Alanyazın taraması: Belirli bir konuda yazılmış rapor, araştırma, doküman ve kanıtların sistematik bir biçimde bir araya getirildiği yazarının sentezidir.

İlginç. Motivasyonunuzu korumaya yetecek kadar dar olmalıdır.

Taramalarda ‘ve (and)’, ‘veya (or)’ ve ‘değil (not)’ gibi Boolean operatörleri kullanılarak arama sonuçları etkili bir biçimde özelleştirilebilir.

İyi bir alanyazın taraması, farklı ve çatışan bakış açılarını kapsayan tarafsız bir tutum gerektirmektedir (Quraishi, 2018). Efron ve Ravid (2019), alanyazın taraması yaparken kaçınılması gereken tuzakları aşağıdaki maddelerde olduğu gibi belirtmiştir:
1. Alanyazın taraması, belirli bir konuyla ilgili kaynakların tek tek özetlendiği açıklamalı bir bibliyografya değildir. Açıklamalı bibliyografya ile alanyazın taraması arasındaki fark, fotoğraf ile film arasındaki fark gibidir. Bir film hareketsiz fotoğrafları içerir, ancak bunları anlamlı bir hikâyeye dönüştürür.
2. Alanyazın taraması, geçmişte yürütülen araştırma ya da teorilerden bağımsız bir biçimde kendi fikirlerinizin, argümanlarınızın ve varsayımlarınızın bir sunumu değildir.
3. Alanyazın taraması, kendi bakış açınızı destekleyen kaynakların sunulduğu bir durum belgesi değildir. Karşıt bakış açılarının da
temsil edilmesi gerekir. Araştırmacı olarak bakış açınızı gerekçeleriyle belirtebilirsiniz ancak farklı yaklaşımların değerini anlamaya da açık olmak gerekir.
4. Bir alanyazın taraması, sadece ilgili alandaki mevcut alanyazını yansıtmakla kalmamalı, yeni ve yaratıcı bakış açılarını da ekleyerek ilgili bilgi birikimine katkıda bulunmalıdır.

Anlatısal alanyazın incelemesi: Bu tür incelemelerde, yazar ilgili geçmiş araştırmaları seçer ve bunları tutarlı bir tartışmada sentezler. Anlatı incelemeleri, diğer türdeki alanyazın incelemelerine kıyasla, biraz daha geniş bir odak noktasıdır

Kaynak Türleri Örnek
Birincil kaynaklar: Saha notları, araştırma raporları, araştırmacıların yazdığı yayınlar, hakem denetiminden geçmiş araştırma makaleleri, laboratuvar raporları, eserler, günlükler, otobiyografiler, röportajlar, videolar, ses kayıtları, toplantı tutanakları ve tutanak kayıtları
İkincil kaynaklar: Dergi makaleleri, raporlar, biyografiler ve yorumlar
Üçüncül kaynaklar: Ansiklopediler (Wikipedia dahil), ders kitapları, bibliyografyalar, almanaklar, indeksler, kılavuzlar, el kitapları ve kılavuzlar

Gri alanyazın: Bir araştırma konusuna ilişkin bilgilerin tümü hakemli bilimsel dergilerde makale olarak yayınlanmaz. Örneğin hükümet raporları veya Amerikan Psikoloji Derneği (APA) gibi profesyonel kuruluşların belgelerini içeren web sayfaları gri alanyazın kapsamındadır.

1. Kendi fkirlerinizi üretmek.
2. Araştırma sorusu bulmak.
3. Alanyazın taraması
4. Fikirlerin işlenmesi
5. İncelemenizi planlama
6. İlk taslağı yazma
7. Düzenleme.

1. Meraklıdır. Keşfetmek, öğrenmek ve yeni fikirler üretmek arayışındadır.
2. Şüphecidir. Eleştirel düşünen kişi her şeyi sorgular.
3. Özerktir. Bağımsız düşünür ve öğrenmeye etkin olarak katılır.
4. Dürüsttür. Hem kendisine hem de başkalarına karşı önyargılarının, bakış açılarının ve çıkardığı sonuçların sorumluluğunu alır.

Bir kaynağın birincil, ikincil ve üçüncül olmasını belirleyen en önemli ölçütün kaynakta kullanılan verinin orijinal olup olmadığı ve kimin verisi olduğudur

İlk dört seçenek araştırma sorusu olmak için oldukça geneldir. Bunlar araştırma konusu olabilir. Araştırma sorusu araştırma konusu kadar genel olamaz. Sınırlandırılmış olmalıdır.
İlk dört seçenek araştırma sorusu olmak için oldukça geneldir. Bunlar araştırma konusu olabilir. E seçeneği araştırma sorusudur.

