsetmiş olmak durumunda kalıyoruz. Oysa bu yaklaşımda modernliğin içinde de belli kurumların, davranışların veya yaşam tarzlarının bir gelenek oluşturma durumu gözardı edilmiş oluyor. Açıkçası gelenek insan varoluşunun en temel koşullarından biridir. İnsan her zaman bir geleneğin içinde doğar ve gelişir.

Doğru Cevap: D

Soru 95

Hz. Muhammed tarafındam İslam Dininin esasları anlatılmaya başlandığınıda Kureyş kabilesi direnç göstermiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu direnişin en önemli nedenlerden biri olabilir?

İslam dininin aşırı geleneksel olması.

Nesilden nesile aktarımına ilişkin kaygılar.

Kureyşlilerin geleneklerine bağlı olmayan bir toplum olması.

İslam dininin varolan geleneklere sıkı sıkıya bağlılık şartı getirmesi.

İslamiyetin varolan geleneklere karşı devrimci bir muhalefet sergilemiş olması.

Açıklama:

Dinin çoğu kez geleneklere karşı çıkan, yürümekte olan geleneklere karşı daha köklü bir iddiayı ifade etmesi de söz konusudur. Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyet gibi büyük dinlerin her biri ilk ortaya çıktıklarında süregiden geleneklere karşı devrimci bir muhalefet sergilemiş, bir bakıma kendi dönemlerine nazaran gelenekleri sorgulamayı, onları yıkmayı da hedeflemişlerdir. İslam’ın mesajının Hz. Muhammed tarafından sunulduğu anda Kureyşlilerin kendilerine karşı en önemli direnme gerekçelerinden birisi bu mesajın atalarının mirasına, geleneklerine aykırı olduğu idi.

Doğru Cevap: E

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de kent hayatında dindarlığın kırsal kesime göre daha yaygın olmasının nedenlerinden biridir?

Kırdan kente göç edenlerin, kente ayak uydurmada dinin sağladığı anlam dünyasına olan ihtiyacı

Göçmenlerin kentte yaşayabilmelerinin koşulu dindarlığa bağlıdır.

Din geleneklere karşıdır. Kentler modern toplumlar olduğundan dindardır.

Din siyasetin bir parçası olduğundan kentlerde önemlidir.

Kentlerde dindarlık yasal bir zorunluluktur.

Açıklama:

Türkiye’de kırsal kesimde dindarlığın daha yaygın olduğu yaygın bir görüştür. Ancak gerçek şu ki, kırdan kente gelenlerin dine daha kolay sarılmaları, kırda aynı ölçüde bir dindarlığın olduğu anlamına gelmiyor. Daha derin analizler, göç olgusunun kendisi ve akabinde kent hayatına intibak süreci dindarlığın gelişimine çok özel bir katkı da bulunuyor. Bunda kent hayatına ayak uydururken dinin sağladığı anlam dünyası, cemaat dayanışması ve ontolojik güvenlik alanının çok büyük önemi olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 97

“Dinin ve dinsel inançların gündelik hayattan gitgide daha fazla çekileceği ve modernliğin rasyonel ve seküler dünyasında dinin yerinin kalmayacağı” görüşü aşağıdakilerden hangi kuramcıya aittir?

Karl Marx

Ferdinand Tönnies

Max Weber

Emile Durkheim

Thomas Luckman

Açıklama:

Max Weber kapitalizmin doğuşuyla ilgili analizlerini Protestanlıkla ilişkilendirirken, bir yandan da paradoksal olarak Protestanlığın nasıl, yine neredeyse teleolojik bir yolla, dinin sonunu veya gündelik hayatın sekülerleşmesini hazırladığını sergilemeye çalışıyor. Onun dünya dinleri üzerine olan analizlerinin toplamından dinin veya dinsel inançların gündelik hayattan gitgide daha fazla çekileceği ve modernliğin rasyonel ve seküler dünyasında dinin yerinin kalmayacağı yönünde bir öngörünün izleri rahatlıkla okunabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 98

“Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimi” aşağıdaki kavramlardan hangisinin tanımı olabilir?

Sekülarizm

Ekümenizm

Postmodernizm

Laiklik

Sivil Din

Açıklama:

Ekümenizm, dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine verilen isimdir. Farklı mezheplere ayışmış olan dinlerin kendi içlerinde bu ulusallık ötesi birlik arayışı özellikle Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyetin en belirgin özelliğidir. İstanbul Ortodoks Patrikhanesinin ekümenlik iddiasında olması zaman zaman Türkiye’de farklı değerlendirmelere konu olmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 99

“Siyasetin hizmetinde, siyasetin toplumsal huzuru ve güveni sağlamak üzere araçsallaştırdığı din biçimi” olarak tanımlanan sivil din kavramının ortaya atılmasının ana nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Modern toplumlarda sekülerleşmenin etkisiyle kaybolan milli birlik ve dayanışma örüntülerini canlandırmak.

Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını aşarak bir birlik oluşturmak.

Dünyada olup bitenlerin görünmez güçlerce idare edilmediğini, aksine rasyonel nedenlerini ortaya koymak için bilimsel araştırmalar yapmak.

Dini yobazların elinden kurtarmak.

Dini modernleşmenin etkilerinden korumak

Açıklama:

Sivil Din, ilk olarak Jean Jacques Rousseau tarafından bahsedilmiş daha sonra Alexis de Tocqueville’nin Amerikan bağlamında işaret ettiği ama Robert Bellah’ın modellemeye çalıştığı, modern toplumlarda sekülerleşmenin etkisiyle kaybolan milli birlik ve dayanışma örüntülerinin yerine milliyetçi bir işlevi yerine getirecek bir dinsellik biçimi. Bir bakıma siyasetin hizmetinde, siyasetin toplumsal huzuru ve güveni sağlamak üzere araçsallaştırdığı bir din biçimi olarak da anlaşılmıştır. Dinin toplumsal birleştirici, sakinleştirici, suçtan uzaklaştırıcı yönü, ABD’de sivil din üretme çabalarının tipik örnekleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin dine yansımalarından biri değildir?

Bütün dinlerin bütün dünyaya yayılmış nüfusları vardır.

Ulus- devlet sınırları giderek belirginleşmiş, dinler dışarıya kapalı hale gelmiştir.

Dini cemaatler ulus-devlet sınırlarını geçerek küresel bir düzeyi yakalamışlardır.

Hristiyanlık, Yahudilik ve İslamiyet gibi dinler birbirleriyle küresel ölçekte giderek daha fazla karşılaşmalarına neden olmuştur.

Dinlerin küresel ölçekte diyaloglarını, rekabetlerini ve çatışmalarını beraberinde getirmiştir.

Açıklama:

Ulaşım ve iletişim yoğunluğunun hac ve ümre yoğunluğunu artırmış, Müslümanların daha sık buluşup kaynaşmasına neden olmuştur. Bu arada gelişen uluslararası İslami yardım kuruluşları İslam dünyasının herhangi bir yerinde gelişen doğal veya sosyal felaketlere karşı bütün Müslümanlarda bir yardım ve dayanışma duygusunu harekete geçirirken bir yandan küreselleşmeye katkıda bulunmakta bir yandan da küreselleşme denilen süreçte ortaya çıkan imkân ve kanallarda ilerlemektedir. İsrail’in varlığı ve bütün sorunları bilhassa bütün dünya Yahudileri ve Protestan cemaatleri arasında, ulus devlet sınırlarını çokça aşarak, özel bir dikkatle izlenmekte ve buna dair politikalar geliştirilmektedir. Bugün hemen bütün dinlerin bütün dünyaya yayılmış bir diasporaları veya nüfuslarından bahsedilebilir. Bu yaygınlık da dinî cemaatin ulus-devlet sınırlarını geçerek küresel bir düzeyi yakalamalarını beraberinde getiriyor. Bu düzey dinlerin birbirleriyle yine küresel ölçekte daha fazla karşılaşmalarını, diyaloglarını veya rekabetlerini, hatta zaman zaman çatışmalarını beraberinde getirmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 101

“Düzenli gündelik hayat pratikleri, alışkanlıkları, kurulu- yapılmış ve yapılandırıcı tecrübeler düzeyinde aşındırır. Bu düzeyde aşınmış bir dinin gerçekten de bu dünyada tutunmayla ilgili sorunları hissedildikçe sekülerleşmede de ciddi mesafeler kat edilmiş olur”.
Yukarıdaki görüş aşağıdakilerden hangi kuramcı ve ortaya attığı kavramla eşleştirilebilir?

J. J. Rousseau- Sivil Din

P. Bourdieu- Habitus

M. Weber- Dünyanın Büyü Bozumu

E. Durkheim- Anomie

G. Kepel- Tanrı’nın İntikamı

Açıklama:

Pierre Bourdieu’nun habitus dediği düzeyde, yani düzenli gündelik hayat pratikleri, alışkanlıkları, kurulu-yapılmış ve yapılandırıcı tecrübeler düzeyinde aşındırır. Bu düzeyde aşınmış bir dinin gerçekten de bu dünyada tutunmayla ilgili sorunları hissedildikçe sekülerleşmede de ciddi mesafeler kat edilmiş olur.

Doğru Cevap: B

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa’da matbaanın gelişiminin dini sonuçlarından biridir?

Ateistlerin sayısının artması

Hristiyanlığın Dünya’ya yayılması

İncil’i din adamlarının yorumunun yanı sıra kitlelerin yorumuna da açık olmasını sağlanması.

Dini bireycilikten kurtarması.

Milli birlik ve dayanışma örüntülerini canlandırması.