Araştırmacılar, belirli bir düşünce tarzı içerisinde ayrıntılı sorulara cevap vermeye çalışırlar. Bu bir bulmacayı çözmeye benzer ve ‘normal bilim’ olarak kabul edilir. Bir soru, eğer bu normal bilim kabul edilen ve hâkim düşünce tarzına uyuyorsa geçerli kabul edilir. Diğer yandan, ‘post-normal bilim’ olarak adlandırılan, birbiriyle yarışan farklı düşünme biçimleri olduğunda, bir sorunun geçerliliği, ilgili olduğu düşünme biçimine bağlı olarak değişebilir. Çünkü post-normal bilim, karmaşık bilimsel meselelerin ele alınmasında çerçevesindeki
belirsizliği, değerleri ve farklı bakış açılarını benimseyerek karar alma süreçlerine daha geniş katılım sağlayan yapılandırılmış bir yaklaşım sunar. Özetle, post-normal bilim, karmaşık bilimsel meselelerin ele alınmasında daha kapsayıcı ve bağlamın farkında olan bir yaklaşımı savunur (Funtowicz
ve Ravetz, 2018). Sonuç olarak, araştırma sorusunu tek bir paradigmaya dayalı olarak dar bir bakış açısından tanımlamak yerine, çok paradigmalı sorgulama, yorumlayıcı
Araştırma sorusunu tek bir paradigmaya dayalı olarak dar bir bakış açısından tanımlamak yerine, çok paradigmalı sorgulama, yorumlayıcı esnekliğin sağlanabilmesi için ilgilenilen olgunun tanımlanmasını gerektirir.

Genel olarak üç tür araştırma sorusundan bahsedilebilir. Bunlar, gerçek (ne olduğu) soruları, değer (ne olması gerektiği) soruları ve politika
(ne yapılması gerektiği) sorularıdır. D seçeneğinde politikaya yönelik soru vardır. Diğerleri gerçeğe be değere yöneliktir.
Genel olarak üç tür araştırma sorusundan bahsedilebilir. Bunlar, gerçek (ne olduğu) soruları, değer (ne olması gerektiği) soruları ve politika (ne yapılması gerektiği) sorularıdır.

Bolean mantığı, anahtar sözcükle aratma, alıntılar, kesme yöntemi ve joker karakterler alanyazın incelemesinde kullanılır.
Öyküleme alanyazın taraması ile alakalı olmayan bir seçenektir.

Alanyazın taraması, akademisyenler ve araştırmacılar tarafından kişinin kendi konusu hakkında yazdığı bilimsel alanyazının eleştirel, sistematik bir incelemesidir.
Alanyazın taraması, akademisyenler ve araştırmacılar tarafından
kişinin kendi konusu hakkında yazdığı bilimsel alanyazının eleştirel, sistematik bir incelemesidir. Buna göre doğru yanıt A seçeneğidir.

Aynı araştırma kapsamında
konuyla ilgili farklı veri gruplarının verilerini bütünleştirmek, tek bir araştırmaya göre daha zengin bir kavrayış sağlar. Bunun için meta analiz yapılır.
Meta-analiz: Meta-analiz, aynı araştırma sorularını analiz eden birden fazla çalışmadan elde edilen verilerin birleştirilmesi ve istatistiksel tekniklerle çözümlenmesi ile gerçekleştirilir.

h-indeksi: Bir fizik profesörü olan Jorge E. Hirsch tarafından ortaya konulan h-indeksi, bilim insanlarının
yayın faaliyeti ile atıf etkinliğini birlikte ölçen ve akademik açıdan değerlendiren bir göstergedir

Hangi disiplin alanında alanyazın taraması yapılırsa yapılsın kaynak seçiminde bilimsel ve hakemli kaynaklara öncelik vermek gerekir.
Bilimsel ampirik makaleler, tezler ve kitaplar öncelikle tercih edilir.

Alanyazın taraması sırasında erişilen bilimsel makalelerin referans listesinden başka ilgili makalelere erişme sürecinde soy ağacı yöntemi kullanılır.
Soy ağacı yöntemi (Ancestry method): Araştırma konunuzla ilgili bir makalenin referanslarını bir dedektif gibi izlemek anlamına gelir. İzi sürülen referanslar size araştırmanızda yardımcı olabilecek yeni kaynaklar sunabilir. C seçeneği doğru yanıttır.

Önyargılardan arınmış olarak ilk özgün fikirlerin üretilmesi ilk aşamadır.
Herhangi bir önyargılı düşünceden uzak, geçici bir tezin tarafsız bir biçimde araştırılmasına ve test edilmesine olanak sağlayan, araştırmaya değer fikirler bulmak için kendi fikirlerinizi üretim. Doğru yanıt A seçeneğidir.

NİCEL ARAŞTIRMALAR
Doğal gözlem, araştırmacının belirlediği kurallar ve süreçler doğrultusunda, yine olayın akışına müdahale etmeden yapılır.

NİCEL ARAŞTIRMALAR
Ölçme, bireyin (bazen diğer canlılar ya da nesneler de olabilir) belirli bir özelliğinin gözlenerek, gözlem sonucunun sayı, sembol ya da sıfatla (kategori) betimlenmesidir.

NİCEL ARAŞTIRMALAR
Gözlem ve ölçmede olayın akışına herhangi bir müdahale yokken, deneyde vardır.

NİCEL ARAŞTIRMALARIN SINIFLANDIRILMASI
İlişkisel araştırmalar ve Müdahaleli araştırmalar nicel araştırma yöntemlerinin ana başlıklarındandır.

NİCEL ARAŞTIRMALARIN SINIFLANDIRILMASI
Tarama araştırmaları betimsel araştırmalardandır.

NİCEL ARAŞTIRMALARIN SINIFLANDIRILMASI
Özellikle gruplara yazılı veri toplama araçları (anket, ölçek vb.) uygulandığında kısa zaman içinde çok çeşitli bilgi elde edilebilir.

NİCEL ARAŞTIRMALARIN SINIFLANDIRILMASI
Tarama araştırmaları bize çoğunlukla oldukça geniş kapsamlı, ancak derinlemesine olmayan bilgi verir.

NİCEL ARAŞTIRMALARIN SINIFLANDIRILMASI
Boylamsal, tarama araştırmanın türlerindendir.

NİCEL ARAŞTIRMALARIN SINIFLANDIRILMASI
Örneklem, evrenin özelliklerini hem niteliksel hem de niceliksel açıdan karşılayan evrenin sınırlı bir parçasıdır.

NİCEL ARAŞTIRMALARIN SINIFLANDIRILMASI
Korelasyon, iki değişken arasında karşılıklı bir ilişki olup olmadığı ve varsa ilişkinin yönü ve miktarı hakkında bilgi veren bir istatistiktir.

Gözlem tüm bilim dallarındaki en temel betimleme aracıdır.

Kesitsel araştırma türünde araştırmacı, görece kısa bir zamanda ve belirlediği örneklemden bir kez verisini toplar. Daha sonra verisini düzenleyerek araştırma soruları doğrultusunda araştırma problemine ilişkin çözümlemeler yapar ve ardından elde ettiği bulguları yorumlar.
Bu örnekte betimsel bir çalışma olan tama çalışması vardır. Bir kez anket uygulandığı için de keşitseldir.

Evrenin özelliklerini hem niteliksel hem de niceliksel açıdan karşılayan evrenin sınırlı bir parçasına örneklem denir.

Keşfedici korelasyonel araştırmalarda iki ya da daha çok değişken arasında bir ilişki olabileceğini gözlemleyen araştırmacı, gözlem(ler) inin doğru olup olmadığını belirlemek, diğer bir ifadeyle değişkenler arasındaki ilişkiyi keşfetmek amacıyla işe koyulur. Buradaki temel amaç, olayın akışına müdahale etmeden iki değişken arasındaki ilişkiyi anlamaktır
Bu örnekte iki değişken arasında keşfedici korelasyon araştırılmaktadır.

Eğitim ve psikoloji başta olmak üzere sosyal bilimlerde en sık kullanılan deneysel desenlerden biridir. Bu desenin zayıf deneysel desen başlığı altındaki eşitlenmemiş gruplar öntest-sontest deseninden farkı, deneklerin deney ve kontrol gruplarına yine seçkisiz olarak atanmasıdır. Sontest kontrol gruplu seçkisizdeneysel desende olduğu gibi araştırmacı, yine rastlantısal biçimde seçtiği bir denek havuzundan, deney ve kontrol gruplarına denekleri seçkisiz bir biçimde atar.
Öntest-Sontest Kontrol Gruplu Seçkisiz Desen en güçlü deneysel desendir.

Doğru yanıt Eşitlenmemiş Gruplar Sontest Desenidir. Eşitlenmemiş iki grup olduğunda, bir grup deney diğer grup kontrol olarak belirlenir ve müdahale işlemi deney grubunda uygulanır. Deneysel işlemin tamamlanmasının ardından her iki gruptan bağımlı değişken ile ilgili ölçümler alınır ve deney grubunun ortalaması ile kontrol grubunun ortalaması karşılaştırılır.