Açıklama:

Matbaanın gelişimi Avrupa’da İncil’in din adamlarının yorum tekelinden kurtulup kitlelerin de yorumuna dâhil olmasını sağlamıştı. Bu gelişmenin kendisi hem Avrupa’da dinî reformların, arkasından dinî bireyciliğin ve Protestanlığın gelişimine yol açmıştı. Protestan kültürü Avrupa’da laikliğin de fikri temellerinin oluşmasını sağlamıştı. Laikliğin asıl siyasi nedeni din savaşlarına karşı devleti tarafsız kılma ihtiyacı idiyse de kültürel temelleri de bu düzeyde takip edilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 103

Laikliğin asıl siyasi nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Din savaşlarına karşı devleti tarafsız kılma

Modern ulus- devletlerin önemli sorunlar yaşadıklarında dinsel kutsallaştırmalara ihtiyaç duymaları

Dinin özel alandan kamusal alana çekilmesi

Dinde geleneklere bağlı kalmayı sağlama

Cemaatlerin yaygınlaşmasını sağlama

Açıklama:

Protestan kültürü Avrupa’da laikliğin de fikri temellerinin oluşmasını sağlamıştı. Laikliğin asıl siyasi nedeni din savaşlarına karşı devleti tarafsız kılma ihtiyacı idiyse de kültürel temelleri de bu düzeyde takip edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 104

Geleneksel toplumu Gemeinschaft olarak niteleyen ve yüz yüze birincil ilişkilerin belirleyici olduğunu söyleyen sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Benjamin

Marcuse

Ferdinand Tönnies

Horkheimer

Adorno

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 105

En asgari aynı zamanda en önemli gelenek nedir?

Zihniyet

Tören

Din

Bakış açısı

Dil

Açıklama:

En asgari ama kuşkusuz aynı zamanda en önemli gelenek dildir. İnsanlar bir dilin içinde dünyaya gözlerini açarlar.

Doğru Cevap: E

Soru 106

İslam’ın mesajının Hz. Muhammed tarafından sunulduğu anda Kureyşlilerin kendilerine karşı en önemli direnme gerekçelerinden birisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bu mesajın atalarının mirasına, geleneklerine aykırı olması

Geleneğin anlamını yitirmesi

Dinin ilk amaçlarından sapması

Kur’an’ın güçlü referanslar taşıması

İslam mesajını Hz. Muhammed’in iletmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 107

Toplum yapısında yaşanan radikal değişimi genellikle feodal toplum yapısından kapitalist toplum yapısına geçiş olarak alan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Berger

Luckman

Marx

Turner

Açıklama:

Marx, yaşanan değişimi genellikle feodal toplum yapısından kapitalist toplum yapısına geçiş olarak almıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 108

Geleneğe yapılan en şiddetli müdahale hangisidir?

Din baskısı

Modernleşme

İnanç

Kültür

Yaşam tarzı

Açıklama:

Modernleşme kuşkusuz geleneğe yapılan en şiddetli müdahale olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 109

Luckman’a göre Avrupa’nın gerçek anlamda Hristiyanlaşması hangi dönemde olmuştur?

Sekülerleşmenin hakim olduğu çağdaş zamanlarda

Kilisenin siyasi hakimiyeti döneminde

Orta çağda

Pagan dininin etkili olduğu dönemde

Kent hayatına intibak döneminde

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 110

Akılcılık

Aydınlanmacılık

Seküler merkezli düşünce

Nesnelcilik

Gelenek karşıtlığı

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 111

Türkiye

İsrail

Yunanistan

İngiltere

Amerika

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 112

Marx Weber’in analizlerinin odağında yer alan aşağıdakilerden hangisidir?

Hristiyanlık

Yahudilik

İslamiyet

Musevilik

Dünya dinleri

Açıklama:

Marx Weber’in analizlerinin odağında yer alan “dünya dinleri”nin hemen hepsi “fetih” veya benzeri ideolojileri aracılığıyla küresel ölçekte bir yayılmayı hedeflemişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 113

Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine ne ad verilir?

Fundamentalizm

Siyonizm

Metaizm

Ekümenizm

Sekülerizm

Açıklama:

Ekümenizm, dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine verilen isimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 114

Ferdinand Tönnies

Eric Hobsbawm

Terence Ranger

Abdullah Laroui

Thomas Luckman

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 115

Weber

Marx

Hegel

Berman

Turner

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 116

Geleneksel dünyada birbiriyle bitişik olan zaman ve mekânın modern dünyada bilhassa para ve saat anlayışının gelişmesiyle birlikte birbirinden kopmuş olmasının altını çizen düşünürün adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmektedir?

Berman

Weber

Marx

Giddens

Luckman

Açıklama:

Modernleşme kuşkusuz geleneğe yapılan en şiddetli müdahale olmuştur. Sosyolojik literatürün önemli bir kısmı geleneksel dünya ile modern dünyanın farklılığını ortaya koymak üzere ortaya çıkmıştır. Örneğin Anthony Giddens geleneksel dünyada birbiriyle bitişik olan zaman ve mekânın modern dünyada bilhassa para ve saat anlayışının gelişmesiyle birlikte birbirinden kopmuş olmasının altını çizer.

Doğru Cevap: D

Soru 117

I. Akılcılık
II. Sosyalleşme
III. Gelenek karşıtlığı
IV. Cemaat merkezli ulus-devlet yapılanmaları
V. Laiklik
Yukarıda belirtilen maddelerin hangileri modernizm kavramının özellikleri arasında yer almaktadır?

I. IV

I. II. III.

I. III. IV.

I. III. V.

I. II. IV. V.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 118

I. Hurafe
II. Din
III. Milliyetçilik
IV. Irkçılık
V. Akılcılık
Yukarıda belirtilen maddelerden hangileri modernleşme sosyolojisinin geleneği karakterize etmek için kullandığı kavramlar arasında yer almaktadır?

I. III. V.

II. IV. V.

I. II. III. V.

I. II. III. IV.

II. III. IV. V.

Açıklama:

Ortaya konulan modernleşme teorileri genellikle ilerlemeci ve evrimci bir yaklaşıma sahip bir tarih nosyonuyla çalışırlar. Söz konusu tarih nosyonu modernleşmeyle birlikte geleneğe özgü kabul edilen bütün kurumların zamanla yok olup gideceğini öngörmektedir. Bu öngörüye uygun olarak modernleşme sosyolojisi, geleneği bidat, hurafe, din, milliyetçilik, ırkçılık gibi daha ziyade kültürel kurumlarla karakterize eder.

Doğru Cevap: D

Soru 119

“Tanrının ölümü” metaforunu ortaya atan düşünürün adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmektedir?

Marx

Hegel

Weber

Berman

Nietzsche

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 120

Sosyolojik gelenekte Durkheim’ın şehirleşme ve sanayi toplumu analizleri izlendiğinde aşağıdakilerden hangisini söylemek mümkündür?

Dinin küreselleşmesi gerekliliği

Dinin küreselleşmeyle daha büyük travmalar yaşayacağı

Dinin küreselleşmesinin olumlu sonuçlar yaratacağı

Dinin toplum yaşamını düzenleyen önemli bir etmen olduğu

Dinin insanları aydınlatan bir etmen olduğu

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 121

Küreselleşme

Modernizm

Postmodernizm

Ekümenizm

Pragmatizm

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 122

Habitus

Ekümenizm

Sivil Din

Modernizm

Anomie

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 123

Dinsel inanca asıl tehdit oluşturan durumun gündelik yaşamın metalaşması olduğunu savunan düşünürün adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilmektedir?

Turner

Weber

Luckman

Jung

Rousseau

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 124

Hangi toplum tipinde yüz yüze birincil ilişkiler belirleyicidir ve toplum bir cemaat toplumudur?

Gemeinschaft

Gesellschaft

Büyüsü bozulmuş

Kapitalist

Gelişmiş

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 125

Hangi toplumda, birincil ilişkiler yerini büyük ölçüde ikincil ilişkilere bırakmış, cemaat çözülmüş ve insanlar atomik bireylerden oluşan bir topluluğa dönüşmüştür?

Gemeinschaft

Gesellschaft

Büyüsü bozulmuş

Kapitalist

Gelişmiş

Açıklama:

Ferdinand de Tönnies’e göre atomic bireylerden oluşan toplum Gesellschaft olarak nitelenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 126

Tönnies

Weber

Marx

Engels

Durkheim

Açıklama:

Komünist Manifesto’da Marx, katı olan herşeyi buharlaştıran kapitalizm eski dünyaların bir olgusu olarak dini de köklü bir değişime, buharlaştırmaya tabi tutar.

Doğru Cevap: C

Soru 127

Aşağıdakilerden hangisi modernizmin özelliklerinden değildir?

Akılcılık

Aydınlanmacılık

Ulus-devlet

Küreselleşme

Laiklik

Açıklama:

Küreselleşme, post-medernizmin özelliğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 128

Aşağıdakilerden hangisi post-modernizmin özelliklerinden değildir?

Küreselleşme

Batı-merkezli anlayışın eleştirisi

Tüketimin artışı

Görecelik duygusu

Ulus-devlet

Açıklama:

Ulus-devlet, modernizmin özelliklerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 129

Kapitalizmin doğuşuyla ilgili analizlerini Protestanlıkla ilişkilendiren sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Weber

Tönnies

Marx

Engels

Durkheim

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 130

Dinin bir ülkenin ulusal siyasetinde merkezî bir rol oynamasının en göze çarpan örneği olan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

ABD

İsrail

Filistin

İtalya

İspanya

Açıklama:

Modernleşmenin en zirve anlarında motivasyonunu ve kurucu felsefesini tamamen dinden alan siyonizm İsrail devletini bütün Orta Doğu’yu kaosa sürükleyecek şekilde kuruldu.

Doğru Cevap: B

Soru 131

Tanrı’nın çöküşü

Tanrı’nın hortlaması

Tanrı’nın intikamı

Tanrı’nın yıkılışı

Tanrı’nın hakimiyeti

Açıklama:

Ünlü Fransız oryantalist Gilles Kepel bu duruma Tanrı’nın İntikamı metaforuyla ironik bir yaklaşım getirir.

Doğru Cevap: C

Soru 132

Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını hatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimine verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Habitus

Metalaşma

Post-sekülerleşme

Ekümenizm

Sivil Din

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 133

Postmodernizme dair “Meta anlatıların sonu” deyimi, hangi ünlü Fransız postyapısalcı düşünür tarafından ortaya atılmıştır?