Sontest Kontrol Gruplu Seçkisiz Desene daha uygundur. Çünkü belirli değişkenlere göre belirlenen grup içinden rastlantısal seçkisiz atama ile katılımcılar seçiliyor ve yine aynı şekilde iki gruba atanıyorlar. Bu çalışmada sadece son-testten bahsediliyor.

Nedensel karşılaştırma araştırmaları ilişkisel araştırma modelleri bağlamında ele alınsa ve bir ölçüde korelasyonel araştırmalara benzese de her iki araştırma türü arasında çok önemli farklar vardır. Korelasyonel araştırmalarda iki değişken arasında ilişki olması, daha önce de bahsedildiği üzere, o değişkenler arasında bir neden-sonuç ilişkisi olduğunu garantilemez. Nedensel karşılaştırma araştırmalarında ise hangi değişkenin bir diğerini etkilediği, diğer bir ifadeyle hangi değişkenin diğerinin nedeni olduğu belirlenmeye çalışılır.
Bu örnekte nedensel karşılaştırma araştırması söz konusudur. Bu çalışmada üniversite öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin belirtilen değişkenlerden (mezun olunan lise türüne, anne-baba eğitim düzeyine, devam edilen eğitim programına) hangilerine göre değiştiği belirlenmek isteniyor. Başka ifadeyle bu değişkenlerden hangisi veya hangilerinin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini etkilediği anlaşılmak isteniyor.

Tek Grup Sontest Deseni: Bu desende deneysel bir müdahale sonrasında tek bir gruptan bağımlı değişkene ilişkin ölçüm alınır.
Burada eğitim programı bir grup hekime uygulanıyor. Öntest yok, kontrol grubu yok. Sadece son testler var. Bu durumda tek grup son test deneysel desendir.

Sosyal beğenirlik için bireyler ölçme araçlarında gerçek durumlarını yansıtmaktan kaçınabilirler.
Sosyal bilimlerde öz-bildirime dayalı veri toplamada “sosyal beğenirlik” problemi olarak anılan durum, elde edilen verilerin geçerliliği ve güvenilirliği açısından bir tehdittir. Sosyal beğenirlik, katılımcıların öz-bildirimde bulunurken yanıtlarını sosyal normlara uygun olarak vermeleri ve kendilerini normatif olarak olumlu sunmaları durumudur.

Pozitivist paradigmanın temel varsayımları
şunlardır (Pinar, Reynolds, Slattery ve Taubman, 1995 akt. Saban, 2021, s. 324):
• “Aynı koşullarda bulunan insanlar aynı deneyimlere sahiptir.
• Çoğunluğun görüşü gerçeği belirler.
• Bireysel bakış açılarından ziyade genelleme önemlidir.
• İnsanlar amaca ulaşmada araç olarak kullanılabilir.
• Nesnellik mümkündür ve aynı zamanda da normdur.”

Kartopu Örneklemesi
Bu yöntem, temel olarak, araştırmacının ilgilendiği olguya ilişkin derinlemesine bilgi elde edebileceği en az bir katılımcıyı belirlemesi ve daha sonra da ondan benzer özellikteki bireyleri tavsiye etmesini istemesi temeline dayanan bir örneklem türünü tanımlamaktadır. Diğer bir anlatımla, katılımcıların belirlenmesi ve araştırmaya dâhil edilmesi süreci, “[Bu konuda] en çok bilgi sahibi olan kişiler kimlerdir? Başka kimlerle görüşmeliyim?” (Patton, 2002, s. 237) gibi sorularla başlayıp, bulunacak başka bireylerle birlikte kartopu misali örneklemdeki katılımcıların zamanla daha da artırılması biçimde devam eder.

Ölçüt Örneklemesi Alanyazında sıklıkla başvurulan bu yöntemde araştırmacı, ilgilendiği olgu bağlamında önceden belirlenmiş özelliklere (ölçütlere) sahip bireyleri katılımcı olarak seçer (örneğin: okuma güçlüğü çeken öğrenciler, öğrenmeye en çok istekli olan öğrenciler, motivasyonu en düşük olan öğrenciler, mesleğe yeni başlayan sosyal hizmet uzmanları ya da aile içi şiddete maruz kalmış çocuklar). Bu tür ölçütler, araştırmacı tarafından çalışmanın başında oluşturulabileceği gibi alanyazındaki başka araştırmacılar tarafından oluşturulan bir ölçüt listesi de kullanılabilir.