Tönnies

Weber

Marx

Durkheim

Lyotard

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 134

Din ve gelenek ilişkisine yönelik aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Din genellikle çok eski bir tarihe aittir.

Din, nesilden nesile aktarımı ile belli bir geleneğin üzerine oturur.

Din, nesilden nesile aktarılırken kendi geleneklerini oluşturur.

Din bir gelenektir ve modern toplumda yeri yoktur.

Geleneksel toplumda din cemaat yapısına dinsel bir içerik kazandırır.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 135

Hz. Muhammed tarafından İslam Dininin esasları anlatılmaya başlandığında Kureyş kabilesi direnç göstermiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu direnişin en önemli nedenlerden biri olabilir?

İslam dininin aşırı geleneksel olması.

Nesilden nesile aktarımına ilişkin kaygılar.

Kureyşlilerin geleneklerine bağlı olmayan bir toplum olması.

İslam dininin varolan geleneklere sıkı sıkıya bağlılık şartı getirmesi.

İslamiyetin varolan geleneklere karşı devrimci bir muhalefet sergilemiş olması.

Açıklama:

Dinin çoğu kez geleneklere karşı çıkan, yürümekte olan geleneklere karşı daha köklü bir iddiayı ifade etmesi de söz konusudur. Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyet gibi büyük dinlerin her biri ilk ortaya çıktıklarında süregiden geleneklere karşı devrimci bir muhalefet sergilemiş, bir bakıma kendi dönemlerine nazaran gelenekleri sorgulamayı, onları yıkmayı da hedeşemişlerdir. İslam’ın mesajının Hz. Muhammed tarafından sunulduğu anda Kureyşlilerin kendilerine karşı en önemli direnme gerekçelerinden birisi bu mesajın atalarının mirasına, geleneklerine aykırı olduğu idi.

Doğru Cevap: E

Soru 136

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de kent hayatında dindarlığın kırsal kesime göre daha yaygın olmasının nedenlerinden biridir?

Kırdan kente göç edenlerin, kente ayak uydurmada dinin sağladığı anlam dünyasına olan ihtiyacı

Göçmenlerin kentte yaşayabilmelerinin koşulu dindarlığa bağlıdır.

Din geleneklere karşıdır. Kentler modern toplumlar olduğundan dindardır.

Din siyasetin bir parçası olduğundan kentlerde önemlidir.

Kentlerde dindarlık yasal bir zorunluluktur.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 137

“Dinin ve dinsel inançların gündelik hayattan gitgide daha fazla çekileceği ve modernliğin rasyonel ve seküler dünyasında dinin yerinin kalmayacaği” görüşü aşağıdakilerden hangi kuramcıya aittir?

Karl Marx

Ferdinand Tönnies

Max Weber

Emile Durkheim

Thomas Luckman

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 138

Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmi belirleyen gelişmelerden biri değildir?

Artan küreselleşme ile birlikte ulus devlet yapıları veya ideolojilerinin gerilemesi,

Tüketimin artışı ve buna uygun bir kültürel durumun ortaya çıkması,

İnsanların bağlandıkları adalet, eşitlik, devrim gibi ortak amaç ideal veya meta-anlatıların gücünün iyice azalması,

Güçlü bir görecelik duygusunun hâkim olması,

Sivil Dinin ortaya çıkışı,

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 139

Modern toplumlarda sekülerleşmenin etkisiyle kaybolan milli birlik ve dayanışma örüntülerini canlandırmak.

Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarını aşarak bir birlik oluşturmak.

Dünyada olup bitenlerin görünmez güçlerce idare edilmediğini, aksine rasyonel nedenlerini ortaya koymak için bilimsel araştırmalar yapmak.

Dini yobazların elinden kurtarmak.

Dini modernleşmenin etkilerinden korumak

Açıklama:

Sivil Din, ilk olarak Jean Jacques Rousseau tarafından bahsedilmiş daha sonra Alexis de Tocqueville’nin Amerikan bağlamında işaret ettiği ama Robert Bellah’ın modellemeye çalıştığı, modern toplumlarda sekülerleşmenin etkisiyle kaybolan milli birlik ve dayanışma örüntülerinin yerine milliyetçi bir işlevi yerine getirecek bir dinsellik biçimidir. Bir bakıma siyasetin hizmetinde, siyasetin toplumsal huzuru ve güveni sağlamak üzere araçsallaştırdığı bir din biçimi olarak da anlaşılmıştır. Dinin toplumsal birleştirici, sakinleştirici, suçtan uzaklaştırıcı yönü, ABD’de sivil din üretme çabalarının tipik örnekleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 140

Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin dine yansımalarından biri değildir?

Bütün dinlerin bütün dünyaya yayılmış nüfusları vardır.

Ulus- devlet sınırları giderek belirginleşmiş, dinler dışarıya kapalı hale gelmiştir.

Dini cemaatler ulus-devlet sınırlarını geçerek küresel bir düzeyi yakalamışlardır.