Kılavuz biçiminde algılanabilecek bu ölçütler, nitel araştırmacıların kendi çalışmalarını tasarlarken veya başkalarının çalışmalarını değerlendirirken nelere dikkat edilmesi gerektiğini göstermesi bakımından faydalı olabilir. Bu ölçütler aynı zamanda nitel araştırma yaklaşımının sahip olduğu temel özellikleri nitelemesi bakımından da kayda değerdir. Bu bağlamda, Tracy (2010) nitelikli bir nitel araştırma için aşağıdaki sekiz rehber ilkeyi önermiştir. (ss. 107-109)
Özgün Bir Konu
Sağlamlık
Samimiyet
İnandırıcılık
Etki gücü
Önemli Katkı
Etik
Anlamlı Tutarlık

Durum çalışması, olgu ve olaylara herhangi bir müdahalede bulunmadan onları inceleme, anlama ve betimleme amacıyla yürütülmektedir (Akar, 2019). Durum çalışması, belirgin bir olayı veya olaylar dizisini birden fazla veri türü (gözlemler, görüşmeler, dokümanlar) aracılığıyla derinlemesine ve zaman-mekân-bağlam odaklı olarak incelenmesini içerir (Creswell, 2007). Bu desende, araştırmacı incelediği olgu ve olayların “ne” olduğunu, “neden” olduğunu ve katılımcılar tarafından “nasıl” ele alındığını ortaya çıkarmaya çalışır. Durum çalışması, analiz birimi olarak seçilen bir birey, bir topluluk, bir program, bir uygulama, bir etkinlik, bir süreç veya bir kurum hakkında olabilir (Baxter ve Jack, 2008). Bu yönüyle durum çalışması, belirlenen analiz biriminin birden çok veri kaynağına dayanarak ve bağlamsal bir anlayışla derinlemesine incelenmesi, anlaşılması ve betimlenmesi biçiminde tanımlanabilir. (s.110)

Etnografya Kültürel antropoloji olarak da adlandırılan etnografya, araştırmacının katılımcı gözlemlerde bulunmasını ve incelediği kültürü ya da yaşam biçimlerini içeriden biri gözüyle (kültürel üye bakış açısıyla) ele almasını öngörmektedir (Yahşi, 2019). Etnografya için sorulabilecek bazı sorular şunlardır: • Grubun kültürü nedir? • Kültürel üyeler kendi dünyaları hakkında ne tür anlayışlara sahiptir? • Yaşamlarını daha iyi anlamak için kültürel üyeler hakkında ne bilmemiz gerekmektedir? • Kültürel üyeler için önemli olan hususlar nedir? Neden? Bunları nasıl ortaya çıkarabiliriz? Etnografik araştırma, bir sosyal grubun üyelerinin kullandığı dilin incelenerek ve eylemlerinin gözlemlenerek söz konusu grubun kültürel uygulamalarının ortaya çıkarılabileceğini ve anlaşılabileceğini varsayar.

Gömülü teori deseninin temel ilkeleri şunlardır (Charmaz, 2006; Corbin ve Strauss, 1990; Özden, 2019): • Kuramsal duyarlılık (araştırmacının analitik düşünebilme, farklı katılımcılardan elde ettiği verileri ilişkilendirebilme ve veriyi anlamlandırabilme becerilerine sahip olması). • Kuramsal örnekleme (veri toplamada süreklilik, verileri yeni katılımcılarla teyit etme). • Kuramsal doyum (veri tekrarı oluşana dek veri toplamaya devam etme). • Sürekli karşılaştırmalı analiz (birbirine benzeyen verileri aynı kavramsal kategori altında gruplama). • Hatırlatıcı not yazımı (araştırmacının, sürece ilişkin kendisine hitaben hatırlatıcı notlar yazması). • Teori geliştirme (araştırmacının kategoriler arasındaki ilişkileri gösteren bir kavramsal örüntü oluşturması).