Hristiyanlık, Yahudilik ve İslamiyet gibi dinler birbirleriyle küresel ölçekte giderek daha fazla karşılaşmalarına neden olmuştur.

Dinlerin küresel ölçekte diyaloglarını, rekabetlerini ve çatışmalarını beraberinde getirmiştir.

Açıklama:

Ulaşım ve iletişim yoğunluğu hac ve umre yoğunluğunu artırmış, Müslümanların daha sık buluşup kaynaşmasına neden olmuştur. Bu arada gelişen uluslararası İslami yardım kuruluşları İslam dünyasının herhangi bir yerinde gelişen doğal veya sosyal felaketlere karşı bütün Müslümanlarda bir yardım ve dayanışma duygusunu harekete geçirirken bir yandan küreselleşmeye katkıda bulunmakta bir yandan da küreselleşme denilen süreçte ortaya çıkan imkân ve kanallarda ilerlemektedir. İsrail’in varlığı ve bütün sorunları bilhassa bütün dünya Yahudileri ve Protestan cemaatleri arasında, ulus devlet sınırlarını çokça aşarak, özel bir dikkatle izlenmekte ve buna dair politikalar geliştirilmektedir. Bugün hemen bütün dinlerin bütün dünyaya yayılmış bir diasporaları veya nüfuslarından bahsedilebilir. Bu yaygınlık da dinî cemaatin ulus-devlet sınırlarını geçerek küresel bir düzeyi yakalamalarını beraberinde getiriyor. Bu düzey dinlerin birbirleriyle yine küresel ölçekte daha fazla karşılaşmalarını, diyaloglarını veya rekabetlerini, hatta zaman zaman çatışmalarını beraberinde getirmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 141

“Düzenli gündelik hayat pratikleri, alışkanlıkları, kurulu-yapılmış ve yapılandırıcı tecrübeler düzeyinde aşındırır. Bu düzeyde aşınmış bir dinin gerçekten de bu dünyada tutunmayla ilgili sorunları hissedildikçe sekülerleşmede de ciddi mesafeler kat edilmiş olur”.
Yukarıdaki görüş aşağıdakilerden hangi kuramcı ve ortaya attığı kavramla eşleştirilebilir?

J. J. Rousseau- Sivil Din

P. Bourdieu- Habitus

M. Weber- Dünyanın Büyü Bozumu

E. Durkheim- Anomie

G. Kepel- Tanrı’nın İntikamı

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 142

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa’da matbaanın gelişiminin dini sonuçlarından biridir?

Ateistlerin sayısının artması

Hristiyanlığın Dünya’ya yayılması

İncil’i din adamlarının yorumunun yanı sıra kitlelerin yorumuna da açık olmasını sağlanması.

Dini bireycilikten kurtarması.

Milli birlik ve dayanışma örüntülerini canlandırması.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 143

Laikliğin asıl siyasi nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Din savaşlarına karşı devleti tarafsız kılma

Modern ulus- devletlerin önemli sorunlar yaşadıklarında dinsel kutsallaştırmalara ihtiyaç duymaları

Dinin özel alandan kamusal alana çekilmesi

Dinde geleneklere bağlı kalmayı sağlama

Cemaatlerin yaygınlaşmasını sağlama

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 144

“Katı olan her şey buharlaşıyor” kitabı aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Marshall Berman

Ferdinand Tönnies

Peter Berger

Thomas Luckman

Max Weber

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 145

Aşağıdakilerden hangisi ‘’meta-anlatılar’’ kavramının karşılığı değildir?

Bilimsellik

Nesnelcilik

Evrensellik

Dincilik

Rasyonellik

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 146

‘’Meta-anlatılar’’ kavramı aşağıdakilerden hangi düşünüre aittir?

Berman

Berger

Weber

Kepel

Lyotard

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 147

Aşağıdaki kavram ve isim denkliklerinden hangisiyanlıştır?

Weber / Dünyanın büyü bozumu

Bourdieu / Habitus

Durkheim / Anomie

Kepel /Tanrının ölümü

Jung / Arketip

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 148

Toplumda din dahil en sağlam yapıların zamanla değişime mahkum olduğunu söyleyen Marx bu durumu hangi metaforla açıklamıştır?

Katı olan herşey buharlaşıyor

Dünyanın büyükbozumu

Dünya hiçbir zaman büyülü değildir

Gelenekler zamanla dini kurallara dönüşür

Değişmeyen tek şey değişim

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.
K. Marx, toplumda din dahil her şeyin değişime mahkum olduğu görüşünü, "katı olan her şey buharlaşıyor" diyerek dile getirir.

Doğru Cevap: A

Soru 149

Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmi belirleyen unsurlardan biri değildir?

Klasik anlatı formlarının değişimi

Küreselleşme ile birlikte ulus devlet yapıları geriler

Meta-anlatıların gününün azalması

Görecelik duygusunun hakim olması

Aydınlanmanın güçlü bir eleştirisi

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.
Klasik anlatı formlarının değişimi postmodern unsur değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 150

Dinlerin kendi aralarındaki farklılaşmalarını aşarak birlik oluşturmasına ne ad verilir?