LaBoskey (2004), bireysel araştırmanın aşağıdaki beş temel özelliğe sahip olduğunu (olması gerektiğini) öne sürmüştür: • Bireysel araştırma, bireyin kendisi tarafından başlatılır ve birey odaklıdır. Bireysel araştırmanın en belirgin tanımlayıcı özelliği “Kim?” sorusuyla ilgilidir: Araştırmayı yapan ve araştırılan kimdir? Bireysel araştırmalarda benlik, her iki soruya da verilen cevaba karşılık gelmektedir. Diğer bir ifadeyle, bireysel araştırmacılar sadece araştırmayı yapan kişiler değil, aynı zamanda incelenen (araştırmanın konusu olan) kişilerdir. Bu özellik aynı zamanda, bireysel araştırmanın başkalarının eylemlerine yönelik olarak tasarlanamayacağı anlamına da gelmektedir. • Bireysel araştırma, iyileştirme ve geliştirme amaçlıdır. Bireysel araştırmalarda sorulan sorular, eğitimcinin kendi uygulamalarını iyileştirmek için sorduğu ve yanıt aradığı sorulardır. Bireysel araştırmanın itici gücü, uygulamalarımızdaki “eksikliklerden”, yaşadığımız “çelişkilerden”, karşı karşıya olduğumuz “gerilimlerden/ikilemlerden” ya da sahip olduğumuz “önyargılarımızdan” kaynaklanmaktadır. Buradaki temel soru ise “Uygulamalarımı nasıl geliştirebilirim?” sorusudur. • Bireysel araştırma, etkileşimlidir. Bu özellik, bireysel araştırmanın işbirlikli doğasına vurgu yapmaktadır. Bireysel araştırma terimi araştırma pratiğine ilişkin öz-yansıtmacı bir yaklaşım çağrıştırsa da başkalarıyla geçekleştirilen etkileşimler (örneğin, eleştirel arkadaşlık) bireysel araştırmanın önemli bir boyutunu oluşturmaktadır. • Bireysel araştırma, çoklu ve genellikle de nitel yöntemleri kullanır. Bireysel araştırma, doğası gereği nitel bir araştırma yaklaşımıdır çünkü nicel paradigmaya kıyasla nitel paradigma bireysel araştırmanın teorik çerçevesiyle daha uyumludur. Dolayısıyla, bireysel araştırmacıların kendi uygulamalarını incelemek, anlamlandırmak veya değerlendirmek için kullanabilecekleri veri toplama ve analiz yöntemlerinde çeşitlilik olmasına rağmen, bunların çoğu niteldir. • Bireysel araştırmalarda geçerlik, inandırıcılık temellidir. Bireysel araştırmalarda, araştırmacının deneyimleriyle oluşan otorite veya yetkinlik, bilmenin önemli bir yolu olarak ele alınmaktadır. Bu nedenle, bireysel araştırmalarda geçerlik, uygulama örneklerine dayandırılan inandırıcılıkla ilişkilendirilmektedir. Diğer bir anlatımla, bireysel araştırmada geçerlik “öğretim uygulamasına ilişkin örneklerin oluşturulması, test edilmesi, paylaşılması ve yeniden test edilmesi” (LaBoskey, 2004, s. 860) aracılığıyla sağlanmaktadır.

etnografik çalışmalarda:
• Katılımcı gözlemler, bağlama özgü olarak
uzun süreli ve tekrar edici bir yapıda gerçekleştirilir.
• Gerçek ve gerçeğe ilişkin anlamlar ya da
açıklamalar ortamda süregelen iletişim ve
etkileşimlerden üretilir.
• Kültürel üyeler için gizli/örtük olan anlamlar ortaya çıkarılmaya ve birbirleriyle ilişkilendirilerek karşılaştırılmaya çalışılır.
• Bilgilendirici konumunda olan kültürel
üyelerden katılımcı gözlemler ve görüşmeler aracılığıyla ilk elden veriler toplanır.
• Görüşme soruları, katılımcı gözlemler esnasında (sahada) üretilir ve yanıtları daha
önceden belli olmayan “Ne?”, “Nasıl?” ve
“Neden?” gibi soru türlerini kapsar.

Einstein’e göre bilim, her türlü düzenden yoksun duyu verileri (algılar) ile mantıksal olarak düzenli düşünme arasında uygunluk sağlama çabasıdır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Paradigma, dönemin hâkim anlayışı ve yaygın kabul gören toplumsal eğilimlerini ifade eder. Doğru cevap C şıkkıdır.

Durumsallık, sosyal bilimlerdeki bilimsel araştırmalarda sabit bir durumun olmadığını, koşulların değişebilecek bir yapıya sahip olduğunu savunur. Durumsallığın bu tanımı bilimsel araştırma yöntemleri açısından ele alınmalıdır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Nirengi, araştırmaların geçerliliğini ve güvenilirliğini artırmak amacıyla farklı veri kaynakları, yöntemler, teknikler veya teorilerin kullanılmasıyla elde edilen bulguların doğrulanması ve güçlendirilmesi sürecidir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Epistemoloji, episteme ve logos kelimelerinin birleşiminden oluşan, bilgi felsefesi anlamına gelen ve bilginin doğasıyla ilgilenmeyi ifade eder. Doğru cevap A şıkkıdır.

Tamamlayıcılık: Burada amaç, bir yöntemden (nitel veya nicel) elde edilen bulguların artırılması, ayrıntılandırılması ve açıklanmasında diğer yöntemin sonuçlarının kullanılmasıdır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Dönüştürücü dünya görüşü, sosyal adalet ve eşitlik üzerine odaklanan bir araştırma paradigmasıdır. Bu dünya görüşü, genellikle marjinalleştirilmiş veya ezilen grupların deneyimlerini anlama ve bu grupların durumlarını iyileştirmek için sosyal değişim sağlama amacındadır. Doğru cevap B şıkkıdır.

İş kırılım yapıları, bilimsel araştırma ve projelerde karmaşık süreçleri yönetilebilir bileşenlere ayrıştırmak için yararlanılan araçlardır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Veri dönüştürme, nitel ve nicel farklı veri türlerinin çeşitli yöntemlerle birleştirerek homojen bir veri kümesi oluşturulmasıdır. Bilimsel araştırmalarda veri dönüştürme, verilerin istatistiksel analiz için uygun hâle getirilmesini sağlar. Veri dönüştürme, özgün veri kümesini farklı bir yapıya veya format tipine dönüştürerek, analiz ve modelleme süreçlerini daha kolay ve etkili hâle getirir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Veri Sadeleştirme: Nicel ve nitel verilerin boyutunun azaltılması, indirgenmesi. Doğru cevap B şıkkıdır.

Bilgiyi temsil eden ve işlenmeye uygun şekilde kodlanmış olan faktörlerin (sayılar, metinler, semboller, sesler, görüntüler vb.

Anket, belirli bir konu hakkında kişilerin fikirlerini, görüşlerini, tercihlerini, davranışlarını, beklentilerini ve eğilimlerini belirlemek amacıyla seçeneklere dayalı bilgi toplamak için kullanılan araçlardır.

Anketlerin hazırlanmasının kolay olması, büyük örneklem gruplarından hızlıca veri toplama olanağı sunması, yapılandırılmış biçimde olması, özellikle çevrimiçi anketlerin anında veri elde etme gibi üstünlükleri nedeniyle araştırmacılar tarafından sıklıkla kullanılmaktadır. Ancak birçok veri toplama aracında olduğu gibi yanıtlanmış anketlerin düşük dönüş oranına sahip olması, posta veya telefonla veri toplanan anketlerin zaman ve maliyet gerektirmesi, telefonla veri toplanan anketlerin belirli çalışma saatlerine bağlı olması, bazı katılımcıların gerçeği yansıtmayan yanıtlar vermesi ve yüz yüze uygulanan anketlerin uzun zaman alması gibi sınırlılıklar bu yöntemin kullanımını zorlaştırabilir.

Çoktan seçmeli testler: Bir sorunun doğru cevabının, verilen seçeneklerde bulunmasını gerektiren bir test türüdür.

Oranlı Ölçek: Ölçekteki veriler, sıralama, ölçüm ve mutlak sıfır noktası içeren sayısal bilgileri temsil eder. Ölçekteki aralıklar eşittir ve mutlak sıfır noktası vardır. Örneğin, gelir (net aylık gelir), yaş (yaşam süresi), ağırlık (kilogram).

Gözlem herhangi bir ortamda ya da kurumda oluşan davranışları ayrıntılı olarak tanımlamak amacıyla kullanılan bir yöntemdir.

Yapılandırılmamış görüşme katılımcılar arasında serbest formda, önceden belirlenmiş bir soru seti olmaksızın gerçekleşen bir görüşme türüdür.

Bağımlı değişken: Bir araştırma veya analiz sürecinde incelenen veya tahmin edilmeye çalışılan ana değişkendir.

Örneklem: Belirli bir evrenden, belirli kurallara göre seçilmiş ve seçildiği evreni temsil etme gücüne sahip olan evrenin bir alt kümesi.

Basıklık, bir veri setinin dağılımının tepesinin (zirvesinin) ve kuyruklarının (dağılımın uç noktalarının) nasıl meydana geldiğini ölçen istatistiksel bir terimdir.

Sosyal bilimlerin farklı disiplinlerindeki araştırmalar için etik ilke ve kurallar tıp alanındaki öncü
çalışmalara dayanmaktadır

İlk bilimsel araştırmaların temelleri 16. yüzyılda atılmış

II. Dünya
Savaşı’nda insanlığa karşı işlenen suçlar bilimsel
araştırmada etik arayışını tetiklemiş ve etik ilkelerin oluşturulması bakımından bir dönüm noktası
olmuştur

Nuremberg Kodu
(Nuremberg Code) olarak bilinen “informed consent - bilinçli onay” [bilgilendirilmiş onam] ilkesi
tüm bilimsel araştırmalarda en yaygın kullanılan
etik kurallardan birisi olarak tanımlanmış ve daha
sonra pek çok disiplinle ilgili yapılan etik çalışmalarda aynı biçimde yer almıştır (Yıldırım ve Şimşek,
2021).

Helsinki Bildirgesi
öncelikle tıp araştırmaları olmak üzere daha sonra insan katılımcıların olduğu tüm araştırmalarda
yaygın olarak başvurulan “bilgilendirilmiş onam”
uygulamasının temel araştırma etiği kuralı olarak
yaygınlaşmasını sağlamıştır (Yıldırım ve Şimşek,
2021). Sonuç olarak Helsinki Bildirgesi’nin, araştırma etiğine en önemli katkısının bilgilendirilmiş
onam ve sorumlu araştırma geleneğini başlatmış
olmasıdır denilebilir.

Dolayısıyla Milgram İtaat Deneyi araştırma
etiği ile ilgili alanyazında iki farklı amaca hizmet
etmiştir: (1) Aldatıcı psikolojik araştırmaların etiği
ile ilgili tartışmalar için bir mihenk taşı olma ve (2)
araştırma katılımcılarına zarar vermenin kötü bir
örneği olma (Cave ve Holm, 2003’den akt. Saban,
2019, 183).

Deney (The Experiment) adıyla sinema filmi yapılmıştır. Stanford Üniversitesi’nde bir binanın alt
katında cezaevine benzer bir fiziksel ortam yaratan
Zimbardo, deneye katılmayı kabul eden bir grup
erkek üniversite öğrencisini gardiyan ve hükümlü olarak iki gruba ayırmış ve bunlardan rollerine
uygun davranmalarını istemiştir

Mola Yerlerinde Seks Pazarlığı Çalışması hâlen aldatma, bilgilendirilmiş onam ve mahremiyetin ihlali gibi tartışmalı etik konulara örnek teşkil etmeye devam etmektedir.

Etik kurulların kurumsal olarak yapılandırılmasına da tıp alanı öncülük etmiştir

Özellikle Amerika’da etik kurulların kurulmasında 1970’li yıllar başlangıç
sayılmaktadır. Türkiye’de araştırma etik kurulu anlamında ilk kurullar 1986 yılında Hacettepe Üniversitesi
Tıp Fakültesi’nde ve Gülhane Askeri Tıp Fakültesi’nde kurulmuştur (Kurt, 2007).

Çalışmalardan elde edilen sonuçlar kendi başlarına sonuca varılmasına izin verir, ancak daha soyut bir bakış açısıyla incelendiğinde çelişkilidir. Bu açıklama araştırma boşluklarından kanıt boşluğu ile ilişkilidir. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

Mesleki davranış veya uygulamalar araştırma bulgularından sapar veya araştırma kapsamına girmez. Bu açıklama araştırma boşluklarından uygulamalı bilgi boşluğu ile ilişkilidir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Şaşırtıcı, çelişkili ifadelerle başlar, okuyucunun dikkatini çekip farklı bir bakış açısı kazanmasını sağlar. Buna yönelik girişe paradoksal giriş denilir. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

Bir hikâye veya vaka ile başlayıp okuyucunun ilgisini çekerek konuya duygusal bir bağ kurmasını sağlayan girişe anlatı girişi denilir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

Araştırma, yalnızca belirli bir bölge ya da şehirde gerçekleştirildiyse, elde edilen sonuçlar ülkeye genellenmez. Buna yönelik olan sınırlılığa örneklem sınırlılığı denilmektedir. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Girişteki paragrafların sıralaması için çeşitli stratejiler vardır. Bu stratejiler arasında kronolojik düzen, karşılaştırma düzeni, basitten karmaşığa, karmaşıktan basite ve bilinenden bilinmeyene gibi düzenler sayılabilir. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

Etnoğrafik desenler nitel araştırmaya yönelik desenlerden birisidir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Dış yorum ise, bulguların daha geniş bir alanyazın, teori ve diğer çalışmaların sonuçları ile ilişkilendirilmesini, böylece çalışmanın alanındaki mevcut bilgi birikimine katkısının değerlendirilmesini içerir. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

İleriye Dönük Araştırma Önerisi başlığı, araştırmanın mevcut sınırlılıklarına ve bulgularına dayanarak, bilimsel topluluğa, hangi soruların daha derinlemesine incelenmesi gerektiğini ve hangi yeni yolların keşfedilmesinin beklendiğini sunar. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

Çıkarımlar araştırmanın sonuçlarının ve bulgularının geniş anlamda neyi ifade ettiği, bu sonuçların ileride nasıl uygulanabileceği, ne tür etkiler doğurabileceği ve hangi yeni araştırma yollarını açabileceğini ifade eder. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.