Ekümenizm

Teokrasi

Disennchantment

Gesellschaft

Gemeinchaft

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.
Dinlerin, kendi aralarındaki farklılaşmaları aşarak, birlik oluşturmalarına ekümenizm denir.

Doğru Cevap: A

Soru 151

Aşağıdakilerden hangisi meta-anlatılara can veren temel inanlardan biri değildir?

Gelenekselcilik

Bilimsellik

Nesnelcilik

Evrensellik

Akılcılık

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.
Gelenekselcilik, meta-anlatılara ait temel inançlar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: A

Soru 152

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi Marx nasıl tanımlar?

Kapitalizmin baskısı altında şekillenen bir kültür olarak

Sıvı olan her şey buharlaşır felsefesiyle

Feodal toplumdan kapitalist toplum yapısına geçiş olarak

Dünyadaki her şeyi dünya dışı bir etkene bağlayarak

Dinin kendi içinde eleştirel yorumlar geliştirerek

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.
Marx'a göre, kapitalizmin herşeyi belirlediği dünya, aynı zamanda her alanda (dinde de) sürekli köklü değişimlerin yaşandığı bir dünya olarak betimlenir.

Doğru Cevap: C

Soru 153

Postmodernizm nedir?

Tarımsal üretim tarzı ve geleneksel ilişkilere önem verme

Modernizm-sonrası

Tarihten bağımsız ilerlemeci ve evrimci bir yaklaşım

Mutlu sosyalistin mutluluğunu hep sürdürmesi

Dinin her daim hayatını devam ettirmesi

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.
Postmodernizmin en basit tanımı modernizm sonrasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 154

Aşağıdakilerden hangisi postmodernizm, küreselleşme ve din bağlamında Max Weber'in analizlerinden değildir?

Dünya dinleri küresel ölçekte bir yayılmayı hedefler.

Yayılmacılık küresel bir vizyon gerektirir.

Gerekli yorumlar yapılarak dinin tutarlılığı korunabilir.

Teolojik tartışma çıkarımları topluma yorum havasıyla sunulabilir.

Dinin söylemi mutlak bir dille ifade edilmelidir.

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.
Teolojik tartışmaların çıkarımları genellikle yorum kaynaklıdır ama bu yorumlar o teolojiye inanmakta olan kitlelere hiçbir zaman yorum havasıyla sunulamazlar.

Doğru Cevap: D

Soru 155

Aşağıdakilerden hangisi post-modern sekülerleşmenin kapsamında değildir?

Dünya hakkındaki bütün dinsel tasavvurlar ‘büyük anlatılar’dan ibarettir.

Postmodernizm tek bir büyük anlatıya bağlanmayı ihtimal dışı bırakır.

Tüketicilik ve postmodern kültürel farklılaşmanın gündelik yaşantı ve pratiği üzerindeki etkisine bağlanabilecek bir şeydir.

İnancın sekülerleşmesi yalnızca bilişselveya entelektüel düzeyde cereyan eder.

Dinsel fundamentalizm küreselleşmeye, çok kültürcülüğe ve postmodern çoğulculuğa karşı bir tepki sayılmalıdır.

Açıklama:

Sekülerleşmenin mahiyeti ve post-seküler bir dönemin özelliklerini açıklayabilecek ve tüketim toplumunun alışkanlıklarından dinin nasıl etkilendiğini görebileceksiniz.
İnancın sekülerleşmesi yalnızca bilişsel veya entellektüel düzeyde cereyan etmez aynı zamanda salt rasyonel eleştirinin bir sonucu olarak insanların artık Tanrıya inançlarının sona ermesi söz konusu değil, daha ziyade inanç, kendisini ya alakasız ya da imkansız kılan gündelik yaşamdaki dönüşümler tarafından kemirildiği zaman insanlar Tanrıya inanmaktan vazgeçerler (Turner, 1994: 185-186) (S.210).

Doğru Cevap: D

Soru 156

Sekülerleşme süreci nedir?

Devlet müdahalesine gerek duyan, kendiliğinden gelişmeyen boyutu sahip bir süreçtir.

İnsanların işlerinde dünyevi kaygılar daha belirleyici olurken dinin etkisinin azalmadığı bir süreçtir.

Bir devlet dayatmasına bağlı olarak insanların teslimiyetiyle gerçekleşen bir süreçtir.

İnsanların hayatlarında dinin etkisinin azalmasına veya dünyevileşmeye denk düşen bir süreçtir.

Maddi düzenlemelerin yanı sıra dine de yer ayıran bir süreçtir.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 157

Geleneksel toplumu Gemeinschaft olarak nitelendiren kişi kimdir?

Max Weber

Ferdinand Tönnies

Louis Althusser

Durkehim

Ludwing Feuerbach

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.
Tönies, geleneksel toplumu Gemeinschaft (cemaat toplumu); modern toplumu Gesellschaft olarak tanımlar.

Doğru Cevap: B

Soru 158

I. İlk olarak Jean Jacques Rousseau tarafından bahsedilmiştir. II. Milliyetçi bir işlevi yerine getirecek bir dinsellik biçimidir. III. Siyasetin hizmetinde, siyasetin toplumsal huzuru ve güvenisağlamak üzere araçsallaştırdığı din biçimi ir.Sivil din işe ilgili yukarıdakilerden hangisi doğrudur?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 159

I. Karl Max/ArketipII. Max Weber / Dünyan›n büyü bozumuIII. Pierre Bourdieu / HabitusYukarıdaki kavram ve isim denkliklerinden hangisi doğrudur?

Yalnız II

II ve III

I ve III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 160

I. Gelenekleri tamamen dinler şekillendirir. II. Geleneklerin oluşumunda ve gelişiminde dinlerin büyük etkisi vardırIII. Din geleneklere karşıdır. Din ve gelenek arasındaki ilişkiye dair yukarıdakilerdenhangisi doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Geleneğin mahiyeti anlaşılarak dinin gelenekle ilişkisini görebileceksiniz.
Gelenekleri tamamen din değiştirmez ve din geleneğe karşı değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 161

I. Dinlerin kendi aralarındaki mezhep veya meşrep farklılaşmalarınıhatta ulusal dağınıklıklarını aşarak bir birlik oluşturma eğilimidir.II. Farklı mezheplere ayrılmış olan dinlerin kendi içlerindebu ulusallık ötesi birlik arayışı özellikle Yahudilik, Hristiyanlık ve islamiyetin en belirgin özelliğidir. III. İstanbul Ortodoks Patrikhanesinin ekümenlik iddiasında olmasızaman zaman Türkiye’de farklı değerlendirmelerekonu olmaktadır.Ekümenizm ile ilgili yukarıdakilerden hangisi doğrudur?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

I, Iı ve III

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.
Ekümenizm için her üç açıklama da doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 162

I. Batı merkezli bir tarih ve coğrafya algısıII. Ulus devlet yapıları ya da ideolojilerin gerilemesiIII. Tüketim kültürünün ortaya çıkışıIV. Aydınlanmanın ve modernitenin güçlü bir eleştirisiYukardakilerden hangisi postmodernizmin özelliklerindendir?

Hepsi

I-II-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.
Batı merkezli bir tarih ve coğrafya algısı modernizmin özelliğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 163

Din ve gelenek kavramları açısından aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İnsan, her zaman bir geleneğin içinde doğar ve gelişir.

Tarih boyunca dinler, ilk ortaya çıktıklarında, bazı geleneklere meydan okumuşlar, var olan toplumsal ilişkileri sorgulamışlardır.

Bütün dinler, bir gelenek üretmişlerdir.

Geleneğin en önemli unsuru dildir.

Gelenek, her durumda, belli bir dönemde aşılıp geçilmiş, geride kalmış tarihsel bir dönemdir.

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.
Gelenek, her durumda, belli bir dönemde aşılıp geçilmiş, geride kalmış tarihsel bir dönem değil, insanlık tarihiyle var olmuş ve olacak bir süreçtir.

Doğru Cevap: E

Soru 164

Geleneksel ve modern toplumlara denk düşen iki tip toplumsal grubu Gemeinschaft (geleneksel toplum, cemaat toplumu) ve Gesellschaft (modern toplum) olarak ayırdeden sosyolog, aşağıdakilerden hangisidir?

Marschall Berman

Eric Hobsbawm

Terence Ranger

Ferdinand Tönnies

Anthony Giddens

Açıklama:

Geleneğin mahiyeti anlaşılarak dinin gelenekle ilişkisini görebileceksiniz.
Gesellschaft ve Gemeinschaft kavramları Sosyolog F. Tönnies' aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 165

Geleneksel dünyada (kırsal dünyada) dinin daha ağırlıklı yer tuttuğu yargısının gerçekle bağdaşmadığını, bunun aksine modern dünyada özellikle kent ortamında dindarlığın çok daha büyük yaygınlık ve kurumsallık kazandığını ileri süren sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

B. S. Turner

K. Marx

M. Berman

F. Tönnies

A. Giddens

Açıklama:

Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dinin geçirdiği değişimi ve dinin değişime katkısını açıklayabileceksiniz.
Kent ortamında dindarlığın daha güçlü olduğu görüşünü ortaya atan sosyolog B. S. Turner'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 166

I. Ulus devlet yapıları ya da ideolojilerin gerilemesiII. AkılcılıkIII. AydınlanmacılıkIV. LaiklikV. Adalet, eşitlik vb. ideallere sahip olmakYukarıdakilerden hangisi modernizmin özelliklerindendir?

Hepsi

I-II-III-IV

I-II-III-V

I-III-IV-V

II-III-IV-V

Açıklama:

Postmodern denilen dünyada dinin tezahürlerinin doğasını özetleyebileceksiniz.
Ulus devlet yapıları ya da ideolojilerin gerilemesi değil, bilakis varlığı modernizmin özelliklerindendir.

Doğru Cevap: E

Din ve Toplum - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler