İnsan Hakları ve Kamu Özgürlükleri - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
--- ,kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları;.--- deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder.
Boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Temel haklar - Temel hak ve hürriyetler
B
Temel hak ve hürriyetler - Temel haklar
C
Kamu hürriyeti - Temel haklar
D
Kişilik hakları - Vatandaşlık hakları
E
Vatandaşlık hakları - Kişilik hakları
Açıklama:
“Temel haklar”,kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları; “Temel hak ve hürriyetler” deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder.
Doğru seçenek A'dır.
Doğru seçenek A'dır.
Soru 2
--- herkesin, --- ise müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir.
Boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Kişilik hakları - vatandaşlık hakları
B
Vatandaşlık hakları - kişilik hakları
C
Birincil haklar - ikincil haklar
D
İkincil haklar - birincil haklar
E
Temel haklar - temel hak ve hürriyetler
Açıklama:
Birincil veya temel haklar herkesin, ikincil haklar ise (instrumental rights or rights of autonomy) müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir. Doğru seçenek C'dir.
Soru 3
Bu kavram sözlükte “gerçek, sabit ve doğru olmak, gerekmek, bir şeyi gerçekleştir- mek” anlamları yanında, “buyurmak, bir kanunla sabit hâle getirmek; Tanrı veya insanlara karşı ödev, hukuk, imtiyaz” anlamlarına gelmektedir.
Söz edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Söz edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrensellik
B
Hak kavramı
C
Vazgeçilmezlik
D
Mutlaklık
E
Bireye ait olma
Açıklama:
“Hak” kavramı, sözlükte “gerçek, sabit ve doğru olmak, gerekmek, bir şeyi gerçekleştir- mek” anlamları yanında, “buyurmak, bir kanunla sabit hâle getirmek; Tanrı veya insanlara karşı ödev, hukuk, imtiyaz” anlamlarına gelmektedir. “Hak” kelimesi, adalet; adalet veya geleneğin gerektirdiği veya kişiye tanıdığı şey, gerçek ve doğru olan şey- gerçeğe uygunluk” anlamlarında da kullanılmaktadır.
Doğru seçenek B'dir.
Doğru seçenek B'dir.
Soru 4
I. Evrensellik
II. Mutlaklık
III. Vazgeçilmezlik
IV. Koruma
Yukarıdakilerden hangileri insan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan niteliklerdendir?
II. Mutlaklık
III. Vazgeçilmezlik
IV. Koruma
Yukarıdakilerden hangileri insan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan niteliklerdendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
İnsan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan; “evrensellik”, “doğuştan sahip olma”, “toplum öncesi olma”, “mutlaklık”, “vazgeçilmezlik”, “birey hakkı olma”, “çoğunlukla hürriyet hakkı olma”, “temel hak olma”, “esas olarak devlete karşı ileri sürülebilen iddialar niteliğinde olma” gibi kimi niteliklere sahiptir. Doğru seçenek D'dir.
Soru 5
İnsan hakları, temelde devlete karşı ileri sürülen iddialar niteliğindedir. Diğer bir ifadeyle, insan hakları iddialarının muhatabı devlettir. İnsan haklarının esas hedefi kişiyi devlete karşı korumaktır. Aşağıdakilerden hangisi devletin insan haklarıyla ilgili ödevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tanıma
B
Dokunmama
C
Koruma
D
Bireye ait olma
E
Temin-tedarik
Açıklama:
İnsan hakları, temelde devlete karşı ileri sürülen iddialar niteliğindedir. Diğer bir ifa- deyle, insan hakları iddialarının muhatabı devlettir. İnsan haklarının esas hedefi kişiyi devlete karşı korumaktır. Bu çerçevede devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunduğu söylenebilir. Doğru seçenek D'dir.
Soru 6
Devletin görevlerinden birisi de sivil, kamusal ve siyasal alanda insan hakları kullanım- larına karışmamasıdır. İnsanlar, devlet müdahalesinden uzak bir şekilde, kendi dünya görüşleri ve tercihlerine göre kendi hayatlarını düzenleyebilmeli, eğer uygun görüyorlarsa başkalarıyla ortak amaç ve idealleri çerçevesinde, müdahaleden uzak bir şekilde, her türden gönüllü faaliyetler yapabilmelidirler.
Yukardaki açıklamalar devletin insan haklarıyla ilgili hangi ödeviyle ilişkilidir?
Yukardaki açıklamalar devletin insan haklarıyla ilgili hangi ödeviyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Dokunmama
B
Tanıma
C
Koruma
D
Vazgeçilmezlik
E
Bireye ait olma
Açıklama:
Söz konusu ifadeleler dokunmama ile ilgilidir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 7
Kusurları olmaksızın geçimlerini/bakımlarını sağlayamayanlar (sakatlar, yaşlılar, kimsesiz çocuklar) için devlet, toplumun kurumu sıfatıyla gerekli tedbirleri almak ve gerekli kurumları kurmakla yükümlüdür.
Yukarıdaki açıklamalar devletin insan haklarıyla ilgili hangi ödeviyle ilişkilidir?
Yukarıdaki açıklamalar devletin insan haklarıyla ilgili hangi ödeviyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Dokunmama
B
Koruma
C
Tanıma
D
Bireysel aitlik
E
Temin-tedarik
Açıklama:
Kural olarak insan hakları kişilerin devletten kendilerine genel olarak karşılıksız avantaj- lar sağlamasını talep etmeleri hakkını vermemekle birlikte, istisnai durumlarda devletin kişilere bazı temin-tedarik yükümlülükleri olduğu söylenebilir. Kusurları olmaksızın geçimlerini/bakımlarını sağlayamayanlar (sakatlar, yaşlılar, kimsesiz çocuklar) için devlet, toplumun kurumu sıfatıyla gerekli tedbirleri almak ve gerekli kurumları kurmakla yükümlüdür. Doğru seçenek E'dir.
Soru 8
Geleneksel bir yaklaşımla haklar, pozitif haklar ve negatif haklar olmak üzere bir sınıflandırmaya tabi tutulmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi pozitif haklarla ilişkilidir?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı
B
Aile kurma hakkı
C
Adil yargılanma hakkı
D
Sosyal haklar
E
Eşitlik hakkı
Açıklama:
Geleneksel bir yaklaşımla haklar, pozitif haklar ve negatif haklar olmak üzere bir sınıflan- dırmaya tabi tutulmaktadır. Buna göre, negatif haklar, bütünüyle bireyin hakları kullan- masına veya onlardan yararlanmasına devletin müdahale etmemesini gerektiren haklar- dır. Geleneksel bireysel haklar bu şekildedir. Anayasamız bu haklara kişi hak ve ödevleri bölümünde yer vermiştir. Örneğin, bir kimse, yaşama hakkını kullanmak istediğinde, devlete düşen görev, bu kullanıma müdahale etmemektir. Bu haklar kişilere siyasi baskı- dan korunmuş, dokunulmaz, güvenceli bir özel alan sağladıkları için, bunlara “koruyucu haklar” da denilir.
Buna karşılık pozitif haklar; devletin olumlu bir müdahalesinin, bir ediminin söz ko- nusu olması gereken haklardır. Bu tür haklar daha çok ekonomik, sosyal ve kültürel hak- lara tekabül etmektedir.
Doğru seçenek D'dir.
Buna karşılık pozitif haklar; devletin olumlu bir müdahalesinin, bir ediminin söz ko- nusu olması gereken haklardır. Bu tür haklar daha çok ekonomik, sosyal ve kültürel hak- lara tekabül etmektedir.
Doğru seçenek D'dir.
Soru 9
I. Kolektif ve Bireysel Haklar Ayrımı
II. Ulusal Haklar - Uluslararası Haklar Ayrımı
III.Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı
IV. Temel Haklar - Temel Olmayan Haklar Ayrımı
Yukarıdakilerden hangileri insan haklarının sınıflandırılmasında kullanılan hak ayrımlarıdır?
II. Ulusal Haklar - Uluslararası Haklar Ayrımı
III.Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı
IV. Temel Haklar - Temel Olmayan Haklar Ayrımı
Yukarıdakilerden hangileri insan haklarının sınıflandırılmasında kullanılan hak ayrımlarıdır?
Seçenekler
A
I, II, III ve IV
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I ve IV
Açıklama:
Kolektif ve Bireysel Haklar Ayrımı
Temel Haklar - Temel Olmayan Haklar Ayrımı
Negatif Haklar - Pozitif Haklar Ayrımı
Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı
Koruyucu Haklar-İsteme Hakları-Katılma Hakları Ayrımı
Klasik Haklar - Sosyal Haklar Ayrımı
olarak insan hakları sınıflandırılabilir. Doğru seçenek C'dir.
Temel Haklar - Temel Olmayan Haklar Ayrımı
Negatif Haklar - Pozitif Haklar Ayrımı
Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı
Koruyucu Haklar-İsteme Hakları-Katılma Hakları Ayrımı
Klasik Haklar - Sosyal Haklar Ayrımı
olarak insan hakları sınıflandırılabilir. Doğru seçenek C'dir.
Soru 10
Avrupa’ da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay, İngiliz Parla- mentosu tarafından 1689 tarihli Halklar Bildirisi’nin (Bill of Rights) çıkarılmış olmasıdır. Bu bildiri ile adil yargılanma, olağan olmayan cezaya çarptırılmama doğal haklar arasına katılmıştır. Haklar Bildirisi ve Locke’un doğal haklar teorisi, Batı dünyasında büyük etki yaratmıştır. Bunun sonucunda otoriteye karşı bireyin hakları açık bir şekilde 1776 tarihli Virginia Bildirgesi ile kabul edilmiştir. Bu bildirge ile eşit hürriyet ve vazgeçilmez haklar olmak üzere iki ilke düzenlenmişti. Bildirgede, hayat, hürriyet, mülkiyet ve mutluluğu arama hakları “vazgeçilmez haklar” olarak nitelenmişti. Bildirgede ayrıca, din özgürlüğü, hukuk devleti ve adil yargılanma hakkı, kişi özgürlüğü, mülkiyet hakkı gibi haklara yer verilmiştir.
Yukarıdakilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Yukarıdakilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Pozitif hukuka geçiş Avrupa kaynaklıdır.
B
Vatikana mensup din temsilcileri ayrıcalıklıdır.
C
Doğal haklar teorisi ihmal edilen bir teoridir.
D
Avrupada din özgürlüğü kısıtlıdır.
E
İngiliz parlemantosunda alınan kararlar Avrupa'nın yasalarına şekil vermemiştir.
Açıklama:
Pozitif hukuka geçiş avrupa kaynaklı olmuştur. Doğru seçenek A'dır.
Soru 11
Kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif haklar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
temel haklar
B
vatandaşlık hakları
C
kamu hürriyetleri
D
kişilik hakları
E
temel hak ve hürriyetler
Açıklama:
“Temel haklar”, kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları; “Temel hak ve hürriyetler” deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 12
İnsan hakları kapsamında bir hakkın "açıkça tanımlanabilir" olması şartı ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
net bir tanımının olması
B
herkes tarafından aynı şekilde anlaşılması
C
yargısal korunma sağlaması
D
yargılamayı kolaylaştırması
E
kapsamının dar olması
Açıklama:
Açıkça tanımlanabilir olma, insan hakların yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılar. Açıkça tanımlanabilir olma şartının en önemli faydası, yargısal korunma sağlanmasıdır. Bu hakkın hangi makamlar tarafından hayata geçirileceği ve güvence altına alınacağı açık olmalıdır. Sorumlu makam, yükümlülüklerini yerine getirebilmek için gerekli kapasiteye sahip olmalıdır.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 13
Müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade eden haklar hangisidir?
Seçenekler
A
kişilik hakları
B
birincil haklar
C
vatandaşlık hakları
D
ikincil haklar
E
kişi hak ve hürriyetleri
Açıklama:
“Kişilik hakları” (personality rights), herkesin; “vatandaşlık hakları” (citizenship rights) ise sadece vatandaşların; birincil veya temel haklar herkesin, ikincil haklar ise (instrumental rights or rights of autonomy) müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 14
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için gerekli unsurları doğru olarak gösteren seçenek hangisidir?
Seçenekler
A
yetki / sorumluluk / tanınma-saygı gösterilme
B
yetki / arz / sorumluluk
C
yükümlülük / sorumluluk / tanınma
D
özgürlük / sorumluluk / tanınma
E
yetki / talep / tanınma-sayı gösterileme
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi bir insan hakkı niteliği değildir?
Seçenekler
A
evrensellik
B
sonradan sahip olma
C
çoğunlukla hürriyet hakkı olma
D
esas olarak devlete karşı ileri sürülebilen iddialar niteliğinde olma
E
temel hak olma
Açıklama:
İnsan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan; “evrensellik”, “doğuştan sahip olma”, “toplum öncesi olma”, “mutlaklık”, “vazgeçilmezlik”, “birey hakkı olma”, “çoğunlukla hürriyet hakkı olma”, “temel hak olma”, “esas olarak devlete karşı ileri sürülebilen iddialar niteliğinde olma” gibi kimi niteliklere sahiptir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 16
Devletlerin bazılarının uluslararası insan hakları sözleşmelerini imzalamış fakat onaylamamış; bazılarının da henüz imzalamamış ve onaylamamış ise de bunları tasvip ettiğini açıklaması aşağıdakilerden hangisi olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
insan haklarının uluslararası normatif evrenselliği
B
insan haklarının hak sahipliği bakımından evrenselliği
C
insan haklarının tarihsel özgüllüğü bakımından evrenselliği
D
İnsan haklarının bildirimsel evrenselliği
E
insan haklarının siyasi özgüllüğü bakımından evrenselliği
Açıklama:
Dünya devletlerinin birçoğu uluslararası insan hakları sözleşmelerine katılmak suretiyle; bu hakların gereklerini yerine getirmek hususunda uluslararası hukukî yükümlülük altına girmektedirler. Devletlerin bazıları bu sözleşmeleri imzalamış fakat onaylamamış; bazıları da henüz imzalamamış ve onaylamamış ise de bunları tasvip ettiğini açıklamıştır. Buna insan haklarının uluslararası normatif evrenselliği denir.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 17
"İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz" ifadesi insan haklarının hangi niteliğidir?
Seçenekler
A
vazgeçilmezlik
B
doğuştan kazanılma
C
evrensellik
D
bireye ait olma
E
mutlaklık
Açıklama:
Mutlaklık: İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Ancak, insan haklarının varlığı, insanın topluma karşı ödevlerinin varlığına bağlı değildir. Bu nedenle, insan haklarının kapsamı daraltılamaz, pazarlık konusu yapılamaz. İstisnasız tüm insan haklarına saygı gösterilmelidir. İnsan haklarının kullanımı, ancak başka bir insan hakkına tecavüz teşkil etmesi halinde veya bizatihi insan haklarının varlık şartlarını ortadan kaldıran ortamın giderilmesi amacıyla kısıtlanabilir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 18
Özellikle pozitivist görüşü benimseyenlerce kabul edilen ve doğal hukuk görüşünü benimseyenlerce taraf bulan insan hakları sınıflaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif ve Bireysel Haklar Ayrımı
B
Temel Haklar - Temel Olmayan Haklar Ayrımı
C
Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı
D
Negatif Haklar - Pozitif Haklar Ayrımı
E
Koruyucu Haklar-İsteme Hakları-Katılma Hakları Ayrımı
Açıklama:
Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı: Özellikle pozitivist görüşü benimseyenlerce kabul edilen bu sınıflandırmaya göre, yasal haklar, yasama organının çıkardığı yasalarla ortaya konulan ve geçerlik kazanılan haklardır. Buna karşılık, moral haklar, yasal haklardan bağımsız ve onlara öngelen, yasal hakların üstünde ve her zaman geçerli olan haklardır. Moral haklar, özellikle doğal hukuk görüşünü benmseyenler arasında taraf bulmaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi üçüncü kuşak haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı
B
sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı
C
ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı
D
herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı
E
siyasi haklar
Açıklama:
Üçüncü kuşak haklar, yeni ortaya çıkan ve kolektif olarak kullanılan “grup hakları’’dır. “Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı, silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar yer alır.
"Siyasi haklar” ise insan haklarının birinci kuşağını teşkil eder.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
"Siyasi haklar” ise insan haklarının birinci kuşağını teşkil eder.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 20
Adalet bağlamında insan haklarına ilk değinen filozof kimdir?
Seçenekler
A
Aristo
B
Anaksimenes
C
Sokrates
D
Platon
E
Thales
Açıklama:
Antik Yunan Felsefesinde insan haklarına yaklaşımda bir düşünce birliği yoktur. Ne insan haklarına değinen ilk filozof Sokrates’de ne de adalet bağlamında insan haklarına değinen Platon’da, insana insan olarak değer veren, ona devlet içinde ve devlete karşı herhangi bir hak tanıyan düşüncenin izine rastlanmaz.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 21
İnsanın doğası gereği doğuştan sahip olduğu tüm haklara ne ad verilir?
Seçenekler
A
İnsan hakları
B
Kişilik hakları
C
Vatandaşlık hakları
D
Kamu hürriyetleri
E
Temel hak ve hürriyetler
Açıklama:
İnsanın doğası gereği doğuştan sahip olduğu tüm haklar insan hakları adını almaktadır.
Soru 22
İnsan haklarından sadece devlet tarafından tanınmış ve pozitif hukuka geçmiş olan bölümüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Temel hak ve hürriyetler
B
Kişilik hakları
C
Vatandaşlık hakları
D
Kişi hak ve hürriyetleri
E
Klasik hürriyetler
Açıklama:
“Temel hak ve hürriyetler” deyimi, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder.
Soru 23
I. Temel
II. Evrensel
III. Açıkça tanımlanabilir
IV. Kültürel değerlerle uyumlu
Yukarıdakilerden hangileri insan haklarının şartları arasında yer alır?
II. Evrensel
III. Açıkça tanımlanabilir
IV. Kültürel değerlerle uyumlu
Yukarıdakilerden hangileri insan haklarının şartları arasında yer alır?
Seçenekler
A
I ve III
B
I, II, III
C
II, III, IV
D
I, II, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Bir hakkın insan hakkı olarak tanımlanabilmesi için temel olması, evrensel olması ve açıkça tanımlanabilir olması gerekir.
Soru 24
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz olması hangi ilke ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Vazgeçilemez olma
B
Mutlak olma
C
Doğuştan kazanılma
D
Bireye ait olma
E
Evrensel olma
Açıklama:
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Bu durum, insan haklarının mutlak olduğunu ifade eder.
Soru 25
İnsanların, insan haklarına, sırf insan olmaları nedeniyle doğuştan sahip olmaları hangi ilkeye karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Doğuştan kazanılma
B
Mutlaklık
C
Vazgeçilmezlik
D
Bireye ait olma
E
Evrensellik
Açıklama:
İnsanlar, insan haklarına, sırf insan olmaları nedeniyle doğuştan sahip olmaktadırlar. Bu nedenle, insanlar, insan haklarını sözleşmeyle başkalarına devredemeyecekleri gibi, bunlardan vazgeçemezler. Çünkü insan hakları doğrudan doğruya insanın kişiliğine bağlıdır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi devletin insan hakları ile ilgili ödevlerinden değildir?
Seçenekler
A
Tanıma
B
Dokunmama
C
Eğitme
D
Koruma
E
Temin/Tedarik
Açıklama:
Devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunur.
Soru 27
İnsan haklarının dikey etkisi hangi tür ilişkilerde gerçekleşir?
Seçenekler
A
Birey ile kültür arasındaki ilişki
B
Devletlerin kendi aralarındaki ilişki
C
Toplumların kendi aralarındaki ilişki
D
Birey ile devlet arasındaki ilişki
E
Bireylerin kendi aralarındaki ilişki
Açıklama:
Birey ile devlet arasındaki ilişkiye insan haklarının dikey etkisi olarak görülmektedir.
Soru 28
İnsan hakları hukuku ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Olağan rejim koşullarında geçerli normları belirler.
B
Kişilerin temel hak ve hürriyetlerini düzenler.
C
Kamu yaşamında doğru eylemlerin asgari koşullarını söyler.
D
Döneme ve bölgeye göre farklılık gösterebilir.
E
Muamele etme ilkeleri niteliğindedir.
Açıklama:
Evrensellik insan hakları hukukunun temel özelliklerindendir.
Soru 29
“İnsanlar hür ve eşit doğarlar” ifadesi ilk kez hangi belgede yer almıştır?
Seçenekler
A
İngiltere Parlamentosu 1689 tarihli Halklar Bildirisi
B
1948 yılında BM Genel Kurulu İHEB
C
1776 Virginia Bildirgesi
D
1215 Magna Charta Libertatum
E
1789 İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi
Açıklama:
Fransız Devrimi’ni takiben ilan edilen 1789 İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi “insanlar hür ve eşit doğarlar” ifadesiyle başlamaktadır.
Soru 30
İnsan haklarına modern şeklini veren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Immanuel kant
B
Jean-Jacques Rousseau
C
Bertrand Russell
D
Francis Bacon
E
John Locke
Açıklama:
Liberalizmin fikir babası, mülkiyetin kuramcısı, insan haklarına modern şeklini veren Jhon Locke insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunmuştur.
Soru 31
İnsan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel hak ve hürriyetler
B
Kamu hürriyetleri
C
Kişilik hakları
D
Vatandaşlık hakları
E
Temel haklar
Açıklama:
“Temel hak ve hürriyetler” deyimi, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder. Doğru cevap A'dır.
Soru 32
İnsan onurunun korunması, insanca bir yaşam düzeninin kurulması bakımından insan hakları öğretisinden yararlanılması, ilk defa, Avrupa'da hangi yüzyılda gündeme gelmiştir?
Seçenekler
A
16. yüzyıl
B
17. yüzyıl
C
18. yüzyıl
D
19. yüzyıl
E
20. yüzyıl
Açıklama:
İnsan onurunun korunması, insanca bir yaşam düzeninin kurulması bakımından insan hakları öğretisinden yararlanılması, ilk defa, modern çağın başlarında (17. yüzyılda) Avrupa’da gündeme gelmiştir. Bunun temel nedeni, modern devletin ilk kez Batı’da ortaya çıkmış olmasıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 33
Hangi kavram, sözlükte “gerçek, sabit ve doğru olmak, gerekmek, bir şeyi gerçekleştirmek” anlamındadır?
Seçenekler
A
Hukuk
B
Menfaat
C
Hak
D
Ahlak
E
Saygı
Açıklama:
“Hak” kavramı, sözlükte “gerçek, sabit ve doğru olmak, gerekmek, bir şeyi gerçekleştirmek” anlamları yanında, “buyurmak, bir kanunla sabit hâle getirmek; Tanrı veya insanlara karşı ödev, hukuk, imtiyaz” anlamlarına gelmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 34
"İnsan haklarının kaynağı insanın kendi doğasıdır. İnsan hakları olanı değil olması gerekeni gösterir. Bir ülkede insan haklarının uygulanmaması, bu hakların o ülkenin insanları için temel bir geçerlilik olması gerçeğini değiştirmez." görüşüne göre insan haklarıyla ilgili hangi nitelik vurgulanmaktadır?
Seçenekler
A
Vazgeçilmezlik
B
Temel hak olma
C
Doğuştan kazanılma
D
Evrensellik
E
Mutlaklık
Açıklama:
İnsan hakları hak sahipliği bakımından evrenseldir. İnsan haklarının kaynağı insanın kendi doğasıdır. İnsan hakları olanı değil olması gerekeni gösterir. Bir ülkede insan haklarının uygulanmaması, bu hakların o ülkenin insanları için temel bir geçerlilik olması gerçeğini değiştirmez. Doğru cevap D'dir.
Soru 35
1982 Anayasası’nın 61. maddesinde, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle malul ve gazileri, sakatları, yaşlıları, korunmaya muhtaç çocukları korumak ve bu amaçlarla gerekli teşkilatı kurmak veya kurdurmak devlete görev olarak verilmiştir, buna göre devletin insan haklarıyla ilgili hangi ödevi söz konusudur?
Seçenekler
A
Karışma
B
Dokunmama
C
Tanıma
D
Koruma
E
Temin-Tedarik
Açıklama:
Kusurları olmaksızın geçimlerini/bakımlarını sağlayamayanlar (sakatlar, yaşlılar, kimsesiz çocuklar) için devlet, toplumun kurumu sıfatıyla gerekli tedbirleri almak ve gerekli kurumları kurmakla yükümlüdür. Örneğin 1982 Anayasası’nın 61. maddesinde, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle malul ve gazileri, sakatları, yaşlıları, korunmaya muhtaç çocukları korumak ve bu amaçlarla gerekli teşkilatı kurmak veya kurdurmak devlete görev olarak verilmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 36
Yaşama hakkı, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayatın gizliliği, kanun ve hukuk önünde eşitlik hakkı, din ve vicdan hürriyeti gibi haklar ne tür hak kategorisindedir?
Seçenekler
A
Temel haklar
B
Temel olmayan haklar
C
Kolektif haklar
D
Bireysel haklar
E
Yasal haklar
Açıklama:
Temel nitelikteki haklar şunlardır: Yaşama hakkı, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı, işkence, zalimane, insanlık dışı, veya aşağılayıcı muamele veya ceza yasağı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayatın gizliliği, borç nedeniyle hapis yasağı, ceza kanunlarının geriye yürümemesi, kanun ve hukuk önünde eşitlik hakkı, din ve vicdan hürriyeti vb. Doğru cevap A'dır.
Soru 37
Alman Hukukçusu Jellinek’in yaptığı sınıflandırmaya göre haklar kaça ayrılmaktadır?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Hakların pozitif-negatif şeklindeki ayrımı, büyük ölçüde Alman Hukukçusu Jellinek’in yaptığı sınıflandırmaya dayanmaktadır. Jellinek’in ayrımına göre haklar, koruma hakları (pasif statü hakları) isteme hakları (pozitif statü hakları) ve katılma (siyasi haklar) hakları olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi kişisel ve siyasal hakları kapsamaktadır ve asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmayı sağlamaktır?
Seçenekler
A
Yasal haklar
B
Moral haklar
C
Klasik haklar
D
Koruyucu haklar
E
Pozitif haklar
Açıklama:
Klasik Haklar, kişisel ve siyasal hakları kapsamaktadır ve asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmayı sağlamaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 39
Kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlere ne denir?
Seçenekler
A
İsteme hakları
B
Katılma hakları
C
Yasal haklar
D
Koruyucu haklar
E
Moral haklar
Açıklama:
Kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlere “koruyucu haklar’’ denilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 40
Geçtiğimiz yüzyılda sosyal haklara en geniş bir şekilde yer veren ilk anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1919 Weimar Anayasası
B
1920 Estonya Anayasası
C
1920 Çekoslovakya Anayasası
D
1932 Romanya Anayasası
E
1917 Meksika Anayasası
Açıklama:
Geçtiğimiz yüzyılda sosyal haklara en geniş bir şekilde yer veren ilk anayasa 1917 tarihli Meksika Anayasasıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 41
İnsan haklarının en temel kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mesleki topluluk
B
İnsan olma
C
Etnik köken
D
Dini köken
E
Ulusal köken
Açıklama:
İnsan hakları, “insanın insan olmaktan kaynaklanan hakları”dır. İnsan hakkı; “hangi ulusal, etnik, dinî, zümrevî veya mesleki topluluktan olursa olsun, her kişinin yalnızca insan olmak itibariyle sahip bulunduğu değerdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 42
İnsan haklarının yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Temel haklar
B
Kişilik hakları
C
Kişi hak ve hürriyetleri
D
Vatandaşlık hakları
E
Temel hak ve hürriyetler
Açıklama:
“Temel haklar”, kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları; “Temel hak ve hürriyetler” deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder. Bu nedenle, temel hak ve hürriyetler, insan hakları kavramına oranla daha dar bir kavramdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 43
İnsan hakları şartlarının hangisi yasal korunma sağlama yönü en güçlü olandır?
Seçenekler
A
Temel olması
B
Açıkça tanımlanabilir olması
C
Evrensel olması
D
Doğuştan kazanılması
E
Bireye ait olması
Açıklama:
Bir hakkında insan hakkı olarak tanımlanabilmesi için üç temel şart bulunmaktadır. Bunlar: temel olması, evrensel olması ve açıkça tanımlanabilir olması. Açıkça tanımlanabilir olmasının ise en önemli faydası yargısal korunma sağlanmasıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 44
- Yetki
- Evrensellik
- Talep
- Tanınma
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir. Evrensellik ise insan haklarının şartlarındandır. Doğru cevap C'dir.
Soru 45
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz olması insan haklarının hangi niteliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Evrensellik
B
Doğuştan kazanılma
C
Mutlaklık
D
Vazgeçilmezlik
E
Bireye ait olma
Açıklama:
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkar edilemez, geçersiz kılınamaz. Bu insan haklarının mutlaklık niteliği ile ilişkilidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 46
"İnsanlar, devlet müdahalesinden uzak bir şekilde, kendi dünya görüşleri ve tercihlerine göre kendi hayatlarını düzenleyebilmelidir." Bu ifade devletin insan hakları ile ilgili olan hangi ödevini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Tanıma
B
Temin-Tedarik
C
Koruma
D
Vazgeçilmezlik
E
Dokunmama
Açıklama:
Devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunduğu söylenebilir. Dokunmama ödevi; insanların devlet müdahalesinden uzak bir şekilde, kendi dünya görüşleri ve tercihlerine göre kendi hayatlarını düzenleyebilme, eğer uygun görüyorlarsa başkalarıyla ortak amaç ve idealleri çerçevesinde, müdahaleden uzak bir şekilde, her türden gönüllü faaliyetler yapabilmelerini kapsar. Doğru cevap E'dir.
Soru 47
Bireylerin grev yapması hangi haklara örnek olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Bireysel hak
B
Temel hak
C
Negatif hak
D
Kolektif hak
E
Yasal hak
Açıklama:
Kullanım şekilleri bakımından insan hakları bireysel ve kolektif haklar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Bireysel haklar, her bir bireyin başkasının katılımına gerek duymaksızın kullanabileceği haklardır. Kolektif haklar ise ancak bir topluluk halinde kullanabilen haklardır. Dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü, grev hakları gibi. Doğru cevap D'dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi temel haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Özel hayatın gizliliği
B
Din ve vicdan hürriyeti
C
Yaşam hakkı
D
Gösteri yürüyüşü yapma
E
Maddi varlığını koruma
Açıklama:
Temel haklar-temel olmayan haklar ayrımına göre, uluslararası hukuk alanında dile getirildikleri anlaşmalara göre, taraf oldukları devletler tarafından aykırı davranılamayan haklar temel haklar, diğerleri ise temel olmayan haklardır. Bu yaklaşıma göre temel nitelikteki haklar şunlardır: Yaşama hakkı, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı, işkence, zalimane, insanlık dışı, veya aşağılayıcı muamele veya ceza yasağı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayatın gizliliği, borç nedeniyle hapis yasağı, ceza kanunlarının geriye yürümemesi, kanun ve hukuk önünde eşitlik hakkı, din ve vicdan hürriyeti vb. Doğru cevap D'dir.
Soru 49
Asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmak olan hak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kolektif haklar
D
Temel haklar
E
Moral haklar
Açıklama:
Klasik Haklar, kişisel ve siyasal hakları kapsamaktadır ve asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmayı sağlamaktır. Doğru cevap A'dır.
Soru 50
1787 Amerikan Anayasası'nın temelini oluşturan düşünceler kim tarafından ortaya atılmıştır?
Seçenekler
A
Pufendorf
B
Grotius
C
Locke
D
Aristo
E
Eflatun
Açıklama:
Locke’un 1689 tarihli insan hakları formülü, 86 yıl sonra 1776 tarihli ve Batılı insan hakları beyannamelerinin ilki sayılan Amerikan Bağımsızlık Beyannamesi’nde aynen tekrarlanmış, liberal anayasacılık çağını açan 1787 tarihli Amerikan Anayasası’nın ruhunu oluşturmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 51
İnsan haklarının sadece devlet tarafından tanınmış ve pozitif hukuka geçmiş olan bölümünü ifade eden kavram aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
İnsan hak ve hürriyetleri
B
Aktif katılma hakkı
C
Pozitif statü hakkı
D
Temel hak ve hürriyetler
E
Anayasa
Açıklama:
İnsan haklarının sadece devlet tarafından tanınmış ve pozitif hukuka geçmiş olan bölümüne temel hak ve hürriyetler adı verilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 52
Kişi hak ve hürriyetleri (civil rights) deyimi.............. Yüzyılda ortaya çıkan ve klasik demokrasiye temel olan bireyci doktrinle ilgilidir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
XVI
B
XVII
C
XVIII
D
IXX
E
XV
Açıklama:
Kişi hak ve hürriyetleri (civil rights) deyimi XVIII Yüzyılda ortaya çıkan ve klasik demokrasiye temel olan bireyci doktrinle ilgilidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 53
İnsan hakların yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin anlaşılabilmesini mümkün kılan şart aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Temel hak
B
Evrensellik
C
Devredilemezlik
D
Açıkça tanımlanabilir olma
E
Değişmezlik
Açıklama:
Açıkça tanımlanabilir olma, insan hakların yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılar. Doğru cevap D'dir.
Soru 54
Her hak, sahibine olumlu ya da olumsuz bir talepte bulunma yetkisi verir. Genellikle "özgürlük hakkı"(I).......................... "talep hakkı"ise(II).................... taleplerin dayanağı olabilir.
Yukarıdaki boşluklara sırası ile aşağıdaki seçeneklerde verilen kavram öbeklerinden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluklara sırası ile aşağıdaki seçeneklerde verilen kavram öbeklerinden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
(I) Olumlu ve olumsuz (II) Negatif
B
(I) Negatif (II) Olumlu ve Olumsuz
C
(I) Olumlu (II) Olumsuz
D
(I) Negatif (II) Olumlu
E
(I) Olumsuz (II) Olumlu
Açıklama:
Her hak, sahibine olumlu ya da olumsuz bir talepte bulunma yetkisi verir. Genellikle "özgürlük hakkı" negatif taleplerin, "talep hakkı" ise hem olumlu hem de olumsuz taleplerin dayanağı olabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 55
I. ve II. Dünya Savaşları"nda milyonlarca insanın hayatını kaybetmesi ve savaş sonrasında yine milyonlarca insanın temel haklarından mahrum bir ortamda yaşamak zorunda kalması, 20.yüzyılda insan haklarının niteliklerinden hangisinin güç kazanmasına yol açmıştır?
Seçenekler
A
Mutlaklık
B
Birey hakkı olma
C
Temel hak olma
D
Evrensellik
E
Vazgeçilmezlik
Açıklama:
İnsan haklarının evrenselliği iddiası, özellikle 20. yüzyılda büyük güç kazanmıştır. Bunun iki nedeni olduğu söylenebilir: İlki, I. ve II. Dünya Savaşları’nda milyonlarca insanın hayatını kaybetmesi ve savaş sonrasında yine milyonlarca insanın temel haklarından mahrum bir ortamda yaşamak zorunda kalmasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 56
İnsan haklarının evrenselliği hususunda aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsan hakları normatif açıdan bağlı bulunduğu devletin pozitif hukuk normlarına tabidir
B
İnsan hakları hak sahipliği açısından evrenseldir
C
İnsan hakları tarihsel özgünlüğü açısından evrenseldir
D
İnsan hakları diğer devletler, toplumlar ve uluslararası örgütler nezdinde de saygınlığın ve meşruiyetin belirleyicisi olarak görülmektedir
E
İnsan ahlaki açıdan evrenseldir
Açıklama:
İnsan hakları normatif açıdan evrenseldir. Doğru cevap A'dır.
Soru 57
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaması onun hangi niteliğinden ileri gelmektedir?
Seçenekler
A
Vazgeçilmezlik
B
Doğuştan kazanılma
C
Bireye ait olma
D
Çoğunlukla hürriyet hakkı olma
E
Mutlaklık
Açıklama:
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz olması ve hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkar edilemez, geçersiz kılınamaz olması onun mutlaklık niteliğinden ileri gelmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 58
Her hak bir hürriyetle bağlantılı bulunduğundan, temel haklar içindeki hürriyetleri diğerlerinden ayırmak için onlara......................demek mümkündür.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki seçeneklerde verilen kavramlardan hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki seçeneklerde verilen kavramlardan hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Kişi hürriyeti
B
Kamu hürriyeti
C
Katılım hürriyeti
D
Düşünce hürriyeti
E
Genel hürriyet
Açıklama:
Her hak bir hürriyetle bağlantılı bulunduğundan, temel haklar içindeki hürriyetleri diğerlerinden ayırmak için onlara "kamu hürriyetleri" demek mümkündür. Doğru cevap B'dir.
Soru 59
İnsan hakları açısından "birey ile devlet arasındaki ilişkiye" ne ad verilir?
Seçenekler
A
İnsan haklarının yatay etkisi
B
İnsan haklarının bütünlüğü
C
Hukuken korunma zorunluluğu
D
İnsan haklarının dikey etkisi
E
İnsan haklarının mutlaklığı
Açıklama:
Birey ile devlet arasındaki ilişkiye insan haklarının dikey etkisi denilmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 60
Avrupa" da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Fransız insan ve yurttaş hakları bildirgesi
B
Amerikan yurttaş hakları bildirisi
C
İnsan hakları evrensel beyannamesi
D
İngiliz haklar bildirisi (Bills of Rights)
E
Magna Carta Libertatum
Açıklama:
Avrupa’ da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay, İngiliz Parlamentosu tarafından 1689 tarihli Halklar Bildirisi’nin (Bill of Rights) çıkarılmış olmasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 61
Seçeneklerden hangisi vatandaşların ikincil haklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Hukuki haklar
B
Müzakere yetkisi
C
Sözleşme özgürlüğü
D
Meslek seçme ve değiştirme
E
Girişim özgürlüğü
Açıklama:
“Kişilik hakları” (personality rights), herkesin; “vatandaşlık hakları” (citizenship rights) ise sadece vatandaşların; birincil veya temel haklar herkesin, ikincil haklar ise (instrumental rights or rights of autonomy) müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir.
Soru 62
Ülkenin gelişmişliğine bakılmaksızın insan haklarının herkes için uygulanabilir olması insan haklarının hangi şartına bağlıdır?
Seçenekler
A
Temel hak
B
Evrensellik
C
Açıkça tanımlanabilir olma
D
Müdahale hakkı
E
Mutlaklık
Açıklama:
Evrensellik, ülkenin gelişmişliğine bakılmaksızın insan haklarının herkes için uygulanabilir olmasını gerekli kılar. İnsan hakları evrenseldir çünkü ihtiyaçlar ve kapasitelerle ilgili olarak tüm insanlar için geçerli olan kabullere dayanmakta ve hayatta olan tüm insanlara uygulanabilmektedir.
Soru 63
I. Yetki
II. Evrensellik
III. Talep
IV. Tanınma-saygı gösterilme
V. Mutlaklık
Seçeneklerin hangisinde insan haklarının unsurları bir arada verilmiştir?
II. Evrensellik
III. Talep
IV. Tanınma-saygı gösterilme
V. Mutlaklık
Seçeneklerin hangisinde insan haklarının unsurları bir arada verilmiştir?
Seçenekler
A
II, III ve V
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir.
Soru 64
Seçeneklerden hanginde insan hakları nitelikleri bir arada verilmemiştir?
Seçenekler
A
Evrensellik-Doğuştan sahip olma
B
Toplum öncesi olma-Mutlaklık
C
Vazgeçilmezlik-Mutlaklık
D
Mutlaklık-Koruyuculuk
E
Evrensellik-Temel hak olma
Açıklama:
İnsan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan; “evrensellik”, “doğuştan sahip olma”, “toplum öncesi olma”, “mutlaklık”, “vazgeçilmezlik”, “birey hakkı olma”, “çoğunlukla hürriyet hakkı olma”, “temel hak olma”, “esas olarak devlete karşı ileri sürülebilen iddialar niteliğinde olma” gibi kimi niteliklere sahiptir. Ancak bu niteliklerin, günümüzün “insan hakları” söyleminde dile getirilen hakların tümü için geçerli olduğunu söylemek zordur.
Soru 65
"İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz" ifadesi insan haklarının hangi niteliğidir?
Seçenekler
A
Bireye Ait Olma
B
Vazgeçilmezlik
C
Doğuştan Kazanılma
D
Evrensellik
E
Mutlaklık
Açıklama:
Mutlaklık
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Ancak, insan haklarının varlığı, insanın topluma karşı ödevlerinin varlığına bağlı değildir. Bu nedenle, insan haklarının kapsamı daraltılamaz, pazarlık konusu yapılamaz. İstisnasız tüm insan haklarına saygı gösterilmelidir. İnsan haklarının kullanımı, ancak başka bir insan hakkına tecavüz teşkil etmesi halinde veya bizatihi insan haklarının varlık şartlarını ortadan kaldıran ortamın giderilmesi amacıyla kısıtlanabilir.
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Ancak, insan haklarının varlığı, insanın topluma karşı ödevlerinin varlığına bağlı değildir. Bu nedenle, insan haklarının kapsamı daraltılamaz, pazarlık konusu yapılamaz. İstisnasız tüm insan haklarına saygı gösterilmelidir. İnsan haklarının kullanımı, ancak başka bir insan hakkına tecavüz teşkil etmesi halinde veya bizatihi insan haklarının varlık şartlarını ortadan kaldıran ortamın giderilmesi amacıyla kısıtlanabilir.
Soru 66
Seçeneklerden hangisi devletin insan hakları ile ilgili ödevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Sürdürme
B
Temin/tedarik
C
Koruma
D
Dokunmama
E
Tanıma
Açıklama:
İnsan hakları, temelde devlete karşı ileri sürülen iddialar niteliğindedir. Diğer bir ifadeyle, insan hakları iddialarının muhatabı devlettir. İnsan haklarının esas hedefi kişiyi devlete karşı korumaktır. Bu çerçevede devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunduğu söylenebilir.
Soru 67
Seçeneklerden hangisi kolektif haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Grev hakları
B
Korunma
C
Gösteri yürüyüşü
D
Toplantı
E
Dernek
Açıklama:
Bireysel haklar, her bir bireyin başkasının katılımına gerek duymaksızın kullanabileceği haklardır. Kolektif haklar ise ancak bir topluluk halinde kullanabilen haklardır. Dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü, grev hakları gibi. Kolektif haklarda da hakkın sahibi bizzat kendisidir. Ancak birey bunları tek başına değil bir grup içerisinde ve grup hâlinde kullanabilecektir.
Soru 68
Bütünüyle bireyin hakları kullanmasına veya onlardan yararlanmasına devletin müdahale etmemesini gerektiren haklar hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik Haklar
B
Moral Haklar
C
Negatif Haklar
D
Pozitif Haklar
E
Yasal Haklar
Açıklama:
Geleneksel bir yaklaşımla haklar, pozitif haklar ve negatif haklar olmak üzere bir sınıflandırmaya tabi tutulmaktadır. Buna göre, negatif haklar, bütünüyle bireyin hakları kullanmasına veya onlardan yararlanmasına devletin müdahale etmemesini gerektiren haklardır.
Soru 69
Asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmayı sağlamak olan haklar nedir?
Seçenekler
A
Sosyal Haklar
B
Pozitif Haklar
C
Negatif Haklar
D
Klasik Haklar
E
Yasal Haklar
Açıklama:
Klasik Haklar, kişisel ve siyasal hakları kapsamaktadır ve asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmayı sağlamaktır.
Soru 70
Seçeneklerden hangisi İnsan hakları hukukun inceleme konularından biri değildir?
Seçenekler
A
İnsan haklarının özneleri
B
İnsan haklarıyla korunan hukuki değer
C
İnsan haklarından sorumlu olanlar
D
İdari, hukuki ve cezai yaptırımlar
E
Ahlâkî-kültürel normlar
Açıklama:
İnsan hakları hukukunda, insan haklarının özneleri, insan haklarıyla korunan hukuki değer, insan haklarından sorumlu olanlar ve hakların korunması ve uygulanması sürecinde başlıca hukuki yollar ile idari, hukuki ve cezai yaptırımlar inceleme konusu yapılır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları ifade eder?
Seçenekler
A
Kişilik hakları
B
Temel haklar
C
İnsan hakları
D
Kişi hak ve hürriyetleri
E
Vatandaşlık hakları
Açıklama:
“İnsan hakları” kavramının yerine zaman zaman “temel haklar”, “temel hak ve hürriyetler” ve “kamu hürriyetleri” (public rights) kavramının kullanıldığı görülür. “Temel haklar”, kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları; “Temel hak ve hürriyetler” deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder. Bu nedenle, temel hak ve hürriyetler, insan hakları kavramına oranla daha dar bir kavramdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 72
İnsan haklarının uluslararası bir sorun olarak devletlerin yetkisinin dışına çıkması insan haklarının evrenselliğinin hangi niteliğini gösterir?
Seçenekler
A
Normatif evrensellik
B
Ahlâkî evrensellik
C
Hak sahipliği bakımından evrensellik
D
Tarihsel özgüllüğü bakımından evrensellik
E
Doğuştanlık
Açıklama:
İnsan hakları normatif açıdan evrenseldir. İnsan hakları diğer devletler, toplumlar ve uluslararası örgütler nezdinde de saygınlığın ve meşruiyetin belirleyicisi olarak görülmektedir. Normatif evrenselliğin bir diğer göstergesi de insan haklarının uluslararası bir sorun olarak devletlerin yetkisinin dışına çıkmasıdır. 1993 Viyana Bildirisi ve Eylem Programı’nda belirtildiği gibi: “… bütün insan haklarının korunması ve geliştirilmesi uluslararası toplumun meşru bir sorunudur.” Diğer bir deyişle, insan hakları ihlali olduğu zaman diğer devletlerin müdahale hakkı vardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi, insan haklarının yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılan insan hakları şartlarından biridir?
Seçenekler
A
Yetki
B
Evrensellik
C
Temel hak
D
Tanınma-saygı gösterilme
E
Açıkça tanımlanabilir olma
Açıklama:
Bir hakkın insan hakkı olarak tanımlanabilmesi için temel olması, evrensel olması ve açıkça tanımlanabilir olması gerekir. Açıkça tanımlanabilir olma, insan hakların yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılar. Açıkça tanımlanabilir olma şartının en önemli faydası, yargısal korunma sağlanmasıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 74
"İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz, varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz ve kapsamı daraltılamaz" ifadesi hangi insan hakları niteliğini açıklar?
Seçenekler
A
Temel hak olma
B
Evrensellik
C
Vazgeçilmezlik
D
Doğuştan sahip olma
E
Mutlaklık
Açıklama:
Mutlaklık: İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Ancak, insan haklarının varlığı, insanın topluma karşı ödevlerinin varlığına bağlı değildir. Bu nedenle, insan haklarının kapsamı daraltılamaz, pazarlık konusu yapılamaz. İstisnasız tüm insan haklarına saygı gösterilmelidir. İnsan haklarının kullanımı, ancak başka bir insan hakkına tecavüz teşkil etmesi halinde veya bizatihi insan haklarının varlık şartlarını ortadan kaldıran ortamın giderilmesi amacıyla kısıtlanabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 75
Aşağıdaki hürriyetle ilgili anlayışlardan hangisine göre hürriyet, kişinin bir şeyi yapabilme iktidarıdır?
Seçenekler
A
Rasyonel hürriyet anlayışı
B
Pozitif hürriyet anlayışı
C
İdeal hürriyet anlayışı
D
Negatif hürriyet anlayışı
E
Doğrucu hürriyet anlayışı
Açıklama:
Negatif anlayışa göre, hürriyet kişinin hayatını kendi tercihlerine göre kurma çabalarının -devlet dâhil- başkalarınca keyfi olarak engellenmemesidir. Pozitif hürriyet anlayışına göre ise, hürriyetin asıl anlamı bir şeyi yapabilme iktidarıdır. Kişinin özgür olması için sadece dış engellerle karşılaşmaması yeterli değildir; aynı zamanda istediğini yapabilme iktidarına da sahip olması gerekir. Bu görüşte olanlar özgürlüğü güçle özdeşleştirmektedirler. Doğru cevap B'dir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi devletin insan haklarıyla ilgili ödevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dokunmama
B
Koruma
C
Kazanma
D
Temin
E
Tanıma
Açıklama:
İnsan hakları, temelde devlete karşı ileri sürülen iddialar niteliğindedir. Diğer bir ifadeyle, insan hakları iddialarının muhatabı devlettir. İnsan haklarının esas hedefi kişiyi devlete karşı korumaktır. Bu çerçevede devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunduğu söylenebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 77
Aşağıdaki sınıflandırmalardan hangisi Alman Hukukçusu Jellinek’in yaptığı sınıflandırmaya dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Negatif haklar - Pozitif haklar ayrımı
B
Temel haklar - Temel olmayan haklar ayrımı
C
Klasik haklar - Sosyal haklar ayrımı
D
Yasal haklar - Moral haklar ayrımı
E
Kolektif haklar - Bireysel haklar ayrımı
Açıklama:
Hakların pozitif-negatif şeklindeki ayrımı, büyük ölçüde Alman Hukukçusu Jellinek’in yaptığı sınıflandırmaya dayanmaktadır. Jellinek’in ayrımına göre haklar, koruma hakları (pasif statü hakları) isteme hakları (pozitif statü hakları) ve katılma (siyasi haklar) hakları olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 78
Aşağıdaki haklardan hangisi 3. kuşak haklardan biridir?
Seçenekler
A
Eşitlik hakkı
B
İnanç ve ibadet özgürlüğü
C
Sendika kurma hakkı
D
Barış hakkı
E
Eğitim hakkı
Açıklama:
Fransız hukukçu Karel Vasak tarafından insan hakları üç kuşağa göre sınıflandırılmıştır. Birinci kuşak kişi hakları ve siyasî haklar, ikinci kuşak ekonomik, sosyal ve kültürel haklardır. Üçüncü kuşak haklar, yeni ortaya çıkan ve kolektif olarak kullanılan “grup hakları’’dır. “Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı, silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar yer alır. Doğru cevap D'dir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi orta çağda insan haklarıyla ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Temel hak ve hürriyetler krallar ve halk tarafından karşılıklı olarak tanınmıştır.
B
İnsan hakları, hukuk düzenini ilgilendiren bir konu olarak hukuk alanına girmiştir.
C
Stoisyen filozoflar tarihte ilk defa insan hakları düşüncesini ortaya attılar.
D
Devlet insan haklarını koruyan ve bireyin hizmetinde olan bir kurum olmuştur.
E
Hıristiyanlığın ortaya çıkışı ve feodalizm insan hakları açısından önemli olaylardır.
Açıklama:
Orta çağda iki olay insan hakları açısından önemlidir. Bunlardan biri Hıristiyanlığın ortaya çıkışı, ikincisi de feodalizmdir. Bu dönemde hürriyet, derebeylerin toprakları üzerindeki hürriyetleri olarak anlaşılmıştır. Bundan dolayı bu dönemde temel hak ve hürriyetlerin karşılıklı olarak tanınmasından söz edilemez. Siyasi otorite ile dinsel otoriteyi birbirinden ayırarak insanın vicdanının devletin tahakkümünden kurtarmak isteyen Hıristiyanlık, insanın kişiliğine bağlı bazı haklara sahip bulunduğunu ortaya koymuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 80
Avrupa’da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1215 Magna Charta Libertatum (İngiliz Büyük Şartı)
B
1628 Petition of Rights (İngiliz Halklar Bildirgesi)
C
1689 Bill of Rights (Halklar Bildirisi)
D
1776 tarihli Virginia Bildirgesi
E
1789 İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi
Açıklama:
Avrupa’da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay, 1688 Büyük Devrim’i sonrasında İngiliz Parlamentosu tarafından 1689 tarihli Halklar Bildirisi’nin (Bill of Rights) çıkarılmış olmasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 81
İnsan hakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Seçenekler
A
İnsan hakları, insanın insan olmaktan kaynaklanan haklarıdır.
B
İnsan hakkı her kişinin yalnızca insan olmak itibariyle sahip bulunduğu değeri korumaya dönük eylem potansiyelinin başkalarınca tanınmasını gerektiren en üstün ahlaki iddia veya taleptir.
C
İnsan hakları, hareket noktası olarak toplumu kabul etmektedir.
D
İnsan hakları bireylere insanca bir yaşam sürmeleri için gerekli asgari şartların sağlanmasını amaçlamaktadır.
E
Kavramın merkezinde yer alan “insan” unsurunun bir sonucu olarak bu haklar genellikle evrensel ölçekte tanımlanmakta ve uluslararası düzenlemelere konu olmaktadır.
Açıklama:
İnsan hakları, hareket noktası olarak bireyi kabul etmektedir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 82
Aşağıdaki kavramlardan hangisi insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
temel haklar
B
temel hak ve hürriyetler
C
kamu hürriyetleri
D
kişilik hakları
E
vatandaşlık hakları
Açıklama:
Temel hak ve hürriyetler, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade etmektedir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 83
Aşağıdaki kavramlardan hangisi müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir?
Seçenekler
A
birincil haklar
B
temel haklar
C
vatandaşlık hakları
D
ikincil haklar
E
kamu hürriyetleri
Açıklama:
İkincil haklar, müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir. Doğru yanıt D’dir.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi insan haklarının yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılmaktadır?
Seçenekler
A
açıkça tanımlanabilir olma
B
evrensellik
C
temel hak
D
ikincil hak
E
kamu hürriyeti
Açıklama:
Açıkça tanımlanabilir olma, insan haklarının yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılmaktadır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 85
İnsan hakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Seçenekler
A
İnsan hakları hak sahipliği bakımından evrenseldir.
B
İnsan kaklarının kaynağı insanın kendi doğasıdır.
C
İnsan hakları olanı gösterir.
D
Bir ülkede insan haklarının uygulanmaması, bu hakların o ülkenin insanları için temel bir geçerlilik olması gerçeğini değiştirmez.
E
İnsan hakları kişinin insanca ve onurlu bir yaşam sürmesi için gerekli olan şartlardır.
Açıklama:
İnsan hakları olanı değil olması gerekeni gösterir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 86
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaması, hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıklarının inkar edilemememesi ve geçersiz kılınamaması insan haklarının hangi nitelliğini göstermektedir?
Seçenekler
A
doğuştan kazanılma
B
evrensellik
C
vazgeçilmezlik
D
bireye ait olma
E
mutlaklık
Açıklama:
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaması, hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıklarının inkar edilemememesi ve geçersiz kılınamaması insan haklarının mutlaklığını göstermektedir. Doğru yanıt E’dir.
Soru 87
Hürriyetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Seçenekler
A
Hürriyetler yok edilemezler.
B
Hürriyetler zorunluluklar nedeniyle sınırlanabilirler.
C
Hürriyetler sınırsızdırlar.
D
Hürriyetlerin kaldırılması hürriyeti yoktur.
E
Hürriyetlerden hiç biri, Anayasa’yla tanına hak ve hürriyetlerin yok edilmesini sağlamak amacıyla kullanılamaz.
Açıklama:
Hürriyetler sınırsız değildir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 88
Devlerin hangi görevi insanların, devlet müdahalesinden uzak bir şekilde, kendi dünya görüşleri ve tercihlerine göre kendi hayatlarını düzenleyebilmesine ilişkindir?
Seçenekler
A
tanıma
B
dokunmama
C
koruma
D
temin
E
tedarik
Açıklama:
Dokunmama, insanların devlet müdahalesinden uzak bir şekilde, kendi dünya görüşleri ve tercihlerine göre kendi hayatlarını düzenleyebilmesine ilişkindir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi yasal haklardan bağımsız ve onlara öngelen, yasal hakların üstünde ve her zaman geçerli olan haklardır?
Seçenekler
A
moral haklar
B
yasal haklar
C
doğal haklar
D
pozitif haklar
E
negatif haklar
Açıklama:
Moral haklar, yasal haklardan bağımsız ve onlara öngelen, yasal hakların üstünde ve her zaman geçerli olan haklardır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyılda ekonomik ve sosyal haklara en kapsamlı yer veren 1947 tarihli anayasadır?
Seçenekler
A
İtalyan Anayasası
B
Fransa Anayasası
C
ABD Anayasası
D
Magna Charta
E
Bill of Rights
Açıklama:
İtalyan Anayasası 20. yüzyılda ekonomik ve sosyal haklara en kapsamlı yer veren 1947 tarihli anayasadır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 91
İnsan hakları hareket noktası olarak hangi kavramı kabul etmektedir?
Seçenekler
A
Hak
B
Birey
C
Devlet
D
Yaptırım
E
Özgürlük
Açıklama:
İnsan hakları, hareket noktası olarak bireyi kabul etmekte ve bireylere insanca bir yaşam sürmeleri için gerekli asgari şartların sağlanmasını amaçlamaktadır. Kavramın merkezinde yer alan “insan” unsurunun bir sonucu olarak bu haklar genellikle evrensel ölçekte tanımlanmakta ve uluslararası düzenlemelere konu olmaktadır.
Soru 92
Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Temel haklar hareket edebilen insanın sahip olduğu haklardır.
B
Temel haklar insan haklarından yalnızca anaya- salarca düzenlenmiş olanlardır.
C
Temel haklar, insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif haklardır.
D
Kişilik hakları sadece vatandaşları ilgilendiren haklardır.
E
Temel haklar kamu otoritelerince tanınan ve hukuk eliyle düzenlenen hürriyetleri içerir.
Açıklama:
İnsan hakları” kavramının yerine zaman zaman “temel haklar”, “temel hak ve hürriyetler” ve “kamu hürriyetleri” kavramının kullanıldığı görülür. “Temel haklar”, kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları; “Temel hak ve hürriyetler” deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder. Bu nedenle, temel hak ve hürriyetler, insan hakları kavramına oranla daha dar bir kavramdır. “Kamu hürriyetleri” kavramı, kamu otoritelerince tanınan ve hukuk eliyle düzenlenen hürriyetleri içerir. İnsan haklarının devlet tarafından tanınmış ve pozitif hukuka geçmiş olan bölümünü ifade eden temel hak ve hürriyetler kavramı, “olan” hakları anlatırken, insan hakları “olması gereken” ideal hakları anlatır.
Soru 93
I. Yetki
II. Müeyyide
III. Talep
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için yukardakilerden hangisi veya hangileri olmalıdır?
II. Müeyyide
III. Talep
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için yukardakilerden hangisi veya hangileri olmalıdır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız I
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir.
Soru 94
Hak kavramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hak hem ahlaki hem de hukuki bir kavramdır.
B
İnsan hakkı olarak başkalarına yöneltilebilecek iddiaların niteliği esas itibariyle negatiftir.
C
Hak, bireyin korunmasını isteme konusunda yetkili sayıldığı, hukuken tanınmış menfaattir.
D
İnsan hakları genel olarak hakların özel bir türüdür.
E
İnsan hakkı, niteliği bakımından herhangi bir ahlâkî haktan farklı değildir.
Açıklama:
İnsan hakları şüphesiz bir haktır ama ahlâki anlamda bir haktır. Ayrıca insan hakkı, niteliği bakımından herhangi bir ahlâkî haktan da farklıdır; bu farklılık onun diğer bütün ahlâkî haklardan üstün olmasında kendisi gösterir. Diğer bir deyimle, insan hakları en üstün ahlâkî talepleri ifade ederler.
Soru 95
İnsan doğası, dil, din, köken, cinsiyet gibi ayrımlara göre farklılaşmadığı için, insanın doğasından kaynaklanan haklar, dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın tüm insanlar için aynı olmalıdır.
Yukarıda verilen bu önerme insan haklarının hangi niteliğini tasvir eder?
Yukarıda verilen bu önerme insan haklarının hangi niteliğini tasvir eder?
Seçenekler
A
Mutlaklık
B
Temel hak olma
C
Doğuştan sahip olma
D
Evrensellik
E
Vazgeçilmezlik
Açıklama:
İnsan hakları evrenseldir çünkü ihtiyaçlar ve kapasitelerle ilgili olarak tüm insanlar için geçerli olan kabullere dayanmaktadır ve hayatta olan tüm insanlara uygulanabilmektedir. Bütün insanlar zamana ve mekâna bağlı olmaksızın insan haklarına sahiptirler. Dolayısıyla, insan doğası, dil, din, köken, cinsiyet gibi ayrımlara göre farklılaşmadığı için, insanın doğasından kaynaklanan haklar, dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın tüm insanlar için aynı olmalıdır.
Soru 96
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaması, insan haklarının hangi niteliğinin bir sonucudur?
Seçenekler
A
Doğuştan kazanılma
B
Mutlaklık
C
Vazgeçilmezlik
D
Evrensellik
E
Bireye ait olma
Açıklama:
Mutlaklık ilkesine göre insan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Ancak, insan haklarının varlığı, insanın topluma karşı ödevlerinin varlığına bağlı değildir. Bu nedenle, insan haklarının kapsamı daraltılamaz, pazarlık konusu yapılamaz.
Soru 97
Hürriyet kavramı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Negatif anlayışa göre, hürriyet kişinin hayatını kendi tercihlerine göre kurma çabalarının başkalarınca keyfi olarak engellenmemesidir.
B
Pozitif hürriyet anlayışına göre, hürriyetin asıl anlamı bir şeyi yapabilme iktidarıdır.
C
Genelde, hürriyetler yok edilemezlerse de sınırlandırılabilirler.
D
Hürriyet bir haktır ve hak hürriyetle gerçekleşir; biri olmadın diğeri olmaz.
E
Bazı hürriyetler anayasa ile konulan ve kurulan düzeni ortadan kaldırma yetkisini verebilir.
Açıklama:
“Hürriyetleri kaldırmak hürriyeti yoktur” ilkesi gereğince, anayasalar hiç bir hürriyetin anayasa ile konulan ve kurulan düzeni ortadan kaldırma yetkisini vermediğini açıkça belirtirler. 1961 ve 1982 Anayasaları’nda bu esas benimsenmiştir. Anayasa’nın 14/2. maddesinde, Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiç birinin, Anayasa’yla tanına hak ve hürriyetlerin yok edilmesini sağlamak amacıyla kullanılamayacağı vurgulanmaktadır. Hürriyetler, onu ortadan kaldıracak veya kullanılamaz duruma getirecek derecede sınırlandırılamaz.
Soru 98
İnsan hakları bakımından birey ile devlet arasındaki ilişkiye ne denir?
Seçenekler
A
İnsan haklarının dikey etkisi
B
İnsan haklarının yatay etkisi
C
İnsan haklarını belirleme yetkisi
D
Kamu düzenini koruma yetkisi
E
İnsan haklarının mutlaklığı ilkesi
Açıklama:
İnsan haklarının özel yapısı, hem birey ile devlet ve hem de bireylerin kendi aralarındaki ilişkilerde ortaya çıkabilmektedir. Birey ile devlet arasındaki ilişkiye insan haklarının “dikey etkisi” denilmektedir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi bireysel haklardan birisidir?
Seçenekler
A
Grev hakkı
B
Sendika kurma hakkı
C
Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı
D
Toplu ibadet özgürlüğü
E
Din hürriyeti
Açıklama:
Kullanım şekilleri bakımından insan hakları bireysel ve kolektif haklar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Bireysel haklar, her bir bireyin başkasının katılımına gerek duymaksızın kullanabileceği haklardır. Örneğin, din hürriyeti, vicdan hürriyeti açısından bakıldığında bireysel bir hürriyet iken, dinin topluca yapılması gereken ibadetleri (ibadet hürriyeti) açısından bakıldığında kolektif bir nitelik taşıyabilmektedir.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi ikinci kuşak haklardan birisidir?
Seçenekler
A
Çevre hakkı
B
Çalışma hakkı
C
Hayat hakkı ve kişi dokunulmazlığı
D
Barış hakkı
E
Halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı
Açıklama:
Üçüncü kuşak haklar, yeni ortaya çıkan ve kolektif olarak kullanılan “grup hakları’’dır. “Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı, silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar yer alır. İkinci kuşak haklar ise işçi sınıfı bu dönemde doğmuş ve bu duruma karşı toplumsal muhalefeti oluşturmuştur. Bu muhalefetin hak ve hürriyetler alanındaki en önemli sonucu genel oy hakkının kabul edilmesi yoluyla siyasî hakların genişletilmesi ve sosyal haklardır. Dolayısıyla çalışma hakkı ikinci sınıf haktır.
Soru 101
Temel hak ve hürriyetler neyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları
B
İnsan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını
C
İnsanın insan olmaktan kaynaklanan hakları
D
Temel Haklar
E
Kamu Hürriyetleri
Açıklama:
“Temel hak ve hürriyetler” deyimi, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder.
Soru 102
İnsan haklarının asgari hayat şartlarını konu aldığına işaret eden ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel Hak
B
Evrensellik
C
Açıkça Tanımlanabilir Olma
D
Klasik Hürriyetler
E
Vatandaşlık Hakları
Açıklama:
Temel hak ifadesi, insan haklarının asgari hayat şartlarını konu aldığına işaret eder
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için gereken unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yetki
B
Talep
C
Tanınma
D
Saygı Gösterilme
E
Pozitif Hukuk
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir.
Soru 104
İnsan için var olma ve yaşama imkânı, insan benliğinin bir ayrıcalığı ve ilişkiler hayatına karışan bireyin bedeni, fikrî ve manevi kuvvet ve kabiliyetlerini
kullanıp fiil ve harekette bulunma iktidar ve yetkisi demek olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
kullanıp fiil ve harekette bulunma iktidar ve yetkisi demek olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hukuk
B
Hak
C
Özgürlük
D
Adalet
E
Edim
Açıklama:
İnsan hakları öğretisinde hak, insan için var olma ve yaşama imkânı, insan benliğinin bir ayrıcalığıdır ve ilişkiler hayatına karışan bireyin bedeni, fikrî ve manevi kuvvet ve kabiliyetlerini kullanıp fiil ve harekette bulunma iktidar ve yetkisi demektir
Soru 105
İnsan haklarının evrensel olduğu ve bunun “tartışma konusu” dahi olamayacağı nerede belirtilmiştir?
Seçenekler
A
1993 Dünya İnsan Hakları Konferansı Viyana Bildirgesinde
B
XVIII. Yüzyılda
C
1982 Anayasası’nın 12. maddesinde
D
BM Sözleşmesinde
E
1961 ve 1982 Anayasaları’nda
Açıklama:
1993 Dünya İnsan Hakları Konferansı Viyana Bildirgesi’nde insan haklarının evrensel olduğu ve bunun “tartışma konusu” dahi olamayacağı belirtilmiştir.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi insan hakları'nın niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Vazgeçilmezlik
B
Mutlaklık
C
Evrensellik
D
Doğuştan Kazanılma
E
Anayasaya Dayanma
Açıklama:
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 107
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz oluşu hangi niteliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Vazgeçilmezlik
B
Doğuştan Kazanılma
C
Evrensellik
D
Mutlaklık
E
Bireye Ait Olma
Açıklama:
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve
mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz oluşu mutlaklık ilkesi'nin tanımıdır.
mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz oluşu mutlaklık ilkesi'nin tanımıdır.
Soru 108
Haklar bütünü ne ifade etmektedir?
Seçenekler
A
İnsan hakları temel haklardır; çünkü varlıkları egemenin iradesine bağlı değildir.
B
Ahlaki talepler niteliğinde olan insan hakları özünde siyasi nitelik taşırlar.
C
Bir hak diğer haklarla tamamlanmadığı ya da diğer haklar kendisine
eşlik etmediği sürece eksiktir.
eşlik etmediği sürece eksiktir.
D
Devletin temel görevi insan haklarını korumaktır.
E
İnsan hakları hukuk kuralları tarafından korunmak zorundadır.
Açıklama:
Çeşitli haklar birbirleriyle ilişkili ve bağlantılı olarak bir haklar bütününü oluşturur. Bunun sonucu olarak da bir hak diğer haklarla tamamlanmadığı ya da diğer haklar kendisine eşlik etmediği sürece eksiktir.
Soru 109
Üçüncü kuşak haklar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişi Hakları
B
Siyasi haklar
C
Ekonomik haklar
D
Sosyal ve Kültürel haklar
E
Dayanışma hakları
Açıklama:
Birinci kuşak kişi hakları ve siyasî haklar, ikinci kuşak ekonomik, sosyal ve kültürel haklar ve üçüncü kuşak ise dayanışma haklarıdır.
Soru 110
Avrupa’ da insan haklarının pozitif hukuka geçmesindeki ilk önemli olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1689 tarihli Halklar Bildirisi
B
1776 tarihli Amerikan Bağımsızlık Beyannamesi
C
1789 tarihli Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Beyannamesi
D
Rönesans
E
1215 Magna Carta Libertatum
Açıklama:
Avrupa’ da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay, İngiliz Parlamentosu tarafından 1689 tarihli Halklar Bildirisi’nin (Bill of Rights) çıkarılmış olmasıdır
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi üçüncü kuşak haklardandır?
Seçenekler
A
Barış hakkı
B
Yaşama hakkı
C
Çalışma hakkı
D
Gösteri ve yürüyüş yapma hakkı
E
Dilekçe hakkı
Açıklama:
Üçüncü kuşak haklar, yeni ortaya çıkan ve kolektif olarak kullanılan “grup hakları’’dır.
“Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı,
silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı
çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar
yer alır
“Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı,
silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı
çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar
yer alır
Soru 112
Aşağıdakilerden hangisi birinci kuşak haklar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı
B
Barış hakkı
C
Çevre hakkı
D
Halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı
E
Ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı
Açıklama:
Üçüncü kuşak haklar, yeni ortaya çıkan ve kolektif olarak kullanılan “grup hakları’’dır.
“Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı,
silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı
çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar
yer alır
“Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı,
silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı
çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar
yer alır
Soru 113
İnsan haklarının ikinci kuşağını teşkil eden sosyal, ekonomik ve kültürel haklar uluslararası alana ilk kez hangi belge ile yansımıştır?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
B
Magna Carta Libertatum
C
1789 Fransız İnsan ve Vatandaş Hak Bildirileri
D
Avrupa Sosyal Şartı
E
Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme
Açıklama:
İlk kez İHEB m. 22-27 ile uluslararası alana da yansıyan bu
yeni “sosyal, ekonomik ve kültürel haklar” insan haklarının ikinci kuşağını teşkil eder.
yeni “sosyal, ekonomik ve kültürel haklar” insan haklarının ikinci kuşağını teşkil eder.
Soru 114
I. Temel olması
II. Açıkça tanımlanabilir olması
III. Evrensel olması
IV. Belirli bir kesime tanınmış olması
Yukarıdakilerden hangileri bir hakkı insan hakkı olarak tanımlayabilmenin şartlarındandır?
II. Açıkça tanımlanabilir olması
III. Evrensel olması
IV. Belirli bir kesime tanınmış olması
Yukarıdakilerden hangileri bir hakkı insan hakkı olarak tanımlayabilmenin şartlarındandır?
Seçenekler
A
I,II ve III.
B
I ve II
C
II ve III
D
III ve IV.
E
I,II,III ve IV.
Açıklama:
Bir hakkın insan hakkı olarak tanımlanabilmesi için temel olması, evrensel olması ve açıkça tanımlanabilir olması gerekir.
Soru 115
Hak kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsan hakları kural olarak kişiler lehine pozitif bir durumun tesisini ifade eder.
B
İnsan hakları genel olarak hakların özel bir türüdür.
C
Hak hem ahlaki hem de hukuki bir kavramdır.
D
Her iki alanda da hak, bir kişi, bir kurum veya bir şey üzerindeki gerekçelendirilmiş bir iddia veya talebi ifade eder.
E
İnsan hakları öğretisinde hak, insan için var olma ve yaşama imkânı, insan benliğinin bir ayrıcalığıdır.
Açıklama:
İnsan hakkı olarak, başta siyasî iktidar olmak üzere, başkalarına yöneltilebilecek iddiaların niteliği esas itibariyle negatiftir. İnsan hakları kural olarak kişiler lehine pozitif bir
durumun tesisini değil, kaçınma yükümlülüğü yüklerler. Bunun nedeni, insan haklarının
hürriyetten kaynaklanmasıdır. Çünkü insan hakkı da özünde bir hürriyet hakkıdır.
durumun tesisini değil, kaçınma yükümlülüğü yüklerler. Bunun nedeni, insan haklarının
hürriyetten kaynaklanmasıdır. Çünkü insan hakkı da özünde bir hürriyet hakkıdır.
Soru 116
I. Sonradan kazanılma
II. Mutlaklık
III. Vazgeçilmezlik
IV. Evrensellik
Yukarıda belirtilenlerden hangileri insan haklarının niteliklerindendir?
II. Mutlaklık
III. Vazgeçilmezlik
IV. Evrensellik
Yukarıda belirtilenlerden hangileri insan haklarının niteliklerindendir?
Seçenekler
A
II,III ve IV.
B
III ve IV.
C
I, II,III ve IV.
D
I ve II
E
II ve III.
Açıklama:
İnsan hakları, insanın doğuştan sahip olduğu, doğasından ve niteliğinden kaynaklanan,
kişiliğinden ayrılmaz haklardır. İnsan hakları, varlığı hukukun tanımasına bağlı olan ve
sonradan kazanılan haklardan tamamen farklıdır.
kişiliğinden ayrılmaz haklardır. İnsan hakları, varlığı hukukun tanımasına bağlı olan ve
sonradan kazanılan haklardan tamamen farklıdır.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi yararlanma haklarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Kişi ve konut dokunulmazlığı
B
Sosyal güvenlik hakkı
C
Çalışma hakkı
D
Sendika kurma hakkı
E
Dinlenme hakkı
Açıklama:
Ekonomik ve sosyal hakların çoğunluğunu kapsayan yararlanma hakları, başta sosyal güvenlik,
çalışma, işsizliğe karşı korunma, örgütlenme, sendika kurma, eşit ve adil ücret, dinlenme
ve ücretli tatil hakkı, sağlıklı hayat hakkı, öğrenim hakkı ve kültürel haklardır.
çalışma, işsizliğe karşı korunma, örgütlenme, sendika kurma, eşit ve adil ücret, dinlenme
ve ücretli tatil hakkı, sağlıklı hayat hakkı, öğrenim hakkı ve kültürel haklardır.
Soru 118
Birey ile devlet arasındaki ilişkiye insan haklarının ...... etkisi, bireylerin kendi aralarındaki
ilişkilere ise insan haklarının ...... etkisi denilmektedir.
Yukarıdaki boşluğu uygun şekilde tamamlayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
ilişkilere ise insan haklarının ...... etkisi denilmektedir.
Yukarıdaki boşluğu uygun şekilde tamamlayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dikey-yatay
B
Yatay-dikey
C
Dikey-eşit
D
Doğrudan-dolaylı
E
Dolaylı- doğrudan
Açıklama:
Birey ile devlet arasındaki ilişkiye
insan haklarının dikey etkisi,
bireylerin kendi aralarındaki
ilişkilere ise insan haklarının yatay
etkisi denilmektedir.
insan haklarının dikey etkisi,
bireylerin kendi aralarındaki
ilişkilere ise insan haklarının yatay
etkisi denilmektedir.
Soru 119
I. Dernek kurma hakkı
II. Toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hakkı
III. Konut hakkı
IV. Grev hakkı
Yukarıdakilerden hangisi kolektif haklardandır?
II. Toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hakkı
III. Konut hakkı
IV. Grev hakkı
Yukarıdakilerden hangisi kolektif haklardandır?
Seçenekler
A
I,II ve IV.
B
I, II, III ve IV.
C
III ve IV.
D
II ve IV.
E
I ve IV.
Açıklama:
Kullanım şekilleri bakımından insan hakları bireysel ve kolektif haklar olmak üzere iki
gruba ayrılmaktadır. Bireysel haklar, her bir bireyin başkasının katılımına gerek duymaksızın kullanabileceği haklardır. Kolektif haklar ise ancak bir topluluk halinde kullanabilen
haklardır. Dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü, grev hakları gibi. Kolektif haklarda da
hakkın sahibi bizzat kendisidir. Ancak birey bunları tek başına değil bir grup içerisinde ve
grup hâlinde kullanabilecektir
gruba ayrılmaktadır. Bireysel haklar, her bir bireyin başkasının katılımına gerek duymaksızın kullanabileceği haklardır. Kolektif haklar ise ancak bir topluluk halinde kullanabilen
haklardır. Dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü, grev hakları gibi. Kolektif haklarda da
hakkın sahibi bizzat kendisidir. Ancak birey bunları tek başına değil bir grup içerisinde ve
grup hâlinde kullanabilecektir
Soru 120
Liberalizmin fikir babası, mülkiyetin kuramcısı, insan haklarına modern şeklini veren
ve insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının
hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
ve insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının
hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Locke
B
Hobbes
C
Cicero
D
Rousseau
E
Platon
Açıklama:
Liberalizmin fikir babası, mülkiyetin kuramcısı, insan haklarına modern şeklini veren
Jhon Locke insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının
hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunur.
Jhon Locke insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının
hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunur.
Soru 121
I. Kişiliğine bağlı
II. Dokunulamaz
III. Devredilemez
IV. Vazgeçilemez
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1982 Anayasası'nın 12. maddesinde herkesin sahip olduğu temel hak ve hürriyetler arasında gösterilmektedir?
II. Dokunulamaz
III. Devredilemez
IV. Vazgeçilemez
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1982 Anayasası'nın 12. maddesinde herkesin sahip olduğu temel hak ve hürriyetler arasında gösterilmektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
1982 Anayasası’nın 12. maddesinde, “Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir” denilmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 122
Kişilik hak ve hürriyetleri aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan ilgilidir?
Seçenekler
A
Bireyci doktrin
B
İnsan haklarının şartları
C
Klasik hürriyetler
D
Talep hakkı
E
Yetki
Açıklama:
“Kişi hak ve hürriyetleri” (civil rights) deyimi, XVIII. Yüzyılda ortaya çıkan ve klasik demokrasiye temel olan bireyci doktrinle ilgilidir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 123
I. Yetki
II. Talep
III. Tanınma ve saygı gösterilme
IV. Seçilme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haklarının unsurları arasında yer almaktadır?
II. Talep
III. Tanınma ve saygı gösterilme
IV. Seçilme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haklarının unsurları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi insan haklarının nitelikleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Evrensellik
B
Doğruluk
C
Vazgeçilmezlik
D
Temel hak olma
E
Mutlaklık
Açıklama:
İnsan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan; “evrensellik”, “doğuştan sahip olma”, “toplum öncesi olma”, “mutlaklık”, “vazgeçilmezlik”, “birey hakkı olma”, “çoğunlukla hürriyet hakkı olma”, “temel hak olma”, “esas olarak devlete karşı ileri sürülebilen iddialar niteliğinde olma” gibi kimi niteliklere sahiptir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 125
Viyana Bildirisi ve Eylem Programı aşağıdaki yıllardan hangisinde yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
1993
B
1990
C
1995
D
2000
E
2001
Açıklama:
Viyana Bildirisi ve Eylem Programı 1993 yılında yayımlanmıştır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 126
"İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz." ifadesi insan haklarının hangi niteliğini işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Vazgeçilmezlik
B
Mutlaklık
C
Bireye ait olma
D
Çoğunlukla hürriyet hakkı olma
E
Temel hak olma
Açıklama:
"İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz" ifadesi insan haklarının mutlaklık niteliğini işaret etmektedir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 127
I. Dokunmama
II. Koruma
III. Tanıma
IV. Temin/tedarik
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri devletin insan hakları ile ilgili ödevleri arasında yer almaktadır?
II. Koruma
III. Tanıma
IV. Temin/tedarik
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri devletin insan hakları ile ilgili ödevleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II, III ve IV
D
I ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunduğu söylenebilir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 128
XVII. ve XVIII. yüzyılda doğan birincil kuşak haklar aşağıdaki ülkelerin hangilerinde ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Fransa-Almanya
B
İngiltere-Rusya
C
Amerika-Rusya
D
Fransa-Amerika
E
Almaya-İspanya
Açıklama:
XVII. ve XVIII. yüzyıl Amerikan ve Fransız devrimlerinden doğan birinci kuşak haklar, bu yüzyıllarda doğan “tabiî hukuk doktrini” ile “ferdiyetçi doktrin” klasik hürriyetlerin formüle edilişinin kuramsal temellerini sağlamışlardır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 129
İnsan haklarına ilk kez değinen filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristo
C
Sokrates
D
Kant
E
Hegel
Açıklama:
İnsan haklarına ilk kez değinen filozof, Sokrates'tir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 130
Hakların, dolayısıyla da mülkiyet hakkı kaynağının devlet olmadığını, başlıca etmenin otorite yerine hürriyet olduğunu öne süren filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Kant
C
Locke
D
Mill
E
Camus
Açıklama:
İnsan haklarına modern şeklini veren Jhon Locke insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunur. Locke’un sisteminde otorite değil, fakat hürriyet başlıca yere sahiptir. Locke’da hayat, hürriyet, mülkiyet ve mutluluğu arama hakları iç içedir. Aslında bunları birbirinden ayırmanın imkânı da yoktur. Hakların, dolayısıyla mülkiyet hakkının kaynağı devlet değildir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 131
--- ,kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları;.--- deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder.
Boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Temel haklar - Temel hak ve hürriyetler
B
Temel hak ve hürriyetler - Temel haklar
C
Kamu hürriyeti - Temel haklar
D
Kişilik hakları - Vatandaşlık hakları
E
Vatandaşlık hakları - Kişilik hakları
Açıklama:
“Temel haklar”,kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları; “Temel hak ve hürriyetler” deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder.
Doğru seçenek A'dır.
Doğru seçenek A'dır.
Soru 132
--- herkesin, --- ise müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir.
Boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?
Seçenekler
A
Kişilik hakları - vatandaşlık hakları
B
Vatandaşlık hakları - kişilik hakları
C
Birincil haklar - ikincil haklar
D
İkincil haklar - birincil haklar
E
Temel haklar - temel hak ve hürriyetler
Açıklama:
Birincil veya temel haklar herkesin, ikincil haklar ise (instrumental rights or rights of autonomy) müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir. Doğru seçenek C'dir.
Soru 133
Bu kavram sözlükte “gerçek, sabit ve doğru olmak, gerekmek, bir şeyi gerçekleştir- mek” anlamları yanında, “buyurmak, bir kanunla sabit hâle getirmek; Tanrı veya insanlara karşı ödev, hukuk, imtiyaz” anlamlarına gelmektedir.
Söz edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Söz edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrensellik
B
Hak kavramı
C
Vazgeçilmezlik
D
Mutlaklık
E
Bireye ait olma
Açıklama:
“Hak” kavramı, sözlükte “gerçek, sabit ve doğru olmak, gerekmek, bir şeyi gerçekleştir- mek” anlamları yanında, “buyurmak, bir kanunla sabit hâle getirmek; Tanrı veya insanlara karşı ödev, hukuk, imtiyaz” anlamlarına gelmektedir. “Hak” kelimesi, adalet; adalet veya geleneğin gerektirdiği veya kişiye tanıdığı şey, gerçek ve doğru olan şey- gerçeğe uygunluk” anlamlarında da kullanılmaktadır.
Doğru seçenek B'dir.
Doğru seçenek B'dir.
Soru 134
I. Evrensellik
II. Mutlaklık
III. Vazgeçilmezlik
IV. Koruma
Yukarıdakilerden hangileri insan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan niteliklerdendir?
II. Mutlaklık
III. Vazgeçilmezlik
IV. Koruma
Yukarıdakilerden hangileri insan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan niteliklerdendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
İnsan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan; “evrensellik”, “doğuştan sahip olma”, “toplum öncesi olma”, “mutlaklık”, “vazgeçilmezlik”, “birey hakkı olma”, “çoğunlukla hürriyet hakkı olma”, “temel hak olma”, “esas olarak devlete karşı ileri sürülebilen iddialar niteliğinde olma” gibi kimi niteliklere sahiptir. Doğru seçenek D'dir.
Soru 135
İnsan hakları, temelde devlete karşı ileri sürülen iddialar niteliğindedir. Diğer bir ifadeyle, insan hakları iddialarının muhatabı devlettir. İnsan haklarının esas hedefi kişiyi devlete karşı korumaktır. Aşağıdakilerden hangisi devletin insan haklarıyla ilgili ödevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tanıma
B
Dokunmama
C
Koruma
D
Bireye ait olma
E
Temin-tedarik
Açıklama:
İnsan hakları, temelde devlete karşı ileri sürülen iddialar niteliğindedir. Diğer bir ifa- deyle, insan hakları iddialarının muhatabı devlettir. İnsan haklarının esas hedefi kişiyi devlete karşı korumaktır. Bu çerçevede devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunduğu söylenebilir. Doğru seçenek D'dir.
Soru 136
Devletin görevlerinden birisi de sivil, kamusal ve siyasal alanda insan hakları kullanım- larına karışmamasıdır. İnsanlar, devlet müdahalesinden uzak bir şekilde, kendi dünya görüşleri ve tercihlerine göre kendi hayatlarını düzenleyebilmeli, eğer uygun görüyorlarsa başkalarıyla ortak amaç ve idealleri çerçevesinde, müdahaleden uzak bir şekilde, her türden gönüllü faaliyetler yapabilmelidirler.
Yukardaki açıklamalar devletin insan haklarıyla ilgili hangi ödeviyle ilişkilidir?
Yukardaki açıklamalar devletin insan haklarıyla ilgili hangi ödeviyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Dokunmama
B
Tanıma
C
Koruma
D
Vazgeçilmezlik
E
Bireye ait olma
Açıklama:
Söz konusu ifadeleler dokunmama ile ilgilidir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 137
Kusurları olmaksızın geçimlerini/bakımlarını sağlayamayanlar (sakatlar, yaşlılar, kimsesiz çocuklar) için devlet, toplumun kurumu sıfatıyla gerekli tedbirleri almak ve gerekli kurumları kurmakla yükümlüdür.
Yukarıdaki açıklamalar devletin insan haklarıyla ilgili hangi ödeviyle ilişkilidir?
Yukarıdaki açıklamalar devletin insan haklarıyla ilgili hangi ödeviyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Dokunmama
B
Koruma
C
Tanıma
D
Bireysel aitlik
E
Temin-tedarik
Açıklama:
Kural olarak insan hakları kişilerin devletten kendilerine genel olarak karşılıksız avantaj- lar sağlamasını talep etmeleri hakkını vermemekle birlikte, istisnai durumlarda devletin kişilere bazı temin-tedarik yükümlülükleri olduğu söylenebilir. Kusurları olmaksızın geçimlerini/bakımlarını sağlayamayanlar (sakatlar, yaşlılar, kimsesiz çocuklar) için devlet, toplumun kurumu sıfatıyla gerekli tedbirleri almak ve gerekli kurumları kurmakla yükümlüdür. Doğru seçenek E'dir.
Soru 138
Geleneksel bir yaklaşımla haklar, pozitif haklar ve negatif haklar olmak üzere bir sınıflandırmaya tabi tutulmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi pozitif haklarla ilişkilidir?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı
B
Aile kurma hakkı
C
Adil yargılanma hakkı
D
Sosyal haklar
E
Eşitlik hakkı
Açıklama:
Geleneksel bir yaklaşımla haklar, pozitif haklar ve negatif haklar olmak üzere bir sınıflan- dırmaya tabi tutulmaktadır. Buna göre, negatif haklar, bütünüyle bireyin hakları kullan- masına veya onlardan yararlanmasına devletin müdahale etmemesini gerektiren haklar- dır. Geleneksel bireysel haklar bu şekildedir. Anayasamız bu haklara kişi hak ve ödevleri bölümünde yer vermiştir. Örneğin, bir kimse, yaşama hakkını kullanmak istediğinde, devlete düşen görev, bu kullanıma müdahale etmemektir. Bu haklar kişilere siyasi baskı- dan korunmuş, dokunulmaz, güvenceli bir özel alan sağladıkları için, bunlara “koruyucu haklar” da denilir.
Buna karşılık pozitif haklar; devletin olumlu bir müdahalesinin, bir ediminin söz ko- nusu olması gereken haklardır. Bu tür haklar daha çok ekonomik, sosyal ve kültürel hak- lara tekabül etmektedir.
Doğru seçenek D'dir.
Buna karşılık pozitif haklar; devletin olumlu bir müdahalesinin, bir ediminin söz ko- nusu olması gereken haklardır. Bu tür haklar daha çok ekonomik, sosyal ve kültürel hak- lara tekabül etmektedir.
Doğru seçenek D'dir.
Soru 139
I. Kolektif ve Bireysel Haklar Ayrımı
II. Ulusal Haklar - Uluslararası Haklar Ayrımı
III.Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı
IV. Temel Haklar - Temel Olmayan Haklar Ayrımı
Yukarıdakilerden hangileri insan haklarının sınıflandırılmasında kullanılan hak ayrımlarıdır?
II. Ulusal Haklar - Uluslararası Haklar Ayrımı
III.Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı
IV. Temel Haklar - Temel Olmayan Haklar Ayrımı
Yukarıdakilerden hangileri insan haklarının sınıflandırılmasında kullanılan hak ayrımlarıdır?
Seçenekler
A
I, II, III ve IV
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I ve IV
Açıklama:
Kolektif ve Bireysel Haklar Ayrımı
Temel Haklar - Temel Olmayan Haklar Ayrımı
Negatif Haklar - Pozitif Haklar Ayrımı
Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı
Koruyucu Haklar-İsteme Hakları-Katılma Hakları Ayrımı
Klasik Haklar - Sosyal Haklar Ayrımı
olarak insan hakları sınıflandırılabilir. Doğru seçenek C'dir.
Temel Haklar - Temel Olmayan Haklar Ayrımı
Negatif Haklar - Pozitif Haklar Ayrımı
Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı
Koruyucu Haklar-İsteme Hakları-Katılma Hakları Ayrımı
Klasik Haklar - Sosyal Haklar Ayrımı
olarak insan hakları sınıflandırılabilir. Doğru seçenek C'dir.
Soru 140
Avrupa’ da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay, İngiliz Parla- mentosu tarafından 1689 tarihli Halklar Bildirisi’nin (Bill of Rights) çıkarılmış olmasıdır. Bu bildiri ile adil yargılanma, olağan olmayan cezaya çarptırılmama doğal haklar arasına katılmıştır. Haklar Bildirisi ve Locke’un doğal haklar teorisi, Batı dünyasında büyük etki yaratmıştır. Bunun sonucunda otoriteye karşı bireyin hakları açık bir şekilde 1776 tarihli Virginia Bildirgesi ile kabul edilmiştir. Bu bildirge ile eşit hürriyet ve vazgeçilmez haklar olmak üzere iki ilke düzenlenmişti. Bildirgede, hayat, hürriyet, mülkiyet ve mutluluğu arama hakları “vazgeçilmez haklar” olarak nitelenmişti. Bildirgede ayrıca, din özgürlüğü, hukuk devleti ve adil yargılanma hakkı, kişi özgürlüğü, mülkiyet hakkı gibi haklara yer verilmiştir.
Yukarıdakilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Yukarıdakilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Pozitif hukuka geçiş Avrupa kaynaklıdır.
B
Vatikana mensup din temsilcileri ayrıcalıklıdır.
C
Doğal haklar teorisi ihmal edilen bir teoridir.
D
Avrupada din özgürlüğü kısıtlıdır.
E
İngiliz parlemantosunda alınan kararlar Avrupa'nın yasalarına şekil vermemiştir.
Açıklama:
Pozitif hukuka geçiş avrupa kaynaklı olmuştur. Doğru seçenek A'dır.
Soru 141
Kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif haklar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
temel haklar
B
vatandaşlık hakları
C
kamu hürriyetleri
D
kişilik hakları
E
temel hak ve hürriyetler
Açıklama:
“Temel haklar”, kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları; “Temel hak ve hürriyetler” deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 142
Müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade eden haklar hangisidir?
Seçenekler
A
kişilik hakları
B
birincil haklar
C
vatandaşlık hakları
D
ikincil haklar
E
kişi hak ve hürriyetleri
Açıklama:
“Kişilik hakları” (personality rights), herkesin; “vatandaşlık hakları” (citizenship rights) ise sadece vatandaşların; birincil veya temel haklar herkesin, ikincil haklar ise (instrumental rights or rights of autonomy) müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 143
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için gerekli unsurları doğru olarak gösteren seçenek hangisidir?
Seçenekler
A
yetki / sorumluluk / tanınma-saygı gösterilme
B
yetki / arz / sorumluluk
C
yükümlülük / sorumluluk / tanınma
D
özgürlük / sorumluluk / tanınma
E
yetki / talep / tanınma-sayı gösterilme
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 144
Aşağıdakilerden hangisi bir insan hakkı niteliği değildir?
Seçenekler
A
evrensellik
B
sonradan sahip olma
C
çoğunlukla hürriyet hakkı olma
D
esas olarak devlete karşı ileri sürülebilen iddialar niteliğinde olma
E
temel hak olma
Açıklama:
İnsan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan; “evrensellik”, “doğuştan sahip olma”, “toplum öncesi olma”, “mutlaklık”, “vazgeçilmezlik”, “birey hakkı olma”, “çoğunlukla hürriyet hakkı olma”, “temel hak olma”, “esas olarak devlete karşı ileri sürülebilen iddialar niteliğinde olma” gibi kimi niteliklere sahiptir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 145
Devletlerin bazılarının uluslararası insan hakları sözleşmelerini imzalamış fakat onaylamamış; bazılarının da henüz imzalamamış ve onaylamamış ise de bunları tasvip ettiğini açıklaması aşağıdakilerden hangisi olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
insan haklarının uluslararası normatif evrenselliği
B
insan haklarının hak sahipliği bakımından evrenselliği
C
insan haklarının tarihsel özgüllüğü bakımından evrenselliği
D
İnsan haklarının bildirimsel evrenselliği
E
insan haklarının siyasi özgüllüğü bakımından evrenselliği
Açıklama:
Dünya devletlerinin birçoğu uluslararası insan hakları sözleşmelerine katılmak suretiyle; bu hakların gereklerini yerine getirmek hususunda uluslararası hukukî yükümlülük altına girmektedirler. Devletlerin bazıları bu sözleşmeleri imzalamış fakat onaylamamış; bazıları da henüz imzalamamış ve onaylamamış ise de bunları tasvip ettiğini açıklamıştır. Buna insan haklarının uluslararası normatif evrenselliği denir.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 146
"İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz" ifadesi insan haklarının hangi niteliğidir?
Seçenekler
A
vazgeçilmezlik
B
doğuştan kazanılma
C
evrensellik
D
bireye ait olma
E
mutlaklık
Açıklama:
Mutlaklık: İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Ancak, insan haklarının varlığı, insanın topluma karşı ödevlerinin varlığına bağlı değildir. Bu nedenle, insan haklarının kapsamı daraltılamaz, pazarlık konusu yapılamaz. İstisnasız tüm insan haklarına saygı gösterilmelidir. İnsan haklarının kullanımı, ancak başka bir insan hakkına tecavüz teşkil etmesi halinde veya bizatihi insan haklarının varlık şartlarını ortadan kaldıran ortamın giderilmesi amacıyla kısıtlanabilir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 147
Özellikle pozitivist görüşü benimseyenlerce kabul edilen ve doğal hukuk görüşünü benimseyenlerce taraf bulan insan hakları sınıflaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolektif ve Bireysel Haklar Ayrımı
B
Temel Haklar - Temel Olmayan Haklar Ayrımı
C
Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı
D
Negatif Haklar - Pozitif Haklar Ayrımı
E
Koruyucu Haklar-İsteme Hakları-Katılma Hakları Ayrımı
Açıklama:
Yasal Haklar - Moral Haklar Ayrımı: Özellikle pozitivist görüşü benimseyenlerce kabul edilen bu sınıflandırmaya göre, yasal haklar, yasama organının çıkardığı yasalarla ortaya konulan ve geçerlik kazanılan haklardır. Buna karşılık, moral haklar, yasal haklardan bağımsız ve onlara öngelen, yasal hakların üstünde ve her zaman geçerli olan haklardır. Moral haklar, özellikle doğal hukuk görüşünü benmseyenler arasında taraf bulmaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 148
Aşağıdakilerden hangisi üçüncü kuşak haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı
B
sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı
C
ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı
D
herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı
E
siyasi haklar
Açıklama:
Üçüncü kuşak haklar, yeni ortaya çıkan ve kolektif olarak kullanılan “grup hakları’’dır. “Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı, silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar yer alır.
"Siyasi haklar” ise insan haklarının birinci kuşağını teşkil eder.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
"Siyasi haklar” ise insan haklarının birinci kuşağını teşkil eder.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 149
Adalet bağlamında insan haklarına ilk değinen filozof kimdir?
Seçenekler
A
Aristo
B
Anaksimenes
C
Sokrates
D
Platon
E
Thales
Açıklama:
Antik Yunan Felsefesinde insan haklarına yaklaşımda bir düşünce birliği yoktur. Ne insan haklarına değinen ilk filozof Sokrates’de ne de adalet bağlamında insan haklarına değinen Platon’da, insana insan olarak değer veren, ona devlet içinde ve devlete karşı herhangi bir hak tanıyan düşüncenin izine rastlanmaz.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 150
İnsanın doğası gereği doğuştan sahip olduğu tüm haklara ne ad verilir?
Seçenekler
A
İnsan hakları
B
Kişilik hakları
C
Vatandaşlık hakları
D
Kamu hürriyetleri
E
Temel hak ve hürriyetler
Açıklama:
İnsanın doğası gereği doğuştan sahip olduğu tüm haklar insan hakları adını almaktadır.
Soru 151
İnsan haklarından sadece devlet tarafından tanınmış ve pozitif hukuka geçmiş olan bölümüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Temel hak ve hürriyetler
B
Kişilik hakları
C
Vatandaşlık hakları
D
Kişi hak ve hürriyetleri
E
Klasik hürriyetler
Açıklama:
“Temel hak ve hürriyetler” deyimi, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder.
Soru 152
I. Temel
II. Evrensel
III. Açıkça tanımlanabilir
IV. Kültürel değerlerle uyumlu
Yukarıdakilerden hangileri insan haklarının şartları arasında yer alır?
II. Evrensel
III. Açıkça tanımlanabilir
IV. Kültürel değerlerle uyumlu
Yukarıdakilerden hangileri insan haklarının şartları arasında yer alır?
Seçenekler
A
I ve III
B
I, II, III
C
II, III, IV
D
I, II, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Bir hakkın insan hakkı olarak tanımlanabilmesi için temel olması, evrensel olması ve açıkça tanımlanabilir olması gerekir.
Soru 153
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz olması hangi ilke ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Vazgeçilemez olma
B
Mutlak olma
C
Doğuştan kazanılma
D
Bireye ait olma
E
Evrensel olma
Açıklama:
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Bu durum, insan haklarının mutlak olduğunu ifade eder.
Soru 154
Aşağıdakilerden hangisi devletin insan hakları ile ilgili ödevlerinden değildir?
Seçenekler
A
Tanıma
B
Dokunmama
C
Eğitme
D
Koruma
E
Temin/Tedarik
Açıklama:
Devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunur.
Soru 155
İnsan haklarının dikey etkisi hangi tür ilişkilerde gerçekleşir?
Seçenekler
A
Birey ile kültür arasındaki ilişki
B
Devletlerin kendi aralarındaki ilişki
C
Toplumların kendi aralarındaki ilişki
D
Birey ile devlet arasındaki ilişki
E
Bireylerin kendi aralarındaki ilişki
Açıklama:
Birey ile devlet arasındaki ilişkiye insan haklarının dikey etkisi olarak görülmektedir.
Soru 156
İnsan hakları hukuku ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Olağan rejim koşullarında geçerli normları belirler.
B
Kişilerin temel hak ve hürriyetlerini düzenler.
C
Kamu yaşamında doğru eylemlerin asgari koşullarını söyler.
D
Döneme ve bölgeye göre farklılık gösterebilir.
E
Muamele etme ilkeleri niteliğindedir.
Açıklama:
Evrensellik insan hakları hukukunun temel özelliklerindendir.
Soru 157
“İnsanlar hür ve eşit doğarlar” ifadesi ilk kez hangi belgede yer almıştır?
Seçenekler
A
İngiltere Parlamentosu 1689 tarihli Halklar Bildirisi
B
1948 yılında BM Genel Kurulu İHEB
C
1776 Virginia Bildirgesi
D
1215 Magna Charta Libertatum
E
1789 İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi
Açıklama:
Fransız Devrimi’ni takiben ilan edilen 1789 İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi “insanlar hür ve eşit doğarlar” ifadesiyle başlamaktadır.
Soru 158
İnsan haklarına modern şeklini veren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Immanuel kant
B
Jean-Jacques Rousseau
C
Bertrand Russell
D
Francis Bacon
E
John Locke
Açıklama:
Liberalizmin fikir babası, mülkiyetin kuramcısı, insan haklarına modern şeklini veren Jhon Locke insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunmuştur.
Soru 159
İnsan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel hak ve hürriyetler
B
Kamu hürriyetleri
C
Kişilik hakları
D
Vatandaşlık hakları
E
Temel haklar
Açıklama:
“Temel hak ve hürriyetler” deyimi, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder. Doğru cevap A'dır.
Soru 160
İnsan onurunun korunması, insanca bir yaşam düzeninin kurulması bakımından insan hakları öğretisinden yararlanılması, ilk defa, Avrupa'da hangi yüzyılda gündeme gelmiştir?
Seçenekler
A
16. yüzyıl
B
17. yüzyıl
C
18. yüzyıl
D
19. yüzyıl
E
20. yüzyıl
Açıklama:
İnsan onurunun korunması, insanca bir yaşam düzeninin kurulması bakımından insan hakları öğretisinden yararlanılması, ilk defa, modern çağın başlarında (17. yüzyılda) Avrupa’da gündeme gelmiştir. Bunun temel nedeni, modern devletin ilk kez Batı’da ortaya çıkmış olmasıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 161
Hangi kavram, sözlükte “gerçek, sabit ve doğru olmak, gerekmek, bir şeyi gerçekleştirmek” anlamındadır?
Seçenekler
A
Hukuk
B
Menfaat
C
Hak
D
Ahlak
E
Saygı
Açıklama:
“Hak” kavramı, sözlükte “gerçek, sabit ve doğru olmak, gerekmek, bir şeyi gerçekleştirmek” anlamları yanında, “buyurmak, bir kanunla sabit hâle getirmek; Tanrı veya insanlara karşı ödev, hukuk, imtiyaz” anlamlarına gelmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 162
"İnsan haklarının kaynağı insanın kendi doğasıdır. İnsan hakları olanı değil olması gerekeni gösterir. Bir ülkede insan haklarının uygulanmaması, bu hakların o ülkenin insanları için temel bir geçerlilik olması gerçeğini değiştirmez." görüşüne göre insan haklarıyla ilgili hangi nitelik vurgulanmaktadır?
Seçenekler
A
Vazgeçilmezlik
B
Temel hak olma
C
Doğuştan kazanılma
D
Evrensellik
E
Mutlaklık
Açıklama:
İnsan hakları hak sahipliği bakımından evrenseldir. İnsan haklarının kaynağı insanın kendi doğasıdır. İnsan hakları olanı değil olması gerekeni gösterir. Bir ülkede insan haklarının uygulanmaması, bu hakların o ülkenin insanları için temel bir geçerlilik olması gerçeğini değiştirmez. Doğru cevap D'dir.
Soru 163
1982 Anayasası’nın 61. maddesinde, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle malul ve gazileri, sakatları, yaşlıları, korunmaya muhtaç çocukları korumak ve bu amaçlarla gerekli teşkilatı kurmak veya kurdurmak devlete görev olarak verilmiştir, buna göre devletin insan haklarıyla ilgili hangi ödevi söz konusudur?
Seçenekler
A
Karışma
B
Dokunmama
C
Tanıma
D
Koruma
E
Temin-Tedarik
Açıklama:
Kusurları olmaksızın geçimlerini/bakımlarını sağlayamayanlar (sakatlar, yaşlılar, kimsesiz çocuklar) için devlet, toplumun kurumu sıfatıyla gerekli tedbirleri almak ve gerekli kurumları kurmakla yükümlüdür. Örneğin 1982 Anayasası’nın 61. maddesinde, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle malul ve gazileri, sakatları, yaşlıları, korunmaya muhtaç çocukları korumak ve bu amaçlarla gerekli teşkilatı kurmak veya kurdurmak devlete görev olarak verilmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 164
Yaşama hakkı, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayatın gizliliği, kanun ve hukuk önünde eşitlik hakkı, din ve vicdan hürriyeti gibi haklar ne tür hak kategorisindedir?
Seçenekler
A
Temel haklar
B
Temel olmayan haklar
C
Kolektif haklar
D
Bireysel haklar
E
Yasal haklar
Açıklama:
Temel nitelikteki haklar şunlardır: Yaşama hakkı, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı, işkence, zalimane, insanlık dışı, veya aşağılayıcı muamele veya ceza yasağı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayatın gizliliği, borç nedeniyle hapis yasağı, ceza kanunlarının geriye yürümemesi, kanun ve hukuk önünde eşitlik hakkı, din ve vicdan hürriyeti vb. Doğru cevap A'dır.
Soru 165
Alman Hukukçusu Jellinek’in yaptığı sınıflandırmaya göre haklar kaça ayrılmaktadır?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Hakların pozitif-negatif şeklindeki ayrımı, büyük ölçüde Alman Hukukçusu Jellinek’in yaptığı sınıflandırmaya dayanmaktadır. Jellinek’in ayrımına göre haklar, koruma hakları (pasif statü hakları) isteme hakları (pozitif statü hakları) ve katılma (siyasi haklar) hakları olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 166
Aşağıdakilerden hangisi kişisel ve siyasal hakları kapsamaktadır ve asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmayı sağlamaktır?
Seçenekler
A
Yasal haklar
B
Moral haklar
C
Klasik haklar
D
Koruyucu haklar
E
Pozitif haklar
Açıklama:
Klasik Haklar, kişisel ve siyasal hakları kapsamaktadır ve asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmayı sağlamaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 167
Kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlere ne denir?
Seçenekler
A
İsteme hakları
B
Katılma hakları
C
Yasal haklar
D
Koruyucu haklar
E
Moral haklar
Açıklama:
Kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlere “koruyucu haklar’’ denilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 168
Geçtiğimiz yüzyılda sosyal haklara en geniş bir şekilde yer veren ilk anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1919 Weimar Anayasası
B
1920 Estonya Anayasası
C
1920 Çekoslovakya Anayasası
D
1932 Romanya Anayasası
E
1917 Meksika Anayasası
Açıklama:
Geçtiğimiz yüzyılda sosyal haklara en geniş bir şekilde yer veren ilk anayasa 1917 tarihli Meksika Anayasasıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 169
İnsan haklarının en temel kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mesleki topluluk
B
İnsan olma
C
Etnik köken
D
Dini köken
E
Ulusal köken
Açıklama:
İnsan hakları, “insanın insan olmaktan kaynaklanan hakları”dır. İnsan hakkı; “hangi ulusal, etnik, dinî, zümrevî veya mesleki topluluktan olursa olsun, her kişinin yalnızca insan olmak itibariyle sahip bulunduğu değerdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 170
İnsan haklarının yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Temel haklar
B
Kişilik hakları
C
Kişi hak ve hürriyetleri
D
Vatandaşlık hakları
E
Temel hak ve hürriyetler
Açıklama:
“Temel haklar”, kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları; “Temel hak ve hürriyetler” deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder. Bu nedenle, temel hak ve hürriyetler, insan hakları kavramına oranla daha dar bir kavramdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 171
İnsan hakları şartlarının hangisi yasal korunma sağlama yönü en güçlü olandır?
Seçenekler
A
Temel olması
B
Açıkça tanımlanabilir olması
C
Evrensel olması
D
Doğuştan kazanılması
E
Bireye ait olması
Açıklama:
Bir hakkında insan hakkı olarak tanımlanabilmesi için üç temel şart bulunmaktadır. Bunlar: temel olması, evrensel olması ve açıkça tanımlanabilir olması. Açıkça tanımlanabilir olmasının ise en önemli faydası yargısal korunma sağlanmasıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 172
- Yetki
- Evrensellik
- Talep
- Tanınma
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir. Evrensellik ise insan haklarının şartlarındandır. Doğru cevap C'dir.
Soru 173
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz olması insan haklarının hangi niteliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Evrensellik
B
Doğuştan kazanılma
C
Mutlaklık
D
Vazgeçilmezlik
E
Bireye ait olma
Açıklama:
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkar edilemez, geçersiz kılınamaz. Bu insan haklarının mutlaklık niteliği ile ilişkilidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 174
"İnsanlar, devlet müdahalesinden uzak bir şekilde, kendi dünya görüşleri ve tercihlerine göre kendi hayatlarını düzenleyebilmelidir." Bu ifade devletin insan hakları ile ilgili olan hangi ödevini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Tanıma
B
Temin-Tedarik
C
Koruma
D
Vazgeçilmezlik
E
Dokunmama
Açıklama:
Devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunduğu söylenebilir. Dokunmama ödevi; insanların devlet müdahalesinden uzak bir şekilde, kendi dünya görüşleri ve tercihlerine göre kendi hayatlarını düzenleyebilme, eğer uygun görüyorlarsa başkalarıyla ortak amaç ve idealleri çerçevesinde, müdahaleden uzak bir şekilde, her türden gönüllü faaliyetler yapabilmelerini kapsar. Doğru cevap E'dir.
Soru 175
Bireylerin grev yapması hangi haklara örnek olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Bireysel hak
B
Temel hak
C
Negatif hak
D
Kolektif hak
E
Yasal hak
Açıklama:
Kullanım şekilleri bakımından insan hakları bireysel ve kolektif haklar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Bireysel haklar, her bir bireyin başkasının katılımına gerek duymaksızın kullanabileceği haklardır. Kolektif haklar ise ancak bir topluluk halinde kullanabilen haklardır. Dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü, grev hakları gibi. Doğru cevap D'dir.
Soru 176
Aşağıdakilerden hangisi temel haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Özel hayatın gizliliği
B
Din ve vicdan hürriyeti
C
Yaşam hakkı
D
Gösteri yürüyüşü yapma
E
Maddi varlığını koruma
Açıklama:
Temel haklar-temel olmayan haklar ayrımına göre, uluslararası hukuk alanında dile getirildikleri anlaşmalara göre, taraf oldukları devletler tarafından aykırı davranılamayan haklar temel haklar, diğerleri ise temel olmayan haklardır. Bu yaklaşıma göre temel nitelikteki haklar şunlardır: Yaşama hakkı, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı, işkence, zalimane, insanlık dışı, veya aşağılayıcı muamele veya ceza yasağı, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayatın gizliliği, borç nedeniyle hapis yasağı, ceza kanunlarının geriye yürümemesi, kanun ve hukuk önünde eşitlik hakkı, din ve vicdan hürriyeti vb. Doğru cevap D'dir.
Soru 177
Asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmak olan hak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kolektif haklar
D
Temel haklar
E
Moral haklar
Açıklama:
Klasik Haklar, kişisel ve siyasal hakları kapsamaktadır ve asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmayı sağlamaktır. Doğru cevap A'dır.
Soru 178
1787 Amerikan Anayasası'nın temelini oluşturan düşünceler kim tarafından ortaya atılmıştır?
Seçenekler
A
Pufendorf
B
Grotius
C
Locke
D
Aristo
E
Eflatun
Açıklama:
Locke’un 1689 tarihli insan hakları formülü, 86 yıl sonra 1776 tarihli ve Batılı insan hakları beyannamelerinin ilki sayılan Amerikan Bağımsızlık Beyannamesi’nde aynen tekrarlanmış, liberal anayasacılık çağını açan 1787 tarihli Amerikan Anayasası’nın ruhunu oluşturmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 179
İnsan haklarının sadece devlet tarafından tanınmış ve pozitif hukuka geçmiş olan bölümünü ifade eden kavram aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
İnsan hak ve hürriyetleri
B
Aktif katılma hakkı
C
Pozitif statü hakkı
D
Temel hak ve hürriyetler
E
Anayasa
Açıklama:
İnsan haklarının sadece devlet tarafından tanınmış ve pozitif hukuka geçmiş olan bölümüne temel hak ve hürriyetler adı verilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 180
Kişi hak ve hürriyetleri (civil rights) deyimi.............. Yüzyılda ortaya çıkan ve klasik demokrasiye temel olan bireyci doktrinle ilgilidir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
XVI
B
XVII
C
XVIII
D
IXX
E
XV
Açıklama:
Kişi hak ve hürriyetleri (civil rights) deyimi XVIII Yüzyılda ortaya çıkan ve klasik demokrasiye temel olan bireyci doktrinle ilgilidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 181
İnsan hakların yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin anlaşılabilmesini mümkün kılan şart aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Temel hak
B
Evrensellik
C
Devredilemezlik
D
Açıkça tanımlanabilir olma
E
Değişmezlik
Açıklama:
Açıkça tanımlanabilir olma, insan hakların yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılar. Doğru cevap D'dir.
Soru 182
Her hak, sahibine olumlu ya da olumsuz bir talepte bulunma yetkisi verir. Genellikle "özgürlük hakkı"(I).......................... "talep hakkı"ise(II).................... taleplerin dayanağı olabilir.
Yukarıdaki boşluklara sırası ile aşağıdaki seçeneklerde verilen kavram öbeklerinden hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluklara sırası ile aşağıdaki seçeneklerde verilen kavram öbeklerinden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
(I) Olumlu ve olumsuz (II) Negatif
B
(I) Negatif (II) Olumlu ve Olumsuz
C
(I) Olumlu (II) Olumsuz
D
(I) Negatif (II) Olumlu
E
(I) Olumsuz (II) Olumlu
Açıklama:
Her hak, sahibine olumlu ya da olumsuz bir talepte bulunma yetkisi verir. Genellikle "özgürlük hakkı" negatif taleplerin, "talep hakkı" ise hem olumlu hem de olumsuz taleplerin dayanağı olabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 183
I. ve II. Dünya Savaşları"nda milyonlarca insanın hayatını kaybetmesi ve savaş sonrasında yine milyonlarca insanın temel haklarından mahrum bir ortamda yaşamak zorunda kalması, 20.yüzyılda insan haklarının niteliklerinden hangisinin güç kazanmasına yol açmıştır?
Seçenekler
A
Mutlaklık
B
Birey hakkı olma
C
Temel hak olma
D
Evrensellik
E
Vazgeçilmezlik
Açıklama:
İnsan haklarının evrenselliği iddiası, özellikle 20. yüzyılda büyük güç kazanmıştır. Bunun iki nedeni olduğu söylenebilir: İlki, I. ve II. Dünya Savaşları’nda milyonlarca insanın hayatını kaybetmesi ve savaş sonrasında yine milyonlarca insanın temel haklarından mahrum bir ortamda yaşamak zorunda kalmasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 184
İnsan haklarının evrenselliği hususunda aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsan hakları normatif açıdan bağlı bulunduğu devletin pozitif hukuk normlarına tabidir
B
İnsan hakları hak sahipliği açısından evrenseldir
C
İnsan hakları tarihsel özgünlüğü açısından evrenseldir
D
İnsan hakları diğer devletler, toplumlar ve uluslararası örgütler nezdinde de saygınlığın ve meşruiyetin belirleyicisi olarak görülmektedir
E
İnsan ahlaki açıdan evrenseldir
Açıklama:
İnsan hakları normatif açıdan evrenseldir. Doğru cevap A'dır.
Soru 185
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaması onun hangi niteliğinden ileri gelmektedir?
Seçenekler
A
Vazgeçilmezlik
B
Doğuştan kazanılma
C
Bireye ait olma
D
Çoğunlukla hürriyet hakkı olma
E
Mutlaklık
Açıklama:
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz olması ve hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkar edilemez, geçersiz kılınamaz olması onun mutlaklık niteliğinden ileri gelmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 186
Her hak bir hürriyetle bağlantılı bulunduğundan, temel haklar içindeki hürriyetleri diğerlerinden ayırmak için onlara......................demek mümkündür.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki seçeneklerde verilen kavramlardan hangisi getirilmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki seçeneklerde verilen kavramlardan hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Kişi hürriyeti
B
Kamu hürriyeti
C
Katılım hürriyeti
D
Düşünce hürriyeti
E
Genel hürriyet
Açıklama:
Her hak bir hürriyetle bağlantılı bulunduğundan, temel haklar içindeki hürriyetleri diğerlerinden ayırmak için onlara "kamu hürriyetleri" demek mümkündür. Doğru cevap B'dir.
Soru 187
İnsan hakları açısından "birey ile devlet arasındaki ilişkiye" ne ad verilir?
Seçenekler
A
İnsan haklarının yatay etkisi
B
İnsan haklarının bütünlüğü
C
Hukuken korunma zorunluluğu
D
İnsan haklarının dikey etkisi
E
İnsan haklarının mutlaklığı
Açıklama:
Birey ile devlet arasındaki ilişkiye insan haklarının dikey etkisi denilmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 188
Avrupa" da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Fransız insan ve yurttaş hakları bildirgesi
B
Amerikan yurttaş hakları bildirisi
C
İnsan hakları evrensel beyannamesi
D
İngiliz haklar bildirisi (Bills of Rights)
E
Magna Carta Libertatum
Açıklama:
Avrupa’ da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay, İngiliz Parlamentosu tarafından 1689 tarihli Halklar Bildirisi’nin (Bill of Rights) çıkarılmış olmasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 189
Seçeneklerden hangisi vatandaşların ikincil haklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Hukuki haklar
B
Müzakere yetkisi
C
Sözleşme özgürlüğü
D
Meslek seçme ve değiştirme
E
Girişim özgürlüğü
Açıklama:
“Kişilik hakları” (personality rights), herkesin; “vatandaşlık hakları” (citizenship rights) ise sadece vatandaşların; birincil veya temel haklar herkesin, ikincil haklar ise (instrumental rights or rights of autonomy) müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir.
Soru 190
Ülkenin gelişmişliğine bakılmaksızın insan haklarının herkes için uygulanabilir olması insan haklarının hangi şartına bağlıdır?
Seçenekler
A
Temel hak
B
Evrensellik
C
Açıkça tanımlanabilir olma
D
Müdahale hakkı
E
Mutlaklık
Açıklama:
Evrensellik, ülkenin gelişmişliğine bakılmaksızın insan haklarının herkes için uygulanabilir olmasını gerekli kılar. İnsan hakları evrenseldir çünkü ihtiyaçlar ve kapasitelerle ilgili olarak tüm insanlar için geçerli olan kabullere dayanmakta ve hayatta olan tüm insanlara uygulanabilmektedir.
Soru 191
I. Yetki
II. Evrensellik
III. Talep
IV. Tanınma-saygı gösterilme
V. Mutlaklık
Seçeneklerin hangisinde insan haklarının unsurları bir arada verilmiştir?
II. Evrensellik
III. Talep
IV. Tanınma-saygı gösterilme
V. Mutlaklık
Seçeneklerin hangisinde insan haklarının unsurları bir arada verilmiştir?
Seçenekler
A
II, III ve V
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir.
Soru 192
Seçeneklerden hanginde insan hakları nitelikleri bir arada verilmemiştir?
Seçenekler
A
Evrensellik-Doğuştan sahip olma
B
Toplum öncesi olma-Mutlaklık
C
Vazgeçilmezlik-Mutlaklık
D
Mutlaklık-Koruyuculuk
E
Evrensellik-Temel hak olma
Açıklama:
İnsan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan; “evrensellik”, “doğuştan sahip olma”, “toplum öncesi olma”, “mutlaklık”, “vazgeçilmezlik”, “birey hakkı olma”, “çoğunlukla hürriyet hakkı olma”, “temel hak olma”, “esas olarak devlete karşı ileri sürülebilen iddialar niteliğinde olma” gibi kimi niteliklere sahiptir. Ancak bu niteliklerin, günümüzün “insan hakları” söyleminde dile getirilen hakların tümü için geçerli olduğunu söylemek zordur.
Soru 193
"İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz" ifadesi insan haklarının hangi niteliğidir?
Seçenekler
A
Bireye Ait Olma
B
Vazgeçilmezlik
C
Doğuştan Kazanılma
D
Evrensellik
E
Mutlaklık
Açıklama:
Mutlaklık
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Ancak, insan haklarının varlığı, insanın topluma karşı ödevlerinin varlığına bağlı değildir. Bu nedenle, insan haklarının kapsamı daraltılamaz, pazarlık konusu yapılamaz. İstisnasız tüm insan haklarına saygı gösterilmelidir. İnsan haklarının kullanımı, ancak başka bir insan hakkına tecavüz teşkil etmesi halinde veya bizatihi insan haklarının varlık şartlarını ortadan kaldıran ortamın giderilmesi amacıyla kısıtlanabilir.
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Ancak, insan haklarının varlığı, insanın topluma karşı ödevlerinin varlığına bağlı değildir. Bu nedenle, insan haklarının kapsamı daraltılamaz, pazarlık konusu yapılamaz. İstisnasız tüm insan haklarına saygı gösterilmelidir. İnsan haklarının kullanımı, ancak başka bir insan hakkına tecavüz teşkil etmesi halinde veya bizatihi insan haklarının varlık şartlarını ortadan kaldıran ortamın giderilmesi amacıyla kısıtlanabilir.
Soru 194
Seçeneklerden hangisi devletin insan hakları ile ilgili ödevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Sürdürme
B
Temin/tedarik
C
Koruma
D
Dokunmama
E
Tanıma
Açıklama:
İnsan hakları, temelde devlete karşı ileri sürülen iddialar niteliğindedir. Diğer bir ifadeyle, insan hakları iddialarının muhatabı devlettir. İnsan haklarının esas hedefi kişiyi devlete karşı korumaktır. Bu çerçevede devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunduğu söylenebilir.
Soru 195
Seçeneklerden hangisi kolektif haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Grev hakları
B
Korunma
C
Gösteri yürüyüşü
D
Toplantı
E
Dernek
Açıklama:
Bireysel haklar, her bir bireyin başkasının katılımına gerek duymaksızın kullanabileceği haklardır. Kolektif haklar ise ancak bir topluluk halinde kullanabilen haklardır. Dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü, grev hakları gibi. Kolektif haklarda da hakkın sahibi bizzat kendisidir. Ancak birey bunları tek başına değil bir grup içerisinde ve grup hâlinde kullanabilecektir.
Soru 196
Bütünüyle bireyin hakları kullanmasına veya onlardan yararlanmasına devletin müdahale etmemesini gerektiren haklar hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik Haklar
B
Moral Haklar
C
Negatif Haklar
D
Pozitif Haklar
E
Yasal Haklar
Açıklama:
Geleneksel bir yaklaşımla haklar, pozitif haklar ve negatif haklar olmak üzere bir sınıflandırmaya tabi tutulmaktadır. Buna göre, negatif haklar, bütünüyle bireyin hakları kullanmasına veya onlardan yararlanmasına devletin müdahale etmemesini gerektiren haklardır.
Soru 197
Asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmayı sağlamak olan haklar nedir?
Seçenekler
A
Sosyal Haklar
B
Pozitif Haklar
C
Negatif Haklar
D
Klasik Haklar
E
Yasal Haklar
Açıklama:
Klasik Haklar, kişisel ve siyasal hakları kapsamaktadır ve asıl amacı birey karşısında devletin gücünü sınırlandırmayı sağlamaktır.
Soru 198
Seçeneklerden hangisi İnsan hakları hukukun inceleme konularından biri değildir?
Seçenekler
A
İnsan haklarının özneleri
B
İnsan haklarıyla korunan hukuki değer
C
İnsan haklarından sorumlu olanlar
D
İdari, hukuki ve cezai yaptırımlar
E
Ahlâkî-kültürel normlar
Açıklama:
İnsan hakları hukukunda, insan haklarının özneleri, insan haklarıyla korunan hukuki değer, insan haklarından sorumlu olanlar ve hakların korunması ve uygulanması sürecinde başlıca hukuki yollar ile idari, hukuki ve cezai yaptırımlar inceleme konusu yapılır.
Soru 199
Aşağıdakilerden hangisi kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları ifade eder?
Seçenekler
A
Kişilik hakları
B
Temel haklar
C
İnsan hakları
D
Kişi hak ve hürriyetleri
E
Vatandaşlık hakları
Açıklama:
“İnsan hakları” kavramının yerine zaman zaman “temel haklar”, “temel hak ve hürriyetler” ve “kamu hürriyetleri” (public rights) kavramının kullanıldığı görülür. “Temel haklar”, kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları; “Temel hak ve hürriyetler” deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder. Bu nedenle, temel hak ve hürriyetler, insan hakları kavramına oranla daha dar bir kavramdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 200
İnsan haklarının uluslararası bir sorun olarak devletlerin yetkisinin dışına çıkması insan haklarının evrenselliğinin hangi niteliğini gösterir?
Seçenekler
A
Normatif evrensellik
B
Ahlâkî evrensellik
C
Hak sahipliği bakımından evrensellik
D
Tarihsel özgüllüğü bakımından evrensellik
E
Doğuştanlık
Açıklama:
İnsan hakları normatif açıdan evrenseldir. İnsan hakları diğer devletler, toplumlar ve uluslararası örgütler nezdinde de saygınlığın ve meşruiyetin belirleyicisi olarak görülmektedir. Normatif evrenselliğin bir diğer göstergesi de insan haklarının uluslararası bir sorun olarak devletlerin yetkisinin dışına çıkmasıdır. 1993 Viyana Bildirisi ve Eylem Programı’nda belirtildiği gibi: “… bütün insan haklarının korunması ve geliştirilmesi uluslararası toplumun meşru bir sorunudur.” Diğer bir deyişle, insan hakları ihlali olduğu zaman diğer devletlerin müdahale hakkı vardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 201
Aşağıdakilerden hangisi, insan haklarının yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılan insan hakları şartlarından biridir?
Seçenekler
A
Yetki
B
Evrensellik
C
Temel hak
D
Tanınma-saygı gösterilme
E
Açıkça tanımlanabilir olma
Açıklama:
Bir hakkın insan hakkı olarak tanımlanabilmesi için temel olması, evrensel olması ve açıkça tanımlanabilir olması gerekir. Açıkça tanımlanabilir olma, insan hakların yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılar. Açıkça tanımlanabilir olma şartının en önemli faydası, yargısal korunma sağlanmasıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 202
"İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz, varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz ve kapsamı daraltılamaz" ifadesi hangi insan hakları niteliğini açıklar?
Seçenekler
A
Temel hak olma
B
Evrensellik
C
Vazgeçilmezlik
D
Doğuştan sahip olma
E
Mutlaklık
Açıklama:
Mutlaklık: İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Ancak, insan haklarının varlığı, insanın topluma karşı ödevlerinin varlığına bağlı değildir. Bu nedenle, insan haklarının kapsamı daraltılamaz, pazarlık konusu yapılamaz. İstisnasız tüm insan haklarına saygı gösterilmelidir. İnsan haklarının kullanımı, ancak başka bir insan hakkına tecavüz teşkil etmesi halinde veya bizatihi insan haklarının varlık şartlarını ortadan kaldıran ortamın giderilmesi amacıyla kısıtlanabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 203
Aşağıdaki hürriyetle ilgili anlayışlardan hangisine göre hürriyet, kişinin bir şeyi yapabilme iktidarıdır?
Seçenekler
A
Rasyonel hürriyet anlayışı
B
Pozitif hürriyet anlayışı
C
İdeal hürriyet anlayışı
D
Negatif hürriyet anlayışı
E
Doğrucu hürriyet anlayışı
Açıklama:
Negatif anlayışa göre, hürriyet kişinin hayatını kendi tercihlerine göre kurma çabalarının -devlet dâhil- başkalarınca keyfi olarak engellenmemesidir. Pozitif hürriyet anlayışına göre ise, hürriyetin asıl anlamı bir şeyi yapabilme iktidarıdır. Kişinin özgür olması için sadece dış engellerle karşılaşmaması yeterli değildir; aynı zamanda istediğini yapabilme iktidarına da sahip olması gerekir. Bu görüşte olanlar özgürlüğü güçle özdeşleştirmektedirler. Doğru cevap B'dir.
Soru 204
Aşağıdakilerden hangisi devletin insan haklarıyla ilgili ödevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dokunmama
B
Koruma
C
Kazanma
D
Temin
E
Tanıma
Açıklama:
İnsan hakları, temelde devlete karşı ileri sürülen iddialar niteliğindedir. Diğer bir ifadeyle, insan hakları iddialarının muhatabı devlettir. İnsan haklarının esas hedefi kişiyi devlete karşı korumaktır. Bu çerçevede devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunduğu söylenebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 205
Aşağıdaki sınıflandırmalardan hangisi Alman Hukukçusu Jellinek’in yaptığı sınıflandırmaya dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Negatif haklar - Pozitif haklar ayrımı
B
Temel haklar - Temel olmayan haklar ayrımı
C
Klasik haklar - Sosyal haklar ayrımı
D
Yasal haklar - Moral haklar ayrımı
E
Kolektif haklar - Bireysel haklar ayrımı
Açıklama:
Hakların pozitif-negatif şeklindeki ayrımı, büyük ölçüde Alman Hukukçusu Jellinek’in yaptığı sınıflandırmaya dayanmaktadır. Jellinek’in ayrımına göre haklar, koruma hakları (pasif statü hakları) isteme hakları (pozitif statü hakları) ve katılma (siyasi haklar) hakları olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 206
Aşağıdaki haklardan hangisi 3. kuşak haklardan biridir?
Seçenekler
A
Eşitlik hakkı
B
İnanç ve ibadet özgürlüğü
C
Sendika kurma hakkı
D
Barış hakkı
E
Eğitim hakkı
Açıklama:
Fransız hukukçu Karel Vasak tarafından insan hakları üç kuşağa göre sınıflandırılmıştır. Birinci kuşak kişi hakları ve siyasî haklar, ikinci kuşak ekonomik, sosyal ve kültürel haklardır. Üçüncü kuşak haklar, yeni ortaya çıkan ve kolektif olarak kullanılan “grup hakları’’dır. “Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı, silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar yer alır. Doğru cevap D'dir.
Soru 207
Aşağıdakilerden hangisi orta çağda insan haklarıyla ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Temel hak ve hürriyetler krallar ve halk tarafından karşılıklı olarak tanınmıştır.
B
İnsan hakları, hukuk düzenini ilgilendiren bir konu olarak hukuk alanına girmiştir.
C
Stoisyen filozoflar tarihte ilk defa insan hakları düşüncesini ortaya attılar.
D
Devlet insan haklarını koruyan ve bireyin hizmetinde olan bir kurum olmuştur.
E
Hıristiyanlığın ortaya çıkışı ve feodalizm insan hakları açısından önemli olaylardır.
Açıklama:
Orta çağda iki olay insan hakları açısından önemlidir. Bunlardan biri Hıristiyanlığın ortaya çıkışı, ikincisi de feodalizmdir. Bu dönemde hürriyet, derebeylerin toprakları üzerindeki hürriyetleri olarak anlaşılmıştır. Bundan dolayı bu dönemde temel hak ve hürriyetlerin karşılıklı olarak tanınmasından söz edilemez. Siyasi otorite ile dinsel otoriteyi birbirinden ayırarak insanın vicdanının devletin tahakkümünden kurtarmak isteyen Hıristiyanlık, insanın kişiliğine bağlı bazı haklara sahip bulunduğunu ortaya koymuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 208
Avrupa’da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1215 Magna Charta Libertatum (İngiliz Büyük Şartı)
B
1628 Petition of Rights (İngiliz Halklar Bildirgesi)
C
1689 Bill of Rights (Halklar Bildirisi)
D
1776 tarihli Virginia Bildirgesi
E
1789 İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi
Açıklama:
Avrupa’da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay, 1688 Büyük Devrim’i sonrasında İngiliz Parlamentosu tarafından 1689 tarihli Halklar Bildirisi’nin (Bill of Rights) çıkarılmış olmasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 209
İnsan hakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Seçenekler
A
İnsan hakları, insanın insan olmaktan kaynaklanan haklarıdır.
B
İnsan hakkı her kişinin yalnızca insan olmak itibariyle sahip bulunduğu değeri korumaya dönük eylem potansiyelinin başkalarınca tanınmasını gerektiren en üstün ahlaki iddia veya taleptir.
C
İnsan hakları, hareket noktası olarak toplumu kabul etmektedir.
D
İnsan hakları bireylere insanca bir yaşam sürmeleri için gerekli asgari şartların sağlanmasını amaçlamaktadır.
E
Kavramın merkezinde yer alan “insan” unsurunun bir sonucu olarak bu haklar genellikle evrensel ölçekte tanımlanmakta ve uluslararası düzenlemelere konu olmaktadır.
Açıklama:
İnsan hakları, hareket noktası olarak bireyi kabul etmektedir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 210
Aşağıdaki kavramlardan hangisi insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
temel haklar
B
temel hak ve hürriyetler
C
kamu hürriyetleri
D
kişilik hakları
E
vatandaşlık hakları
Açıklama:
Temel hak ve hürriyetler, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade etmektedir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 211
Aşağıdaki kavramlardan hangisi müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir?
Seçenekler
A
birincil haklar
B
temel haklar
C
vatandaşlık hakları
D
ikincil haklar
E
kamu hürriyetleri
Açıklama:
İkincil haklar, müzakere yetkisi, sözleşme özgürlüğü, meslek seçme ve değiştirme, girişim özgürlüğü gibi hareket edebilen insanın sahip olduğu hakları ifade etmektedir. Doğru yanıt D’dir.
Soru 212
Aşağıdakilerden hangisi insan haklarının yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılmaktadır?
Seçenekler
A
açıkça tanımlanabilir olma
B
evrensellik
C
temel hak
D
ikincil hak
E
kamu hürriyeti
Açıklama:
Açıkça tanımlanabilir olma, insan haklarının yerine getirilip getirilmediğinin veya ihlal edilip edilmediğinin açıkça anlaşılabilmesini mümkün kılmaktadır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 213
İnsan hakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Seçenekler
A
İnsan hakları hak sahipliği bakımından evrenseldir.
B
İnsan kaklarının kaynağı insanın kendi doğasıdır.
C
İnsan hakları olanı gösterir.
D
Bir ülkede insan haklarının uygulanmaması, bu hakların o ülkenin insanları için temel bir geçerlilik olması gerçeğini değiştirmez.
E
İnsan hakları kişinin insanca ve onurlu bir yaşam sürmesi için gerekli olan şartlardır.
Açıklama:
İnsan hakları olanı değil olması gerekeni gösterir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 214
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaması, hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıklarının inkar edilemememesi ve geçersiz kılınamaması insan haklarının hangi nitelliğini göstermektedir?
Seçenekler
A
doğuştan kazanılma
B
evrensellik
C
vazgeçilmezlik
D
bireye ait olma
E
mutlaklık
Açıklama:
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaması, hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıklarının inkar edilemememesi ve geçersiz kılınamaması insan haklarının mutlaklığını göstermektedir. Doğru yanıt E’dir.
Soru 215
Hürriyetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Seçenekler
A
Hürriyetler yok edilemezler.
B
Hürriyetler zorunluluklar nedeniyle sınırlanabilirler.
C
Hürriyetler sınırsızdırlar.
D
Hürriyetlerin kaldırılması hürriyeti yoktur.
E
Hürriyetlerden hiç biri, Anayasa’yla tanına hak ve hürriyetlerin yok edilmesini sağlamak amacıyla kullanılamaz.
Açıklama:
Hürriyetler sınırsız değildir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 216
Devlerin hangi görevi insanların, devlet müdahalesinden uzak bir şekilde, kendi dünya görüşleri ve tercihlerine göre kendi hayatlarını düzenleyebilmesine ilişkindir?
Seçenekler
A
tanıma
B
dokunmama
C
koruma
D
temin
E
tedarik
Açıklama:
Dokunmama, insanların devlet müdahalesinden uzak bir şekilde, kendi dünya görüşleri ve tercihlerine göre kendi hayatlarını düzenleyebilmesine ilişkindir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 217
Aşağıdakilerden hangisi yasal haklardan bağımsız ve onlara öngelen, yasal hakların üstünde ve her zaman geçerli olan haklardır?
Seçenekler
A
moral haklar
B
yasal haklar
C
doğal haklar
D
pozitif haklar
E
negatif haklar
Açıklama:
Moral haklar, yasal haklardan bağımsız ve onlara öngelen, yasal hakların üstünde ve her zaman geçerli olan haklardır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 218
Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyılda ekonomik ve sosyal haklara en kapsamlı yer veren 1947 tarihli anayasadır?
Seçenekler
A
İtalyan Anayasası
B
Fransa Anayasası
C
ABD Anayasası
D
Magna Charta
E
Bill of Rights
Açıklama:
İtalyan Anayasası 20. yüzyılda ekonomik ve sosyal haklara en kapsamlı yer veren 1947 tarihli anayasadır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 219
İnsan hakları hareket noktası olarak hangi kavramı kabul etmektedir?
Seçenekler
A
Hak
B
Birey
C
Devlet
D
Yaptırım
E
Özgürlük
Açıklama:
İnsan hakları, hareket noktası olarak bireyi kabul etmekte ve bireylere insanca bir yaşam sürmeleri için gerekli asgari şartların sağlanmasını amaçlamaktadır. Kavramın merkezinde yer alan “insan” unsurunun bir sonucu olarak bu haklar genellikle evrensel ölçekte tanımlanmakta ve uluslararası düzenlemelere konu olmaktadır.
Soru 220
Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Temel haklar hareket edebilen insanın sahip olduğu haklardır.
B
Temel haklar insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlardır.
C
Temel haklar, insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif haklardır.
D
Kişilik hakları sadece vatandaşları ilgilendiren haklardır.
E
Temel haklar kamu otoritelerince tanınan ve hukuk eliyle düzenlenen hürriyetleri içerir.
Açıklama:
İnsan hakları” kavramının yerine zaman zaman “temel haklar”, “temel hak ve hürriyetler” ve “kamu hürriyetleri” kavramının kullanıldığı görülür. “Temel haklar”, kişiliğin veya vatandaşlık statüsünün sonucu olarak insanın evrensel olarak sahip olduğu sübjektif hakları; “Temel hak ve hürriyetler” deyimi ise, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder. Bu nedenle, temel hak ve hürriyetler, insan hakları kavramına oranla daha dar bir kavramdır. “Kamu hürriyetleri” kavramı, kamu otoritelerince tanınan ve hukuk eliyle düzenlenen hürriyetleri içerir. İnsan haklarının devlet tarafından tanınmış ve pozitif hukuka geçmiş olan bölümünü ifade eden temel hak ve hürriyetler kavramı, “olan” hakları anlatırken, insan hakları “olması gereken” ideal hakları anlatır.
Soru 221
I. Yetki
II. Müeyyide
III. Talep
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için yukardakilerden hangisi veya hangileri olmalıdır?
II. Müeyyide
III. Talep
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için yukardakilerden hangisi veya hangileri olmalıdır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız I
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir.
Soru 222
Hak kavramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hak hem ahlaki hem de hukuki bir kavramdır.
B
İnsan hakkı olarak başkalarına yöneltilebilecek iddiaların niteliği esas itibariyle negatiftir.
C
Hak, bireyin korunmasını isteme konusunda yetkili sayıldığı, hukuken tanınmış menfaattir.
D
İnsan hakları genel olarak hakların özel bir türüdür.
E
İnsan hakkı, niteliği bakımından herhangi bir ahlâkî haktan farklı değildir.
Açıklama:
İnsan hakları şüphesiz bir haktır ama ahlâki anlamda bir haktır. Ayrıca insan hakkı, niteliği bakımından herhangi bir ahlâkî haktan da farklıdır; bu farklılık onun diğer bütün ahlâkî haklardan üstün olmasında kendisi gösterir. Diğer bir deyimle, insan hakları en üstün ahlâkî talepleri ifade ederler.
Soru 223
İnsan doğası, dil, din, köken, cinsiyet gibi ayrımlara göre farklılaşmadığı için, insanın doğasından kaynaklanan haklar, dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın tüm insanlar için aynı olmalıdır.
Yukarıda verilen bu önerme insan haklarının hangi niteliğini tasvir eder?
Yukarıda verilen bu önerme insan haklarının hangi niteliğini tasvir eder?
Seçenekler
A
Mutlaklık
B
Temel hak olma
C
Doğuştan sahip olma
D
Evrensellik
E
Vazgeçilmezlik
Açıklama:
İnsan hakları evrenseldir çünkü ihtiyaçlar ve kapasitelerle ilgili olarak tüm insanlar için geçerli olan kabullere dayanmaktadır ve hayatta olan tüm insanlara uygulanabilmektedir. Bütün insanlar zamana ve mekâna bağlı olmaksızın insan haklarına sahiptirler. Dolayısıyla, insan doğası, dil, din, köken, cinsiyet gibi ayrımlara göre farklılaşmadığı için, insanın doğasından kaynaklanan haklar, dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın tüm insanlar için aynı olmalıdır.
Soru 224
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaması, insan haklarının hangi niteliğinin bir sonucudur?
Seçenekler
A
Doğuştan kazanılma
B
Mutlaklık
C
Vazgeçilmezlik
D
Evrensellik
E
Bireye ait olma
Açıklama:
Mutlaklık ilkesine göre insan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz. Ancak, insan haklarının varlığı, insanın topluma karşı ödevlerinin varlığına bağlı değildir. Bu nedenle, insan haklarının kapsamı daraltılamaz, pazarlık konusu yapılamaz.
Soru 225
Hürriyet kavramı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Negatif anlayışa göre, hürriyet kişinin hayatını kendi tercihlerine göre kurma çabalarının başkalarınca keyfi olarak engellenmemesidir.
B
Pozitif hürriyet anlayışına göre, hürriyetin asıl anlamı bir şeyi yapabilme iktidarıdır.
C
Genelde, hürriyetler yok edilemezlerse de sınırlandırılabilirler.
D
Hürriyet bir haktır ve hak hürriyetle gerçekleşir; biri olmadın diğeri olmaz.
E
Bazı hürriyetler anayasa ile konulan ve kurulan düzeni ortadan kaldırma yetkisini verebilir.
Açıklama:
“Hürriyetleri kaldırmak hürriyeti yoktur” ilkesi gereğince, anayasalar hiç bir hürriyetin anayasa ile konulan ve kurulan düzeni ortadan kaldırma yetkisini vermediğini açıkça belirtirler. 1961 ve 1982 Anayasaları’nda bu esas benimsenmiştir. Anayasa’nın 14/2. maddesinde, Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiç birinin, Anayasa’yla tanına hak ve hürriyetlerin yok edilmesini sağlamak amacıyla kullanılamayacağı vurgulanmaktadır. Hürriyetler, onu ortadan kaldıracak veya kullanılamaz duruma getirecek derecede sınırlandırılamaz.
Soru 226
İnsan hakları bakımından birey ile devlet arasındaki ilişkiye ne denir?
Seçenekler
A
İnsan haklarının dikey etkisi
B
İnsan haklarının yatay etkisi
C
İnsan haklarını belirleme yetkisi
D
Kamu düzenini koruma yetkisi
E
İnsan haklarının mutlaklığı ilkesi
Açıklama:
İnsan haklarının özel yapısı, hem birey ile devlet ve hem de bireylerin kendi aralarındaki ilişkilerde ortaya çıkabilmektedir. Birey ile devlet arasındaki ilişkiye insan haklarının “dikey etkisi” denilmektedir.
Soru 227
Aşağıdakilerden hangisi bireysel haklardan birisidir?
Seçenekler
A
Grev hakkı
B
Sendika kurma hakkı
C
Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı
D
Toplu ibadet özgürlüğü
E
Din hürriyeti
Açıklama:
Kullanım şekilleri bakımından insan hakları bireysel ve kolektif haklar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Bireysel haklar, her bir bireyin başkasının katılımına gerek duymaksızın kullanabileceği haklardır. Örneğin, din hürriyeti, vicdan hürriyeti açısından bakıldığında bireysel bir hürriyet iken, dinin topluca yapılması gereken ibadetleri (ibadet hürriyeti) açısından bakıldığında kolektif bir nitelik taşıyabilmektedir.
Soru 228
Aşağıdakilerden hangisi ikinci kuşak haklardan birisidir?
Seçenekler
A
Çevre hakkı
B
Çalışma hakkı
C
Hayat hakkı ve kişi dokunulmazlığı
D
Barış hakkı
E
Halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı
Açıklama:
Üçüncü kuşak haklar, yeni ortaya çıkan ve kolektif olarak kullanılan “grup hakları’’dır. “Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı, silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar yer alır. İkinci kuşak haklar ise işçi sınıfı bu dönemde doğmuş ve bu duruma karşı toplumsal muhalefeti oluşturmuştur. Bu muhalefetin hak ve hürriyetler alanındaki en önemli sonucu genel oy hakkının kabul edilmesi yoluyla siyasî hakların genişletilmesi ve sosyal haklardır. Dolayısıyla çalışma hakkı ikinci sınıf haktır.
Soru 229
Temel hak ve hürriyetler neyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları
B
İnsan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını
C
İnsanın insan olmaktan kaynaklanan hakları
D
Temel Haklar
E
Kamu Hürriyetleri
Açıklama:
“Temel hak ve hürriyetler” deyimi, insan haklarından yalnızca anayasalarca düzenlenmiş olanlarını ifade eder.
Soru 230
İnsan haklarının asgari hayat şartlarını konu aldığına işaret eden ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel Hak
B
Evrensellik
C
Açıkça Tanımlanabilir Olma
D
Klasik Hürriyetler
E
Vatandaşlık Hakları
Açıklama:
Temel hak ifadesi, insan haklarının asgari hayat şartlarını konu aldığına işaret eder
Soru 231
Aşağıdakilerden hangisi bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için gereken unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yetki
B
Talep
C
Tanınma
D
Saygı Gösterilme
E
Pozitif Hukuk
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir.
Soru 232
İnsan için var olma ve yaşama imkânı, insan benliğinin bir ayrıcalığı ve ilişkiler hayatına karışan bireyin bedeni, fikrî ve manevi kuvvet ve kabiliyetlerini
kullanıp fiil ve harekette bulunma iktidar ve yetkisi demek olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
kullanıp fiil ve harekette bulunma iktidar ve yetkisi demek olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hukuk
B
Hak
C
Özgürlük
D
Adalet
E
Edim
Açıklama:
İnsan hakları öğretisinde hak, insan için var olma ve yaşama imkânı, insan benliğinin bir ayrıcalığıdır ve ilişkiler hayatına karışan bireyin bedeni, fikrî ve manevi kuvvet ve kabiliyetlerini kullanıp fiil ve harekette bulunma iktidar ve yetkisi demektir
Soru 233
İnsan haklarının evrensel olduğu ve bunun “tartışma konusu” dahi olamayacağı nerede belirtilmiştir?
Seçenekler
A
1993 Dünya İnsan Hakları Konferansı Viyana Bildirgesinde
B
XVIII. Yüzyılda
C
1982 Anayasası’nın 12. maddesinde
D
BM Sözleşmesinde
E
1961 ve 1982 Anayasaları’nda
Açıklama:
1993 Dünya İnsan Hakları Konferansı Viyana Bildirgesi’nde insan haklarının evrensel olduğu ve bunun “tartışma konusu” dahi olamayacağı belirtilmiştir.
Soru 234
Aşağıdakilerden hangisi insan hakları'nın niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Vazgeçilmezlik
B
Mutlaklık
C
Evrensellik
D
Doğuştan Kazanılma
E
Anayasaya Dayanma
Açıklama:
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 235
İnsan haklarının varlığının herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz oluşu hangi niteliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Vazgeçilmezlik
B
Doğuştan Kazanılma
C
Evrensellik
D
Mutlaklık
E
Bireye Ait Olma
Açıklama:
İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve
mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz oluşu mutlaklık ilkesi'nin tanımıdır.
mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz oluşu mutlaklık ilkesi'nin tanımıdır.
Soru 236
Haklar bütünü ne ifade etmektedir?
Seçenekler
A
İnsan hakları temel haklardır; çünkü varlıkları egemenin iradesine bağlı değildir.
B
Ahlaki talepler niteliğinde olan insan hakları özünde siyasi nitelik taşırlar.
C
Bir hak diğer haklarla tamamlanmadığı ya da diğer haklar kendisine
eşlik etmediği sürece eksiktir.
eşlik etmediği sürece eksiktir.
D
Devletin temel görevi insan haklarını korumaktır.
E
İnsan hakları hukuk kuralları tarafından korunmak zorundadır.
Açıklama:
Çeşitli haklar birbirleriyle ilişkili ve bağlantılı olarak bir haklar bütününü oluşturur. Bunun sonucu olarak da bir hak diğer haklarla tamamlanmadığı ya da diğer haklar kendisine eşlik etmediği sürece eksiktir.
Soru 237
Üçüncü kuşak haklar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişi Hakları
B
Siyasi haklar
C
Ekonomik haklar
D
Sosyal ve Kültürel haklar
E
Dayanışma hakları
Açıklama:
Birinci kuşak kişi hakları ve siyasî haklar, ikinci kuşak ekonomik, sosyal ve kültürel haklar ve üçüncü kuşak ise dayanışma haklarıdır.
Soru 238
Avrupa’ da insan haklarının pozitif hukuka geçmesindeki ilk önemli olay aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1689 tarihli Halklar Bildirisi
B
1776 tarihli Amerikan Bağımsızlık Beyannamesi
C
1789 tarihli Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Beyannamesi
D
Rönesans
E
1215 Magna Carta Libertatum
Açıklama:
Avrupa’ da insan haklarının pozitif hukuka geçmesinde ilk önemli olay, İngiliz Parlamentosu tarafından 1689 tarihli Halklar Bildirisi’nin (Bill of Rights) çıkarılmış olmasıdır
Soru 239
Aşağıdakilerden hangisi üçüncü kuşak haklardandır?
Seçenekler
A
Barış hakkı
B
Yaşama hakkı
C
Çalışma hakkı
D
Gösteri ve yürüyüş yapma hakkı
E
Dilekçe hakkı
Açıklama:
Üçüncü kuşak haklar, yeni ortaya çıkan ve kolektif olarak kullanılan “grup hakları’’dır.
“Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı,
silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı
çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar
yer alır
“Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı,
silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı
çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar
yer alır
Soru 240
Aşağıdakilerden hangisi birinci kuşak haklar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı
B
Barış hakkı
C
Çevre hakkı
D
Halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı
E
Ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı
Açıklama:
Üçüncü kuşak haklar, yeni ortaya çıkan ve kolektif olarak kullanılan “grup hakları’’dır.
“Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı,
silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı
çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar
yer alır. Oysa hayat hakkı birinci kuşak haklardandır.
“Halkların hakları’’ veya “dayanışma hakları’’ olarak bilinen bu haklar arasında barış hakkı,
silahsızlandırılmış bir dünyada yaşama hakkı, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı
çevre hakkı, ekonomik ve sosyal açıdan gelişme hakkı, halkların kendi durumlarını serbestçe belirleme hakkı, herkesin insanlığın ortak malvarlığından yararlanma hakkı gibi haklar
yer alır. Oysa hayat hakkı birinci kuşak haklardandır.
Soru 241
İnsan haklarının ikinci kuşağını teşkil eden sosyal, ekonomik ve kültürel haklar uluslararası alana ilk kez hangi belge ile yansımıştır?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
B
Magna Carta Libertatum
C
1789 Fransız İnsan ve Vatandaş Hak Bildirileri
D
Avrupa Sosyal Şartı
E
Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme
Açıklama:
İlk kez İHEB m. 22-27 ile uluslararası alana da yansıyan bu
yeni “sosyal, ekonomik ve kültürel haklar” insan haklarının ikinci kuşağını teşkil eder.
yeni “sosyal, ekonomik ve kültürel haklar” insan haklarının ikinci kuşağını teşkil eder.
Soru 242
I. Temel olması
II. Açıkça tanımlanabilir olması
III. Evrensel olması
IV. Belirli bir kesime tanınmış olması
Yukarıdakilerden hangileri bir hakkı insan hakkı olarak tanımlayabilmenin şartlarındandır?
II. Açıkça tanımlanabilir olması
III. Evrensel olması
IV. Belirli bir kesime tanınmış olması
Yukarıdakilerden hangileri bir hakkı insan hakkı olarak tanımlayabilmenin şartlarındandır?
Seçenekler
A
I,II ve III.
B
I ve II
C
II ve III
D
III ve IV.
E
I,II,III ve IV.
Açıklama:
Bir hakkın insan hakkı olarak tanımlanabilmesi için temel olması, evrensel olması ve açıkça tanımlanabilir olması gerekir.
Soru 243
Hak kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsan hakları kural olarak kişiler lehine pozitif bir durumun tesisini ifade eder.
B
İnsan hakları genel olarak hakların özel bir türüdür.
C
Hak hem ahlaki hem de hukuki bir kavramdır.
D
Her iki alanda da hak, bir kişi, bir kurum veya bir şey üzerindeki gerekçelendirilmiş bir iddia veya talebi ifade eder.
E
İnsan hakları öğretisinde hak, insan için var olma ve yaşama imkânı, insan benliğinin bir ayrıcalığıdır.
Açıklama:
İnsan hakkı olarak, başta siyasî iktidar olmak üzere, başkalarına yöneltilebilecek iddiaların niteliği esas itibariyle negatiftir. İnsan hakları kural olarak kişiler lehine pozitif bir
durumun tesisini değil, kaçınma yükümlülüğü yüklerler. Bunun nedeni, insan haklarının
hürriyetten kaynaklanmasıdır. Çünkü insan hakkı da özünde bir hürriyet hakkıdır.
durumun tesisini değil, kaçınma yükümlülüğü yüklerler. Bunun nedeni, insan haklarının
hürriyetten kaynaklanmasıdır. Çünkü insan hakkı da özünde bir hürriyet hakkıdır.
Soru 244
I. Sonradan kazanılma
II. Mutlaklık
III. Vazgeçilmezlik
IV. Evrensellik
Yukarıda belirtilenlerden hangileri insan haklarının niteliklerindendir?
II. Mutlaklık
III. Vazgeçilmezlik
IV. Evrensellik
Yukarıda belirtilenlerden hangileri insan haklarının niteliklerindendir?
Seçenekler
A
II,III ve IV.
B
III ve IV.
C
I, II,III ve IV.
D
I ve II
E
II ve III.
Açıklama:
İnsan hakları, insanın doğuştan sahip olduğu, doğasından ve niteliğinden kaynaklanan,
kişiliğinden ayrılmaz haklardır. İnsan hakları, varlığı hukukun tanımasına bağlı olan ve
sonradan kazanılan haklardan tamamen farklıdır.
kişiliğinden ayrılmaz haklardır. İnsan hakları, varlığı hukukun tanımasına bağlı olan ve
sonradan kazanılan haklardan tamamen farklıdır.
Soru 245
Aşağıdakilerden hangisi yararlanma haklarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Kişi ve konut dokunulmazlığı
B
Sosyal güvenlik hakkı
C
Çalışma hakkı
D
Sendika kurma hakkı
E
Dinlenme hakkı
Açıklama:
Ekonomik ve sosyal hakların çoğunluğunu kapsayan yararlanma hakları, başta sosyal güvenlik,
çalışma, işsizliğe karşı korunma, örgütlenme, sendika kurma, eşit ve adil ücret, dinlenme
ve ücretli tatil hakkı, sağlıklı hayat hakkı, öğrenim hakkı ve kültürel haklardır.
çalışma, işsizliğe karşı korunma, örgütlenme, sendika kurma, eşit ve adil ücret, dinlenme
ve ücretli tatil hakkı, sağlıklı hayat hakkı, öğrenim hakkı ve kültürel haklardır.
Soru 246
Birey ile devlet arasındaki ilişkiye insan haklarının ...... etkisi, bireylerin kendi aralarındaki
ilişkilere ise insan haklarının ...... etkisi denilmektedir.
Yukarıdaki boşluğu uygun şekilde tamamlayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
ilişkilere ise insan haklarının ...... etkisi denilmektedir.
Yukarıdaki boşluğu uygun şekilde tamamlayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dikey-yatay
B
Yatay-dikey
C
Dikey-eşit
D
Doğrudan-dolaylı
E
Dolaylı- doğrudan
Açıklama:
Birey ile devlet arasındaki ilişkiye
insan haklarının dikey etkisi,
bireylerin kendi aralarındaki
ilişkilere ise insan haklarının yatay
etkisi denilmektedir.
insan haklarının dikey etkisi,
bireylerin kendi aralarındaki
ilişkilere ise insan haklarının yatay
etkisi denilmektedir.
Soru 247
I. Dernek kurma hakkı
II. Toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hakkı
III. Konut hakkı
IV. Grev hakkı
Yukarıdakilerden hangisi kolektif haklardandır?
II. Toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hakkı
III. Konut hakkı
IV. Grev hakkı
Yukarıdakilerden hangisi kolektif haklardandır?
Seçenekler
A
I,II ve IV.
B
I, II, III ve IV.
C
III ve IV.
D
II ve IV.
E
I ve IV.
Açıklama:
Kullanım şekilleri bakımından insan hakları bireysel ve kolektif haklar olmak üzere iki
gruba ayrılmaktadır. Bireysel haklar, her bir bireyin başkasının katılımına gerek duymaksızın kullanabileceği haklardır. Kolektif haklar ise ancak bir topluluk halinde kullanabilen
haklardır. Dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü, grev hakları gibi. Kolektif haklarda da
hakkın sahibi bizzat kendisidir. Ancak birey bunları tek başına değil bir grup içerisinde ve
grup hâlinde kullanabilecektir
gruba ayrılmaktadır. Bireysel haklar, her bir bireyin başkasının katılımına gerek duymaksızın kullanabileceği haklardır. Kolektif haklar ise ancak bir topluluk halinde kullanabilen
haklardır. Dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü, grev hakları gibi. Kolektif haklarda da
hakkın sahibi bizzat kendisidir. Ancak birey bunları tek başına değil bir grup içerisinde ve
grup hâlinde kullanabilecektir
Soru 248
Liberalizmin fikir babası, mülkiyetin kuramcısı, insan haklarına modern şeklini veren
ve insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının
hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
ve insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının
hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Locke
B
Hobbes
C
Cicero
D
Rousseau
E
Platon
Açıklama:
Liberalizmin fikir babası, mülkiyetin kuramcısı, insan haklarına modern şeklini veren
Jhon Locke insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının
hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunur.
Jhon Locke insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının
hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunur.
Soru 249
I. Kişiliğine bağlı
II. Dokunulamaz
III. Devredilemez
IV. Vazgeçilemez
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1982 Anayasası'nın 12. maddesinde herkesin sahip olduğu temel hak ve hürriyetler arasında gösterilmektedir?
II. Dokunulamaz
III. Devredilemez
IV. Vazgeçilemez
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1982 Anayasası'nın 12. maddesinde herkesin sahip olduğu temel hak ve hürriyetler arasında gösterilmektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
1982 Anayasası’nın 12. maddesinde, “Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir” denilmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 250
Kişilik hak ve hürriyetleri aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan ilgilidir?
Seçenekler
A
Bireyci doktrin
B
İnsan haklarının şartları
C
Klasik hürriyetler
D
Talep hakkı
E
Yetki
Açıklama:
“Kişi hak ve hürriyetleri” (civil rights) deyimi, XVIII. Yüzyılda ortaya çıkan ve klasik demokrasiye temel olan bireyci doktrinle ilgilidir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 251
I. Yetki
II. Talep
III. Tanınma ve saygı gösterilme
IV. Seçilme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haklarının unsurları arasında yer almaktadır?
II. Talep
III. Tanınma ve saygı gösterilme
IV. Seçilme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haklarının unsurları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I ve II
B
Yalnız III ve IV
C
Yalnız I, II ve III
D
Yalnız II, III ve IV
E
Yalnız I ve IV
Açıklama:
Bir insan hakkının varlığından söz edebilmek için “yetki”, “talep”, “tanınma-saygı gösterilme” unsurlarından oluşması gerekir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 252
Aşağıdakilerden hangisi insan haklarının nitelikleri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Evrensellik
B
Doğruluk
C
Vazgeçilmezlik
D
Temel hak olma
E
Mutlaklık
Açıklama:
İnsan hakları başka hak kategorilerinden ayırt etmeye yarayan; “evrensellik”, “doğuştan sahip olma”, “toplum öncesi olma”, “mutlaklık”, “vazgeçilmezlik”, “birey hakkı olma”, “çoğunlukla hürriyet hakkı olma”, “temel hak olma”, “esas olarak devlete karşı ileri sürülebilen iddialar niteliğinde olma” gibi kimi niteliklere sahiptir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 253
Viyana Bildirisi ve Eylem Programı aşağıdaki yıllardan hangisinde yayımlanmıştır?
Seçenekler
A
1993
B
1990
C
1995
D
2000
E
2001
Açıklama:
Viyana Bildirisi ve Eylem Programı 1993 yılında yayımlanmıştır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 254
"İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz." ifadesi insan haklarının hangi niteliğini işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Vazgeçilmezlik
B
Mutlaklık
C
Bireye ait olma
D
Çoğunlukla hürriyet hakkı olma
E
Temel hak olma
Açıklama:
"İnsan haklarının varlığı herhangi bir kayda ya da şarta bağlanamaz; hiçbir düşünce ve mülahazayla varlıkları inkâr edilemez, geçersiz kılınamaz" ifadesi insan haklarının mutlaklık niteliğini işaret etmektedir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 255
I. Dokunmama
II. Koruma
III. Tanıma
IV. Temin/tedarik
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri devletin insan hakları ile ilgili ödevleri arasında yer almaktadır?
II. Koruma
III. Tanıma
IV. Temin/tedarik
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri devletin insan hakları ile ilgili ödevleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II, III ve IV
D
I ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Devletin insan haklarıyla ilgili olarak tanıma, dokunmama, koruma ve temin/tedarik olmak üzere dört ödevinin bulunduğu söylenebilir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 256
XVII. ve XVIII. yüzyılda doğan birincil kuşak haklar aşağıdaki ülkelerin hangilerinde ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Fransa-Almanya
B
İngiltere-Rusya
C
Amerika-Rusya
D
Fransa-Amerika
E
Almaya-İspanya
Açıklama:
XVII. ve XVIII. yüzyıl Amerikan ve Fransız devrimlerinden doğan birinci kuşak haklar, bu yüzyıllarda doğan “tabiî hukuk doktrini” ile “ferdiyetçi doktrin” klasik hürriyetlerin formüle edilişinin kuramsal temellerini sağlamışlardır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 257
İnsan haklarına ilk kez değinen filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristo
C
Sokrates
D
Kant
E
Hegel
Açıklama:
İnsan haklarına ilk kez değinen filozof, Sokrates'tir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 258
Hakların, dolayısıyla da mülkiyet hakkı kaynağının devlet olmadığını, başlıca etmenin otorite yerine hürriyet olduğunu öne süren filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Kant
C
Locke
D
Mill
E
Camus
Açıklama:
insan haklarına modern şeklini veren Jhon Locke insanın vazgeçilmez tabi haklara sahip olduğunu ve siyasi düzenin amacının hürriyeti güvence altına almaktan başka bir şey olmadığını savunur. Locke’un sisteminde otorite değil, fakat hürriyet başlıca yere sahiptir. Locke’da hayat, hürriyet, mülkiyet ve mutluluğu arama hakları iç içedir. Aslında bunları birbirinden ayırmanın imkânı da yoktur. Hakların, dolayısıyla mülkiyet hakkının kaynağı devlet değildir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Ünite 2
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Sened-i İttifak özellikleri arasında değildir?
Seçenekler
A
1808 tarihli olup şart niteliğindedir ve Padişah ile Rumeli yanı arasında imzalanmıştır.
B
Sened-i İttifak yedi maddeden oluşmaktadır.
C
Bu belge, hak ve hürriyetleri sıralamak yerine, merkezi idareyi güçlendirerek kamu düzenini getirmek amacı taşır.
D
Sened-i İttifak can ve mal güvenliğini sağlamaya yöneliktir.
E
Hükümdar ile beyler arasında imzalanmış olması bakımından Fransız İhtilali yasalarına benzetilir.
Açıklama:
1808 tarihli, şart niteliğinde olan ve Padişah ile Rumeli yanı arasında imzalanan Sened-i milli kaynaklar arasında tarihsel açıdan önemlidir.
Hükümdar ile beyler arasında imzalanmış olması bakımından Fransız İhtilali yasalarına değil, Magna Carta'ya benzetilir.
Hükümdar ile beyler arasında imzalanmış olması bakımından Fransız İhtilali yasalarına değil, Magna Carta'ya benzetilir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile ilgili bir özellik değildir?
Seçenekler
A
Bazı yazarlar tarafından “haklar beyannamesi” olarak kabul edilen Fermandır.
B
Kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri içermez ama devlet hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri içermektedir.
C
3 Kasım 1839 tarihinde ilan edilmiştir.
D
Din ayrımı gözetilmeksizin bütün tebaaya can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması gibi haklar eşit olarak tanınmıştır.
E
Tahlil edildiğinde, azınlık hakları çerçevesine oturtulmuş bir “insan hakları” ve “modernleşme” bildirgesi iddiasında olduğu görülür.
Açıklama:
Tanzimat Fermanı, azınlık hakları çerçevesine oturtulmuş bir “insan hakları” ve “modernleşme” bildirgesi niteliğindedir.
Tanzimat Fermanı, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir.
Tanzimat Fermanı, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir.
Soru 3
1908 yılında II. Meşrutiyetin ilanından sonra 1909 yılında Kanun-u Esasi’de önemli değişiklikler yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan hak ve hürriyetlerle ilgili olanlardan biridir?
Seçenekler
A
Padişahın sürgün etme hakkının kaldırılması.
B
Basın hürriyetinin kısıtlanması.
C
Sansür yasağının kaldırılması.
D
Osmanlı vatandaşlarına toplantı ve dernek kurma hakkının kaldırılması.
E
Fransız İhtilali’nin etkisiyle eşitlik kardeşlik düşüncelerinin Anayasada yer alması.
Açıklama:
Bu değişiklikler arasında insan hak ve hürriyetleri ile ilgili olanlardan padişahın sürgün etme hakkının kaldırılması, basın hürriyetinin genişletilmesi, sansür yasağının getirilmesi, Osmanlı vatandaşlarına toplantı ve dernek kurma hürriyetlerinin tanınması sayılabilir.
1909 yılında Kanun-u Esasi’de yapılan değişikliklerden biri de Padişahın sürgün etme hakkının kaldırılmasıdır.
1909 yılında Kanun-u Esasi’de yapılan değişikliklerden biri de Padişahın sürgün etme hakkının kaldırılmasıdır.
Soru 4
Aşağıdaki saptamalardan hangisine dayanarak İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin (İHEB) günümüz hak ve hürriyet ihtiyaçları açısından yetersiz kaldığını söylemek mümkündür?
Seçenekler
A
Birey ve toplumun isteklerini, kişi haklarıyla sosyal ve ekonomik hakları dengelemede başarılı olmaması.
B
Aydınlanma geleneğine bağlı, sosyalist görüşün tüm etki ve katkılarını içermiş olması.
C
Aile Yaşamı Hakkında haklar düzenlememiş olması.
D
Özel Hayatın Gizliliği Hakkı konusunu içermemesi.
E
Çağdaş belgelerin çoğunda yer alan "korunması gereken toplum kesimlerinin hakları" ile üçüncü kuşak hakların yer almamış olması.
Açıklama:
İHEB, aile yaşamı, özel hayatın gizliliği vb. konularda önemli düzenlemeler içerir.
Çağdaş belgelerin çoğunda yer alan "korunması gereken toplum kesimlerinin hakları" ile üçüncü kuşak haklar İHEB’de yer almamıştır. Bu da yetersiz kaldığını göstermektedir.
Çağdaş belgelerin çoğunda yer alan "korunması gereken toplum kesimlerinin hakları" ile üçüncü kuşak haklar İHEB’de yer almamıştır. Bu da yetersiz kaldığını göstermektedir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi 15.08.2000 tarihinde New York’ta imzalanmış olan BM Kişisel Siyasal Haklar Sözleşmesinde Düzenlenen Haklar içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Borç Nedeniyle Hapis Yasağı
B
Çocuk Hakları
C
Savaş Propagandası ve Düşmanlığı Savunma Yasağı
D
Düşünceyi Açıklama ve Yayma (İfade) Hürriyeti.
E
Sözleşmenin İç Hukukta Uygulanması ve Ayrımcılık Yasağı
Açıklama:
Borç Nedeniyle Hapis Yasağı, Çocuk Hakları, Sözleşmenin İç Hukukta Uygulanması ve Ayrımcılık Yasağı vb.BM Kişisel Siyasal Haklar Sözleşmesinde Düzenlenen Haklar arasında yer alır.
Düşünceyi Açıklama ve Yayma (İfade) Hürriyeti, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nde düzenlenen bir haktır.
Düşünceyi Açıklama ve Yayma (İfade) Hürriyeti, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nde düzenlenen bir haktır.
Soru 6
Aşağıdaki ülkelerden hangileri Avrupa Konseyi kurulduktan sonra Konseye üye oldukları için “kurucu üye” statüsündedirler?
Seçenekler
A
Türkiye ve Yunanistan
B
Yunanistan ve Portekiz
C
Türkiye ve Portekiz
D
Türkiye ve Bulgaristan
E
Bulgaristan ve Yunanistan
Açıklama:
05.05.1949’da aralarında Belçika, Danimarka, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İsveç ve İngiltere’nin de bulunduğu 10 ülke AK Statüsünü imzalamışlardır.
Avrupa Konseyi kurulduktan sonra Konseye üye oldukları için “kurucu üye” statüsünde olan ülkeler Türkiye ve Yunanistan'dır.
Avrupa Konseyi kurulduktan sonra Konseye üye oldukları için “kurucu üye” statüsünde olan ülkeler Türkiye ve Yunanistan'dır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin (İHAS) özellikleri arasında değildir?
Seçenekler
A
IHAB, 4 Kasım 1950’de aralarında Türkiye’nin de bulunduğu on iki devlet tarafından Roma’da imzalanmıştır.
B
IHAB, 3 Eylül 1953 yılında yürürlüğe girmiştir.
C
Sözleşme, insan haklarının korunmasını ulusal düzeyden, uluslararası düzeye geçmesini sağlayamamış ve bireyi özgürlüklerinin korunması açısından uluslararası hukukta hak sahibi yapamamıştır.
D
İHAS insan haklarının korunmasını sağlayan bir belge özelliğindedir.
E
IHAS, aynı zamanda Batı demokrasisini somuta indirgeyen bir belgedir.
Açıklama:
IHAS, aynı zamanda Batı demokrasisini somuta indirgeyen bir belgedir. Sözleşme insan haklarının korunmasının ulusal düzeyden, uluslararası düzeye geçmesini sağlamış ve bireyi özgürlüklerinin korunması açısından uluslararası hukukta hak sahibi yapmıştır.
Soru 8
Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme (yürürlük tarihi 1954) mülteci iadesinin sınırları ile geleneksel hukukta bulunan ....... ilkesi hüküm altına alınmıştır. Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi uygundur?
Seçenekler
A
İade etme
B
Geri göndermeme (non-refoulement)
C
Müdahaleye maruz bırakma
D
Keyfi müdahale
E
Kölelik, kulluk
Açıklama:
Cenevre Sözleşmesi'nde, Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme, "Zulüm Riski Olan Yere Geri Göndermeme İlkesi (Non-refoulement" esas alınmıştır.
Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme (yürürlük tarihi 1954) mülteci iadesinin sınırları ile geleneksel hukukta bulunan geri göndermeme (non-refoulement) ilkesi hüküm altına alınmıştır.
Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme (yürürlük tarihi 1954) mülteci iadesinin sınırları ile geleneksel hukukta bulunan geri göndermeme (non-refoulement) ilkesi hüküm altına alınmıştır.
Soru 9
20. yüzyılda, Rwanda’da ve Eski Yugoslavya’da uluslararası vicdanı derinden yaralayan insanlığa karşı suçların işlenmesi üzerine, aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
2003'de BM Organize Suçlarla Mücadele Sözleşmesi kabul edilmiştir.
B
1998’de Roma’da, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü kabul edilmiştir.
C
1949'da, Avrupa Konseyi (AK) Statüsü kabul edilmiştir.
D
1946'da, BM Genel Kurulu Bildirgesi kabul edilmiştir.
E
2003'de, Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunması Uluslararası Sözleşmesi kabul edilmiştir.
Açıklama:
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü 1998’de Roma’da kabul edilmiş, 2002 yılında Roma Statüsü olarak yürürlüğe girmiştir.
20. yüzyılda, Rwanda’da ve Eski Yugoslavya’da uluslararası vicdanı derinden yaralayan insanlığa karşı suçların işlenmesi üzerine, uluslararası toplum daha yakın bir ilgi göstermiş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü 1998’de Roma’da kabul edilmiştir.
20. yüzyılda, Rwanda’da ve Eski Yugoslavya’da uluslararası vicdanı derinden yaralayan insanlığa karşı suçların işlenmesi üzerine, uluslararası toplum daha yakın bir ilgi göstermiş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü 1998’de Roma’da kabul edilmiştir.
Soru 10
AB vatandaşlarının Birlik düzeyinde haklarını ve çıkarlarını korumak üzere “Avrupa Vatandaşlığı” kavramı hangi antlaşma ile bu ifadesini bulmuştur?
Seçenekler
A
İstanbul Sözleşmesi
B
Schengen ve Dublin Sözleşmeleri
C
Amsterdam Antlaşması
D
Maastricht Antlaşması
E
Avrupa Sosyal Şartı
Açıklama:
“Avrupa Vatandaşlığı” kavramı Maastricht Antlaşması’nda ifadesini
bulmuştur.
“Avrupa Vatandaşlığı” kavramı 1993'te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda ifadesini bulmuştur.
bulmuştur.
“Avrupa Vatandaşlığı” kavramı 1993'te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda ifadesini bulmuştur.
Soru 11
Magna Carta’ya benzetilen bu belge, hak ve hürriyetleri sıralamak yerine, merkezi idareyi güçlendirerek kamu düzenini getirmek, dolayısıyla can ve mal güvenliğini sağlamaya yöneliktir. Belgenin temel haklarla ilgili hükmü vergi toplamada zulüm ve eziyet yapılmamasıdır. Hükümdarın yetkilerini sınırlandırır gibi görünmekle birlikte, özü açısından devlet yapısını sağlamlaştırmak amacını gütmektedir. Bu belge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sened-i İttifak
B
Gülhane Hattı Hümayun-u
C
Islahat Fermanı
D
Kanun-u Esasî
E
Adalet Fermanı
Açıklama:
1808 tarihli, şart niteliğinde olan ve Padişah ile Rumeli yanı arasında imzalanan Sened-i İttifak yedi maddeden oluşmaktadır. Hükümdar ile beyler arasında imzalanmış olması bakımından Magna Carta’ya benzetilen bu belge, hak ve hürriyetleri sıralamak yerine, merkezi idareyi güçlendirerek kamu düzenini getirmek, dolayısıyla can ve mal güvenliği- ni sağlamaya yöneliktir. Belgenin temel haklarla ilgili hükmü vergi toplamada zulüm ve eziyet yapılmamasıdır.
Soru 12
Düşünce, vicdan, söz, basın, haberleşme, dernek kurma, çalışma, eğitim hürriyetleri ile mülkiyet hakkı, kişi güvenliği, konut dokunulmazlığı, eşitlik ilkeleri gibi Kişi hak ve hürriyetleri klasik anlamda kabul edilmekte olup; Fakat bu hak ve hürriyetler için gerekli güvence mekanizmasının kurulamadığı anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1876 Kanun-u Esasî
B
1924 Anayasası
C
1946 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1961 Anayasası
Açıklama:
1924 Anayasasında kişi hak ve hür- riyetleri klasik anlamda kabul edilmekte olup bunlar; düşünce, vicdan, söz, basın, haber- leşme, dernek kurma, çalışma, eğitim hürriyetleri ile mülkiyet hakkı, kişi güvenliği, konut dokunulmazlığı, eşitlik ilkeleri olarak sıralanmıştır. Fakat bu hak ve hürriyetler için gerekli güvence mekanizması kurulamamıştır.
Soru 13
BM Genel Kurulu’nun 10.12.1948 tarih ve 217 A (III) sayılı kararıyla kabul edilen; aydınlanma geleneğine bağlı, sosyalist görüşün tüm etki ve katkılarına rağmen klasik bildiriler anlayışı ile esas olarak uyumlu, bu nedenle de büyük ölçüde doğal haklar yaklaşımının temel kavramları olan “hürriyet” ve “eşitlik” kavram ve ideallerini evrensellik temelinde sunan ve bunu da “herkes” kavramında formülleştirerek ifade eden bir belge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
B
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
C
Afrikan İnsan ve Halkların Hakları Şartı
D
Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi
E
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
Açıklama:
Bildirge,( İHEB ) aydınlanma geleneğine bağlı, sosyalist görüşün tüm etki ve katkılarına rağmen klasik bildiriler anlayışı ile esas olarak uyumlu, bu nedenle de büyük ölçüde doğal haklar yaklaşımının temel kavramları olan “hürriyet” ve “eşitlik” kavram ve ideallerini evrensellik temelinde sunan ve bunu da “herkes” kavramında formülleştirerek ifade eden bir belgedir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi BM Genel Kurulu’nun, 1966 tarihinde hukuksal bağlayıcılıkla donatılmış olduğu ve 1976’da yeterli sayıda devletin onaylamasıyla yürürlüğe giren ikiz sözleşmeden birisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
B
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
C
Afrikan İnsan ve Halkların Hakları Şartı
D
Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi
E
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme
Açıklama:
Müzakereler ve tartışmalar sonucunda, BM Genel Kurulu’nun, 16 Aralık 1966 gün ve 2200A (XXI) sayılı kararı ile, hukuksal bağlayıcılıkla donatılmış “Kişisel ve Siyasal Haklara İlişkin Ulus- lararası Sözleşme” ile, “Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme” kabul edilmiştir. “İkiz sözleşmeler” olarak da bilinen bu sözleşmeler yeterli sayıda devletin onaylamasıyla 23.06.1976 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Soru 15
Bu sözleşme, klasik haklar ya da medenî ve siyasal haklar olarak adlandırılan hakları düzenlemekte ve bunları güvence altına almak amacıyla birtakım mekanizmalara yer vermektedir. Sözleşme ile bu sözleşmede düzenlenen hakların ve hürriyetlerin uygulanmasını gözetmek ve bunlara taraf devletlerin uyup uymadıklarını izlemek üzere bir “insan hakları komitesi” kurulmuştur. Sözleşme’nin uygulanması, genelde raporlar ile sağlanmakla birlikte ayrıca devletlerarası başvurular ve bireysel şikâyet usulleri de uygulanmaktadır.
Bahsedilen Sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Bahsedilen Sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi
B
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
C
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
D
Afrikan İnsan ve Halkların Hakları Şartı
E
Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi
Açıklama:
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi, klasik haklar ya da medenî ve siyasal haklar olarak adlandırılan hakları düzenlemekte ve bunları güvence altına almak amacıyla birtakım mekanizmalara yer vermektedir. Sözleşme ile bu sözleşmede düzenlenen hakların ve hürriyetlerin uygulanmasını gözetmek ve bunlara taraf devletlerin uyup uymadıklarını izlemek üzere bir “insan hakları komitesi” kurulmuştur. Sözleşme’nin uygulanması, genelde raporlar ile sağlanmakla birlikte ayrıca devletlerarası başvurular ve bireysel şikâyet usulleri de uygulanmaktadır.
Soru 16
BM Genel Kurulu’nun 18.12.1979 tarih ve 34/180 sayılı kararıyla imzaya açılan ve 03.09.1981’de yürürlüğe giren Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi’ne Türkiye’nin katılması hangi tarihte olmuştur.
Seçenekler
A
1967
B
1979
C
1985
D
2000
E
2002
Açıklama:
BM Genel Kurulu’nun 18.12.1979 tarih ve 34/180 sayılı kararıyla imzaya açılan ve 03.09.1981’de yürürlüğe giren Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi, Dört bölüm ve 30 maddeden oluşmaktadır. Türkiye’nin Sözleşmeye katılması 11.6.1985 tarih ve 3232 Sayılı Kanun’la, ekli çekincelerle uygun bulunmuş (RG: 25.06.1985-18792), Bakanlar Kurulu’nun 24.7.1985 tarih ve 85/9722 sayılı kararıyla (RG: 14.10.1985-18898) onaylanmıştır.
Soru 17
Çocukların kişisel, siyasal ekonomik, sosyal, kültürel hakları ile hukuki ve yargılama süreciyle ilgili hakları düzenleyen, taraf devletlerin üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirme konusunda kaydettikleri gelişmeleri incelemek amacıyla bir Çocuk Hakları Komitesi kurulmasını sağlayan sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çocuk Hakları Üzerine Cenevre Bildirgesi
B
Çocuk Hakları Bildirgesi
C
Çocuk Kaçakçılığının Önlenmesi Sözleşmesi
D
Çocuk Hakları Sözleşmesi
E
Çocuk işçiliğinin Önlenmesi Sözleşmesi
Açıklama:
ÇHS’de tanınan hakların uygulanması için gerekli yasal, idari ve diğer tedbirleri almakla yükümlü tutulmaktadır. Sözleşmede çocukların kişisel, siyasal ekonomik, sosyal, kültürel hakları ile hukuki ve yargılama süreciyle ilgili hakları düzenlenmektedir. Sözleşme ile, taraf devletlerin bu sözleşme ile üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirme konusunda kaydettikleri gelişmeleri incelemek amacıyla bir Çocuk Hakları Komitesi kurulmuştur.
Soru 18
Tarihte ilk kez mülteci tanımı aşağıdaki sözleşmelerden hangisinde yapılmıştır.
Seçenekler
A
Cenevre Sözleşmesi
B
Vatansız Kişilerin Hukuki Statülerine İlişkin Sözleşme
C
Vatansızlığın Azaltılmasına İlişkin Sözleşme
D
BM Genel Kurulu Bildirgesi
E
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
Açıklama:
Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme (Cenevre Sözleşmesi) ile tarihte ilk kez bir mülteci tanımı yapılmış, mültecilerin hakları ve standartlarının çağdaş bir listesi verilmiş, mülteci iadesinin sınırları ile geleneksel hukukta bulunan “geri göndermeme” (non-refoulement) ilkesi hüküm altına alınmıştır.
Soru 19
Soykırımı suç kabul eden sözleşme/bildirge aşağıdakilerden hangisidir
Seçenekler
A
BM Genel Kurulu Bildirgesi
B
BM İnsanlığa Karşı Suçların Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi
C
Cenevre Sözleşmesi
D
Milletler Ligi Kölelik Sözleşmesi’
E
Her Türlü Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi
Açıklama:
Soykırım (Genocide) suçunu uluslararası suç olarak ilan eden 11 Aralık 1946 tarih ve 96(1) sayılı BM Genel Kurulu Bildirgesi’dir
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinde düzenlenen haklardan birisi değildir?
Seçenekler
A
İfade Özgürlüğü
B
Yaşama Hakkı
C
Ayrımcılık Yasağı
D
Özel Hayatın Gizliliği Hakkı
E
Ailenin yeniden birleşmesi
Açıklama:
Tablo 2.4 : BM Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde Düzenlenen Haklar : Ailenin yeniden birleşmesi
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi Fransız İhtilali’nden tam elli yıl sonra ilan edilen ve bazı yazarlarca “haklar beyannamesi” olarak kabul edilen fermandır?
Seçenekler
A
Tanzimat Fermanı
B
Sened-i İttifak
C
Islahat Fermanı
D
Adalet Fermanı
E
Kanun-i Esasi
Açıklama:
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım 1839 Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile olmuştur. Fransız İhtilali’nden tam elli yıl sonra ilan edilen ve bazı yazarlarca “haklar beyannamesi” olarak kabul edilen Ferman, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet
hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir.
Fransız İhtilalinden 50 yıl sonra gerçekleşen ve haklar beyannamesi olarak kabul edilen ilk Osmanlı belgesi Tanzimat Fermanı olarak kabul edilmektedir.
hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir.
Fransız İhtilalinden 50 yıl sonra gerçekleşen ve haklar beyannamesi olarak kabul edilen ilk Osmanlı belgesi Tanzimat Fermanı olarak kabul edilmektedir.
Soru 22
Türk toplumunun ilk yazılı anayasası olarak kabul edilen Kanun-i Esasi'nin en temel özelliği aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir?
Seçenekler
A
Batının baskısıyla ortaya çıkması
B
Kişi hak ve hürriyetlerine yer verilmesi
C
Hürriyetin sınırını bir başkasının özgürlüğüyle çizmesi
D
Tebanın mücadelesi ile elde edilmesi
E
Azınlık hakları çerçevesine oturtulmuş olması
Açıklama:
1876 tarihli Kanun-u Esasî’nin Türk toplumunun ilk yazılı Anayasası olması bakımından ayrı bir önemi vardır. Kişi hak ve hürriyetlerine ilk defa olarak diğer devletlerin anayasalarındaki gibi yer verilmiş, geniş bir liste halinde sıralanmıştır.
Kişi hak ve hürriyetlerinden ilk kez söz edilen belge Kanun-i Esasi olmuştur.
Kişi hak ve hürriyetlerinden ilk kez söz edilen belge Kanun-i Esasi olmuştur.
Soru 23
Osmanlı vatandaşlarına toplantı ve dernek kurma hürriyetlerinin tanınması aşağıdakilerden hangisiyle mümkün olmuştur?
Seçenekler
A
Islahat Fermanı
B
Tanzimat Fermanı
C
Adalet Fermanı
D
II. Meşrutiyet
E
Sened-i İttifak
Açıklama:
1908 yılında II. Meşrutiyetin ilanından sonra 1909 yılında Kanun-u Esasi’de önemli değişiklikler yapılmıştır. Bunlardan insan hak ve hürriyetleri ile ilgili olanlardan padişahın sürgün etme hakkının kaldırılması, basın hürriyetinin genişletilmesi, sansür yasağının getirilmesi, Osmanlı vatandaşlarına toplantı ve dernek kurma hürriyetlerinin tanınması sayılabilir.
Kanun-u Esasi ile getirilen kişi hak ve hürriyetleri II. Meşrutiyetle genişletildiğinde dernek kurma hakkı 1909'da verilmiştir.
Kanun-u Esasi ile getirilen kişi hak ve hürriyetleri II. Meşrutiyetle genişletildiğinde dernek kurma hakkı 1909'da verilmiştir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi ile can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması, kişi güvenliği ile ilgili esaslar belirtilerek din ayrımı gözetilmeksizin bütün Osmanlı tebaasına bu haklar eşit olarak tanınmıştır?
Seçenekler
A
1808 Sened-i İttifak
B
1839 Tanzimat Fermanı
C
1875 Adalet Fermanı
D
1876 Anayasası
E
1856 Islahat Fermanı
Açıklama:
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım 1839 Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile olmuştur. 3 Kasım 1839 tarihli Fermanla; can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması, kişi güvenliği ile ilgili esaslar belirtilerek din ayrımı gözetilmeksizin bütün tebaaya bu haklar eşit olarak tanınmıştır. S.33,34.
Soru 25
II. Meşrutiyet hangi yıl ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
1808
B
1839
C
1856
D
1876
E
1908
Açıklama:
1908 yılında II. Meşrutiyetin ilanından sonra 1909 yılında Kanun-u Esasi’de önemli değişiklikler yapılmıştır. S.34.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nde yer almamıştır?
Seçenekler
A
İltica Hakkı
B
Asgari Yaşam Koşullarına Sahip Olma Hakkı
C
Vatandaşlık Hakkı
D
Korunması Gereken Toplum Kesimlerinin Hakları
E
Özel Hayatın Gizliliği Hakkı
Açıklama:
Çağdaş belgelerin çoğunda yer alan korunması gereken toplum kesimlerinin hakları ile üçüncü kuşak haklar İHEB’de yer almamıştır. S.37
Soru 27
1808 tarihli, şart niteliğinde olan ve Padişah ile Rumeli yanı arasında imzalanan Sened-i İttifak kaç maddeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
3
B
5
C
6
D
7
E
9
Açıklama:
1808 tarihli, şart niteliğinde olan ve Padişah ile Rumeli yanı arasında imzalanan Sened-i İttifak yedi maddeden oluşmaktadır
Soru 28
Gülhane Hattı Hümayun-u hangi yıla aittir?
Seçenekler
A
1837
B
1839
C
1840
D
1841
E
1843
Açıklama:
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım 1839 Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile olmuştur.
Soru 29
Doğrudan doğruya Batılı devletlerin baskısı ile yapılan ve Müslüman ile Hıristiyan tebaa arasında eşitlik getiren Islahat Fermanı hangi yıla aittir?
Seçenekler
A
1854
B
1856
C
1857
D
1858
E
1861
Açıklama:
Doğrudan doğruya Batılı devletlerin baskısı ile yapılan ve Müslüman ile Hıristiyan tebaa arasında eşitlik getiren 1856 tarihli Islahat Fermanı ile, artık din ve mezhep farkı kalkmış, bütün Osmanlılar eşit duruma getirilmiştir.
Soru 30
Adalet fermanı hangi yıla aittir?
Seçenekler
A
1872
B
1873
C
1874
D
1875
E
1876
Açıklama:
13 Kasım 1875 tarihli Adalet Fermanı ile adalet teşkilatına, hâkim güvencelerine (azledilmeme, yer değiştirmeme, emeklilik), vergilerde yapılacak yeni düzenlemelere, iltizam usulünün kaldırılarak vergilerin taşrada seçilmiş tahsildarlar eliyle toplanmasına, taşınmazların alım-satımında geçerli belge olarak tapu sicili düzenlenmesine ve bu belgelerin Defter-i Hakani Nezareti tarafından verilmesine ilişkin hükümler bulunmaktadır
Soru 31
Kanun-u Esasî’ye kaç yılına aittir*
Seçenekler
A
1874
B
1875
C
1876
D
1877
E
1878
Açıklama:
1876 tarihli Kanun-u Esasî’nin Türk toplumunun ilk yazılı Anayasası olması bakımından ayrı bir önemi vardır
Soru 32
Teşkilatı Esasiye Kanunu hangi yılda çıkmıştır?
Seçenekler
A
1923
B
1924
C
1925
D
1926
E
1927
Açıklama:
1924 tarihli Teşkilatı Esasiye Kanunu’nda (1924 Anayasası) tabi haklar doktrininin etkisiyle hak ve hürriyetler düzenlenmiştir
Soru 33
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1944
B
1945
C
1946
D
1947
E
1948
Açıklama:
BM Şartı (m.10) uyarınca sadece tavsiye niteliğinde karar almakla yetkili olan BM Genel Kurulu’nun 10.12.1948 tarih ve 217 A (III) sayılı kararıyla İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi kabul edilir.
Soru 34
Birleşmiş Milletler Kişisel ve Siyasi Haklar Sözleşmesi Türkiye tarafından ne zaman imzalanmıştır?
Seçenekler
A
2000
B
2001
C
2002
D
2003
E
2004
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Kişisel ve Siyasi Haklar Sözleşmesi, Türkiye tarafından 15.08.2000 tarihinde New York’ta imzalanmıştır.
Soru 35
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesine Türkiye ne zaman katılmıştır?
Seçenekler
A
1981
B
1983
C
1984
D
1985
E
1986
Açıklama:
BM Genel Kurulu’nun 18.12.1979 tarih ve 34/180 sayılı kararıyla imzaya açılan ve 03.09.1981’de yürürlüğe giren Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi, Dört bölüm ve 30 maddeden oluşmaktadır. Türkiye’nin Sözleşmeye katılması 11.6.1985 tarih ve 3232 Sayılı Kanun’la, ekli çekincelerle uygun bulunmuş (RG: 25.06.1985-18792), Bakanlar Kurulu’nun 24.7.1985 tarih ve 85/9722 sayılı kararıyla (RG: 14.10.1985-18898) onaylanmıştır.
Soru 36
BM tarafından hangi yıl Uluslararası Çocuk Yılı olarak kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1973
B
1975
C
1976
D
1978
E
1979
Açıklama:
Çocuklarla ilgili ek koruma tedbirlerinin kabul edilmesi ihtiyacı üzerinde evrensel uzlaşmanın ilk örneği Milletler Cemiyeti’nin kabul ettiği 1924 tarihli Çocuk Hakları Üzerine Cenevre Bildirgesi’dir. BM Genel Kurulu’nca 20.11.1959 yılında Çocuk Hakları Bildirgesi ve 1979 yılı da Uluslararası Çocuk Yılı olarak ilan edilmiştir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi BM Kişisel Siyasal Haklar Sözleşmesi'nde düzenlenen haklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı
B
Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı
C
Adil Yargılanma Hakkı
D
Hukuk Önünde Eşitlik
E
Sendikal Haklar
Açıklama:
Tablo 2.2 BM Kişisel Siyasal Haklar Sözleşmesinde
Düzenlenen Haklar. S. 38
Düzenlenen Haklar. S. 38
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi BM Ekonomik, Sosyal, Kültürel Haklar Sözleşmesi’nde düzenlenen haklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kültürel Yaşama Katılma Hakkı
B
Çalışma Hakkı
C
Sosyal Güvenlik Hakkı
D
Eğitim-Öğretim Hakkı
E
Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı
Açıklama:
Tablo 2.3
Ekonomik, Sosyal, Kültürel Haklar Sözleşmesi’nde Düzenlenen Haklar. S.39
Ekonomik, Sosyal, Kültürel Haklar Sözleşmesi’nde Düzenlenen Haklar. S.39
Soru 39
BM Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1971
B
1975
C
1980
D
1981
E
1985
Açıklama:
BM Genel Kurulu’nun 18.12.1979 tarih ve 34/180 sayılı kararıyla imzaya açılan ve 03.09.1981’de yürürlüğe giren Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi, Dört bölüm ve 30 maddeden oluşmaktadır. S.41
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisine İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinde yer verilmemiştir?
Seçenekler
A
Korunması gereken toplum kesimlerinin hakları
B
Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkı
C
Düşünce, Din ve Vicdan Hürriyeti
D
Adil Yargılanma hakkı
E
Eğitim-öğrenim Hakkı
Açıklama:
Çağdaş belgelerin çoğunda yer alan korunması gereken toplum kesimlerinin hakları ile üçüncü kuşak haklar İHEB’de yer almamıştır.
Toplumun korunması gereken kesimleri ile ilgili olan haklara bildirgede yer verilmemiştir.
Toplumun korunması gereken kesimleri ile ilgili olan haklara bildirgede yer verilmemiştir.
Soru 41
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi ile, bu sözleşmede düzenlenen hakların ve hürriyetlerin uygulanmasını gözetmek ve bunlara taraf devletlerin uyup uymadıklarını izlemek üzere oluşturulan tedbir aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yasal düzenlemeler
B
İnsan Hakları Komitelerinin kurulması
C
Teknik Yardım ve İşbirliği
D
Rapor sistemi
E
Tazminat
Açıklama:
BM Kişisel ve Siyasal Haklar
Sözleşmesi, klasik haklar ya da
medenî ve siyasal haklar olarak
adlandırılan hakları düzenlemekte
ve bunları güvence altına almak
amacıyla birtakım mekanizmalara
yer vermektedir. Sözleşmenin
uygulanmasını izlemek amacıyla
İnsan Hakları Komitesi adıyla
bir komitenin kurulması
öngörülmüştür.
İnsan Hakları Komiteleri sözleşmeyi güvence altına almak amacıyla kurulmuştur.
Sözleşmesi, klasik haklar ya da
medenî ve siyasal haklar olarak
adlandırılan hakları düzenlemekte
ve bunları güvence altına almak
amacıyla birtakım mekanizmalara
yer vermektedir. Sözleşmenin
uygulanmasını izlemek amacıyla
İnsan Hakları Komitesi adıyla
bir komitenin kurulması
öngörülmüştür.
İnsan Hakları Komiteleri sözleşmeyi güvence altına almak amacıyla kurulmuştur.
Soru 42
Uluslararası Ceza Mahkemesi aşağıdaki suçlardan hangisi ile ilgili yargılama yapmak üzere kurulmuştur?
Seçenekler
A
Ekonomik suçlar
B
Hak İhlalleri
C
İnsanlığa karşı işlenen suçlar
D
Devlete karşı işlenen suçlar
E
Siyasi Suçlar
Açıklama:
Roma Statüsü ile, soykırım suçu,
insanlığa karşı suçlar, savaş
suçları ve saldırı suçları hakkında
yargılama yapmak üzere,
sürekli görevli Uluslararası Ceza
Mahkemesi kurulmuştur.
Uluslararası Ceza Mahkemesi insanlığa karşı işlenen suçların yargılanması amacıyla kurulmuştur.
insanlığa karşı suçlar, savaş
suçları ve saldırı suçları hakkında
yargılama yapmak üzere,
sürekli görevli Uluslararası Ceza
Mahkemesi kurulmuştur.
Uluslararası Ceza Mahkemesi insanlığa karşı işlenen suçların yargılanması amacıyla kurulmuştur.
Soru 43
Ülkemizin 1924 Anayasası hükümlerine göre bir kanunla iç hukuka geçirdiği ve böylece, usulüne göre yürürlüğe konulduğu
için, Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelen uluslararası sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
için, Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelen uluslararası sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Sosyal Şartı
B
İşkencenin Önlenmesi Avrupa Sözleşmesi
C
Ulusal Azınlıkları Koruma Sözleşmesi
D
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
E
Bölgesel ve Azınlık Dilleri Avrupa Şartı
Açıklama:
İHAS’in Türk iç hukukundaki yeri AY m.90’da düzenlenmiştir. AY m.90/son’a göre,“usulüne göre yürürlüğe konmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne
göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.” Ülkemiz, Sözleşmeyi 1924 Anayasası hükümlerine
göre bir kanunla iç hukuka geçirmiştir. Böylece, usulüne göre yürürlüğe konulduğu için, Sözleşme Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelmiştir. Sözleşmenin bireylere tanıdığı temel hak ve özgürlükler Türk mahkemeleri tarafından doğrudan uygulanabilir nitelikte hukuk kurallarıdır.
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Avrupa Konseyi kurucu üyeliğimizden kaynaklanan bir şekilde usulüne göre yürürlüğe konulduğu
için, Sözleşme Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelmiştir. Sözleşmenin bireyleretanıdığı temel hak ve özgürlükler Türk mahkemeleri tarafından doğrudan uygulanabilir
nitelikte hukuk kurallarıdır.
göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.” Ülkemiz, Sözleşmeyi 1924 Anayasası hükümlerine
göre bir kanunla iç hukuka geçirmiştir. Böylece, usulüne göre yürürlüğe konulduğu için, Sözleşme Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelmiştir. Sözleşmenin bireylere tanıdığı temel hak ve özgürlükler Türk mahkemeleri tarafından doğrudan uygulanabilir nitelikte hukuk kurallarıdır.
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Avrupa Konseyi kurucu üyeliğimizden kaynaklanan bir şekilde usulüne göre yürürlüğe konulduğu
için, Sözleşme Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelmiştir. Sözleşmenin bireyleretanıdığı temel hak ve özgürlükler Türk mahkemeleri tarafından doğrudan uygulanabilir
nitelikte hukuk kurallarıdır.
Soru 44
Kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddetle mücadele eden ve aynı
zamanda kadın-erkek eşitliği ilkesinin hayata geçirilmesini amaçlayan sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
zamanda kadın-erkek eşitliği ilkesinin hayata geçirilmesini amaçlayan sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi
B
Schengen Sözleşmesi
C
Dublin Sözleşmesi
D
Göçmen İşçilerin Hukuki Durumu Hakkında Avrupa Sözleşmesi
E
Terörizmin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi
Açıklama:
Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi (İstanbul Sözleşmesi), 11 Mayıs 2011’de Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi toplantısında imzaya açılmış, 01.08.2014 tarihinde de yürürlüğe girmiştir.
Sözleşme, sadece kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddetle mücadele etmemekte, aynı zamanda kadın-erkek eşitliği ilkesinin hayata geçirilmesini amaçlamaktadır. Medeni durumlarına
bakılmaksızın tüm kadınları şiddetten korumayı hedefleyen Sözleşme, şiddete uğramış kişilerin haklarını korumaya yönelik önlemler alırken cinsel kimlik ve cinsel yönelim de dahil olmak üzere hiçbir ayrımcılık yapılmamasını öngörmektedir.
Sözleşme, sadece kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddetle mücadele etmemekte, aynı zamanda kadın-erkek eşitliği ilkesinin hayata geçirilmesini amaçlamaktadır. Medeni durumlarına
bakılmaksızın tüm kadınları şiddetten korumayı hedefleyen Sözleşme, şiddete uğramış kişilerin haklarını korumaya yönelik önlemler alırken cinsel kimlik ve cinsel yönelim de dahil olmak üzere hiçbir ayrımcılık yapılmamasını öngörmektedir.
Soru 45
İnsan hakları normlarının yorumlanması iç hukuktaki normal kanunların yorumlanmasından neden farklıdır?
Seçenekler
A
Tüm hukuk kurallarında olduğu gibi, genel ve soyut olmalarından dolayı yorumlanmaları gerekir.
B
Kelimelerin yorumlanmasında sözleşmenin konusunun ve amacının dikkate alınması gerekir.
C
Sözleşmelerin yorumlanmasında iyi niyet esastır.
D
İnsan hakları genellikle anayasalarda düzenlenir ve bu nedenle de iç hukuktaki diğer kanunlara göre üst hukuk normu statüsü kazanır.
E
Sözleşmelerin içinde bulunan kelimelerin alelade anlamlarına uygun olarak yorumlanması gerekir.
Açıklama:
Tüm hukuk kurallarında olduğu gibi, genel ve soyut olması nedeniyle insan hakları hukuku
normlarının da uygulanabilmesi için öncelikle yorumlanması gerekir. Ancak, insan
haklarını düzenleyen normların yorumlanması, kanunların yorumlanmasından iki açıdan
farklılık arzeder. Öncelikle, insan hakları ile ilgili normların hükümleri genellikle İHEB,
BM İkiz Sözleşmeleri veya Bölgesel İnsan Hakları Sözleşmelerinden alınmıştır. İkinci olarak,
insan hakları genellikle anayasalarda düzenlenir ve bu nedenle de iç hukuktaki diğer
kanunlara göre üst hukuk normu statüsü kazanır. Dolayısıyla, insan hakları normlarının
yorumlanması, iç hukuktaki normal kanunların yorumlanmasından farklıdır.
insan hakları genellikle anayasalarda düzenlenir ve bu nedenle de iç hukuktaki diğer kanunlara göre üst hukuk normu statüsü kazanır. Dolayısıyla, insan hakları normlarının
yorumlanması, iç hukuktaki normal kanunların yorumlanmasından farklıdır.
normlarının da uygulanabilmesi için öncelikle yorumlanması gerekir. Ancak, insan
haklarını düzenleyen normların yorumlanması, kanunların yorumlanmasından iki açıdan
farklılık arzeder. Öncelikle, insan hakları ile ilgili normların hükümleri genellikle İHEB,
BM İkiz Sözleşmeleri veya Bölgesel İnsan Hakları Sözleşmelerinden alınmıştır. İkinci olarak,
insan hakları genellikle anayasalarda düzenlenir ve bu nedenle de iç hukuktaki diğer
kanunlara göre üst hukuk normu statüsü kazanır. Dolayısıyla, insan hakları normlarının
yorumlanması, iç hukuktaki normal kanunların yorumlanmasından farklıdır.
insan hakları genellikle anayasalarda düzenlenir ve bu nedenle de iç hukuktaki diğer kanunlara göre üst hukuk normu statüsü kazanır. Dolayısıyla, insan hakları normlarının
yorumlanması, iç hukuktaki normal kanunların yorumlanmasından farklıdır.
Soru 46
Resmi anlaşmaların uygulanmasını ve kararları denetlemek için kurulan denetleme birimlerine BM sisteminde verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anlaşma İzleme Birimleri
B
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
C
BM Ekonomik Kültürel Sosyal Haklar Komitesi
D
İnsan Hakları Komitesi
E
BM Genel Kurulu
Açıklama:
Resmi anlaşmaların uygulanmasını ve kararları denetlemek için çok sayıda denetleme birimi kurulmuştur. BM sisteminde bu denetleme birimlerine genelde “Anlaşma İzleme Birimleri” denilmektedir. Bu birimler genelde önlerine getirilen sorunlar ve somut durumlarla ilgilenmekte, düzenli olarak kararlar almakta ve uluslararası standartları değerlendirmektedirler. Bu kararlar, fikirler ve teklifler hukuksal olarak bağlayıcı olsa da olmasa da uluslararası insan hakları hukukuna katkıları çoktur.
BM nin anlaşmaların ve sözleşmelerin uygulanıp uygulanmadığını denetlemek için amacıyla kurduğu birime Anlaşma İzleme Birimleri adı verilmiştir.
BM nin anlaşmaların ve sözleşmelerin uygulanıp uygulanmadığını denetlemek için amacıyla kurduğu birime Anlaşma İzleme Birimleri adı verilmiştir.
Soru 47
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım olan, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içeren, can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması, kişi güvenliği ile ilgili esaslar belirtilerek din ayrımı gözetilmeksizin bütün tebaaya bu haklar eşit olarak tanınan 3 Kasım 1839 tarihli “insan hakları” ve “modernleşme” bildirgesi niteliğinde olan Ferman aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sened-i İttifak
B
Adalet Fermanı
C
Kanun-u Esasî
D
Tanzimat Fermanı
E
Islahat Fermanı
Açıklama:
Soruda maddeleri tanıtılan Fermanın hatırlanması amaçlanmıştır.
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım 1839
Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile olmuştur. Fransız İhtilali’nden tam
elli yıl sonra ilan edilen ve bazı yazarlarca “haklar beyannamesi” olarak kabul edilen
Ferman, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet
hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir. 3 Kasım 1839 tarihli
Fermanla; can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması, kişi güvenliği ile
ilgili esaslar belirtilerek din ayrımı gözetilmeksizin bütün tebaaya bu haklar eşit olarak tanınmıştır. Ancak, 1839 Tanzimat Fermanı tahlil edildiğinde, azınlık hakları çerçevesine
oturtulmuş bir “insan hakları” ve “modernleşme” bildirgesi iddiasında olduğu görülür.
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım 1839
Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile olmuştur. Fransız İhtilali’nden tam
elli yıl sonra ilan edilen ve bazı yazarlarca “haklar beyannamesi” olarak kabul edilen
Ferman, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet
hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir. 3 Kasım 1839 tarihli
Fermanla; can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması, kişi güvenliği ile
ilgili esaslar belirtilerek din ayrımı gözetilmeksizin bütün tebaaya bu haklar eşit olarak tanınmıştır. Ancak, 1839 Tanzimat Fermanı tahlil edildiğinde, azınlık hakları çerçevesine
oturtulmuş bir “insan hakları” ve “modernleşme” bildirgesi iddiasında olduğu görülür.
Soru 48
Temel hak ve hürriyetler düzenlenirken İHEB ve İHAS’tan yararlanılmış, Türkiye Cumhuriyeti’nin nitelikleri arasında “İnsan haklarına dayanan devlet” anlayışına yer veren, kanun koyucunun hürriyetlerin düzenlenmesindeki takdir yetkisi daraltılmış ve onun aşamayacağı bazı kayıtlar getirilmiş, temel hak ve hürriyetler bakımından ferdi esas almış, herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğunun belirtildiği Anayasa aşağıdakilerin hangisidir?
Seçenekler
A
I. Meşrutiyet
B
II. Meşrutiyet
C
1961 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1921 Anayasası
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Anayasanın tanınması amaçlanmıştır.
1961 Anayasası’nda temel hak ve hürriyetler düzenlenirken İHEB ve İHAS’tan oldukça yararlanılmış bu belgelerde yer alan hükümlerin hemen hepsine yer verilerek, 1924 Anayasası’na göre daha geniş ve daha güvenceli hazırlanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin nitelikleri arasında “İnsan haklarına dayanan devlet” anlayışına yer veren 1961 Anayasası ile hürriyetler çok ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş ve yasama organının hürriyetleri belirlerken neleri yapamayacağı da belirtilerek kanun koyucunun hürriyetlerin düzenlenmesindeki takdir yetkisi daraltılmış ve onun aşamayacağı bazı kayıtlar getirilmiştir. 1961 Anayasası temel hak ve hürriyetler bakımından ferdi esas almıştır. Herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğu belirtilmek suretiyle, siyasi iktidarın arzu ve takdirine göre yok edilemeyeceği tabi hak ve
hürriyetler benimsenmiştir.
1961 Anayasası’nda temel hak ve hürriyetler düzenlenirken İHEB ve İHAS’tan oldukça yararlanılmış bu belgelerde yer alan hükümlerin hemen hepsine yer verilerek, 1924 Anayasası’na göre daha geniş ve daha güvenceli hazırlanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin nitelikleri arasında “İnsan haklarına dayanan devlet” anlayışına yer veren 1961 Anayasası ile hürriyetler çok ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş ve yasama organının hürriyetleri belirlerken neleri yapamayacağı da belirtilerek kanun koyucunun hürriyetlerin düzenlenmesindeki takdir yetkisi daraltılmış ve onun aşamayacağı bazı kayıtlar getirilmiştir. 1961 Anayasası temel hak ve hürriyetler bakımından ferdi esas almıştır. Herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğu belirtilmek suretiyle, siyasi iktidarın arzu ve takdirine göre yok edilemeyeceği tabi hak ve
hürriyetler benimsenmiştir.
Soru 49
Temel hak ve hürriyetleri doğrudan doğruya Türk toplumunun temel hak ve hürriyet ihtiyacını göz önünde tutarak ele alan, hak ve özgürlüğe sahip olma, kullanma ve yararlanma karşılığında kişinin de birtakım görevleri olduğu anlayışını benimsemiş, başlangıç kısmında, “Her Türk vatandaşının bu Anayasa’da yer alan temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürme ve maddî ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu” vurgulanarak “maddî ve manevi varlığını geliştirme” yoluyla ”onurlu bir hayat sürme” haysiyet ve kişilik sahibi insan için vazgeçilmez hedefler olarak belirtilmiş Anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
I. Meşrutiyet
B
II. Meşrutiyet
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Soruda temel özellikleri verilen Anayasanın tanınması amaçlanmıştır.
Temel hak ve hürriyetleri doğrudan doğruya Türk toplumunun temel hak ve hürriyet
ihtiyacını göz önünde tutarak yeniden ele alan 1982 Anayasası, hak ve özgürlüğe sahip
olma, kullanma ve yararlanma karşılığında kişinin de birtakım görevleri olduğu anlayışını
benimsemiştir. Anayasanın başlangıç kısmında, “Her Türk vatandaşının bu Anayasa’da
yer alan temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî
kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürme ve maddî ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu” vurgulanarak “maddî
ve manevi varlığını geliştirme” yoluyla ”onurlu bir hayat sürme” haysiyet ve kişilik sahibi
insan için vazgeçilmez hedefler olarak belirtilmiştir.
Temel hak ve hürriyetleri doğrudan doğruya Türk toplumunun temel hak ve hürriyet
ihtiyacını göz önünde tutarak yeniden ele alan 1982 Anayasası, hak ve özgürlüğe sahip
olma, kullanma ve yararlanma karşılığında kişinin de birtakım görevleri olduğu anlayışını
benimsemiştir. Anayasanın başlangıç kısmında, “Her Türk vatandaşının bu Anayasa’da
yer alan temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî
kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürme ve maddî ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu” vurgulanarak “maddî
ve manevi varlığını geliştirme” yoluyla ”onurlu bir hayat sürme” haysiyet ve kişilik sahibi
insan için vazgeçilmez hedefler olarak belirtilmiştir.
Soru 50
BM Genel Kurulu’nun 217 A (III) sayılı kararıyla, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1948
B
1946
C
1968
D
1955
E
1972
Açıklama:
Soruda İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin kabul ediliş tarihinin hatırlanması amaçlanmıştır.
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
BM Şartı (m.10) uyarınca sadece tavsiye niteliğinde karar almakla yetkili olan BM Genel Kurulu’nun 10.12.1948 tarih ve 217 A (III) sayılı kararıyla kabul edilen İnsan Hakları
Evrensel Bildirgesi, Uluslararası sözleşmelerin henüz pek çok devlet tarafından imzalanmadığı veya onaylanmadığı dönemlerde, uluslararası alanda geçerli tek uluslararası insan
hakları aracı olarak kabul edilmiş, yeni ortaya çıkan, bağımsızlığına yeni kavuşan devletlerde anayasal bir belge olarak kullanılmıştır.
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
BM Şartı (m.10) uyarınca sadece tavsiye niteliğinde karar almakla yetkili olan BM Genel Kurulu’nun 10.12.1948 tarih ve 217 A (III) sayılı kararıyla kabul edilen İnsan Hakları
Evrensel Bildirgesi, Uluslararası sözleşmelerin henüz pek çok devlet tarafından imzalanmadığı veya onaylanmadığı dönemlerde, uluslararası alanda geçerli tek uluslararası insan
hakları aracı olarak kabul edilmiş, yeni ortaya çıkan, bağımsızlığına yeni kavuşan devletlerde anayasal bir belge olarak kullanılmıştır.
Soru 51
Başlangıcı izleyen IV ana bölüm altında toplam 53 maddeden oluşan BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi (KSHS), Türkiye tarafından New York’ta hangi yılda imzalanmıştır?
Seçenekler
A
2005
B
2000
C
1985
D
1948
E
1998
Açıklama:
Soruda BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesinin Türkiye tarafından kabul ediliş tarihinin hatırlanması amaçlanmıştır.
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
Başlangıçı izleyen IV ana bölüm altında toplam 53 maddeden oluşan KSHS, Türkiye tarafından 15.08.2000 tarihinde New York’ta imzalanmış, TBMM tarafından beyanlar ve
çekince ile onaylanması, 4.6.2003 tarih ve 4868 sayılı Kanunla (RG: 18.06.2003-25142)
uygun bulunması üzerine, 07.07.2003 tarih ve 2003/5851 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla
(RG: 21.07. 2003-25175) onaylanmıştır
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
Başlangıçı izleyen IV ana bölüm altında toplam 53 maddeden oluşan KSHS, Türkiye tarafından 15.08.2000 tarihinde New York’ta imzalanmış, TBMM tarafından beyanlar ve
çekince ile onaylanması, 4.6.2003 tarih ve 4868 sayılı Kanunla (RG: 18.06.2003-25142)
uygun bulunması üzerine, 07.07.2003 tarih ve 2003/5851 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla
(RG: 21.07. 2003-25175) onaylanmıştır
Soru 52
Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ) Genel Konferansı tarafından 29.06.1951 tarihinde kabul edilen ve 23.05.1953 yılında yürürlüğe giren, bir giriş ile 14 maddeden oluşan ve cinsiyet ayrımı yapılmaksızın, kadın erkek tüm işçilere eşit işe eşit ücret ilkesinin uygulanmasını öngören, 1951 Tarihli ve 100 Nolu Eşit Ücret Sözleşmesi, Türkiye tarafından hangi yıl Bakanlar Kurulu kararı ile onaylanmıştır?
Seçenekler
A
1967
B
1965
C
1977
D
1980
E
1982
Açıklama:
Soruda 1951 Tarihli ve 100 Nolu Eşit Ücret Sözleşmesinin Türkiye'de Bakanlar Kurulu tarafından hangi yılda onaylandığının hatırlanması amaçlanmıştır.
Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ) Genel Konferansı tarafından 29.06.1951 tarihinde, kabul edilen ve 23.05.1953 yılında yürürlüğe giren 1951 Tarihli ve 100 Nolu Eşit Ücret
Sözleşmesi, bir giriş ile 14 maddeden oluşmakta ve cinsiyet ayrımı yapılmaksızın, kadın
erkek tüm işçilere eşit işe eşit ücret ilkesinin uygulanması öngörülmektedir. Sözleşme
Türkiye tarafından, 13.12.1966 tarih ve 810 sayılı Kanun’la (RG: 22.12.1966-12484) onaylanmasının uygun bulunması üzerine, 14.04.1967 tarih ve 6-8036 sayılı Bakanlar Kurulu
kararı (RG: 13 Haziran 1967-12620) ile onaylanmıştır.
Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ) Genel Konferansı tarafından 29.06.1951 tarihinde, kabul edilen ve 23.05.1953 yılında yürürlüğe giren 1951 Tarihli ve 100 Nolu Eşit Ücret
Sözleşmesi, bir giriş ile 14 maddeden oluşmakta ve cinsiyet ayrımı yapılmaksızın, kadın
erkek tüm işçilere eşit işe eşit ücret ilkesinin uygulanması öngörülmektedir. Sözleşme
Türkiye tarafından, 13.12.1966 tarih ve 810 sayılı Kanun’la (RG: 22.12.1966-12484) onaylanmasının uygun bulunması üzerine, 14.04.1967 tarih ve 6-8036 sayılı Bakanlar Kurulu
kararı (RG: 13 Haziran 1967-12620) ile onaylanmıştır.
Soru 53
Kadınların erkeklerle eşit şekilde sahip olması için BM tarafından kadın haklarına verilen önemin ilk belirtisi olarak, Kadınların Siyasi Hakları Üzerine Sözleşme ile kadınların seçme ve seçilme haklarının kabul edilmesi kaç yılında olmuştur?
Seçenekler
A
1950
B
1952
C
1955
D
1960
E
1965
Açıklama:
Soruda BM tarafından kadın haklarına verilen önemin ilk belirtisi olan sözleşmenin hangi taraihte kabul edildiğinin hatırlanması amaçlanmıştır.
Kadınların erkeklerle eşit şekilde sahip olduğu hakların tamamına kadın hakları denilmektedir. BM, tarafından kadın haklarına verilen önemin ilk belirtisi olarak, 1952 tarihli Kadınların Siyasi Hakları Üzerine Sözleşme ile kadınların seçme ve seçilme hakları kabul edilmiştir. Ancak kadınlara karşı ayrımcılığın kesin olarak yasaklanması, 1967 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi ve 1979 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi ile ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Kadınların erkeklerle eşit şekilde sahip olduğu hakların tamamına kadın hakları denilmektedir. BM, tarafından kadın haklarına verilen önemin ilk belirtisi olarak, 1952 tarihli Kadınların Siyasi Hakları Üzerine Sözleşme ile kadınların seçme ve seçilme hakları kabul edilmiştir. Ancak kadınlara karşı ayrımcılığın kesin olarak yasaklanması, 1967 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi ve 1979 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi ile ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Soru 54
20.11.1989 yılında kabul edilen Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS), 20.09.1990 günü, hemen hemen evrensel düzeyde bir onaylanma ile yürürlüğe girmiştir. 193 ülkenin taraf olduğu Sözleşmeyle ilk defa, küçüklerin kişisel, siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel hakları, tarafları bağlayıcı bir sözleşmeyle tespit edilmiştir. Türkiye bu sözleşmeye bazı çekincelerle kaç yılında taraf olmuştur?
Seçenekler
A
1988
B
1990
C
1995
D
2005
E
2002
Açıklama:
Soruda Çocuk Hakları Sözleşmesine Türkiye'nin ne zaman taraf olduğunun hatırlanması amaçlanmıştır.
20.11.1989 yılında kabul edilen Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS), 20.09.1990 günü, hemen hemen evrensel düzeyde bir onaylanma ile yürürlüğe girmiştir. 193 ülkenin taraf olduğu Sözleşmeyle ilk defa, küçüklerin kişisel, siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel hakları, tarafları bağlayıcı bir sözleşmeyle tespit edilmiştir. Türkiye bu sözleşmeye bazı çekincelerle 1995 yılında taraf olmuştur
20.11.1989 yılında kabul edilen Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS), 20.09.1990 günü, hemen hemen evrensel düzeyde bir onaylanma ile yürürlüğe girmiştir. 193 ülkenin taraf olduğu Sözleşmeyle ilk defa, küçüklerin kişisel, siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel hakları, tarafları bağlayıcı bir sözleşmeyle tespit edilmiştir. Türkiye bu sözleşmeye bazı çekincelerle 1995 yılında taraf olmuştur
Soru 55
Milletler Ligi’nin kurulmasından önce, köle ticaretinin yasaklanması konusundaki uluslar
arası çabaların ilki olan, 18 Avrupa Devletinin imzaladığı 1890 tarihli kanun aşağıdakilerden hangisidir?
arası çabaların ilki olan, 18 Avrupa Devletinin imzaladığı 1890 tarihli kanun aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişilerin özellikle Kadın ve Çocuk Kaçakçılığının Önlenmesi ve Cezalandırılması BM Protokolü’nde (Palermo Protokolü)
B
En Kötü Çocuk İşçiliği Türleri ILO Sözleşmesi
C
Milletler Ligi Kölelik Sözleşmesi
D
Kadın ve Çocuk Kaçakçılığının Önlenmesi Sözleşmesi
E
Brüksel Kanunu
Açıklama:
Soruda köle ticaretini yasaklayan ilk uluslararası Kanun'un hatırlanması amaçlanmıştır.
Milletler Ligi’nin kurulmasından önce, köle ticaretinin yasaklanması konusundaki uluslar
arası çabaların ilki, 18 Avrupa Devletinin imzaladığı 1890 Brüksel Kanunu’dur
Milletler Ligi’nin kurulmasından önce, köle ticaretinin yasaklanması konusundaki uluslar
arası çabaların ilki, 18 Avrupa Devletinin imzaladığı 1890 Brüksel Kanunu’dur
Soru 56
20. yüzyılda vicdanı derinden yaralayan insanlığa karşı suçlara, uluslararası toplum soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçları hakkında bireyleri yargılama hakkı olan Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsünü Roma’da kaç yılında kabul etmiştir?
Seçenekler
A
1998
B
1988
C
1995
D
1990
E
1980
Açıklama:
Soruda Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) kuruluş tarihinin hatırlanması amaçlanmıştır.
20. yüzyılda, Rwanda’da ve Eski Yugoslavya’da uluslararası vicdanı derinden yaralayan
insanlığa karşı suçların işlenmesi üzerine, uluslararası toplum daha yakın bir ilgi göstermiş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü 1998’de Roma’da kabul edilmiştir.
01.07.2002 yılında yürürlüğe giren Roma Statüsü ile, BM sistemi yanında, uluslararası
toplum tarafından ciddi olarak kabul edilen soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş
suçları ve saldırı suçları hakkında yargılama yapmak üzere, sürekli görevli UCM kurulmuştur. Ayrıca, her suç ayrı ayrı tanımlanmıştır. Uluslararası Adalet Divanı’nın aksine,
bireyleri yargılayan UCM, bireylerin mahkeme önünde söz söyleme hakkına sahip olduğu
uluslararası ilk mahkemedir.
20. yüzyılda, Rwanda’da ve Eski Yugoslavya’da uluslararası vicdanı derinden yaralayan
insanlığa karşı suçların işlenmesi üzerine, uluslararası toplum daha yakın bir ilgi göstermiş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü 1998’de Roma’da kabul edilmiştir.
01.07.2002 yılında yürürlüğe giren Roma Statüsü ile, BM sistemi yanında, uluslararası
toplum tarafından ciddi olarak kabul edilen soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş
suçları ve saldırı suçları hakkında yargılama yapmak üzere, sürekli görevli UCM kurulmuştur. Ayrıca, her suç ayrı ayrı tanımlanmıştır. Uluslararası Adalet Divanı’nın aksine,
bireyleri yargılayan UCM, bireylerin mahkeme önünde söz söyleme hakkına sahip olduğu
uluslararası ilk mahkemedir.
Soru 57
Türkiye, aşağıdaki BM Sözleşmelerden hangisine taraf değildir?
Seçenekler
A
Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme
B
Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunması Uluslararası Sözleşmesi
C
Herkesin Zorla Kaybedilmeye Karşı Korunmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme
D
İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Küçültücü Muameleye ve Cezaya Karşı Sözleşme
E
Vatansızlığın Azaltılmasına İlişkin Sözleşme
Açıklama:
Herkesin Zorla Kaybedilmeye Karşı Korunmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme,
BM Genel Kurulu’nun 20 Aralık 2006 tarih ve 61/177 sayılı kararıyla kabul edilmiş ve 23 Aralık 2010’da yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşmeye taraf değildir. S.49.
C
BM Genel Kurulu’nun 20 Aralık 2006 tarih ve 61/177 sayılı kararıyla kabul edilmiş ve 23 Aralık 2010’da yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşmeye taraf değildir. S.49.
C
Soru 58
Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme, Türkiye tarafından hangi yıl imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1993
B
1997
C
2003
D
2007
E
2011
Açıklama:
Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS), BM Genel Kurulu’nun
13 Aralık 2006 tarihli ve A/RES/61/106 tarihli kararıyla kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşme’yi 30 Mart 2007 tarihinde imzalamıştır. S.48.
13 Aralık 2006 tarihli ve A/RES/61/106 tarihli kararıyla kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşme’yi 30 Mart 2007 tarihinde imzalamıştır. S.48.
Soru 59
İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi'nin güvence altına aldığı haklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsanın menfaatleri toplumun veya bilimin menfaatlerinden daha üstün tutulacaktır.
B
Devletler, sağlık hizmetlerinden adil bir şekilde yararlanılmasını
sağlayacak uygun önlemleri alacaklardır.
sağlayacak uygun önlemleri alacaklardır.
C
Sağlık alanında herhangi bir müdahale, ilgili kişinin bu müdahaleye bilgilendirilmiş bir şekilde muvafakat etmesinden sonra yapılabilir.
D
İnsan altsoylarının genetik yapısını değiştirmeye yönelik bilimsel araştırmalar yasaktır.
E
Genetik çalışmalar sağlık ya da tedavi amacıyla yürütülemez.
Açıklama:
Genetik çalışmalar ancak sağlık ya da tedavi amacıyla yürütülebilir (m. 13).
Soru 60
(...) ile, soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçları hakkında yargılama yapmak üzere, sürekli görevli Uluslararası Ceza Mahkemesi kurulmuştur.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Avrupa Konseyi Statüsü
B
Roma Statüsü
C
Avrupa Şartı
D
Dublin Sözleşmesi
E
Cartagena Bildirisi
Açıklama:
Roma Statüsü ile, soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçları hakkında yargılama yapmak üzere, sürekli görevli Uluslararası Ceza
Mahkemesi kurulmuştur. S.46.
Mahkemesi kurulmuştur. S.46.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Sened-i İttifak özellikleri arasında değildir?
Seçenekler
A
1808 tarihli olup şart niteliğindedir ve Padişah ile Rumeli yanı arasında imzalanmıştır.
B
Sened-i İttifak yedi maddeden oluşmaktadır.
C
Bu belge, hak ve hürriyetleri sıralamak yerine, merkezi idareyi güçlendirerek kamu düzenini getirmek amacı taşır.
D
Sened-i İttifak can ve mal güvenliğini sağlamaya yöneliktir.
E
Hükümdar ile beyler arasında imzalanmış olması bakımından Fransız İhtilali yasalarına benzetilir.
Açıklama:
1808 tarihli, şart niteliğinde olan ve Padişah ile Rumeli yanı arasında imzalanan Sened-i milli kaynaklar arasında tarihsel açıdan önemlidir.
Hükümdar ile beyler arasında imzalanmış olması bakımından Fransız İhtilali yasalarına değil, Magna Carta'ya benzetilir.
Hükümdar ile beyler arasında imzalanmış olması bakımından Fransız İhtilali yasalarına değil, Magna Carta'ya benzetilir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile ilgili bir özellik değildir?
Seçenekler
A
Bazı yazarlar tarafından “haklar beyannamesi” olarak kabul edilen Fermandır.
B
Kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri içermez ama devlet hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri içermektedir.
C
3 Kasım 1839 tarihinde ilan edilmiştir.
D
Din ayrımı gözetilmeksizin bütün tebaaya can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması gibi haklar eşit olarak tanınmıştır.
E
Tahlil edildiğinde, azınlık hakları çerçevesine oturtulmuş bir “insan hakları” ve “modernleşme” bildirgesi iddiasında olduğu görülür.
Açıklama:
Tanzimat Fermanı, azınlık hakları çerçevesine oturtulmuş bir “insan hakları” ve “modernleşme” bildirgesi niteliğindedir.
Tanzimat Fermanı, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir.
Tanzimat Fermanı, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir.
Soru 63
1908 yılında II. Meşrutiyetin ilanından sonra 1909 yılında Kanun-u Esasi’de önemli değişiklikler yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan hak ve hürriyetlerle ilgili olanlardan biridir?
Seçenekler
A
Padişahın sürgün etme hakkının kaldırılması.
B
Basın hürriyetinin kısıtlanması.
C
Sansür yasağının kaldırılması.
D
Osmanlı vatandaşlarına toplantı ve dernek kurma hakkının kaldırılması.
E
Fransız İhtilali’nin etkisiyle eşitlik kardeşlik düşüncelerinin Anayasada yer alması.
Açıklama:
Bu değişiklikler arasında insan hak ve hürriyetleri ile ilgili olanlardan padişahın sürgün etme hakkının kaldırılması, basın hürriyetinin genişletilmesi, sansür yasağının getirilmesi, Osmanlı vatandaşlarına toplantı ve dernek kurma hürriyetlerinin tanınması sayılabilir.
1909 yılında Kanun-u Esasi’de yapılan değişikliklerden biri de Padişahın sürgün etme hakkının kaldırılmasıdır.
1909 yılında Kanun-u Esasi’de yapılan değişikliklerden biri de Padişahın sürgün etme hakkının kaldırılmasıdır.
Soru 64
Aşağıdaki saptamalardan hangisine dayanarak İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin (İHEB) günümüz hak ve hürriyet ihtiyaçları açısından yetersiz kaldığını söylemek mümkündür?
Seçenekler
A
Birey ve toplumun isteklerini, kişi haklarıyla sosyal ve ekonomik hakları dengelemede başarılı olmaması.
B
Aydınlanma geleneğine bağlı, sosyalist görüşün tüm etki ve katkılarını içermiş olması.
C
Aile Yaşamı Hakkında haklar düzenlememiş olması.
D
Özel Hayatın Gizliliği Hakkı konusunu içermemesi.
E
Çağdaş belgelerin çoğunda yer alan "korunması gereken toplum kesimlerinin hakları" ile üçüncü kuşak hakların yer almamış olması.
Açıklama:
İHEB, aile yaşamı, özel hayatın gizliliği vb. konularda önemli düzenlemeler içerir.
Çağdaş belgelerin çoğunda yer alan "korunması gereken toplum kesimlerinin hakları" ile üçüncü kuşak haklar İHEB’de yer almamıştır. Bu da yetersiz kaldığını göstermektedir.
Çağdaş belgelerin çoğunda yer alan "korunması gereken toplum kesimlerinin hakları" ile üçüncü kuşak haklar İHEB’de yer almamıştır. Bu da yetersiz kaldığını göstermektedir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi 15.08.2000 tarihinde New York’ta imzalanmış olan BM Kişisel Siyasal Haklar Sözleşmesinde Düzenlenen Haklar içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Borç Nedeniyle Hapis Yasağı
B
Çocuk Hakları
C
Savaş Propagandası ve Düşmanlığı Savunma Yasağı
D
Düşünceyi Açıklama ve Yayma (İfade) Hürriyeti.
E
Sözleşmenin İç Hukukta Uygulanması ve Ayrımcılık Yasağı
Açıklama:
Borç Nedeniyle Hapis Yasağı, Çocuk Hakları, Sözleşmenin İç Hukukta Uygulanması ve Ayrımcılık Yasağı vb.BM Kişisel Siyasal Haklar Sözleşmesinde Düzenlenen Haklar arasında yer alır.
Düşünceyi Açıklama ve Yayma (İfade) Hürriyeti, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nde düzenlenen bir haktır.
Düşünceyi Açıklama ve Yayma (İfade) Hürriyeti, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nde düzenlenen bir haktır.
Soru 66
Aşağıdaki ülkelerden hangileri AK kurulduktan sonra Konseye üye oldukları için “kurucu üye” statüsündedirler?
Seçenekler
A
Türkiye ve Yunanistan
B
Yunanistan ve Portekiz
C
Türkiye ve Portekiz
D
Türkiye ve Bulgaristan
E
Bulgaristan ve Yunanistan
Açıklama:
05.05.1949’da aralarında Belçika, Danimarka, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İsveç ve İngiltere’nin de bulunduğu 10 ülke AK Statüsünü imzalamışlardır.
AK kurulduktan sonra Konseye üye oldukları için “kurucu üye” statüsünde olan ülkeler Türkiye ve Yunanistan'dır.
AK kurulduktan sonra Konseye üye oldukları için “kurucu üye” statüsünde olan ülkeler Türkiye ve Yunanistan'dır.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin (İHAS) özellikleri arasında değildir?
Seçenekler
A
IHAB, 4 Kasım 1950’de aralarında Türkiye’nin de bulunduğu on iki devlet tarafından Roma’da imzalanmıştır.
B
IHAB, 3 Eylül 1953 yılında yürürlüğe girmiştir.
C
Sözleşme, insan haklarının korunmasını ulusal düzeyden, uluslararası düzeye geçmesini sağlayamamış ve bireyi özgürlüklerinin korunması açısından uluslararası hukukta hak sahibi yapamamıştır.
D
İHAS insan haklarının korunmasını sağlayan bir belge özelliğindedir.
E
IHAS, aynı zamanda Batı demokrasisini somuta indirgeyen bir belgedir.
Açıklama:
IHAS, aynı zamanda Batı demokrasisini somuta indirgeyen bir belgedir. Sözleşme insan haklarının korunmasının ulusal düzeyden, uluslararası düzeye geçmesini sağlamış ve bireyi özgürlüklerinin korunması açısından uluslararası hukukta hak sahibi yapmıştır.
Soru 68
Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme (yürürlük tarihi 1954) mülteci iadesinin sınırları ile geleneksel hukukta bulunan ....... ilkesi hüküm altına alınmıştır. Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi uygundur?
Seçenekler
A
İade etme
B
Geri göndermeme (non-refoulement)
C
Müdahaleye maruz bırakma
D
Keyfi müdahale
E
Kölelik, kulluk
Açıklama:
Cenevre Sözleşmesi'nde, Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme, "Zulüm Riski Olan Yere Geri Göndermeme İlkesi (Non-refoulement" esas alınmıştır.
Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme (yürürlük tarihi 1954) mülteci iadesinin sınırları ile geleneksel hukukta bulunan geri göndermeme (non-refoulement) ilkesi hüküm altına alınmıştır.
Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme (yürürlük tarihi 1954) mülteci iadesinin sınırları ile geleneksel hukukta bulunan geri göndermeme (non-refoulement) ilkesi hüküm altına alınmıştır.
Soru 69
20. yüzyılda, Rwanda’da ve Eski Yugoslavya’da uluslararası vicdanı derinden yaralayan insanlığa karşı suçların işlenmesi üzerine, aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
2003'de BM Organize Suçlarla Mücadele Sözleşmesi kabul edilmiştir.
B
1998’de Roma’da, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü kabul edilmiştir.
C
1949'da, Avrupa Konseyi (AK) Statüsü kabul edilmiştir.
D
1946'da, BM Genel Kurulu Bildirgesi kabul edilmiştir.
E
2003'de, Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunması Uluslararası Sözleşmesi kabul edilmiştir.
Açıklama:
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü 1998’de Roma’da kabul edilmiş, 2002 yılında Roma Statüsü olarak yürürlüğe girmiştir.
20. yüzyılda, Rwanda’da ve Eski Yugoslavya’da uluslararası vicdanı derinden yaralayan insanlığa karşı suçların işlenmesi üzerine, uluslararası toplum daha yakın bir ilgi göstermiş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü 1998’de Roma’da kabul edilmiştir.
20. yüzyılda, Rwanda’da ve Eski Yugoslavya’da uluslararası vicdanı derinden yaralayan insanlığa karşı suçların işlenmesi üzerine, uluslararası toplum daha yakın bir ilgi göstermiş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü 1998’de Roma’da kabul edilmiştir.
Soru 70
AB vatandaşlarının Birlik düzeyinde haklarını ve çıkarlarını korumak üzere “Avrupa Vatandaşlığı” kavramı hangi antlaşma ile bu ifadesini bulmuştur?
Seçenekler
A
İstanbul Sözleşmesi
B
Schengen ve Dublin Sözleşmeleri
C
Amsterdam Antlaşması
D
Maastricht Antlaşması
E
Avrupa Sosyal Şartı
Açıklama:
“Avrupa Vatandaşlığı” kavramı Maastricht Antlaşması’nda ifadesini
bulmuştur.
“Avrupa Vatandaşlığı” kavramı 1993'te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda ifadesini bulmuştur.
bulmuştur.
“Avrupa Vatandaşlığı” kavramı 1993'te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda ifadesini bulmuştur.
Soru 71
Magna Carta’ya benzetilen bu belge, hak ve hürriyetleri sıralamak yerine, merkezi idareyi güçlendirerek kamu düzenini getirmek, dolayısıyla can ve mal güvenliğini sağlamaya yöneliktir. Belgenin temel haklarla ilgili hükmü vergi toplamada zulüm ve eziyet yapılmamasıdır. Hükümdarın yetkilerini sınırlandırır gibi görünmekle birlikte, özü açısından devlet yapısını sağlamlaştırmak amacını gütmektedir. Bu belge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sened-i İttifak
B
Gülhane Hattı Hümayun-u
C
Islahat Fermanı
D
Kanun-u Esasî
E
Adalet Fermanı
Açıklama:
1808 tarihli, şart niteliğinde olan ve Padişah ile Rumeli yanı arasında imzalanan Sened-i İttifak yedi maddeden oluşmaktadır. Hükümdar ile beyler arasında imzalanmış olması bakımından Magna Carta’ya benzetilen bu belge, hak ve hürriyetleri sıralamak yerine, merkezi idareyi güçlendirerek kamu düzenini getirmek, dolayısıyla can ve mal güvenliği- ni sağlamaya yöneliktir. Belgenin temel haklarla ilgili hükmü vergi toplamada zulüm ve eziyet yapılmamasıdır.
Soru 72
Düşünce, vicdan, söz, basın, haberleşme, dernek kurma, çalışma, eğitim hürriyetleri ile mülkiyet hakkı, kişi güvenliği, konut dokunulmazlığı, eşitlik ilkeleri gibi Kişi hak ve hürriyetleri klasik anlamda kabul edilmekte olup; Fakat bu hak ve hürriyetler için gerekli güvence mekanizmasının kurulamadığı anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1876 Kanun-u Esasî
B
1924 Anayasası
C
1946 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1961 Anayasası
Açıklama:
1924 Anayasasında kişi hak ve hür- riyetleri klasik anlamda kabul edilmekte olup bunlar; düşünce, vicdan, söz, basın, haber- leşme, dernek kurma, çalışma, eğitim hürriyetleri ile mülkiyet hakkı, kişi güvenliği, konut dokunulmazlığı, eşitlik ilkeleri olarak sıralanmıştır. Fakat bu hak ve hürriyetler için gerekli güvence mekanizması kurulamamıştır.
Soru 73
BM Genel Kurulu’nun 10.12.1948 tarih ve 217 A (III) sayılı kararıyla kabul edilen; aydınlanma geleneğine bağlı, sosyalist görüşün tüm etki ve katkılarına rağmen klasik bildiriler anlayışı ile esas olarak uyumlu, bu nedenle de büyük ölçüde doğal haklar yaklaşımının temel kavramları olan “hürriyet” ve “eşitlik” kavram ve ideallerini evrensellik temelinde sunan ve bunu da “herkes” kavramında formülleştirerek ifade eden bir belge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
B
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
C
Afrikan İnsan ve Halkların Hakları Şartı
D
Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi
E
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
Açıklama:
Bildirge,( İHEB ) aydınlanma geleneğine bağlı, sosyalist görüşün tüm etki ve katkılarına rağmen klasik bildiriler anlayışı ile esas olarak uyumlu, bu nedenle de büyük ölçüde doğal haklar yaklaşımının temel kavramları olan “hürriyet” ve “eşitlik” kavram ve ideallerini evrensellik temelinde sunan ve bunu da “herkes” kavramında formülleştirerek ifade eden bir belgedir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi BM Genel Kurulu’nun, 1966 tarihinde hukuksal bağlayıcılıkla donatılmış olduğu ve 1976’da yeterli sayıda devletin onaylamasıyla yürürlüğe giren ikiz sözleşmeden birisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
B
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
C
Afrikan İnsan ve Halkların Hakları Şartı
D
Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi
E
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme
Açıklama:
Müzakereler ve tartışmalar sonucunda, BM Genel Kurulu’nun, 16 Aralık 1966 gün ve 2200A (XXI) sayılı kararı ile, hukuksal bağlayıcılıkla donatılmış “Kişisel ve Siyasal Haklara İlişkin Ulus- lararası Sözleşme” ile, “Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme” kabul edilmiştir. “İkiz sözleşmeler” olarak da bilinen bu sözleşmeler yeterli sayıda devletin onaylamasıyla 23.06.1976 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Soru 75
Bu sözleşme, klasik haklar ya da medenî ve siyasal haklar olarak adlandırılan hakları düzenlemekte ve bunları güvence altına almak amacıyla birtakım mekanizmalara yer vermektedir. Sözleşme ile bu sözleşmede düzenlenen hakların ve hürriyetlerin uygulanmasını gözetmek ve bunlara taraf devletlerin uyup uymadıklarını izlemek üzere bir “insan hakları komitesi” kurulmuştur. Sözleşme’nin uygulanması, genelde raporlar ile sağlanmakla birlikte ayrıca devletlerarası başvurular ve bireysel şikâyet usulleri de uygulanmaktadır.
Bahsedilen Sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Bahsedilen Sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi
B
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
C
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
D
Afrikan İnsan ve Halkların Hakları Şartı
E
Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi
Açıklama:
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi, klasik haklar ya da medenî ve siyasal haklar olarak adlandırılan hakları düzenlemekte ve bunları güvence altına almak amacıyla birtakım mekanizmalara yer vermektedir. Sözleşme ile bu sözleşmede düzenlenen hakların ve hürriyetlerin uygulanmasını gözetmek ve bunlara taraf devletlerin uyup uymadıklarını izlemek üzere bir “insan hakları komitesi” kurulmuştur. Sözleşme’nin uygulanması, genelde raporlar ile sağlanmakla birlikte ayrıca devletlerarası başvurular ve bireysel şikâyet usulleri de uygulanmaktadır.
Soru 76
BM Genel Kurulu’nun 18.12.1979 tarih ve 34/180 sayılı kararıyla imzaya açılan ve 03.09.1981’de yürürlüğe giren Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi’ne Türkiye’nin katılması hangi tarihte olmuştur.
Seçenekler
A
1967
B
1979
C
1985
D
2000
E
2002
Açıklama:
BM Genel Kurulu’nun 18.12.1979 tarih ve 34/180 sayılı kararıyla imzaya açılan ve 03.09.1981’de yürürlüğe giren Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi, Dört bölüm ve 30 maddeden oluşmaktadır. Türkiye’nin Sözleşmeye katılması 11.6.1985 tarih ve 3232 Sayılı Kanun’la, ekli çekincelerle uygun bulunmuş (RG: 25.06.1985-18792), Bakanlar Kurulu’nun 24.7.1985 tarih ve 85/9722 sayılı kararıyla (RG: 14.10.1985-18898) onaylanmıştır.
Soru 77
Çocukların kişisel, siyasal ekonomik, sosyal, kültürel hakları ile hukuki ve yargılama süreciyle ilgili hakları düzenleyen, taraf devletlerin üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirme konusunda kaydettikleri gelişmeleri incelemek amacıyla bir Çocuk Hakları Komitesi kurulmasını sağlayan sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çocuk Hakları Üzerine Cenevre Bildirgesi
B
Çocuk Hakları Bildirgesi
C
Çocuk Kaçakçılığının Önlenmesi Sözleşmesi
D
Çocuk Hakları Sözleşmesi
E
Çocuk işçiliğinin Önlenmesi Sözleşmesi
Açıklama:
ÇHS’de tanınan hakların uygulanması için gerekli yasal, idari ve diğer tedbirleri almakla yükümlü tutulmaktadır. Sözleşmede çocukların kişisel, siyasal ekonomik, sosyal, kültürel hakları ile hukuki ve yargılama süreciyle ilgili hakları düzenlenmektedir. Sözleşme ile, taraf devletlerin bu sözleşme ile üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirme konusunda kaydettikleri gelişmeleri incelemek amacıyla bir Çocuk Hakları Komitesi kurulmuştur.
Soru 78
Tarihte ilk kez mülteci tanımı aşağıdaki sözleşmelerden hangisinde yapılmıştır.
Seçenekler
A
Cenevre Sözleşmesi
B
Vatansız Kişilerin Hukuki Statülerine İlişkin Sözleşme
C
Vatansızlığın Azaltılmasına İlişkin Sözleşme
D
BM Genel Kurulu Bildirgesi
E
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
Açıklama:
Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme (Cenevre Sözleşmesi) ile tarihte ilk kez bir mülteci tanımı yapılmış, mültecilerin hakları ve standartlarının çağdaş bir listesi verilmiş, mülteci iadesinin sınırları ile geleneksel hukukta bulunan “geri göndermeme” (non-refoulement) ilkesi hüküm altına alınmıştır.
Soru 79
Soykırımı suç kabul eden sözleşme/bildirge aşağıdakilerden hangisidir
Seçenekler
A
BM Genel Kurulu Bildirgesi
B
BM İnsanlığa Karşı Suçların Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi
C
Cenevre Sözleşmesi
D
Milletler Ligi Kölelik Sözleşmesi’
E
Her Türlü Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi
Açıklama:
Soykırım (Genocide) suçunu uluslararası suç olarak ilan eden 11 Aralık 1946 tarih ve 96(1) sayılı BM Genel Kurulu Bildirgesi’dir
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinde düzenlenen haklardan birisi değildir?
Seçenekler
A
İfade Özgürlüğü
B
Yaşama Hakkı
C
Ayrımcılık Yasağı
D
Özel Hayatın Gizliliği Hakkı
E
Ailenin yeniden birleşmesi
Açıklama:
Tablo 2.4 : BM Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde Düzenlenen Haklar : Ailenin yeniden birleşmesi
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi Fransız İhtilali’nden tam elli yıl sonra ilan edilen ve bazı yazarlarca “haklar beyannamesi” olarak kabul edilen fermandır?
Seçenekler
A
Tanzimat Fermanı
B
Sened-i İttifak
C
Islahat Fermanı
D
Adalet Fermanı
E
Kanun-i Esasi
Açıklama:
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım 1839 Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile olmuştur. Fransız İhtilali’nden tam elli yıl sonra ilan edilen ve bazı yazarlarca “haklar beyannamesi” olarak kabul edilen Ferman, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet
hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir.
Fransız İhtilalinden 50 yıl sonra gerçekleşen ve haklar beyannamesi olarak kabul edilen ilk Osmanlı belgesi Tanzimat Fermanı olarak kabul edilmektedir.
hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir.
Fransız İhtilalinden 50 yıl sonra gerçekleşen ve haklar beyannamesi olarak kabul edilen ilk Osmanlı belgesi Tanzimat Fermanı olarak kabul edilmektedir.
Soru 82
Türk toplumunun ilk yazılı anayasası olarak kabul edilen Kanun-i Esasi'nin en temel özelliği aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir?
Seçenekler
A
Batının baskısıyla ortaya çıkması
B
Kişi hak ve hürriyetlerine yer verilmesi
C
Hürriyetin sınırını bir başkasının özgürlüğüyle çizmesi
D
Tebanın mücadelesi ile elde edilmesi
E
Azınlık hakları çerçevesine oturtulmuş olması
Açıklama:
1876 tarihli Kanun-u Esasî’nin Türk toplumunun ilk yazılı Anayasası olması bakımından ayrı bir önemi vardır. Kişi hak ve hürriyetlerine ilk defa olarak diğer devletlerin anayasalarındaki gibi yer verilmiş, geniş bir liste halinde sıralanmıştır.
Kişi hak ve hürriyetlerinden ilk kez söz edilen belge Kanun-i Esasi olmuştur.
Kişi hak ve hürriyetlerinden ilk kez söz edilen belge Kanun-i Esasi olmuştur.
Soru 83
Osmanlı vatandaşlarına toplantı ve dernek kurma hürriyetlerinin tanınması aşağıdakilerden hangisiyle mümkün olmuştur?
Seçenekler
A
Islahat Fermanı
B
Tanzimat Fermanı
C
Adalet Fermanı
D
II. Meşrutiyet
E
Sened-i İttifak
Açıklama:
1908 yılında II. Meşrutiyetin ilanından sonra 1909 yılında Kanun-u Esasi’de önemli değişiklikler yapılmıştır. Bunlardan insan hak ve hürriyetleri ile ilgili olanlardan padişahın sürgün etme hakkının kaldırılması, basın hürriyetinin genişletilmesi, sansür yasağının getirilmesi, Osmanlı vatandaşlarına toplantı ve dernek kurma hürriyetlerinin tanınması sayılabilir.
Kanun-u Esasi ile getirilen kişi hak ve hürriyetleri II. Meşrutiyetle genişletildiğinde dernek kurma hakkı 1909'da verilmiştir.
Kanun-u Esasi ile getirilen kişi hak ve hürriyetleri II. Meşrutiyetle genişletildiğinde dernek kurma hakkı 1909'da verilmiştir.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi ile can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması, kişi güvenliği ile ilgili esaslar belirtilerek din ayrımı gözetilmeksizin bütün Osmanlı tebaasına bu haklar eşit olarak tanınmıştır?
Seçenekler
A
1808 Sened-i İttifak
B
1839 Tanzimat Fermanı
C
1875 Adalet Fermanı
D
1876 Anayasası
E
1856 Islahat Fermanı
Açıklama:
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım 1839 Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile olmuştur. 3 Kasım 1839 tarihli Fermanla; can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması, kişi güvenliği ile ilgili esaslar belirtilerek din ayrımı gözetilmeksizin bütün tebaaya bu haklar eşit olarak tanınmıştır. S.33,34.
Soru 85
II. Meşrutiyet hangi yıl ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
1808
B
1839
C
1856
D
1876
E
1908
Açıklama:
1908 yılında II. Meşrutiyetin ilanından sonra 1909 yılında Kanun-u Esasi’de önemli değişiklikler yapılmıştır. S.34.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nde yer almamıştır?
Seçenekler
A
İltica Hakkı
B
Asgari Yaşam Koşullarına Sahip Olma Hakkı
C
Vatandaşlık Hakkı
D
Korunması Gereken Toplum Kesimlerinin Hakları
E
Özel Hayatın Gizliliği Hakkı
Açıklama:
Çağdaş belgelerin çoğunda yer alan korunması gereken toplum kesimlerinin hakları ile üçüncü kuşak haklar İHEB’de yer almamıştır. S.37
Soru 87
1808 tarihli, şart niteliğinde olan ve Padişah ile Rumeli yanı arasında imzalanan Sened-i İttifak kaç maddeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
3
B
5
C
6
D
7
E
9
Açıklama:
1808 tarihli, şart niteliğinde olan ve Padişah ile Rumeli yanı arasında imzalanan Sened-i İttifak yedi maddeden oluşmaktadır
Soru 88
Gülhane Hattı Hümayun-u hangi yıla aittir?
Seçenekler
A
1837
B
1839
C
1840
D
1841
E
1843
Açıklama:
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım 1839 Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile olmuştur.
Soru 89
Doğrudan doğruya Batılı devletlerin baskısı ile yapılan ve Müslüman ile Hıristiyan tebaa arasında eşitlik getiren Islahat Fermanı hangi yıla aittir?
Seçenekler
A
1854
B
1856
C
1857
D
1858
E
1861
Açıklama:
Doğrudan doğruya Batılı devletlerin baskısı ile yapılan ve Müslüman ile Hıristiyan tebaa arasında eşitlik getiren 1856 tarihli Islahat Fermanı ile, artık din ve mezhep farkı kalkmış, bütün Osmanlılar eşit duruma getirilmiştir.
Soru 90
Adalet fermanı hangi yıla aittir?
Seçenekler
A
1872
B
1873
C
1874
D
1875
E
1876
Açıklama:
13 Kasım 1875 tarihli Adalet Fermanı ile adalet teşkilatına, hâkim güvencelerine (azledilmeme, yer değiştirmeme, emeklilik), vergilerde yapılacak yeni düzenlemelere, iltizam usulünün kaldırılarak vergilerin taşrada seçilmiş tahsildarlar eliyle toplanmasına, taşınmazların alım-satımında geçerli belge olarak tapu sicili düzenlenmesine ve bu belgelerin Defter-i Hakani Nezareti tarafından verilmesine ilişkin hükümler bulunmaktadır
Soru 91
Kanun-u Esasî’ye kaç yılına aittir*
Seçenekler
A
1874
B
1875
C
1876
D
1877
E
1878
Açıklama:
1876 tarihli Kanun-u Esasî’nin Türk toplumunun ilk yazılı Anayasası olması bakımından ayrı bir önemi vardır
Soru 92
Teşkilatı Esasiye Kanunu hangi yılda çıkmıştır?
Seçenekler
A
1923
B
1924
C
1925
D
1926
E
1927
Açıklama:
1924 tarihli Teşkilatı Esasiye Kanunu’nda (1924 Anayasası) tabi haklar doktrininin etkisiyle hak ve hürriyetler düzenlenmiştir
Soru 93
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1944
B
1945
C
1946
D
1947
E
1948
Açıklama:
BM Şartı (m.10) uyarınca sadece tavsiye niteliğinde karar almakla yetkili olan BM Genel Kurulu’nun 10.12.1948 tarih ve 217 A (III) sayılı kararıyla İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi kabul edilir.
Soru 94
KSHS Türkiye tarafından ne zaman imzalanmıştır?
Seçenekler
A
2000
B
2001
C
2002
D
2003
E
2004
Açıklama:
Başlangıçı izleyen IV ana bölüm altında toplam 53 maddeden oluşan KSHS, Türkiye tarafından 15.08.2000 tarihinde New York’ta imzalanmış,
Soru 95
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesine Türkiye ne zaman katılmıştır?
Seçenekler
A
1981
B
1983
C
1984
D
1985
E
1986
Açıklama:
BM Genel Kurulu’nun 18.12.1979 tarih ve 34/180 sayılı kararıyla imzaya açılan ve 03.09.1981’de yürürlüğe giren Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi, Dört bölüm ve 30 maddeden oluşmaktadır. Türkiye’nin Sözleşmeye katılması 11.6.1985 tarih ve 3232 Sayılı Kanun’la, ekli çekincelerle uygun bulunmuş (RG: 25.06.1985-18792), Bakanlar Kurulu’nun 24.7.1985 tarih ve 85/9722 sayılı kararıyla (RG: 14.10.1985-18898) onaylanmıştır.
Soru 96
BM tarafından hangi yıl Uluslararası Çocuk Yılı olarak kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1973
B
1975
C
1976
D
1978
E
1979
Açıklama:
Çocuklarla ilgili ek koruma tedbirlerinin kabul edilmesi ihtiyacı üzerinde evrensel uzlaşmanın ilk örneği Milletler Cemiyeti’nin kabul ettiği 1924 tarihli Çocuk Hakları Üzerine Cenevre Bildirgesi’dir. BM Genel Kurulu’nca 20.11.1959 yılında Çocuk Hakları Bildirgesi ve 1979 yılı da Uluslararası Çocuk Yılı olarak ilan edilmiştir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi BM Kişisel Siyasal Haklar Sözleşmesi'nde düzenlenen haklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı
B
Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı
C
Adil Yargılanma Hakkı
D
Hukuk Önünde Eşitlik
E
Sendikal Haklar
Açıklama:
Tablo 2.2 BM Kişisel Siyasal Haklar Sözleşmesinde
Düzenlenen Haklar. S. 38
Düzenlenen Haklar. S. 38
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi BM Ekonomik, Sosyal, Kültürel Haklar Sözleşmesi’nde düzenlenen haklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kültürel Yaşama Katılma Hakkı
B
Çalışma Hakkı
C
Sosyal Güvenlik Hakkı
D
Eğitim-Öğretim Hakkı
E
Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı
Açıklama:
Tablo 2.3
Ekonomik, Sosyal, Kültürel Haklar Sözleşmesi’nde Düzenlenen Haklar. S.39
Ekonomik, Sosyal, Kültürel Haklar Sözleşmesi’nde Düzenlenen Haklar. S.39
Soru 99
BM Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1971
B
1975
C
1980
D
1981
E
1985
Açıklama:
BM Genel Kurulu’nun 18.12.1979 tarih ve 34/180 sayılı kararıyla imzaya açılan ve 03.09.1981’de yürürlüğe giren Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi, Dört bölüm ve 30 maddeden oluşmaktadır. S.41
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisine İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinde yer verilmemiştir?
Seçenekler
A
Korunması gereken toplum kesimlerinin hakları
B
Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkı
C
Düşünce, Din ve Vicdan Hürriyeti
D
Adil Yargılanma hakkı
E
Eğitim-öğrenim Hakkı
Açıklama:
Çağdaş belgelerin çoğunda yer alan korunması gereken toplum kesimlerinin hakları ile üçüncü kuşak haklar İHEB’de yer almamıştır.
Toplumun korunması gereken kesimleri ile ilgili olan haklara bildirgede yer verilmemiştir.
Toplumun korunması gereken kesimleri ile ilgili olan haklara bildirgede yer verilmemiştir.
Soru 101
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi ile, bu sözleşmede düzenlenen hakların ve hürriyetlerin uygulanmasını gözetmek ve bunlara taraf devletlerin uyup uymadıklarını izlemek üzere oluşturulan tedbir aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yasal düzenlemeler
B
İnsan Hakları Komitelerinin kurulması
C
Teknik Yardım ve İşbirliği
D
Rapor sistemi
E
Tazminat
Açıklama:
BM Kişisel ve Siyasal Haklar
Sözleşmesi, klasik haklar ya da
medenî ve siyasal haklar olarak
adlandırılan hakları düzenlemekte
ve bunları güvence altına almak
amacıyla birtakım mekanizmalara
yer vermektedir. Sözleşmenin
uygulanmasını izlemek amacıyla
İnsan Hakları Komitesi adıyla
bir komitenin kurulması
öngörülmüştür.
İnsan Hakları Komiteleri sözleşmeyi güvence altına almak amacıyla kurulmuştur.
Sözleşmesi, klasik haklar ya da
medenî ve siyasal haklar olarak
adlandırılan hakları düzenlemekte
ve bunları güvence altına almak
amacıyla birtakım mekanizmalara
yer vermektedir. Sözleşmenin
uygulanmasını izlemek amacıyla
İnsan Hakları Komitesi adıyla
bir komitenin kurulması
öngörülmüştür.
İnsan Hakları Komiteleri sözleşmeyi güvence altına almak amacıyla kurulmuştur.
Soru 102
Uluslararası Ceza Mahkemesi aşağıdaki suçlardan hangisi ile ilgili yargılama yapmak üzere kurulmuştur?
Seçenekler
A
Ekonomik suçlar
B
Hak İhlalleri
C
İnsanlığa karşı işlenen suçlar
D
Devlete karşı işlenen suçlar
E
Siyasi Suçlar
Açıklama:
Roma Statüsü ile, soykırım suçu,
insanlığa karşı suçlar, savaş
suçları ve saldırı suçları hakkında
yargılama yapmak üzere,
sürekli görevli Uluslararası Ceza
Mahkemesi kurulmuştur.
Uluslararası Ceza Mahkemesi insanlığa karşı işlenen suçların yargılanması amacıyla kurulmuştur.
insanlığa karşı suçlar, savaş
suçları ve saldırı suçları hakkında
yargılama yapmak üzere,
sürekli görevli Uluslararası Ceza
Mahkemesi kurulmuştur.
Uluslararası Ceza Mahkemesi insanlığa karşı işlenen suçların yargılanması amacıyla kurulmuştur.
Soru 103
Ülkemizin 1924 Anayasası hükümlerine göre bir kanunla iç hukuka geçirdiği ve böylece, usulüne göre yürürlüğe konulduğu
için, Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelen uluslararası sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
için, Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelen uluslararası sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Sosyal Şartı
B
İşkencenin Önlenmesi Avrupa Sözleşmesi
C
Ulusal Azınlıkları Koruma Sözleşmesi
D
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
E
Bölgesel ve Azınlık Dilleri Avrupa Şartı
Açıklama:
İHAS’in Türk iç hukukundaki yeri AY m.90’da düzenlenmiştir. AY m.90/son’a göre,“usulüne göre yürürlüğe konmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne
göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.” Ülkemiz, Sözleşmeyi 1924 Anayasası hükümlerine
göre bir kanunla iç hukuka geçirmiştir. Böylece, usulüne göre yürürlüğe konulduğu için, Sözleşme Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelmiştir. Sözleşmenin bireylere tanıdığı temel hak ve özgürlükler Türk mahkemeleri tarafından doğrudan uygulanabilir nitelikte hukuk kurallarıdır.
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Avrupa Konseyi kurucu üyeliğimizden kaynaklanan bir şekilde usulüne göre yürürlüğe konulduğu
için, Sözleşme Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelmiştir. Sözleşmenin bireyleretanıdığı temel hak ve özgürlükler Türk mahkemeleri tarafından doğrudan uygulanabilir
nitelikte hukuk kurallarıdır.
göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.” Ülkemiz, Sözleşmeyi 1924 Anayasası hükümlerine
göre bir kanunla iç hukuka geçirmiştir. Böylece, usulüne göre yürürlüğe konulduğu için, Sözleşme Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelmiştir. Sözleşmenin bireylere tanıdığı temel hak ve özgürlükler Türk mahkemeleri tarafından doğrudan uygulanabilir nitelikte hukuk kurallarıdır.
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Avrupa Konseyi kurucu üyeliğimizden kaynaklanan bir şekilde usulüne göre yürürlüğe konulduğu
için, Sözleşme Türk iç hukukunun bir parçası hâline gelmiştir. Sözleşmenin bireyleretanıdığı temel hak ve özgürlükler Türk mahkemeleri tarafından doğrudan uygulanabilir
nitelikte hukuk kurallarıdır.
Soru 104
Kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddetle mücadele eden ve aynı
zamanda kadın-erkek eşitliği ilkesinin hayata geçirilmesini amaçlayan sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
zamanda kadın-erkek eşitliği ilkesinin hayata geçirilmesini amaçlayan sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi
B
Schengen Sözleşmesi
C
Dublin Sözleşmesi
D
Göçmen İşçilerin Hukuki Durumu Hakkında Avrupa Sözleşmesi
E
Terörizmin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi
Açıklama:
Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi (İstanbul Sözleşmesi), 11 Mayıs 2011’de Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi toplantısında imzaya açılmış, 01.08.2014 tarihinde de yürürlüğe girmiştir.
Sözleşme, sadece kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddetle mücadele etmemekte, aynı zamanda kadın-erkek eşitliği ilkesinin hayata geçirilmesini amaçlamaktadır. Medeni durumlarına
bakılmaksızın tüm kadınları şiddetten korumayı hedefleyen Sözleşme, şiddete uğramış kişilerin haklarını korumaya yönelik önlemler alırken cinsel kimlik ve cinsel yönelim de dahil olmak üzere hiçbir ayrımcılık yapılmamasını öngörmektedir.
Sözleşme, sadece kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddetle mücadele etmemekte, aynı zamanda kadın-erkek eşitliği ilkesinin hayata geçirilmesini amaçlamaktadır. Medeni durumlarına
bakılmaksızın tüm kadınları şiddetten korumayı hedefleyen Sözleşme, şiddete uğramış kişilerin haklarını korumaya yönelik önlemler alırken cinsel kimlik ve cinsel yönelim de dahil olmak üzere hiçbir ayrımcılık yapılmamasını öngörmektedir.
Soru 105
İnsan hakları normlarının yorumlanması iç hukuktaki normal kanunların yorumlanmasından neden farklıdır?
Seçenekler
A
Tüm hukuk kurallarında olduğu gibi, genel ve soyut olmalarından dolayı yorumlanmaları gerekir.
B
Kelimelerin yorumlanmasında sözleşmenin konusunun ve amacının dikkate alınması gerekir.
C
Sözleşmelerin yorumlanmasında iyi niyet esastır.
D
İnsan hakları genellikle anayasalarda düzenlenir ve bu nedenle de iç hukuktaki diğer kanunlara göre üst hukuk normu statüsü kazanır.
E
Sözleşmelerin içinde bulunan kelimelerin alelade anlamlarına uygun olarak yorumlanması gerekir.
Açıklama:
Tüm hukuk kurallarında olduğu gibi, genel ve soyut olması nedeniyle insan hakları hukuku
normlarının da uygulanabilmesi için öncelikle yorumlanması gerekir. Ancak, insan
haklarını düzenleyen normların yorumlanması, kanunların yorumlanmasından iki açıdan
farklılık arzeder. Öncelikle, insan hakları ile ilgili normların hükümleri genellikle İHEB,
BM İkiz Sözleşmeleri veya Bölgesel İnsan Hakları Sözleşmelerinden alınmıştır. İkinci olarak,
insan hakları genellikle anayasalarda düzenlenir ve bu nedenle de iç hukuktaki diğer
kanunlara göre üst hukuk normu statüsü kazanır. Dolayısıyla, insan hakları normlarının
yorumlanması, iç hukuktaki normal kanunların yorumlanmasından farklıdır.
insan hakları genellikle anayasalarda düzenlenir ve bu nedenle de iç hukuktaki diğer kanunlara göre üst hukuk normu statüsü kazanır. Dolayısıyla, insan hakları normlarının
yorumlanması, iç hukuktaki normal kanunların yorumlanmasından farklıdır.
normlarının da uygulanabilmesi için öncelikle yorumlanması gerekir. Ancak, insan
haklarını düzenleyen normların yorumlanması, kanunların yorumlanmasından iki açıdan
farklılık arzeder. Öncelikle, insan hakları ile ilgili normların hükümleri genellikle İHEB,
BM İkiz Sözleşmeleri veya Bölgesel İnsan Hakları Sözleşmelerinden alınmıştır. İkinci olarak,
insan hakları genellikle anayasalarda düzenlenir ve bu nedenle de iç hukuktaki diğer
kanunlara göre üst hukuk normu statüsü kazanır. Dolayısıyla, insan hakları normlarının
yorumlanması, iç hukuktaki normal kanunların yorumlanmasından farklıdır.
insan hakları genellikle anayasalarda düzenlenir ve bu nedenle de iç hukuktaki diğer kanunlara göre üst hukuk normu statüsü kazanır. Dolayısıyla, insan hakları normlarının
yorumlanması, iç hukuktaki normal kanunların yorumlanmasından farklıdır.
Soru 106
Resmi anlaşmaların uygulanmasını ve kararları denetlemek için kurulan denetleme birimlerine BM sisteminde verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anlaşma İzleme Birimleri
B
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
C
BM Ekonomik Kültürel Sosyal Haklar Komitesi
D
İnsan Hakları Komitesi
E
BM Genel Kurulu
Açıklama:
Resmi anlaşmaların uygulanmasını ve kararları denetlemek için çok sayıda denetleme birimi kurulmuştur. BM sisteminde bu denetleme birimlerine genelde “Anlaşma İzleme Birimleri” denilmektedir. Bu birimler genelde önlerine getirilen sorunlar ve somut durumlarla ilgilenmekte, düzenli olarak kararlar almakta ve uluslararası standartları değerlendirmektedirler. Bu kararlar, fikirler ve teklifler hukuksal olarak bağlayıcı olsa da olmasa da uluslararası insan hakları hukukuna katkıları çoktur.
BM nin anlaşmaların ve sözleşmelerin uygulanıp uygulanmadığını denetlemek için amacıyla kurduğu birime Anlaşma İzleme Birimleri adı verilmiştir.
BM nin anlaşmaların ve sözleşmelerin uygulanıp uygulanmadığını denetlemek için amacıyla kurduğu birime Anlaşma İzleme Birimleri adı verilmiştir.
Soru 107
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım olan, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içeren, can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması, kişi güvenliği ile ilgili esaslar belirtilerek din ayrımı gözetilmeksizin bütün tebaaya bu haklar eşit olarak tanınan 3 Kasım 1839 tarihli “insan hakları” ve “modernleşme” bildirgesi niteliğinde olan Ferman aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sened-i İttifak
B
Adalet Fermanı
C
Kanun-u Esasî
D
Tanzimat Fermanı
E
Islahat Fermanı
Açıklama:
Soruda maddeleri tanıtılan Fermanın hatırlanması amaçlanmıştır.
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım 1839
Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile olmuştur. Fransız İhtilali’nden tam
elli yıl sonra ilan edilen ve bazı yazarlarca “haklar beyannamesi” olarak kabul edilen
Ferman, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet
hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir. 3 Kasım 1839 tarihli
Fermanla; can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması, kişi güvenliği ile
ilgili esaslar belirtilerek din ayrımı gözetilmeksizin bütün tebaaya bu haklar eşit olarak tanınmıştır. Ancak, 1839 Tanzimat Fermanı tahlil edildiğinde, azınlık hakları çerçevesine
oturtulmuş bir “insan hakları” ve “modernleşme” bildirgesi iddiasında olduğu görülür.
Osmanlı Devletinde insan haklarının tanınması yolunda atılan ilk önemli adım 1839
Gülhane Hattı Hümayun-u (Tanzimat Fermanı) ile olmuştur. Fransız İhtilali’nden tam
elli yıl sonra ilan edilen ve bazı yazarlarca “haklar beyannamesi” olarak kabul edilen
Ferman, sadece kişilere tanınan birtakım hak ve hürriyetleri değil, aynı zamanda devlet
hayatının çeşitli alanlarında yapılacak yenilikleri de içermektedir. 3 Kasım 1839 tarihli
Fermanla; can güvenliği, mal güvenliği, şeref ve haysiyetin korunması, kişi güvenliği ile
ilgili esaslar belirtilerek din ayrımı gözetilmeksizin bütün tebaaya bu haklar eşit olarak tanınmıştır. Ancak, 1839 Tanzimat Fermanı tahlil edildiğinde, azınlık hakları çerçevesine
oturtulmuş bir “insan hakları” ve “modernleşme” bildirgesi iddiasında olduğu görülür.
Soru 108
Temel hak ve hürriyetler düzenlenirken İHEB ve İHAS’tan yararlanılmış, Türkiye Cumhuriyeti’nin nitelikleri arasında “İnsan haklarına dayanan devlet” anlayışına yer veren, kanun koyucunun hürriyetlerin düzenlenmesindeki takdir yetkisi daraltılmış ve onun aşamayacağı bazı kayıtlar getirilmiş, temel hak ve hürriyetler bakımından ferdi esas almış, herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğunun belirtildiği Anayasa aşağıdakilerin hangisidir?
Seçenekler
A
I. Meşrutiyet
B
II. Meşrutiyet
C
1961 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1921 Anayasası
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen Anayasanın tanınması amaçlanmıştır.
1961 Anayasası’nda temel hak ve hürriyetler düzenlenirken İHEB ve İHAS’tan oldukça yararlanılmış bu belgelerde yer alan hükümlerin hemen hepsine yer verilerek, 1924 Anayasası’na göre daha geniş ve daha güvenceli hazırlanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin nitelikleri arasında “İnsan haklarına dayanan devlet” anlayışına yer veren 1961 Anayasası ile hürriyetler çok ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş ve yasama organının hürriyetleri belirlerken neleri yapamayacağı da belirtilerek kanun koyucunun hürriyetlerin düzenlenmesindeki takdir yetkisi daraltılmış ve onun aşamayacağı bazı kayıtlar getirilmiştir. 1961 Anayasası temel hak ve hürriyetler bakımından ferdi esas almıştır. Herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğu belirtilmek suretiyle, siyasi iktidarın arzu ve takdirine göre yok edilemeyeceği tabi hak ve
hürriyetler benimsenmiştir.
1961 Anayasası’nda temel hak ve hürriyetler düzenlenirken İHEB ve İHAS’tan oldukça yararlanılmış bu belgelerde yer alan hükümlerin hemen hepsine yer verilerek, 1924 Anayasası’na göre daha geniş ve daha güvenceli hazırlanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin nitelikleri arasında “İnsan haklarına dayanan devlet” anlayışına yer veren 1961 Anayasası ile hürriyetler çok ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş ve yasama organının hürriyetleri belirlerken neleri yapamayacağı da belirtilerek kanun koyucunun hürriyetlerin düzenlenmesindeki takdir yetkisi daraltılmış ve onun aşamayacağı bazı kayıtlar getirilmiştir. 1961 Anayasası temel hak ve hürriyetler bakımından ferdi esas almıştır. Herkesin kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahip olduğu belirtilmek suretiyle, siyasi iktidarın arzu ve takdirine göre yok edilemeyeceği tabi hak ve
hürriyetler benimsenmiştir.
Soru 109
Temel hak ve hürriyetleri doğrudan doğruya Türk toplumunun temel hak ve hürriyet ihtiyacını göz önünde tutarak ele alan, hak ve özgürlüğe sahip olma, kullanma ve yararlanma karşılığında kişinin de birtakım görevleri olduğu anlayışını benimsemiş, başlangıç kısmında, “Her Türk vatandaşının bu Anayasa’da yer alan temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürme ve maddî ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu” vurgulanarak “maddî ve manevi varlığını geliştirme” yoluyla ”onurlu bir hayat sürme” haysiyet ve kişilik sahibi insan için vazgeçilmez hedefler olarak belirtilmiş Anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
I. Meşrutiyet
B
II. Meşrutiyet
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Soruda temel özellikleri verilen Anayasanın tanınması amaçlanmıştır.
Temel hak ve hürriyetleri doğrudan doğruya Türk toplumunun temel hak ve hürriyet
ihtiyacını göz önünde tutarak yeniden ele alan 1982 Anayasası, hak ve özgürlüğe sahip
olma, kullanma ve yararlanma karşılığında kişinin de birtakım görevleri olduğu anlayışını
benimsemiştir. Anayasanın başlangıç kısmında, “Her Türk vatandaşının bu Anayasa’da
yer alan temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî
kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürme ve maddî ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu” vurgulanarak “maddî
ve manevi varlığını geliştirme” yoluyla ”onurlu bir hayat sürme” haysiyet ve kişilik sahibi
insan için vazgeçilmez hedefler olarak belirtilmiştir.
Temel hak ve hürriyetleri doğrudan doğruya Türk toplumunun temel hak ve hürriyet
ihtiyacını göz önünde tutarak yeniden ele alan 1982 Anayasası, hak ve özgürlüğe sahip
olma, kullanma ve yararlanma karşılığında kişinin de birtakım görevleri olduğu anlayışını
benimsemiştir. Anayasanın başlangıç kısmında, “Her Türk vatandaşının bu Anayasa’da
yer alan temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî
kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürme ve maddî ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu” vurgulanarak “maddî
ve manevi varlığını geliştirme” yoluyla ”onurlu bir hayat sürme” haysiyet ve kişilik sahibi
insan için vazgeçilmez hedefler olarak belirtilmiştir.
Soru 110
BM Genel Kurulu’nun 217 A (III) sayılı kararıyla, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1948
B
1946
C
1968
D
1955
E
1972
Açıklama:
Soruda İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin kabul ediliş tarihinin hatırlanması amaçlanmıştır.
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
BM Şartı (m.10) uyarınca sadece tavsiye niteliğinde karar almakla yetkili olan BM Genel Kurulu’nun 10.12.1948 tarih ve 217 A (III) sayılı kararıyla kabul edilen İnsan Hakları
Evrensel Bildirgesi, Uluslararası sözleşmelerin henüz pek çok devlet tarafından imzalanmadığı veya onaylanmadığı dönemlerde, uluslararası alanda geçerli tek uluslararası insan
hakları aracı olarak kabul edilmiş, yeni ortaya çıkan, bağımsızlığına yeni kavuşan devletlerde anayasal bir belge olarak kullanılmıştır.
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
BM Şartı (m.10) uyarınca sadece tavsiye niteliğinde karar almakla yetkili olan BM Genel Kurulu’nun 10.12.1948 tarih ve 217 A (III) sayılı kararıyla kabul edilen İnsan Hakları
Evrensel Bildirgesi, Uluslararası sözleşmelerin henüz pek çok devlet tarafından imzalanmadığı veya onaylanmadığı dönemlerde, uluslararası alanda geçerli tek uluslararası insan
hakları aracı olarak kabul edilmiş, yeni ortaya çıkan, bağımsızlığına yeni kavuşan devletlerde anayasal bir belge olarak kullanılmıştır.
Soru 111
Başlangıcı izleyen IV ana bölüm altında toplam 53 maddeden oluşan BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi (KSHS), Türkiye tarafından New York’ta hangi yılda imzalanmıştır?
Seçenekler
A
2005
B
2000
C
1985
D
1948
E
1998
Açıklama:
Soruda BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesinin Türkiye tarafından kabul ediliş tarihinin hatırlanması amaçlanmıştır.
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
Başlangıçı izleyen IV ana bölüm altında toplam 53 maddeden oluşan KSHS, Türkiye tarafından 15.08.2000 tarihinde New York’ta imzalanmış, TBMM tarafından beyanlar ve
çekince ile onaylanması, 4.6.2003 tarih ve 4868 sayılı Kanunla (RG: 18.06.2003-25142)
uygun bulunması üzerine, 07.07.2003 tarih ve 2003/5851 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla
(RG: 21.07. 2003-25175) onaylanmıştır
BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
Başlangıçı izleyen IV ana bölüm altında toplam 53 maddeden oluşan KSHS, Türkiye tarafından 15.08.2000 tarihinde New York’ta imzalanmış, TBMM tarafından beyanlar ve
çekince ile onaylanması, 4.6.2003 tarih ve 4868 sayılı Kanunla (RG: 18.06.2003-25142)
uygun bulunması üzerine, 07.07.2003 tarih ve 2003/5851 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla
(RG: 21.07. 2003-25175) onaylanmıştır
Soru 112
Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ) Genel Konferansı tarafından 29.06.1951 tarihinde kabul edilen ve 23.05.1953 yılında yürürlüğe giren, bir giriş ile 14 maddeden oluşan ve cinsiyet ayrımı yapılmaksızın, kadın erkek tüm işçilere eşit işe eşit ücret ilkesinin uygulanmasını öngören, 1951 Tarihli ve 100 Nolu Eşit Ücret Sözleşmesi, Türkiye tarafından hangi yıl Bakanlar Kurulu kararı ile onaylanmıştır?
Seçenekler
A
1967
B
1965
C
1977
D
1980
E
1982
Açıklama:
Soruda 1951 Tarihli ve 100 Nolu Eşit Ücret Sözleşmesinin Türkiye'de Bakanlar Kurulu tarafından hangi yılda onaylandığının hatırlanması amaçlanmıştır.
Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ) Genel Konferansı tarafından 29.06.1951 tarihinde, kabul edilen ve 23.05.1953 yılında yürürlüğe giren 1951 Tarihli ve 100 Nolu Eşit Ücret
Sözleşmesi, bir giriş ile 14 maddeden oluşmakta ve cinsiyet ayrımı yapılmaksızın, kadın
erkek tüm işçilere eşit işe eşit ücret ilkesinin uygulanması öngörülmektedir. Sözleşme
Türkiye tarafından, 13.12.1966 tarih ve 810 sayılı Kanun’la (RG: 22.12.1966-12484) onaylanmasının uygun bulunması üzerine, 14.04.1967 tarih ve 6-8036 sayılı Bakanlar Kurulu
kararı (RG: 13 Haziran 1967-12620) ile onaylanmıştır.
Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ) Genel Konferansı tarafından 29.06.1951 tarihinde, kabul edilen ve 23.05.1953 yılında yürürlüğe giren 1951 Tarihli ve 100 Nolu Eşit Ücret
Sözleşmesi, bir giriş ile 14 maddeden oluşmakta ve cinsiyet ayrımı yapılmaksızın, kadın
erkek tüm işçilere eşit işe eşit ücret ilkesinin uygulanması öngörülmektedir. Sözleşme
Türkiye tarafından, 13.12.1966 tarih ve 810 sayılı Kanun’la (RG: 22.12.1966-12484) onaylanmasının uygun bulunması üzerine, 14.04.1967 tarih ve 6-8036 sayılı Bakanlar Kurulu
kararı (RG: 13 Haziran 1967-12620) ile onaylanmıştır.
Soru 113
Kadınların erkeklerle eşit şekilde sahip olması için BM tarafından kadın haklarına verilen önemin ilk belirtisi olarak, Kadınların Siyasi Hakları Üzerine Sözleşme ile kadınların seçme ve seçilme haklarının kabul edilmesi kaç yılında olmuştur?
Seçenekler
A
1950
B
1952
C
1955
D
1960
E
1965
Açıklama:
Soruda BM tarafından kadın haklarına verilen önemin ilk belirtisi olan sözleşmenin hangi taraihte kabul edildiğinin hatırlanması amaçlanmıştır.
Kadınların erkeklerle eşit şekilde sahip olduğu hakların tamamına kadın hakları denilmektedir. BM, tarafından kadın haklarına verilen önemin ilk belirtisi olarak, 1952 tarihli Kadınların Siyasi Hakları Üzerine Sözleşme ile kadınların seçme ve seçilme hakları kabul edilmiştir. Ancak kadınlara karşı ayrımcılığın kesin olarak yasaklanması, 1967 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi ve 1979 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi ile ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Kadınların erkeklerle eşit şekilde sahip olduğu hakların tamamına kadın hakları denilmektedir. BM, tarafından kadın haklarına verilen önemin ilk belirtisi olarak, 1952 tarihli Kadınların Siyasi Hakları Üzerine Sözleşme ile kadınların seçme ve seçilme hakları kabul edilmiştir. Ancak kadınlara karşı ayrımcılığın kesin olarak yasaklanması, 1967 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi ve 1979 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi ile ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Soru 114
20.11.1989 yılında kabul edilen Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS), 20.09.1990 günü, hemen hemen evrensel düzeyde bir onaylanma ile yürürlüğe girmiştir. 193 ülkenin taraf olduğu Sözleşmeyle ilk defa, küçüklerin kişisel, siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel hakları, tarafları bağlayıcı bir sözleşmeyle tespit edilmiştir. Türkiye bu sözleşmeye bazı çekincelerle kaç yılında taraf olmuştur?
Seçenekler
A
1988
B
1990
C
1995
D
2005
E
2002
Açıklama:
Soruda Çocuk Hakları Sözleşmesine Türkiye'nin ne zaman taraf olduğunun hatırlanması amaçlanmıştır.
20.11.1989 yılında kabul edilen Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS), 20.09.1990 günü, hemen hemen evrensel düzeyde bir onaylanma ile yürürlüğe girmiştir. 193 ülkenin taraf olduğu Sözleşmeyle ilk defa, küçüklerin kişisel, siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel hakları, tarafları bağlayıcı bir sözleşmeyle tespit edilmiştir. Türkiye bu sözleşmeye bazı çekincelerle 1995 yılında taraf olmuştur
20.11.1989 yılında kabul edilen Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS), 20.09.1990 günü, hemen hemen evrensel düzeyde bir onaylanma ile yürürlüğe girmiştir. 193 ülkenin taraf olduğu Sözleşmeyle ilk defa, küçüklerin kişisel, siyasal, ekonomik, sosyal ve kültürel hakları, tarafları bağlayıcı bir sözleşmeyle tespit edilmiştir. Türkiye bu sözleşmeye bazı çekincelerle 1995 yılında taraf olmuştur
Soru 115
Milletler Ligi’nin kurulmasından önce, köle ticaretinin yasaklanması konusundaki uluslar
arası çabaların ilki olan, 18 Avrupa Devletinin imzaladığı 1890 tarihli kanun aşağıdakilerden hangisidir?
arası çabaların ilki olan, 18 Avrupa Devletinin imzaladığı 1890 tarihli kanun aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişilerin özellikle Kadın ve Çocuk Kaçakçılığının Önlenmesi ve Cezalandırılması BM Protokolü’nde (Palermo Protokolü)
B
En Kötü Çocuk İşçiliği Türleri ILO Sözleşmesi
C
Milletler Ligi Kölelik Sözleşmesi
D
Kadın ve Çocuk Kaçakçılığının Önlenmesi Sözleşmesi
E
Brüksel Kanunu
Açıklama:
Soruda köle ticaretini yasaklayan ilk uluslararası Kanun'un hatırlanması amaçlanmıştır.
Milletler Ligi’nin kurulmasından önce, köle ticaretinin yasaklanması konusundaki uluslar
arası çabaların ilki, 18 Avrupa Devletinin imzaladığı 1890 Brüksel Kanunu’dur
Milletler Ligi’nin kurulmasından önce, köle ticaretinin yasaklanması konusundaki uluslar
arası çabaların ilki, 18 Avrupa Devletinin imzaladığı 1890 Brüksel Kanunu’dur
Soru 116
20. yüzyılda vicdanı derinden yaralayan insanlığa karşı suçlara, uluslararası toplum soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçları hakkında bireyleri yargılama hakkı olan Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsünü Roma’da kaç yılında kabul etmiştir?
Seçenekler
A
1998
B
1988
C
1995
D
1990
E
1980
Açıklama:
Soruda Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) kuruluş tarihinin hatırlanması amaçlanmıştır.
20. yüzyılda, Rwanda’da ve Eski Yugoslavya’da uluslararası vicdanı derinden yaralayan
insanlığa karşı suçların işlenmesi üzerine, uluslararası toplum daha yakın bir ilgi göstermiş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü 1998’de Roma’da kabul edilmiştir.
01.07.2002 yılında yürürlüğe giren Roma Statüsü ile, BM sistemi yanında, uluslararası
toplum tarafından ciddi olarak kabul edilen soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş
suçları ve saldırı suçları hakkında yargılama yapmak üzere, sürekli görevli UCM kurulmuştur. Ayrıca, her suç ayrı ayrı tanımlanmıştır. Uluslararası Adalet Divanı’nın aksine,
bireyleri yargılayan UCM, bireylerin mahkeme önünde söz söyleme hakkına sahip olduğu
uluslararası ilk mahkemedir.
20. yüzyılda, Rwanda’da ve Eski Yugoslavya’da uluslararası vicdanı derinden yaralayan
insanlığa karşı suçların işlenmesi üzerine, uluslararası toplum daha yakın bir ilgi göstermiş ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü 1998’de Roma’da kabul edilmiştir.
01.07.2002 yılında yürürlüğe giren Roma Statüsü ile, BM sistemi yanında, uluslararası
toplum tarafından ciddi olarak kabul edilen soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş
suçları ve saldırı suçları hakkında yargılama yapmak üzere, sürekli görevli UCM kurulmuştur. Ayrıca, her suç ayrı ayrı tanımlanmıştır. Uluslararası Adalet Divanı’nın aksine,
bireyleri yargılayan UCM, bireylerin mahkeme önünde söz söyleme hakkına sahip olduğu
uluslararası ilk mahkemedir.
Soru 117
Türkiye, aşağıdaki BM Sözleşmelerden hangisine taraf değildir?
Seçenekler
A
Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme
B
Tüm Göçmen İşçilerin ve Ailelerinin Haklarının Korunması Uluslararası Sözleşmesi
C
Herkesin Zorla Kaybedilmeye Karşı Korunmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme
D
İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Küçültücü Muameleye ve Cezaya Karşı Sözleşme
E
Vatansızlığın Azaltılmasına İlişkin Sözleşme
Açıklama:
Herkesin Zorla Kaybedilmeye Karşı Korunmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme,
BM Genel Kurulu’nun 20 Aralık 2006 tarih ve 61/177 sayılı kararıyla kabul edilmiş ve 23 Aralık 2010’da yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşmeye taraf değildir. S.49.
C
BM Genel Kurulu’nun 20 Aralık 2006 tarih ve 61/177 sayılı kararıyla kabul edilmiş ve 23 Aralık 2010’da yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşmeye taraf değildir. S.49.
C
Soru 118
Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme, Türkiye tarafından hangi yıl imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1993
B
1997
C
2003
D
2007
E
2011
Açıklama:
Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS), BM Genel Kurulu’nun
13 Aralık 2006 tarihli ve A/RES/61/106 tarihli kararıyla kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşme’yi 30 Mart 2007 tarihinde imzalamıştır. S.48.
13 Aralık 2006 tarihli ve A/RES/61/106 tarihli kararıyla kabul edilmiş ve 3 Mayıs 2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Sözleşme’yi 30 Mart 2007 tarihinde imzalamıştır. S.48.
Soru 119
İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi'nin güvence altına aldığı haklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsanın menfaatleri toplumun veya bilimin menfaatlerinden daha üstün tutulacaktır.
B
Devletler, sağlık hizmetlerinden adil bir şekilde yararlanılmasını
sağlayacak uygun önlemleri alacaklardır.
sağlayacak uygun önlemleri alacaklardır.
C
Sağlık alanında herhangi bir müdahale, ilgili kişinin bu müdahaleye bilgilendirilmiş bir şekilde muvafakat etmesinden sonra yapılabilir.
D
İnsan altsoylarının genetik yapısını değiştirmeye yönelik bilimsel araştırmalar yasaktır.
E
Genetik çalışmalar sağlık ya da tedavi amacıyla yürütülemez.
Açıklama:
Genetik çalışmalar ancak sağlık ya da tedavi amacıyla yürütülebilir (m. 13).
Soru 120
(...) ile, soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçları hakkında yargılama yapmak üzere, sürekli görevli Uluslararası Ceza Mahkemesi kurulmuştur.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Avrupa Konseyi Statüsü
B
Roma Statüsü
C
Avrupa Şartı
D
Dublin Sözleşmesi
E
Cartagena Bildirisi
Açıklama:
Roma Statüsü ile, soykırım suçu, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve saldırı suçları hakkında yargılama yapmak üzere, sürekli görevli Uluslararası Ceza
Mahkemesi kurulmuştur. S.46.
Mahkemesi kurulmuştur. S.46.
Ünite 3
Soru 1
I. Yasaklayıcı
II. Düzeltici
III. Kanuni
IV. Basit
Kamu hak ve hürriyetlerinin düzenlenmesinde, “önleyici” ve “düzeltici” olmak üzere iki sistem bulunmaktadır. Yukarıdakilerden hangileri önleyici sistem içerisindedir?
II. Düzeltici
III. Kanuni
IV. Basit
Kamu hak ve hürriyetlerinin düzenlenmesinde, “önleyici” ve “düzeltici” olmak üzere iki sistem bulunmaktadır. Yukarıdakilerden hangileri önleyici sistem içerisindedir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II, III ve IV
C
I, II ve IV
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Önleyici rejimler; yasaklayıcı önleme, düzeltici önleme ve basit önleme olmak üzere üç türe ayrılarak incelenebilir. Doğru seçenek C'dir.
Soru 2
"Bu rejimde, hak ya da hürriyeti kullanacak ilgili kişi, neticede bütün sorumluluk kendi- sine ait olmak üzere hürriyetini serbestçe kullanabilir. Bunun için önceden bildirimde bulunmasına veya idari makamlardan izin almasına gerek yoktur. Ancak serbestlik her şeyi yapabileceği anlamına gelmez. Kişinin hürriyet alanı (hareket alanı) eyleminden önce belirlenmiş ve yaptırıma bağlanmıştır. Kişi, bu hakkı kullanırken her türlü sorumluluğu üzerine almış olup; belirlenmiş sınırları aşmadığı, diğer bir ifadeyle, hürriyetin normal kullanım alanında kaldığı sürece, devletin ve idari makamların herhangi bir müdahalesi söz konusu olamaz. Hürriyetin kullanım alanını aşan kişinin yaptırımlarını idari makam- lar değil, adli makamlar belirler."
Yukarıdaki açıklamalar aşağıdaki hangi rejim anlayışıyla ilişkilidir?
Yukarıdaki açıklamalar aşağıdaki hangi rejim anlayışıyla ilişkilidir?
Seçenekler
A
Önleyici rejim
B
Düzeltici rejim
C
Yasaklayıcı önleme
D
Düzeltici önleme
E
Basit önleme
Açıklama:
Söz konusu ifadeler düzeltici rejimdir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 3
Anayasanın insan hakları konusunda getirdiği sınırlamalar daha çok yasaklama şeklindedir. Bunlar somut ya da soyut içerikli olabilir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu yasaklama kapsamında ele alınabilir?
Seçenekler
A
Devleti rencide edici eylemleri yasaklayan kanun
B
Memurlukla ilgili kanun
C
Askerlikle ilgili kanun
D
Ülke sınırlarıyla ilgili kanun
E
Emekliliğe ayrılmayla ilgili kanun
Açıklama:
Anayasanın insan hakları konusunda getirdiği sınırlamalar daha çok yasaklama şeklindedir. Bunlar somut ya da soyut içerikli olabilir. Örneğin 1982 Anayasası’na göre, bilim ve sanatı yayma hakkı, anayasanın devletin nitelikleriyle ilgili hükmünün değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılmaması (m. 27), grev ve lokavt haklarının toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaması (m. 54/2) gibi yasaklar soyut içerikli yasaklardır.Somut yasaklar ise kendiliklerinden ve doğrudan kullanılabilecek nitelikte olanlardır. Örneğin, hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz (m. 51/1). Siyasi partilerin ticari faaliyette bulunamamaları (m. 69/2), bazı kişilerin parti üyesi olamamaları (m. 68/5) somut yasaklamalara örnek verilebilir.
Soru 4
Bazı hak ve hürriyetler, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde mutlak terimlerle ifade edilmiştir. Bu hakların hiç bir zaman sınırlanması mümkün değildir. Genellikle insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan bu haklar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
İşkence yasağı
B
Kölelik ve kulluk yasağı
C
Adil yargılanma hakkı
D
Düşünce, din ve inanç hürriyeti
E
Yerleşme ve seyahat hürriyeti
Açıklama:
Yerleşme ve seyahat hürriyeti bazı şartlar altında sınırlanabilir. Diğer şıklarda yer alan ifadeler ise değiştirilemez. Doğru seçenek E'dir.
Soru 5
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Aşağıdakilerden hangi durumda hak ve hürriyetlerde, ilgili sözleşme, anayasa ve kanunlarda belirtilen yasal ve makul sebeplerin bulunması hâlinde sınırlama mümkündür?
Seçenekler
A
Hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
B
Çocuğun uyrukluk (vatandaşlık) hakkı
C
Kanun önünde eşitlik, eşit hukuki koruma ve ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir fikir, ulusal veya toplumsal köken, milliyet, doğum veya başka bir statü se- beplerine dayalı ayrımcılık yapılmaması
D
Etnik, dinsel veya dilsel azınlıkların kendi kültürel haklarını kullanma, kendi dinlerinin gereği ibadeti etme ve uygulama veya kendi dillerini kullanma hakları
E
Sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı
Açıklama:
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Örneğin, hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 6; AİHS m. 7), hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması (KSHS m. 9; AİHS m. 7; 1982 AY m. 19/2), hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 12(4), 1982 AY m. 23/5); hiç kimsenin özel ve aile yaşamına, konutuna veya haberleşmesine keyfi veya hukuka aykırı olarak müdahale edilememesi, onuru veya itibarı hukuka aykırı saldırılara maruz bıakılamaması (KSHS m. 17(1); AİHS m. 11), her vatandaşın makul olmayan sınırlamalara tabi tutulmaksızın kamusal işlere girme hakkına sahip olması (KSHS m. 25) gibi hak ve hürriyetlerde, ilgili sözleşme, anayasa ve kanunlarda belirtilen yasal ve makul sebeplerin bulunması hâlinde sınırlama mümkündür.
Doğru seçenek A'dır.
Doğru seçenek A'dır.
Soru 6
İnsan hakları hukuku kaynaklarında yer alan bazı haklar, bazı şartlar altında sınırlanabilir. Aşağıdakilerden hangisi buna bir örnektir?
Seçenekler
A
Dernek kurma hakkı
B
Aile kurma hakkı
C
Mahpuslara insancıl davranılma hakkı
D
Kanun önünde eşitlik hakkı
E
Hukuki kişilik hakkı
Açıklama:
İnsan hakları hukuku kaynaklarında yer alan bazı haklar, bazı şartlar altında sınırlanabi- lir. Örneğin KSHS’nde yer alan yerleşme ve seyahat hürriyeti (m. 12), açık duruşma (m. 14), din hürriyeti (m. 18), ifade hürriyeti (m. 19), barışçıl toplanma hakkı (m. 21), dernek kurma hürriyeti (m. 22) ile AİHS ve İHAS’da bu hakları ilgilendiren haklar ile ESKHS sen- dika kurma hakkı (m. 8) sınırlanabilen haklardandır. Doğru seçenek A'dır.
Soru 7
Hiçbir toplumda hiçbir zaman sınırsız hürriyet anlayışı olamayacağı, sınırsız hürriyetlerin anarşi ve neticede hürriyetsizlik doğuracağı bir gerçektir. Hürriyetlerin var olabilmesi ve kişi için bir değer ifade edebilmesi için, onların sınırlarının belirtilmesi, kullanılma şekillerinin gösterilmesi, ayrıntılı olarak çerçevesinin çizilmesi, yani düzenlenmesi gereklidir.
Yukarıdaki ifadeler insan haklarının sınırlanmasındaki ilkelerden hangisini açıklar?
Yukarıdaki ifadeler insan haklarının sınırlanmasındaki ilkelerden hangisini açıklar?
Seçenekler
A
Sınırlamaların yasallığı
B
Sınırlamalarının gerekliliği
C
Sınırlamaların sebebe bağlılığı
D
Milli güvenlik
E
Kamu güvenliği
Açıklama:
Söz konusu ifadeler sınırlamaların gerekliliğiyle ilişkilidir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 8
Ülkeler güvenliğini tehdit edecek unsurları dikkate alarak bir çok kanunsal düzenleme yapabilmekte ve dış politikasını şekillendirebilmektedir. Söz konusu durum aşağıdaki hangi gerekçeyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Milli güvenlik
B
Kamu güvenliği
C
Kamu düzeni
D
Kamu ahlakı
E
Kamu sağlığının korunması
Açıklama:
Milli güvenlik” nedenine dayanılarak bazı hak ve hürriyetlerin sınırlanabileceği, uluslara- rası, bölgesel ve ulusal hukuk sistemlerinde açıkça belirtilmektedir. Örneğin, “yerleşme ve seyahat özgürlüğü” (KSHS m. 12; İHAS Protokol 4, m. 2; AİHS m. 22), “ifade hürriyeti” (KSHS m. 19; İHAS m. 10; AİHS m. 13; 1982 AY m. 26/6, 28/4, 30), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 15; 1982 AY m. 34/2), “dernek kurma hürriyeti” (KSHS m. 22; İHAS m. 11; AİHS m. 16; 1982 AY m. 33/3, 34/2), “özel ve aile hayatının gizliliği” (İHAS m. 8; 1982 AY m. 20/2, 21, 22) ve “basını veya halkı duruşmadan kısmen veya tamamen çıkarma” (KSHS m. 14, İHAS m. 6) hak ve hürriyetlerinin kanunla sınırlanmasında, “milli güvenlik” kavramına sebep olarak dayanılabilir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 9
I. İfade hürriyeti
II. Dernek kurma hürriyeti
III. Dini inanç ve kanaatlerin açıklanması hürriyeti
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kamu düzeni nedeniyle sınırlanabilir?
II. Dernek kurma hürriyeti
III. Dini inanç ve kanaatlerin açıklanması hürriyeti
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kamu düzeni nedeniyle sınırlanabilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Kamu düzeni, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku ile ilgili kaynaklarda, bazı insan haklarının kullanımının sınırlanmasının bir nedeni olarak düzenlenmekte- dir. Örneğin “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (KSHS m. 12, AİHS m. 22), “ifade hürriye- ti” (KSHS m. 19, AİHS m. 13; 1982 AY m. 21, 22/2, 26/2), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; AİHS m. 15; 1982 AY m. 34/2), “dernek kurma hürriyeti” (KSHS m. 22, AİHS m. 16; 1982 AY m. 33/5), “basın ve halkın duruşmalardan hariç tutulması” (KSHS m. 14; İHAS m. 6), “dini inanç ve kanaatlerin açıklanması hürriyeti” (KSHS m. 18; İHAS m. 9, AİHS m. 12), kamu düzeni nedeniyle sınırlanabilir. Doğru seçenek E'dir.
Soru 10
I. Seferberlik
II. Tehlikeli salgın hastalık
III. Tabi afetler
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bu hallerdendir?
II. Tehlikeli salgın hastalık
III. Tabi afetler
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bu hallerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II ve III
E
II ve III
Açıklama:
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Bunlar; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cum- huriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması halleridir. Doğru seçenek D'dir.
Soru 11
I.Önleyici rejimlerde hürriyetlerin kullanılması, sınırlarının aşılmasını veya kötüye kullanılmayı engellemek amacıyla önceden bazı kayıtlar altına sokulmaktadır.
II.Hürriyetlerin kötüye kullanılması ve sınırlarının aşılması fiillerinin, iş işten geçtikten sonra cezalandırılması yerine, bu tür kullanımların önceden önüne geçilmesi amaçlanan rejimde, hürriyet ancak idarenin rızasıyla kullanılabilir.
III.Kural olarak hürriyetin kullanılması, önceden bir izin almayı gerektirdiği için, önleyici rejimlerin, hürriyetin kullanımı açısından fazla elverişli olmayan anti-liberal bir rejim olduğu ifade edilmektedir.
IV.Hak ve hürriyetin serbest bir şekilde kullanılmasını ortadan kaldırmaya yönelik bir teknik olup hukuk devletinden polis devletine doğru kayışın bir göstergesi olan ve daha çok otoriter devletlerde görülen bu rejimde, hürriyet kural olmayıp istisnadır.
V.Bu sistemde ilke olarak belli bir hürriyetin kullanılması önceden izin almayı değilse bile, bir bildirimde bulunmayı gerektirir.
Kamu hak ve hürriyetlerinin düzenlenmesindeki sistemlerden olan "önleyici" sistemle ilgili yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
II.Hürriyetlerin kötüye kullanılması ve sınırlarının aşılması fiillerinin, iş işten geçtikten sonra cezalandırılması yerine, bu tür kullanımların önceden önüne geçilmesi amaçlanan rejimde, hürriyet ancak idarenin rızasıyla kullanılabilir.
III.Kural olarak hürriyetin kullanılması, önceden bir izin almayı gerektirdiği için, önleyici rejimlerin, hürriyetin kullanımı açısından fazla elverişli olmayan anti-liberal bir rejim olduğu ifade edilmektedir.
IV.Hak ve hürriyetin serbest bir şekilde kullanılmasını ortadan kaldırmaya yönelik bir teknik olup hukuk devletinden polis devletine doğru kayışın bir göstergesi olan ve daha çok otoriter devletlerde görülen bu rejimde, hürriyet kural olmayıp istisnadır.
V.Bu sistemde ilke olarak belli bir hürriyetin kullanılması önceden izin almayı değilse bile, bir bildirimde bulunmayı gerektirir.
Kamu hak ve hürriyetlerinin düzenlenmesindeki sistemlerden olan "önleyici" sistemle ilgili yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve III
C
I, III, IV
D
I, II, III, IV, V
E
IV, V
Açıklama:
Kamu hak ve hürriyetlerinin düzenlenmesinde ki sistemlerden olan "önleyici " sistemle ilgili I, II, III, IV, V şıklarının hepsi doğrudur.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Önleyici Rejimlerden olan "Basit önleme "nin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur. Sadece hürriyetin kullanılacağının ve bununla ilgili bazı hususların ilgili makamlara bildirilmesi yeterlidir.
B
Rejimin amacı, hürriyetin kötüye kullanılması ve kanuna aykırı hareket edilmesi hâlinde sorumluları tespit edebilmektir.
C
Önceden belirlenmiş objektif şartların yerine getirilmesi hâlinde, istenilen izni idarenin vermesi zorunludur. Bu nedenle, yetkili makamın izin talebi üzerinde hiç bir şekilde değerlendirme hakkı, takdir yetkisi mevcut değildir.
D
Aynı zamanda bildirme, toplantı ve gösteri yürüyüşü gibi kamu düzenini yakından ilgilendiren hürriyetlerin kullanılmasında yetkili otoritelere barış ve düzeni korumak için gerekli tedbirleri almak imkânı vardır.
E
Bu rejimde bildirimi alan sadece gerekli incelemeleri yapar ve bir tespitle yetinir; bunun sadece formalitelere uygun olup olmadığını kararlaştırdıktan sonra, bildirimi kaydedip, bildirimin kurallara uygun yapıldığını gösteren bir alındı belgesi verir.
Açıklama:
C şıkkı Önleyici Rejimlerden olan "Basit önleme "nin özelliklerinden biri değildir. C şıkkı "Düzeltici Önleme "nin özelliklerinden biridir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi "Yasaklayıcı Önleme"nin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir hürriyetin kullanılması için gerekli iznin verilip verilmemesinde kamu otoriteleri mutlak bir takdir yetkisine sahip bulunmaları hâlinde yasaklayıcı önleme rejimi geçerlidir.
B
Hürriyet açısından son derece elverişsiz olup haksızlığı ve keyfiliği her zaman bünyesinde barındırır.
C
Yetkili makamlara hürriyetin kullanılması için serbest bir değerlendirme ya da mutlak bir takdir hakkının bırakılmış olması, hürriyetler için en sınırlayıcı bir düzenleme tekniğidir.
D
Yasaklayıcı önlemede tamamen idarenin sübjektif takdirine bırakılan sebeplerle reddedilebildiği için bu sistemde hürriyetlerin kullanılması mümkün değildir.
E
Önceden belirlenmiş objektif şartların yerine getirilmesi hâlinde, istenilen izni idarenin vermesi zorunludur
Açıklama:
A, B, C, D şıklarının hepsi Yasaklayıcı Önleme' nin özelliklerinden biridir. E şıkkı ise düzeltici önlemeye ilişkindir.
Soru 14
I.Bu rejimde, hak ya da hürriyeti kullanacak ilgili kişi, neticede bütün sorumluluk kendisine ait olmak üzere hürriyetini serbestçe kullanabilir.
II.Kişinin hürriyet alanı (hareket alanı) eyleminden önce belirlenmiş ve yaptırıma bağlanmıştır.
III.Bu rejimde, yetkili makamların müdahalesi ancak hürriyetin kullanılmasından sonra söz konusu olur. Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen düzeltici rejimde, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır.
IV.Hürriyetin işleyişinde yetkili organlar yasama ve yargı organlarıdır. Bireyler hiç bir ön formaliteye gerek kalmadan hürriyeti doğrudan doğruya kullanabilme imkânına sahiptirler.
V.Düzeltici rejimin, liberal anlayışa uygun olarak işleyebilmesi için, her şeyden önce suç teşkil eden fiillerin, idari makamların takdirine bırakılmadan, kanunlarca belirlenmesi ve bu fiillerin sayısının çok fazla olmaması gerekmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi Düzeltici Rejim' in özelliklerinden biridir?
II.Kişinin hürriyet alanı (hareket alanı) eyleminden önce belirlenmiş ve yaptırıma bağlanmıştır.
III.Bu rejimde, yetkili makamların müdahalesi ancak hürriyetin kullanılmasından sonra söz konusu olur. Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen düzeltici rejimde, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır.
IV.Hürriyetin işleyişinde yetkili organlar yasama ve yargı organlarıdır. Bireyler hiç bir ön formaliteye gerek kalmadan hürriyeti doğrudan doğruya kullanabilme imkânına sahiptirler.
V.Düzeltici rejimin, liberal anlayışa uygun olarak işleyebilmesi için, her şeyden önce suç teşkil eden fiillerin, idari makamların takdirine bırakılmadan, kanunlarca belirlenmesi ve bu fiillerin sayısının çok fazla olmaması gerekmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi Düzeltici Rejim' in özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, IV
C
I, II, III, IV, V
D
III, IV, V
E
II, V
Açıklama:
I, II, III, IV, V Düzeltici Rejim' in özelliklerinden biridir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi mutlak terimlerle ifade edilen haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
İşkence yasağı
B
Hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
C
Mahpuslara insancıl davranma hakkı
D
Hukuki kişilik hakkı
E
Eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı
Açıklama:
A, C, D, E Mutlak Terimlerle İfade Edilen Haklardan biri , B ise Sınırlayıcı Bir Şekilde İfade Edilen Haklardan biridir.
Soru 16
I.Hiçbir toplumda hiçbir zaman sınırsız hürriyet anlayışı olamayacağı, sınırsız hürriyetlerin anarşi ve neticede hürriyetsizlik doğuracağı bir gerçektir.
II.Hürriyetlerin var olabilmesi ve kişi için bir değer ifade edebilmesi için, onların sınırlarının belirtilmesi, kullanılma şekillerinin gösterilmesi, ayrıntılı olarak çerçevesinin çizilmesi, yani düzenlenmesi gereklidir.
III.Herkesin her istediğini yapabildiği bir toplumda, anarşik bir ortamın doğması mümkündür. O nedenle, devletin ve toplumun varlığını ve sürekliliğini sağlamak için, hürriyetleri sınırlamak kaçınılmaz bir zorunluluk olur.
IV.Hürriyetlerin düzenlenmesi, onların belirli sınırlar içine alınması her şeyden önce kamu düzenini sağlamak için gereklidir.
Yukarıdakilerden hangisi İnsan Haklarının Sınırlanması Gerekliliğini gösteren nedenlerden biridir?
II.Hürriyetlerin var olabilmesi ve kişi için bir değer ifade edebilmesi için, onların sınırlarının belirtilmesi, kullanılma şekillerinin gösterilmesi, ayrıntılı olarak çerçevesinin çizilmesi, yani düzenlenmesi gereklidir.
III.Herkesin her istediğini yapabildiği bir toplumda, anarşik bir ortamın doğması mümkündür. O nedenle, devletin ve toplumun varlığını ve sürekliliğini sağlamak için, hürriyetleri sınırlamak kaçınılmaz bir zorunluluk olur.
IV.Hürriyetlerin düzenlenmesi, onların belirli sınırlar içine alınması her şeyden önce kamu düzenini sağlamak için gereklidir.
Yukarıdakilerden hangisi İnsan Haklarının Sınırlanması Gerekliliğini gösteren nedenlerden biridir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, III
C
I, II, III, IV
D
II, III, IV
E
III, IV
Açıklama:
I, II, III ve IV İnsan Haklarının Sınırlanması Gerekliliğini gösteren nedenlerden biridir.
Soru 17
Uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukukunda, insan haklarının sınırlanmasına izin verilen temel sebeplerden birisi de kamu ahlakıdır . Kamu Ahlakı' yla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Evrensel olarak uygulanabilen bir ahlak standardı bulunmamaktadır. Genel ahlak (kamu ahlakı), anlayışları ve içeriği açısından, yere ve zamana göre değişen bir kavramdır. Bu nedenle, genel ahlakı korumak amacıyla, insan haklarını sınırlayıcı nitelikte gerçekleştirilen işlem veya eylemlerin, alınan tedbirlerin, belli bir ülkede geçerli olan ahlaki standartların korunması için gerekli olup olmadığının belirlenmesi gerekir.
B
“Genel ahlâk” deyimi ile, “belli bir zamanda belli bir toplumun büyük çoğunluğu tarafından benimsenmiş bulunan ahlak kuralları” ifade edilmektedir.
C
Kamu düzeninin korunması, toplumsal yaşamın maddi düzeninin korunması anlamına gelmesine karşılık, genel ahlâk toplumsal yaşamın manevi yönü ile ilgilidir. Bu yönüyle kamu düzeni kavramından farklı olduğu söylenebilir.
D
Genel ahlâkın korunması ile kamu düzeninin korunması arasında çok yakın bir ilişki bulunmaktadır. Zira, kişilerin dış dünyaya yansıyan ahlakî tutum ve davranışlarının da toplumun dış maddî düzenini tehdit etmesi veya tehlikeye düşürmesi mümkündür.
E
Hepsi
Açıklama:
Kamu Düzeni' nin sınırlandırılmasının gerekliliğiyle ilgili A, B, C, D şıklarının hepsi doğrudur.
Soru 18
I. Uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku kaynaklarında, “genel sağlığın korunması” amacıyla, bazı insan haklarının sınırlanabileceği öngörülmektedir.
II. Kanunlarımızda, “umumi sıhhat” olarak da ifade edilen genel sağlık, toplumun bulaşıcı ve yaygın hastalıklardan uzak tutulmasını, toplumun sağlı koşulları içinde yaşamını sürdürmesini anlatır.
III. Genel sağlığın korunması, aynı zamanda kamu düzeninin bir unsurudur. Örneğin, suların, her türlü yiyecek ve içecek maddelerinin denetimi, salgın hastalıkların önlenmesi için öngörülen tedbirler genel sağlığın korunması amacına yöneliktir.
IV. Genel sağlığın korunmasına yönelik tedbirler, insan haklarının korunması amacıyla insanlar üzerinde uygulanabileceği gibi, hayvan ve bitkiler gibi canlılar, hem de taşınır ve taşınmaz mallar üzerinde uygulanabilir.
V. Zorunlu izolasyon veya bulaşıcı hastalıklara yakalanan kişilerin hastanede kalmaya zorlanması, yerleşme ve seyahat hürriyetinin, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, genel sağlık nedeniyle sınırlanmasına örnektir.
Kamu Sağlığının Korunması ile ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
II. Kanunlarımızda, “umumi sıhhat” olarak da ifade edilen genel sağlık, toplumun bulaşıcı ve yaygın hastalıklardan uzak tutulmasını, toplumun sağlı koşulları içinde yaşamını sürdürmesini anlatır.
III. Genel sağlığın korunması, aynı zamanda kamu düzeninin bir unsurudur. Örneğin, suların, her türlü yiyecek ve içecek maddelerinin denetimi, salgın hastalıkların önlenmesi için öngörülen tedbirler genel sağlığın korunması amacına yöneliktir.
IV. Genel sağlığın korunmasına yönelik tedbirler, insan haklarının korunması amacıyla insanlar üzerinde uygulanabileceği gibi, hayvan ve bitkiler gibi canlılar, hem de taşınır ve taşınmaz mallar üzerinde uygulanabilir.
V. Zorunlu izolasyon veya bulaşıcı hastalıklara yakalanan kişilerin hastanede kalmaya zorlanması, yerleşme ve seyahat hürriyetinin, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, genel sağlık nedeniyle sınırlanmasına örnektir.
Kamu Sağlığının Korunması ile ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, III
C
II, IV, V
D
I, II, III, IV, V
E
I, III, V
Açıklama:
Kamu Sağlığının Korunması ile ilgili olarak I, II, III, IV ve V şıkları doğrudur.
Soru 19
Olağanüstü Yönetim Kavramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Toplumun varlığını ve huzurunu tehlikeye sokan, kamu düzenini ciddi şekilde sarsan bu gibi durumlara genelde olağanüstü hâller (states of emergency) denilmektedir.
B
Olağanüstü hâllerde, yetki alanı genişletilerek ve idari yetkiler artırılarak yürütme organı fonksiyon ve yetkiler açısından güçlendirilir; temel hak ve hürriyetlere kısıtlamalar, kişilere para, mal ve çalışma yükümlülükleri getirilebilir.
C
İlk defa XVI. Yüzyılda Fransız hukukçusu Jean Bodin (1530-1596), XVII. Yüzyılda Samuel Pufendorf (1632-1694) tarafından “zaruret hâllerinde devlet varlığını koruma” haklarına dayandırılan olağanüstü hâller kuramı, 20. asrın sonlarına kadar çeşitli hukukçular tarafından benzer görüşlerle savunulmuştur.
D
Öncelikle olağanüstü rejimler ile bunların ilan edilmesini sağlayan savaş, savaş tehlikesinin baş göstermesi, ayaklanma ve iç karışıklıklar gibi devletin ve millî topluluğun güvenliği bakımından büyük tehlikeler yaratan hukuk dışı faktörlerin birbirinden ayrılması gerekir.
E
Hepsi
Açıklama:
Olağanüstü Yönetim Kavramıyla ilgili A, B, C, D şıklarının hepsi doğrudur.
Soru 20
I. Savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma
II. Ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması
III. Anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması
IV. Tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Yukarıdakilerden hangisi Olağanüstü hal durumunu gerektiren durumlardan biridir?
II. Ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması
III. Anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması
IV. Tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Yukarıdakilerden hangisi Olağanüstü hal durumunu gerektiren durumlardan biridir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, II, IV
C
I, II, III, IV
D
II, III, IV
E
III, IV
Açıklama:
I, II, III, IV Olağanüstü hal durumunu gerektiren durumlardan biridir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi sınırlaması mümkün olmayan mutlak haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
İşkence Yasağı
B
Kölelik ve Kulluk Yasağı
C
Düşünce, Din ve İnanç Hürriyeti
D
Mahpuslara İnsancıl Davranma Hakkı
E
Konut Dokunulması
Açıklama:
Bazı hak ve hürriyetler, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde mutlak terimlerle ifade edilmiştir. Bu hakların hiçbir zaman sınırlanması mümkün değildir. Genellikle insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan bu haklar arasında şunlar sayılabilir:
İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı (KSHS m. 14; İHAS. 6; AİHS m.8; 1982 AY m. 36); kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (KSHS m. 15; İHAS m. 7; AİHS m.9; 1982 AY m. 38/1); hukuki kişilik hakkı (KSHS m. 16; 1982 AY m. 10); düşünce, din ve inanç hürriyeti (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12; 1982 AY m. 24, 25); evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı (KSHS m. 23;İHAS m. 12)
İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı (KSHS m. 14; İHAS. 6; AİHS m.8; 1982 AY m. 36); kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (KSHS m. 15; İHAS m. 7; AİHS m.9; 1982 AY m. 38/1); hukuki kişilik hakkı (KSHS m. 16; 1982 AY m. 10); düşünce, din ve inanç hürriyeti (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12; 1982 AY m. 24, 25); evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı (KSHS m. 23;İHAS m. 12)
Soru 22
Aşağıdaki haklardan hangisi yasal nedenleri bulunması halinde sınırlanabilen haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı
B
Özel Hayatın Gizliliği
C
Konut Dokunulmazlığı
D
Haberleşme Hürriyeti
E
İşkence Yasağı
Açıklama:
Anayasamıza göre, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı (m. 19/2), özel hayatın gizliliği (20/1)konut dokunulmazlığı (m. 21), haberleşme hürriyeti (m. 22) , yerleşme ve seyahat hürriyeti(m. 23/3), düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti (26), basın hürriyeti gibi bazı hak ve hürriyetler yasal nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir.
Soru 23
Milli Güvenlik kavramına dayanılarak bazı hak ve hürriyetlerin sınırlanabileceği uluslararası, bölgesel ve ulusal hukuk sistemlerinde açıkça belirtilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yerleşme ve Seyahat özgürlüğü
B
İfade hürriyeti
C
Barışçıl Toplanma Hürriyeti
D
Dilekçe Hakkı
E
Dernek Kurma Hürriyeti
Açıklama:
Milli güvenlik” nedenine dayanılarak bazı hak ve hürriyetlerin sınırlanabileceği, uluslararası, bölgesel ve ulusal hukuk sistemlerinde açıkça belirtilmektedir. Örneğin, “yerleşme ve seyahat özgürlüğü” (KSHS m. 12; İHAS Protokol 4, m. 2; AİHS m. 22), “ifade hürriyeti”(KSHS m. 19; İHAS m. 10; AİHS m. 13; 1982 AY m. 26/6, 28/4, 30), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 15; 1982 AY m. 34/2), “dernek kurma gibi hak ve hürriyetlerdir.
Soru 24
Caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile kafe, kahvehane , otel ve lokanta gibi umuma açık yerlerdeki düzene ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kamu Düzeni
B
İdari Kolluk
C
Mahalli İdare
D
Kamu Ahlakı
E
Milli Güvenlik
Açıklama:
Kamu düzeni: Caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile kafe, kahvehane, otel ve lokanta gibi umuma açık yerdeki düzene denir
Soru 25
Aşağıdaki haklardan hangisi kamu ahlakının korunması amacıyla sınırlanabilen haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti
B
Konut Hakkı
C
İfade Hürriyeti
D
Barışçıl ve Toplanma Hürriyeti
E
Dernek Kurma Hürriyeti
Açıklama:
Uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukukunda insan haklarının sınırlanmasına izin verilen temel sebeplerden birisi de kamu ahlakıdır (public morals). Gerçekten, “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (KSHS m. 12; İHAS Protokol 4, m. 2; AİHS m. 22), “ifade hürriyeti” (KSHS m. 19, İHAS m. 10; AİHS m. 13; 1982 AY m. 21, 22/2, 26/2), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 15; 1982 AY m. 34/2), “dernek kurma hürriyeti” (KSHS m. 22, AİHS m. 16; İHAS m. 11; 1982 AY m. 33/5), “basın ve halkın duruşmalardan hariç tutulması” (KSHS m. 14; İHAS m. 6), “dini inanç ve kanaatlerin açıklanması hürriyeti” (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12), kamu ahlakının korunması amacıyla sınırlanabilir.
Soru 26
Cumhurbaşkanının olağanüstü hâl ilan etme yetkisi süre yönünden sınırlandırılmıştır. Bu süre ne kadardır?
Seçenekler
A
1 Yıl
B
2 Yıl
C
3 Ay
D
6 Ay
E
15 Ay
Açıklama:
Cumhurbaşkanının olağanüstü hâl ilan etme yetkisi süre yönünden sınırlandırılmıştır. Anayasaya göre (m. 119), ilan süresi altı ayı geçemez. Bununla birlikte, TBMM bu süreyi değiştirebilir, gerekli görürse olağanüstü hâli kaldırabilir.
Soru 27
1982 Anayasasına göre belirlenmiş olan olağanüstü haller hangisidir?
Seçenekler
A
Savaş ve Seferberlik ilanı
B
Cumhurbaşkanının ölümü
C
Meclisin İstifası
D
Sivil Kargaşa
E
Cumhurbaşkanın İstifası
Açıklama:
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Bunlar; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması halleridir.
Soru 28
Olağanüstü hâl ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. Gerekli görüldüğü durumlarda ohâl uzatma yetkisine sahip kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanının istemi üzerine TBMM
B
Bakanlar Kurulu'nun istemi üzerine TBMM
C
Başbakanın istemi üzerine TBMM
D
Genelkurmay Başkanı
E
İçişleri Bakanlığı
Açıklama:
Cumhurbaşkanının olağanüstü hâl ilan etme yetkisi süre yönünden sınırlandırılmıştır. Anayasaya göre (m. 119), ilan süresi altı ayı geçemez. Bununla birlikte, TBMM bu süreyi değiştirebilir, gerekli görürse olağanüstü hâli kaldırabilir. Olağanüstü hâlin ilanını gerektiren sebeplerin devam etmesi durumunda, TBMM, Bakanlar Kurulunun istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere bu süreyi uzatabilir. Savaş hâllerinde,dört aylık süreyle sınırlı olma şartı aranmaz.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Olağanüstü hâl durumlarında sınırlanamayan haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yaşama Hakkı
B
İşkence Yasağı
C
Din ve Vicdan Hürriyeti
D
Yerleşme ve Seyahat hürriyeti
E
Düşünce Hürriyeti
Açıklama:
Olağanüstü durumlarda sınırlanamayan haklar şunlardır: “Yaşama hakkı”, “işkence yasağı”, “kölelik ve kulluk yasağı”, “suç ve cezaların geçmişe yürütülemeyeceği”, “düşünce hürriyeti” ve “din ve vicdan hürriyeti”. Bunlara KSHS m. 4, “borç nedeniyle hapis yasağı”nı ve “kişi olarak tanınma hakkı”nı; AİHS m. 27, “hukuken kişi sayılma hakkı”nı, “aile hakları”nı, “isim hakkı”nı, “çocuk hakları”nı, “vatandaşlık hakkı”nı, “yönetime katılma hakkı”nı, “bu hakların korunması için yargısal güvenceler”i de eklemektedir.Bu haklar mutlaktır ve hiç bir olağanüstü durumda, ne kadar zorunlu olsa bile, bunları kısmen veya tamamen sınırlayacak tedbirler alınamaz.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi olağanüstü hâlde sınırlanabilen haklardan biridir?
Seçenekler
A
İşkence yasağı
B
Düşünce Hürriyeti
C
Basın Araçlarının Korunması Hürriyeti
D
Yaşama Hakkı
E
Din ve Vicdan Hürriyeti
Açıklama:
Basın araçlarının korunması hürriyeti idare tarafından kısıtlanabilir. Aynı şekilde, ağır ekonomik bunalım nedeniyle ilan edilen olağanüstü hâllerde mal, hizmet ve sermaye piyasalarını yönlendirici her türlü tedbir ve yükümlülükleri almak (OHK. m. 10) ve şiddet hareketlerinin artması nedeniyle ilan edilen olağanüstü hâllerde sokağa çıkmayı sınırlamak ve yasaklamak suretiyle seyahat hürriyetinin (AY. m. 23); kişilerin üstünü, araçlarını ve eşyalarını aratmak suretiyle, özel hayatın gizliliği (AY. m. 20) ve konut dokunulmazlığı (AY. m. 21) hürriyetinin; gazete, dergi, kitap, broşür, el ilanı, vb. basılmasını, yayımlanmasını çoğaltılmasını ve dağıtılmasını yasaklamak suretiyle basın hürriyetinin (AY. m. 28); her nevi sahne oyunlarını ve filmleri denetlemek suretiyle de sanat hürriyetinin (AY. m. 27) idare tarafından sınırlanması mümkündür.
Soru 31
I. Yasaklayıcı
II. Düzeltici
III. Basit
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri önleyici rejimler arasındadır?
II. Düzeltici
III. Basit
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri önleyici rejimler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Ylanız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Yasaklayıcı önleme, düzeltici önleme ve basit önleme önleyici rejimler arasındadır. Doğru seçenek E'dir.
Soru 32
Kişinin hürriyet alanı eyleminden önce belirlenmiş ve yaptırıma bağlanmışsa aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Yasaklayıcı önleme
B
Düzeltici önleme
C
Basit önleme
D
Düzeltici rejim
E
Kamu güvenliği
Açıklama:
Düzeltici rejimde, hak ya da hürriyeti kullanacak ilgili kişi, neticede bütün sorumluluk kendisine ait olmak üzere hürriyetini serbestçe kullanabilir. Bunun için önceden bildirimde bulunmasına veya idari makamlardan izin almasına gerek yoktur. Ancak serbestlik her şeyi yapabileceği anlamına gelmez. Kişinin hürriyet alanı (hareket alanı) eyleminden önce belirlenmiş ve yaptırıma bağlanmıştır. Doğru seçenek D'dir.
Soru 33
Bir hak veya hürriyeti sınırlama zorunluluğu karşısında bulunan kamu gücünün, elindeki araç ya da araçlardan sınırlama zorunluluğu amacına ulaşmada en elverişli hak ve hürriyeti en az düzeyde sınırlayacak olanını seçerek hürriyet otorite dengesini kurmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yasaklayıcı önleme
B
Düzeltici önleme
C
Ölçülülük
D
Olağanüstü hal
E
Kamu güvenliği
Açıklama:
Genel olarak ölçülülük ilkesi, bir hak veya hürriyeti sınırlama zorunluluğu karşısında
bulunan kamu gücünün, elindeki araç ya da araçlardan sınırlama zorunluluğu amacına ulaşmada en elverişli hak ve hürriyeti en az düzeyde sınırlayacak olanını seçerek hürriyet otorite dengesini kurmasıdır. Doğru seçenek C'dir.
bulunan kamu gücünün, elindeki araç ya da araçlardan sınırlama zorunluluğu amacına ulaşmada en elverişli hak ve hürriyeti en az düzeyde sınırlayacak olanını seçerek hürriyet otorite dengesini kurmasıdır. Doğru seçenek C'dir.
Soru 34
Halkın güvenliği, tehlikeden uzak olması, toplumun iç ve dış tehlikelere karşı güvende olması aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Kamu güvenliği
B
Kamu düzeni
C
Kamu ahlakı
D
Olağanüstü hal
E
Ölçülülük
Açıklama:
“Kamu güvenliği”, genel olarak halkın güvenliği, tehlikeden uzak olması, toplumun iç ve dış tehlikelere karşı güvende olması anlamına gelir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 35
Kamu düzeninin ciddi biçimde bozulması, hatta giderek devletin varlık ve bekasının tehlikeye düşürülmesiyle karşılaşabilirler. Toplumun varlığını ve huzurunu tehlikeye sokan, kamu düzenini ciddi şekilde sarsan bu gibi durumlara aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Olağanüstü hal
B
Seferberlik
C
Milli güvenlik
D
Kamu güvenliği
E
Kamu sağlığının korunması
Açıklama:
Tabi afet, tehlikeli salgın hastalıklar, ağır ekonomik bunalım hâlleri veya şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddi biçimde bozulması, hatta giderek devletin varlık ve bekasının tehlikeye düşürülmesiyle karşılaşabilirler. Toplumun varlığını ve huzurunu tehlikeye sokan, kamu düzenini ciddi şekilde sarsan bu gibi durumlara genelde olağanüstü hâller (states of emergency) denilmektedir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 36
Caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile, kafe, kahvehane, otel ve lokanta gibi umuma açık yerlerde sağlanan düzene verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamu güvenliği
B
Kamu düzeni
C
Kamu ahlakı
D
Ölçülülük
E
Olağanüstü hal
Açıklama:
Kamu düzeni, caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile, kafe, kahvehane, otel ve lokanta gibi umuma açık yerlerdeki düzendir. Doğru seçenek B'dır.
Soru 37
I. Belirsiz bir kavramdır
II. Anlamı zamana ve toplumun durumuna göre değişebilir.
III. Halkın ve toplumun ekonomik ve sosyal yönden mutluluğu anlamına gelir.
Genel refahın sağlanması ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Anlamı zamana ve toplumun durumuna göre değişebilir.
III. Halkın ve toplumun ekonomik ve sosyal yönden mutluluğu anlamına gelir.
Genel refahın sağlanması ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
“Genel refah” kavramı belirsiz bir kavramdır; anlamı zamana, toplumun durumuna ve onun ihtiyaçlarına göre değişebilir. Ancak, genel refah kavramı esasen, halkın ve toplumun ekonomik ve sosyal yönden mutluluğu anlamına gelir. Doğru seçenek E'dir.
Soru 38
Olağanüstü hali kaldırma ve süreyi değiştirme yetkisi kime aittir?
Seçenekler
A
Bakanlar Kurulu
B
TBMM
C
içişleri Bakanlığı
D
Milli Savunma Bakanlığı
E
Genel Kurmay Başkanlığı
Açıklama:
Cumhurbaşkanının olağanüstü hâl ilan etme yetkisi süre yönünden sınırlandırılmıştır. Anayasaya göre (m. 119), ilan süresi altı ayı geçemez. Bununla birlikte, TBMM bu süreyi değiştirebilir, gerekli görürse olağanüstü hâli kaldırabilir. Olağanüstü hâlin ilanını gerektiren sebeplerin devam etmesi durumunda, TBMM, Bakanlar Kurulunun istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere bu süreyi uzatabilir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 39
I. İşkence yasağı
II. Kölelik ve kulluk yasağı,
III. Sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan haklar arasındadır?
II. Kölelik ve kulluk yasağı,
III. Sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan haklar arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı bu haklar arasındadır. Doğru seçenek E'dir.
Soru 40
Anayasanın 87 ve 92’nci maddeleri gereğince savaş ilanına aşağıdakilerden hangisi karar verir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
TBMM
C
Milli Güvenlik Bakanlığı
D
Bakanlar Kurulu
E
Genelkurmay Bakanlığı
Açıklama:
Anayasanın 87 ve 92’nci maddeleri gereğince savaş ilanına TBMM karar verir. TBMM
tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir saldırıya uğraması nedeniyle, silahlı kuvvetlerin kullanılmasına derhal karar verilmesinin kaçınılmaz olması durumunda, Anayasanın 92 ve 104’üncü maddelerine göre, Cumhurbaşkanı da Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verebilir. Doğru seçenek B'dir.
tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir saldırıya uğraması nedeniyle, silahlı kuvvetlerin kullanılmasına derhal karar verilmesinin kaçınılmaz olması durumunda, Anayasanın 92 ve 104’üncü maddelerine göre, Cumhurbaşkanı da Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verebilir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 41
- Hukuk devletinden polis devletine doğru kayışın bir göstergesidir.
- Bu rejimde hürriyet kuraldır.
- Daha çok otoriter devletlerde görülür.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Hak ve hürriyetin serbest bir şekilde kullanılmasını ortadan kaldırmaya yönelik bir teknik olup hukuk devletinden polis devletine doğru kayışın bir göstergesi olan ve daha çok otoriter devletlerde görülen bu rejimde, hürriyet kural olmayıp istisnadır.
Soru 42
- Yasaklatıcı önleme
- Düzeltici önleme
- Basit önleme
- Düzeltici rejim
Seçenekler
A
Yalnız II
B
II ve III
C
I ve III
D
Yalnız IV
E
Hepsi
Açıklama:
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 43
"Önceden belirlenmiş objektif şartların yerine getirilmesi halinde, istenilen izni idarenin vermesi zorunludur. Bu nedenle, yetkili makamın izin talebi üzerinde hiç bir şekilde değerlendirme hakkı, takdir yetkisi mevcut değildir."
Yularıdaki tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Yularıdaki tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Düzeltici önleme
B
Basit önleme
C
Yasaklayıcı önleme
D
Düzeltici rejim
E
Baskıcı rejim
Açıklama:
Düzeltici önleme rejiminde, önceden belirlenmiş objektif şartların yerine getirilmesi hâlinde, istenilen izni idarenin vermesi zorunludur. Bu nedenle, yetkili makamın izin talebi üzerinde hiç bir şekilde değerlendirme hakkı, takdir yetkisi mevcut değildir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi basit önleme rejimine ilişkin özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur.
B
Hürriyet kural olmayıp istisnadır.
C
Amaç, hürriyetin kötüye kullanılması ve kanuna aykırı hareket edilmesi halinde sorumluları tespit edebilmektir.
D
Bu rejimde bildirimi alan sadece gerekli incelemeleri yapar ve bir tespitle yetinir.
E
Bildirim zorunlu veya isteğe bağlı olabilir.
Açıklama:
Basit önleme rejiminde ise, bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur. Sadece hürriyetin kullanılacağının ve bununla ilgili bazı hususların ilgili makamlara bildirilmesi yeterlidir. Rejimin amacı, hürriyetin kötüye kullanılması ve kanuna aykırı hareket edilmesi hâlinde sorumluları tespit edebilmektir. Aynı zamanda bildirme, toplantı ve gösteri yürüyüşü gibi kamu düzenini yakından ilgilendiren hürriyetlerin kullanılmasında yetkili otoritelere barış ve düzeni korumak için gerekli tedbirleri almak imkânı vardır. Bu rejimde bildirimi alan sadece gerekli incelemeleri yapar ve bir tespitle yetinir; bunun sadece formalitelere uygun olup olmadığını kararlaştırdıktan sonra, bildirimi kaydedip, bildirimin kurallara uygun yapıldığını gösteren bir alındı belgesi verir. Dolayısıyla bildirimin, hakkın kullanımında doğrudan bir etkisi yoktur; bireyin istemine karşı olası bir engel olmayıp tamamlanması gereken bir formaliteden ibarettir. Düzeltici sistemde olduğu gibi, hürriyetin kurallığı ilkesi burada da geçerlidir. Bildirim zorunlu veya isteğe bağlı olabilir. Zorunlu olduğu durumlarda, bildirim faaliyet veya hürriyetin kanunilik şartını, diğer bir ifadeyle söz konusu faaliyetin gerçekleştirilebilmesi için zorunlu unsurunu oluşturur.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi düzeltici rejimin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Kişi hürriyetini sınırlı bir biçimde kullanabilir.
B
Bu rejimde hukuki bir güvenlik yoktur.
C
Kişinin hürriyetini kullanabilmesi için önceden bildirimde bulunması veya idari makamlardan izin alması gerekmektedir.
D
Hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır.
E
Hürriyetin kullanım alanını aşan kişinin yaptırımlarını idari makamlar belirler.
Açıklama:
Bu rejimde, hak ya da hürriyeti kullanacak ilgili kişi, neticede bütün sorumluluk kendisine ait olmak üzere hürriyetini serbestçe kullanabilir. Bunun için önceden bildirimde bulunmasına veya idari makamlardan izin almasına gerek yoktur. Hürriyetin kullanım alanını aşan kişinin yaptırımlarını idari makamlar değil, adli makamlar belirler.
Bu rejimde, yetkili makamların müdahalesi ancak hürriyetin kullanılmasından sonra söz konusu olur. Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen düzeltici rejimde, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır. Yasaklanmayan her şey serbesttir. Hürriyetin işleyişinde yetkili organlar yasama ve yargı organlarıdır.
Bu rejimde, yetkili makamların müdahalesi ancak hürriyetin kullanılmasından sonra söz konusu olur. Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen düzeltici rejimde, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır. Yasaklanmayan her şey serbesttir. Hürriyetin işleyişinde yetkili organlar yasama ve yargı organlarıdır.
Soru 46
- Kimsenin bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaması.
- Grev ve lokavt haklarının toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaması.
- Siyasi partilerin ticari faaliyette bulunamaması.
- Bazı kişilerin parti üyesi olamamaları.
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız III
C
I ve IV
D
II ve III
E
Yalnız II
Açıklama:
Anayasanın insan hakları konusunda getirdiği sınırlamalar daha çok yasaklama şeklindedir. Bunlar somut ya da soyut içerikli olabilir. Örneğin 1982 Anayasası’na göre, bilim ve sanatı yayma hakkı, anayasanın devletin nitelikleriyle ilgili hükmünün değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılmaması (m. 27), grev ve lokavt haklarının toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaması (m. 54/2) gibi yasaklar soyut içerikli yasaklardır. Somut yasaklar ise kendiliklerinden ve doğrudan kullanılabilecek nitelikte olanlardır. Örneğin, hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz (m. 51/1). Siyasi partilerin ticari faaliyette bulunamamaları (m. 69/2), bazı kişilerin parti üyesi olamamaları (m. 68/5) somut yasaklamalara örnek verilebilir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi mutlak terimlerle ifade edilen haklardan ya da yasaklardan biridir?
Seçenekler
A
Din hürriyeti
B
Açık duruşma
C
İşkence yasağı
D
Dernek kurma hürriyeti
E
Barışçıl toplanma hakkı
Açıklama:
Bazı hak ve hürriyetler, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde mutlak terimlerle ifade edilmiştir. Bu hakların hiç bir zaman sınırlanması mümkün değildir. Genellikle insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan bu haklar arasında şunlar sayılabilir: İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı (KSHS m. 14; İHAS. 6; AİHS m. 8; 1982 AY m. 36); kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (KSHS m. 15; İHAS m. 7; AİHS m. 9; 1982 AY m. 38/1); hukuki kişilik hakkı (KSHS m. 16; 1982 AY m. 10); düşünce, din ve inanç hürriyeti (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12; 1982 AY m. 24, 25); evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı (KSHS m. 23; İHAS m. 12); çocuğun uyrukluk (vatandaşlık) hakkı (KSHS m. 24; AİHS m. 20; 1982 AY m. 66/2); kanun önünde eşitlik, eşit hukuki koruma ve ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir fikir, ulusal veya toplumsal köken, milliyet, doğum veya başka bir statü sebeplerine dayalı ayrımcılık yapılmaması (KSHS m. 26; 1982 AY m. 10); etnik, dinsel veya dilsel azınlıkların kendi kültürel haklarını kullanma, kendi dinlerinin gereği ibadeti etme ve uygulama veya kendi dillerini kullanma hakları (KSHS m. 27).
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi kullanılması sınırlanabilen haklardan biridir?
Seçenekler
A
Çocuğun vatandaşlık hakkı
B
İfade hürriyeti
C
Mahpuslara insancıl davranma hakkı
D
Hukuki kişilik hakkı
E
İşkence yasağı
Açıklama:
İnsan hakları hukuku kaynaklarında yer alan bazı haklar, bazı şartlar altında sınırlanabilir. Örneğin KSHS’nde yer alan yerleşme ve seyahat hürriyeti (m. 12), açık duruşma (m. 14), din hürriyeti (m. 18), ifade hürriyeti (m. 19), barışçıl toplanma hakkı (m. 21), dernek kurma hürriyeti (m. 22) ile AİHS ve İHAS’da bu hakları ilgilendiren haklar ile ESKHS sendika kurma hakkı (m. 8) sınırlanabilen haklardandır. Ancak bu hakların sınırlanabilmesi için, sınırlamaların bütünüyle bazı şartları taşıması zorunludur: Bunlar; sınırlamaların kanunda öngörülmesi, sınırlamaların ilgi hak ya da hürriyetin düzenlendiği maddedeki sınırlama nedenlerine dayanması ve sınırlamaların meşru amaçların elde edilmesi için zorunlu olmasıdır. Anayasamız, İHEB m. 29(2), AİHS, İHAS veya KSHS m. 4 hükümlerine paralel olarak genel sınırlama nedenleri içermemektedir.
Soru 49
Caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile kafe, kahvehane, otel ve lokanta gibi umuma açık yerlerdeki düzene ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kamu ahlakı
B
Kamu güvenliği
C
Milli güvenlik
D
Kamu düzeni
E
Kamu sağlığının korunması
Açıklama:
Kamu düzeni, caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile, kafe, kahvehane, otel ve lokanta gibi umuma açık yerlerdeki düzendir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi olağanüstü hallerde sınırlanamayan haklar arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Kölelik ve kulluk yasağı
B
Barışçıl toplanma hakkı
C
İşkence yasağı
D
Düşünce hürriyeti
E
Din ve vicdan hürriyeti
Açıklama:
KSHS m. 4, İHAS m. 15, AİHS m. 27’de bazı hakların olağanüstü hâller, sıkıyönetim, seferberlik ve savaş hâlinde bile kısmen veya tamamen durdurulamayacağı, sınırlanamayacağı ifade edilmektedir. Olağanüstü durumlarda sınırlanamayan bu haklar şunlardır: “Yaşama hakkı”, “işkence yasağı”, “kölelik ve kulluk yasağı”, “suç ve cezaların geçmişe yürütülemeyeceği”, “düşünce hürriyeti” ve “din ve vicdan hürriyeti”. Bunlara KSHS m. 4, “borç nedeniyle hapis yasağı”nı ve “kişi olarak tanınma hakkı”nı; AİHS m. 27, “hukuken kişi sayılma hakkı”nı, “aile hakları”nı, “isim hakkı”nı, “çocuk hakları”nı, “vatandaşlık hakkı”nı, “yönetime katılma hakkı”nı, “bu hakların korunması için yargısal güvenceler”i de eklemektedir. Bu haklar mutlaktır ve hiç bir olağanüstü durumda, ne kadar zorunlu olsa bile, bunları kısmen veya tamamen sınırlayacak tedbirler alınamaz.
Soru 51
''Bir hürriyetin kullanılması için gerekli iznin verilip verilmemesinde kamu otoriteleri mutlak bir takdir yetkisine sahip bulunmaları hâlinde ---------- rejimi geçerlidir.'' ifadesinde boşluğa aşağıdakilerden hangi terim gelmelidir?
Seçenekler
A
Düzeltici Önleme
B
Basit Önleme
C
Yasaklayıcı Önleme
D
Düzeltici Rejim
E
Hürriyet Alanı
Açıklama:
Bir hürriyetin kullanılması için gerekli iznin verilip verilmemesinde kamu otoriteleri mutlak bir takdir yetkisine sahip bulunmaları hâlinde yasaklayıcı önleme rejimi geçerlidir.
Soru 52
''----------- bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur. Sadece hürriyetin kullanılacağının ve bununla ilgili bazı hususların ilgili makamlara bildirilmesi yeterlidir'' ifadesindeki boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Basit Önleme
B
Yasaklayıcı Önleme
C
Düzeltici Önleme
D
Düzeltici Rejim
E
Anti-liberal rejim
Açıklama:
Basit Önleme
Basit önleme rejiminde ise, bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur. Sadece hürriyetin kullanılacağının ve bununla ilgili bazı hususların ilgili makamlara bildirilmesi yeterlidir. Rejimin amacı, hürriyetin kötüye kullanılması ve kanuna aykırı hareket edilmesi hâlinde sorumluları tespit edebilmektir
Basit önleme rejiminde ise, bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur. Sadece hürriyetin kullanılacağının ve bununla ilgili bazı hususların ilgili makamlara bildirilmesi yeterlidir. Rejimin amacı, hürriyetin kötüye kullanılması ve kanuna aykırı hareket edilmesi hâlinde sorumluları tespit edebilmektir
Soru 53
''Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen ----------------- de, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır. Yasaklanmayan her şey serbesttir'' ifadesindeki boşluğa aşağıdaki seçeneklerde bulunan terimlerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Anti-liberal rejim
B
Yasaklayıcı Önleme
C
Düzeltici Önleme
D
Basit Önleme
E
Düzeltici Rejim
Açıklama:
Bu rejimde, yetkili makamların müdahalesi ancak hürriyetin kullanılmasından sonra söz konusu olur. Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen düzeltici rejimde, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır. Yasaklanmayan her şey serbesttir. Hürriyetin işleyişinde yetkili organlar yasama ve yargı organlarıdır. Bireyler hiç bir ön formaliteye gerek kalmadan hürriyeti doğrudan doğruya kullanabilme imkânına sahiptirler. Kanunların çizdiği hakkın kullanım alanlarını aşmadıkları müddetçe herhangi bir keyfilikle karşılaşmayacaklarını bildiklerinden, büyük bir hukukî güvenlik içerisindedirler.
Soru 54
Aşağıda sıralanan seçeneklerden hangisi Mutlak Terimlerle İfade Edilen ve sınırlanması mümkün olmayan haklara bir örnektir?
Seçenekler
A
Hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması
B
Hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
C
İşkence yasağı
D
Hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
E
Her vatandaşın makul olmayan sınırlamalara tabi tutulmaksızın kamusal işlere girme hakkına sahip olması
Açıklama:
Mutlak Terimlerle İfade Edilen Haklar
Bazı hak ve hürriyetler, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerindeömutlak terimlerle ifade edilmiştir. Bu hakların hiç bir zaman sınırlanması mümkün değildir. Genellikle insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan bu haklar arasında şunlar sayılabilir:
İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı (KSHS m. 14; İHAS. 6; AİHS m. 8; 1982 AY m. 36); kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (KSHS m. 15; İHAS m. 7; AİHS m. 9; 1982 AY m. 38/1); hukuki kişilik hakkı (KSHS m. 16; 1982 AY m. 10); düşünce, din ve
inanç hürriyeti (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12; 1982 AY m. 24, 25); evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı (KSHS m. 23; İHAS m. 12); çocuğun uyrukluk (vatandaşlık) hakkı (KSHS m. 24; AİHS m. 20; 1982 AYm. 66/2); kanun önünde eşitlik, eşit hukuki koruma ve ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir fikir, ulusal veya toplumsal köken, milliyet, doğum veya başka bir statü sebeplerine dayalı ayrımcılık yapılmaması (KSHS m. 26; 1982 AY m. 10); etnik, dinsel veya dilsel azınlıkların kendi kültürel haklarını kullanma, kendi dinlerinin gereği ibadeti etme ve uygulama veya kendi dillerini kullanma hakları (KSHS m. 27).
Bazı hak ve hürriyetler, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerindeömutlak terimlerle ifade edilmiştir. Bu hakların hiç bir zaman sınırlanması mümkün değildir. Genellikle insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan bu haklar arasında şunlar sayılabilir:
İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı (KSHS m. 14; İHAS. 6; AİHS m. 8; 1982 AY m. 36); kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (KSHS m. 15; İHAS m. 7; AİHS m. 9; 1982 AY m. 38/1); hukuki kişilik hakkı (KSHS m. 16; 1982 AY m. 10); düşünce, din ve
inanç hürriyeti (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12; 1982 AY m. 24, 25); evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı (KSHS m. 23; İHAS m. 12); çocuğun uyrukluk (vatandaşlık) hakkı (KSHS m. 24; AİHS m. 20; 1982 AYm. 66/2); kanun önünde eşitlik, eşit hukuki koruma ve ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir fikir, ulusal veya toplumsal köken, milliyet, doğum veya başka bir statü sebeplerine dayalı ayrımcılık yapılmaması (KSHS m. 26; 1982 AY m. 10); etnik, dinsel veya dilsel azınlıkların kendi kültürel haklarını kullanma, kendi dinlerinin gereği ibadeti etme ve uygulama veya kendi dillerini kullanma hakları (KSHS m. 27).
Soru 55
Aşağıda sıralanan seçeneklerden hangisi Sınırlayıcı Bir Şekilde İfade Edilen Haklar'dan birisi değildir?
Seçenekler
A
Hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
B
kölelik ve kulluk yasağı
C
Hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması
D
Hiç kimsenin özel ve aile yaşamına, konutuna veya haberleşmesine keyfi veya hukuka aykırı olarak müdahale edilememesi
E
Hiç kimsenin onuru veya itibarı hukuka aykırı saldırılara maruz bırakılamaması
Açıklama:
Sınırlayıcı Bir Şekilde İfade Edilen Haklar
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Örneğin, hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 6; AİHS m. 7), hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması (KSHS m. 9; AİHS m. 7; 1982 AY m. 19/2), hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 12(4), 1982 AY m. 23/5); hiç kimsenin özel ve aile yaşamına, konutuna veya haberleşmesine keyfi veya hukuka aykırı olarak müdahale edilememesi, onuru veya itibarı hukuka aykırı saldırılara maruz bırakılamaması (KSHS m. 17(1); AİHS m. 11), her vatandaşın makul olmayan sınırlamalara tabi tutulmaksızın kamusal işlere girme hakkına sahip olması (KSHS m. 25) gibi hak ve
hürriyetlerde, ilgili sözleşme, anayasa ve kanunlarda belirtilen yasal ve makul sebeplerin bulunması hâlinde sınırlama mümkündür.
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Örneğin, hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 6; AİHS m. 7), hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması (KSHS m. 9; AİHS m. 7; 1982 AY m. 19/2), hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 12(4), 1982 AY m. 23/5); hiç kimsenin özel ve aile yaşamına, konutuna veya haberleşmesine keyfi veya hukuka aykırı olarak müdahale edilememesi, onuru veya itibarı hukuka aykırı saldırılara maruz bırakılamaması (KSHS m. 17(1); AİHS m. 11), her vatandaşın makul olmayan sınırlamalara tabi tutulmaksızın kamusal işlere girme hakkına sahip olması (KSHS m. 25) gibi hak ve
hürriyetlerde, ilgili sözleşme, anayasa ve kanunlarda belirtilen yasal ve makul sebeplerin bulunması hâlinde sınırlama mümkündür.
Soru 56
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Kullanılması Sınırlanabilen Haklardan birisidir?
Seçenekler
A
İşkence yasağı
B
Kölelik ve kulluk yasağı
C
Evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı
D
İfade hürriyeti
E
Hukuki kişilik hakkı
Açıklama:
İnsan hakları hukuku kaynaklarında yer alan bazı haklar, bazı şartlar altında sınırlanabilir. Örneğin KSHS’nde yer alan yerleşme ve seyahat hürriyeti (m. 12), açık duruşma (m. 14), din hürriyeti (m. 18), ifade hürriyeti (m. 19), barışçıl toplanma hakkı (m. 21), dernek kurma hürriyeti (m. 22) ile AİHS ve İHAS’da bu hakları ilgilendiren haklar ile ESKHS sendika kurma hakkı (m. 8) sınırlanabilen haklardandır. Ancak bu hakların sınırlanabilmesi için, sınırlamaların bütünüyle bazı şartları taşıması zorunludur: Bunlar; sınırlamaların kanunda öngörülmesi, sınırlamaların ilgi hak ya da hürriyetin düzenlendiği maddedeki sınırlama nedenlerine dayanması ve sınırlamaların meşru amaçların elde edilmesi için
zorunlu olmasıdır.
Anayasamız, İHEB m. 29(2), AİHS, İHAS veya KSHS m. 4 hükümlerine paralel olarak genel sınırlama nedenleri içermemektedir.
zorunlu olmasıdır.
Anayasamız, İHEB m. 29(2), AİHS, İHAS veya KSHS m. 4 hükümlerine paralel olarak genel sınırlama nedenleri içermemektedir.
Soru 57
İnsan haklarının sınırlandırılmasında aslî yetki aşağıdaki seçeneklerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Yasama Organına
B
Yürütme Organına
C
Yargı Organına
D
Anayasa Mahkemesine
E
İHEB’ye
Açıklama:
İnsan haklarının sınırlandırılmasında aslî yetkinin Yasama Organına ait olması (yasallık ilkesi), Yürütme Organı ve idarenin işlem ve eylemlerine karşı önemli bir güvence teşkil eder.
Soru 58
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Milli Güvenlik nedenine dayanılarak sınırlandırılabilir?
Seçenekler
A
İşkence yasağı
B
Yerleşme ve seyahat özgürlüğü
C
Kölelik ve kulluk yasağı
D
Sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı
E
Düşünce, din ve inanç hürriyeti
Açıklama:
Milli güvenlik” nedenine dayanılarak bazı hak ve hürriyetlerin sınırlanabileceği, uluslararası, bölgesel ve ulusal hukuk sistemlerinde açıkça belirtilmektedir. Örneğin, “yerleşme ve seyahat özgürlüğü” (KSHS m. 12; İHAS Protokol 4, m. 2; AİHS m. 22), “ifade hürriyeti” (KSHS m. 19; İHAS m. 10; AİHS m. 13; 1982 AY m. 26/6, 28/4, 30), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 15; 1982 AY m. 34/2), “dernek kurma hürriyeti” (KSHS m. 22; İHAS m. 11; AİHS m. 16; 1982 AY m. 33/3, 34/2), “özel ve aile hayatının gizliliği” (İHAS m. 8; 1982 AY m. 20/2, 21, 22) ve “basını veya halkı duruşmadan kısmen veya tamamen çıkarma” (KSHS m. 14, İHAS m. 6) hak ve hürriyetlerinin kanunla
sınırlanmasında, “milli güvenlik” kavramına sebep olarak dayanılabilir.
sınırlanmasında, “milli güvenlik” kavramına sebep olarak dayanılabilir.
Soru 59
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Kamu Düzenini ilgilendiren maddelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Halkın düzeni
B
Halkın sükunu
C
Halkın güvenliği
D
Halkın huzuru
E
Yalnız halkın değil, ülkenin ve yerleşmiş düzenin devamının sağlanması
Açıklama:
Kamu düzeninde halkın günlük hayatının huzur, sükûn ve güvenlik içinde geçmesi için gerekli tedbirlerin alınması söz konusu iken; millî güvenlikte
yalnız halkın değil, ülkenin ve yerleşmiş düzenin devamının sağlanması amaçlanmaktadır.
yalnız halkın değil, ülkenin ve yerleşmiş düzenin devamının sağlanması amaçlanmaktadır.
Soru 60
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Olağanüstü Hal'e örnek değildir?
Seçenekler
A
Tabi afet
B
Salgın hastalıklar
C
Ağır ekonomik bunalım
D
Hırsızlık
E
Şiddet olayları
Açıklama:
Günümüzde toplumlar, her zaman ve her yerde, tabi afet, tehlikeli salgın hastalıklar, ağır ekonomik bunalım hâlleri veya şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddi biçimde bozulması, hatta giderek devletin varlık ve bekasının tehlikeye düşürülmesiyle karşılaşabilirler. Toplumun varlığını ve huzurunu tehlikeye sokan, kamu düzenini ciddi şekilde sarsan bu gibi durumlara genelde olağanüstü hâller (states of emergency) denilmektedir.
Olağanüstü hâllerde, yetki alanı genişletilerek ve idari yetkiler artırılarak yürütme organı fonksiyon ve yetkiler açısından güçlendirilir; temel hak ve hürriyetlere kısıtlamalar, kişilere para, mal ve çalışma yükümlülükleri getirilebilir.
Olağanüstü hâllerde, yetki alanı genişletilerek ve idari yetkiler artırılarak yürütme organı fonksiyon ve yetkiler açısından güçlendirilir; temel hak ve hürriyetlere kısıtlamalar, kişilere para, mal ve çalışma yükümlülükleri getirilebilir.
Soru 61
Bilim ve sanatı yayma hakkı, anayasanın devletin nitelikleriyle ilgili hükmünün değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılmaması 1982 Anayasası’nın hangi maddesinde düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
m. 27
B
m. 28
C
m. 29
D
m. 30
E
m. 31
Açıklama:
Örneğin 1982 Anayasası’na göre, bilim ve sanatı yayma hakkı, anayasanın devletin nitelikleriyle ilgili hükmünün değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılmaması (m. 27), grev ve lokavt haklarının toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaması (m. 54/2) gibi yasaklar soyut içerikli yasaklardır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi sınırlayıcı bir şekilde i̇fade edilen haklardandır?
Seçenekler
A
kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı
B
hukuki kişilik hakkı
C
hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
D
çocuğun uyrukluk (vatandaşlık) hakkı
E
sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı
Açıklama:
Sınırlayıcı Bir Şekilde İfade Edilen Haklar
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Örneğin, hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 6; AİHS m. 7), hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması (KSHS m. 9; AİHS m. 7; 1982 AY m. 19/2), hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 12(4), 1982 AY m. 23/5);
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Örneğin, hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 6; AİHS m. 7), hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması (KSHS m. 9; AİHS m. 7; 1982 AY m. 19/2), hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 12(4), 1982 AY m. 23/5);
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi kullanılması sınırlanabilen haklardandır?
Seçenekler
A
hukuki kişilik hakkı
B
evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı
C
hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması
D
din hürriyeti
E
kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi
Açıklama:
İnsan hakları hukuku kaynaklarında yer alan bazı haklar, bazı şartlar altında sınırlanabi lir. Örneğin KSHS’nde yer alan yerleşme ve seyahat hürriyeti (m. 12), açık duruşma (m. 14), din hürriyeti (m. 18), ifade hürriyeti (m. 19), barışçıl toplanma hakkı (m. 21), dernek kurma hürriyeti (m. 22) ile AİHS ve İHAS’da bu hakları ilgilendiren haklar ile ESKHS sendika kurma hakkı (m. 8) sınırlanabilen haklardandır
Soru 64
Ancak 1982 Anayasası hangi maddesiyle Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve AY m. 15/2’deki dokunulmaz haklar dışında Anayasadaki tüm temel hak ve özgürlükleri düzenleme/sınırlama yetkisi vermektedir?
Seçenekler
A
123/3.
B
122/4.
C
121/5.
D
120/6.
E
119/7.
Açıklama:
Ancak 1982 Anayasası 119/7. maddesiyle Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve AY m. 15/2’deki dokunulmaz haklar dışında Anayasadaki tüm temel hak ve özgürlükleri düzenleme/sınırlama yetkisi vermektedir.
Soru 65
Hukuk sistemimizde 1982 Anayasası’nın 3.10.2001 tarih ve 4709 sayılı Kanun’la değişik hangi maddesinde, “temel hak ve hürriyetler, ... yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. ...” denilmektedir?
Seçenekler
A
12.
B
13.
C
14.
D
15.
E
16.
Açıklama:
Hukuk sistemimizde ise, 1982 Anayasası’nın 3.10.2001 tarih ve 4709 sayılı Kanun’la değişik 13. maddesinde, “temel hak ve hürriyetler, ... yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. ...” denilmektedir.
Soru 66
“Kamu güvenliği”, uluslararası ve bölgesel insan hakları metinlerinde, bazı insan hakları- nın sınırlanmasına izin veren bir neden olarak öngörülmektedir. Bu haklardan yerleşme ve seyahat hürriyetine AİHS'nın hangi maddesinde yer verilmektedir?
Seçenekler
A
AİHS m. 20
B
AİHS m. 21
C
AİHS m. 22
D
AİHS m. 23
E
AİHS m. 24
Açıklama:
“Kamu güvenliği”, uluslararası ve bölgesel insan hakları metinlerinde, bazı insan hakları- nın sınırlanmasına izin veren bir neden olarak öngörülmektedir. Bu haklar arasında, “dini inanç ve kanaatlerin açıklaması hürriyeti” (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 15), “dernek kurma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 16), “özel ve aile hayatının gizliliği” (İHAS m. 8), “ifade hürriyeti” (İHAS m. 10) ve “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (AİHS m. 22) sayılabilir.
Soru 67
Suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla, barışçıl toplanma hürriyeti 1982 AY'nin hangi maddesi ve bendine göre sınırlanabilir?
Seçenekler
A
m. 31/5
B
m. 32/4
C
m. 33/3
D
m. 34/2
E
m. 35/1
Açıklama:
Suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla, insan haklarının sınırlanmasına, insan haklarıyla ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklarda izin verilmektedir. Gerçekten, “suç iş- lenmesinin önlenmesi” amacıyla, “özel hayatın gizliliği” (İHAS m. 8/2; 1982 AY m. 20, 21, 22), “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (AİHS m. 22/3; 1982 AY m. 23/3), “düşünceyi açıklama ve yayma (ifade) hürriyeti” (İHAS m. 10/2; 1982 AY m. 26/2), “basın hürriyeti” (1982 AY m. 28), “dernek kurma hürriyeti” (İHAS m. 11/2; 1982 AY m. 33/5), “”barışçıl toplanma hürriyeti” (1982 AY m. 34/2), “sendika kurma hakkı” (İHAS m. 11/2; 1982 AY m. 51/2) sınırlanabilir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi "demokratik bir toplumda gerekli bulunan sınırlamalar"ın dışında hiç bir sınırlama yapılamayan haklardandır?
Seçenekler
A
örgütlenme hürriyeti
B
yerleşme ve seyahat hürriyeti
C
basın hürriyeti
D
özel hayatın gizliliği
E
hukuki kişilik hakkı
Açıklama:
Temel hak ve özgürlüklerin kanun koyucunun işlemleri ve bunları uygulayan yürütme tarafından aşırı biçimde sınırlanmasını önlemek için bazı tedbirler alınmaktadır. KSHS’nde düzenlenen, “düşünce, vicdan ve din hürriyeti” (m. 18/3), “toplanma hürriyeti” (m. 21), “örgütlenme hürriyeti” (m. 22/2), gibi bazı haklarda, “demokratik bir toplumda gerekli bulunan sınırlamalar”ın dışında hiç bir sınırlama yapılamayacağı belirtilmektedir.
Soru 69
İHAS'ın hangi maddesin “ulusun hayatını tehdit eden diğer olağanüstü durumlar” kavramını yorumlayan İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, tüm toplumu etkileyen ve onun için bir tehlike teşkil eden bir durumun varlığı için dört şartın varlığını gerekli görmektedir?
Seçenekler
A
m. 11
B
m. 12
C
m. 13
D
m. 14
E
m. 15
Açıklama:
İHAS m. 15’teki “ulusun hayatını tehdit eden diğer olağanüstü durumlar” kavramını yorumlayan İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, tüm toplumu etkileyen ve onun için bir tehlike teşkil eden bir durumun varlığı için dört şartın varlığını gerekli görmektedir.
Soru 70
Olağanüstü hâllerde idare edilenler için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri, hangi sayılı Olağanüstü Hâl Kanunu’nda düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
2934
B
2935
C
2936
D
2937
E
2938
Açıklama:
Olağanüstü hâllerde idare edilenler için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri, 2935 sayılı Olağanüstü Hâl Kanunu’nda düzenlenmiştir.
Soru 71
I. Yasaklayıcı
II. Düzeltici
III. Kanuni
IV. Basit
Kamu hak ve hürriyetlerinin düzenlenmesinde, “önleyici” ve “düzeltici” olmak üzere iki sistem bulunmaktadır. Yukarıdakilerden hangileri önleyici sistem içerisindedir?
II. Düzeltici
III. Kanuni
IV. Basit
Kamu hak ve hürriyetlerinin düzenlenmesinde, “önleyici” ve “düzeltici” olmak üzere iki sistem bulunmaktadır. Yukarıdakilerden hangileri önleyici sistem içerisindedir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II, III ve IV
C
I, II ve IV
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Önleyici rejimler; yasaklayıcı önleme, düzeltici önleme ve basit önleme olmak üzere üç türe ayrılarak incelenebilir. Doğru seçenek C'dir.
Soru 72
"Bu rejimde, hak ya da hürriyeti kullanacak ilgili kişi, neticede bütün sorumluluk kendi- sine ait olmak üzere hürriyetini serbestçe kullanabilir. Bunun için önceden bildirimde bulunmasına veya idari makamlardan izin almasına gerek yoktur. Ancak serbestlik her şeyi yapabileceği anlamına gelmez. Kişinin hürriyet alanı (hareket alanı) eyleminden önce belirlenmiş ve yaptırıma bağlanmıştır. Kişi, bu hakkı kullanırken her türlü sorumluluğu üzerine almış olup; belirlenmiş sınırları aşmadığı, diğer bir ifadeyle, hürriyetin normal kullanım alanında kaldığı sürece, devletin ve idari makamların herhangi bir müdahalesi söz konusu olamaz. Hürriyetin kullanım alanını aşan kişinin yaptırımlarını idari makam- lar değil, adli makamlar belirler."
Yukarıdaki açıklamalar aşağıdaki hangi rejim anlayışıyla ilişkilidir?
Yukarıdaki açıklamalar aşağıdaki hangi rejim anlayışıyla ilişkilidir?
Seçenekler
A
Önleyici rejim
B
Düzeltici rejim
C
Yasaklayıcı önleme
D
Düzeltici önleme
E
Basit önleme
Açıklama:
Söz konusu ifadeler düzeltici rejimdir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 73
Anayasanın insan hakları konusunda getirdiği sınırlamalar daha çok yasaklama şeklindedir. Bunlar somut ya da soyut içerikli olabilir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi soyut yasaklama kapsamında ele alınabilir?
Seçenekler
A
Bilim ve sanatı yayma hakkı, anayasanın devletin nitelikleriyle ilgili hükmünün değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılmaması
B
Hiç kimsenin bir sendikaya üye olmaya zorlanamaması
C
Hiç kimsenin bir sendika üyeliğinden ayrılmaya zorlanamaması
D
Siyasi partilerin ticari faaliyette bulunamamaları
E
Bazı kişilerin siyasi partiye üye olamamaları
Açıklama:
Anayasanın insan hakları konusunda getirdiği sınırlamalar daha çok yasaklama şeklindedir. Bunlar somut ya da soyut içerikli olabilir. Örneğin 1982 Anayasası’na göre, bilim ve sanatı yayma hakkı, anayasanın devletin nitelikleriyle ilgili hükmünün değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılmaması (m. 27), grev ve lokavt haklarının toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaması (m. 54/2) gibi yasaklar soyut içerikli yasaklardır.Somut yasaklar ise kendiliklerinden ve doğrudan kullanılabilecek nitelikte olanlardır. Örneğin, hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz (m. 51/1). Siyasi partilerin ticari faaliyette bulunamamaları (m. 69/2), bazı kişilerin siyasi partiye üye olamamaları (m. 68/5) somut yasaklamalara örnek verilebilir.
Soru 74
Bazı hak ve hürriyetler, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde mutlak terimlerle ifade edilmiştir. Bu hakların hiç bir zaman sınırlanması mümkün değildir. Genellikle insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan bu haklar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
İşkence yasağı
B
Kölelik ve kulluk yasağı
C
Adil yargılanma hakkı
D
Düşünce, din ve inanç hürriyeti
E
Yerleşme ve seyahat hürriyeti
Açıklama:
Yerleşme ve seyahat hürriyeti bazı şartlar altında sınırlanabilir. Diğer şıklarda yer alan ifadeler ise değiştirilemez. Doğru seçenek E'dir.
Soru 75
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Aşağıdakilerden hangi durumda hak ve hürriyetlerde, ilgili sözleşme, anayasa ve kanunlarda belirtilen yasal ve makul sebeplerin bulunması hâlinde sınırlama mümkündür?
Seçenekler
A
Hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
B
Çocuğun uyrukluk (vatandaşlık) hakkı
C
Kanun önünde eşitlik, eşit hukuki koruma ve ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir fikir, ulusal veya toplumsal köken, milliyet, doğum veya başka bir statü se- beplerine dayalı ayrımcılık yapılmaması
D
Etnik, dinsel veya dilsel azınlıkların kendi kültürel haklarını kullanma, kendi dinlerinin gereği ibadeti etme ve uygulama veya kendi dillerini kullanma hakları
E
Sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı
Açıklama:
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Örneğin, hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 6; AİHS m. 7), hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması (KSHS m. 9; AİHS m. 7; 1982 AY m. 19/2), hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 12(4), 1982 AY m. 23/5); hiç kimsenin özel ve aile yaşamına, konutuna veya haberleşmesine keyfi veya hukuka aykırı olarak müdahale edilememesi, onuru veya itibarı hukuka aykırı saldırılara maruz bıakılamaması (KSHS m. 17(1); AİHS m. 11), her vatandaşın makul olmayan sınırlamalara tabi tutulmaksızın kamusal işlere girme hakkına sahip olması (KSHS m. 25) gibi hak ve hürriyetlerde, ilgili sözleşme, anayasa ve kanunlarda belirtilen yasal ve makul sebeplerin bulunması hâlinde sınırlama mümkündür.
Doğru seçenek A'dır.
Doğru seçenek A'dır.
Soru 76
İnsan hakları hukuku kaynaklarında yer alan bazı haklar, bazı şartlar altında sınırlanabilir. Aşağıdakilerden hangisi buna bir örnektir?
Seçenekler
A
Dernek kurma hakkı
B
Aile kurma hakkı
C
Mahpuslara insancıl davranılma hakkı
D
Kanun önünde eşitlik hakkı
E
Hukuki kişilik hakkı
Açıklama:
İnsan hakları hukuku kaynaklarında yer alan bazı haklar, bazı şartlar altında sınırlanabi- lir. Örneğin KSHS’nde yer alan yerleşme ve seyahat hürriyeti (m. 12), açık duruşma (m. 14), din hürriyeti (m. 18), ifade hürriyeti (m. 19), barışçıl toplanma hakkı (m. 21), dernek kurma hürriyeti (m. 22) ile AİHS ve İHAS’da bu hakları ilgilendiren haklar ile ESKHS sen- dika kurma hakkı (m. 8) sınırlanabilen haklardandır. Doğru seçenek A'dır.
Soru 77
Hiçbir toplumda hiçbir zaman sınırsız hürriyet anlayışı olamayacağı, sınırsız hürriyetlerin anarşi ve neticede hürriyetsizlik doğuracağı bir gerçektir. Hürriyetlerin var olabilmesi ve kişi için bir değer ifade edebilmesi için, onların sınırlarının belirtilmesi, kullanılma şekillerinin gösterilmesi, ayrıntılı olarak çerçevesinin çizilmesi, yani düzenlenmesi gereklidir.
Yukarıdaki ifadeler insan haklarının sınırlanmasındaki ilkelerden hangisini açıklar?
Yukarıdaki ifadeler insan haklarının sınırlanmasındaki ilkelerden hangisini açıklar?
Seçenekler
A
Sınırlamaların yasallığı
B
Sınırlamalarının gerekliliği
C
Sınırlamaların sebebe bağlılığı
D
Milli güvenlik
E
Kamu güvenliği
Açıklama:
Söz konusu ifadeler sınırlamaların gerekliliğiyle ilişkilidir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 78
Ülkeler güvenliğini tehdit edecek unsurları dikkate alarak bir çok kanunsal düzenleme yapabilmekte ve dış politikasını şekillendirebilmektedir. Söz konusu durum aşağıdaki hangi gerekçeyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Milli güvenlik
B
Kamu güvenliği
C
Kamu düzeni
D
Kamu ahlakı
E
Kamu sağlığının korunması
Açıklama:
Milli güvenlik” nedenine dayanılarak bazı hak ve hürriyetlerin sınırlanabileceği, uluslara- rası, bölgesel ve ulusal hukuk sistemlerinde açıkça belirtilmektedir. Örneğin, “yerleşme ve seyahat özgürlüğü” (KSHS m. 12; İHAS Protokol 4, m. 2; AİHS m. 22), “ifade hürriyeti” (KSHS m. 19; İHAS m. 10; AİHS m. 13; 1982 AY m. 26/6, 28/4, 30), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 15; 1982 AY m. 34/2), “dernek kurma hürriyeti” (KSHS m. 22; İHAS m. 11; AİHS m. 16; 1982 AY m. 33/3, 34/2), “özel ve aile hayatının gizliliği” (İHAS m. 8; 1982 AY m. 20/2, 21, 22) ve “basını veya halkı duruşmadan kısmen veya tamamen çıkarma” (KSHS m. 14, İHAS m. 6) hak ve hürriyetlerinin kanunla sınırlanmasında, “milli güvenlik” kavramına sebep olarak dayanılabilir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 79
I. İfade hürriyeti
II. Dernek kurma hürriyeti
III. Dini inanç ve kanaatlerin açıklanması hürriyeti
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kamu düzeni nedeniyle sınırlanabilir?
II. Dernek kurma hürriyeti
III. Dini inanç ve kanaatlerin açıklanması hürriyeti
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kamu düzeni nedeniyle sınırlanabilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Kamu düzeni, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku ile ilgili kaynaklarda, bazı insan haklarının kullanımının sınırlanmasının bir nedeni olarak düzenlenmekte- dir. Örneğin “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (KSHS m. 12, AİHS m. 22), “ifade hürriye- ti” (KSHS m. 19, AİHS m. 13; 1982 AY m. 21, 22/2, 26/2), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; AİHS m. 15; 1982 AY m. 34/2), “dernek kurma hürriyeti” (KSHS m. 22, AİHS m. 16; 1982 AY m. 33/5), “basın ve halkın duruşmalardan hariç tutulması” (KSHS m. 14; İHAS m. 6), “dini inanç ve kanaatlerin açıklanması hürriyeti” (KSHS m. 18; İHAS m. 9, AİHS m. 12), kamu düzeni nedeniyle sınırlanabilir. Doğru seçenek E'dir.
Soru 80
I. Seferberlik
II. Tehlikeli salgın hastalık
III. Tabi afetler
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bu hallerdendir?
II. Tehlikeli salgın hastalık
III. Tabi afetler
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bu hallerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II ve III
E
II ve III
Açıklama:
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Bunlar; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cum- huriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması halleridir. Doğru seçenek D'dir.
Soru 81
I.Önleyici rejimlerde hürriyetlerin kullanılması, sınırlarının aşılmasını veya kötüye kullanılmayı engellemek amacıyla önceden bazı kayıtlar altına sokulmaktadır.
II.Hürriyetlerin kötüye kullanılması ve sınırlarının aşılması fiillerinin, iş işten geçtikten sonra cezalandırılması yerine, bu tür kullanımların önceden önüne geçilmesi amaçlanan rejimde, hürriyet ancak idarenin rızasıyla kullanılabilir.
III.Kural olarak hürriyetin kullanılması, önceden bir izin almayı gerektirdiği için, önleyici rejimlerin, hürriyetin kullanımı açısından fazla elverişli olmayan anti-liberal bir rejim olduğu ifade edilmektedir.
IV.Hak ve hürriyetin serbest bir şekilde kullanılmasını ortadan kaldırmaya yönelik bir teknik olup hukuk devletinden polis devletine doğru kayışın bir göstergesi olan ve daha çok otoriter devletlerde görülen bu rejimde, hürriyet kural olmayıp istisnadır.
V.Bu sistemde ilke olarak belli bir hürriyetin kullanılması önceden izin almayı değilse bile, bir bildirimde bulunmayı gerektirir.
Kamu hak ve hürriyetlerinin düzenlenmesindeki sistemlerden olan "önleyici" sistemle ilgili yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
II.Hürriyetlerin kötüye kullanılması ve sınırlarının aşılması fiillerinin, iş işten geçtikten sonra cezalandırılması yerine, bu tür kullanımların önceden önüne geçilmesi amaçlanan rejimde, hürriyet ancak idarenin rızasıyla kullanılabilir.
III.Kural olarak hürriyetin kullanılması, önceden bir izin almayı gerektirdiği için, önleyici rejimlerin, hürriyetin kullanımı açısından fazla elverişli olmayan anti-liberal bir rejim olduğu ifade edilmektedir.
IV.Hak ve hürriyetin serbest bir şekilde kullanılmasını ortadan kaldırmaya yönelik bir teknik olup hukuk devletinden polis devletine doğru kayışın bir göstergesi olan ve daha çok otoriter devletlerde görülen bu rejimde, hürriyet kural olmayıp istisnadır.
V.Bu sistemde ilke olarak belli bir hürriyetin kullanılması önceden izin almayı değilse bile, bir bildirimde bulunmayı gerektirir.
Kamu hak ve hürriyetlerinin düzenlenmesindeki sistemlerden olan "önleyici" sistemle ilgili yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve III
C
I, III, IV
D
I, II, III, IV, V
E
IV, V
Açıklama:
Kamu hak ve hürriyetlerinin düzenlenmesinde ki sistemlerden olan "önleyici " sistemle ilgili I, II, III, IV, V şıklarının hepsi doğrudur.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi Önleyici Rejimlerden olan "Basit önleme "nin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur. Sadece hürriyetin kullanılacağının ve bununla ilgili bazı hususların ilgili makamlara bildirilmesi yeterlidir.
B
Rejimin amacı, hürriyetin kötüye kullanılması ve kanuna aykırı hareket edilmesi hâlinde sorumluları tespit edebilmektir.
C
Önceden belirlenmiş objektif şartların yerine getirilmesi hâlinde, istenilen izni idarenin vermesi zorunludur. Bu nedenle, yetkili makamın izin talebi üzerinde hiç bir şekilde değerlendirme hakkı, takdir yetkisi mevcut değildir.
D
Aynı zamanda bildirme, toplantı ve gösteri yürüyüşü gibi kamu düzenini yakından ilgilendiren hürriyetlerin kullanılmasında yetkili otoritelere barış ve düzeni korumak için gerekli tedbirleri almak imkânı vardır.
E
Bu rejimde bildirimi alan sadece gerekli incelemeleri yapar ve bir tespitle yetinir; bunun sadece formalitelere uygun olup olmadığını kararlaştırdıktan sonra, bildirimi kaydedip, bildirimin kurallara uygun yapıldığını gösteren bir alındı belgesi verir.
Açıklama:
C şıkkı Önleyici Rejimlerden olan "Basit önleme "nin özelliklerinden biri değildir. C şıkkı "Düzeltici Önleme "nin özelliklerinden biridir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi "Yasaklayıcı Önleme"nin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir hürriyetin kullanılması için gerekli iznin verilip verilmemesinde kamu otoriteleri mutlak bir takdir yetkisine sahip bulunmaları hâlinde yasaklayıcı önleme rejimi geçerlidir.
B
Hürriyet açısından son derece elverişsiz olup haksızlığı ve keyfiliği her zaman bünyesinde barındırır.
C
Yetkili makamlara hürriyetin kullanılması için serbest bir değerlendirme ya da mutlak bir takdir hakkının bırakılmış olması, hürriyetler için en sınırlayıcı bir düzenleme tekniğidir.
D
Yasaklayıcı önlemede tamamen idarenin sübjektif takdirine bırakılan sebeplerle reddedilebildiği için bu sistemde hürriyetlerin kullanılması mümkün değildir.
E
Önceden belirlenmiş objektif şartların yerine getirilmesi hâlinde, istenilen izni idarenin vermesi zorunludur
Açıklama:
A, B, C, D şıklarının hepsi Yasaklayıcı Önleme' nin özelliklerinden biridir. E şıkkı ise düzeltici önlemeye ilişkindir.
Soru 84
I.Bu rejimde, hak ya da hürriyeti kullanacak ilgili kişi, neticede bütün sorumluluk kendisine ait olmak üzere hürriyetini serbestçe kullanabilir.
II.Kişinin hürriyet alanı (hareket alanı) eyleminden önce belirlenmiş ve yaptırıma bağlanmıştır.
III.Bu rejimde, yetkili makamların müdahalesi ancak hürriyetin kullanılmasından sonra söz konusu olur. Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen düzeltici rejimde, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır.
IV.Hürriyetin işleyişinde yetkili organlar yasama ve yargı organlarıdır. Bireyler hiç bir ön formaliteye gerek kalmadan hürriyeti doğrudan doğruya kullanabilme imkânına sahiptirler.
V.Düzeltici rejimin, liberal anlayışa uygun olarak işleyebilmesi için, her şeyden önce suç teşkil eden fiillerin, idari makamların takdirine bırakılmadan, kanunlarca belirlenmesi ve bu fiillerin sayısının çok fazla olmaması gerekmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi Düzeltici Rejim' in özelliklerinden biridir?
II.Kişinin hürriyet alanı (hareket alanı) eyleminden önce belirlenmiş ve yaptırıma bağlanmıştır.
III.Bu rejimde, yetkili makamların müdahalesi ancak hürriyetin kullanılmasından sonra söz konusu olur. Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen düzeltici rejimde, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır.
IV.Hürriyetin işleyişinde yetkili organlar yasama ve yargı organlarıdır. Bireyler hiç bir ön formaliteye gerek kalmadan hürriyeti doğrudan doğruya kullanabilme imkânına sahiptirler.
V.Düzeltici rejimin, liberal anlayışa uygun olarak işleyebilmesi için, her şeyden önce suç teşkil eden fiillerin, idari makamların takdirine bırakılmadan, kanunlarca belirlenmesi ve bu fiillerin sayısının çok fazla olmaması gerekmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi Düzeltici Rejim' in özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, IV
C
I, II, III, IV, V
D
III, IV, V
E
II, V
Açıklama:
I, II, III, IV, V Düzeltici Rejim' in özelliklerinden biridir.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi mutlak terimlerle ifade edilen haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
İşkence yasağı
B
Hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
C
Mahpuslara insancıl davranma hakkı
D
Hukuki kişilik hakkı
E
Eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı
Açıklama:
A, C, D, E Mutlak Terimlerle İfade Edilen Haklardan biri , B ise Sınırlayıcı Bir Şekilde İfade Edilen Haklardan biridir.
Soru 86
I.Hiçbir toplumda hiçbir zaman sınırsız hürriyet anlayışı olamayacağı, sınırsız hürriyetlerin anarşi ve neticede hürriyetsizlik doğuracağı bir gerçektir.
II.Hürriyetlerin var olabilmesi ve kişi için bir değer ifade edebilmesi için, onların sınırlarının belirtilmesi, kullanılma şekillerinin gösterilmesi, ayrıntılı olarak çerçevesinin çizilmesi, yani düzenlenmesi gereklidir.
III.Herkesin her istediğini yapabildiği bir toplumda, anarşik bir ortamın doğması mümkündür. O nedenle, devletin ve toplumun varlığını ve sürekliliğini sağlamak için, hürriyetleri sınırlamak kaçınılmaz bir zorunluluk olur.
IV.Hürriyetlerin düzenlenmesi, onların belirli sınırlar içine alınması her şeyden önce kamu düzenini sağlamak için gereklidir.
Yukarıdakilerden hangisi İnsan Haklarının Sınırlanması Gerekliliğini gösteren nedenlerden biridir?
II.Hürriyetlerin var olabilmesi ve kişi için bir değer ifade edebilmesi için, onların sınırlarının belirtilmesi, kullanılma şekillerinin gösterilmesi, ayrıntılı olarak çerçevesinin çizilmesi, yani düzenlenmesi gereklidir.
III.Herkesin her istediğini yapabildiği bir toplumda, anarşik bir ortamın doğması mümkündür. O nedenle, devletin ve toplumun varlığını ve sürekliliğini sağlamak için, hürriyetleri sınırlamak kaçınılmaz bir zorunluluk olur.
IV.Hürriyetlerin düzenlenmesi, onların belirli sınırlar içine alınması her şeyden önce kamu düzenini sağlamak için gereklidir.
Yukarıdakilerden hangisi İnsan Haklarının Sınırlanması Gerekliliğini gösteren nedenlerden biridir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, III
C
I, II, III, IV
D
II, III, IV
E
III, IV
Açıklama:
I, II, III ve IV İnsan Haklarının Sınırlanması Gerekliliğini gösteren nedenlerden biridir.
Soru 87
I. Uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku kaynaklarında, “genel sağlığın korunması” amacıyla, bazı insan haklarının sınırlanabileceği öngörülmektedir.
II. Kanunlarımızda, “umumi sıhhat” olarak da ifade edilen genel sağlık, toplumun bulaşıcı ve yaygın hastalıklardan uzak tutulmasını, toplumun sağlı koşulları içinde yaşamını sürdürmesini anlatır.
III. Genel sağlığın korunması, aynı zamanda kamu düzeninin bir unsurudur. Örneğin, suların, her türlü yiyecek ve içecek maddelerinin denetimi, salgın hastalıkların önlenmesi için öngörülen tedbirler genel sağlığın korunması amacına yöneliktir.
IV. Genel sağlığın korunmasına yönelik tedbirler, insan haklarının korunması amacıyla insanlar üzerinde uygulanabileceği gibi, hayvan ve bitkiler gibi canlılar, hem de taşınır ve taşınmaz mallar üzerinde uygulanabilir.
V. Zorunlu izolasyon veya bulaşıcı hastalıklara yakalanan kişilerin hastanede kalmaya zorlanması, yerleşme ve seyahat hürriyetinin, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, genel sağlık nedeniyle sınırlanmasına örnektir.
Kamu Sağlığının Korunması ile ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
II. Kanunlarımızda, “umumi sıhhat” olarak da ifade edilen genel sağlık, toplumun bulaşıcı ve yaygın hastalıklardan uzak tutulmasını, toplumun sağlı koşulları içinde yaşamını sürdürmesini anlatır.
III. Genel sağlığın korunması, aynı zamanda kamu düzeninin bir unsurudur. Örneğin, suların, her türlü yiyecek ve içecek maddelerinin denetimi, salgın hastalıkların önlenmesi için öngörülen tedbirler genel sağlığın korunması amacına yöneliktir.
IV. Genel sağlığın korunmasına yönelik tedbirler, insan haklarının korunması amacıyla insanlar üzerinde uygulanabileceği gibi, hayvan ve bitkiler gibi canlılar, hem de taşınır ve taşınmaz mallar üzerinde uygulanabilir.
V. Zorunlu izolasyon veya bulaşıcı hastalıklara yakalanan kişilerin hastanede kalmaya zorlanması, yerleşme ve seyahat hürriyetinin, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, genel sağlık nedeniyle sınırlanmasına örnektir.
Kamu Sağlığının Korunması ile ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, III
C
II, IV, V
D
I, II, III, IV, V
E
I, III, V
Açıklama:
Kamu Sağlığının Korunması ile ilgili olarak I, II, III, IV ve V şıkları doğrudur.
Soru 88
Olağanüstü Yönetim Kavramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Toplumun varlığını ve huzurunu tehlikeye sokan, kamu düzenini ciddi şekilde sarsan bu gibi durumlara genelde olağanüstü hâller (states of emergency) denilmektedir.
B
Olağanüstü hâllerde, yetki alanı genişletilerek ve idari yetkiler artırılarak yürütme organı fonksiyon ve yetkiler açısından güçlendirilir; temel hak ve hürriyetlere kısıtlamalar, kişilere para, mal ve çalışma yükümlülükleri getirilebilir.
C
İlk defa XVI. Yüzyılda Fransız hukukçusu Jean Bodin (1530-1596), XVII. Yüzyılda Samuel Pufendorf (1632-1694) tarafından “zaruret hâllerinde devlet varlığını koruma” haklarına dayandırılan olağanüstü hâller kuramı, 20. asrın sonlarına kadar çeşitli hukukçular tarafından benzer görüşlerle savunulmuştur.
D
Öncelikle olağanüstü rejimler ile bunların ilan edilmesini sağlayan savaş, savaş tehlikesinin baş göstermesi, ayaklanma ve iç karışıklıklar gibi devletin ve millî topluluğun güvenliği bakımından büyük tehlikeler yaratan hukuk dışı faktörlerin birbirinden ayrılması gerekir.
E
Hepsi
Açıklama:
Olağanüstü Yönetim Kavramıyla ilgili A, B, C, D şıklarının hepsi doğrudur.
Soru 89
I. Savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma
II. Ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması
III. Anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması
IV. Tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Yukarıdakilerden hangisi Olağanüstü hal durumunu gerektiren durumlardan biridir?
II. Ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması
III. Anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması
IV. Tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Yukarıdakilerden hangisi Olağanüstü hal durumunu gerektiren durumlardan biridir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, II, IV
C
I, II, III, IV
D
II, III, IV
E
III, IV
Açıklama:
I, II, III, IV Olağanüstü hal durumunu gerektiren durumlardan biridir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi sınırlaması mümkün olmayan mutlak haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
İşkence Yasağı
B
Kölelik ve Kulluk Yasağı
C
Düşünce, Din ve İnanç Hürriyeti
D
Mahpuslara İnsancıl Davranma Hakkı
E
Konut Dokunulması
Açıklama:
Bazı hak ve hürriyetler, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde mutlak terimlerle ifade edilmiştir. Bu hakların hiçbir zaman sınırlanması mümkün değildir. Genellikle insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan bu haklar arasında şunlar sayılabilir:
İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı (KSHS m. 14; İHAS. 6; AİHS m.8; 1982 AY m. 36); kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (KSHS m. 15; İHAS m. 7; AİHS m.9; 1982 AY m. 38/1); hukuki kişilik hakkı (KSHS m. 16; 1982 AY m. 10); düşünce, din ve inanç hürriyeti (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12; 1982 AY m. 24, 25); evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı (KSHS m. 23;İHAS m. 12)
İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı (KSHS m. 14; İHAS. 6; AİHS m.8; 1982 AY m. 36); kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (KSHS m. 15; İHAS m. 7; AİHS m.9; 1982 AY m. 38/1); hukuki kişilik hakkı (KSHS m. 16; 1982 AY m. 10); düşünce, din ve inanç hürriyeti (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12; 1982 AY m. 24, 25); evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı (KSHS m. 23;İHAS m. 12)
Soru 91
Aşağıdaki haklardan hangisi yasal nedenleri bulunması halinde sınırlanabilen haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı
B
Özel Hayatın Gizliliği
C
Konut Dokunulmazlığı
D
Haberleşme Hürriyeti
E
İşkence Yasağı
Açıklama:
Anayasamıza göre, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı (m. 19/2), özel hayatın gizliliği (20/1)konut dokunulmazlığı (m. 21), haberleşme hürriyeti (m. 22) , yerleşme ve seyahat hürriyeti(m. 23/3), düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti (26), basın hürriyeti gibi bazı hak ve hürriyetler yasal nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir.
Soru 92
Milli Güvenlik kavramına dayanılarak bazı hak ve hürriyetlerin sınırlanabileceği uluslararası, bölgesel ve ulusal hukuk sistemlerinde açıkça belirtilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yerleşme ve Seyahat özgürlüğü
B
İfade hürriyeti
C
Barışçıl Toplanma Hürriyeti
D
Dilekçe Hakkı
E
Dernek Kurma Hürriyeti
Açıklama:
Milli güvenlik” nedenine dayanılarak bazı hak ve hürriyetlerin sınırlanabileceği, uluslararası, bölgesel ve ulusal hukuk sistemlerinde açıkça belirtilmektedir. Örneğin, “yerleşme ve seyahat özgürlüğü” (KSHS m. 12; İHAS Protokol 4, m. 2; AİHS m. 22), “ifade hürriyeti”(KSHS m. 19; İHAS m. 10; AİHS m. 13; 1982 AY m. 26/6, 28/4, 30), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 15; 1982 AY m. 34/2), “dernek kurma gibi hak ve hürriyetlerdir.
Soru 93
Caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile kafe, kahvehane , otel ve lokanta gibi umuma açık yerlerdeki düzene ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kamu Düzeni
B
İdari Kolluk
C
Mahalli İdare
D
Kamu Ahlakı
E
Milli Güvenlik
Açıklama:
Kamu düzeni: Caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile kafe, kahvehane, otel ve lokanta gibi umuma açık yerdeki düzene denir
Soru 94
Aşağıdaki haklardan hangisi kamu ahlakının korunması amacıyla sınırlanabilen haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti
B
Konut Hakkı
C
İfade Hürriyeti
D
Barışçıl ve Toplanma Hürriyeti
E
Dernek Kurma Hürriyeti
Açıklama:
Uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukukunda insan haklarının sınırlanmasına izin verilen temel sebeplerden birisi de kamu ahlakıdır (public morals). Gerçekten, “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (KSHS m. 12; İHAS Protokol 4, m. 2; AİHS m. 22), “ifade hürriyeti” (KSHS m. 19, İHAS m. 10; AİHS m. 13; 1982 AY m. 21, 22/2, 26/2), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 15; 1982 AY m. 34/2), “dernek kurma hürriyeti” (KSHS m. 22, AİHS m. 16; İHAS m. 11; 1982 AY m. 33/5), “basın ve halkın duruşmalardan hariç tutulması” (KSHS m. 14; İHAS m. 6), “dini inanç ve kanaatlerin açıklanması hürriyeti” (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12), kamu ahlakının korunması amacıyla sınırlanabilir.
Soru 95
Cumhurbaşkanının olağanüstü hâl ilan etme yetkisi süre yönünden sınırlandırılmıştır. Bu süre ne kadardır?
Seçenekler
A
1 Yıl
B
2 Yıl
C
3 Ay
D
6 Ay
E
15 Ay
Açıklama:
Cumhurbaşkanının olağanüstü hâl ilan etme yetkisi süre yönünden sınırlandırılmıştır. Anayasaya göre (m. 119), ilan süresi altı ayı geçemez. Bununla birlikte, TBMM bu süreyi değiştirebilir, gerekli görürse olağanüstü hâli kaldırabilir.
Soru 96
1982 Anayasasına göre belirlenmiş olan olağanüstü haller hangisidir?
Seçenekler
A
Savaş ve Seferberlik ilanı
B
Cumhurbaşkanının ölümü
C
Meclisin İstifası
D
Sivil Kargaşa
E
Cumhurbaşkanın İstifası
Açıklama:
1982 Anayasa’sında olağanüstü hâl ilanını gerekli kılan hâller sayılmıştır. Bunlar; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması halleridir.
Soru 97
Olağanüstü hâl ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. Gerekli görüldüğü durumlarda ohâl uzatma yetkisine sahip kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanının istemi üzerine TBMM
B
Bakanlar Kurulu'nun istemi üzerine TBMM
C
Başbakanın istemi üzerine TBMM
D
Genelkurmay Başkanı
E
İçişleri Bakanlığı
Açıklama:
Cumhurbaşkanının olağanüstü hâl ilan etme yetkisi süre yönünden sınırlandırılmıştır. Anayasaya göre (m. 119), ilan süresi altı ayı geçemez. Bununla birlikte, TBMM bu süreyi değiştirebilir, gerekli görürse olağanüstü hâli kaldırabilir. Olağanüstü hâlin ilanını gerektiren sebeplerin devam etmesi durumunda, TBMM, Bakanlar Kurulunun istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere bu süreyi uzatabilir. Savaş hâllerinde,dört aylık süreyle sınırlı olma şartı aranmaz.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi Olağanüstü hâl durumlarında sınırlanamayan haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yaşama Hakkı
B
İşkence Yasağı
C
Din ve Vicdan Hürriyeti
D
Yerleşme ve Seyahat hürriyeti
E
Düşünce Hürriyeti
Açıklama:
Olağanüstü durumlarda sınırlanamayan haklar şunlardır: “Yaşama hakkı”, “işkence yasağı”, “kölelik ve kulluk yasağı”, “suç ve cezaların geçmişe yürütülemeyeceği”, “düşünce hürriyeti” ve “din ve vicdan hürriyeti”. Bunlara KSHS m. 4, “borç nedeniyle hapis yasağı”nı ve “kişi olarak tanınma hakkı”nı; AİHS m. 27, “hukuken kişi sayılma hakkı”nı, “aile hakları”nı, “isim hakkı”nı, “çocuk hakları”nı, “vatandaşlık hakkı”nı, “yönetime katılma hakkı”nı, “bu hakların korunması için yargısal güvenceler”i de eklemektedir.Bu haklar mutlaktır ve hiç bir olağanüstü durumda, ne kadar zorunlu olsa bile, bunları kısmen veya tamamen sınırlayacak tedbirler alınamaz.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi olağanüstü hâlde sınırlanabilen haklardan biridir?
Seçenekler
A
İşkence yasağı
B
Düşünce Hürriyeti
C
Basın Araçlarının Korunması Hürriyeti
D
Yaşama Hakkı
E
Din ve Vicdan Hürriyeti
Açıklama:
Basın araçlarının korunması hürriyeti idare tarafından kısıtlanabilir. Aynı şekilde, ağır ekonomik bunalım nedeniyle ilan edilen olağanüstü hâllerde mal, hizmet ve sermaye piyasalarını yönlendirici her türlü tedbir ve yükümlülükleri almak (OHK. m. 10) ve şiddet hareketlerinin artması nedeniyle ilan edilen olağanüstü hâllerde sokağa çıkmayı sınırlamak ve yasaklamak suretiyle seyahat hürriyetinin (AY. m. 23); kişilerin üstünü, araçlarını ve eşyalarını aratmak suretiyle, özel hayatın gizliliği (AY. m. 20) ve konut dokunulmazlığı (AY. m. 21) hürriyetinin; gazete, dergi, kitap, broşür, el ilanı, vb. basılmasını, yayımlanmasını çoğaltılmasını ve dağıtılmasını yasaklamak suretiyle basın hürriyetinin (AY. m. 28); her nevi sahne oyunlarını ve filmleri denetlemek suretiyle de sanat hürriyetinin (AY. m. 27) idare tarafından sınırlanması mümkündür.
Soru 100
I. Yasaklayıcı
II. Düzeltici
III. Basit
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri önleyici rejimler arasındadır?
II. Düzeltici
III. Basit
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri önleyici rejimler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Ylanız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Yasaklayıcı önleme, düzeltici önleme ve basit önleme önleyici rejimler arasındadır. Doğru seçenek E'dir.
Soru 101
Kişinin hürriyet alanı eyleminden önce belirlenmiş ve yaptırıma bağlanmışsa aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Yasaklayıcı önleme
B
Düzeltici önleme
C
Basit önleme
D
Düzeltici rejim
E
Kamu güvenliği
Açıklama:
Düzeltici rejimde, hak ya da hürriyeti kullanacak ilgili kişi, neticede bütün sorumluluk kendisine ait olmak üzere hürriyetini serbestçe kullanabilir. Bunun için önceden bildirimde bulunmasına veya idari makamlardan izin almasına gerek yoktur. Ancak serbestlik her şeyi yapabileceği anlamına gelmez. Kişinin hürriyet alanı (hareket alanı) eyleminden önce belirlenmiş ve yaptırıma bağlanmıştır. Doğru seçenek D'dir.
Soru 102
Bir hak veya hürriyeti sınırlama zorunluluğu karşısında bulunan kamu gücünün, elindeki araç ya da araçlardan sınırlama zorunluluğu amacına ulaşmada en elverişli hak ve hürriyeti en az düzeyde sınırlayacak olanını seçerek hürriyet otorite dengesini kurmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yasaklayıcı önleme
B
Düzeltici önleme
C
Ölçülülük
D
Olağanüstü hal
E
Kamu güvenliği
Açıklama:
Genel olarak ölçülülük ilkesi, bir hak veya hürriyeti sınırlama zorunluluğu karşısında
bulunan kamu gücünün, elindeki araç ya da araçlardan sınırlama zorunluluğu amacına ulaşmada en elverişli hak ve hürriyeti en az düzeyde sınırlayacak olanını seçerek hürriyet otorite dengesini kurmasıdır. Doğru seçenek C'dir.
bulunan kamu gücünün, elindeki araç ya da araçlardan sınırlama zorunluluğu amacına ulaşmada en elverişli hak ve hürriyeti en az düzeyde sınırlayacak olanını seçerek hürriyet otorite dengesini kurmasıdır. Doğru seçenek C'dir.
Soru 103
Halkın güvenliği, tehlikeden uzak olması, toplumun iç ve dış tehlikelere karşı güvende olması aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Kamu güvenliği
B
Kamu düzeni
C
Kamu ahlakı
D
Olağanüstü hal
E
Ölçülülük
Açıklama:
“Kamu güvenliği”, genel olarak halkın güvenliği, tehlikeden uzak olması, toplumun iç ve dış tehlikelere karşı güvende olması anlamına gelir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 104
Kamu düzeninin ciddi biçimde bozulması, hatta giderek devletin varlık ve bekasının tehlikeye düşürülmesiyle karşılaşabilirler. Toplumun varlığını ve huzurunu tehlikeye sokan, kamu düzenini ciddi şekilde sarsan bu gibi durumlara aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Olağanüstü hal
B
Seferberlik
C
Milli güvenlik
D
Kamu güvenliği
E
Kamu sağlığının korunması
Açıklama:
Tabi afet, tehlikeli salgın hastalıklar, ağır ekonomik bunalım hâlleri veya şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddi biçimde bozulması, hatta giderek devletin varlık ve bekasının tehlikeye düşürülmesiyle karşılaşabilirler. Toplumun varlığını ve huzurunu tehlikeye sokan, kamu düzenini ciddi şekilde sarsan bu gibi durumlara genelde olağanüstü hâller (states of emergency) denilmektedir. Doğru seçenek A'dır.
Soru 105
Caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile, kafe, kahvehane, otel ve lokanta gibi umuma açık yerlerde sağlanan düzene verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamu güvenliği
B
Kamu düzeni
C
Kamu ahlakı
D
Ölçülülük
E
Olağanüstü hal
Açıklama:
Kamu düzeni, caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile, kafe, kahvehane, otel ve lokanta gibi umuma açık yerlerdeki düzendir. Doğru seçenek B'dır.
Soru 106
I. Belirsiz bir kavramdır
II. Anlamı zamana ve toplumun durumuna göre değişebilir.
III. Halkın ve toplumun ekonomik ve sosyal yönden mutluluğu anlamına gelir.
Genel refahın sağlanması ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Anlamı zamana ve toplumun durumuna göre değişebilir.
III. Halkın ve toplumun ekonomik ve sosyal yönden mutluluğu anlamına gelir.
Genel refahın sağlanması ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
“Genel refah” kavramı belirsiz bir kavramdır; anlamı zamana, toplumun durumuna ve onun ihtiyaçlarına göre değişebilir. Ancak, genel refah kavramı esasen, halkın ve toplumun ekonomik ve sosyal yönden mutluluğu anlamına gelir. Doğru seçenek E'dir.
Soru 107
Olağanüstü hali kaldırma ve süreyi değiştirme yetkisi kime aittir?
Seçenekler
A
Bakanlar Kurulu
B
TBMM
C
içişleri Bakanlığı
D
Milli Savunma Bakanlığı
E
Genel Kurmay Başkanlığı
Açıklama:
Cumhurbaşkanının olağanüstü hâl ilan etme yetkisi süre yönünden sınırlandırılmıştır. Anayasaya göre (m. 119), ilan süresi altı ayı geçemez. Bununla birlikte, TBMM bu süreyi değiştirebilir, gerekli görürse olağanüstü hâli kaldırabilir. Olağanüstü hâlin ilanını gerektiren sebeplerin devam etmesi durumunda, TBMM, Bakanlar Kurulunun istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere bu süreyi uzatabilir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 108
I. İşkence yasağı
II. Kölelik ve kulluk yasağı,
III. Sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan haklar arasındadır?
II. Kölelik ve kulluk yasağı,
III. Sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan haklar arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı bu haklar arasındadır. Doğru seçenek E'dir.
Soru 109
Anayasanın 87 ve 92’nci maddeleri gereğince savaş ilanına aşağıdakilerden hangisi karar verir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
TBMM
C
Milli Güvenlik Bakanlığı
D
Bakanlar Kurulu
E
Genelkurmay Bakanlığı
Açıklama:
Anayasanın 87 ve 92’nci maddeleri gereğince savaş ilanına TBMM karar verir. TBMM
tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir saldırıya uğraması nedeniyle, silahlı kuvvetlerin kullanılmasına derhal karar verilmesinin kaçınılmaz olması durumunda, Anayasanın 92 ve 104’üncü maddelerine göre, Cumhurbaşkanı da Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verebilir. Doğru seçenek B'dir.
tatilde veya ara vermede iken ülkenin ani bir saldırıya uğraması nedeniyle, silahlı kuvvetlerin kullanılmasına derhal karar verilmesinin kaçınılmaz olması durumunda, Anayasanın 92 ve 104’üncü maddelerine göre, Cumhurbaşkanı da Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verebilir. Doğru seçenek B'dir.
Soru 110
- Hukuk devletinden polis devletine doğru kayışın bir göstergesidir.
- Bu rejimde hürriyet kuraldır.
- Daha çok otoriter devletlerde görülür.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Hak ve hürriyetin serbest bir şekilde kullanılmasını ortadan kaldırmaya yönelik bir teknik olup hukuk devletinden polis devletine doğru kayışın bir göstergesi olan ve daha çok otoriter devletlerde görülen bu rejimde, hürriyet kural olmayıp istisnadır.
Soru 111
- Yasaklatıcı önleme
- Düzeltici önleme
- Basit önleme
- Düzeltici rejim
Seçenekler
A
Yalnız II
B
II ve III
C
I ve III
D
Yalnız IV
E
Hepsi
Açıklama:
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 112
"Önceden belirlenmiş objektif şartların yerine getirilmesi halinde, istenilen izni idarenin vermesi zorunludur. Bu nedenle, yetkili makamın izin talebi üzerinde hiç bir şekilde değerlendirme hakkı, takdir yetkisi mevcut değildir."
Yularıdaki tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Yularıdaki tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Düzeltici önleme
B
Basit önleme
C
Yasaklayıcı önleme
D
Düzeltici rejim
E
Baskıcı rejim
Açıklama:
Düzeltici önleme rejiminde, önceden belirlenmiş objektif şartların yerine getirilmesi hâlinde, istenilen izni idarenin vermesi zorunludur. Bu nedenle, yetkili makamın izin talebi üzerinde hiç bir şekilde değerlendirme hakkı, takdir yetkisi mevcut değildir.
Soru 113
Aşağıdakilerden hangisi basit önleme rejimine ilişkin özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur.
B
Hürriyet kural olmayıp istisnadır.
C
Amaç, hürriyetin kötüye kullanılması ve kanuna aykırı hareket edilmesi halinde sorumluları tespit edebilmektir.
D
Bu rejimde bildirimi alan sadece gerekli incelemeleri yapar ve bir tespitle yetinir.
E
Bildirim zorunlu veya isteğe bağlı olabilir.
Açıklama:
Basit önleme rejiminde ise, bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur. Sadece hürriyetin kullanılacağının ve bununla ilgili bazı hususların ilgili makamlara bildirilmesi yeterlidir. Rejimin amacı, hürriyetin kötüye kullanılması ve kanuna aykırı hareket edilmesi hâlinde sorumluları tespit edebilmektir. Aynı zamanda bildirme, toplantı ve gösteri yürüyüşü gibi kamu düzenini yakından ilgilendiren hürriyetlerin kullanılmasında yetkili otoritelere barış ve düzeni korumak için gerekli tedbirleri almak imkânı vardır. Bu rejimde bildirimi alan sadece gerekli incelemeleri yapar ve bir tespitle yetinir; bunun sadece formalitelere uygun olup olmadığını kararlaştırdıktan sonra, bildirimi kaydedip, bildirimin kurallara uygun yapıldığını gösteren bir alındı belgesi verir. Dolayısıyla bildirimin, hakkın kullanımında doğrudan bir etkisi yoktur; bireyin istemine karşı olası bir engel olmayıp tamamlanması gereken bir formaliteden ibarettir. Düzeltici sistemde olduğu gibi, hürriyetin kurallığı ilkesi burada da geçerlidir. Bildirim zorunlu veya isteğe bağlı olabilir. Zorunlu olduğu durumlarda, bildirim faaliyet veya hürriyetin kanunilik şartını, diğer bir ifadeyle söz konusu faaliyetin gerçekleştirilebilmesi için zorunlu unsurunu oluşturur.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi düzeltici rejimin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Kişi hürriyetini sınırlı bir biçimde kullanabilir.
B
Bu rejimde hukuki bir güvenlik yoktur.
C
Kişinin hürriyetini kullanabilmesi için önceden bildirimde bulunması veya idari makamlardan izin alması gerekmektedir.
D
Hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır.
E
Hürriyetin kullanım alanını aşan kişinin yaptırımlarını idari makamlar belirler.
Açıklama:
Bu rejimde, hak ya da hürriyeti kullanacak ilgili kişi, neticede bütün sorumluluk kendisine ait olmak üzere hürriyetini serbestçe kullanabilir. Bunun için önceden bildirimde bulunmasına veya idari makamlardan izin almasına gerek yoktur. Hürriyetin kullanım alanını aşan kişinin yaptırımlarını idari makamlar değil, adli makamlar belirler.
Bu rejimde, yetkili makamların müdahalesi ancak hürriyetin kullanılmasından sonra söz konusu olur. Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen düzeltici rejimde, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır. Yasaklanmayan her şey serbesttir. Hürriyetin işleyişinde yetkili organlar yasama ve yargı organlarıdır.
Bu rejimde, yetkili makamların müdahalesi ancak hürriyetin kullanılmasından sonra söz konusu olur. Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen düzeltici rejimde, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır. Yasaklanmayan her şey serbesttir. Hürriyetin işleyişinde yetkili organlar yasama ve yargı organlarıdır.
Soru 115
- Kimsenin bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaması.
- Grev ve lokavt haklarının toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaması.
- Siyasi partilerin ticari faaliyette bulunamaması.
- Bazı kişilerin parti üyesi olamamaları.
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız III
C
I ve IV
D
II ve III
E
Yalnız II
Açıklama:
Anayasanın insan hakları konusunda getirdiği sınırlamalar daha çok yasaklama şeklindedir. Bunlar somut ya da soyut içerikli olabilir. Örneğin 1982 Anayasası’na göre, bilim ve sanatı yayma hakkı, anayasanın devletin nitelikleriyle ilgili hükmünün değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılmaması (m. 27), grev ve lokavt haklarının toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaması (m. 54/2) gibi yasaklar soyut içerikli yasaklardır. Somut yasaklar ise kendiliklerinden ve doğrudan kullanılabilecek nitelikte olanlardır. Örneğin, hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz (m. 51/1). Siyasi partilerin ticari faaliyette bulunamamaları (m. 69/2), bazı kişilerin parti üyesi olamamaları (m. 68/5) somut yasaklamalara örnek verilebilir.
Soru 116
Aşağıdakilerden hangisi mutlak terimlerle ifade edilen haklardan ya da yasaklardan biridir?
Seçenekler
A
Din hürriyeti
B
Açık duruşma
C
İşkence yasağı
D
Dernek kurma hürriyeti
E
Barışçıl toplanma hakkı
Açıklama:
Bazı hak ve hürriyetler, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde mutlak terimlerle ifade edilmiştir. Bu hakların hiç bir zaman sınırlanması mümkün değildir. Genellikle insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan bu haklar arasında şunlar sayılabilir: İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı (KSHS m. 14; İHAS. 6; AİHS m. 8; 1982 AY m. 36); kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (KSHS m. 15; İHAS m. 7; AİHS m. 9; 1982 AY m. 38/1); hukuki kişilik hakkı (KSHS m. 16; 1982 AY m. 10); düşünce, din ve inanç hürriyeti (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12; 1982 AY m. 24, 25); evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı (KSHS m. 23; İHAS m. 12); çocuğun uyrukluk (vatandaşlık) hakkı (KSHS m. 24; AİHS m. 20; 1982 AY m. 66/2); kanun önünde eşitlik, eşit hukuki koruma ve ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir fikir, ulusal veya toplumsal köken, milliyet, doğum veya başka bir statü sebeplerine dayalı ayrımcılık yapılmaması (KSHS m. 26; 1982 AY m. 10); etnik, dinsel veya dilsel azınlıkların kendi kültürel haklarını kullanma, kendi dinlerinin gereği ibadeti etme ve uygulama veya kendi dillerini kullanma hakları (KSHS m. 27).
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi kullanılması sınırlanabilen haklardan biridir?
Seçenekler
A
Çocuğun vatandaşlık hakkı
B
İfade hürriyeti
C
Mahpuslara insancıl davranma hakkı
D
Hukuki kişilik hakkı
E
İşkence yasağı
Açıklama:
İnsan hakları hukuku kaynaklarında yer alan bazı haklar, bazı şartlar altında sınırlanabilir. Örneğin KSHS’nde yer alan yerleşme ve seyahat hürriyeti (m. 12), açık duruşma (m. 14), din hürriyeti (m. 18), ifade hürriyeti (m. 19), barışçıl toplanma hakkı (m. 21), dernek kurma hürriyeti (m. 22) ile AİHS ve İHAS’da bu hakları ilgilendiren haklar ile ESKHS sendika kurma hakkı (m. 8) sınırlanabilen haklardandır. Ancak bu hakların sınırlanabilmesi için, sınırlamaların bütünüyle bazı şartları taşıması zorunludur: Bunlar; sınırlamaların kanunda öngörülmesi, sınırlamaların ilgi hak ya da hürriyetin düzenlendiği maddedeki sınırlama nedenlerine dayanması ve sınırlamaların meşru amaçların elde edilmesi için zorunlu olmasıdır. Anayasamız, İHEB m. 29(2), AİHS, İHAS veya KSHS m. 4 hükümlerine paralel olarak genel sınırlama nedenleri içermemektedir.
Soru 118
Caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile kafe, kahvehane, otel ve lokanta gibi umuma açık yerlerdeki düzene ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kamu ahlakı
B
Kamu güvenliği
C
Milli güvenlik
D
Kamu düzeni
E
Kamu sağlığının korunması
Açıklama:
Kamu düzeni, caddelerdeki, park ve sokak gibi umumi yerler ile, kafe, kahvehane, otel ve lokanta gibi umuma açık yerlerdeki düzendir.
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi olağanüstü hallerde sınırlanamayan haklar arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Kölelik ve kulluk yasağı
B
Barışçıl toplanma hakkı
C
İşkence yasağı
D
Düşünce hürriyeti
E
Din ve vicdan hürriyeti
Açıklama:
KSHS m. 4, İHAS m. 15, AİHS m. 27’de bazı hakların olağanüstü hâller, sıkıyönetim, seferberlik ve savaş hâlinde bile kısmen veya tamamen durdurulamayacağı, sınırlanamayacağı ifade edilmektedir. Olağanüstü durumlarda sınırlanamayan bu haklar şunlardır: “Yaşama hakkı”, “işkence yasağı”, “kölelik ve kulluk yasağı”, “suç ve cezaların geçmişe yürütülemeyeceği”, “düşünce hürriyeti” ve “din ve vicdan hürriyeti”. Bunlara KSHS m. 4, “borç nedeniyle hapis yasağı”nı ve “kişi olarak tanınma hakkı”nı; AİHS m. 27, “hukuken kişi sayılma hakkı”nı, “aile hakları”nı, “isim hakkı”nı, “çocuk hakları”nı, “vatandaşlık hakkı”nı, “yönetime katılma hakkı”nı, “bu hakların korunması için yargısal güvenceler”i de eklemektedir. Bu haklar mutlaktır ve hiç bir olağanüstü durumda, ne kadar zorunlu olsa bile, bunları kısmen veya tamamen sınırlayacak tedbirler alınamaz.
Soru 120
''Bir hürriyetin kullanılması için gerekli iznin verilip verilmemesinde kamu otoriteleri mutlak bir takdir yetkisine sahip bulunmaları hâlinde ---------- rejimi geçerlidir.'' ifadesinde boşluğa aşağıdakilerden hangi terim gelmelidir?
Seçenekler
A
Düzeltici Önleme
B
Basit Önleme
C
Yasaklayıcı Önleme
D
Düzeltici Rejim
E
Hürriyet Alanı
Açıklama:
Bir hürriyetin kullanılması için gerekli iznin verilip verilmemesinde kamu otoriteleri mutlak bir takdir yetkisine sahip bulunmaları hâlinde yasaklayıcı önleme rejimi geçerlidir.
Soru 121
''----------- bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur. Sadece hürriyetin kullanılacağının ve bununla ilgili bazı hususların ilgili makamlara bildirilmesi yeterlidir'' ifadesindeki boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Basit Önleme
B
Yasaklayıcı Önleme
C
Düzeltici Önleme
D
Düzeltici Rejim
E
Anti-liberal rejim
Açıklama:
Basit Önleme
Basit önleme rejiminde ise, bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur. Sadece hürriyetin kullanılacağının ve bununla ilgili bazı hususların ilgili makamlara bildirilmesi yeterlidir. Rejimin amacı, hürriyetin kötüye kullanılması ve kanuna aykırı hareket edilmesi hâlinde sorumluları tespit edebilmektir
Basit önleme rejiminde ise, bir hürriyetin kullanılması için izin almaya gerek yoktur. Sadece hürriyetin kullanılacağının ve bununla ilgili bazı hususların ilgili makamlara bildirilmesi yeterlidir. Rejimin amacı, hürriyetin kötüye kullanılması ve kanuna aykırı hareket edilmesi hâlinde sorumluları tespit edebilmektir
Soru 122
''Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen ----------------- de, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır. Yasaklanmayan her şey serbesttir'' ifadesindeki boşluğa aşağıdaki seçeneklerde bulunan terimlerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Anti-liberal rejim
B
Yasaklayıcı Önleme
C
Düzeltici Önleme
D
Basit Önleme
E
Düzeltici Rejim
Açıklama:
Bu rejimde, yetkili makamların müdahalesi ancak hürriyetin kullanılmasından sonra söz konusu olur. Hürriyetin doğasına ve liberalizme en uygun düştüğü ifade edilen düzeltici rejimde, hürriyet kural, sınırlama ise istisnadır. Yasaklanmayan her şey serbesttir. Hürriyetin işleyişinde yetkili organlar yasama ve yargı organlarıdır. Bireyler hiç bir ön formaliteye gerek kalmadan hürriyeti doğrudan doğruya kullanabilme imkânına sahiptirler. Kanunların çizdiği hakkın kullanım alanlarını aşmadıkları müddetçe herhangi bir keyfilikle karşılaşmayacaklarını bildiklerinden, büyük bir hukukî güvenlik içerisindedirler.
Soru 123
Aşağıda sıralanan seçeneklerden hangisi Mutlak Terimlerle İfade Edilen ve sınırlanması mümkün olmayan haklara bir örnektir?
Seçenekler
A
Hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması
B
Hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
C
İşkence yasağı
D
Hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
E
Her vatandaşın makul olmayan sınırlamalara tabi tutulmaksızın kamusal işlere girme hakkına sahip olması
Açıklama:
Mutlak Terimlerle İfade Edilen Haklar
Bazı hak ve hürriyetler, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerindeömutlak terimlerle ifade edilmiştir. Bu hakların hiç bir zaman sınırlanması mümkün değildir. Genellikle insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan bu haklar arasında şunlar sayılabilir:
İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı (KSHS m. 14; İHAS. 6; AİHS m. 8; 1982 AY m. 36); kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (KSHS m. 15; İHAS m. 7; AİHS m. 9; 1982 AY m. 38/1); hukuki kişilik hakkı (KSHS m. 16; 1982 AY m. 10); düşünce, din ve
inanç hürriyeti (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12; 1982 AY m. 24, 25); evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı (KSHS m. 23; İHAS m. 12); çocuğun uyrukluk (vatandaşlık) hakkı (KSHS m. 24; AİHS m. 20; 1982 AYm. 66/2); kanun önünde eşitlik, eşit hukuki koruma ve ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir fikir, ulusal veya toplumsal köken, milliyet, doğum veya başka bir statü sebeplerine dayalı ayrımcılık yapılmaması (KSHS m. 26; 1982 AY m. 10); etnik, dinsel veya dilsel azınlıkların kendi kültürel haklarını kullanma, kendi dinlerinin gereği ibadeti etme ve uygulama veya kendi dillerini kullanma hakları (KSHS m. 27).
Bazı hak ve hürriyetler, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerindeömutlak terimlerle ifade edilmiştir. Bu hakların hiç bir zaman sınırlanması mümkün değildir. Genellikle insan haysiyet ve onurunu korumayı amaçlayan bu haklar arasında şunlar sayılabilir:
İşkence yasağı (KSHS m.7; İHAS m.3; AİHS m. 5; 1982 AY m. 17); kölelik ve kulluk yasağı (KSHS m. 8; İHAS m. 4; AİHS m. 6; 1982 AY m. 18); mahpuslara insancıl davranma hakkı (KSHS m. 10; 1982 AY m. 19); sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı (KSHS m. 11; 1982 AY m. 38/8); kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı (KSHS m. 14; İHAS. 6; AİHS m. 8; 1982 AY m. 36); kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (KSHS m. 15; İHAS m. 7; AİHS m. 9; 1982 AY m. 38/1); hukuki kişilik hakkı (KSHS m. 16; 1982 AY m. 10); düşünce, din ve
inanç hürriyeti (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12; 1982 AY m. 24, 25); evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı (KSHS m. 23; İHAS m. 12); çocuğun uyrukluk (vatandaşlık) hakkı (KSHS m. 24; AİHS m. 20; 1982 AYm. 66/2); kanun önünde eşitlik, eşit hukuki koruma ve ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir fikir, ulusal veya toplumsal köken, milliyet, doğum veya başka bir statü sebeplerine dayalı ayrımcılık yapılmaması (KSHS m. 26; 1982 AY m. 10); etnik, dinsel veya dilsel azınlıkların kendi kültürel haklarını kullanma, kendi dinlerinin gereği ibadeti etme ve uygulama veya kendi dillerini kullanma hakları (KSHS m. 27).
Soru 124
Aşağıda sıralanan seçeneklerden hangisi Sınırlayıcı Bir Şekilde İfade Edilen Haklar'dan birisi değildir?
Seçenekler
A
Hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
B
kölelik ve kulluk yasağı
C
Hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması
D
Hiç kimsenin özel ve aile yaşamına, konutuna veya haberleşmesine keyfi veya hukuka aykırı olarak müdahale edilememesi
E
Hiç kimsenin onuru veya itibarı hukuka aykırı saldırılara maruz bırakılamaması
Açıklama:
Sınırlayıcı Bir Şekilde İfade Edilen Haklar
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Örneğin, hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 6; AİHS m. 7), hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması (KSHS m. 9; AİHS m. 7; 1982 AY m. 19/2), hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 12(4), 1982 AY m. 23/5); hiç kimsenin özel ve aile yaşamına, konutuna veya haberleşmesine keyfi veya hukuka aykırı olarak müdahale edilememesi, onuru veya itibarı hukuka aykırı saldırılara maruz bırakılamaması (KSHS m. 17(1); AİHS m. 11), her vatandaşın makul olmayan sınırlamalara tabi tutulmaksızın kamusal işlere girme hakkına sahip olması (KSHS m. 25) gibi hak ve
hürriyetlerde, ilgili sözleşme, anayasa ve kanunlarda belirtilen yasal ve makul sebeplerin bulunması hâlinde sınırlama mümkündür.
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Örneğin, hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 6; AİHS m. 7), hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması (KSHS m. 9; AİHS m. 7; 1982 AY m. 19/2), hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 12(4), 1982 AY m. 23/5); hiç kimsenin özel ve aile yaşamına, konutuna veya haberleşmesine keyfi veya hukuka aykırı olarak müdahale edilememesi, onuru veya itibarı hukuka aykırı saldırılara maruz bırakılamaması (KSHS m. 17(1); AİHS m. 11), her vatandaşın makul olmayan sınırlamalara tabi tutulmaksızın kamusal işlere girme hakkına sahip olması (KSHS m. 25) gibi hak ve
hürriyetlerde, ilgili sözleşme, anayasa ve kanunlarda belirtilen yasal ve makul sebeplerin bulunması hâlinde sınırlama mümkündür.
Soru 125
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Kullanılması Sınırlanabilen Haklardan birisidir?
Seçenekler
A
İşkence yasağı
B
Kölelik ve kulluk yasağı
C
Evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı
D
İfade hürriyeti
E
Hukuki kişilik hakkı
Açıklama:
İnsan hakları hukuku kaynaklarında yer alan bazı haklar, bazı şartlar altında sınırlanabilir. Örneğin KSHS’nde yer alan yerleşme ve seyahat hürriyeti (m. 12), açık duruşma (m. 14), din hürriyeti (m. 18), ifade hürriyeti (m. 19), barışçıl toplanma hakkı (m. 21), dernek kurma hürriyeti (m. 22) ile AİHS ve İHAS’da bu hakları ilgilendiren haklar ile ESKHS sendika kurma hakkı (m. 8) sınırlanabilen haklardandır. Ancak bu hakların sınırlanabilmesi için, sınırlamaların bütünüyle bazı şartları taşıması zorunludur: Bunlar; sınırlamaların kanunda öngörülmesi, sınırlamaların ilgi hak ya da hürriyetin düzenlendiği maddedeki sınırlama nedenlerine dayanması ve sınırlamaların meşru amaçların elde edilmesi için
zorunlu olmasıdır.
Anayasamız, İHEB m. 29(2), AİHS, İHAS veya KSHS m. 4 hükümlerine paralel olarak genel sınırlama nedenleri içermemektedir.
zorunlu olmasıdır.
Anayasamız, İHEB m. 29(2), AİHS, İHAS veya KSHS m. 4 hükümlerine paralel olarak genel sınırlama nedenleri içermemektedir.
Soru 126
İnsan haklarının sınırlandırılmasında aslî yetki aşağıdaki seçeneklerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Yasama Organına
B
Yürütme Organına
C
Yargı Organına
D
Anayasa Mahkemesine
E
İHEB’ye
Açıklama:
İnsan haklarının sınırlandırılmasında aslî yetkinin Yasama Organına ait olması (yasallık ilkesi), Yürütme Organı ve idarenin işlem ve eylemlerine karşı önemli bir güvence teşkil eder.
Soru 127
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Milli Güvenlik nedenine dayanılarak sınırlandırılabilir?
Seçenekler
A
İşkence yasağı
B
Yerleşme ve seyahat özgürlüğü
C
Kölelik ve kulluk yasağı
D
Sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı
E
Düşünce, din ve inanç hürriyeti
Açıklama:
Milli güvenlik” nedenine dayanılarak bazı hak ve hürriyetlerin sınırlanabileceği, uluslararası, bölgesel ve ulusal hukuk sistemlerinde açıkça belirtilmektedir. Örneğin, “yerleşme ve seyahat özgürlüğü” (KSHS m. 12; İHAS Protokol 4, m. 2; AİHS m. 22), “ifade hürriyeti” (KSHS m. 19; İHAS m. 10; AİHS m. 13; 1982 AY m. 26/6, 28/4, 30), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 15; 1982 AY m. 34/2), “dernek kurma hürriyeti” (KSHS m. 22; İHAS m. 11; AİHS m. 16; 1982 AY m. 33/3, 34/2), “özel ve aile hayatının gizliliği” (İHAS m. 8; 1982 AY m. 20/2, 21, 22) ve “basını veya halkı duruşmadan kısmen veya tamamen çıkarma” (KSHS m. 14, İHAS m. 6) hak ve hürriyetlerinin kanunla
sınırlanmasında, “milli güvenlik” kavramına sebep olarak dayanılabilir.
sınırlanmasında, “milli güvenlik” kavramına sebep olarak dayanılabilir.
Soru 128
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Kamu Düzenini ilgilendiren maddelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Halkın düzeni
B
Halkın sükunu
C
Halkın güvenliği
D
Halkın huzuru
E
Yalnız halkın değil, ülkenin ve yerleşmiş düzenin devamının sağlanması
Açıklama:
Kamu düzeninde halkın günlük hayatının huzur, sükûn ve güvenlik içinde geçmesi için gerekli tedbirlerin alınması söz konusu iken; millî güvenlikte
yalnız halkın değil, ülkenin ve yerleşmiş düzenin devamının sağlanması amaçlanmaktadır.
yalnız halkın değil, ülkenin ve yerleşmiş düzenin devamının sağlanması amaçlanmaktadır.
Soru 129
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Olağanüstü Hal'e örnek değildir?
Seçenekler
A
Tabi afet
B
Salgın hastalıklar
C
Ağır ekonomik bunalım
D
Hırsızlık
E
Şiddet olayları
Açıklama:
Günümüzde toplumlar, her zaman ve her yerde, tabi afet, tehlikeli salgın hastalıklar, ağır ekonomik bunalım hâlleri veya şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddi biçimde bozulması, hatta giderek devletin varlık ve bekasının tehlikeye düşürülmesiyle karşılaşabilirler. Toplumun varlığını ve huzurunu tehlikeye sokan, kamu düzenini ciddi şekilde sarsan bu gibi durumlara genelde olağanüstü hâller (states of emergency) denilmektedir.
Olağanüstü hâllerde, yetki alanı genişletilerek ve idari yetkiler artırılarak yürütme organı fonksiyon ve yetkiler açısından güçlendirilir; temel hak ve hürriyetlere kısıtlamalar, kişilere para, mal ve çalışma yükümlülükleri getirilebilir.
Olağanüstü hâllerde, yetki alanı genişletilerek ve idari yetkiler artırılarak yürütme organı fonksiyon ve yetkiler açısından güçlendirilir; temel hak ve hürriyetlere kısıtlamalar, kişilere para, mal ve çalışma yükümlülükleri getirilebilir.
Soru 130
Bilim ve sanatı yayma hakkı, anayasanın devletin nitelikleriyle ilgili hükmünün değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılmaması 1982 Anayasası’nın hangi maddesinde düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
m. 27
B
m. 28
C
m. 29
D
m. 30
E
m. 31
Açıklama:
Örneğin 1982 Anayasası’na göre, bilim ve sanatı yayma hakkı, anayasanın devletin nitelikleriyle ilgili hükmünün değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılmaması (m. 27), grev ve lokavt haklarının toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaması (m. 54/2) gibi yasaklar soyut içerikli yasaklardır.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi sınırlayıcı bir şekilde i̇fade edilen haklardandır?
Seçenekler
A
kanunla kurulmuş, yetkili, bağımsız, ve tarafsız bir mahkemede adil yargılanma hakkı
B
hukuki kişilik hakkı
C
hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması
D
çocuğun uyrukluk (vatandaşlık) hakkı
E
sözleşmeden doğan borcun yerine getirilmemesi nedeniyle hapis yasağı
Açıklama:
Sınırlayıcı Bir Şekilde İfade Edilen Haklar
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Örneğin, hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 6; AİHS m. 7), hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması (KSHS m. 9; AİHS m. 7; 1982 AY m. 19/2), hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 12(4), 1982 AY m. 23/5);
İnsan hakları hukuku ile ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklara göre bazı hak ve hürriyetler yasalarla ve makul nedenlerin bulunması hâlinde sınırlanabilir. Örneğin, hiç kimsenin yaşama hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 6; AİHS m. 7), hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması (KSHS m. 9; AİHS m. 7; 1982 AY m. 19/2), hiç kimsenin, kendi ülkesine girme hakkından keyfi olarak yoksun bırakılamaması (KSHS m. 12(4), 1982 AY m. 23/5);
Soru 132
Aşağıdakilerden hangisi kullanılması sınırlanabilen haklardandır?
Seçenekler
A
hukuki kişilik hakkı
B
evlenme, aile kurma ve evlilerin (eşlerin) eşit haklara ve sorumluluklara sahip olma hakkı
C
hiç kimsenin hukukun öngördüğü sebepler ve usuller dışında özgürlüğünden yoksun bırakılamaması
D
din hürriyeti
E
kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi
Açıklama:
İnsan hakları hukuku kaynaklarında yer alan bazı haklar, bazı şartlar altında sınırlanabi lir. Örneğin KSHS’nde yer alan yerleşme ve seyahat hürriyeti (m. 12), açık duruşma (m. 14), din hürriyeti (m. 18), ifade hürriyeti (m. 19), barışçıl toplanma hakkı (m. 21), dernek kurma hürriyeti (m. 22) ile AİHS ve İHAS’da bu hakları ilgilendiren haklar ile ESKHS sendika kurma hakkı (m. 8) sınırlanabilen haklardandır
Soru 133
Ancak 1982 Anayasası hangi maddesiyle Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve AY m. 15/2’deki dokunulmaz haklar dışında Anayasadaki tüm temel hak ve özgürlükleri düzenleme/sınırlama yetkisi vermektedir?
Seçenekler
A
123/3.
B
122/4.
C
121/5.
D
120/6.
E
119/7.
Açıklama:
Ancak 1982 Anayasası 119/7. maddesiyle Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve AY m. 15/2’deki dokunulmaz haklar dışında Anayasadaki tüm temel hak ve özgürlükleri düzenleme/sınırlama yetkisi vermektedir.
Soru 134
Hukuk sistemimizde 1982 Anayasası’nın 3.10.2001 tarih ve 4709 sayılı Kanun’la değişik hangi maddesinde, “temel hak ve hürriyetler, ... yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. ...” denilmektedir?
Seçenekler
A
12.
B
13.
C
14.
D
15.
E
16.
Açıklama:
Hukuk sistemimizde ise, 1982 Anayasası’nın 3.10.2001 tarih ve 4709 sayılı Kanun’la değişik 13. maddesinde, “temel hak ve hürriyetler, ... yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. ...” denilmektedir.
Soru 135
“Kamu güvenliği”, uluslararası ve bölgesel insan hakları metinlerinde, bazı insan hakları- nın sınırlanmasına izin veren bir neden olarak öngörülmektedir. Bu haklardan yerleşme ve seyahat hürriyetine AİHS'nın hangi maddesinde yer verilmektedir?
Seçenekler
A
AİHS m. 20
B
AİHS m. 21
C
AİHS m. 22
D
AİHS m. 23
E
AİHS m. 24
Açıklama:
“Kamu güvenliği”, uluslararası ve bölgesel insan hakları metinlerinde, bazı insan hakları- nın sınırlanmasına izin veren bir neden olarak öngörülmektedir. Bu haklar arasında, “dini inanç ve kanaatlerin açıklaması hürriyeti” (KSHS m. 18; İHAS m. 9; AİHS m. 12), “barışçıl toplanma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 15), “dernek kurma hürriyeti” (KSHS m. 21; İHAS m. 11; AİHS m. 16), “özel ve aile hayatının gizliliği” (İHAS m. 8), “ifade hürriyeti” (İHAS m. 10) ve “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (AİHS m. 22) sayılabilir.
Soru 136
Suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla, barışçıl toplanma hürriyeti 1982 AY'nin hangi maddesi ve bendine göre sınırlanabilir?
Seçenekler
A
m. 31/5
B
m. 32/4
C
m. 33/3
D
m. 34/2
E
m. 35/1
Açıklama:
Suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla, insan haklarının sınırlanmasına, insan haklarıyla ilgili uluslararası, bölgesel ve ulusal kaynaklarda izin verilmektedir. Gerçekten, “suç iş- lenmesinin önlenmesi” amacıyla, “özel hayatın gizliliği” (İHAS m. 8/2; 1982 AY m. 20, 21, 22), “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (AİHS m. 22/3; 1982 AY m. 23/3), “düşünceyi açıklama ve yayma (ifade) hürriyeti” (İHAS m. 10/2; 1982 AY m. 26/2), “basın hürriyeti” (1982 AY m. 28), “dernek kurma hürriyeti” (İHAS m. 11/2; 1982 AY m. 33/5), “”barışçıl toplanma hürriyeti” (1982 AY m. 34/2), “sendika kurma hakkı” (İHAS m. 11/2; 1982 AY m. 51/2) sınırlanabilir.
Soru 137
Aşağıdakilerden hangisi "demokratik bir toplumda gerekli bulunan sınırlamalar"ın dışında hiç bir sınırlama yapılamayan haklardandır?
Seçenekler
A
örgütlenme hürriyeti
B
yerleşme ve seyahat hürriyeti
C
basın hürriyeti
D
özel hayatın gizliliği
E
hukuki kişilik hakkı
Açıklama:
Temel hak ve özgürlüklerin kanun koyucunun işlemleri ve bunları uygulayan yürütme tarafından aşırı biçimde sınırlanmasını önlemek için bazı tedbirler alınmaktadır. KSHS’nde düzenlenen, “düşünce, vicdan ve din hürriyeti” (m. 18/3), “toplanma hürriyeti” (m. 21), “örgütlenme hürriyeti” (m. 22/2), gibi bazı haklarda, “demokratik bir toplumda gerekli bulunan sınırlamalar”ın dışında hiç bir sınırlama yapılamayacağı belirtilmektedir.
Soru 138
İHAS'ın hangi maddesin “ulusun hayatını tehdit eden diğer olağanüstü durumlar” kavramını yorumlayan İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, tüm toplumu etkileyen ve onun için bir tehlike teşkil eden bir durumun varlığı için dört şartın varlığını gerekli görmektedir?
Seçenekler
A
m. 11
B
m. 12
C
m. 13
D
m. 14
E
m. 15
Açıklama:
İHAS m. 15’teki “ulusun hayatını tehdit eden diğer olağanüstü durumlar” kavramını yorumlayan İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, tüm toplumu etkileyen ve onun için bir tehlike teşkil eden bir durumun varlığı için dört şartın varlığını gerekli görmektedir.
Soru 139
Olağanüstü hâllerde idare edilenler için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri, hangi sayılı Olağanüstü Hâl Kanunu’nda düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
2934
B
2935
C
2936
D
2937
E
2938
Açıklama:
Olağanüstü hâllerde idare edilenler için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri, 2935 sayılı Olağanüstü Hâl Kanunu’nda düzenlenmiştir.
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi, Birleşmiş Milletler Antlaşmasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kişi onur ve değerine saygı
B
Ayrımcılık yasağı
C
Temel insan haklarına saygı
D
İnsan haklarına saygıyı yüreklendirme
E
Kalkınmış devletlere öncelik tanınması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Sözleşmeye Dayalı Usuller / Hukuksal Dayanakları" başlığını okuyabilirsiniz.
BM Antlaşması’nın önsözünde; “temel insan haklarına, kişinin onur ve değerine” saygı inancı dile getirilmekte “ırk, cinsiyet, din ya da dil ayrımı gözetmeksizin insan haklarına ve temel özgürlüklerine saygının geliştirilip güçlendirilmesi” yer alırken; Antlaşmanın ilk maddesinde, “ırk, cinsiyet, dil ya da din ayımı gözetmeksizin herkes için insan haklarına ve temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve yüreklendirme” düzenlenmiştir.
BM Antlaşması’nın önsözünde; “temel insan haklarına, kişinin onur ve değerine” saygı inancı dile getirilmekte “ırk, cinsiyet, din ya da dil ayrımı gözetmeksizin insan haklarına ve temel özgürlüklerine saygının geliştirilip güçlendirilmesi” yer alırken; Antlaşmanın ilk maddesinde, “ırk, cinsiyet, dil ya da din ayımı gözetmeksizin herkes için insan haklarına ve temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve yüreklendirme” düzenlenmiştir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisinin toplantılarına UNICEF'in katılma hakkı bulunmaktadır?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Komitesi
B
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi
C
Çocuk Hakları Komitesi
D
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi
E
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Anlaşma İzleme Birimleri" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Komite, taraf devletlerden gelen raporları incelemek üzere yılda üç defa Cenevre’de toplanmaktadır. Toplantılara UNICEF ve diğer BM uzmanlık kuruluşlarının katılma hakkı bulunmaktadır. Komite, ayrıca uygun gördüğü diğer bir uzmanlık kuruluşunu, kendi alanıyla ilgili görüş bildirmek üzere toplantıya davet edebilir.
Komite, taraf devletlerden gelen raporları incelemek üzere yılda üç defa Cenevre’de toplanmaktadır. Toplantılara UNICEF ve diğer BM uzmanlık kuruluşlarının katılma hakkı bulunmaktadır. Komite, ayrıca uygun gördüğü diğer bir uzmanlık kuruluşunu, kendi alanıyla ilgili görüş bildirmek üzere toplantıya davet edebilir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisinde, komite uzmanlarının seçiminde "coğrafi dağılım eşitliği" ilkesi esas alınmaktadır?
Seçenekler
A
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi
B
İnsan Hakları Komitesi
C
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi
D
İşkenceye Karşı Komite
E
Tüm Göçmen İşçilerin Haklarının ve Ailelerinin Korunması Komitesi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Anlaşma İzleme Birimleri" alt başlığını okuyabilirsiniz.
İşkenceye Karşı Komite üyeleri, Taraf devletlerce tayin edilen kişiler listesinden gizli oyla dört yıllık bir süre için seçilmekte; üyelerin yarısı iki yılda bir yenilenmektedir. Uzmanların seçiminde de “Coğrafi dağılımdaki eşitlik” göz önünde bulundurulmaktadır.
İşkenceye Karşı Komite üyeleri, Taraf devletlerce tayin edilen kişiler listesinden gizli oyla dört yıllık bir süre için seçilmekte; üyelerin yarısı iki yılda bir yenilenmektedir. Uzmanların seçiminde de “Coğrafi dağılımdaki eşitlik” göz önünde bulundurulmaktadır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi, devletlerarası şikâyet usulünü öngörmemektedir?
Seçenekler
A
Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme
B
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
C
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi
D
İşkenceye Karşı Sözleşme
E
Göçmen İşçiler Sözleşmesi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Devletlerarası Şikâyet Usulü" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi ve İşkenceye Karşı Sözleşme ve Göçmen İşçiler Sözleşmesi, devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir.
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi ve İşkenceye Karşı Sözleşme ve Göçmen İşçiler Sözleşmesi, devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi, insan haklarının korunmasında, sözleşme-dışı koruma organlarından biridir?
Seçenekler
A
Komiteler
B
Güvenlik Konseyi
C
Genel Sekreterlik
D
AGİK'in Viyana Mekanizması
E
Uzlaştırma Komisyonu
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Sözleşme-Dışı Korumada Organlar" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Güvenlik Konseyinin başta gelen sorumluluğu, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasıdır. Ancak, insan haklarının devletler arasında çekişmeye sebep olduğu durumlarda, Güvenlik Konseyi, BM Anlaşması hükümleri gereğince barışı sağlamak amacıyla harekete geçmektedir.
Güvenlik Konseyinin başta gelen sorumluluğu, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasıdır. Ancak, insan haklarının devletler arasında çekişmeye sebep olduğu durumlarda, Güvenlik Konseyi, BM Anlaşması hükümleri gereğince barışı sağlamak amacıyla harekete geçmektedir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi, insan haklarının korunmasında, sözleşme-dışı koruma organlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası Adalet Divanı
B
BM Genel Kurulu
C
Uzlaştırma Komisyonu
D
Ekonomik ve Sosyal Konsey
E
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Devletlerarası Şikâyet Usulü" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Sözleşmeye dayalı korunma mekanizmalarından biri olan Devletlerarası şikayet usulünde söz konusu olan “Uzlaştırma Komisyonu”, Her Türlü Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesine (m. 12-13) göre, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, aralarında uyuşmazlık olan tarafların oybirliği ile seçtiği beş kişiden oluşturulmuştur. Komisyon, taraflar arasındaki bu sorunu dostane yollardan çözmeye çalışır. Bu komisyon aracılığıyla taraflar konuya uygun çözüm arayacaklardır.
Sözleşmeye dayalı korunma mekanizmalarından biri olan Devletlerarası şikayet usulünde söz konusu olan “Uzlaştırma Komisyonu”, Her Türlü Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesine (m. 12-13) göre, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, aralarında uyuşmazlık olan tarafların oybirliği ile seçtiği beş kişiden oluşturulmuştur. Komisyon, taraflar arasındaki bu sorunu dostane yollardan çözmeye çalışır. Bu komisyon aracılığıyla taraflar konuya uygun çözüm arayacaklardır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi, Birleşmiş Milletler’in insan haklarını teşvik ve korumayı üstlenmiş ana kuruluşudur?
Seçenekler
A
Ekonomik ve Sosyal Konsey
B
Uluslararası Adalet Divanı
C
İnsan Hakları Konseyi
D
Güvenlik Konseyi
E
BM Genel Kurulu
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Sözleşme-Dışı Korumada Organlar" başlığını okuyabilirsiniz.
İnsan Hakları Konseyi, BM’nin insan haklarını teşvik ve korumayı üstlenmiş ana kuruluşudur. BM Genel Kurulu tarafından 15 Mart 2006 tarih ve 60/251 sayıl kararıyla, 1946 yılında kurulan İnsan Hakları Komisyonu’nun yerini almak üzere kurulmuş olan İnsan Hakları Konseyi, genel olarak izlenecek politikalar için yol gösterir, insan hakları sorunlarını inceler, yeni uluslararası normlar geliştirir ve dünya genelinde insan haklarının uygulanışını gözlemler. Birleşmiş Milletler Teşkilatı'nın insan hakları politikasının belirleyicisi olan Konsey dünya üzerindeki her uygun gördüğü yerde insan hakları sorununu gündeme getirmek ve devletlerden, STK’lar ve diğer kaynaklardan gelen bilgileri incelemekle yetkilidir.
İnsan Hakları Konseyi, BM’nin insan haklarını teşvik ve korumayı üstlenmiş ana kuruluşudur. BM Genel Kurulu tarafından 15 Mart 2006 tarih ve 60/251 sayıl kararıyla, 1946 yılında kurulan İnsan Hakları Komisyonu’nun yerini almak üzere kurulmuş olan İnsan Hakları Konseyi, genel olarak izlenecek politikalar için yol gösterir, insan hakları sorunlarını inceler, yeni uluslararası normlar geliştirir ve dünya genelinde insan haklarının uygulanışını gözlemler. Birleşmiş Milletler Teşkilatı'nın insan hakları politikasının belirleyicisi olan Konsey dünya üzerindeki her uygun gördüğü yerde insan hakları sorununu gündeme getirmek ve devletlerden, STK’lar ve diğer kaynaklardan gelen bilgileri incelemekle yetkilidir.
Soru 8
İnsan hakları konusunda BM mekanizmasının daha da güçlendirilmesi ve rasyonelleştirilmesi yönünde çalışmalar yapmak görevi aşağıdakilerden hangisine yüklenmiştir?
Seçenekler
A
Uluslararası Adalet Divanı
B
İnsan Hakları Konseyi
C
Ekonomik ve Sosyal Konsey
D
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
E
Güvenlik Konseyi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "İnsan Hakları Yüksek Komiserliği" alt başlığını okuyabilirsiniz.
İHYK’nin görevleri şunlardır: Medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlanmak ve geliştirilmek; BM sistemi içinde insan haklarını geliştirecek organları desteklemek ve bu kuruluşlara bu alanda öneriler götürmek; İnsan haklarının geliştirilmesi amacıyla BM içindeki kuruluşlardan destek almak; İnsan Hakları Merkezi ve diğer bazı kuruluşlar aracılığıyla talepte bulunan ülkelere insan hakları konusunda teknik ve mali yardımda bulunmak ve konuya ilişkin eylem ve programlar yürüten yerel insan hakları örgütlerine yardım etmek; insan hakları konusunda BM tarafından yürütülen eğitim ve kamuyu bilgilendirme programları arasında koordinasyonu sağlamak; dünyada İnsan Hakları ihlaline neden olan tehditlere ve tehlikelere karşı aktif bir rol oynamak; insan hakları çerçevesinde hükümetlerle sürekli diyalog içinde olmak; insan haklarının gelişmesi ve yaygınlık kazanması için uluslararası iş birliğine gidilmesini sağlamak; BM sistemi içinde insan haklarının genişletilmesi için koordinasyon faaliyetleri yürütmek; insan hakları konusunda BM mekanizmasının daha da güçlendirilmesi ve rasyonelleştirilmesi yönünde çalışmalar yapmak; insan hakları merkezinin idaresini gerçekleştirmek.
İHYK’nin görevleri şunlardır: Medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlanmak ve geliştirilmek; BM sistemi içinde insan haklarını geliştirecek organları desteklemek ve bu kuruluşlara bu alanda öneriler götürmek; İnsan haklarının geliştirilmesi amacıyla BM içindeki kuruluşlardan destek almak; İnsan Hakları Merkezi ve diğer bazı kuruluşlar aracılığıyla talepte bulunan ülkelere insan hakları konusunda teknik ve mali yardımda bulunmak ve konuya ilişkin eylem ve programlar yürüten yerel insan hakları örgütlerine yardım etmek; insan hakları konusunda BM tarafından yürütülen eğitim ve kamuyu bilgilendirme programları arasında koordinasyonu sağlamak; dünyada İnsan Hakları ihlaline neden olan tehditlere ve tehlikelere karşı aktif bir rol oynamak; insan hakları çerçevesinde hükümetlerle sürekli diyalog içinde olmak; insan haklarının gelişmesi ve yaygınlık kazanması için uluslararası iş birliğine gidilmesini sağlamak; BM sistemi içinde insan haklarının genişletilmesi için koordinasyon faaliyetleri yürütmek; insan hakları konusunda BM mekanizmasının daha da güçlendirilmesi ve rasyonelleştirilmesi yönünde çalışmalar yapmak; insan hakları merkezinin idaresini gerçekleştirmek.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi, insan hakları bakımından sözleşme - dışı koruma usullerinden biri değildir?
Seçenekler
A
1503 usulü
B
Acil Eylem
C
Şikayet usulü
D
Evrensel gözden geçirme usulü
E
Bireysel başvuru usulü
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Sözleşme - Dışı Koruma Usulleri" başlığını okuyabilirsiniz.
İnsan haklarının temel ilkeleri arasında sayıldığı demokratik siyasi hürriyete dayanan rejimlerde, bir birey kendi devletini uluslararası bir organ önünde doğrudan sorumlu tutabilmektedir. Bazı uluslararası sözleşmeler, sözleşme hükümlerine göre haklarının ihlal edildiğini hisseden bireye bundan sorumlu tuttuğu hükümetine karşı denetleme biriminde işlem başlatma fırsatı vermektedir. Fakat bu tür başvurular ancak ilgili devlet bireysel başvuru hakkını açıkça kabul etmişse yapılabilmektedir. A, B, C ve D şıklarındaki usuller, Sözleşme - Dışı Koruma Usullerindendir.
İnsan haklarının temel ilkeleri arasında sayıldığı demokratik siyasi hürriyete dayanan rejimlerde, bir birey kendi devletini uluslararası bir organ önünde doğrudan sorumlu tutabilmektedir. Bazı uluslararası sözleşmeler, sözleşme hükümlerine göre haklarının ihlal edildiğini hisseden bireye bundan sorumlu tuttuğu hükümetine karşı denetleme biriminde işlem başlatma fırsatı vermektedir. Fakat bu tür başvurular ancak ilgili devlet bireysel başvuru hakkını açıkça kabul etmişse yapılabilmektedir. A, B, C ve D şıklarındaki usuller, Sözleşme - Dışı Koruma Usullerindendir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi, Uluslararası Ceza Mahkemesinin yetkisinin birincil olmamasını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Bir fiilden ötürü iki kere yargılama yapılmaması
B
Tamamlayıcılık ilkesi
C
Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi
D
Resmi görevin mazeret teşkil etmemesi
E
Meşru müdafaanın hukuka uygunluk sebebi oluşturması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Yargılama İlkeleri" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Tamamlayıcılık ilkesi gereğince, birincil yargılama yetkisi ilgili devletin Ceza Mahkemelerine aittir. Statüde belirtildiği üzere, ilgili devlet, göstermelik yargılama yapıyorsa yargılama yapıp göstermelik cezalar veriyorsa veya yargılama yapmıyorsa ya da yargılama yapabilecek kapasiteye sahip değilse, tamamlayıcı olarak UÇM’nin yargılama yetkisi devreye girecektir.
Tamamlayıcılık ilkesi gereğince, birincil yargılama yetkisi ilgili devletin Ceza Mahkemelerine aittir. Statüde belirtildiği üzere, ilgili devlet, göstermelik yargılama yapıyorsa yargılama yapıp göstermelik cezalar veriyorsa veya yargılama yapmıyorsa ya da yargılama yapabilecek kapasiteye sahip değilse, tamamlayıcı olarak UÇM’nin yargılama yetkisi devreye girecektir.
Soru 11
Görevleri içinde medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlanmak ve geliştirilmek; Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan haklarını geliştirecek organları desteklemek ve bu kuruluşlara öneriler götürmek üzere kurulmuş organ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenlik Konseyi
B
İnsan Hakları Konseyi
C
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
D
Mülteciler Yüksek Komiserliği
E
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu
Açıklama:
SÖZLEŞME-DIŞI KORUMA USULLERİ
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği'nin tüm görevleri şunlardır: Medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlanmak ve geliştirilmek; Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan haklarını geliştirecek organları desteklemek ve bu kuruluşlara bu alanda öneriler götürmek; İnsan haklarının geliştirilmesi amacıyla Birleşmiş Milletler içindeki kuruluşlardan destek almak; İnsan Hakları Merkezi ve diğer bazı kuruluşlar aracılığıyla talepte bulunan ülkelere insan hakları konusunda teknik ve mali yardımda bulunmak ve konuya ilişkin eylem ve programlar yürüten yerel insan hakları örgütlerine yardım etmek; insan hakları konusunda Birleşmiş Milletler tarafından yürütülen eğitim ve kamuyu bilgilendirme programları arasında koordinasyonu sağlamak; dünyada İnsan Hakları ihlaline neden olan tehditlere ve tehlikelere karşı aktif bir rol oynamak; insan hakları çerçevesinde hükümetlerle sürekli diyalog içinde olmak; insan haklarının gelişmesi ve yaygınlık kazanması için uluslararası iş birliğine gidilmesini sağlamak; Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan haklarının genişletilmesi için koordinasyon faaliyetleri yürütmek; insan hakları konusunda Birleşmiş Milletler mekanizmasının daha da güçlendirilmesi ve rasyonelleştirilmesi yönünde çalışmalar yapmak; insan hakları merkezinin idaresini gerçekleştirmek.
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği'nin tüm görevleri şunlardır: Medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlanmak ve geliştirilmek; Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan haklarını geliştirecek organları desteklemek ve bu kuruluşlara bu alanda öneriler götürmek; İnsan haklarının geliştirilmesi amacıyla Birleşmiş Milletler içindeki kuruluşlardan destek almak; İnsan Hakları Merkezi ve diğer bazı kuruluşlar aracılığıyla talepte bulunan ülkelere insan hakları konusunda teknik ve mali yardımda bulunmak ve konuya ilişkin eylem ve programlar yürüten yerel insan hakları örgütlerine yardım etmek; insan hakları konusunda Birleşmiş Milletler tarafından yürütülen eğitim ve kamuyu bilgilendirme programları arasında koordinasyonu sağlamak; dünyada İnsan Hakları ihlaline neden olan tehditlere ve tehlikelere karşı aktif bir rol oynamak; insan hakları çerçevesinde hükümetlerle sürekli diyalog içinde olmak; insan haklarının gelişmesi ve yaygınlık kazanması için uluslararası iş birliğine gidilmesini sağlamak; Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan haklarının genişletilmesi için koordinasyon faaliyetleri yürütmek; insan hakları konusunda Birleşmiş Milletler mekanizmasının daha da güçlendirilmesi ve rasyonelleştirilmesi yönünde çalışmalar yapmak; insan hakları merkezinin idaresini gerçekleştirmek.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin görevlerinden biridir?
Seçenekler
A
Uluslarası terörizmi önlemekle ilgili çalışmalar yapmak
B
Herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanmasını sağlamak için çalışmalar yapılmasını temin etmek ve tavsiyelerde bulunmak
C
Uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel, eğitim, sağlık sorunları ilgili çalışmalar yapmak
D
İnsan hakları sorunlarını incelemek, yeni uluslararası normlar geliştirmek
E
Uluslararası insan hakları sözleşmelerinin öngördüğü sorumlulukların yerine getirilmesinde devletlere yapılacak lojistik ve teknolojik destekleri koordine etmek
Açıklama:
SÖZLEŞME-DIŞI KORUMA USULLERİ
Güvenlik Konseyinin başta gelen sorumluluğu, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasıdır. Ancak, insan haklarının devletler arasında çekişmeye sebep olduğu durumlarda Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler Anlaşması hükümleri gereğince barışı sağlamak amacıyla harekete geçmektedir. Güvenlik Konseyi, insan hakları ihlallerini sık sık kınamak suretiyle yakın gelecekteki müdahalelerin daha da azalmasını sağlamaktadır. Konseyin bir diğer görevi, uluslararası terörizmi önlemekle ilgili olarak çalışmalar yapmaktır.
Güvenlik Konseyinin başta gelen sorumluluğu, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasıdır. Ancak, insan haklarının devletler arasında çekişmeye sebep olduğu durumlarda Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler Anlaşması hükümleri gereğince barışı sağlamak amacıyla harekete geçmektedir. Güvenlik Konseyi, insan hakları ihlallerini sık sık kınamak suretiyle yakın gelecekteki müdahalelerin daha da azalmasını sağlamaktadır. Konseyin bir diğer görevi, uluslararası terörizmi önlemekle ilgili olarak çalışmalar yapmaktır.
Soru 13
Dikkate alınmaya değer duyumlar alması halinde üye devletlerin topraklarına haber vermeksizin ziyaretler geçekleştirme yetkisi tanınan organ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zorla Kaybedilme Komitesi
B
Uluslararası Adalet Divanı
C
Güvenlik Konseyi
D
İnsan Hakları Konseyi
E
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
Açıklama:
SÖZLEŞMEYE DAYALI USULLER
Zorla Kaybedilmeler Sözleşmesi, Zorla Kaybedilme Komitesi’ne, hakkında dikkate alınmaya değer duyumlar bulunması halinde üye devletlerin topraklarına haber vermeksizin ziyaretler geçekleştirme yetkisini tanımıştır.
Zorla Kaybedilmeler Sözleşmesi, Zorla Kaybedilme Komitesi’ne, hakkında dikkate alınmaya değer duyumlar bulunması halinde üye devletlerin topraklarına haber vermeksizin ziyaretler geçekleştirme yetkisini tanımıştır.
Soru 14
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği tarafından sağlanan sekreterlik ile desteklenen, insan hakları alanında yüksek ahlakî yetenek ve yetkileriyle ve tarafsızlığıyla tanınmış, onsekiz kişiden oluşan komite aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Komitesi
B
İşkenceye Karşı Komite
C
Çocuk Hakları Komitesi
D
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi
E
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi
Açıklama:
SÖZLEŞMEYE DAYALLI USULLER
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, 1966 tarihli Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme’nin uygulanmasını izlemek üzere, kurulmuştur. Yılda iki kez olmak üzere üçer haftalık bir süreyle Cenevre’de toplanan komite insan hakları alanında yüksek ahlakî yetenek ve yetkileriyle ve tarafsızlığıyla tanınmış, onsekiz kişiden oluşmaktadır. Komite üyeleri dört yıllık bir süre için seçilmekte, üyelerin yarısı iki yılda bir yenilenmektedir. Komite üyeleri, farklı coğrafyalardan, farklı medeniyet temsilcilerinden ve temel hukuk sistemlerinden seçilmelidir. Her devlet bir kişi aday göstermekte, Komitenin üyeleri Sözleşmeci devletlerin gizli oyu ile belirlenmektedir.
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, 1966 tarihli Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme’nin uygulanmasını izlemek üzere, kurulmuştur. Yılda iki kez olmak üzere üçer haftalık bir süreyle Cenevre’de toplanan komite insan hakları alanında yüksek ahlakî yetenek ve yetkileriyle ve tarafsızlığıyla tanınmış, onsekiz kişiden oluşmaktadır. Komite üyeleri dört yıllık bir süre için seçilmekte, üyelerin yarısı iki yılda bir yenilenmektedir. Komite üyeleri, farklı coğrafyalardan, farklı medeniyet temsilcilerinden ve temel hukuk sistemlerinden seçilmelidir. Her devlet bir kişi aday göstermekte, Komitenin üyeleri Sözleşmeci devletlerin gizli oyu ile belirlenmektedir.
Soru 15
Birleşmiş Milletler sözleşme-dışı koruma sistemlerinin hukuksal dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lahey Hukuk Usulüne Karşı Sözleşme
B
Devletlerarası Şikayet Usulü
C
Kişisel ve Siyasi Haklar Sözleşmesi
D
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
E
Birleşmiş Milletler Antlaşması
Açıklama:
SÖZLEŞMEYE DAYALI USULLER
Sözleşme-dışı koruma sistemlerinin hukuksal dayanağı, 26 Haziran 1945 yılında San Francisco’da kabul edilen Birleşmiş Milletler Antlaşması’dır. İnsan haklarının tanımlanmadığı ve içeriğinin belirlenmediği bu Antlaşmanın ilk maddesinde, “ırk, cinsiyet, dil ya da din ayımı gözetmeksizin herkes için insan haklarına ve temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve yüreklendirme” olduğu belirtilmiştir.
Sözleşme-dışı koruma sistemlerinin hukuksal dayanağı, 26 Haziran 1945 yılında San Francisco’da kabul edilen Birleşmiş Milletler Antlaşması’dır. İnsan haklarının tanımlanmadığı ve içeriğinin belirlenmediği bu Antlaşmanın ilk maddesinde, “ırk, cinsiyet, dil ya da din ayımı gözetmeksizin herkes için insan haklarına ve temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve yüreklendirme” olduğu belirtilmiştir.
Soru 16
Birleşmiş Milletler’in doğrudan doğruya insan hakları alanına giren konularda faaliyette bulunan ve Genel Kurul tarafından üç yıllık bir süre için seçilmiş 54 üyesi bulunan organı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik ve Sosyal Konsey
B
İnsan Hakları Konseyi
C
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
D
Mülteciler Yüksek Komiserliği
E
Uluslararası Adalet Divanı
Açıklama:
SÖZLEŞME-DIŞI KORUMA USULLERİ
Birleşmiş Milletler’in doğrudan doğruya insan hakları alanına giren konularda faaliyette bulunan Ekonomik ve Sosyal Konsey, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından üç yıllık bir süre için seçilmiş 54 üyeden oluşmaktadır. Konsey; uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel, eğitim, sağlık ve diğer kimi sorunlarla ilgili olarak çalışmalar yapmakta ve tematik insan hakları ihlallerini ortaya koyan raporlar hazırlanması konusunda çok geniş yetkileri bulunmaktadır.
Birleşmiş Milletler’in doğrudan doğruya insan hakları alanına giren konularda faaliyette bulunan Ekonomik ve Sosyal Konsey, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından üç yıllık bir süre için seçilmiş 54 üyeden oluşmaktadır. Konsey; uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel, eğitim, sağlık ve diğer kimi sorunlarla ilgili olarak çalışmalar yapmakta ve tematik insan hakları ihlallerini ortaya koyan raporlar hazırlanması konusunda çok geniş yetkileri bulunmaktadır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Adalet Divanı için söylenebilir?
Seçenekler
A
İnsan hakları mahkemesidir.
B
Bireyleri yargılayan bir yargı organıdır.
C
Yönetim dışı kuruluşları yargılayan bir yargı organıdır.
D
Devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıklar bakımından yetkili bir yargı organıdır.
E
Uluslararası barış ve güvenliğin sağlanması gereken durumlarda devreye girer.
Açıklama:
SÖZLEŞMEYE DAYALI USULLER
Uluslararası Adalet Divanı, 1945 yılında, Birleşmiş Milletler’in kurucu Antlaşması ile Örgütün başlıca yargı organı olarak kurulmuştur Uluslararası Adalet Divanı devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıklar bakımından yetkili bir yargı yeridir. Uluslararası Adalet Divanı, bireyler veya yönetim dışı kuruluşları yargılayan veya bunlar hakkında karar veren bir yargı organı olmadığı gibi, bir insan hakları mahkemesi de değildir. Ancak, Divanın kendisine sunulan uyuşmazlıklarla ilgili davalarda verdiği kararlar veya buna yetkili kurumlarca, kendisinden istenilen istişarî mütalaa talepleri nedeniyle açıkladığı görüşler, yürürlükteki hukuk kurallarının açıklanması niteliğinde kabul edilebilir.
Uluslararası Adalet Divanı, 1945 yılında, Birleşmiş Milletler’in kurucu Antlaşması ile Örgütün başlıca yargı organı olarak kurulmuştur Uluslararası Adalet Divanı devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıklar bakımından yetkili bir yargı yeridir. Uluslararası Adalet Divanı, bireyler veya yönetim dışı kuruluşları yargılayan veya bunlar hakkında karar veren bir yargı organı olmadığı gibi, bir insan hakları mahkemesi de değildir. Ancak, Divanın kendisine sunulan uyuşmazlıklarla ilgili davalarda verdiği kararlar veya buna yetkili kurumlarca, kendisinden istenilen istişarî mütalaa talepleri nedeniyle açıkladığı görüşler, yürürlükteki hukuk kurallarının açıklanması niteliğinde kabul edilebilir.
Soru 18
Anlaşma ile belirlenmiş yükümlülüklerle ilgili devlet şikâyetlerini izlemek ve incelemek üzere Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulan ilk Komite aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Komitesi
B
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi
C
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi
D
İşkenceye Karşı Komite
E
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi
Açıklama:
SÖZLEŞMEYE DAYALI USULLER
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, 1966 tarihli Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme’nin uygulanmasını izlemek üzere, kurulmuştur. Anlaşma ile belirlenmiş yükümlülüklerle ilgili devlet şikâyetlerini izlemek ve incelemek üzere Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulan ilk Komitedir.
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, 1966 tarihli Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme’nin uygulanmasını izlemek üzere, kurulmuştur. Anlaşma ile belirlenmiş yükümlülüklerle ilgili devlet şikâyetlerini izlemek ve incelemek üzere Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulan ilk Komitedir.
Soru 19
Birleşmiş Milletler'in ırk, cins, dil ve din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanmasını sağlamak için çalışmalar yapılmasını temin etmek görevini verdiği organı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Adalet Divanı
B
Güvenlik Konseyi
C
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu
D
İnsan Hakları Konseyi
E
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
Açıklama:
SÖZLEŞME-DIŞI KORUMA ORGANLARI
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun insan hakları ile ilgili önemli yetkileri bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler Anlaşmasının, Genel Kurul’un görev ve yetkilerini düzenleyen 13. maddesinde Genel Kurula, uluslararası iş birliğini geliştirmek ve uluslararası hukuku kodlaştırmak sorumluluğunun yanında, “ırk, cins, dil ve din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanmasını sağlamak” için çalışmalar yapılmasını temin etmek ve tavsiyelerde bulunmak görevi de verilmiştir.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun insan hakları ile ilgili önemli yetkileri bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler Anlaşmasının, Genel Kurul’un görev ve yetkilerini düzenleyen 13. maddesinde Genel Kurula, uluslararası iş birliğini geliştirmek ve uluslararası hukuku kodlaştırmak sorumluluğunun yanında, “ırk, cins, dil ve din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanmasını sağlamak” için çalışmalar yapılmasını temin etmek ve tavsiyelerde bulunmak görevi de verilmiştir.
Soru 20
Kişilerin tek tek haklarının ihlal edilip edilmediği ve dolayısıyla mağduriyetlerinin kişisel olarak nasıl giderileceği üzerinde durulmayan, şikâyetin olduğu ülkedeki genel durum üzerinde karara varılmak suretiyle bu hedefe dolaylı yoldan ulaşılan usul aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1503 Usulü
B
1235 Usulü
C
Şikayet Usulü
D
Özel Usul
E
Evrensel Gözden Geçirme Usulü
Açıklama:
SÖZLEŞME-DIŞI KORUMA USULLERİ
Ekonomik ve Sosyal Konseyin 27 Mayıs 1970 tarih ve 1503 sayılı kararı ile insan hakları ve temel özgürlüklerinin ihlallerine ilişkin bildirimler ile ilgilenmeye dair usuller belirlenmiştir. 1503 Usulü olarak bilinen bu usulde, kişilerin tek tek haklarının ihlal edilip edilmediği ve dolayısıyla mağduriyetlerinin kişisel olarak nasıl giderileceği üzerinde durulmamakta, şikâyetin olduğu ülkedeki genel durum üzerinde karara varılmak suretiyle bu hedefe dolaylı yoldan ulaşılmaktadır.
Ekonomik ve Sosyal Konseyin 27 Mayıs 1970 tarih ve 1503 sayılı kararı ile insan hakları ve temel özgürlüklerinin ihlallerine ilişkin bildirimler ile ilgilenmeye dair usuller belirlenmiştir. 1503 Usulü olarak bilinen bu usulde, kişilerin tek tek haklarının ihlal edilip edilmediği ve dolayısıyla mağduriyetlerinin kişisel olarak nasıl giderileceği üzerinde durulmamakta, şikâyetin olduğu ülkedeki genel durum üzerinde karara varılmak suretiyle bu hedefe dolaylı yoldan ulaşılmaktadır.
Soru 21
Birleşmiş Milletler (BM) Teşkilatı’nın kurulmasının insan hakları açısından önemi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
BM Şartı insan haklarının korunmasına yönelik uluslararası çaba ve girişimlerin ilkidir
B
BM Teşkilatı’nın kurulmasıyla birlikte insan haklarının ‘devletlerin birer iç meselesi olduğu’ anlayışı yaygınlaşmıştır
C
BM Teşkilatı’nın kuruluş anlaşması niteliğini taşıyan BM Şartı, insan hakları konusunda Milletler Cemiyeti Anlaşması’nda yer alan hususları tekrar etmiştir
D
BM Teşkilatı’nın kurulmasında, savaşları önleyebilmenin ve uluslararası barışın sağlanıp sürdürülebilmesinin ancak insan haklarının uluslararası alanda korunmasıyla mümkün olacağı düşüncesi esas alınmıştır
E
BM Teşkilatı’nın kurulmasıyla birlikte devletler uluslararası hukukun ‘öznesi’ bireyler de bu hukukun ‘konusu’ olarak görülmeye başlanmıştır
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrasında, insanlığı büyük felaketlere sürükleyen savaşları önleyebilmenin ve uluslararası barışın sağlanıp sürdürülebilmesinin temel şartlarından biri olarak insan haklarının uluslararası alanda korunması fikri güçlenmiştir. Böylece insan haklarının devletlerin iç sorunu olduğu fikri terkedilmiş, bu alanda insan haklarını koruyacak önemli kurumsal düzenlemelere yer verilmiştir. Bu düzenlemelerin başında, 26.06.1945 tarihinde San Fransisco’da imzalanan ve 24.10.1945 tarihinde yürürlüğe giren BM Şartı gelmektedir.
Soru 22
Hangisi insan haklarının, tanınması, sağlanması, korunması ve geliştirilmesi amacıyla uluslararası kuruluşlarca kabul edilen sözleşme ve/veya anlaşmaların gereklerinin taraf devletlerce ne düzeyde yerine getirildiği izleyen ve denetleyen Birleşmiş Milletler (BM) birimlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi
B
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi
C
Uluslararası Hukuk Komitesi
D
İnsan Hakları Komitesi
E
Engelli Hakları Komitesi
Açıklama:
Hangisi insan haklarının, tanınması, sağlanması, korunması ve geliştirilmesi amacıyla uluslararası kuruluşlarca kabul edilen sözleşme ve/veya anlaşmaların gereklerinin taraf devletlerce ne düzeyde yerine getirildiği izleyen ve denetleyen Birleşmiş Milletler (BM) birimleri; İnsan Hakları Komitesi, Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, İşkenceye Karşı Komite, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi, Çocuk Hakları Komitesi, Tüm Göçmen İşçilerin Haklarının ve Ailelerinin Korunması Komitesi ve Engelli Hakları Komitesi’nden oluşmaktadır. ‘Uluslararası Hukuk Komitesi’ bu birimlerden biri değildir.
Soru 23
“Devletlerce onaylanan insan hakları sözleşmeleri devletlerin insan haklarını ve özgürlükleri koruma ve onlara saygı göstermeye dair yükümlülüklerini kapsamaktadır. Herhangi bir üye devlet başka bir üye devlete karşı anlaşmanın gereklerini yerine getirmediği için işlem başlatabilir.”
Yukarıdaki cümlelerde uluslararası sözleşmelerin uygulanmasının izlenmesinde kullanılan usullerden hangisi tanımlanmaktadır?
Yukarıdaki cümlelerde uluslararası sözleşmelerin uygulanmasının izlenmesinde kullanılan usullerden hangisi tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Rapor usulü
B
Bireysel başvuru usulü
C
Soruşturma usulü
D
Araştırma usulü
E
Devletlerarası şikâyet usulü
Açıklama:
Devletlerce onaylanan insan hakları sözleşmeleri devletlerin insan haklarını ve özgürlükleri koruma ve onlara saygı göstermeye dair yükümlülüklerini kapsamaktadır. Herhangi bir üye devlet başka bir üye devlete karşı anlaşmanın gereklerini yerine getirmediği için işlem başlatabilir. Hem şikâyet eden tarafın hem de karşı tarafın denetleme biriminin yetkilerini tanıdığı durumlarda işlerlik kazanan bu izleme usulü, ‘devletlerarası şikâyet usulü’ olarak adlandırılmıştır.
Soru 24
Uluslararası Adalet Divanı ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıkları inceleyen ve karara bağlayan bir yargı organıdır
B
Uluslararası bir insan hakları mahkemesidir
C
Bireyleri veya yönetim dışı kuruluşları yargılayan bir yargı organıdır
D
Bireylerin işlemiş oldukları uluslararası suçları inceleyen ve karara bağlayan bir yargı organıdır
E
Uluslararası hukukun gelişimine katkıda bulunmayı amaçlayan bir kuruluştur
Açıklama:
Uluslararası Adalet Divanı, 1945 yılında, BM’nin kurucu Antlaşması ile Örgütün, başlıca yargı organı olarak kurulmuş olup devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıklar bakımından yetkili bir yargı yeridir. Bireyler veya yönetim dışı kuruluşları yargılayan veya bunlar hakkında karar veren bir yargı organı olmadığı gibi, bir insan hakları mahkemesi de değildir. Bireylerin işlemiş oldukları uluslararası suçlar, Uluslararası Ceza Mahkemelerinde görüşülür. Uluslararası hukukun gelişimine katkı sağlamak için kurulan BM organı ise Uluslararası Hukuk Komisyonu’dur. Dolayısıyla doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 25
I 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
II 1966 tarihli Her Tür Irksal Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
III 1979 tarihli Kadınlara Yönelik Her Tür Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
IV 1981 tarihli Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi
V 1989 tarihli Çocuk Hakları Sözleşmesi
İnsan haklarıyla ilgili olarak Birleşmiş Milletlerin girişim ve çalışmaları sonucunda ortaya konulan ve yukarıda sıralanan beyanname/bildirge veya sözleşmelerden hangisi veya hangileri bağlayıcı niteliğe sahip değildir?
II 1966 tarihli Her Tür Irksal Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
III 1979 tarihli Kadınlara Yönelik Her Tür Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
IV 1981 tarihli Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi
V 1989 tarihli Çocuk Hakları Sözleşmesi
İnsan haklarıyla ilgili olarak Birleşmiş Milletlerin girişim ve çalışmaları sonucunda ortaya konulan ve yukarıda sıralanan beyanname/bildirge veya sözleşmelerden hangisi veya hangileri bağlayıcı niteliğe sahip değildir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve II
C
II ve IV
D
II, III ve V
E
IV ve V
Açıklama:
1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, 1959 tarihli Çocuk Hakları Bildirgesi, 1963 tarihli Her Türlü Irk Ayrımcılığını Kaldırılması Bildirgesi, 1967 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi, 1981 tarihli Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi, 1992 tarihli Ulusal, Etnik, Dinsel veya Dilsel Azınlıklara Bağlı Kişi Hakları Bildirgesi gibi çalışmalar insan haklarının genelini veya belirli yönlerini oraya koyan ancak bağlayıcılığı niteliği bulunmayan girişimlerdir. Ancak, daha sonraları bu bildirgelerin pek çoğu, kendi kendine, bağlayıcılığı olan uluslararası sözleşmeye dönüşmüştür
Soru 26
Birleşmiş Milletlerin insan hakları konusundaki faaliyetlerini koordine ederek üye ülkelerin yükümlülüklerine uyup uymadıklarının takibi amacıyla 1993 yılında kurulan organ hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Komitesi
B
Uluslararası Hukuk Komisyonu
C
İnsan Hakları Konseyi
D
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu
E
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
Açıklama:
1993’te düzenlenen Dünya İnsan Hakları Kongresi’nde İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin kurulması kararlaştırılmış; 20 Aralık 1993’te, BM Genel Kurulu’nca İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin kurulmasına seçim yapmaksızın karar verilmiştir.
Soru 27
"Birleşmiş Milletler Teşkilatının insan haklarını teşvik ve korumayı üstlenmiş ana kuruluşudur. BM Genel Kurulu tarafından 15 Mart 2006 tarih ve 60/251 sayılı kararıyla, 1946 yılında kurulan İnsan Hakları Komisyonu’nun yerini almak üzere kurulmuş olup Genel Kurul’da gizli oylama ile üç yıl için seçilen 47 üyeden oluşur. Genel olarak insan hakları konusunda izlenecek politikalar için yol gösterir, insan hakları sorunlarını inceler, yeni uluslararası normlar geliştirir ve dünya genelinde insan haklarının uygulanışını gözlemler. Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın insan hakları politikasının belirleyicisi olup dünya üzerindeki her uygun gördüğü yerde insan hakları sorununu gündeme getirmek ve devletlerden, STK’lar ve diğer kaynaklardan gelen bilgileri incelemekle yetkilidir."
Yukarıdaki metinde Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın insan haklarıyla ilgili hangi organından bahsedilmektedir?
Yukarıdaki metinde Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın insan haklarıyla ilgili hangi organından bahsedilmektedir?
Seçenekler
A
Güvenlik Konseyi
B
Uluslararası Adalet Divanı
C
İnsan Hakları Komitesi
D
İnsan Hakları Konseyi
E
Uluslararası Hukuk Komisyonu
Açıklama:
İnsan Hakları Konseyi Birleşmiş Milletlerin insan haklarını teşvik ve korumayı üstlenmiş ana kuruluşudur. BM Genel Kurulu tarafından 15 Mart 2006 tarih ve 60/251 sayıl kararıyla, 1946 yılında kurulan İnsan Hakları Komisyonu’nun yerini almak üzere kurulmuş olan İnsan Hakları Konseyi, genel olarak izlenecek politikalar için yol gösterir, insan hakları sorunlarını inceler, yeni uluslararası normlar geliştirir ve dünya genelinde insan haklarının uygulanışını gözlemler. Birleşmiş Milletler Teşkilatı›nın insan hakları politikasının belirleyicisi olan Konsey dünya üzerindeki her uygun gördüğü yerde insan hakları sorununu gündeme getirmek ve devletlerden, STK’lar ve diğer kaynaklardan gelen bilgileri incelemekle yetkilidir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi sözleşme-dışı koruma usullerinden biri değildir?
Seçenekler
A
1235 Usulü
B
Soruşturma Usulü
C
1503 Usulü
D
Şikâyet Usulü
E
Evrensel Gözden Geçirme Usulü
Açıklama:
Sözleşme-dışı koruma usulleri;1235 Usulü, 1503 usulü, şikâyet usulü, evrensel gözden geçirme usulü, acil eylem ve özeller usullerden oluşmaktadır. Soruşturma usulü ise, sözleşme-içi usullerden biridir.
Soru 29
I Sosyal adalet ilkeleri çerçevesinde evrensel insan ve çalışma haklarının korunmasını amaçlar
II Sözleşmeler ve tavsiyeler yoluyla uluslararası çalışma standartlarını ortaya koymaya çalışır
III Ekonomi, toplum, kültür, eğitim ve sağlık gibi alanlarda ortaya çıkan uluslararası sorunlara yönelik çalışmalar yapar
IV Başlıca amacı medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlayarak geliştirmektir
V Çeşitli mekanizmalar vasıtasıyla belirlediği standartlara uyulup uyulmadığını denetler
Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri Uluslararası Çalışma Örgütü’nün temel amaç ve görevlerini ifade etmektedir?
II Sözleşmeler ve tavsiyeler yoluyla uluslararası çalışma standartlarını ortaya koymaya çalışır
III Ekonomi, toplum, kültür, eğitim ve sağlık gibi alanlarda ortaya çıkan uluslararası sorunlara yönelik çalışmalar yapar
IV Başlıca amacı medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlayarak geliştirmektir
V Çeşitli mekanizmalar vasıtasıyla belirlediği standartlara uyulup uyulmadığını denetler
Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri Uluslararası Çalışma Örgütü’nün temel amaç ve görevlerini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
I ve III
B
I, II ve V
C
II ve IV
D
III ve IV
E
III, IV ve V
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Örgütü sosyal adalet ilkeleri, evrensel insan ve çalışma haklarının korunması temelinde kurulmuştur. Organları arasında hükümet temsilcilerinin yanı sıra işçi ve işveren temsilcileri de yer almaktadır. Uluslararası çalışma standartlarını sözleşmeler ve tavsiyeler yoluyla ifade etmektedir. Bu sözleşme ve tavsiyeler temel çalışma hakları, örgütlenme hakkı, toplu pazarlık, zorla çalışmanın ortadan kaldırılması, fırsat eşitliği ve çalışma hayatı ile ilişkili diğer konularda asgari standartlar koymaktadır. Aynı zamanda başta mesleki eğitim ve rehabilitasyon, çalışma politikası, emek yönetimi, çalışma hukuku ve endüstriyel ilişkiler, çalışma koşulları, işletme gelişimi, kooperatifler, sosyal güvenlik, çalışma istatistikleri, işçi sağlığı ve iş güvenliği gibi konularda da teknik yardım sunmaktadır.
Soru 30
Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde dava açma yetkisine sahip kurum veya organlar hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi
B
Başkanlık ve Ön-Dava Dairesi
C
Ön-Dava Dairesi, Dava Dairesi ve İstinaf Dairesi
D
Savcılık, Güvenlik Konseyi ve taraf devletler
E
Uluslararası Adalet Divanı, Uluslararası Hukuk Komisyonu ve taraf devletler
Açıklama:
Statünün 15., 53. ve 54. maddelerinde hatları belirlenen savcılık kurumu, UÇM Statüsü m. 13’e göre BM Güvenlik Konseyi ve taraf devletlerle birlikte mahkemede dava açabilecek üç kurumdan biridir.
Soru 31
Birleşmiş Milletler (BM) Şartı hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
24 Ekim 1945
B
1 Ocak 1979
C
10 Aralık 1984
D
26 Ocak 1987
E
20 Kasım 1989
Açıklama:
Bu düzenlemelerin başında, 26.06.1945 tarihinde San Fransisco’da imzalanan ve 24.10.1945 tarihinde yürürlüğe giren BM Şartı gelmektedir. S.99.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi İnsan haklarının, BM düzeyinde sözleşmeye dayalı koruma usullerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Rapor usulü
B
Devletlerarası şikâyet usulü
C
Bireysel başvuru usulü
D
Soruşturma usulü
E
Veto usulü
Açıklama:
E
Soru 33
Anlaşma ile belirlenmiş yükümlülüklerle ilgili devlet şikâyetlerini izlemek ve incelemek üzere BM tarafından oluşturulan ilk Komite aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Komitesi
B
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi
C
İşkenceye Karşı Komite
D
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi
E
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi
Açıklama:
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, 1966 tarihli Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme’nin uygulanmasını izlemek üzere, kurulmuştur. Anlaşma ile belirlenmiş yükümlülüklerle ilgili devlet şikâyetlerini izlemek ve incelemek üzere BM tarafından oluşturulan ilk Komitedir. S.102.
Soru 34
20 Aralık 1993’te, BM Genel Kurulu’nca kurulmasına seçim yapmaksızın karar verilmiş organ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mülteciler Yüksek Komiserliği
B
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
C
Ekonomik ve Sosyal Konsey
D
İnsan Hakları Konseyi
E
Uluslararası Adalet Divanı
Açıklama:
1993’te düzenlenen Dünya İnsan Hakları Kongresi’nde İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin (İHYK) kurulması kararlaştırılmış; 20 Aralık 1993’te, BM Genel Kurulu’nca İHYK’nin kurulmasına seçim yapmaksızın karar verilmiştir. S.113.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi 1945 yılında, BM’nin kurucu Antlaşması ile Örgütün başlıca yargı organı olarak kurulmuştur?
Seçenekler
A
Uluslararası Adalet Divanı
B
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
C
Uluslararası Ceza Mahkemesi
D
Avrupa Toplulukları Adalet Divanı
E
Uluslararası Savaş Suçluları Mahkemeleri
Açıklama:
Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 1945 yılında, BM’nin kurucu Antlaşması ile Örgütün, başlıca yargı organı olarak kurulmuştur. S.110.
Soru 36
I. Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
II. Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi
III. İşkenceye Karşı Sözleşme
IV. Göçmen İşçiler Sözleşmesi
Yukardaki sözleşmelerden hangileri devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir?
II. Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi
III. İşkenceye Karşı Sözleşme
IV. Göçmen İşçiler Sözleşmesi
Yukardaki sözleşmelerden hangileri devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir?
Seçenekler
A
II ve III
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi ve
İşkenceye Karşı Sözleşme ve Göçmen İşçiler Sözleşmesi, devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir. S.105.
İşkenceye Karşı Sözleşme ve Göçmen İşçiler Sözleşmesi, devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir. S.105.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Sözleşme-Dışı Koruma Organlarından biri değildir?
Seçenekler
A
BM Genel Kurulu
B
BM Güvenlik Konseyi
C
BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi
D
BM İnsan Hakları Konseyi
E
BM Barış Konseyi
Açıklama:
E
Soru 38
I. İşkenceye Karşı Sözleşme
II. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi
III. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme
IV. Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme
Yukardaki sözleşmelerden hangileri soruşturma usulünü öngörmektedir?
II. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi
III. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme
IV. Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme
Yukardaki sözleşmelerden hangileri soruşturma usulünü öngörmektedir?
Seçenekler
A
II ve III
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Soruşturma Usulü
İşkenceye Karşı Sözleşme ve Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi Seçimlik Protokolü ve ESKHS Ek Seçimlik Protokolü ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin Başvuru Usulüne İlişkin İhtiyari Protokol ve Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme ile öngörülmüş bir usuldür
İşkenceye Karşı Sözleşme ve Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi Seçimlik Protokolü ve ESKHS Ek Seçimlik Protokolü ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin Başvuru Usulüne İlişkin İhtiyari Protokol ve Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme ile öngörülmüş bir usuldür
Soru 39
BM’nin doğrudan doğruya insan hakları alanına giren konularda faaliyette bulunan Ekonomik ve Sosyal Konsey (ESK) kaç üyeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
5
B
15
C
21
D
45
E
54
Açıklama:
BM’nin doğrudan doğruya insan hakları alanına giren konularda faaliyette bulunan Ekonomik ve Sosyal Konsey (ESK), BM Genel Kurulu tarafından üç yıllık bir süre için seçilmiş 54 üyeden oluşmaktadır. S.112
Soru 40
BM İnsan Hakları Komitesi, aşağıdaki sözleşmelerden hangisinin uygulanmasını gözetmek ve taraf devletlerin bu haklara saygı gösterip göstermediğini denetlemek amacıyla kurulmuştur?
Seçenekler
A
Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
B
Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi
C
Zorla Kaybedilmeler Sözleşmesi
D
İşkenceye ve Zalimane, İnsanlık Dışı ve Aşağılayıcı Cezalandırmaya Karşı Sözleşme
E
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
Açıklama:
İnsan Hakları Komitesi (KSHS m. 28) (İHK), KSHS’nin düzenlediği hakların uygulanmasını gözetmek ve taraf devletlerin bu haklara saygı gösterip göstermediğini denetlemek amacıyla kurulmuştur. S.101.
Soru 41
Sözleşme -dışı koruma sistemlerinin hukuksal dayanak teşkil eden BM Antlaşması hangi yıl kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1943
B
1944
C
1945
D
1946
E
1947
Açıklama:
Sözleşme -dışı koruma sistemlerinin hukuksal dayanağı, 26 Haziran 1945 yılında San Francisco’da kabul edilen BM Antlaşması’dır.
Soru 42
İşkenceye Karşı Komitedeki uzmanların seçiminde hangi ölçüte başvurulmaktadır?
Seçenekler
A
Coğrafi dağılımdaki eşitlik
B
Gelir dağılımındaki eşitlik
C
Cinsel yönelim dağılımındaki eşitlik
D
Yaş dağılımındaki eşitlik
E
Irk dağılımındaki eşitlik
Açıklama:
İşkenceye Karşı Komite, 1984 tarihli İşkenceye ve Zalimane, İnsanlık Dışı ve Aşağılayıcı
Cezalandırmaya Karşı Sözleşme gereğince, 10 Aralık 1984 tarihinde kurulmuş, Sözleşme
26 Ocak 1987 yılında yürürlüğe girmiştir.
Uzmanların seçiminde “Coğrafi dağılımdaki eşitlik” göz önünde bulundurulmaktadır.
Cezalandırmaya Karşı Sözleşme gereğince, 10 Aralık 1984 tarihinde kurulmuş, Sözleşme
26 Ocak 1987 yılında yürürlüğe girmiştir.
Uzmanların seçiminde “Coğrafi dağılımdaki eşitlik” göz önünde bulundurulmaktadır.
Soru 43
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi hangi şehirde toplanmaktadır?
Seçenekler
A
Cenevre
B
New York
C
Amsterdam
D
İstanbul
E
Londra
Açıklama:
Diğer anlaşma izleme komitelerinden farklı olarak, eskiden seçimlik olarak Viyana
ve New York’ta toplanan Komite şimdi sadece New York ’ta toplanmaktadır.
ve New York’ta toplanan Komite şimdi sadece New York ’ta toplanmaktadır.
Soru 44
Çocuk Hakları Komitesi kaç kişiden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
14
B
16
C
18
D
20
E
22
Açıklama:
20 Kasım 1989’da BM Genel Kurulu tarafından hazırlanan Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 43. maddesi gereğince kurulan Çocuk Hakları Komitesi insan hakları alanında uzmanlıklarıyla ve yüksek ahlaki yetenek ve yetkileriyle tanınmış, 18 kişiden oluşmaktadır.
Soru 45
Genel Kurul'un yayınladığı bildirgeler kronolojik olarak sıralandığında, aşağıdakilerden hangisi son sırada yer alır?
Seçenekler
A
Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi
B
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi
C
Her Türlü Irk Ayrımcılığını Kaldırılması Bildirgesi
D
Ulusal, Etnik, Dinsel veya Dilsel Azınlıklara Bağlı Kişi Hakları Bildirgesi
E
Çocuk Hakları Bildirgesi
Açıklama:
Genel Kurul’un dikkate değer başarılarından bazıları şunlardır: 1959 tarihli Çocuk Hakları Bildirgesi, 1963 tarihli Her Türlü Irk Ayrımcılığını Kaldırılması Bildirgesi, 1967 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi, 1981 tarihli Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi, 1992 tarihli Ulusal, Etnik, Dinsel veya Dilsel Azınlıklara Bağlı Kişi Hakları Bildirgesi.
Soru 46
Bir şikâyet dilekçesinin kabul edilebilir olması durumunda kaç aşamadan oluşan bir süreç takip edilmektedir?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Bir şikâyet dilekçesinin kabul edilebilir olması durumunda dört aşamadan oluşan bir süreç takip edilmektedir.
Soru 47
BM Güvenlik Konseyi'nin kaç tane daimi üyesi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Üç
B
Dört
C
Beş
D
Altı
E
Yedi
Açıklama:
Güvenlik Konseyine pek çok eleştiriler yöneltilmiştir. Bunlardan en önemlisi, Daimi
üyelere karşı işlem yapamamasıdır. Ayrıca Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesine tanınmış
olan veto hakkı, adı geçen devletler ve bu devletleri etkileyebilen güçlü devletler aleyhine ka-
rarlar çıkmasını önlemektedir. Bununla birlikte, Güvenlik Konseyi’nin insan haklarının ko-
runması ve geliştirilmesinde, özellikle ciddi ihlallere karşı aldığı etkin rol dikkate değerdir.
üyelere karşı işlem yapamamasıdır. Ayrıca Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesine tanınmış
olan veto hakkı, adı geçen devletler ve bu devletleri etkileyebilen güçlü devletler aleyhine ka-
rarlar çıkmasını önlemektedir. Bununla birlikte, Güvenlik Konseyi’nin insan haklarının ko-
runması ve geliştirilmesinde, özellikle ciddi ihlallere karşı aldığı etkin rol dikkate değerdir.
Soru 48
Uluslararası Çalışma Örgütü hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1918
B
1919
C
1920
D
1921
E
1922
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ=International Labour Organization) 1919’da Versail -
les Barış Anlaşması’nın XIII. Bölümü uyarınca kurulmuş ve 1946 yılında BM’nin uzmanlık
kuruluşu olmuştur.
les Barış Anlaşması’nın XIII. Bölümü uyarınca kurulmuş ve 1946 yılında BM’nin uzmanlık
kuruluşu olmuştur.
Soru 49
Uluslararası Hukuk Komisyonu üyeleri, kaç yıllığına seçilmektedir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
5
Bu üyeler BM üye devletleri tarafından gösterilen adaylar arasından BM Genel Kurulu tarafından beş yıllık bir süre için
seçilmektedir.
Bu üyeler BM üye devletleri tarafından gösterilen adaylar arasından BM Genel Kurulu tarafından beş yıllık bir süre için
seçilmektedir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangileri sözleşme- içi koruma sistemleri arasında yer almaktadır?
I-Rapor Sistemi
II- Şikayet Sistemi
III- Bireysel Başvuru
I-Rapor Sistemi
II- Şikayet Sistemi
III- Bireysel Başvuru
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İnsan hakları, BM düzeyinde, sözleşme içi ve sözleşme dışı
koruma usulleriyle korunmaktadır. İnsan haklarının ulusla-
rarası sözleşmelerle BM düzeyinde korunması ve denetimi
temelde üç sistem çerçevesinde sağlanmaktadır. Bunlardan
birincisi, taraf devletlerin sunduğu düzenli raporlara daya-
lı olarak işleyen, rapor sistemidir. İkincisi, sözleşmeye taraf
devletlerden birinin, yine aynı sözleşmeye taraf devletin in-
san hakları uygulamalarına karşı şikâyet sistemi (devletlera-
rası başvuru yolu), üçüncüsü de, hakkı ihlal edilen bir bireyin
şikâyetine dayalı sistemlerdir (kişisel başvuru yolu). Ancak,
bu mekanizmalar, devletlerin uluslararası kuruluşlarca kabul
edilen sözleşmeleri ulusal hukukları gereğince onaylayarak
taraf olmaları durumunda işlerlik kazanır. Diğer taraftan,
kimi zaman sadece sözleşmenin onaylanmış olması da yeterli
değildir. Ayrıca taraf devletin, denetim organının sözleşme-
nin ihlaline ilişkin şikâyetleri inceleme yetkisini kabul etti-
ğini de bildirmiş olması gereklidir. Dayanağını, sözleşmenin
onaylanmış ve öngörülen özel denetim organının yetkisinin
tanınmış olmasından aldığından, bu sistemler sözleşme-içi
koruma sistemleri olarak nitelendirilir.
koruma usulleriyle korunmaktadır. İnsan haklarının ulusla-
rarası sözleşmelerle BM düzeyinde korunması ve denetimi
temelde üç sistem çerçevesinde sağlanmaktadır. Bunlardan
birincisi, taraf devletlerin sunduğu düzenli raporlara daya-
lı olarak işleyen, rapor sistemidir. İkincisi, sözleşmeye taraf
devletlerden birinin, yine aynı sözleşmeye taraf devletin in-
san hakları uygulamalarına karşı şikâyet sistemi (devletlera-
rası başvuru yolu), üçüncüsü de, hakkı ihlal edilen bir bireyin
şikâyetine dayalı sistemlerdir (kişisel başvuru yolu). Ancak,
bu mekanizmalar, devletlerin uluslararası kuruluşlarca kabul
edilen sözleşmeleri ulusal hukukları gereğince onaylayarak
taraf olmaları durumunda işlerlik kazanır. Diğer taraftan,
kimi zaman sadece sözleşmenin onaylanmış olması da yeterli
değildir. Ayrıca taraf devletin, denetim organının sözleşme-
nin ihlaline ilişkin şikâyetleri inceleme yetkisini kabul etti-
ğini de bildirmiş olması gereklidir. Dayanağını, sözleşmenin
onaylanmış ve öngörülen özel denetim organının yetkisinin
tanınmış olmasından aldığından, bu sistemler sözleşme-içi
koruma sistemleri olarak nitelendirilir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi, Birleşmiş Milletler Antlaşmasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kişi onur ve değerine saygı
B
Ayrımcılık yasağı
C
Temel insan haklarına saygı
D
İnsan haklarına saygıyı yüreklendirme
E
Kalkınmış devletlere öncelik tanınması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Sözleşmeye Dayalı Usuller / Hukuksal Dayanakları" başlığını okuyabilirsiniz.
BM Antlaşması’nın önsözünde; “temel insan haklarına, kişinin onur ve değerine” saygı inancı dile getirilmekte “ırk, cinsiyet, din ya da dil ayrımı gözetmeksizin insan haklarına ve temel özgürlüklerine saygının geliştirilip güçlendirilmesi” yer alırken; Antlaşmanın ilk maddesinde, “ırk, cinsiyet, dil ya da din ayımı gözetmeksizin herkes için insan haklarına ve temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve yüreklendirme” düzenlenmiştir.
BM Antlaşması’nın önsözünde; “temel insan haklarına, kişinin onur ve değerine” saygı inancı dile getirilmekte “ırk, cinsiyet, din ya da dil ayrımı gözetmeksizin insan haklarına ve temel özgürlüklerine saygının geliştirilip güçlendirilmesi” yer alırken; Antlaşmanın ilk maddesinde, “ırk, cinsiyet, dil ya da din ayımı gözetmeksizin herkes için insan haklarına ve temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve yüreklendirme” düzenlenmiştir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisinin toplantılarına UNICEF'in katılma hakkı bulunmaktadır?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Komitesi
B
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi
C
Çocuk Hakları Komitesi
D
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi
E
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Anlaşma İzleme Birimleri" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Komite, taraf devletlerden gelen raporları incelemek üzere yılda üç defa Cenevre’de toplanmaktadır. Toplantılara UNICEF ve diğer BM uzmanlık kuruluşlarının katılma hakkı bulunmaktadır. Komite, ayrıca uygun gördüğü diğer bir uzmanlık kuruluşunu, kendi alanıyla ilgili görüş bildirmek üzere toplantıya davet edebilir.
Komite, taraf devletlerden gelen raporları incelemek üzere yılda üç defa Cenevre’de toplanmaktadır. Toplantılara UNICEF ve diğer BM uzmanlık kuruluşlarının katılma hakkı bulunmaktadır. Komite, ayrıca uygun gördüğü diğer bir uzmanlık kuruluşunu, kendi alanıyla ilgili görüş bildirmek üzere toplantıya davet edebilir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisinde, komite uzmanlarının seçiminde "coğrafi dağılım eşitliği" ilkesi esas alınmaktadır?
Seçenekler
A
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi
B
İnsan Hakları Komitesi
C
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi
D
İşkenceye Karşı Komite
E
Tüm Göçmen İşçilerin Haklarının ve Ailelerinin Korunması Komitesi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Anlaşma İzleme Birimleri" alt başlığını okuyabilirsiniz.
İşkenceye Karşı Komite üyeleri, Taraf devletlerce tayin edilen kişiler listesinden gizli oyla dört yıllık bir süre için seçilmekte; üyelerin yarısı iki yılda bir yenilenmektedir. Uzmanların seçiminde de “Coğrafi dağılımdaki eşitlik” göz önünde bulundurulmaktadır.
İşkenceye Karşı Komite üyeleri, Taraf devletlerce tayin edilen kişiler listesinden gizli oyla dört yıllık bir süre için seçilmekte; üyelerin yarısı iki yılda bir yenilenmektedir. Uzmanların seçiminde de “Coğrafi dağılımdaki eşitlik” göz önünde bulundurulmaktadır.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi, devletlerarası şikâyet usulünü öngörmemektedir?
Seçenekler
A
Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme
B
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
C
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi
D
İşkenceye Karşı Sözleşme
E
Göçmen İşçiler Sözleşmesi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Devletlerarası Şikâyet Usulü" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi ve İşkenceye Karşı Sözleşme ve Göçmen İşçiler Sözleşmesi, devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir.
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi ve İşkenceye Karşı Sözleşme ve Göçmen İşçiler Sözleşmesi, devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi, insan haklarının korunmasında, sözleşme-dışı koruma organlarından biridir?
Seçenekler
A
Komiteler
B
Güvenlik Konseyi
C
Genel Sekreterlik
D
AGİK'in Viyana Mekanizması
E
Uzlaştırma Komisyonu
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Sözleşme-Dışı Korumada Organlar" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Güvenlik Konseyinin başta gelen sorumluluğu, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasıdır. Ancak, insan haklarının devletler arasında çekişmeye sebep olduğu durumlarda, Güvenlik Konseyi, BM Anlaşması hükümleri gereğince barışı sağlamak amacıyla harekete geçmektedir.
Güvenlik Konseyinin başta gelen sorumluluğu, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasıdır. Ancak, insan haklarının devletler arasında çekişmeye sebep olduğu durumlarda, Güvenlik Konseyi, BM Anlaşması hükümleri gereğince barışı sağlamak amacıyla harekete geçmektedir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi, insan haklarının korunmasında, sözleşme-dışı koruma organlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası Adalet Divanı
B
BM Genel Kurulu
C
Uzlaştırma Komisyonu
D
Ekonomik ve Sosyal Konsey
E
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Devletlerarası Şikâyet Usulü" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Sözleşmeye dayalı korunma mekanizmalarından biri olan Devletlerarası şikayet usulünde söz konusu olan “Uzlaştırma Komisyonu”, Her Türlü Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesine (m. 12-13) göre, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, aralarında uyuşmazlık olan tarafların oybirliği ile seçtiği beş kişiden oluşturulmuştur. Komisyon, taraflar arasındaki bu sorunu dostane yollardan çözmeye çalışır. Bu komisyon aracılığıyla taraflar konuya uygun çözüm arayacaklardır.
Sözleşmeye dayalı korunma mekanizmalarından biri olan Devletlerarası şikayet usulünde söz konusu olan “Uzlaştırma Komisyonu”, Her Türlü Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesine (m. 12-13) göre, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, aralarında uyuşmazlık olan tarafların oybirliği ile seçtiği beş kişiden oluşturulmuştur. Komisyon, taraflar arasındaki bu sorunu dostane yollardan çözmeye çalışır. Bu komisyon aracılığıyla taraflar konuya uygun çözüm arayacaklardır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi, Birleşmiş Milletler’in insan haklarını teşvik ve korumayı üstlenmiş ana kuruluşudur?
Seçenekler
A
Ekonomik ve Sosyal Konsey
B
Uluslararası Adalet Divanı
C
İnsan Hakları Konseyi
D
Güvenlik Konseyi
E
BM Genel Kurulu
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Sözleşme-Dışı Korumada Organlar" başlığını okuyabilirsiniz.
İnsan Hakları Konseyi, BM’nin insan haklarını teşvik ve korumayı üstlenmiş ana kuruluşudur. BM Genel Kurulu tarafından 15 Mart 2006 tarih ve 60/251 sayıl kararıyla, 1946 yılında kurulan İnsan Hakları Komisyonu’nun yerini almak üzere kurulmuş olan İnsan Hakları Konseyi, genel olarak izlenecek politikalar için yol gösterir, insan hakları sorunlarını inceler, yeni uluslararası normlar geliştirir ve dünya genelinde insan haklarının uygulanışını gözlemler. Birleşmiş Milletler Teşkilatı'nın insan hakları politikasının belirleyicisi olan Konsey dünya üzerindeki her uygun gördüğü yerde insan hakları sorununu gündeme getirmek ve devletlerden, STK’lar ve diğer kaynaklardan gelen bilgileri incelemekle yetkilidir.
İnsan Hakları Konseyi, BM’nin insan haklarını teşvik ve korumayı üstlenmiş ana kuruluşudur. BM Genel Kurulu tarafından 15 Mart 2006 tarih ve 60/251 sayıl kararıyla, 1946 yılında kurulan İnsan Hakları Komisyonu’nun yerini almak üzere kurulmuş olan İnsan Hakları Konseyi, genel olarak izlenecek politikalar için yol gösterir, insan hakları sorunlarını inceler, yeni uluslararası normlar geliştirir ve dünya genelinde insan haklarının uygulanışını gözlemler. Birleşmiş Milletler Teşkilatı'nın insan hakları politikasının belirleyicisi olan Konsey dünya üzerindeki her uygun gördüğü yerde insan hakları sorununu gündeme getirmek ve devletlerden, STK’lar ve diğer kaynaklardan gelen bilgileri incelemekle yetkilidir.
Soru 58
İnsan hakları konusunda BM mekanizmasının daha da güçlendirilmesi ve rasyonelleştirilmesi yönünde çalışmalar yapmak görevi aşağıdakilerden hangisine yüklenmiştir?
Seçenekler
A
Uluslararası Adalet Divanı
B
İnsan Hakları Konseyi
C
Ekonomik ve Sosyal Konsey
D
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
E
Güvenlik Konseyi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "İnsan Hakları Yüksek Komiserliği" alt başlığını okuyabilirsiniz.
İHYK’nin görevleri şunlardır: Medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlanmak ve geliştirilmek; BM sistemi içinde insan haklarını geliştirecek organları desteklemek ve bu kuruluşlara bu alanda öneriler götürmek; İnsan haklarının geliştirilmesi amacıyla BM içindeki kuruluşlardan destek almak; İnsan Hakları Merkezi ve diğer bazı kuruluşlar aracılığıyla talepte bulunan ülkelere insan hakları konusunda teknik ve mali yardımda bulunmak ve konuya ilişkin eylem ve programlar yürüten yerel insan hakları örgütlerine yardım etmek; insan hakları konusunda BM tarafından yürütülen eğitim ve kamuyu bilgilendirme programları arasında koordinasyonu sağlamak; dünyada İnsan Hakları ihlaline neden olan tehditlere ve tehlikelere karşı aktif bir rol oynamak; insan hakları çerçevesinde hükümetlerle sürekli diyalog içinde olmak; insan haklarının gelişmesi ve yaygınlık kazanması için uluslararası iş birliğine gidilmesini sağlamak; BM sistemi içinde insan haklarının genişletilmesi için koordinasyon faaliyetleri yürütmek; insan hakları konusunda BM mekanizmasının daha da güçlendirilmesi ve rasyonelleştirilmesi yönünde çalışmalar yapmak; insan hakları merkezinin idaresini gerçekleştirmek.
İHYK’nin görevleri şunlardır: Medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlanmak ve geliştirilmek; BM sistemi içinde insan haklarını geliştirecek organları desteklemek ve bu kuruluşlara bu alanda öneriler götürmek; İnsan haklarının geliştirilmesi amacıyla BM içindeki kuruluşlardan destek almak; İnsan Hakları Merkezi ve diğer bazı kuruluşlar aracılığıyla talepte bulunan ülkelere insan hakları konusunda teknik ve mali yardımda bulunmak ve konuya ilişkin eylem ve programlar yürüten yerel insan hakları örgütlerine yardım etmek; insan hakları konusunda BM tarafından yürütülen eğitim ve kamuyu bilgilendirme programları arasında koordinasyonu sağlamak; dünyada İnsan Hakları ihlaline neden olan tehditlere ve tehlikelere karşı aktif bir rol oynamak; insan hakları çerçevesinde hükümetlerle sürekli diyalog içinde olmak; insan haklarının gelişmesi ve yaygınlık kazanması için uluslararası iş birliğine gidilmesini sağlamak; BM sistemi içinde insan haklarının genişletilmesi için koordinasyon faaliyetleri yürütmek; insan hakları konusunda BM mekanizmasının daha da güçlendirilmesi ve rasyonelleştirilmesi yönünde çalışmalar yapmak; insan hakları merkezinin idaresini gerçekleştirmek.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi, insan hakları bakımından sözleşme - dışı koruma usullerinden biri değildir?
Seçenekler
A
1503 usulü
B
Acil Eylem
C
Şikayet usulü
D
Evrensel gözden geçirme usulü
E
Bireysel başvuru usulü
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Sözleşme - Dışı Koruma Usulleri" başlığını okuyabilirsiniz.
İnsan haklarının temel ilkeleri arasında sayıldığı demokratik siyasi hürriyete dayanan rejimlerde, bir birey kendi devletini uluslararası bir organ önünde doğrudan sorumlu tutabilmektedir. Bazı uluslararası sözleşmeler, sözleşme hükümlerine göre haklarının ihlal edildiğini hisseden bireye bundan sorumlu tuttuğu hükümetine karşı denetleme biriminde işlem başlatma fırsatı vermektedir. Fakat bu tür başvurular ancak ilgili devlet bireysel başvuru hakkını açıkça kabul etmişse yapılabilmektedir. A, B, C ve D şıklarındaki usuller, Sözleşme - Dışı Koruma Usullerindendir.
İnsan haklarının temel ilkeleri arasında sayıldığı demokratik siyasi hürriyete dayanan rejimlerde, bir birey kendi devletini uluslararası bir organ önünde doğrudan sorumlu tutabilmektedir. Bazı uluslararası sözleşmeler, sözleşme hükümlerine göre haklarının ihlal edildiğini hisseden bireye bundan sorumlu tuttuğu hükümetine karşı denetleme biriminde işlem başlatma fırsatı vermektedir. Fakat bu tür başvurular ancak ilgili devlet bireysel başvuru hakkını açıkça kabul etmişse yapılabilmektedir. A, B, C ve D şıklarındaki usuller, Sözleşme - Dışı Koruma Usullerindendir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi, Uluslararası Ceza Mahkemesinin yetkisinin birincil olmamasını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Bir fiilden ötürü iki kere yargılama yapılmaması
B
Tamamlayıcılık ilkesi
C
Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi
D
Resmi görevin mazeret teşkil etmemesi
E
Meşru müdafaanın hukuka uygunluk sebebi oluşturması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Yargılama İlkeleri" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Tamamlayıcılık ilkesi gereğince, birincil yargılama yetkisi ilgili devletin Ceza Mahkemelerine aittir. Statüde belirtildiği üzere, ilgili devlet, göstermelik yargılama yapıyorsa yargılama yapıp göstermelik cezalar veriyorsa veya yargılama yapmıyorsa ya da yargılama yapabilecek kapasiteye sahip değilse, tamamlayıcı olarak UÇM’nin yargılama yetkisi devreye girecektir.
Tamamlayıcılık ilkesi gereğince, birincil yargılama yetkisi ilgili devletin Ceza Mahkemelerine aittir. Statüde belirtildiği üzere, ilgili devlet, göstermelik yargılama yapıyorsa yargılama yapıp göstermelik cezalar veriyorsa veya yargılama yapmıyorsa ya da yargılama yapabilecek kapasiteye sahip değilse, tamamlayıcı olarak UÇM’nin yargılama yetkisi devreye girecektir.
Soru 61
Görevleri içinde medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlanmak ve geliştirilmek; Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan haklarını geliştirecek organları desteklemek ve bu kuruluşlara öneriler götürmek üzere kurulmuş organ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenlik Konseyi
B
İnsan Hakları Konseyi
C
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
D
Mülteciler Yüksek Komiserliği
E
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu
Açıklama:
SÖZLEŞME-DIŞI KORUMA USULLERİ
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği'nin tüm görevleri şunlardır: Medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlanmak ve geliştirilmek; Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan haklarını geliştirecek organları desteklemek ve bu kuruluşlara bu alanda öneriler götürmek; İnsan haklarının geliştirilmesi amacıyla Birleşmiş Milletler içindeki kuruluşlardan destek almak; İnsan Hakları Merkezi ve diğer bazı kuruluşlar aracılığıyla talepte bulunan ülkelere insan hakları konusunda teknik ve mali yardımda bulunmak ve konuya ilişkin eylem ve programlar yürüten yerel insan hakları örgütlerine yardım etmek; insan hakları konusunda Birleşmiş Milletler tarafından yürütülen eğitim ve kamuyu bilgilendirme programları arasında koordinasyonu sağlamak; dünyada İnsan Hakları ihlaline neden olan tehditlere ve tehlikelere karşı aktif bir rol oynamak; insan hakları çerçevesinde hükümetlerle sürekli diyalog içinde olmak; insan haklarının gelişmesi ve yaygınlık kazanması için uluslararası iş birliğine gidilmesini sağlamak; Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan haklarının genişletilmesi için koordinasyon faaliyetleri yürütmek; insan hakları konusunda Birleşmiş Milletler mekanizmasının daha da güçlendirilmesi ve rasyonelleştirilmesi yönünde çalışmalar yapmak; insan hakları merkezinin idaresini gerçekleştirmek.
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği'nin tüm görevleri şunlardır: Medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlanmak ve geliştirilmek; Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan haklarını geliştirecek organları desteklemek ve bu kuruluşlara bu alanda öneriler götürmek; İnsan haklarının geliştirilmesi amacıyla Birleşmiş Milletler içindeki kuruluşlardan destek almak; İnsan Hakları Merkezi ve diğer bazı kuruluşlar aracılığıyla talepte bulunan ülkelere insan hakları konusunda teknik ve mali yardımda bulunmak ve konuya ilişkin eylem ve programlar yürüten yerel insan hakları örgütlerine yardım etmek; insan hakları konusunda Birleşmiş Milletler tarafından yürütülen eğitim ve kamuyu bilgilendirme programları arasında koordinasyonu sağlamak; dünyada İnsan Hakları ihlaline neden olan tehditlere ve tehlikelere karşı aktif bir rol oynamak; insan hakları çerçevesinde hükümetlerle sürekli diyalog içinde olmak; insan haklarının gelişmesi ve yaygınlık kazanması için uluslararası iş birliğine gidilmesini sağlamak; Birleşmiş Milletler sistemi içinde insan haklarının genişletilmesi için koordinasyon faaliyetleri yürütmek; insan hakları konusunda Birleşmiş Milletler mekanizmasının daha da güçlendirilmesi ve rasyonelleştirilmesi yönünde çalışmalar yapmak; insan hakları merkezinin idaresini gerçekleştirmek.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin görevlerinden biridir?
Seçenekler
A
Uluslarası terörizmi önlemekle ilgili çalışmalar yapmak
B
Herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanmasını sağlamak için çalışmalar yapılmasını temin etmek ve tavsiyelerde bulunmak
C
Uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel, eğitim, sağlık sorunları ilgili çalışmalar yapmak
D
İnsan hakları sorunlarını incelemek, yeni uluslararası normlar geliştirmek
E
Uluslararası insan hakları sözleşmelerinin öngördüğü sorumlulukların yerine getirilmesinde devletlere yapılacak lojistik ve teknolojik destekleri koordine etmek
Açıklama:
SÖZLEŞME-DIŞI KORUMA USULLERİ
Güvenlik Konseyinin başta gelen sorumluluğu, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasıdır. Ancak, insan haklarının devletler arasında çekişmeye sebep olduğu durumlarda Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler Anlaşması hükümleri gereğince barışı sağlamak amacıyla harekete geçmektedir. Güvenlik Konseyi, insan hakları ihlallerini sık sık kınamak suretiyle yakın gelecekteki müdahalelerin daha da azalmasını sağlamaktadır. Konseyin bir diğer görevi, uluslararası terörizmi önlemekle ilgili olarak çalışmalar yapmaktır.
Güvenlik Konseyinin başta gelen sorumluluğu, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasıdır. Ancak, insan haklarının devletler arasında çekişmeye sebep olduğu durumlarda Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler Anlaşması hükümleri gereğince barışı sağlamak amacıyla harekete geçmektedir. Güvenlik Konseyi, insan hakları ihlallerini sık sık kınamak suretiyle yakın gelecekteki müdahalelerin daha da azalmasını sağlamaktadır. Konseyin bir diğer görevi, uluslararası terörizmi önlemekle ilgili olarak çalışmalar yapmaktır.
Soru 63
Dikkate alınmaya değer duyumlar alması halinde üye devletlerin topraklarına haber vermeksizin ziyaretler geçekleştirme yetkisi tanınan organ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zorla Kaybedilme Komitesi
B
Uluslararası Adalet Divanı
C
Güvenlik Konseyi
D
İnsan Hakları Konseyi
E
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
Açıklama:
SÖZLEŞMEYE DAYALI USULLER
Zorla Kaybedilmeler Sözleşmesi, Zorla Kaybedilme Komitesi’ne, hakkında dikkate alınmaya değer duyumlar bulunması halinde üye devletlerin topraklarına haber vermeksizin ziyaretler geçekleştirme yetkisini tanımıştır.
Zorla Kaybedilmeler Sözleşmesi, Zorla Kaybedilme Komitesi’ne, hakkında dikkate alınmaya değer duyumlar bulunması halinde üye devletlerin topraklarına haber vermeksizin ziyaretler geçekleştirme yetkisini tanımıştır.
Soru 64
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği tarafından sağlanan sekreterlik ile desteklenen, insan hakları alanında yüksek ahlakî yetenek ve yetkileriyle ve tarafsızlığıyla tanınmış, onsekiz kişiden oluşan komite aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Komitesi
B
İşkenceye Karşı Komite
C
Çocuk Hakları Komitesi
D
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi
E
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi
Açıklama:
SÖZLEŞMEYE DAYALLI USULLER
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, 1966 tarihli Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme’nin uygulanmasını izlemek üzere, kurulmuştur. Yılda iki kez olmak üzere üçer haftalık bir süreyle Cenevre’de toplanan komite insan hakları alanında yüksek ahlakî yetenek ve yetkileriyle ve tarafsızlığıyla tanınmış, onsekiz kişiden oluşmaktadır. Komite üyeleri dört yıllık bir süre için seçilmekte, üyelerin yarısı iki yılda bir yenilenmektedir. Komite üyeleri, farklı coğrafyalardan, farklı medeniyet temsilcilerinden ve temel hukuk sistemlerinden seçilmelidir. Her devlet bir kişi aday göstermekte, Komitenin üyeleri Sözleşmeci devletlerin gizli oyu ile belirlenmektedir.
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, 1966 tarihli Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme’nin uygulanmasını izlemek üzere, kurulmuştur. Yılda iki kez olmak üzere üçer haftalık bir süreyle Cenevre’de toplanan komite insan hakları alanında yüksek ahlakî yetenek ve yetkileriyle ve tarafsızlığıyla tanınmış, onsekiz kişiden oluşmaktadır. Komite üyeleri dört yıllık bir süre için seçilmekte, üyelerin yarısı iki yılda bir yenilenmektedir. Komite üyeleri, farklı coğrafyalardan, farklı medeniyet temsilcilerinden ve temel hukuk sistemlerinden seçilmelidir. Her devlet bir kişi aday göstermekte, Komitenin üyeleri Sözleşmeci devletlerin gizli oyu ile belirlenmektedir.
Soru 65
Birleşmiş Milletler sözleşme-dışı koruma sistemlerinin hukuksal dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lahey Hukuk Usulüne Karşı Sözleşme
B
Devletlerarası Şikayet Usulü
C
Kişisel ve Siyasi Haklar Sözleşmesi
D
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
E
Birleşmiş Milletler Antlaşması
Açıklama:
SÖZLEŞMEYE DAYALI USULLER
Sözleşme-dışı koruma sistemlerinin hukuksal dayanağı, 26 Haziran 1945 yılında San Francisco’da kabul edilen Birleşmiş Milletler Antlaşması’dır. İnsan haklarının tanımlanmadığı ve içeriğinin belirlenmediği bu Antlaşmanın ilk maddesinde, “ırk, cinsiyet, dil ya da din ayımı gözetmeksizin herkes için insan haklarına ve temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve yüreklendirme” olduğu belirtilmiştir.
Sözleşme-dışı koruma sistemlerinin hukuksal dayanağı, 26 Haziran 1945 yılında San Francisco’da kabul edilen Birleşmiş Milletler Antlaşması’dır. İnsan haklarının tanımlanmadığı ve içeriğinin belirlenmediği bu Antlaşmanın ilk maddesinde, “ırk, cinsiyet, dil ya da din ayımı gözetmeksizin herkes için insan haklarına ve temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve yüreklendirme” olduğu belirtilmiştir.
Soru 66
Birleşmiş Milletler’in doğrudan doğruya insan hakları alanına giren konularda faaliyette bulunan ve Genel Kurul tarafından üç yıllık bir süre için seçilmiş 54 üyesi bulunan organı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik ve Sosyal Konsey
B
İnsan Hakları Konseyi
C
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
D
Mülteciler Yüksek Komiserliği
E
Uluslararası Adalet Divanı
Açıklama:
SÖZLEŞME-DIŞI KORUMA USULLERİ
Birleşmiş Milletler’in doğrudan doğruya insan hakları alanına giren konularda faaliyette bulunan Ekonomik ve Sosyal Konsey, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından üç yıllık bir süre için seçilmiş 54 üyeden oluşmaktadır. Konsey; uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel, eğitim, sağlık ve diğer kimi sorunlarla ilgili olarak çalışmalar yapmakta ve tematik insan hakları ihlallerini ortaya koyan raporlar hazırlanması konusunda çok geniş yetkileri bulunmaktadır.
Birleşmiş Milletler’in doğrudan doğruya insan hakları alanına giren konularda faaliyette bulunan Ekonomik ve Sosyal Konsey, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından üç yıllık bir süre için seçilmiş 54 üyeden oluşmaktadır. Konsey; uluslararası ekonomik, sosyal, kültürel, eğitim, sağlık ve diğer kimi sorunlarla ilgili olarak çalışmalar yapmakta ve tematik insan hakları ihlallerini ortaya koyan raporlar hazırlanması konusunda çok geniş yetkileri bulunmaktadır.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Adalet Divanı için söylenebilir?
Seçenekler
A
İnsan hakları mahkemesidir.
B
Bireyleri yargılayan bir yargı organıdır.
C
Yönetim dışı kuruluşları yargılayan bir yargı organıdır.
D
Devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıklar bakımından yetkili bir yargı organıdır.
E
Uluslararası barış ve güvenliğin sağlanması gereken durumlarda devreye girer.
Açıklama:
SÖZLEŞMEYE DAYALI USULLER
Uluslararası Adalet Divanı, 1945 yılında, Birleşmiş Milletler’in kurucu Antlaşması ile Örgütün başlıca yargı organı olarak kurulmuştur Uluslararası Adalet Divanı devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıklar bakımından yetkili bir yargı yeridir. Uluslararası Adalet Divanı, bireyler veya yönetim dışı kuruluşları yargılayan veya bunlar hakkında karar veren bir yargı organı olmadığı gibi, bir insan hakları mahkemesi de değildir. Ancak, Divanın kendisine sunulan uyuşmazlıklarla ilgili davalarda verdiği kararlar veya buna yetkili kurumlarca, kendisinden istenilen istişarî mütalaa talepleri nedeniyle açıkladığı görüşler, yürürlükteki hukuk kurallarının açıklanması niteliğinde kabul edilebilir.
Uluslararası Adalet Divanı, 1945 yılında, Birleşmiş Milletler’in kurucu Antlaşması ile Örgütün başlıca yargı organı olarak kurulmuştur Uluslararası Adalet Divanı devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıklar bakımından yetkili bir yargı yeridir. Uluslararası Adalet Divanı, bireyler veya yönetim dışı kuruluşları yargılayan veya bunlar hakkında karar veren bir yargı organı olmadığı gibi, bir insan hakları mahkemesi de değildir. Ancak, Divanın kendisine sunulan uyuşmazlıklarla ilgili davalarda verdiği kararlar veya buna yetkili kurumlarca, kendisinden istenilen istişarî mütalaa talepleri nedeniyle açıkladığı görüşler, yürürlükteki hukuk kurallarının açıklanması niteliğinde kabul edilebilir.
Soru 68
Anlaşma ile belirlenmiş yükümlülüklerle ilgili devlet şikâyetlerini izlemek ve incelemek üzere Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulan ilk Komite aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Komitesi
B
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi
C
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi
D
İşkenceye Karşı Komite
E
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi
Açıklama:
SÖZLEŞMEYE DAYALI USULLER
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, 1966 tarihli Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme’nin uygulanmasını izlemek üzere, kurulmuştur. Anlaşma ile belirlenmiş yükümlülüklerle ilgili devlet şikâyetlerini izlemek ve incelemek üzere Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulan ilk Komitedir.
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, 1966 tarihli Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme’nin uygulanmasını izlemek üzere, kurulmuştur. Anlaşma ile belirlenmiş yükümlülüklerle ilgili devlet şikâyetlerini izlemek ve incelemek üzere Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulan ilk Komitedir.
Soru 69
Birleşmiş Milletler'in ırk, cins, dil ve din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanmasını sağlamak için çalışmalar yapılmasını temin etmek görevini verdiği organı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Adalet Divanı
B
Güvenlik Konseyi
C
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu
D
İnsan Hakları Konseyi
E
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
Açıklama:
SÖZLEŞME-DIŞI KORUMA ORGANLARI
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun insan hakları ile ilgili önemli yetkileri bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler Anlaşmasının, Genel Kurul’un görev ve yetkilerini düzenleyen 13. maddesinde Genel Kurula, uluslararası iş birliğini geliştirmek ve uluslararası hukuku kodlaştırmak sorumluluğunun yanında, “ırk, cins, dil ve din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanmasını sağlamak” için çalışmalar yapılmasını temin etmek ve tavsiyelerde bulunmak görevi de verilmiştir.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun insan hakları ile ilgili önemli yetkileri bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler Anlaşmasının, Genel Kurul’un görev ve yetkilerini düzenleyen 13. maddesinde Genel Kurula, uluslararası iş birliğini geliştirmek ve uluslararası hukuku kodlaştırmak sorumluluğunun yanında, “ırk, cins, dil ve din ayrımı gözetmeksizin herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanmasını sağlamak” için çalışmalar yapılmasını temin etmek ve tavsiyelerde bulunmak görevi de verilmiştir.
Soru 70
Kişilerin tek tek haklarının ihlal edilip edilmediği ve dolayısıyla mağduriyetlerinin kişisel olarak nasıl giderileceği üzerinde durulmayan, şikâyetin olduğu ülkedeki genel durum üzerinde karara varılmak suretiyle bu hedefe dolaylı yoldan ulaşılan usul aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1503 Usulü
B
1235 Usulü
C
Şikayet Usulü
D
Özel Usul
E
Evrensel Gözden Geçirme Usulü
Açıklama:
SÖZLEŞME-DIŞI KORUMA USULLERİ
Ekonomik ve Sosyal Konseyin 27 Mayıs 1970 tarih ve 1503 sayılı kararı ile insan hakları ve temel özgürlüklerinin ihlallerine ilişkin bildirimler ile ilgilenmeye dair usuller belirlenmiştir. 1503 Usulü olarak bilinen bu usulde, kişilerin tek tek haklarının ihlal edilip edilmediği ve dolayısıyla mağduriyetlerinin kişisel olarak nasıl giderileceği üzerinde durulmamakta, şikâyetin olduğu ülkedeki genel durum üzerinde karara varılmak suretiyle bu hedefe dolaylı yoldan ulaşılmaktadır.
Ekonomik ve Sosyal Konseyin 27 Mayıs 1970 tarih ve 1503 sayılı kararı ile insan hakları ve temel özgürlüklerinin ihlallerine ilişkin bildirimler ile ilgilenmeye dair usuller belirlenmiştir. 1503 Usulü olarak bilinen bu usulde, kişilerin tek tek haklarının ihlal edilip edilmediği ve dolayısıyla mağduriyetlerinin kişisel olarak nasıl giderileceği üzerinde durulmamakta, şikâyetin olduğu ülkedeki genel durum üzerinde karara varılmak suretiyle bu hedefe dolaylı yoldan ulaşılmaktadır.
Soru 71
Birleşmiş Milletler (BM) Teşkilatı’nın kurulmasının insan hakları açısından önemi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
BM Şartı insan haklarının korunmasına yönelik uluslararası çaba ve girişimlerin ilkidir
B
BM Teşkilatı’nın kurulmasıyla birlikte insan haklarının ‘devletlerin birer iç meselesi olduğu’ anlayışı yaygınlaşmıştır
C
BM Teşkilatı’nın kuruluş anlaşması niteliğini taşıyan BM Şartı, insan hakları konusunda Milletler Cemiyeti Anlaşması’nda yer alan hususları tekrar etmiştir
D
BM Teşkilatı’nın kurulmasında, savaşları önleyebilmenin ve uluslararası barışın sağlanıp sürdürülebilmesinin ancak insan haklarının uluslararası alanda korunmasıyla mümkün olacağı düşüncesi esas alınmıştır
E
BM Teşkilatı’nın kurulmasıyla birlikte devletler uluslararası hukukun ‘öznesi’ bireyler de bu hukukun ‘konusu’ olarak görülmeye başlanmıştır
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı sonrasında, insanlığı büyük felaketlere sürükleyen savaşları önleyebilmenin ve uluslararası barışın sağlanıp sürdürülebilmesinin temel şartlarından biri olarak insan haklarının uluslararası alanda korunması fikri güçlenmiştir. Böylece insan haklarının devletlerin iç sorunu olduğu fikri terkedilmiş, bu alanda insan haklarını koruyacak önemli kurumsal düzenlemelere yer verilmiştir. Bu düzenlemelerin başında, 26.06.1945 tarihinde San Fransisco’da imzalanan ve 24.10.1945 tarihinde yürürlüğe giren BM Şartı gelmektedir.
Soru 72
Hangisi insan haklarının, tanınması, sağlanması, korunması ve geliştirilmesi amacıyla uluslararası kuruluşlarca kabul edilen sözleşme ve/veya anlaşmaların gereklerinin taraf devletlerce ne düzeyde yerine getirildiği izleyen ve denetleyen Birleşmiş Milletler (BM) birimlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi
B
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi
C
Uluslararası Hukuk Komitesi
D
İnsan Hakları Komitesi
E
Engelli Hakları Komitesi
Açıklama:
Hangisi insan haklarının, tanınması, sağlanması, korunması ve geliştirilmesi amacıyla uluslararası kuruluşlarca kabul edilen sözleşme ve/veya anlaşmaların gereklerinin taraf devletlerce ne düzeyde yerine getirildiği izleyen ve denetleyen Birleşmiş Milletler (BM) birimleri; İnsan Hakları Komitesi, Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi, İşkenceye Karşı Komite, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi, Çocuk Hakları Komitesi, Tüm Göçmen İşçilerin Haklarının ve Ailelerinin Korunması Komitesi ve Engelli Hakları Komitesi’nden oluşmaktadır. ‘Uluslararası Hukuk Komitesi’ bu birimlerden biri değildir.
Soru 73
“Devletlerce onaylanan insan hakları sözleşmeleri devletlerin insan haklarını ve özgürlükleri koruma ve onlara saygı göstermeye dair yükümlülüklerini kapsamaktadır. Herhangi bir üye devlet başka bir üye devlete karşı anlaşmanın gereklerini yerine getirmediği için işlem başlatabilir.”
Yukarıdaki cümlelerde uluslararası sözleşmelerin uygulanmasının izlenmesinde kullanılan usullerden hangisi tanımlanmaktadır?
Yukarıdaki cümlelerde uluslararası sözleşmelerin uygulanmasının izlenmesinde kullanılan usullerden hangisi tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Rapor usulü
B
Bireysel başvuru usulü
C
Soruşturma usulü
D
Araştırma usulü
E
Devletlerarası şikâyet usulü
Açıklama:
Devletlerce onaylanan insan hakları sözleşmeleri devletlerin insan haklarını ve özgürlükleri koruma ve onlara saygı göstermeye dair yükümlülüklerini kapsamaktadır. Herhangi bir üye devlet başka bir üye devlete karşı anlaşmanın gereklerini yerine getirmediği için işlem başlatabilir. Hem şikâyet eden tarafın hem de karşı tarafın denetleme biriminin yetkilerini tanıdığı durumlarda işlerlik kazanan bu izleme usulü, ‘devletlerarası şikâyet usulü’ olarak adlandırılmıştır.
Soru 74
Uluslararası Adalet Divanı ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıkları inceleyen ve karara bağlayan bir yargı organıdır
B
Uluslararası bir insan hakları mahkemesidir
C
Bireyleri veya yönetim dışı kuruluşları yargılayan bir yargı organıdır
D
Bireylerin işlemiş oldukları uluslararası suçları inceleyen ve karara bağlayan bir yargı organıdır
E
Uluslararası hukukun gelişimine katkıda bulunmayı amaçlayan bir kuruluştur
Açıklama:
Uluslararası Adalet Divanı, 1945 yılında, BM’nin kurucu Antlaşması ile Örgütün, başlıca yargı organı olarak kurulmuş olup devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıklar bakımından yetkili bir yargı yeridir. Bireyler veya yönetim dışı kuruluşları yargılayan veya bunlar hakkında karar veren bir yargı organı olmadığı gibi, bir insan hakları mahkemesi de değildir. Bireylerin işlemiş oldukları uluslararası suçlar, Uluslararası Ceza Mahkemelerinde görüşülür. Uluslararası hukukun gelişimine katkı sağlamak için kurulan BM organı ise Uluslararası Hukuk Komisyonu’dur. Dolayısıyla doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 75
I 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
II 1966 tarihli Her Tür Irksal Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
III 1979 tarihli Kadınlara Yönelik Her Tür Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
IV 1981 tarihli Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi
V 1989 tarihli Çocuk Hakları Sözleşmesi
İnsan haklarıyla ilgili olarak Birleşmiş Milletlerin girişim ve çalışmaları sonucunda ortaya konulan ve yukarıda sıralanan beyanname/bildirge veya sözleşmelerden hangisi veya hangileri bağlayıcı niteliğe sahip değildir?
II 1966 tarihli Her Tür Irksal Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
III 1979 tarihli Kadınlara Yönelik Her Tür Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
IV 1981 tarihli Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi
V 1989 tarihli Çocuk Hakları Sözleşmesi
İnsan haklarıyla ilgili olarak Birleşmiş Milletlerin girişim ve çalışmaları sonucunda ortaya konulan ve yukarıda sıralanan beyanname/bildirge veya sözleşmelerden hangisi veya hangileri bağlayıcı niteliğe sahip değildir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve II
C
II ve IV
D
II, III ve V
E
IV ve V
Açıklama:
1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, 1959 tarihli Çocuk Hakları Bildirgesi, 1963 tarihli Her Türlü Irk Ayrımcılığını Kaldırılması Bildirgesi, 1967 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi, 1981 tarihli Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi, 1992 tarihli Ulusal, Etnik, Dinsel veya Dilsel Azınlıklara Bağlı Kişi Hakları Bildirgesi gibi çalışmalar insan haklarının genelini veya belirli yönlerini oraya koyan ancak bağlayıcılığı niteliği bulunmayan girişimlerdir. Ancak, daha sonraları bu bildirgelerin pek çoğu, kendi kendine, bağlayıcılığı olan uluslararası sözleşmeye dönüşmüştür
Soru 76
Birleşmiş Milletlerin insan hakları konusundaki faaliyetlerini koordine ederek üye ülkelerin yükümlülüklerine uyup uymadıklarının takibi amacıyla 1993 yılında kurulan organ hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Komitesi
B
Uluslararası Hukuk Komisyonu
C
İnsan Hakları Konseyi
D
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu
E
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
Açıklama:
1993’te düzenlenen Dünya İnsan Hakları Kongresi’nde İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin kurulması kararlaştırılmış; 20 Aralık 1993’te, BM Genel Kurulu’nca İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin kurulmasına seçim yapmaksızın karar verilmiştir.
Soru 77
"Birleşmiş Milletler Teşkilatının insan haklarını teşvik ve korumayı üstlenmiş ana kuruluşudur. BM Genel Kurulu tarafından 15 Mart 2006 tarih ve 60/251 sayılı kararıyla, 1946 yılında kurulan İnsan Hakları Komisyonu’nun yerini almak üzere kurulmuş olup Genel Kurul’da gizli oylama ile üç yıl için seçilen 47 üyeden oluşur. Genel olarak insan hakları konusunda izlenecek politikalar için yol gösterir, insan hakları sorunlarını inceler, yeni uluslararası normlar geliştirir ve dünya genelinde insan haklarının uygulanışını gözlemler. Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın insan hakları politikasının belirleyicisi olup dünya üzerindeki her uygun gördüğü yerde insan hakları sorununu gündeme getirmek ve devletlerden, STK’lar ve diğer kaynaklardan gelen bilgileri incelemekle yetkilidir."
Yukarıdaki metinde Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın insan haklarıyla ilgili hangi organından bahsedilmektedir?
Yukarıdaki metinde Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın insan haklarıyla ilgili hangi organından bahsedilmektedir?
Seçenekler
A
Güvenlik Konseyi
B
Uluslararası Adalet Divanı
C
İnsan Hakları Komitesi
D
İnsan Hakları Konseyi
E
Uluslararası Hukuk Komisyonu
Açıklama:
İnsan Hakları Konseyi Birleşmiş Milletlerin insan haklarını teşvik ve korumayı üstlenmiş ana kuruluşudur. BM Genel Kurulu tarafından 15 Mart 2006 tarih ve 60/251 sayıl kararıyla, 1946 yılında kurulan İnsan Hakları Komisyonu’nun yerini almak üzere kurulmuş olan İnsan Hakları Konseyi, genel olarak izlenecek politikalar için yol gösterir, insan hakları sorunlarını inceler, yeni uluslararası normlar geliştirir ve dünya genelinde insan haklarının uygulanışını gözlemler. Birleşmiş Milletler Teşkilatı›nın insan hakları politikasının belirleyicisi olan Konsey dünya üzerindeki her uygun gördüğü yerde insan hakları sorununu gündeme getirmek ve devletlerden, STK’lar ve diğer kaynaklardan gelen bilgileri incelemekle yetkilidir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi sözleşme-dışı koruma usullerinden biri değildir?
Seçenekler
A
1235 Usulü
B
Soruşturma Usulü
C
1503 Usulü
D
Şikâyet Usulü
E
Evrensel Gözden Geçirme Usulü
Açıklama:
Sözleşme-dışı koruma usulleri;1235 Usulü, 1503 usulü, şikâyet usulü, evrensel gözden geçirme usulü, acil eylem ve özeller usullerden oluşmaktadır. Soruşturma usulü ise, sözleşme-içi usullerden biridir.
Soru 79
I Sosyal adalet ilkeleri çerçevesinde evrensel insan ve çalışma haklarının korunmasını amaçlar
II Sözleşmeler ve tavsiyeler yoluyla uluslararası çalışma standartlarını ortaya koymaya çalışır
III Ekonomi, toplum, kültür, eğitim ve sağlık gibi alanlarda ortaya çıkan uluslararası sorunlara yönelik çalışmalar yapar
IV Başlıca amacı medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlayarak geliştirmektir
V Çeşitli mekanizmalar vasıtasıyla belirlediği standartlara uyulup uyulmadığını denetler
Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri Uluslararası Çalışma Örgütü’nün temel amaç ve görevlerini ifade etmektedir?
II Sözleşmeler ve tavsiyeler yoluyla uluslararası çalışma standartlarını ortaya koymaya çalışır
III Ekonomi, toplum, kültür, eğitim ve sağlık gibi alanlarda ortaya çıkan uluslararası sorunlara yönelik çalışmalar yapar
IV Başlıca amacı medeni, kültürel, ekonomik, siyasi ve sosyal hakların etkin kullanımını sağlayarak geliştirmektir
V Çeşitli mekanizmalar vasıtasıyla belirlediği standartlara uyulup uyulmadığını denetler
Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri Uluslararası Çalışma Örgütü’nün temel amaç ve görevlerini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
I ve III
B
I, II ve V
C
II ve IV
D
III ve IV
E
III, IV ve V
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Örgütü sosyal adalet ilkeleri, evrensel insan ve çalışma haklarının korunması temelinde kurulmuştur. Organları arasında hükümet temsilcilerinin yanı sıra işçi ve işveren temsilcileri de yer almaktadır. Uluslararası çalışma standartlarını sözleşmeler ve tavsiyeler yoluyla ifade etmektedir. Bu sözleşme ve tavsiyeler temel çalışma hakları, örgütlenme hakkı, toplu pazarlık, zorla çalışmanın ortadan kaldırılması, fırsat eşitliği ve çalışma hayatı ile ilişkili diğer konularda asgari standartlar koymaktadır. Aynı zamanda başta mesleki eğitim ve rehabilitasyon, çalışma politikası, emek yönetimi, çalışma hukuku ve endüstriyel ilişkiler, çalışma koşulları, işletme gelişimi, kooperatifler, sosyal güvenlik, çalışma istatistikleri, işçi sağlığı ve iş güvenliği gibi konularda da teknik yardım sunmaktadır.
Soru 80
Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde dava açma yetkisine sahip kurum veya organlar hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi
B
Başkanlık ve Ön-Dava Dairesi
C
Ön-Dava Dairesi, Dava Dairesi ve İstinaf Dairesi
D
Savcılık, Güvenlik Konseyi ve taraf devletler
E
Uluslararası Adalet Divanı, Uluslararası Hukuk Komisyonu ve taraf devletler
Açıklama:
Statünün 15., 53. ve 54. maddelerinde hatları belirlenen savcılık kurumu, UÇM Statüsü m. 13’e göre BM Güvenlik Konseyi ve taraf devletlerle birlikte mahkemede dava açabilecek üç kurumdan biridir.
Soru 81
Birleşmiş Milletler (BM) Şartı hangi tarihte yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
24 Ekim 1945
B
1 Ocak 1979
C
10 Aralık 1984
D
26 Ocak 1987
E
20 Kasım 1989
Açıklama:
Bu düzenlemelerin başında, 26.06.1945 tarihinde San Fransisco’da imzalanan ve 24.10.1945 tarihinde yürürlüğe giren BM Şartı gelmektedir. S.99.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi İnsan haklarının, BM düzeyinde sözleşmeye dayalı koruma usullerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Rapor usulü
B
Devletlerarası şikâyet usulü
C
Bireysel başvuru usulü
D
Soruşturma usulü
E
Veto usulü
Açıklama:
E
Soru 83
Anlaşma ile belirlenmiş yükümlülüklerle ilgili devlet şikâyetlerini izlemek ve incelemek üzere BM tarafından oluşturulan ilk Komite aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Komitesi
B
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi
C
İşkenceye Karşı Komite
D
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi
E
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi
Açıklama:
Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Komitesi, 1966 tarihli Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme’nin uygulanmasını izlemek üzere, kurulmuştur. Anlaşma ile belirlenmiş yükümlülüklerle ilgili devlet şikâyetlerini izlemek ve incelemek üzere BM tarafından oluşturulan ilk Komitedir. S.102.
Soru 84
20 Aralık 1993’te, BM Genel Kurulu’nca kurulmasına seçim yapmaksızın karar verilmiş organ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mülteciler Yüksek Komiserliği
B
İnsan Hakları Yüksek Komiserliği
C
Ekonomik ve Sosyal Konsey
D
İnsan Hakları Konseyi
E
Uluslararası Adalet Divanı
Açıklama:
1993’te düzenlenen Dünya İnsan Hakları Kongresi’nde İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin (İHYK) kurulması kararlaştırılmış; 20 Aralık 1993’te, BM Genel Kurulu’nca İHYK’nin kurulmasına seçim yapmaksızın karar verilmiştir. S.113.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi 1945 yılında, BM’nin kurucu Antlaşması ile Örgütün başlıca yargı organı olarak kurulmuştur?
Seçenekler
A
Uluslararası Adalet Divanı
B
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
C
Uluslararası Ceza Mahkemesi
D
Avrupa Toplulukları Adalet Divanı
E
Uluslararası Savaş Suçluları Mahkemeleri
Açıklama:
Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 1945 yılında, BM’nin kurucu Antlaşması ile Örgütün, başlıca yargı organı olarak kurulmuştur. S.110.
Soru 86
I. Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
II. Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi
III. İşkenceye Karşı Sözleşme
IV. Göçmen İşçiler Sözleşmesi
Yukardaki sözleşmelerden hangileri devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir?
II. Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi
III. İşkenceye Karşı Sözleşme
IV. Göçmen İşçiler Sözleşmesi
Yukardaki sözleşmelerden hangileri devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir?
Seçenekler
A
II ve III
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi, Irk Ayrımcılığının Kaldırılması Sözleşmesi ve
İşkenceye Karşı Sözleşme ve Göçmen İşçiler Sözleşmesi, devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir. S.105.
İşkenceye Karşı Sözleşme ve Göçmen İşçiler Sözleşmesi, devletlerarası şikâyet usulünü öngörmektedir. S.105.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Sözleşme-Dışı Koruma Organlarından biri değildir?
Seçenekler
A
BM Genel Kurulu
B
BM Güvenlik Konseyi
C
BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi
D
BM İnsan Hakları Konseyi
E
BM Barış Konseyi
Açıklama:
E
Soru 88
I. İşkenceye Karşı Sözleşme
II. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi
III. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme
IV. Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme
Yukardaki sözleşmelerden hangileri soruşturma usulünü öngörmektedir?
II. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi
III. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme
IV. Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme
Yukardaki sözleşmelerden hangileri soruşturma usulünü öngörmektedir?
Seçenekler
A
II ve III
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Soruşturma Usulü
İşkenceye Karşı Sözleşme ve Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi Seçimlik Protokolü ve ESKHS Ek Seçimlik Protokolü ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin Başvuru Usulüne İlişkin İhtiyari Protokol ve Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme ile öngörülmüş bir usuldür
İşkenceye Karşı Sözleşme ve Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi Seçimlik Protokolü ve ESKHS Ek Seçimlik Protokolü ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin Başvuru Usulüne İlişkin İhtiyari Protokol ve Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme ile öngörülmüş bir usuldür
Soru 89
BM’nin doğrudan doğruya insan hakları alanına giren konularda faaliyette bulunan Ekonomik ve Sosyal Konsey (ESK) kaç üyeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
5
B
15
C
21
D
45
E
54
Açıklama:
BM’nin doğrudan doğruya insan hakları alanına giren konularda faaliyette bulunan Ekonomik ve Sosyal Konsey (ESK), BM Genel Kurulu tarafından üç yıllık bir süre için seçilmiş 54 üyeden oluşmaktadır. S.112
Soru 90
BM İnsan Hakları Komitesi, aşağıdaki sözleşmelerden hangisinin uygulanmasını gözetmek ve taraf devletlerin bu haklara saygı gösterip göstermediğini denetlemek amacıyla kurulmuştur?
Seçenekler
A
Uluslararası Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
B
Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi
C
Zorla Kaybedilmeler Sözleşmesi
D
İşkenceye ve Zalimane, İnsanlık Dışı ve Aşağılayıcı Cezalandırmaya Karşı Sözleşme
E
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
Açıklama:
İnsan Hakları Komitesi (KSHS m. 28) (İHK), KSHS’nin düzenlediği hakların uygulanmasını gözetmek ve taraf devletlerin bu haklara saygı gösterip göstermediğini denetlemek amacıyla kurulmuştur. S.101.
Soru 91
Sözleşme -dışı koruma sistemlerinin hukuksal dayanak teşkil eden BM Antlaşması hangi yıl kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1943
B
1944
C
1945
D
1946
E
1947
Açıklama:
Sözleşme -dışı koruma sistemlerinin hukuksal dayanağı, 26 Haziran 1945 yılında San Francisco’da kabul edilen BM Antlaşması’dır.
Soru 92
İşkenceye Karşı Komitedeki uzmanların seçiminde hangi ölçüte başvurulmaktadır?
Seçenekler
A
Coğrafi dağılımdaki eşitlik
B
Gelir dağılımındaki eşitlik
C
Cinsel yönelim dağılımındaki eşitlik
D
Yaş dağılımındaki eşitlik
E
Irk dağılımındaki eşitlik
Açıklama:
İşkenceye Karşı Komite, 1984 tarihli İşkenceye ve Zalimane, İnsanlık Dışı ve Aşağılayıcı Ce-
zalandırmaya Karşı Sözleşme gereğince, 10 Aralık 1984 tarihinde kurulmuş, Sözleşmenin
26 Ocak 1987 yılında yü
Uzmanların seçiminde “Coğrafi dağılımdaki eşitlik” göz önünde bulundurulmaktadır.
zalandırmaya Karşı Sözleşme gereğince, 10 Aralık 1984 tarihinde kurulmuş, Sözleşmenin
26 Ocak 1987 yılında yü
Uzmanların seçiminde “Coğrafi dağılımdaki eşitlik” göz önünde bulundurulmaktadır.
Soru 93
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Komitesi hangi şehirde toplanmaktadır?
Seçenekler
A
Cenevre
B
New York
C
Amsterdam
D
İstanbul
E
Londra
Açıklama:
Diğer anlaşma izleme komitelerinden farklı olarak, eskiden seçimlik olarak Viyana
ve New York’ta toplanan Komite şimdi sadece New York ’ta toplanmaktadır.
ve New York’ta toplanan Komite şimdi sadece New York ’ta toplanmaktadır.
Soru 94
Çocuk Hakları Komitesi kaç kişiden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
14
B
16
C
18
D
20
E
22
Açıklama:
20 Kasım 1989’da BM Genel Kurulu tarafından hazırlanan Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 43. maddesi gereğince kurulan Çocuk Hakları Komitesi insan hakları alanında uzmanlıklarıyla ve yüksek ahlaki yetenek ve yetkileriyle tanınmış, 18 kişiden oluşmaktadır.
Soru 95
Genel Kurul'un yayınladığı bildirgeler kronolojik olarak sıralandığında, aşağıdakilerden hangisi son sırada yer alır?
Seçenekler
A
Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi
B
Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi
C
Her Türlü Irk Ayrımcılığını Kaldırılması Bildirgesi
D
Ulusal, Etnik, Dinsel veya Dilsel Azınlıklara Bağlı Kişi Hakları Bildirgesi
E
Çocuk Hakları Bildirgesi
Açıklama:
Genel Kurul’un dikkate değer başarılarından bazıları şunlardır: 1959 tarihli Çocuk Hakları Bildirgesi, 1963 tarihli Her Türlü Irk Ayrımcılığını Kaldırılması Bildirgesi, 1967 tarihli Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi, 1981 tarihli Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Hoşgörüsüzlüğün ve Ayrımcılığın Kaldırılması Bildirgesi, 1992 tarihli Ulusal, Etnik, Dinsel veya Dilsel Azınlıklara Bağlı Kişi Hakları Bildirgesi.
Soru 96
Bir şikâyet dilekçesinin kabul edilebilir olması durumunda kaç aşamadan oluşan bir süreç takip edilmektedir?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Bir şikâyet dilekçesinin kabul edilebilir olması durumunda dört aşamadan oluşan bir süreç takip edilmektedir.
Soru 97
BM Güvenlik Konseyi'nin kaç tane daimi üyesi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Üç
B
Dört
C
Beş
D
Altı
E
Yedi
Açıklama:
Güvenlik Konseyine pek çok eleştiriler yöneltilmiştir. Bunlardan en önemlisi, Daimi
üyelere karşı işlem yapamamasıdır. Ayrıca Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesine tanınmış
olan veto hakkı, adı geçen devletler ve bu devletleri etkileyebilen güçlü devletler aleyhine ka-
rarlar çıkmasını önlemektedir. Bununla birlikte, Güvenlik Konseyi’nin insan haklarının ko-
runması ve geliştirilmesinde, özellikle ciddi ihlallere karşı aldığı etkin rol dikkate değerdir.
üyelere karşı işlem yapamamasıdır. Ayrıca Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesine tanınmış
olan veto hakkı, adı geçen devletler ve bu devletleri etkileyebilen güçlü devletler aleyhine ka-
rarlar çıkmasını önlemektedir. Bununla birlikte, Güvenlik Konseyi’nin insan haklarının ko-
runması ve geliştirilmesinde, özellikle ciddi ihlallere karşı aldığı etkin rol dikkate değerdir.
Soru 98
Uluslararası Çalışma Örgütü hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1918
B
1919
C
1920
D
1921
E
1922
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ=International Labour Organization) 1919’da Versail -
les Barış Anlaşması’nın XIII. Bölümü uyarınca kurulmuş ve 1946 yılında BM’nin uzmanlık
kuruluşu olmuştur.
les Barış Anlaşması’nın XIII. Bölümü uyarınca kurulmuş ve 1946 yılında BM’nin uzmanlık
kuruluşu olmuştur.
Soru 99
Uluslararası Hukuk Komisyonu üyeleri, kaç yıllığına seçilmektedir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
5
Bu üyeler BM üye devletleri tarafından gösterilen adaylar arasından BM Genel Kurulu tarafından beş yıllık bir süre için
seçilmektedir.
Bu üyeler BM üye devletleri tarafından gösterilen adaylar arasından BM Genel Kurulu tarafından beş yıllık bir süre için
seçilmektedir.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangileri sözleşme- içi koruma sistemleri arasında yer almaktadır?
I-Rapor Sistemi
II- Şikayet Sistemi
III- Bireysel Başvuru
I-Rapor Sistemi
II- Şikayet Sistemi
III- Bireysel Başvuru
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İnsan hakları, BM düzeyinde, sözleşme içi ve sözleşme dışı koruma usulleriyle korunmaktadır. İnsan haklarının uluslararası sözleşmelerle BM düzeyinde korunması ve denetimi temelde üç sistem çerçevesinde sağlanmaktadır. Bunlarda birincisi, taraf devletlerin sunduğu düzenli raporlara dayalı olarak işleyen, rapor sistemidir. İkincisi, sözleşmeye taraf devletlerden birinin, yine aynı sözleşmeye taraf devletin insan hakları uygulamalarına karşı şikâyet sistemi (devletlerarası başvuru yolu), üçüncüsü de, hakkı ihlal edilen bir bireyin şikâyetine dayalı sistemlerdir (kişisel başvuru yolu). Ancak, bu mekanizmalar, devletlerin uluslararası kuruluşlarca kabul edilen sözleşmeleri ulusal hukukları gereğince onaylayarak taraf olmaları durumunda işlerlik kazanır. Diğer taraftan, kimi zaman sadece sözleşmenin onaylanmış olması da yeterli değildir. Ayrıca taraf devletin, denetim organının sözleşmenin ihlaline ilişkin şikâyetleri inceleme yetkisini kabul ettiğini de bildirmiş olması gereklidir. Dayanağını, sözleşmenin onaylanmış ve öngörülen özel denetim organının yetkisinin tanınmış olmasından aldığından, bu sistemler sözleşme-içi koruma sistemleri olarak nitelendirilir.
Ünite 5
Soru 1
BM Anlaşmasının VIII. Bölümü’nde bölgesel düzeyde sadece barış ve güvenliğin sağlanması ve korunması öngörülmüştür. Bu amaçla bölgesel düzeyde kurulan ilk girişim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Güvenlik ve İş Birliği Teşkilatı
B
Avrupa İnsan Hakları Koruma Teşkilatı
C
Avrupa Konseyi
D
Bölgesel Sistemler Koruma Teşkilatı
E
İnsan Hakları Koruma Birliği Teşkilatı
Açıklama:
BM Anlaşmasının VIII. Bölümü’nde bölgesel düzeyde sadece barış ve güvenliğin sağlanması ve korunması öngörülmüştür. Bu amaçla bölgesel düzeyde kurulan ilk girişim ise, Avrupa Güvenlik ve Iş birliği Teşkilatı’dır. Doğru cevap A'dır.
Soru 2
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'nde kaç hakim görev yapmaktadır?
Seçenekler
A
44
B
45
C
46
D
47
E
48
Açıklama:
İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 3
İHAM'da görev yapan hakimler kaç sene bu görevi yapabilirler?
Seçenekler
A
8
B
9
C
10
D
11
E
12
Açıklama:
Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Doğru cevap B'dir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi İHAM mahkemelerindeki yargısal formasyonlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Daireler
B
Komiteler
C
Tek hakim
D
Büyük daire
E
Üye komisyonu
Açıklama:
Mahkemedeki yargısal formasyonlar ise şu şekilde sıralanabilir: Daireler, komiteler, tek hâkim, Büyük Daire. Doğru cevap E'dir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangileri İHAM mahkemelerindeki idari birimlerdir?
I - Mahkeme Genel Kurulu
II - Yargı Etiği Kurulu
III - Filtraj Bölümü
IV - Bölümler
V - Halkla İlişkiler
I - Mahkeme Genel Kurulu
II - Yargı Etiği Kurulu
III - Filtraj Bölümü
IV - Bölümler
V - Halkla İlişkiler
Seçenekler
A
I -II - III
B
I - III - IV
C
II - III - IV
D
II - III - V
E
I - II - V
Açıklama:
Mahkemedeki idari birimler ise şunlardır: Mahkeme Genel Kurulu, bölümler ve filtraj bölümü. Doğru cevap B'dir.
Soru 6
İç hukuk yollarının tüketilmesinden itibaren kaç ay içinde İHAM'a başvuru yapılması gereklidir?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
Gerek devletlerarası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir. Doğru cevap D'dir.
Soru 7
Aşağıdaki şıklardan hangisi İHAM'ın resmi dillerinden biridir?
Seçenekler
A
Almanca
B
Fransızca
C
İspanyolca
D
Çince
E
Latince
Açıklama:
Mahkemenin resmi dilleri Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür. Doğru cevap B'dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi "başvuru hakkının köyüye kullanılması" niteliğindeki başvurulardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Siyasi propaganda amacı taşıyan başvurular
B
Hakaret niteliği bulunan başvurular
C
Denetim organlarını aldatmayayönelik bilgiler içeren başvurular
D
Ciddiyetle bağdaşmayan başvurular
E
Yazılı basın yayın organlarının yaptığı başvurular
Açıklama:
Siyasi propaganda amacı taşıyan, hakaret niteliği bulunan, denetim organlarını aldatmaya yönelik bilgiler içeren ve ciddiyetle bağdaşmayan başvurular, başvuru hakkının kötüye kullanılması niteliğindeki başvurulardır. Doğru cevap E'dir.
Soru 9
Avrupa Sosyal Haklar Komitesi en az kaç kişiden oluşur?
Seçenekler
A
7
B
8
C
9
D
10
E
11
Açıklama:
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nce, altı yıllık bir süre için atanan en az 9 üyeden oluşan Avrupa Sosyal Haklar Komitesi (Uzmanlar Komitesi) (ASŞ m.25), sözleşmeci devletlerin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini değerlendirmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesinin aldığı kararların yerine getirilmesini denetleyen kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ADT Genel Kurulu
B
Büyük Daire
C
Bakanlar Kurulu
D
Adalet Bakanlığı
E
Parlamenterler Meclisi
Açıklama:
Mahkemenin kararlarına uyulması zorunludur; bu kararlara karşı başka bir yere başvuru mümkün değildir. ADT Genel Kurulu bu kararların yerine getirilmesini denetler (m. 67). Doğru cevap A'dır.
Soru 11
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde idari yapılanma olarak kaç bölüm bulunmaktadır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
AVRUPA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Mahkeme bünyesinde idari bir yapılanma olarak beş bölüm oluşturulmuştur. Mahkeme
İçtüzüğüne göre her bir hâkim, beş bölümden bir tanesinde görev yapmaktadır.
Mahkeme bünyesinde idari bir yapılanma olarak beş bölüm oluşturulmuştur. Mahkeme
İçtüzüğüne göre her bir hâkim, beş bölümden bir tanesinde görev yapmaktadır.
Soru 12
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Büyük Dairesi kaç üyeden oluşur?
Seçenekler
A
5
B
9
C
12
D
17
E
24
Açıklama:
AVRUPA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
17 üyeden oluşan Büyük Dairede Başkan, Başkan yardımcıları ile bölüm başkanları
doğal üye olarak yer alırlar.
17 üyeden oluşan Büyük Dairede Başkan, Başkan yardımcıları ile bölüm başkanları
doğal üye olarak yer alırlar.
Soru 13
Sözleşme’nin uygulanması ve yorumlanması açısından ciddi sorunlar içeren başvurulara aşağıdakilerden hangisi bakmaktadır?
Seçenekler
A
Daireler
B
Komiteler
C
Tek hakim
D
Bölüm başkanı
E
Büyük daire
Açıklama:
AVRUPA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Büyük Daire, Sözleşme’nin uygulanması ve yorumlanması açısından ciddi sorunlar içeren başvurulara bakmaktadır.
Büyük Daire, Sözleşme’nin uygulanması ve yorumlanması açısından ciddi sorunlar içeren başvurulara bakmaktadır.
Soru 14
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin resmi dili hangisidir?
Seçenekler
A
İspanyolca ve İtalyanca
B
İtalyanca ve İngilizce
C
İngilizce ve Fransızca
D
Fransızca ve Almanca
E
Almanca ve İngilizce
Açıklama:
AVRUPA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Mahkemenin resmi dilleri Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin
dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür.
Mahkemenin resmi dilleri Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin
dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür.
Soru 15
Amerikan Devletler Teşkilatına kaç ülke üye olmuştur?
Seçenekler
A
15
B
25
C
35
D
45
E
55
Açıklama:
AMERİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Üyeliği Amerika’daki tüm devletlere açık olan Teşkilata halihazırda 35 devlet üyedir ve bunların 25’i Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi’ni onaylamıştır.
Üyeliği Amerika’daki tüm devletlere açık olan Teşkilata halihazırda 35 devlet üyedir ve bunların 25’i Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi’ni onaylamıştır.
Soru 16
Amerikan Devletler Teşkilatının gözlemci ülke sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
30
B
42
C
66
D
78
E
104
Açıklama:
AMERİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Amerikan Devletler Teşkilatının gözlemci ülke sayısı 66'dır.
Amerikan Devletler Teşkilatının gözlemci ülke sayısı 66'dır.
Soru 17
Siyasi nedenlerle, 1962 yılında Amerikan Devletler Teşkilatına aktif olarak katılmaktan çıkarılan ülke hangisidir?
Seçenekler
A
Küba
B
Meksika
C
Arjantin
D
Şili
E
Brezilya
Açıklama:
AMERİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Küba, teşkilatın bir üyesidir fakat, siyasi nedenlerle, 1962 yılında Teşkilata aktif
olarak katılmaktan çıkarılmıştır.
Küba, teşkilatın bir üyesidir fakat, siyasi nedenlerle, 1962 yılında Teşkilata aktif
olarak katılmaktan çıkarılmıştır.
Soru 18
Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, kaç bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
5
B
24
C
32
D
45
E
60
Açıklama:
AFRİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te 32 bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla oluşturulmuştur.
Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te 32 bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla oluşturulmuştur.
Soru 19
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1955
B
1964
C
1973
D
1987
E
2005
Açıklama:
AFRİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur.
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur.
Soru 20
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonunun merkezi nerede bulunur?
Seçenekler
A
Tunus
B
Gambiya
C
Güney Afrika
D
Mısır
E
Sudan
Açıklama:
AFRİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Merkezi Banjul’da (Gambiya) bulunan Komisyon yılda her biri iki hafta süren iki toplantı yapmakta ve toplantının yeri her yıl değişmektedir.
Merkezi Banjul’da (Gambiya) bulunan Komisyon yılda her biri iki hafta süren iki toplantı yapmakta ve toplantının yeri her yıl değişmektedir.
Soru 21
İnsan Hakları Avrupa Mahmekesi'nde kaç hakim görev yapmaktadır?
Seçenekler
A
32
B
37
C
41
D
47
E
54
Açıklama:
İnsan Hakları Avrupa Mahmekesi'nde (İHAM) Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 22
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde hakimler kaç yıllık bir süre için seçilirler?
Seçenekler
A
3
B
5
C
7
D
9
E
11
Açıklama:
İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Doğru cevap D'dir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin İngilizceyle birlikte resmi dilidir?
Seçenekler
A
İtalyanca
B
Fransızca
C
İspanyolca
D
Almanca
E
Flemenkçe
Açıklama:
Mahkemenin resmi dilleri Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür. Doğru cevap B'dir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa İşkenceyi Önleme Sözleşmesi’ne taraf olan ülkelerin Komiteye çalışmalarını yürütebilmesi için sağlamakla yükümlü olduğu imkanlar arasında değildir?
Seçenekler
A
Ülkeye serbest giriş ve arama yapma izni
B
Tutukluların bulunduğu yerlerde Komiteye tam bilgi verme
C
Komitenin gözaltındaki kimselerle özel görüşmeler yapabilmesi
D
Devletin sahip olduğu ve Komitenin ihtiyaç duyduğu bilgilerin Komiteye sunulması
E
Komitenin ulusal hukuk kurallarından bağımsız olarak çalışabilmesi
Açıklama:
Avrupa İşkenceyi Önleme Sözleşmesi’nin 8(2) maddesine göre taraflar Komiteye çalışmalarını yürütebilmesi için bazı imkânlar tanımak zorundadırlar: Bunlar; ülkeye serbest giriş ve arama yapma izni, tutukluların bulunduğu yerlerde Komiteye tam bilgi verme, tutukluların bulunduğu cezaevleri, karakollar, akıl hastaneleri, askeri kamplar vb. yerlere serbest giriş. Komite gözaltındaki kimselerle özel görüşmeler yapabilir. Devletin sahip olduğu ve Komitenin ihtiyaç duyduğu bilgilerin Komiteye sunulması. Bu aşamada Komite ulusal hukuk ve iş ahlakına saygılı olmak zorundadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği'nin görevleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İnsan haklarının etkili bir şekilde gözlenmesi ve AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak
B
AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek
C
İnsan hakları ihlalleriyle ilgili şikayetleri almak ve değerlendirmek
D
İnsan haklarına ilişkin hukuk ve uygulamaya ilişkin olası eksiklikleri tespit etmek
E
Ulusal ombudsmanlıkların ve diğer insan hakları yapılarının etkinliklerini kolaylaştırmak
Açıklama:
Bakanlar Komitesi’nin kararında öngörülen İnsan Hakları Komiseri’nin görevleri şunlardır: İnsan haklarının etkili bir şekilde gözlenmesi ve AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak; AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek; insan haklarına ilişkin hukuk ve uygulamaya ilişkin olası eksiklikleri tespit etmek; ulusal ombudsmanlıkların ve diğer insan hakları yapılarının etkinliklerinin kolaylaştırılması ve bütün bölgede insan haklarının korunmasına ilişkin danışma ve bilgi sağlamak. Ancak, yargısal olmayan bir kurum olarak Komiserlik, bireysel şikâyetler üzerine harekete geçemez; ancak bireylerin maruz kaldığı insan hakları ihlallerine ilişkin güvenilir bilgi temelinde sonuçlar çıkarabilir ve daha geniş bir çaba içine girebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 26
"Avrupa Vatandaşlığı" kavramı ilk olarak aşağıdaki antlaşmaların hangisinde kendisine yer bulmuştur?
Seçenekler
A
Maastricht Antlaşması
B
Amsterdam Antlaşması
C
Nice Antlaşması
D
Roma Antlaşması
E
Londra Antlaşması
Açıklama:
1993’te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlüklerden bahsedilmiştir. Ayrıca Maastricht Antlaşması’nın giriş bölümünde özgürlük, demokrasi, insan hakları ve temel özgürlüklere saygı ve hukuk devleti ilkelerine bağlılık vurgulanmıştır. Antlaşmada topluluk hukuk düzeninde temel hakların iki kaynağından bahsedilmiştir. Bunlar üye devletlerin ortak anayasal gelenekleri ve İHAS’dir. AB vatandaşlarının Birlik düzeyinde haklarını ve çıkarlarını korumak üzere “Avrupa Vatandaşlığı” kavramı da Maastricht Antlaşması’nda ifadesini bulmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 27
IHAM'da Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilen hâkimler kaç dönem görev yapabilirler?
Seçenekler
A
Bir dönem
B
İki dönem
C
Üç dönem
D
Dört dönem
E
Beş dönem
Açıklama:
Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Doğru cevap A'dır.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Avrupa Mahkeme'sindeki yargısal formasyonlardan değildir?
Seçenekler
A
Daireler
B
Filtraj
C
Komiteler
D
Tek hakim
E
Büyük Daire
Açıklama:
Mahkemedeki yargısal formasyonlar ise şu şekilde sıralanabilir: Daireler, komiteler, tek hâkim, Büyük Daire. Doğru cevap B'dir.
Soru 29
Devletlerarası veya kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren kaç aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekmektedir?
Seçenekler
A
Bir ay
B
Üç ay
C
Altı ay
D
Sekiz ay
E
On ay
Açıklama:
Gerek devletlerarası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir. Doğru cevap C'dir.
Soru 30
- İngilizce
- Almanca
- Fransızca
- İspanyolca
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I ve III
D
II ve IV
E
I ve IV
Açıklama:
Mahkemenin resmi dilleri Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür. Doğru cevap C'dir.
Soru 31
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nce atanan Avrupa Sosyal Haklar Komitesi (Uzmanlar Komitesi), en az kaç üyeden oluşur ve ne kadar bir süre için görev yapar?
Seçenekler
A
En az 6 üye - 9 yıl
B
En az 8 üye - 5 yıl
C
En az 5 üye - 4 yıl
D
En az 7 üye -7 yıl
E
En az 9 üye -6 yıl
Açıklama:
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nce, altı yıllık bir süre için atanan en az 9 üyeden oluşan Avrupa Sosyal Haklar Komitesi (Uzmanlar Komitesi), sözleşmeci devletlerin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini değerlendirmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 32
1995 tarihli Ek Protokol ile kabul edilmiş olup, 1 Temmuz 1998’den beri yürürlükte olan kolektif şikâyet sistemini öngören protokolü hangi ülke imzalamamıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
Hollanda
C
Türkiye
D
İtalya
E
İspanya
Açıklama:
Kolektif şikâyet, 1995 tarihli Ek Protokol ile kabul edilmiş olup, 1 Temmuz 1998’den beri yürürlüktedir. Ancak Türkiye, kolektif şikâyet sistemini öngören bu protokolü (3. Protokol) imzalamamıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 33
- AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak
- AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek
- Ulusal ombudsmanlıkların ve diğer insan hakları yapılarının etkinliklerinin kolaylaştırılması
- Bireysel şikayetler üzerine harekete geçmek
Seçenekler
A
I ve IV
B
II ve IV
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Yargısal olmayan bir kurum olarak Komiserlik, bireysel şikâyetler üzerine harekete geçemez; ancak bireylerin maruz kaldığı insan hakları ihlallerine ilişkin güvenilir bilgi temelinde sonuçlar çıkarabilir ve daha geniş bir çaba içine girebilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 34
Hangi antlaşma veya şart ile insan hakları, demokrasi, temel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü ilkelerine verilen önem vurgulanmıştır ve temel hakların korunması hususunda İHAS devre dışı bırakılarak topluluğa özgü bir koruma mekanizması oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
1997 Amsterdam Anlaşması
B
1993 Maastricht Antlaşması
C
1999 Amsterdam Antlaşması
D
2003 Nice Antlaşması
E
2000 AB Temel Haklar Şartı
Açıklama:
1999’da yürürlüğe giren Amsterdam Antlaşması ile insan hakları, demokrasi, temel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü ilkelerine verilen önem vurgulanmıştır. Ayrıca temel hakların korunması hususunda İHAS devre dışı bırakılarak topluluğa özgü bir koruma mekanizması oluşturulmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 35
Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesi'nde Genel Kurul tarafından kaç hâkim ne kadar bir süre için seçilir?
Seçenekler
A
Yedi hâkim - altı yıl
B
Altı hâkim - altı yıl
C
Beş hakim - yedi yıl
D
Altı hâkim - yedi yıl
E
Yedi hâkim - beş yıl
Açıklama:
Mahkeme, üstün ahlâki niteliklere sahip ve insan hakları alanında yetkinliği ile tanınmış hukukçular arasından kişisel kapasiteleriyle seçilen ve yüksek yargı işlevlerini vatandaşı oldukları ya da onları aday gösteren devlet hukukuna uygun bir şekilde yerine getirebilmeleri için gerekli nitelikleri taşıyan yedi hâkimden oluşmaktadır. Hâkimler, altı yıllık bir süre için, Genel Kurul tarafından seçilirler. Doğru cevap A'dır.
Soru 36
I- Mahkeme Genel Kurulu
II- Bölümler
III- Filtraj
Yukarıda verilenlerden hangisi/ hangileri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin idari bölümlerindendir?
II- Bölümler
III- Filtraj
Yukarıda verilenlerden hangisi/ hangileri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin idari bölümlerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Mahkemedeki idari birimler ise şunlardır: Mahkeme Genel Kurulu, bölümler ve filtraj bölümü.
Mahkeme Genel Kurulu; Mahkeme içtüzüğünü kabul eder, başkan, iki başkan yar- dımcısı ve üç bölüm başkanından oluşan Mahkemenin yönetici kadrosunu seçer Başkan yardımcıları, aynı zamanda içinde bulundukları bölümün başkanlığı görevini de devam ettirirler. Bunlardan her biri üç yıllık bir dönem için seçilirler. Öte yandan Genel Kurul, beş yıl için yazı işleri müdürü ve onun yardımcısını da seçer. Ayrıca bölümlerin üye kom- pozisyonuna karar verir ve Bakanlar Komitesine belli bir süre için dairelerin üye sayısının yediden beşe indirilmesi önerisinde bulunabilir (İHAS m. 25).
Mahkeme bünyesinde idari bir yapılanma olarak beş bölüm oluşturulmuştur. Mah- keme İçtüzüğüne göre her bir hâkim, beş bölümden bir tanesinde görev yapmaktadır. Hâkimlerin bölümlere dağılımında coğrafi bölgeler, cinsiyet ve Sözleşmeci devletlerin sa- hip olduğu farklı hukuk sistemlerinin dengeli temsiline özen gösterilir. Ayrıca bölümlerin kompozisyonu her üç yılda bir değiştirilmektedir.
14 no.lu Protokolün yürürlüğe girmesiyle oluşturulan tek hâkim formasyonu Mah- kemenin önündeki açıkça kabul edilemez nitelikteki başvuruları elemek açısından son derece yararlı sonuçlar vermiştir. Bu durumdan daha fazla yararlanmak için yazı işleri müdürlüğü bünyesinde yeniden yapılanmaya gidilmiştir. Böylece daha önceki beş bölüm yanında bir anlamda “altıncı bölüm” olarak (resmi olarak bu şekilde adlandırılmasa da)filtraj bölümü kurulmuştur. Bu bölüm, hakkında en çok başvuru yapılan beş ülkeden gelen hukukçuların oluşturduğu alt birimler hâlinde çalışmaktadır. Burada amaç, kabul edile- mezlik kararlarında bir standardın sağlanması, kabul edilebilirlik usulünün daha rasyonel kılınması ve çalışma usullerinin düzeltilmesidir. Yeni dönemde ise elde edilen başarı ne- deniyle filtraj bölümü bünyesinde diğer ülkeler için de alt birimler kurulmuştur.
Mahkeme Genel Kurulu; Mahkeme içtüzüğünü kabul eder, başkan, iki başkan yar- dımcısı ve üç bölüm başkanından oluşan Mahkemenin yönetici kadrosunu seçer Başkan yardımcıları, aynı zamanda içinde bulundukları bölümün başkanlığı görevini de devam ettirirler. Bunlardan her biri üç yıllık bir dönem için seçilirler. Öte yandan Genel Kurul, beş yıl için yazı işleri müdürü ve onun yardımcısını da seçer. Ayrıca bölümlerin üye kom- pozisyonuna karar verir ve Bakanlar Komitesine belli bir süre için dairelerin üye sayısının yediden beşe indirilmesi önerisinde bulunabilir (İHAS m. 25).
Mahkeme bünyesinde idari bir yapılanma olarak beş bölüm oluşturulmuştur. Mah- keme İçtüzüğüne göre her bir hâkim, beş bölümden bir tanesinde görev yapmaktadır. Hâkimlerin bölümlere dağılımında coğrafi bölgeler, cinsiyet ve Sözleşmeci devletlerin sa- hip olduğu farklı hukuk sistemlerinin dengeli temsiline özen gösterilir. Ayrıca bölümlerin kompozisyonu her üç yılda bir değiştirilmektedir.
14 no.lu Protokolün yürürlüğe girmesiyle oluşturulan tek hâkim formasyonu Mah- kemenin önündeki açıkça kabul edilemez nitelikteki başvuruları elemek açısından son derece yararlı sonuçlar vermiştir. Bu durumdan daha fazla yararlanmak için yazı işleri müdürlüğü bünyesinde yeniden yapılanmaya gidilmiştir. Böylece daha önceki beş bölüm yanında bir anlamda “altıncı bölüm” olarak (resmi olarak bu şekilde adlandırılmasa da)filtraj bölümü kurulmuştur. Bu bölüm, hakkında en çok başvuru yapılan beş ülkeden gelen hukukçuların oluşturduğu alt birimler hâlinde çalışmaktadır. Burada amaç, kabul edile- mezlik kararlarında bir standardın sağlanması, kabul edilebilirlik usulünün daha rasyonel kılınması ve çalışma usullerinin düzeltilmesidir. Yeni dönemde ise elde edilen başarı ne- deniyle filtraj bölümü bünyesinde diğer ülkeler için de alt birimler kurulmuştur.
Soru 37
Avrupa İşkenceyi Önleme Sözleşmesi Denetim Sistemi komitesi yılda kaç defa toplanır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
7
Açıklama:
Sözleşme’nin görevi özgürlüğü ellerinden alınmış kimselere yapılan muameleleri incele- mektir. Bu amaçla Avrupa İşkencenin ve İnsanlık dışı Veya Onur Kırıcı Ceza Veya Mua- melenin Önlenmesi Komitesi istediği yeri ziyaret etme ve orada araştırma yapma hakkına sahiptir. Gerekirse Komite, söz konusu kimseleri işkence ve insanlık dışı bir muameleye maruz kalmamaları için ülkenin resmi makamlarına öneriler götürebilir. Genellikle bu ziyaretler periyodik olarak yapılır ancak bazen kısa zaman öncesinden bildirmek sure- tiyle acil ziyaretler de yapılabilir (Madde 7(1)). Bu geziler sırasında toplanan bilgiler ve hükümet temsilcileriyle yapılan görüşmeler gizli tutulur. Ancak eğer söz konusu hükümet isterse bilgileri kamuoyuna sunulabilir. Komite aynı zamanda isterse hükümet karşı çıksa da kamuoyuna bir açıklama yapabilir. Bunun için üçte ikilik bir çoğunluk gerekir (Madde 10(2)). NGO’lar Komite için birer bilgi kaynağı teşkil ederler. Komite üyelerinin ziyaretle- ri sırasında ayrıcalıkları ve dokunulmazlıkları vardır.
Her üye ülkenin Komitede dört yıl süreyle kendi adına görev yapan bir uzmanı vardır. Komitede görev yapan uzmanlar avukatlık, doktorluk, cezaevi uzmanlığı ve parlamen- terlik gibi deneyimi olan insanlar arasından seçilir. Komite yılda üç kez toplanır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi sorunlara yasal düzeyde bir çözüm ararken Komite pratik dü- zeyde çözümler bulma arayışındadır. Komitenin yargılama yetkisi yoktur.
Her üye ülkenin Komitede dört yıl süreyle kendi adına görev yapan bir uzmanı vardır. Komitede görev yapan uzmanlar avukatlık, doktorluk, cezaevi uzmanlığı ve parlamen- terlik gibi deneyimi olan insanlar arasından seçilir. Komite yılda üç kez toplanır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi sorunlara yasal düzeyde bir çözüm ararken Komite pratik dü- zeyde çözümler bulma arayışındadır. Komitenin yargılama yetkisi yoktur.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Bakanlar Komitesi’nin kararında öngörülen İnsan Hakları Komiseri’nin görevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İnsan haklarının etkili bir şekilde gözlenmesi ve AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak
B
Ulusal ombudsmanlıklara ve diğer insan hakları yapılarının etkinliklerine düzenli finansal katkıda bulunmak
C
İnsan hakları yapılarının etkinliklerinin kolaylaştırılmasına ilişkin danışma ve bilgi sağlamak.
D
İnsan haklarına ilişkin hukuk ve uygulamaya ilişkin olası eksiklikleri tespit etmek
E
AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek
Açıklama:
Bakanlar Komitesi’nin kararında öngörülen İnsan Hakları Komiseri’nin görevleri şunlardır:
İnsan haklarının etkili bir şekilde gözlenmesi ve AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak; AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek; insan haklarına ilişkin hukuk ve uygulamaya ilişkin olası eksiklikleri tespit etmek; ulusal ombudsmanlıkların ve diğer insan hakları yapıla- rının etkinliklerinin kolaylaştırılması ve bütün bölgede insan haklarının korunmasına ilişkin danışma ve bilgi sağlamak.
İnsan haklarının etkili bir şekilde gözlenmesi ve AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak; AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek; insan haklarına ilişkin hukuk ve uygulamaya ilişkin olası eksiklikleri tespit etmek; ulusal ombudsmanlıkların ve diğer insan hakları yapıla- rının etkinliklerinin kolaylaştırılması ve bütün bölgede insan haklarının korunmasına ilişkin danışma ve bilgi sağlamak.
Soru 39
1993’te yürürlüğe giren ve yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlüklerden bahsedilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Berlin Antlaşması
B
Amsterdam Antlaşması
C
Maastricht Antlaşması
D
Nice Antlaşması
E
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı
Açıklama:
1993’te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlüklerden bahsedilmiştir. Ayrıca Maastricht Antlaşması’nın giriş bölümünde özgürlük, demokrasi, insan hakları ve temel özgürlüklere saygı ve hukuk devleti ilkelerine bağlılık vurgulanmıştır. Antlaşmada topluluk hukuk düzeninde temel hakların iki kaynağından bahsedilmiştir. Bunlar üye devletlerin ortak anayasal gelenekleri ve İHAS’dir. AB vatandaşlarının Birlik düzeyinde haklarını ve çıkarlarını korumak üzere “Avrupa Vatandaşlığı” kavramı da Maastricht Antlaşması’nda ifadesini bulmuştur.
Soru 40
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1950
B
1963
C
1972
D
1987
E
2012
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur. Devlet ve hükümet başkanları konferansı tarafından seçilen 11 uzmandan oluşan Komisyon üyeleri altı yıllık bir süre için seçilirler; süresi biten yeniden seçilebilir. Merkezi Banjul’da (Gambiya) bulunan Komisyon yılda her biri iki hafta süren iki toplantı yapmakta ve toplantının yeri her yıl değişmektedir.
Soru 41
İnsan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi sağlayan sisteme ne ad verilir?
Seçenekler
A
İHAM
B
İHAS
C
Cenevre mahkemesi
D
CAS
E
Lahey
Açıklama:
İnsan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi sağlayan sisteme İHAM denir
Soru 42
İHAM'a başvurusu süresi ne kadardır?
Seçenekler
A
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre
B
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren beş aylık süre
C
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren bir aylık süre
D
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren 12 aylık süre
E
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren üç aylık süre
Açıklama:
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre
Soru 43
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin hâkimlerini aşağıdakilerden hangisi seçmektedir?
Seçenekler
A
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi
B
Konseye üye devletler
C
Bakanlar Komitesi
D
Avrupa İnsan Hakları Komisyonerliği
E
Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği
Açıklama:
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi
Soru 44
AGİT’in insani boyutuyla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmeyen devletler hakkında işletilebilecek ve en ciddi sonuçları doğurabilecek mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
On-Devlet Raportör Misyonu
B
Sorunu AGİT toplantılarına götürme
C
Ex-Offficio misyonlar
D
Altı-Devlet Raportör Misyonu
E
İkili görüşmeler yapma
Açıklama:
On-Devlet Raportör Misyonu
Soru 45
Hastaların tedavilerinde rızalarının alınması konusunu düzenleyen sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1997 tarihli İnsan Hakları ve Biyo-Tıp Sözleşmesi
B
Terörizmin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi
C
1996 tarihli Çocuk Haklarının Kullanılması Avrupa Sözleşmesi.
D
1992 tarihli Bölgesel ve Azınlık Dilleri Avrupa Şartı
E
1995 tarihli Ulusal Azınlıkları Koruma Çerçeve Sözleşmesi
Açıklama:
1997 tarihli İnsan Hakları ve Biyo-Tıp Sözleşmesi
Soru 46
İç hukukun öncelikli olarak uygulanmasını ifade eden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Getirdiği korumanın tali nitelikte olması
B
Bireysel başvuru hakkını tanıması
C
Doğrudan uygulanabilirlik
D
Yabancıların da yararlanabilmesi
E
Ortaklaşa güvence devlet başvurusunu kabul etmesi
Açıklama:
Getirdiği korumanın tali nitelikte olması
Soru 47
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının yerine getirilmesini aşağıdakilerden hangisi denetler?
Seçenekler
A
Bakanlar Komitesi
B
Bakanlar Kurulu
C
Büyük Daire
D
Avrupa Birliği
E
Adalet Bakanlığı
Açıklama:
Bakanlar Komitesi
Soru 48
Avrupa İşkencenin ve İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Komiteye bireysel başvuru mümkündür.
B
Komite üyeleri Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından mutlak çoğunlukla ve dört yıllık bir süre için seçilir.
C
Komite, hapishane, ıslahhane, polis karakolları, askeri kışlalar, psikiyatri hastaneleri gibi yerleri ziyaret etme yetkisine sahiptir.
D
Komitece toplanan bilgiler, komite raporu ve ilgili tarafla yapılan danışmalar gizlidir.
E
Her üye ülkenin komitede kendi adına görev yapan bir uzmanı vardır
Açıklama:
Komiteye bireysel başvuru mümkündür.
Soru 49
Aşağıdaki Avrupa Konseyi kurumlarından hangisi karar organıdır?
Seçenekler
A
Bakanlar Komitesi
B
Genel Sekreterlik
C
Parlamenterler Meclisi
D
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
E
Avrupa İnsan Hakları Komisyonerliği
Açıklama:
Bakanlar Komitesi
Soru 50
Kolektif şikâyet sistemi aşağıdaki uluslararası/bölgesel sözleşmelerden hangisinin öngördüğü bir usuldür?
Seçenekler
A
Avrupa Sosyal Şartı
B
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
C
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi
D
1995 tarihli Ulusal Azınlıkları Koruma Çerçeve Sözleşmesi
E
İşkence ve İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele ve Cezayı Önleme Avrupa Sözleşmesi
Açıklama:
Avrupa Sosyal Şartı
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi mahkemedeki yargısal formasyonlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Daireler
B
Komiteler
C
Tek hâkim
D
Büyük Daire
E
Jüri
Açıklama:
Mahkemedeki yargısal formasyonlar ise şu şekilde sıralanabilir: Daireler, komiteler, tek hâkim, Büyük Daire. Doğru cevap E'dir.
Soru 52
Büyük daire kaç üyeden oluşur?
Seçenekler
A
13
B
15
C
17
D
19
E
21
Açıklama:
Büyük daire 17 üyeden oluşur. Doğru cevap C'dir.
Soru 53
Avrupa Kömür Çelik Topluluğu ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1951
B
1952
C
1953
D
1954
E
1956
Açıklama:
Avrupa Kömür Çelik Topluluğu 1952 yılında kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 54
1993 yılında yürürlüğe giren ve yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlükleri içeren antlaşma hangisidir?
Seçenekler
A
Lizbon Antlaşması
B
Nice Antlaşması
C
Roma Antlaşması
D
Maastricht Antlaşması
E
Amsterdam Antlaşması
Açıklama:
1993’te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlüklerden bahsedilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 55
Amsterdam Anlaşması hangi yıl imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1993
B
1995
C
1997
D
1999
E
2001
Açıklama:
Amsterdam Anlaşması 1997 yılında imzalanmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 56
Nice Antlaşması hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
2000
B
2001
C
2002
D
2003
E
2005
Açıklama:
Nice Antlaşması 2003 yılında yürürlüğe girmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 57
Amerikan Devletler Teşkilatı hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1948
B
1949
C
1951
D
1953
E
1957
Açıklama:
Amerikan Devletler Teşkilatı (ADT), 1948 yılında, Kolombiya’nın Bogota kentinde yapılan 9. Amerikan Devletlerarası Konferansı’nda kurulmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 58
Hangi protokol ile Amerikalılararası İnsan Hakları Komisyonu ADT’nin en temel organı statüsüne yükseltilmiştir?
Seçenekler
A
Buenos Aires Protokolü
B
Managua Protokolü
C
Cape Town Protokolü
D
Nouakchott Protokolü
E
Punta del Este Protokolü
Açıklama:
1965 tarihli Buenos Aires Protokolü ile birlikte, Amerikalılararası İnsan Hakları Komisyonu ADT’nin en temel organı statüsüne yükseltilmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 59
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1984
B
1987
C
1989
D
1991
E
1993
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 60
Türkiye kaç yılından beri Amerikan Devletler Teşkilatı'nın gözlemci üyelerinden biridir?
Seçenekler
A
1993
B
1994
C
1996
D
1997
E
1998
Açıklama:
Türkiye, 16 Eylül 1998 tarihinden beri, Amerikan Devletler Teşkilatı'nın gözlemci üyesinden biridir. Doğru cevap E'dir.
Soru 61
Aşağıdaki kavramlardan hangisi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin yargısal formasyonları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Daireler
B
Genel kurul
C
Tek hakim
D
Komiteler
E
Büyük daire
Açıklama:
Genel kurul idari bölümde yer almaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 62
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ndeki bütün davalarda kim yer almaktadır?
Seçenekler
A
Bölüm başkanı
B
Hakim
C
Yargıç
D
Ombudsman
E
Raportör
Açıklama:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ndeki bütün davalarda bölüm başkanı yer almaktadır.
Soru 63
Büyük Daire kaç üyeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
3
B
7
C
15
D
17
E
20
Açıklama:
Büyük Daire 17 üyeden oluşmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 64
İnsan Hakları Mahkemesi kaç hakimden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
25
B
33
C
42
D
47
E
52
Açıklama:
İnsan Hakları Mahkemesi 47 hakimden oluşmaktadır.
Soru 65
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin resmi dili nedir?
Seçenekler
A
Almanca ve İngilizce
B
İngilizce ve İspanyolca
C
İtalyanca ve İngilizce
D
Fransızca ve İspanyolca
E
Fransızca ve İngilizce
Açıklama:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin resmi dili; Fransızca ve İngilizce'dir.
Soru 66
Avrupa Sosyal Haklar Komitesi en az kaç üyeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
5
B
7
C
9
D
11
E
13
Açıklama:
Avrupa Sosyal Haklar Komitesi en az 9 üyeden oluşmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 67
Maastricht Antlaşması kaç yılında yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1985
B
1990
C
1993
D
1996
E
2000
Açıklama:
Maastricht Antlaşması, 1993 senesinde yürürlüğe girmiştir.
Soru 68
Amerikan Devletler Teşkilatı'nın en başta gelen organı hangisidir?
Seçenekler
A
Genel kurul
B
Komite
C
Meclis
D
Komisyon
E
Konsey
Açıklama:
Amerikan Devletler Teşkilatı'nın en başta gelen organı; Genel kuruldur. Doğru cevap A'dır.
Soru 69
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1978
B
1982
C
1987
D
1990
E
1993
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 70
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesi kaç hakimden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
7
B
11
C
15
D
18
E
21
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesi 11 hakimden oluşmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 71
İnsan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi getiren sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi
B
Avrupa Konseyi
C
Amerikan Devletler Teşkilatı
D
Afrika Birliğidir
E
Anayasa Mahkemesi
Açıklama:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
İHAM insan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi getirmiştir. Klasik uluslararası sözleşmelerin aksine hak ve yükümlülükler açısından taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran bir sözleşmedir. Sözleşme ile getirilen uluslararası korunma mekanizması ancak İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne (İHAM) yapılacak bir başvuru ile başlar. Sözleşme, Mahkemeye başvurabilme açısından iki mekanizma öngörmüştür. Bunlardan biri “bireysel başvuru” diğeri de “devlet başvurusu”dur. Doğru cevap A'dır.
İHAM insan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi getirmiştir. Klasik uluslararası sözleşmelerin aksine hak ve yükümlülükler açısından taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran bir sözleşmedir. Sözleşme ile getirilen uluslararası korunma mekanizması ancak İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne (İHAM) yapılacak bir başvuru ile başlar. Sözleşme, Mahkemeye başvurabilme açısından iki mekanizma öngörmüştür. Bunlardan biri “bireysel başvuru” diğeri de “devlet başvurusu”dur. Doğru cevap A'dır.
Soru 72
- İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar
- Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir
- 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler
Seçenekler
A
Yalınız I
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I ve II
E
Yalnız III
Açıklama:
Mahkemenin Yapısı
Mahkeme teşkilatına ve onun yargılama usulüne ilişkin hükümler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin İkinci Kısmında 19 ila 51. maddeler arasında ve İHAM İçtüzüğünde yer almaktadır. İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Ancak hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar. Mahkemenin çalışmasında bir aksaklık olmaması amacıyla her hâkimin yenisi gelene kadar görev yapması esası da benimsenmiştir. Doğru cevap C'dir.
Mahkeme teşkilatına ve onun yargılama usulüne ilişkin hükümler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin İkinci Kısmında 19 ila 51. maddeler arasında ve İHAM İçtüzüğünde yer almaktadır. İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Ancak hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar. Mahkemenin çalışmasında bir aksaklık olmaması amacıyla her hâkimin yenisi gelene kadar görev yapması esası da benimsenmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 73
Aşağıda İnsan Hakları Avrupa Mahkemelerinde yer alan hakimler ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler
B
Hâkimler ülkeleri adlarına Mahkemede yer alırlar
C
Hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar
D
Mahkemede görev tam zamanlı olduğundan bunu aksatacak bir görev de alamazlar
E
Hâkimlerin tarafsızlık ve bağımsızlıklarına zarar verecek bir faaliyette bulunmaları da yasaktır
Açıklama:
Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Ancak hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar. Mahkemenin çalışmasında bir aksaklık olmaması amacıyla her hâkimin yenisi gelene kadar görev yapması esası da benimsenmiştir (İHAS m. 20-23). Öte yandan hâkimler kendi adlarına Mahkemede yer alırlar, yani geldikleri ülkeleri temsil etmezler. Mahkemede görev tam zamanlı olduğundan bunu aksatacak bir görev de alamazlar. Hâkimlerin tarafsızlık ve bağımsızlıklarına zarar verecek bir faaliyette bulunmaları da yasaktır. Mahkeme, hâkimlerin uymaları gereken etik ilkeleri 2008 yılında kabul ettiği Yargı Etiği Kararında ortaya koymuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 74
- Mahkeme Genel Kurulu
- Bölümler
- Filtraj bölümü
Seçenekler
A
III, II ve I
B
II ve I
C
Yalnız III
D
Yalnız II
E
Yalnız I
Açıklama:
Mahkemedeki idari birimler ise şunlardır: Mahkeme Genel Kurulu, bölümler ve filtraj bölümü.
Mahkeme Genel Kurulu; Mahkeme içtüzüğünü kabul eder, başkan, iki başkan yardımcısı ve üç bölüm başkanından oluşan Mahkemenin yönetici kadrosunu seçer Başkan yardımcıları, aynı zamanda içinde bulundukları bölümün başkanlığı görevini de devam ettirirler. Bunlardan her biri üç yıllık bir dönem için seçilirler. Öte yandan Genel Kurul, beş yıl için yazı işleri müdürü ve onun yardımcısını da seçer. Ayrıca bölümlerin üye kompozisyonuna karar verir ve Bakanlar Komitesine belli bir süre için dairelerin üye sayısının yediden beşe indirilmesi önerisinde bulunabilir. Doğru cevap E'dir.
Mahkeme Genel Kurulu; Mahkeme içtüzüğünü kabul eder, başkan, iki başkan yardımcısı ve üç bölüm başkanından oluşan Mahkemenin yönetici kadrosunu seçer Başkan yardımcıları, aynı zamanda içinde bulundukları bölümün başkanlığı görevini de devam ettirirler. Bunlardan her biri üç yıllık bir dönem için seçilirler. Öte yandan Genel Kurul, beş yıl için yazı işleri müdürü ve onun yardımcısını da seçer. Ayrıca bölümlerin üye kompozisyonuna karar verir ve Bakanlar Komitesine belli bir süre için dairelerin üye sayısının yediden beşe indirilmesi önerisinde bulunabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 75
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin İnceleme Süreci ile aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sözleşmede yer alan haklarından birinin taraf devlet tarafından çiğnendiği iddiası ile İHAM’e başvuruda bulunabilir
B
Duruşmalar çok az davada yapılır ve halka açıktır
C
İncelemenin büyük kısmı yazılı olarak yapılır
D
Mahkeme önündeki yargılama usulü kamuya kapalıdır
E
Büyük Daire, istisnai koşulların varlığı hâlinde kapalılık kararı da alabilir
Açıklama:
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin İnceleme Süreci
Sözleşmeye taraf devletler veya Sözleşme’nin ihlalinden mağdur olduğunu iddia eden herkes, Sözleşmede yer alan haklarından birinin veya birkaçının taraf devlet tarafından çiğnendiği iddiasını içeren bir dilekçe ile İHAM’e başvuruda bulunabilir. Mahkeme önündeki yargılama usulü kamuya açıktır ve çelişmeli yargılama ilkesine uygundur. Ayrıca incelemenin büyük kısmı yazılı olarak yapılır. Duruşmalar çok az davada yapılır ve halka açıktır fakat Büyük Daire, istisnai koşulların varlığı hâlinde kapalılık kararı da alabilir. Doğru cevap D'dir.
Sözleşmeye taraf devletler veya Sözleşme’nin ihlalinden mağdur olduğunu iddia eden herkes, Sözleşmede yer alan haklarından birinin veya birkaçının taraf devlet tarafından çiğnendiği iddiasını içeren bir dilekçe ile İHAM’e başvuruda bulunabilir. Mahkeme önündeki yargılama usulü kamuya açıktır ve çelişmeli yargılama ilkesine uygundur. Ayrıca incelemenin büyük kısmı yazılı olarak yapılır. Duruşmalar çok az davada yapılır ve halka açıktır fakat Büyük Daire, istisnai koşulların varlığı hâlinde kapalılık kararı da alabilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 76
I-İç hukuk yollarının tüketilmesi
II-İç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde başvuru yapılması
III-Hak ihlaline ilişkin ilk başvurunun İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'ne yapılması
Öncüllerde yer alanlardan hangisi/hangileri doğrudur?
II-İç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde başvuru yapılması
III-Hak ihlaline ilişkin ilk başvurunun İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'ne yapılması
Öncüllerde yer alanlardan hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Gerek devletlerarası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir. Doğru cevap E'dir.
Soru 77
Bütün üye devletlerde insan hakları bilincini ve insan haklarına saygıyı desteklemek amacıyla kurulan Avrupa Konseyi içinde bağımsız bir kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği
B
Kolektif Şikâyet Sistemi
C
Rapor Sistemi
D
Denetim Mekanizmaları
E
Avrupa Birliği
Açıklama:
Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği
AK İnsan Hakları Komiserliği, bütün üye devletlerde insan hakları bilincini ve insan haklarına saygıyı desteklemek amacıyla kurulan Avrupa Konseyi içinde bağımsız bir kurumdur. İnsan Hakları Komiserliği’nin kurulması amacıyla Ekim 1997 tarihinde Strasbourg’ta toplanan İkinci Avrupa Konseyi Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesinde bir girişim başlatılmasına karar verilmiş, 7 Mayıs 1999 tarihinde de Bakanlar Komitesi, komiserliğin kurulması ve görev alanının belirlenmesine ilişkin bir kararı kabul etmiştir. Doğru cevap A'dır.
AK İnsan Hakları Komiserliği, bütün üye devletlerde insan hakları bilincini ve insan haklarına saygıyı desteklemek amacıyla kurulan Avrupa Konseyi içinde bağımsız bir kurumdur. İnsan Hakları Komiserliği’nin kurulması amacıyla Ekim 1997 tarihinde Strasbourg’ta toplanan İkinci Avrupa Konseyi Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesinde bir girişim başlatılmasına karar verilmiş, 7 Mayıs 1999 tarihinde de Bakanlar Komitesi, komiserliğin kurulması ve görev alanının belirlenmesine ilişkin bir kararı kabul etmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 78
- İnsan haklarının korunmasına yönelik bir temel haklar kataloğu içermiyor
- Avrupa’nın ekonomik restorasyonu üzerinde odaklanmış
- ekonomik entegrasyonun insan hakları üzerine negatif bir etkisinin olmayacağını düşündüler
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Önceleri, Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) (şimdi Avrupa Topluluğu), Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (AAET) olmak üzere birbirinden farklı üç topluluk bulunmakta idi. Bu üç topluluğu kuran anlaşmalar, insan haklarının korunmasına yönelik bir temel haklar kataloğu içermiyordu. Bunun nedenlerinden birisi, Avrupa topluluklarının başlangıçtaki dikkatlerinin, savaş sonrasında Avrupa’nın ekonomik restorasyonu üzerinde odaklanmış olması idi. Topluluğu kuranlar, ekonomik entegrasyonun insan hakları üzerine negatif bir etkisinin olmayacağını düşündüler. İkinci olarak, o zamanki bakış açısına göre, anlaşmaların tarafı olan devletler, insan haklarının ulusal yargı organlarınca korunması düşüncesinden hareket ediyorlardı. Bu nedenle, bir temel haklar korumasının varlığı pek gerekli görülmemişti. Bununla birlikte, AET Anlaşması, amacı doğrultusunda, pazar özgürlükleri (malların, hizmetlerin ve kişileri serbest dolaşımı) kadın ve erkekler için ücretlerde eşitlik ve genel olarak ayrımcılık yasağı gibi konulara yer verildiği görülmekte idi. Doğru cevap C'dir.
Soru 79
İnsan haklarının Amerika kıtasında korunması aşağıdakilerden hangisine dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Amerikalılararası Komisyon
B
Amerikan Devletler Teşkilatı Kurucu Antlaşması
C
Bogota Konferansı
D
Buenos Aires Protokolü
E
Dışişleri Bakanları Sekizinci Müzakere Toplantısı
Açıklama:
İnsan haklarının Amerika kıtasında korunması iki temel antlaşmaya dayanmaktadır:
Bunlardan birisi Amerikan Devletler Teşkilatı Kurucu Antlaşması, diğeri de Amerikan Devletleri İnsan Hakları Sözleşmesi’dir. Amerikan Devletler Teşkilatı (ADT), 1948 yılında, Kolombiya’nın Bogota kentinde yapılan 9. Amerikan Devletlerarası Konferansı’nda kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Bunlardan birisi Amerikan Devletler Teşkilatı Kurucu Antlaşması, diğeri de Amerikan Devletleri İnsan Hakları Sözleşmesi’dir. Amerikan Devletler Teşkilatı (ADT), 1948 yılında, Kolombiya’nın Bogota kentinde yapılan 9. Amerikan Devletlerarası Konferansı’nda kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 80
- Afrika’da insan ve halkların haklarına ilişkin belge toplamak, çalışmalar ve araştırmalar yapmak
- Afrika hükümetlerinin mevzuatlarına dayanak oluşturabilecek, insan ve halkların hakları ve temel özgürlükleriyle ilgili hukuksal sorunların çözümü
- İnsan ve halkların haklarının korunması ve geliştirilmesiyle ilgili diğer Afrikalı ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapmak
- Bir taraf devletin, ABT’nın bir organının ya da ABT tarafından tanınan bir Afrika teşkilatının istemi üzerine, Şartın hükümlerini yorumlamak
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II ve IV
D
I, II, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu’nun görevi, Afrika’da insan ve halkların haklarını geliştirmek ve bunların korunmasını sağlamaktır (m. 30). Buna göre, Komisyonun görevleri şunlardır:
- Afrika’da insan ve halkların haklarına ilişkin belge toplamak, çalışmalar ve araştırmalar yapmak Afrika’da insan ve halkların hakları ile ilgili ulusal ve yerel kuruluşları desteklemek, teşvik etmek, seminer, sempozyum ve konferanslar düzenlemek,
bilgiyi yaygınlaştırmak ve gereken durumlarda hükümetlere görüşlerini sunmak ve tavsiyelerde bulunmak, - Afrika hükümetlerinin mevzuatlarına dayanak oluşturabilecek, insan ve halkların hakları ve temel özgürlükleriyle ilgili hukuksal sorunların çözümünü amaçlayan ilke ve kuralları şekillendirmek ve düzenlemek,
- İnsan ve halkların haklarının korunması ve geliştirilmesiyle ilgili diğer Afrikalı ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapmak,
- Bir taraf devletin, ABT’nın bir organının ya da ABT tarafından tanınan bir Afrika teşkilatının istemi üzerine, Şartın hükümlerini yorumlamak, doğru cevap D'dir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri, insan haklarının korunması ve geliştirilmesini amaçlayan temel bölgesel sistemlerdendir?
- Avrupa Konseyi
- Asya Konseyi
- Arap Konseyi
- Amerikan Devletler Teşkilatı
- Afrika Birliği
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve IV
C
II, IV ve V
D
I, II ve V
E
I, IV ve V
Açıklama:
İnsan haklarının korunması ve geliştirilmesini amaçlayan temel bölgesel sistemler:
1: Avrupa Konseyi (AK)- 2: Amerikan Devletler Teşkilatı (ADT)- 3: Afrika Birliğidir.
1: Avrupa Konseyi (AK)- 2: Amerikan Devletler Teşkilatı (ADT)- 3: Afrika Birliğidir.
Soru 82
İnsan Hakları Avrupa, Mahkemesi’ne (İHAM) iki başvuru mekanizması vardır, aşağıdaki şıklardan hangisinde bunlar doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bireysel başvuru ve devlet başvurusu
B
Bireysel başvuru ve kurumsal başvuru
C
Devlet başvurusu ve elçilik aracılığıyla başvuru
D
Devlet başvurusu ve sivil toplum kuruluşu başvurusu
E
Bireysel başvuru ve sivil toplum kuruluşu başvurusu
Açıklama:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
İnsan hakları sözleşmesine bağlı olarak Sözleşme ile getirilen uluslararası korunma mekanizması ancak İnsan Hakları Avrupa, Mahkemesi’ne (İHAM) yapılacak bir başvuru ile başlar. Sözleşme, Mahkemeye başvurabilme açısından iki mekanizma öngörmüştür. Bunlardan biri “bireysel başvuru” diğeri de “devlet başvurusu”dur.
İnsan hakları sözleşmesine bağlı olarak Sözleşme ile getirilen uluslararası korunma mekanizması ancak İnsan Hakları Avrupa, Mahkemesi’ne (İHAM) yapılacak bir başvuru ile başlar. Sözleşme, Mahkemeye başvurabilme açısından iki mekanizma öngörmüştür. Bunlardan biri “bireysel başvuru” diğeri de “devlet başvurusu”dur.
Soru 83
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde İHAM’de, Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Aşağıdaki bilgilerden hangisi bu hakimlerle ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Hâkimler, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir
B
Hakimler 9 yıllık bir süre için seçilir
C
Mahkemeye seçilen hâkim yalnızca bir dönem görev yapabilir
D
Hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar
E
Hâkimler, Mahkemede geldikleri ülke için çalışır ve bu ülkeyi temsil ederler
Açıklama:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Ancak hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar. Mahkemenin çalışmasında bir aksaklık olmaması amacıyla her hâkimin yenisi gelene kadar görev yapması esası da benimsenmiştir (İHAS m. 20-23). Öte yandan hâkimler kendi adlarına Mahkemede yer alırlar, yani geldikleri ülkeleri temsil etmezler. Mahkemede görev tam zamanlı olduğundan bunu aksatacak bir görev de alamazlar. Hâkimlerin tarafsızlık ve bağımsızlıklarına zarar verecek bir faaliyette bulunmaları da yasaktır. Mahkeme, hâkimlerin uymaları gereken etik ilkeleri 2008 yılında kabul ettiği Yargı Etiği Kararında ortaya koymuştur.
Soru 84
Gerek devletler-arası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren hangi süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekmektedir?
Seçenekler
A
3 aylık süre içerisinde
B
6 aylık süre içerisinde
C
9 aylık süre içerisinde
D
12 aylık süre içerisinde
E
15 aylık süre içerisinde
Açıklama:
Gerek devletlerarası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekmektedir.
Soru 85
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’nin (İHAM’ın) resmi dilleri, aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
İngilizce ve İspanyolca
B
İngilizce ve Almanca
C
İngilizce ve Portekizce
D
İngilizce ve Fransızca
E
İngilizce ve İtalyanca
Açıklama:
İnsan Hakları Avrupa, Mahkemesi’nin (İHAM’ın) resmi dilleri: Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür.
Soru 86
Herhangi bir devlete karşı, hangi koşulda İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurulabilir?
Seçenekler
A
Ülkedeki özel bir firmanın tutum ve davranışlarından dolayı
B
Ülkedeki yabancı bir firmanın karşı tarafa tutum ve davranışlarından dolayı
C
Ülkedeki bir kişinin, taraf kişi veya devlete olan tutum ve davranışlarından dolayı
D
Ülkedeki iki özel kurumun birbirlerine karşı anlaşmazlıklarından dolayı
E
Ülkenin kamu kurum ve kuruluşlarının tutum ve davranışlarından dolayı
Açıklama:
Bir devlete karşı ancak kamu kuruluşlarının tutum ve davranışlarından dolayı Mahkemeye başvurulabilir. Mahkemede özel kişiler veya kuruluşlara karşı yapılan başvurulara bakılmaz.
Soru 87
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilen kararların uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmekten sorumlu olan merci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bakanlar Komitesi
B
Bakanlar Kurulu
C
Danışmanlar Kurulu
D
Avrupa Birliği
E
Adalet Bakanlığı
Açıklama:
Mahkemenin kesin nitelikteki bütün kararları ilgili olduğu devlet açısından bağlayıcıdır. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Mahkeme kararlarının uygulanmasından sorumludur. Dostane çözüm kararlarının infazı da bu kapsamdadır.
Soru 88
Mahkeme, yazı işleri müdürlüğü vasıtasıyla taraflara sunulan öneri sonucunda, ilgili hükumetin bir şekilde başvurucunun iddialarının doğruluğunu kabul etmesi, başvurucunun zararını karşılama ve lehine bazı tedbirleri alma yükümlüğünün altına girmesi durumunda oluşan çözüm mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ara bulucu çözüm
B
Dostane çözüm
C
Karşılıklı çözüm
D
İkili kabul çözümü
E
Hata kabulüne dayanan çözüm
Açıklama:
Yargılamanın her aşamasında Mahkeme, yazı işleri müdürlüğü vasıtasıyla taraflara “dostane çözüm” önerisinde bulunabilir. Dostane çözümün Mahkeme tarafından kabul edilebilmesi için ilgili hükümetin bir şekilde başvurucunun iddialarının doğruluğunu kabul etmesi, başvurucunun zararını karşılama ve lehine bazı tedbirleri alma yükümlüğü altına girmesi gerekir. Şayet taraflar bir uzlaşmaya varır ve bu yeterli görülürse Mahkeme başvuruyu gündemden düşürerek dostane çözümden gerekli sonuçları çıkarır ve dostane çözüm uygulanır.
Soru 89
Aşağıdaki bilgilerden hangisi, Amerikalılar arası İnsan Hakları Mahkemesi için görev yapan hakimlerle ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Üstün ahlâki niteliklere sahip ve insan hakları alanında yetkinliği ile tanınmış hukukçular arasından seçilirler
B
Hâkimler altı yıllık bir görev süresi için seçilirler
C
Mahkemede görev yapacak hâkimler, genel kurul tarafından seçilirler
D
Seçildikten sonra görev süresi biten bir hâkim tekrar seçilemez
E
Gerekli nitelikleri taşıyarak seçilen hâkimden üçü, üç yıl sonra yenilenir
Açıklama:
Hakimlerin Özellikleri: Mahkeme, üstün ahlâki niteliklere sahip ve insan hakları alanında yetkinliği ile tanınmış hukukçular arasından kişisel kapasiteleriyle seçilen ve yüksek yargı işlevlerini vatandaşı oldukları ya da onları aday gösteren devlet hukukuna uygun bir şekilde yerine getirebilmeleri için gerekli nitelikleri taşıyan yedi hâkimden oluşmaktadır (m. 52). Hâkimler, altı yıllık bir süre için, Genel Kurul tarafından seçilirler. Süresi biten bir kere daha tekrar seçilebilir. Hâkimlerden üçü, üç yıl sonra yenilenir. Mahkemeye sunulan bir vakıaya Taraf devletlerden birinin vatandaşı olan hâkim, bu vakayı dinleme hakkını muhafaza edecektir. Bir vakayı dinlemek üzere çağrılan hâkimlerden biri, o vakaya taraf devletlerden birinin vatandaşı ise, o vakanın diğer tarafı kendi seçeceği bir kişiyi mahkemede ad hoc hâkim olarak görev yapmak üzere atayabilir (m. 55). Mahkeme oturumlarını San José’de (Kosta Rika) yapar, fakat Amerika’da başka bir yerde de toplanabilir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu’nun görevlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Afrika’da insan ve halkların haklarına ilişkin belge toplamak, çalışmalar ve araştırmalar yapmak
B
Afrika hükümetlerinin mevzuatlarına dayanak oluşturabilecek, insan ve halkların hakları ve temel özgürlükleriyle ilgili hukuksal sorunların çözümünü amaçlayan ilke ve kuralları şekillendirmek ve düzenlemek
C
İnsan ve halkların haklarının korunması ve geliştirilmesiyle ilgili diğer Afrikalı ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapmak
D
Bir taraf devletin, ABT’nın bir organının ya da ABT tarafından tanınan bir Afrika teşkilatının istemi üzerine, şartın hükümlerini yorumlamak
E
Afrika’daki İnsan ve halkların haklarının korunması ve geliştirilmesiyle ilgili sorunları belirleyerek çözümü için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurmak
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu’nun Görevleri:
- Afrika’da insan ve halkların haklarına ilişkin belge toplamak, çalışmalar ve araştırmalar yapmak Afrika’da insan ve halkların hakları ile ilgili ulusal ve yerel kuruluşları desteklemek, teşvik etmek, seminer, sempozyum ve konferanslar düzenlemek, bilgiyi yaygınlaştırmak ve gereken durumlarda hükümetlere görüşlerini sunmak ve tavsiyelerde bulunmak,
- Afrika hükümetlerinin mevzuatlarına dayanak oluşturabilecek, insan ve halkların hakları ve temel özgürlükleriyle ilgili hukuksal sorunların çözümünü amaçlayan ilke ve kuralları şekillendirmek ve düzenlemek,
- İnsan ve halkların haklarının korunması ve geliştirilmesiyle ilgili diğer Afrikalı ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapmak,
- Bir taraf devletin, ABT’nın bir organının ya da ABT tarafından tanınan bir Afrika teşkilatının istemi üzerine, Şartın hükümlerini yorumlamak
Soru 91
BM Anlaşmasının VIII. Bölümü’nde bölgesel düzeyde sadece barış ve güvenliğin sağlanması ve korunması öngörülmüştür. Bu amaçla bölgesel düzeyde
kurulan ilk girişim aşağıdakilerden hangisidir?
kurulan ilk girişim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Güvenlik ve Iş birliği Teşkilatı
B
Birleşmiş Milletler
C
Avrupa Konseyi
D
İnsan Hakları Sözleşmeleri
E
Bağımsız Devletler Topluluğu
Açıklama:
BM Anlaşmasının VIII. Bölümü’nde bölgesel düzeyde sadece barış ve güvenliğin sağlanması ve korunması öngörülmüştür. Bu amaçla bölgesel düzeyde
kurulan ilk girişim ise, Avrupa Güvenlik ve Iş birliği Teşkilatı’dır.
kurulan ilk girişim ise, Avrupa Güvenlik ve Iş birliği Teşkilatı’dır.
Soru 92
İnsan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi getiren. Klasik uluslararası sözleşmelerin aksine hak ve yükümlülükler açısından
taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran sistem aşağıdakilerden hangisidir?
taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı
B
Avrupa Konseyi
C
Avrupa Birliği
D
Bağımsız Devletler Topluluğu
E
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Açıklama:
İHAM insan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi getirmiştir. Klasik uluslararası sözleşmelerin aksine hak ve yükümlülükler açısından
taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence
altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran bir sözleşmedir.
taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence
altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran bir sözleşmedir.
Soru 93
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesindeki hakimler kaç yıllığına seçilirler?
Seçenekler
A
4
B
5
C
6
D
8
E
9
Açıklama:
Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yargısal formasyonları içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Filtraj bölümü
B
Daireler
C
Komiteler
D
Tek hakim
E
Büyük daire
Açıklama:
Mahkemedeki yargısal formasyonlar ise şu şekilde sıralanabilir: Daireler, komiteler,
tek hâkim, Büyük Daire.
tek hâkim, Büyük Daire.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesindeki idari birimlerden birisidir?
Seçenekler
A
Daireler
B
Büyük Daire
C
Komite
D
Mahkeme Genel Kurulu
E
Tek Hakim
Açıklama:
Mahkemedeki idari birimler ise şunlardır: Mahkeme Genel Kurulu, bölümler ve filtraj
bölümü.
bölümü.
Soru 96
Açıkça kabul edilemez başvurular ile açıkça dayanaktan yoksun başvuruları elemekle
görevli yargısal formasyon aşağıdakilerden hangisidir?
görevli yargısal formasyon aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mahkeme Genel Kurulu
B
Filtraj Bölümü
C
Tek Hakim
D
Komiteler
E
Büyük Daire
Açıklama:
Açıkça kabul edilemez başvurular ile açıkça dayanaktan yoksun başvuruları elemekle
görevli yargısal formasyon, tek hakimdir
görevli yargısal formasyon, tek hakimdir
Soru 97
Amerikalılararası İnsan Hakları Komisyonu kaç bağımsız üyeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
5
B
7
C
9
D
11
E
12
Açıklama:
Sözleşmeye göre, Komisyon, üstün ahlâki nitelikler taşıyan ve insan hakları alanında
yetkinliği ile tanımış (m. 34), dört yıl için seçilen 7 bağımsız üyeden oluşur.
yetkinliği ile tanımış (m. 34), dört yıl için seçilen 7 bağımsız üyeden oluşur.
Soru 98
Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesi'nde hakimler kaç yıllık bir süre için seçilir?
Seçenekler
A
5
B
6
C
7
D
8
E
9
Açıklama:
Hâkimler, altı yıllık bir süre için, Genel Kurul tarafından seçilirler
Soru 99
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu üyeleri kim tarafından seçilmektedir?
Seçenekler
A
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
B
Devlet ve hükümet başkanları konferansı
C
Afrika Birliği Teşkilatı
D
Afrika Birliği Şartı
E
Birleşmiş Milletler
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın
30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur. Devlet ve hükümet başkanları konferansı
tarafından seçilen 11 uzmandan oluşan Komisyon üyeleri altı yıllık bir süre için seçilirler;
30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur. Devlet ve hükümet başkanları konferansı
tarafından seçilen 11 uzmandan oluşan Komisyon üyeleri altı yıllık bir süre için seçilirler;
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi Amerikan Devletler Teşkilatı'nın bir organıdır?
Seçenekler
A
Amerikalılararası Kadın Komisyonu
B
Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi
C
Uluslararası Amerikan Devletleri Konferansı
D
Buenos Aires Protokolü
E
Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi
Açıklama:
Amerikalılararası Kadın Komisyonu, ADT’nin uzman kuruluşlarından biridir ve geçmişi Havana’da yapılan 1928 tarihli Altıncı Uluslararası Amerikan Devletler Konferansına
kadar uzanmaktadır.
kadar uzanmaktadır.
Soru 101
İç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren ne kadar süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir?
Seçenekler
A
6 ay
B
9 ay
C
12 ay
D
18 ay
E
24 ay
Açıklama:
Gerek devletler arası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir.
Soru 102
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde kaç hâkim vardır?
Seçenekler
A
37
B
47
C
57
D
67
E
77
Açıklama:
Mahkeme teşkilatına ve onun yargılama usulüne ilişkin hükümler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin İkinci Kısmında 19 ila 51. maddeler arasında ve İHAM İçtüzüğünde yer almaktadır. İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır.
Soru 103
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde görev yapan hâkimlerin görev süresi kaç yıldır?
Seçenekler
A
3
B
6
C
9
D
12
E
15
Açıklama:
Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler.
Soru 104
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde görev yapan hâkimler kaç yaşında emekli olurlar?
Seçenekler
A
55
B
60
C
65
D
70
E
75
Açıklama:
Hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar.
Soru 105
Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesi, Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi ile kurulmuştur ve insan haklarını korumak amacıyla yargısal bir organ oluşturma düşüncesi, ilk defa ....... yılında Bogotá Uluslararası Amerikan Devletleri Konferansı’nda ortaya açılmıştır.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
1908
B
1918
C
1928
D
1938
E
1948
Açıklama:
Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesi, Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi ile kurulmuştur ve insan haklarını korumak amacıyla yargısal bir organ oluşturma düşüncesi, ilk defa 1948 yılında Bogotá Uluslararası Amerikan Devletleri Konferansı’nda ortaya açılmıştır.
Soru 106
Afrika Birliği Teşkilatı hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1963
B
1973
C
1983
D
1993
E
2003
Açıklama:
Afrika sistemi, en genç ve bu yüzden de bazı yönlerden, Avrupa ve Amerika sistemlerine oranla daha az gelişmiş insan hakları alanında bölgesel bir koruma sistemidir. Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te otuz iki bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla, Addis Ababa’da toplanan konferansta, Afrika Birliği Şartı imzalanarak oluşturulmuştur.
Soru 107
Afrika Birliği Teşkilatı ...... bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla oluşturulmuştur.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
2
B
12
C
22
D
32
E
42
Açıklama:
Afrika sistemi, en genç ve bu yüzden de bazı yönlerden, Avrupa ve Amerika sistemlerine oranla daha az gelişmiş insan hakları alanında bölgesel bir koruma sistemidir. Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te otuz iki bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla, Addis Ababa’da toplanan konferansta, Afrika Birliği Şartı imzalanarak oluşturulmuştur.
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi Afrika Birliği Teşkilatı ile ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te oluşturulmuştur.
B
Afrika Birliği Teşkilatı otuz iki bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla kurulmuştur.
C
Teşkilatın amacı, üyeleri arasında iş birliğini, birlik ve dayanışmayı geliştirmek, yeni bağımsızlığını kazanan devletlerle Afrikalılararası ilişkileri kolaylaştırmak ve Afrikalılar için gerekli politikaların oluşturulmasında bir forum vazifesi görmektir.
D
Afrika Birliği Teşkilatı Şartı Afrika halkının meşru isteklerinin karşılanması için eşitliğin, özgürlüğün, adaletin, saygınlığın esas amaçları arasında olduğunu öngörmektedir.
E
Afrika Birliği Teşkilatı 2015 yılında sona ermiştir.
Açıklama:
Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te otuz iki bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla, Addis Ababa’da toplanan konferansta, Afrika Birliği Şartı imzalanarak oluşturulmuştur. Teşkilatın amacı, üyeleri arasında iş birliğini, birlik ve dayanışmayı geliştirmek, yeni bağımsızlığını kazanan devletlerle Afrikalılararası ilişkileri kolaylaştırmak ve Afrikalılar için gerekli politikaların oluşturulmasında bir forum vazifesi görmektir. ABT Şartı, ayrıca, Afrika halkının meşru isteklerinin karşılanması için eşitliğin, özgürlüğün, adaletin, saygınlığın esas amaçları arasında olduğunu öngörmektedir.
Afrika Birliği Anlaşmasının yürürlüğe girmesi ve 2002 yılında Afrika Birliğinin kurulması ile ABT sona ermiştir.
Afrika Birliği Anlaşmasının yürürlüğe girmesi ve 2002 yılında Afrika Birliğinin kurulması ile ABT sona ermiştir.
Soru 109
Amsterdam Antlaşması hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1998
B
1999
C
2000
D
2001
E
2002
Açıklama:
1999’da yürürlüğe giren Amsterdam Antlaşması ile insan hakları, demokrasi, temel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü ilkelerine verilen önem vurgulanmıştır.
Soru 110
Aşağıdakilerden hangisine Maastricht Antlaşması’nda değinilmemiştir?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı
B
Yargılanma hakkı
C
Düşünce ve basın özgürlüğü
D
Çevre kirliliği
E
Toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı
Açıklama:
1993’te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlüklerden bahsedilmiştir.
Soru 111
BM Anlaşmasının VIII. Bölümü’nde bölgesel düzeyde sadece barış ve güvenliğin sağlanması ve korunması öngörülmüştür. Bu amaçla bölgesel düzeyde kurulan ilk girişim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Güvenlik ve İş Birliği Teşkilatı
B
Avrupa İnsan Hakları Koruma Teşkilatı
C
Avrupa Konseyi
D
Bölgesel Sistemler Koruma Teşkilatı
E
İnsan Hakları Koruma Birliği Teşkilatı
Açıklama:
BM Anlaşmasının VIII. Bölümü’nde bölgesel düzeyde sadece barış ve güvenliğin sağlanması ve korunması öngörülmüştür. Bu amaçla bölgesel düzeyde kurulan ilk girişim ise, Avrupa Güvenlik ve Iş birliği Teşkilatı’dır. Doğru cevap A'dır.
Soru 112
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'nde kaç hakim görev yapmaktadır?
Seçenekler
A
44
B
45
C
46
D
47
E
48
Açıklama:
İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 113
İHAM'da görev yapan hakimler kaç sene bu görevi yapabilirler?
Seçenekler
A
8
B
9
C
10
D
11
E
12
Açıklama:
Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Doğru cevap B'dir.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi İHAM mahkemelerindeki yargısal formasyonlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Daireler
B
Komiteler
C
Tek hakim
D
Büyük daire
E
Üye komisyonu
Açıklama:
Mahkemedeki yargısal formasyonlar ise şu şekilde sıralanabilir: Daireler, komiteler, tek hâkim, Büyük Daire. Doğru cevap E'dir.
Soru 115
Aşağıdakilerden hangileri İHAM mahkemelerindeki idari birimlerdir?
I - Mahkeme Genel Kurulu
II - Yargı Etiği Kurulu
III - Filtraj Bölümü
IV - Bölümler
V - Halkla İlişkiler
I - Mahkeme Genel Kurulu
II - Yargı Etiği Kurulu
III - Filtraj Bölümü
IV - Bölümler
V - Halkla İlişkiler
Seçenekler
A
I -II - III
B
I - III - IV
C
II - III - IV
D
II - III - V
E
I - II - V
Açıklama:
Mahkemedeki idari birimler ise şunlardır: Mahkeme Genel Kurulu, bölümler ve filtraj bölümü. Doğru cevap B'dir.
Soru 116
İç hukuk yollarının tüketilmesinden itibaren kaç ay içinde İHAM'a başvuru yapılması gereklidir?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
Gerek devletlerarası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir. Doğru cevap D'dir.
Soru 117
Aşağıdaki şıklardan hangisi İHAM'ın resmi dillerinden biridir?
Seçenekler
A
Almanca
B
Fransızca
C
İspanyolca
D
Çince
E
Latince
Açıklama:
Mahkemenin resmi dilleri Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür. Doğru cevap B'dir.
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi "başvuru hakkının köyüye kullanılması" niteliğindeki başvurulardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Siyasi propaganda amacı taşıyan başvurular
B
Hakaret niteliği bulunan başvurular
C
Denetim organlarını aldatmayayönelik bilgiler içeren başvurular
D
Ciddiyetle bağdaşmayan başvurular
E
Yazılı basın yayın organlarının yaptığı başvurular
Açıklama:
Siyasi propaganda amacı taşıyan, hakaret niteliği bulunan, denetim organlarını aldatmaya yönelik bilgiler içeren ve ciddiyetle bağdaşmayan başvurular, başvuru hakkının kötüye kullanılması niteliğindeki başvurulardır. Doğru cevap E'dir.
Soru 119
Avrupa Sosyal Haklar Komitesi en az kaç kişiden oluşur?
Seçenekler
A
7
B
8
C
9
D
10
E
11
Açıklama:
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nce, altı yıllık bir süre için atanan en az 9 üyeden oluşan Avrupa Sosyal Haklar Komitesi (Uzmanlar Komitesi) (ASŞ m.25), sözleşmeci devletlerin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini değerlendirmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 120
Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesinin aldığı kararların yerine getirilmesini denetleyen kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ADT Genel Kurulu
B
Büyük Daire
C
Bakanlar Kurulu
D
Adalet Bakanlığı
E
Parlamenterler Meclisi
Açıklama:
Mahkemenin kararlarına uyulması zorunludur; bu kararlara karşı başka bir yere başvuru mümkün değildir. ADT Genel Kurulu bu kararların yerine getirilmesini denetler (m. 67). Doğru cevap A'dır.
Soru 121
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde idari yapılanma olarak kaç bölüm bulunmaktadır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
AVRUPA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Mahkeme bünyesinde idari bir yapılanma olarak beş bölüm oluşturulmuştur. Mahkeme
İçtüzüğüne göre her bir hâkim, beş bölümden bir tanesinde görev yapmaktadır.
Mahkeme bünyesinde idari bir yapılanma olarak beş bölüm oluşturulmuştur. Mahkeme
İçtüzüğüne göre her bir hâkim, beş bölümden bir tanesinde görev yapmaktadır.
Soru 122
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Büyük Dairesi kaç üyeden oluşur?
Seçenekler
A
5
B
9
C
12
D
17
E
24
Açıklama:
AVRUPA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
17 üyeden oluşan Büyük Dairede Başkan, Başkan yardımcıları ile bölüm başkanları
doğal üye olarak yer alırlar.
17 üyeden oluşan Büyük Dairede Başkan, Başkan yardımcıları ile bölüm başkanları
doğal üye olarak yer alırlar.
Soru 123
Sözleşme’nin uygulanması ve yorumlanması açısından ciddi sorunlar içeren başvurulara aşağıdakilerden hangisi bakmaktadır?
Seçenekler
A
Daireler
B
Komiteler
C
Tek hakim
D
Bölüm başkanı
E
Büyük daire
Açıklama:
AVRUPA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Büyük Daire, Sözleşme’nin uygulanması ve yorumlanması açısından ciddi sorunlar içeren başvurulara bakmaktadır.
Büyük Daire, Sözleşme’nin uygulanması ve yorumlanması açısından ciddi sorunlar içeren başvurulara bakmaktadır.
Soru 124
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin resmi dili hangisidir?
Seçenekler
A
İspanyolca ve İtalyanca
B
İtalyanca ve İngilizce
C
İngilizce ve Fransızca
D
Fransızca ve Almanca
E
Almanca ve İngilizce
Açıklama:
AVRUPA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Mahkemenin resmi dilleri Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin
dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür.
Mahkemenin resmi dilleri Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin
dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür.
Soru 125
Amerikan Devletler Teşkilatına kaç ülke üye olmuştur?
Seçenekler
A
15
B
25
C
35
D
45
E
55
Açıklama:
AMERİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Üyeliği Amerika’daki tüm devletlere açık olan Teşkilata halihazırda 35 devlet üyedir ve bunların 25’i Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi’ni onaylamıştır.
Üyeliği Amerika’daki tüm devletlere açık olan Teşkilata halihazırda 35 devlet üyedir ve bunların 25’i Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi’ni onaylamıştır.
Soru 126
Amerikan Devletler Teşkilatının gözlemci ülke sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
30
B
42
C
66
D
78
E
104
Açıklama:
AMERİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Amerikan Devletler Teşkilatının gözlemci ülke sayısı 66'dır.
Amerikan Devletler Teşkilatının gözlemci ülke sayısı 66'dır.
Soru 127
Siyasi nedenlerle, 1962 yılında Amerikan Devletler Teşkilatına aktif olarak katılmaktan çıkarılan ülke hangisidir?
Seçenekler
A
Küba
B
Meksika
C
Arjantin
D
Şili
E
Brezilya
Açıklama:
AMERİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Küba, teşkilatın bir üyesidir fakat, siyasi nedenlerle, 1962 yılında Teşkilata aktif
olarak katılmaktan çıkarılmıştır.
Küba, teşkilatın bir üyesidir fakat, siyasi nedenlerle, 1962 yılında Teşkilata aktif
olarak katılmaktan çıkarılmıştır.
Soru 128
Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, kaç bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
5
B
24
C
32
D
45
E
60
Açıklama:
AFRİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te 32 bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla oluşturulmuştur.
Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te 32 bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla oluşturulmuştur.
Soru 129
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1955
B
1964
C
1973
D
1987
E
2005
Açıklama:
AFRİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur.
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur.
Soru 130
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonunun merkezi nerede bulunur?
Seçenekler
A
Tunus
B
Gambiya
C
Güney Afrika
D
Mısır
E
Sudan
Açıklama:
AFRİKA’DA İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
Merkezi Banjul’da (Gambiya) bulunan Komisyon yılda her biri iki hafta süren iki toplantı yapmakta ve toplantının yeri her yıl değişmektedir.
Merkezi Banjul’da (Gambiya) bulunan Komisyon yılda her biri iki hafta süren iki toplantı yapmakta ve toplantının yeri her yıl değişmektedir.
Soru 131
İnsan Hakları Avrupa Mahmekesi'nde kaç hakim görev yapmaktadır?
Seçenekler
A
32
B
37
C
41
D
47
E
54
Açıklama:
İnsan Hakları Avrupa Mahmekesi'nde (İHAM) Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 132
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde hakimler kaç yıllık bir süre için seçilirler?
Seçenekler
A
3
B
5
C
7
D
9
E
11
Açıklama:
İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Doğru cevap D'dir.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin İngilizceyle birlikte resmi dilidir?
Seçenekler
A
İtalyanca
B
Fransızca
C
İspanyolca
D
Almanca
E
Flemenkçe
Açıklama:
Mahkemenin resmi dilleri Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür. Doğru cevap B'dir.
Soru 134
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa İşkenceyi Önleme Sözleşmesi’ne taraf olan ülkelerin Komiteye çalışmalarını yürütebilmesi için sağlamakla yükümlü olduğu imkanlar arasında değildir?
Seçenekler
A
Ülkeye serbest giriş ve arama yapma izni
B
Tutukluların bulunduğu yerlerde Komiteye tam bilgi verme
C
Komitenin gözaltındaki kimselerle özel görüşmeler yapabilmesi
D
Devletin sahip olduğu ve Komitenin ihtiyaç duyduğu bilgilerin Komiteye sunulması
E
Komitenin ulusal hukuk kurallarından bağımsız olarak çalışabilmesi
Açıklama:
Avrupa İşkenceyi Önleme Sözleşmesi’nin 8(2) maddesine göre taraflar Komiteye çalışmalarını yürütebilmesi için bazı imkânlar tanımak zorundadırlar: Bunlar; ülkeye serbest giriş ve arama yapma izni, tutukluların bulunduğu yerlerde Komiteye tam bilgi verme, tutukluların bulunduğu cezaevleri, karakollar, akıl hastaneleri, askeri kamplar vb. yerlere serbest giriş. Komite gözaltındaki kimselerle özel görüşmeler yapabilir. Devletin sahip olduğu ve Komitenin ihtiyaç duyduğu bilgilerin Komiteye sunulması. Bu aşamada Komite ulusal hukuk ve iş ahlakına saygılı olmak zorundadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 135
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği'nin görevleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İnsan haklarının etkili bir şekilde gözlenmesi ve AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak
B
AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek
C
İnsan hakları ihlalleriyle ilgili şikayetleri almak ve değerlendirmek
D
İnsan haklarına ilişkin hukuk ve uygulamaya ilişkin olası eksiklikleri tespit etmek
E
Ulusal ombudsmanlıkların ve diğer insan hakları yapılarının etkinliklerini kolaylaştırmak
Açıklama:
Bakanlar Komitesi’nin kararında öngörülen İnsan Hakları Komiseri’nin görevleri şunlardır: İnsan haklarının etkili bir şekilde gözlenmesi ve AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak; AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek; insan haklarına ilişkin hukuk ve uygulamaya ilişkin olası eksiklikleri tespit etmek; ulusal ombudsmanlıkların ve diğer insan hakları yapılarının etkinliklerinin kolaylaştırılması ve bütün bölgede insan haklarının korunmasına ilişkin danışma ve bilgi sağlamak. Ancak, yargısal olmayan bir kurum olarak Komiserlik, bireysel şikâyetler üzerine harekete geçemez; ancak bireylerin maruz kaldığı insan hakları ihlallerine ilişkin güvenilir bilgi temelinde sonuçlar çıkarabilir ve daha geniş bir çaba içine girebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 136
"Avrupa Vatandaşlığı" kavramı ilk olarak aşağıdaki antlaşmaların hangisinde kendisine yer bulmuştur?
Seçenekler
A
Maastricht Antlaşması
B
Amsterdam Antlaşması
C
Nice Antlaşması
D
Roma Antlaşması
E
Londra Antlaşması
Açıklama:
1993’te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlüklerden bahsedilmiştir. Ayrıca Maastricht Antlaşması’nın giriş bölümünde özgürlük, demokrasi, insan hakları ve temel özgürlüklere saygı ve hukuk devleti ilkelerine bağlılık vurgulanmıştır. Antlaşmada topluluk hukuk düzeninde temel hakların iki kaynağından bahsedilmiştir. Bunlar üye devletlerin ortak anayasal gelenekleri ve İHAS’dir. AB vatandaşlarının Birlik düzeyinde haklarını ve çıkarlarını korumak üzere “Avrupa Vatandaşlığı” kavramı da Maastricht Antlaşması’nda ifadesini bulmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 137
IHAM'da Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilen hâkimler kaç dönem görev yapabilirler?
Seçenekler
A
Bir dönem
B
İki dönem
C
Üç dönem
D
Dört dönem
E
Beş dönem
Açıklama:
Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Doğru cevap A'dır.
Soru 138
Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Avrupa Mahkeme'sindeki yargısal formasyonlardan değildir?
Seçenekler
A
Daireler
B
Filtraj
C
Komiteler
D
Tek hakim
E
Büyük Daire
Açıklama:
Mahkemedeki yargısal formasyonlar ise şu şekilde sıralanabilir: Daireler, komiteler, tek hâkim, Büyük Daire. Doğru cevap B'dir.
Soru 139
Devletlerarası veya kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren kaç aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekmektedir?
Seçenekler
A
Bir ay
B
Üç ay
C
Altı ay
D
Sekiz ay
E
On ay
Açıklama:
Gerek devletlerarası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir. Doğru cevap C'dir.
Soru 140
- İngilizce
- Almanca
- Fransızca
- İspanyolca
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I ve III
D
II ve IV
E
I ve IV
Açıklama:
Mahkemenin resmi dilleri Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür. Doğru cevap C'dir.
Soru 141
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nce atanan Avrupa Sosyal Haklar Komitesi (Uzmanlar Komitesi), en az kaç üyeden oluşur ve ne kadar bir süre için görev yapar?
Seçenekler
A
En az 6 üye - 9 yıl
B
En az 8 üye - 5 yıl
C
En az 5 üye - 4 yıl
D
En az 7 üye -7 yıl
E
En az 9 üye -6 yıl
Açıklama:
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nce, altı yıllık bir süre için atanan en az 9 üyeden oluşan Avrupa Sosyal Haklar Komitesi (Uzmanlar Komitesi), sözleşmeci devletlerin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini değerlendirmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 142
1995 tarihli Ek Protokol ile kabul edilmiş olup, 1 Temmuz 1998’den beri yürürlükte olan kolektif şikâyet sistemini öngören protokolü hangi ülke imzalamamıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
Hollanda
C
Türkiye
D
İtalya
E
İspanya
Açıklama:
Kolektif şikâyet, 1995 tarihli Ek Protokol ile kabul edilmiş olup, 1 Temmuz 1998’den beri yürürlüktedir. Ancak Türkiye, kolektif şikâyet sistemini öngören bu protokolü (3. Protokol) imzalamamıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 143
- AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak
- AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek
- Ulusal ombudsmanlıkların ve diğer insan hakları yapılarının etkinliklerinin kolaylaştırılması
- Bireysel şikayetler üzerine harekete geçmek
Seçenekler
A
I ve IV
B
II ve IV
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Yargısal olmayan bir kurum olarak Komiserlik, bireysel şikâyetler üzerine harekete geçemez; ancak bireylerin maruz kaldığı insan hakları ihlallerine ilişkin güvenilir bilgi temelinde sonuçlar çıkarabilir ve daha geniş bir çaba içine girebilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 144
Hangi antlaşma veya şart ile insan hakları, demokrasi, temel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü ilkelerine verilen önem vurgulanmıştır ve temel hakların korunması hususunda İHAS devre dışı bırakılarak topluluğa özgü bir koruma mekanizması oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
1997 Amsterdam Anlaşması
B
1993 Maastricht Antlaşması
C
1999 Amsterdam Antlaşması
D
2003 Nice Antlaşması
E
2000 AB Temel Haklar Şartı
Açıklama:
1999’da yürürlüğe giren Amsterdam Antlaşması ile insan hakları, demokrasi, temel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü ilkelerine verilen önem vurgulanmıştır. Ayrıca temel hakların korunması hususunda İHAS devre dışı bırakılarak topluluğa özgü bir koruma mekanizması oluşturulmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 145
Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesi'nde Genel Kurul tarafından kaç hâkim ne kadar bir süre için seçilir?
Seçenekler
A
Yedi hâkim - altı yıl
B
Altı hâkim - altı yıl
C
Beş hakim - yedi yıl
D
Altı hâkim - yedi yıl
E
Yedi hâkim - beş yıl
Açıklama:
Mahkeme, üstün ahlâki niteliklere sahip ve insan hakları alanında yetkinliği ile tanınmış hukukçular arasından kişisel kapasiteleriyle seçilen ve yüksek yargı işlevlerini vatandaşı oldukları ya da onları aday gösteren devlet hukukuna uygun bir şekilde yerine getirebilmeleri için gerekli nitelikleri taşıyan yedi hâkimden oluşmaktadır. Hâkimler, altı yıllık bir süre için, Genel Kurul tarafından seçilirler. Doğru cevap A'dır.
Soru 146
I- Mahkeme Genel Kurulu
II- Bölümler
III- Filtraj
Yukarıda verilenlerden hangisi/ hangileri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin idari bölümlerindendir?
II- Bölümler
III- Filtraj
Yukarıda verilenlerden hangisi/ hangileri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin idari bölümlerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Mahkemedeki idari birimler ise şunlardır: Mahkeme Genel Kurulu, bölümler ve filtraj bölümü.
Mahkeme Genel Kurulu; Mahkeme içtüzüğünü kabul eder, başkan, iki başkan yar- dımcısı ve üç bölüm başkanından oluşan Mahkemenin yönetici kadrosunu seçer Başkan yardımcıları, aynı zamanda içinde bulundukları bölümün başkanlığı görevini de devam ettirirler. Bunlardan her biri üç yıllık bir dönem için seçilirler. Öte yandan Genel Kurul, beş yıl için yazı işleri müdürü ve onun yardımcısını da seçer. Ayrıca bölümlerin üye kom- pozisyonuna karar verir ve Bakanlar Komitesine belli bir süre için dairelerin üye sayısının yediden beşe indirilmesi önerisinde bulunabilir (İHAS m. 25).
Mahkeme bünyesinde idari bir yapılanma olarak beş bölüm oluşturulmuştur. Mah- keme İçtüzüğüne göre her bir hâkim, beş bölümden bir tanesinde görev yapmaktadır. Hâkimlerin bölümlere dağılımında coğrafi bölgeler, cinsiyet ve Sözleşmeci devletlerin sa- hip olduğu farklı hukuk sistemlerinin dengeli temsiline özen gösterilir. Ayrıca bölümlerin kompozisyonu her üç yılda bir değiştirilmektedir.
14 no.lu Protokolün yürürlüğe girmesiyle oluşturulan tek hâkim formasyonu Mah- kemenin önündeki açıkça kabul edilemez nitelikteki başvuruları elemek açısından son derece yararlı sonuçlar vermiştir. Bu durumdan daha fazla yararlanmak için yazı işleri müdürlüğü bünyesinde yeniden yapılanmaya gidilmiştir. Böylece daha önceki beş bölüm yanında bir anlamda “altıncı bölüm” olarak (resmi olarak bu şekilde adlandırılmasa da)filtraj bölümü kurulmuştur. Bu bölüm, hakkında en çok başvuru yapılan beş ülkeden gelen hukukçuların oluşturduğu alt birimler hâlinde çalışmaktadır. Burada amaç, kabul edile- mezlik kararlarında bir standardın sağlanması, kabul edilebilirlik usulünün daha rasyonel kılınması ve çalışma usullerinin düzeltilmesidir. Yeni dönemde ise elde edilen başarı ne- deniyle filtraj bölümü bünyesinde diğer ülkeler için de alt birimler kurulmuştur.
Mahkeme Genel Kurulu; Mahkeme içtüzüğünü kabul eder, başkan, iki başkan yar- dımcısı ve üç bölüm başkanından oluşan Mahkemenin yönetici kadrosunu seçer Başkan yardımcıları, aynı zamanda içinde bulundukları bölümün başkanlığı görevini de devam ettirirler. Bunlardan her biri üç yıllık bir dönem için seçilirler. Öte yandan Genel Kurul, beş yıl için yazı işleri müdürü ve onun yardımcısını da seçer. Ayrıca bölümlerin üye kom- pozisyonuna karar verir ve Bakanlar Komitesine belli bir süre için dairelerin üye sayısının yediden beşe indirilmesi önerisinde bulunabilir (İHAS m. 25).
Mahkeme bünyesinde idari bir yapılanma olarak beş bölüm oluşturulmuştur. Mah- keme İçtüzüğüne göre her bir hâkim, beş bölümden bir tanesinde görev yapmaktadır. Hâkimlerin bölümlere dağılımında coğrafi bölgeler, cinsiyet ve Sözleşmeci devletlerin sa- hip olduğu farklı hukuk sistemlerinin dengeli temsiline özen gösterilir. Ayrıca bölümlerin kompozisyonu her üç yılda bir değiştirilmektedir.
14 no.lu Protokolün yürürlüğe girmesiyle oluşturulan tek hâkim formasyonu Mah- kemenin önündeki açıkça kabul edilemez nitelikteki başvuruları elemek açısından son derece yararlı sonuçlar vermiştir. Bu durumdan daha fazla yararlanmak için yazı işleri müdürlüğü bünyesinde yeniden yapılanmaya gidilmiştir. Böylece daha önceki beş bölüm yanında bir anlamda “altıncı bölüm” olarak (resmi olarak bu şekilde adlandırılmasa da)filtraj bölümü kurulmuştur. Bu bölüm, hakkında en çok başvuru yapılan beş ülkeden gelen hukukçuların oluşturduğu alt birimler hâlinde çalışmaktadır. Burada amaç, kabul edile- mezlik kararlarında bir standardın sağlanması, kabul edilebilirlik usulünün daha rasyonel kılınması ve çalışma usullerinin düzeltilmesidir. Yeni dönemde ise elde edilen başarı ne- deniyle filtraj bölümü bünyesinde diğer ülkeler için de alt birimler kurulmuştur.
Soru 147
Avrupa İşkenceyi Önleme Sözleşmesi Denetim Sistemi komitesi yılda kaç defa toplanır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
7
Açıklama:
Sözleşme’nin görevi özgürlüğü ellerinden alınmış kimselere yapılan muameleleri incele- mektir. Bu amaçla Avrupa İşkencenin ve İnsanlık dışı Veya Onur Kırıcı Ceza Veya Mua- melenin Önlenmesi Komitesi istediği yeri ziyaret etme ve orada araştırma yapma hakkına sahiptir. Gerekirse Komite, söz konusu kimseleri işkence ve insanlık dışı bir muameleye maruz kalmamaları için ülkenin resmi makamlarına öneriler götürebilir. Genellikle bu ziyaretler periyodik olarak yapılır ancak bazen kısa zaman öncesinden bildirmek sure- tiyle acil ziyaretler de yapılabilir (Madde 7(1)). Bu geziler sırasında toplanan bilgiler ve hükümet temsilcileriyle yapılan görüşmeler gizli tutulur. Ancak eğer söz konusu hükümet isterse bilgileri kamuoyuna sunulabilir. Komite aynı zamanda isterse hükümet karşı çıksa da kamuoyuna bir açıklama yapabilir. Bunun için üçte ikilik bir çoğunluk gerekir (Madde 10(2)). NGO’lar Komite için birer bilgi kaynağı teşkil ederler. Komite üyelerinin ziyaretle- ri sırasında ayrıcalıkları ve dokunulmazlıkları vardır.
Her üye ülkenin Komitede dört yıl süreyle kendi adına görev yapan bir uzmanı vardır. Komitede görev yapan uzmanlar avukatlık, doktorluk, cezaevi uzmanlığı ve parlamen- terlik gibi deneyimi olan insanlar arasından seçilir. Komite yılda üç kez toplanır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi sorunlara yasal düzeyde bir çözüm ararken Komite pratik dü- zeyde çözümler bulma arayışındadır. Komitenin yargılama yetkisi yoktur.
Her üye ülkenin Komitede dört yıl süreyle kendi adına görev yapan bir uzmanı vardır. Komitede görev yapan uzmanlar avukatlık, doktorluk, cezaevi uzmanlığı ve parlamen- terlik gibi deneyimi olan insanlar arasından seçilir. Komite yılda üç kez toplanır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi sorunlara yasal düzeyde bir çözüm ararken Komite pratik dü- zeyde çözümler bulma arayışındadır. Komitenin yargılama yetkisi yoktur.
Soru 148
Aşağıdakilerden hangisi Bakanlar Komitesi’nin kararında öngörülen İnsan Hakları Komiseri’nin görevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İnsan haklarının etkili bir şekilde gözlenmesi ve AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak
B
Ulusal ombudsmanlıklara ve diğer insan hakları yapılarının etkinliklerine düzenli finansal katkıda bulunmak
C
İnsan hakları yapılarının etkinliklerinin kolaylaştırılmasına ilişkin danışma ve bilgi sağlamak.
D
İnsan haklarına ilişkin hukuk ve uygulamaya ilişkin olası eksiklikleri tespit etmek
E
AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek
Açıklama:
Bakanlar Komitesi’nin kararında öngörülen İnsan Hakları Komiseri’nin görevleri şunlardır:
İnsan haklarının etkili bir şekilde gözlenmesi ve AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak; AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek; insan haklarına ilişkin hukuk ve uygulamaya ilişkin olası eksiklikleri tespit etmek; ulusal ombudsmanlıkların ve diğer insan hakları yapıla- rının etkinliklerinin kolaylaştırılması ve bütün bölgede insan haklarının korunmasına ilişkin danışma ve bilgi sağlamak.
İnsan haklarının etkili bir şekilde gözlenmesi ve AK insan hakları standartlarının yerine getirilmesinde üye devletlere yardım sağlamak; AK üye devletlerinde insan hakları eğitimi ve farkındalığını desteklemek; insan haklarına ilişkin hukuk ve uygulamaya ilişkin olası eksiklikleri tespit etmek; ulusal ombudsmanlıkların ve diğer insan hakları yapıla- rının etkinliklerinin kolaylaştırılması ve bütün bölgede insan haklarının korunmasına ilişkin danışma ve bilgi sağlamak.
Soru 149
1993’te yürürlüğe giren ve yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlüklerden bahsedilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Berlin Antlaşması
B
Amsterdam Antlaşması
C
Maastricht Antlaşması
D
Nice Antlaşması
E
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı
Açıklama:
1993’te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlüklerden bahsedilmiştir. Ayrıca Maastricht Antlaşması’nın giriş bölümünde özgürlük, demokrasi, insan hakları ve temel özgürlüklere saygı ve hukuk devleti ilkelerine bağlılık vurgulanmıştır. Antlaşmada topluluk hukuk düzeninde temel hakların iki kaynağından bahsedilmiştir. Bunlar üye devletlerin ortak anayasal gelenekleri ve İHAS’dir. AB vatandaşlarının Birlik düzeyinde haklarını ve çıkarlarını korumak üzere “Avrupa Vatandaşlığı” kavramı da Maastricht Antlaşması’nda ifadesini bulmuştur.
Soru 150
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1950
B
1963
C
1972
D
1987
E
2012
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur. Devlet ve hükümet başkanları konferansı tarafından seçilen 11 uzmandan oluşan Komisyon üyeleri altı yıllık bir süre için seçilirler; süresi biten yeniden seçilebilir. Merkezi Banjul’da (Gambiya) bulunan Komisyon yılda her biri iki hafta süren iki toplantı yapmakta ve toplantının yeri her yıl değişmektedir.
Soru 151
İnsan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi sağlayan sisteme ne ad verilir?
Seçenekler
A
İHAM
B
İHAS
C
Cenevre mahkemesi
D
CAS
E
Lahey
Açıklama:
İnsan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi sağlayan sisteme İHAM denir
Soru 152
İHAM'a başvurusu süresi ne kadardır?
Seçenekler
A
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre
B
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren beş aylık süre
C
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren bir aylık süre
D
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren 12 aylık süre
E
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren üç aylık süre
Açıklama:
iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre
Soru 153
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin hâkimlerini aşağıdakilerden hangisi seçmektedir?
Seçenekler
A
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi
B
Konseye üye devletler
C
Bakanlar Komitesi
D
Avrupa İnsan Hakları Komisyonerliği
E
Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği
Açıklama:
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi
Soru 154
AGİT’in insani boyutuyla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmeyen devletler hakkında işletilebilecek ve en ciddi sonuçları doğurabilecek mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
On-Devlet Raportör Misyonu
B
Sorunu AGİT toplantılarına götürme
C
Ex-Offficio misyonlar
D
Altı-Devlet Raportör Misyonu
E
İkili görüşmeler yapma
Açıklama:
On-Devlet Raportör Misyonu
Soru 155
Hastaların tedavilerinde rızalarının alınması konusunu düzenleyen sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1997 tarihli İnsan Hakları ve Biyo-Tıp Sözleşmesi
B
Terörizmin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi
C
1996 tarihli Çocuk Haklarının Kullanılması Avrupa Sözleşmesi.
D
1992 tarihli Bölgesel ve Azınlık Dilleri Avrupa Şartı
E
1995 tarihli Ulusal Azınlıkları Koruma Çerçeve Sözleşmesi
Açıklama:
1997 tarihli İnsan Hakları ve Biyo-Tıp Sözleşmesi
Soru 156
İç hukukun öncelikli olarak uygulanmasını ifade eden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Getirdiği korumanın tali nitelikte olması
B
Bireysel başvuru hakkını tanıması
C
Doğrudan uygulanabilirlik
D
Yabancıların da yararlanabilmesi
E
Ortaklaşa güvence devlet başvurusunu kabul etmesi
Açıklama:
Getirdiği korumanın tali nitelikte olması
Soru 157
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının yerine getirilmesini aşağıdakilerden hangisi denetler?
Seçenekler
A
Bakanlar Komitesi
B
Bakanlar Kurulu
C
Büyük Daire
D
Avrupa Birliği
E
Adalet Bakanlığı
Açıklama:
Bakanlar Komitesi
Soru 158
Avrupa İşkencenin ve İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Komiteye bireysel başvuru mümkündür.
B
Komite üyeleri Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından mutlak çoğunlukla ve dört yıllık bir süre için seçilir.
C
Komite, hapishane, ıslahhane, polis karakolları, askeri kışlalar, psikiyatri hastaneleri gibi yerleri ziyaret etme yetkisine sahiptir.
D
Komitece toplanan bilgiler, komite raporu ve ilgili tarafla yapılan danışmalar gizlidir.
E
Her üye ülkenin komitede kendi adına görev yapan bir uzmanı vardır
Açıklama:
Komiteye bireysel başvuru mümkündür.
Soru 159
Aşağıdaki Avrupa Konseyi kurumlarından hangisi karar organıdır?
Seçenekler
A
Bakanlar Komitesi
B
Genel Sekreterlik
C
Parlamenterler Meclisi
D
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
E
Avrupa İnsan Hakları Komisyonerliği
Açıklama:
Bakanlar Komitesi
Soru 160
Kolektif şikâyet sistemi aşağıdaki uluslararası/bölgesel sözleşmelerden hangisinin öngördüğü bir usuldür?
Seçenekler
A
Avrupa Sosyal Şartı
B
Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
C
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi
D
1995 tarihli Ulusal Azınlıkları Koruma Çerçeve Sözleşmesi
E
İşkence ve İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele ve Cezayı Önleme Avrupa Sözleşmesi
Açıklama:
Avrupa Sosyal Şartı
Soru 161
Aşağıdakilerden hangisi mahkemedeki yargısal formasyonlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Daireler
B
Komiteler
C
Tek hâkim
D
Büyük Daire
E
Jüri
Açıklama:
Mahkemedeki yargısal formasyonlar ise şu şekilde sıralanabilir: Daireler, komiteler, tek hâkim, Büyük Daire. Doğru cevap E'dir.
Soru 162
Büyük daire kaç üyeden oluşur?
Seçenekler
A
13
B
15
C
17
D
19
E
21
Açıklama:
Büyük daire 17 üyeden oluşur. Doğru cevap C'dir.
Soru 163
Avrupa Kömür Çelik Topluluğu ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1951
B
1952
C
1953
D
1954
E
1956
Açıklama:
Avrupa Kömür Çelik Topluluğu 1952 yılında kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 164
1993 yılında yürürlüğe giren ve yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlükleri içeren antlaşma hangisidir?
Seçenekler
A
Lizbon Antlaşması
B
Nice Antlaşması
C
Roma Antlaşması
D
Maastricht Antlaşması
E
Amsterdam Antlaşması
Açıklama:
1993’te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlüklerden bahsedilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 165
Amsterdam Anlaşması hangi yıl imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1993
B
1995
C
1997
D
1999
E
2001
Açıklama:
Amsterdam Anlaşması 1997 yılında imzalanmıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 166
Nice Antlaşması hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
2000
B
2001
C
2002
D
2003
E
2005
Açıklama:
Nice Antlaşması 2003 yılında yürürlüğe girmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 167
Amerikan Devletler Teşkilatı hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1948
B
1949
C
1951
D
1953
E
1957
Açıklama:
Amerikan Devletler Teşkilatı (ADT), 1948 yılında, Kolombiya’nın Bogota kentinde yapılan 9. Amerikan Devletlerarası Konferansı’nda kurulmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 168
Hangi protokol ile Amerikalılararası İnsan Hakları Komisyonu ADT’nin en temel organı statüsüne yükseltilmiştir?
Seçenekler
A
Buenos Aires Protokolü
B
Managua Protokolü
C
Cape Town Protokolü
D
Nouakchott Protokolü
E
Punta del Este Protokolü
Açıklama:
1965 tarihli Buenos Aires Protokolü ile birlikte, Amerikalılararası İnsan Hakları Komisyonu ADT’nin en temel organı statüsüne yükseltilmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 169
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1984
B
1987
C
1989
D
1991
E
1993
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 170
Türkiye kaç yılından beri Amerikan Devletler Teşkilatı'nın gözlemci üyelerinden biridir?
Seçenekler
A
1993
B
1994
C
1996
D
1997
E
1998
Açıklama:
Türkiye, 16 Eylül 1998 tarihinden beri, Amerikan Devletler Teşkilatı'nın gözlemci üyesinden biridir. Doğru cevap E'dir.
Soru 171
Aşağıdaki kavramlardan hangisi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin yargısal formasyonları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Daireler
B
Genel kurul
C
Tek hakim
D
Komiteler
E
Büyük daire
Açıklama:
Genel kurul idari bölümde yer almaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 172
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ndeki bütün davalarda kim yer almaktadır?
Seçenekler
A
Bölüm başkanı
B
Hakim
C
Yargıç
D
Ombudsman
E
Raportör
Açıklama:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ndeki bütün davalarda bölüm başkanı yer almaktadır.
Soru 173
Büyük Daire kaç üyeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
3
B
7
C
15
D
17
E
20
Açıklama:
Büyük Daire 17 üyeden oluşmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 174
İnsan Hakları Mahkemesi kaç hakimden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
25
B
33
C
42
D
47
E
52
Açıklama:
İnsan Hakları Mahkemesi 47 hakimden oluşmaktadır.
Soru 175
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin resmi dili nedir?
Seçenekler
A
Almanca ve İngilizce
B
İngilizce ve İspanyolca
C
İtalyanca ve İngilizce
D
Fransızca ve İspanyolca
E
Fransızca ve İngilizce
Açıklama:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin resmi dili; Fransızca ve İngilizce'dir.
Soru 176
Avrupa Sosyal Haklar Komitesi en az kaç üyeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
5
B
7
C
9
D
11
E
13
Açıklama:
Avrupa Sosyal Haklar Komitesi en az 9 üyeden oluşmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 177
Maastricht Antlaşması kaç yılında yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1985
B
1990
C
1993
D
1996
E
2000
Açıklama:
Maastricht Antlaşması, 1993 senesinde yürürlüğe girmiştir.
Soru 178
Amerikan Devletler Teşkilatı'nın en başta gelen organı hangisidir?
Seçenekler
A
Genel kurul
B
Komite
C
Meclis
D
Komisyon
E
Konsey
Açıklama:
Amerikan Devletler Teşkilatı'nın en başta gelen organı; Genel kuruldur. Doğru cevap A'dır.
Soru 179
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1978
B
1982
C
1987
D
1990
E
1993
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın 30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur. Doğru cevap C'dir.
Soru 180
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesi kaç hakimden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
7
B
11
C
15
D
18
E
21
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesi 11 hakimden oluşmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 181
İnsan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi getiren sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi
B
Avrupa Konseyi
C
Amerikan Devletler Teşkilatı
D
Afrika Birliğidir
E
Anayasa Mahkemesi
Açıklama:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
İHAM insan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi getirmiştir. Klasik uluslararası sözleşmelerin aksine hak ve yükümlülükler açısından taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran bir sözleşmedir. Sözleşme ile getirilen uluslararası korunma mekanizması ancak İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne (İHAM) yapılacak bir başvuru ile başlar. Sözleşme, Mahkemeye başvurabilme açısından iki mekanizma öngörmüştür. Bunlardan biri “bireysel başvuru” diğeri de “devlet başvurusu”dur. Doğru cevap A'dır.
İHAM insan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi getirmiştir. Klasik uluslararası sözleşmelerin aksine hak ve yükümlülükler açısından taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran bir sözleşmedir. Sözleşme ile getirilen uluslararası korunma mekanizması ancak İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne (İHAM) yapılacak bir başvuru ile başlar. Sözleşme, Mahkemeye başvurabilme açısından iki mekanizma öngörmüştür. Bunlardan biri “bireysel başvuru” diğeri de “devlet başvurusu”dur. Doğru cevap A'dır.
Soru 182
- İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar
- Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir
- 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler
Seçenekler
A
Yalınız I
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I ve II
E
Yalnız III
Açıklama:
Mahkemenin Yapısı
Mahkeme teşkilatına ve onun yargılama usulüne ilişkin hükümler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin İkinci Kısmında 19 ila 51. maddeler arasında ve İHAM İçtüzüğünde yer almaktadır. İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Ancak hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar. Mahkemenin çalışmasında bir aksaklık olmaması amacıyla her hâkimin yenisi gelene kadar görev yapması esası da benimsenmiştir. Doğru cevap C'dir.
Mahkeme teşkilatına ve onun yargılama usulüne ilişkin hükümler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin İkinci Kısmında 19 ila 51. maddeler arasında ve İHAM İçtüzüğünde yer almaktadır. İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Ancak hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar. Mahkemenin çalışmasında bir aksaklık olmaması amacıyla her hâkimin yenisi gelene kadar görev yapması esası da benimsenmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 183
Aşağıda İnsan Hakları Avrupa Mahkemelerinde yer alan hakimler ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler
B
Hâkimler ülkeleri adlarına Mahkemede yer alırlar
C
Hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar
D
Mahkemede görev tam zamanlı olduğundan bunu aksatacak bir görev de alamazlar
E
Hâkimlerin tarafsızlık ve bağımsızlıklarına zarar verecek bir faaliyette bulunmaları da yasaktır
Açıklama:
Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Ancak hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar. Mahkemenin çalışmasında bir aksaklık olmaması amacıyla her hâkimin yenisi gelene kadar görev yapması esası da benimsenmiştir (İHAS m. 20-23). Öte yandan hâkimler kendi adlarına Mahkemede yer alırlar, yani geldikleri ülkeleri temsil etmezler. Mahkemede görev tam zamanlı olduğundan bunu aksatacak bir görev de alamazlar. Hâkimlerin tarafsızlık ve bağımsızlıklarına zarar verecek bir faaliyette bulunmaları da yasaktır. Mahkeme, hâkimlerin uymaları gereken etik ilkeleri 2008 yılında kabul ettiği Yargı Etiği Kararında ortaya koymuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 184
- Mahkeme Genel Kurulu
- Bölümler
- Filtraj bölümü
Seçenekler
A
III, II ve I
B
II ve I
C
Yalnız III
D
Yalnız II
E
Yalnız I
Açıklama:
Mahkemedeki idari birimler ise şunlardır: Mahkeme Genel Kurulu, bölümler ve filtraj bölümü.
Mahkeme Genel Kurulu; Mahkeme içtüzüğünü kabul eder, başkan, iki başkan yardımcısı ve üç bölüm başkanından oluşan Mahkemenin yönetici kadrosunu seçer Başkan yardımcıları, aynı zamanda içinde bulundukları bölümün başkanlığı görevini de devam ettirirler. Bunlardan her biri üç yıllık bir dönem için seçilirler. Öte yandan Genel Kurul, beş yıl için yazı işleri müdürü ve onun yardımcısını da seçer. Ayrıca bölümlerin üye kompozisyonuna karar verir ve Bakanlar Komitesine belli bir süre için dairelerin üye sayısının yediden beşe indirilmesi önerisinde bulunabilir. Doğru cevap E'dir.
Mahkeme Genel Kurulu; Mahkeme içtüzüğünü kabul eder, başkan, iki başkan yardımcısı ve üç bölüm başkanından oluşan Mahkemenin yönetici kadrosunu seçer Başkan yardımcıları, aynı zamanda içinde bulundukları bölümün başkanlığı görevini de devam ettirirler. Bunlardan her biri üç yıllık bir dönem için seçilirler. Öte yandan Genel Kurul, beş yıl için yazı işleri müdürü ve onun yardımcısını da seçer. Ayrıca bölümlerin üye kompozisyonuna karar verir ve Bakanlar Komitesine belli bir süre için dairelerin üye sayısının yediden beşe indirilmesi önerisinde bulunabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 185
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin İnceleme Süreci ile aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sözleşmede yer alan haklarından birinin taraf devlet tarafından çiğnendiği iddiası ile İHAM’e başvuruda bulunabilir
B
Duruşmalar çok az davada yapılır ve halka açıktır
C
İncelemenin büyük kısmı yazılı olarak yapılır
D
Mahkeme önündeki yargılama usulü kamuya kapalıdır
E
Büyük Daire, istisnai koşulların varlığı hâlinde kapalılık kararı da alabilir
Açıklama:
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin İnceleme Süreci
Sözleşmeye taraf devletler veya Sözleşme’nin ihlalinden mağdur olduğunu iddia eden herkes, Sözleşmede yer alan haklarından birinin veya birkaçının taraf devlet tarafından çiğnendiği iddiasını içeren bir dilekçe ile İHAM’e başvuruda bulunabilir. Mahkeme önündeki yargılama usulü kamuya açıktır ve çelişmeli yargılama ilkesine uygundur. Ayrıca incelemenin büyük kısmı yazılı olarak yapılır. Duruşmalar çok az davada yapılır ve halka açıktır fakat Büyük Daire, istisnai koşulların varlığı hâlinde kapalılık kararı da alabilir. Doğru cevap D'dir.
Sözleşmeye taraf devletler veya Sözleşme’nin ihlalinden mağdur olduğunu iddia eden herkes, Sözleşmede yer alan haklarından birinin veya birkaçının taraf devlet tarafından çiğnendiği iddiasını içeren bir dilekçe ile İHAM’e başvuruda bulunabilir. Mahkeme önündeki yargılama usulü kamuya açıktır ve çelişmeli yargılama ilkesine uygundur. Ayrıca incelemenin büyük kısmı yazılı olarak yapılır. Duruşmalar çok az davada yapılır ve halka açıktır fakat Büyük Daire, istisnai koşulların varlığı hâlinde kapalılık kararı da alabilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 186
Bütün üye devletlerde insan hakları bilincini ve insan haklarına saygıyı desteklemek amacıyla kurulan Avrupa Konseyi içinde bağımsız bir kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği
B
Kolektif Şikâyet Sistemi
C
Rapor Sistemi
D
Denetim Mekanizmaları
E
Avrupa Birliği
Açıklama:
Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserliği
AK İnsan Hakları Komiserliği, bütün üye devletlerde insan hakları bilincini ve insan haklarına saygıyı desteklemek amacıyla kurulan Avrupa Konseyi içinde bağımsız bir kurumdur. İnsan Hakları Komiserliği’nin kurulması amacıyla Ekim 1997 tarihinde Strasbourg’ta toplanan İkinci Avrupa Konseyi Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesinde bir girişim başlatılmasına karar verilmiş, 7 Mayıs 1999 tarihinde de Bakanlar Komitesi, komiserliğin kurulması ve görev alanının belirlenmesine ilişkin bir kararı kabul etmiştir. Doğru cevap A'dır.
AK İnsan Hakları Komiserliği, bütün üye devletlerde insan hakları bilincini ve insan haklarına saygıyı desteklemek amacıyla kurulan Avrupa Konseyi içinde bağımsız bir kurumdur. İnsan Hakları Komiserliği’nin kurulması amacıyla Ekim 1997 tarihinde Strasbourg’ta toplanan İkinci Avrupa Konseyi Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesinde bir girişim başlatılmasına karar verilmiş, 7 Mayıs 1999 tarihinde de Bakanlar Komitesi, komiserliğin kurulması ve görev alanının belirlenmesine ilişkin bir kararı kabul etmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 187
- İnsan haklarının korunmasına yönelik bir temel haklar kataloğu içermiyor
- Avrupa’nın ekonomik restorasyonu üzerinde odaklanmış
- ekonomik entegrasyonun insan hakları üzerine negatif bir etkisinin olmayacağını düşündüler
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Önceleri, Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) (şimdi Avrupa Topluluğu), Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (AAET) olmak üzere birbirinden farklı üç topluluk bulunmakta idi. Bu üç topluluğu kuran anlaşmalar, insan haklarının korunmasına yönelik bir temel haklar kataloğu içermiyordu. Bunun nedenlerinden birisi, Avrupa topluluklarının başlangıçtaki dikkatlerinin, savaş sonrasında Avrupa’nın ekonomik restorasyonu üzerinde odaklanmış olması idi. Topluluğu kuranlar, ekonomik entegrasyonun insan hakları üzerine negatif bir etkisinin olmayacağını düşündüler. İkinci olarak, o zamanki bakış açısına göre, anlaşmaların tarafı olan devletler, insan haklarının ulusal yargı organlarınca korunması düşüncesinden hareket ediyorlardı. Bu nedenle, bir temel haklar korumasının varlığı pek gerekli görülmemişti. Bununla birlikte, AET Anlaşması, amacı doğrultusunda, pazar özgürlükleri (malların, hizmetlerin ve kişileri serbest dolaşımı) kadın ve erkekler için ücretlerde eşitlik ve genel olarak ayrımcılık yasağı gibi konulara yer verildiği görülmekte idi. Doğru cevap C'dir.
Soru 188
İnsan haklarının Amerika kıtasında korunması aşağıdakilerden hangisine dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Amerikalılararası Komisyon
B
Amerikan Devletler Teşkilatı Kurucu Antlaşması
C
Bogota Konferansı
D
Buenos Aires Protokolü
E
Dışişleri Bakanları Sekizinci Müzakere Toplantısı
Açıklama:
İnsan haklarının Amerika kıtasında korunması iki temel antlaşmaya dayanmaktadır:
Bunlardan birisi Amerikan Devletler Teşkilatı Kurucu Antlaşması, diğeri de Amerikan Devletleri İnsan Hakları Sözleşmesi’dir. Amerikan Devletler Teşkilatı (ADT), 1948 yılında, Kolombiya’nın Bogota kentinde yapılan 9. Amerikan Devletlerarası Konferansı’nda kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Bunlardan birisi Amerikan Devletler Teşkilatı Kurucu Antlaşması, diğeri de Amerikan Devletleri İnsan Hakları Sözleşmesi’dir. Amerikan Devletler Teşkilatı (ADT), 1948 yılında, Kolombiya’nın Bogota kentinde yapılan 9. Amerikan Devletlerarası Konferansı’nda kurulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 189
- Afrika’da insan ve halkların haklarına ilişkin belge toplamak, çalışmalar ve araştırmalar yapmak
- Afrika hükümetlerinin mevzuatlarına dayanak oluşturabilecek, insan ve halkların hakları ve temel özgürlükleriyle ilgili hukuksal sorunların çözümü
- İnsan ve halkların haklarının korunması ve geliştirilmesiyle ilgili diğer Afrikalı ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapmak
- Bir taraf devletin, ABT’nın bir organının ya da ABT tarafından tanınan bir Afrika teşkilatının istemi üzerine, Şartın hükümlerini yorumlamak
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II ve IV
D
I, II, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu’nun görevi, Afrika’da insan ve halkların haklarını geliştirmek ve bunların korunmasını sağlamaktır (m. 30). Buna göre, Komisyonun görevleri şunlardır:
- Afrika’da insan ve halkların haklarına ilişkin belge toplamak, çalışmalar ve araştırmalar yapmak Afrika’da insan ve halkların hakları ile ilgili ulusal ve yerel kuruluşları desteklemek, teşvik etmek, seminer, sempozyum ve konferanslar düzenlemek,
bilgiyi yaygınlaştırmak ve gereken durumlarda hükümetlere görüşlerini sunmak ve tavsiyelerde bulunmak, - Afrika hükümetlerinin mevzuatlarına dayanak oluşturabilecek, insan ve halkların hakları ve temel özgürlükleriyle ilgili hukuksal sorunların çözümünü amaçlayan ilke ve kuralları şekillendirmek ve düzenlemek,
- İnsan ve halkların haklarının korunması ve geliştirilmesiyle ilgili diğer Afrikalı ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapmak,
- Bir taraf devletin, ABT’nın bir organının ya da ABT tarafından tanınan bir Afrika teşkilatının istemi üzerine, Şartın hükümlerini yorumlamak, doğru cevap D'dir.
Soru 190
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri, insan haklarının korunması ve geliştirilmesini amaçlayan temel bölgesel sistemlerdendir?
- Avrupa Konseyi
- Asya Konseyi
- Arap Konseyi
- Amerikan Devletler Teşkilatı
- Afrika Birliği
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve IV
C
II, IV ve V
D
I, II ve V
E
I, IV ve V
Açıklama:
İnsan haklarının korunması ve geliştirilmesini amaçlayan temel bölgesel sistemler:
1: Avrupa Konseyi (AK)- 2: Amerikan Devletler Teşkilatı (ADT)- 3: Afrika Birliğidir.
1: Avrupa Konseyi (AK)- 2: Amerikan Devletler Teşkilatı (ADT)- 3: Afrika Birliğidir.
Soru 191
İnsan Hakları Avrupa, Mahkemesi’ne (İHAM) iki başvuru mekanizması vardır, aşağıdaki şıklardan hangisinde bunlar doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bireysel başvuru ve devlet başvurusu
B
Bireysel başvuru ve kurumsal başvuru
C
Devlet başvurusu ve elçilik aracılığıyla başvuru
D
Devlet başvurusu ve sivil toplum kuruluşu başvurusu
E
Bireysel başvuru ve sivil toplum kuruluşu başvurusu
Açıklama:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
İnsan hakları sözleşmesine bağlı olarak Sözleşme ile getirilen uluslararası korunma mekanizması ancak İnsan Hakları Avrupa, Mahkemesi’ne (İHAM) yapılacak bir başvuru ile başlar. Sözleşme, Mahkemeye başvurabilme açısından iki mekanizma öngörmüştür. Bunlardan biri “bireysel başvuru” diğeri de “devlet başvurusu”dur.
İnsan hakları sözleşmesine bağlı olarak Sözleşme ile getirilen uluslararası korunma mekanizması ancak İnsan Hakları Avrupa, Mahkemesi’ne (İHAM) yapılacak bir başvuru ile başlar. Sözleşme, Mahkemeye başvurabilme açısından iki mekanizma öngörmüştür. Bunlardan biri “bireysel başvuru” diğeri de “devlet başvurusu”dur.
Soru 192
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde İHAM’de, Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Aşağıdaki bilgilerden hangisi bu hakimlerle ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Hâkimler, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir
B
Hakimler 9 yıllık bir süre için seçilir
C
Mahkemeye seçilen hâkim yalnızca bir dönem görev yapabilir
D
Hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar
E
Hâkimler, Mahkemede geldikleri ülke için çalışır ve bu ülkeyi temsil ederler
Açıklama:
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır. Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler. Ancak hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar. Mahkemenin çalışmasında bir aksaklık olmaması amacıyla her hâkimin yenisi gelene kadar görev yapması esası da benimsenmiştir (İHAS m. 20-23). Öte yandan hâkimler kendi adlarına Mahkemede yer alırlar, yani geldikleri ülkeleri temsil etmezler. Mahkemede görev tam zamanlı olduğundan bunu aksatacak bir görev de alamazlar. Hâkimlerin tarafsızlık ve bağımsızlıklarına zarar verecek bir faaliyette bulunmaları da yasaktır. Mahkeme, hâkimlerin uymaları gereken etik ilkeleri 2008 yılında kabul ettiği Yargı Etiği Kararında ortaya koymuştur.
Soru 193
Gerek devletler-arası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren hangi süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekmektedir?
Seçenekler
A
3 aylık süre içerisinde
B
6 aylık süre içerisinde
C
9 aylık süre içerisinde
D
12 aylık süre içerisinde
E
15 aylık süre içerisinde
Açıklama:
Gerek devletlerarası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekmektedir.
Soru 194
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’nin (İHAM’ın) resmi dilleri, aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
İngilizce ve İspanyolca
B
İngilizce ve Almanca
C
İngilizce ve Portekizce
D
İngilizce ve Fransızca
E
İngilizce ve İtalyanca
Açıklama:
İnsan Hakları Avrupa, Mahkemesi’nin (İHAM’ın) resmi dilleri: Fransızca ve İngilizcedir fakat başvuruların taraf devletlerin dillerinden birinde de yapılabilmesi mümkündür.
Soru 195
Herhangi bir devlete karşı, hangi koşulda İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurulabilir?
Seçenekler
A
Ülkedeki özel bir firmanın tutum ve davranışlarından dolayı
B
Ülkedeki yabancı bir firmanın karşı tarafa tutum ve davranışlarından dolayı
C
Ülkedeki bir kişinin, taraf kişi veya devlete olan tutum ve davranışlarından dolayı
D
Ülkedeki iki özel kurumun birbirlerine karşı anlaşmazlıklarından dolayı
E
Ülkenin kamu kurum ve kuruluşlarının tutum ve davranışlarından dolayı
Açıklama:
Bir devlete karşı ancak kamu kuruluşlarının tutum ve davranışlarından dolayı Mahkemeye başvurulabilir. Mahkemede özel kişiler veya kuruluşlara karşı yapılan başvurulara bakılmaz.
Soru 196
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilen kararların uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmekten sorumlu olan merci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bakanlar Komitesi
B
Bakanlar Kurulu
C
Danışmanlar Kurulu
D
Avrupa Birliği
E
Adalet Bakanlığı
Açıklama:
Mahkemenin kesin nitelikteki bütün kararları ilgili olduğu devlet açısından bağlayıcıdır. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Mahkeme kararlarının uygulanmasından sorumludur. Dostane çözüm kararlarının infazı da bu kapsamdadır.
Soru 197
Mahkeme, yazı işleri müdürlüğü vasıtasıyla taraflara sunulan öneri sonucunda, ilgili hükumetin bir şekilde başvurucunun iddialarının doğruluğunu kabul etmesi, başvurucunun zararını karşılama ve lehine bazı tedbirleri alma yükümlüğünün altına girmesi durumunda oluşan çözüm mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ara bulucu çözüm
B
Dostane çözüm
C
Karşılıklı çözüm
D
İkili kabul çözümü
E
Hata kabulüne dayanan çözüm
Açıklama:
Yargılamanın her aşamasında Mahkeme, yazı işleri müdürlüğü vasıtasıyla taraflara “dostane çözüm” önerisinde bulunabilir. Dostane çözümün Mahkeme tarafından kabul edilebilmesi için ilgili hükümetin bir şekilde başvurucunun iddialarının doğruluğunu kabul etmesi, başvurucunun zararını karşılama ve lehine bazı tedbirleri alma yükümlüğü altına girmesi gerekir. Şayet taraflar bir uzlaşmaya varır ve bu yeterli görülürse Mahkeme başvuruyu gündemden düşürerek dostane çözümden gerekli sonuçları çıkarır ve dostane çözüm uygulanır.
Soru 198
Aşağıdaki bilgilerden hangisi, Amerikalılar arası İnsan Hakları Mahkemesi için görev yapan hakimlerle ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Üstün ahlâki niteliklere sahip ve insan hakları alanında yetkinliği ile tanınmış hukukçular arasından seçilirler
B
Hâkimler altı yıllık bir görev süresi için seçilirler
C
Mahkemede görev yapacak hâkimler, genel kurul tarafından seçilirler
D
Seçildikten sonra görev süresi biten bir hâkim tekrar seçilemez
E
Gerekli nitelikleri taşıyarak seçilen hâkimden üçü, üç yıl sonra yenilenir
Açıklama:
Hakimlerin Özellikleri: Mahkeme, üstün ahlâki niteliklere sahip ve insan hakları alanında yetkinliği ile tanınmış hukukçular arasından kişisel kapasiteleriyle seçilen ve yüksek yargı işlevlerini vatandaşı oldukları ya da onları aday gösteren devlet hukukuna uygun bir şekilde yerine getirebilmeleri için gerekli nitelikleri taşıyan yedi hâkimden oluşmaktadır (m. 52). Hâkimler, altı yıllık bir süre için, Genel Kurul tarafından seçilirler. Süresi biten bir kere daha tekrar seçilebilir. Hâkimlerden üçü, üç yıl sonra yenilenir. Mahkemeye sunulan bir vakıaya Taraf devletlerden birinin vatandaşı olan hâkim, bu vakayı dinleme hakkını muhafaza edecektir. Bir vakayı dinlemek üzere çağrılan hâkimlerden biri, o vakaya taraf devletlerden birinin vatandaşı ise, o vakanın diğer tarafı kendi seçeceği bir kişiyi mahkemede ad hoc hâkim olarak görev yapmak üzere atayabilir (m. 55). Mahkeme oturumlarını San José’de (Kosta Rika) yapar, fakat Amerika’da başka bir yerde de toplanabilir.
Soru 199
Aşağıdakilerden hangisi, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu’nun görevlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Afrika’da insan ve halkların haklarına ilişkin belge toplamak, çalışmalar ve araştırmalar yapmak
B
Afrika hükümetlerinin mevzuatlarına dayanak oluşturabilecek, insan ve halkların hakları ve temel özgürlükleriyle ilgili hukuksal sorunların çözümünü amaçlayan ilke ve kuralları şekillendirmek ve düzenlemek
C
İnsan ve halkların haklarının korunması ve geliştirilmesiyle ilgili diğer Afrikalı ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapmak
D
Bir taraf devletin, ABT’nın bir organının ya da ABT tarafından tanınan bir Afrika teşkilatının istemi üzerine, şartın hükümlerini yorumlamak
E
Afrika’daki İnsan ve halkların haklarının korunması ve geliştirilmesiyle ilgili sorunları belirleyerek çözümü için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurmak
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu’nun Görevleri:
- Afrika’da insan ve halkların haklarına ilişkin belge toplamak, çalışmalar ve araştırmalar yapmak Afrika’da insan ve halkların hakları ile ilgili ulusal ve yerel kuruluşları desteklemek, teşvik etmek, seminer, sempozyum ve konferanslar düzenlemek, bilgiyi yaygınlaştırmak ve gereken durumlarda hükümetlere görüşlerini sunmak ve tavsiyelerde bulunmak,
- Afrika hükümetlerinin mevzuatlarına dayanak oluşturabilecek, insan ve halkların hakları ve temel özgürlükleriyle ilgili hukuksal sorunların çözümünü amaçlayan ilke ve kuralları şekillendirmek ve düzenlemek,
- İnsan ve halkların haklarının korunması ve geliştirilmesiyle ilgili diğer Afrikalı ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapmak,
- Bir taraf devletin, ABT’nın bir organının ya da ABT tarafından tanınan bir Afrika teşkilatının istemi üzerine, Şartın hükümlerini yorumlamak
Soru 200
BM Anlaşmasının VIII. Bölümü’nde bölgesel düzeyde sadece barış ve güvenliğin sağlanması ve korunması öngörülmüştür. Bu amaçla bölgesel düzeyde
kurulan ilk girişim aşağıdakilerden hangisidir?
kurulan ilk girişim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Güvenlik ve Iş birliği Teşkilatı
B
Birleşmiş Milletler
C
Avrupa Konseyi
D
İnsan Hakları Sözleşmeleri
E
Bağımsız Devletler Topluluğu
Açıklama:
BM Anlaşmasının VIII. Bölümü’nde bölgesel düzeyde sadece barış ve güvenliğin sağlanması ve korunması öngörülmüştür. Bu amaçla bölgesel düzeyde
kurulan ilk girişim ise, Avrupa Güvenlik ve Iş birliği Teşkilatı’dır.
kurulan ilk girişim ise, Avrupa Güvenlik ve Iş birliği Teşkilatı’dır.
Soru 201
İnsan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi getiren. Klasik uluslararası sözleşmelerin aksine hak ve yükümlülükler açısından
taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran sistem aşağıdakilerden hangisidir?
taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı
B
Avrupa Konseyi
C
Avrupa Birliği
D
Bağımsız Devletler Topluluğu
E
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Açıklama:
İHAM insan haklarının uluslararası alanda korunmasında ilk kez etkin bir güvence sistemi getirmiştir. Klasik uluslararası sözleşmelerin aksine hak ve yükümlülükler açısından
taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence
altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran bir sözleşmedir.
taraf devletler arasında karşılıklılık ilkesine yer vermeyen, kişilerin Sözleşmeyle güvence
altına alınan haklarının korunması amacıyla ortak güvence sistemi kuran bir sözleşmedir.
Soru 202
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesindeki hakimler kaç yıllığına seçilirler?
Seçenekler
A
4
B
5
C
6
D
8
E
9
Açıklama:
Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler.
Soru 203
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yargısal formasyonları içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Filtraj bölümü
B
Daireler
C
Komiteler
D
Tek hakim
E
Büyük daire
Açıklama:
Mahkemedeki yargısal formasyonlar ise şu şekilde sıralanabilir: Daireler, komiteler,
tek hâkim, Büyük Daire.
tek hâkim, Büyük Daire.
Soru 204
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesindeki idari birimlerden birisidir?
Seçenekler
A
Daireler
B
Büyük Daire
C
Komite
D
Mahkeme Genel Kurulu
E
Tek Hakim
Açıklama:
Mahkemedeki idari birimler ise şunlardır: Mahkeme Genel Kurulu, bölümler ve filtraj
bölümü.
bölümü.
Soru 205
Açıkça kabul edilemez başvurular ile açıkça dayanaktan yoksun başvuruları elemekle
görevli yargısal formasyon aşağıdakilerden hangisidir?
görevli yargısal formasyon aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mahkeme Genel Kurulu
B
Filtraj Bölümü
C
Tek Hakim
D
Komiteler
E
Büyük Daire
Açıklama:
Açıkça kabul edilemez başvurular ile açıkça dayanaktan yoksun başvuruları elemekle
görevli yargısal formasyon, tek hakimdir
görevli yargısal formasyon, tek hakimdir
Soru 206
Amerikalılararası İnsan Hakları Komisyonu kaç bağımsız üyeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
5
B
7
C
9
D
11
E
12
Açıklama:
Sözleşmeye göre, Komisyon, üstün ahlâki nitelikler taşıyan ve insan hakları alanında
yetkinliği ile tanımış (m. 34), dört yıl için seçilen 7 bağımsız üyeden oluşur.
yetkinliği ile tanımış (m. 34), dört yıl için seçilen 7 bağımsız üyeden oluşur.
Soru 207
Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesi'nde hakimler kaç yıllık bir süre için seçilir?
Seçenekler
A
5
B
6
C
7
D
8
E
9
Açıklama:
Hâkimler, altı yıllık bir süre için, Genel Kurul tarafından seçilirler
Soru 208
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu üyeleri kim tarafından seçilmektedir?
Seçenekler
A
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
B
Devlet ve hükümet başkanları konferansı
C
Afrika Birliği Teşkilatı
D
Afrika Birliği Şartı
E
Birleşmiş Milletler
Açıklama:
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’nın
30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur. Devlet ve hükümet başkanları konferansı
tarafından seçilen 11 uzmandan oluşan Komisyon üyeleri altı yıllık bir süre için seçilirler;
30. maddesine göre 1987 yılında kurulmuştur. Devlet ve hükümet başkanları konferansı
tarafından seçilen 11 uzmandan oluşan Komisyon üyeleri altı yıllık bir süre için seçilirler;
Soru 209
Aşağıdakilerden hangisi Amerikan Devletler Teşkilatı'nın bir organıdır?
Seçenekler
A
Amerikalılararası Kadın Komisyonu
B
Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi
C
Uluslararası Amerikan Devletleri Konferansı
D
Buenos Aires Protokolü
E
Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi
Açıklama:
Amerikalılararası Kadın Komisyonu, ADT’nin uzman kuruluşlarından biridir ve geçmişi Havana’da yapılan 1928 tarihli Altıncı Uluslararası Amerikan Devletler Konferansına
kadar uzanmaktadır.
kadar uzanmaktadır.
Soru 210
İç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren ne kadar süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir?
Seçenekler
A
6 ay
B
9 ay
C
12 ay
D
18 ay
E
24 ay
Açıklama:
Gerek devletler arası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir.
Soru 211
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde kaç hâkim vardır?
Seçenekler
A
37
B
47
C
57
D
67
E
77
Açıklama:
Mahkeme teşkilatına ve onun yargılama usulüne ilişkin hükümler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin İkinci Kısmında 19 ila 51. maddeler arasında ve İHAM İçtüzüğünde yer almaktadır. İHAM’de Sözleşmeye taraf ülke sayısı kadar hâkim görev yapar ve hâlen Mahkemede 47 hâkim vardır.
Soru 212
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde görev yapan hâkimlerin görev süresi kaç yıldır?
Seçenekler
A
3
B
6
C
9
D
12
E
15
Açıklama:
Hâkimler, taraf devletler tarafından sunulan üç kişilik liste üzerinden Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından seçilir. 9 yıllık bir süre için seçilen hâkimler yalnızca bir dönem görev yapabilirler.
Soru 213
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde görev yapan hâkimler kaç yaşında emekli olurlar?
Seçenekler
A
55
B
60
C
65
D
70
E
75
Açıklama:
Hâkimler, her durumda yetmiş yaşında emekli olurlar.
Soru 214
Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesi, Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi ile kurulmuştur ve insan haklarını korumak amacıyla yargısal bir organ oluşturma düşüncesi, ilk defa ....... yılında Bogotá Uluslararası Amerikan Devletleri Konferansı’nda ortaya açılmıştır.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
1908
B
1918
C
1928
D
1938
E
1948
Açıklama:
Amerikalılararası İnsan Hakları Mahkemesi, Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi ile kurulmuştur ve insan haklarını korumak amacıyla yargısal bir organ oluşturma düşüncesi, ilk defa 1948 yılında Bogotá Uluslararası Amerikan Devletleri Konferansı’nda ortaya açılmıştır.
Soru 215
Afrika Birliği Teşkilatı hangi yıl kurulmuştur?
Seçenekler
A
1963
B
1973
C
1983
D
1993
E
2003
Açıklama:
Afrika sistemi, en genç ve bu yüzden de bazı yönlerden, Avrupa ve Amerika sistemlerine oranla daha az gelişmiş insan hakları alanında bölgesel bir koruma sistemidir. Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te otuz iki bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla, Addis Ababa’da toplanan konferansta, Afrika Birliği Şartı imzalanarak oluşturulmuştur.
Soru 216
Afrika Birliği Teşkilatı ...... bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla oluşturulmuştur.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
2
B
12
C
22
D
32
E
42
Açıklama:
Afrika sistemi, en genç ve bu yüzden de bazı yönlerden, Avrupa ve Amerika sistemlerine oranla daha az gelişmiş insan hakları alanında bölgesel bir koruma sistemidir. Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te otuz iki bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla, Addis Ababa’da toplanan konferansta, Afrika Birliği Şartı imzalanarak oluşturulmuştur.
Soru 217
Aşağıdakilerden hangisi Afrika Birliği Teşkilatı ile ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te oluşturulmuştur.
B
Afrika Birliği Teşkilatı otuz iki bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla kurulmuştur.
C
Teşkilatın amacı, üyeleri arasında iş birliğini, birlik ve dayanışmayı geliştirmek, yeni bağımsızlığını kazanan devletlerle Afrikalılararası ilişkileri kolaylaştırmak ve Afrikalılar için gerekli politikaların oluşturulmasında bir forum vazifesi görmektir.
D
Afrika Birliği Teşkilatı Şartı Afrika halkının meşru isteklerinin karşılanması için eşitliğin, özgürlüğün, adaletin, saygınlığın esas amaçları arasında olduğunu öngörmektedir.
E
Afrika Birliği Teşkilatı 2015 yılında sona ermiştir.
Açıklama:
Afrika Birliği Teşkilatı (ABT) Afrika’da hızlı ve yaygın sömürgesizleştirmenin yaşandığı yıllarda, 25 Mayıs 1963’te otuz iki bağımsız Afrika Devleti’nin katılımıyla, Addis Ababa’da toplanan konferansta, Afrika Birliği Şartı imzalanarak oluşturulmuştur. Teşkilatın amacı, üyeleri arasında iş birliğini, birlik ve dayanışmayı geliştirmek, yeni bağımsızlığını kazanan devletlerle Afrikalılararası ilişkileri kolaylaştırmak ve Afrikalılar için gerekli politikaların oluşturulmasında bir forum vazifesi görmektir. ABT Şartı, ayrıca, Afrika halkının meşru isteklerinin karşılanması için eşitliğin, özgürlüğün, adaletin, saygınlığın esas amaçları arasında olduğunu öngörmektedir.
Afrika Birliği Anlaşmasının yürürlüğe girmesi ve 2002 yılında Afrika Birliğinin kurulması ile ABT sona ermiştir.
Afrika Birliği Anlaşmasının yürürlüğe girmesi ve 2002 yılında Afrika Birliğinin kurulması ile ABT sona ermiştir.
Soru 218
Amsterdam Antlaşması hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1998
B
1999
C
2000
D
2001
E
2002
Açıklama:
1999’da yürürlüğe giren Amsterdam Antlaşması ile insan hakları, demokrasi, temel özgürlükler ve hukukun üstünlüğü ilkelerine verilen önem vurgulanmıştır.
Soru 219
Aşağıdakilerden hangisine Maastricht Antlaşması’nda değinilmemiştir?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı
B
Yargılanma hakkı
C
Düşünce ve basın özgürlüğü
D
Çevre kirliliği
E
Toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı
Açıklama:
1993’te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması’nda yaşama hakkı, özel yaşamın korunması hakkı, işkence yasağı, yargılanma hakkı, düşünce ve basın özgürlüğü, toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı gibi hak ve özgürlüklerden bahsedilmiştir.
Soru 220
"Gerek devletlerarası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren ... süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir."
İfadesinde boşluk bırakan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
İfadesinde boşluk bırakan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
altı aylık
B
üç aylık
C
bir aylık
D
bir yıllık
E
7 günlük
Açıklama:
Gerek devletlerarası başvurular ve gerekse kişisel başvurular bakımından, iç hukuk yollarının tüketilmesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurunun yapılması gerekir.
Ünite 6
Soru 1
Temel hak ve özgürlüklerin devlet organlarınca ihlal edilmesi halinde Devletin sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Temel hak ve hürriyetleri ihlal olunan kişiler yetkili makamlara başvurma hakkına sahiptir.
B
İhlalden doğan zarar Devlet tarafından ödenecektir ve devletin bu ödeme nedeniyle sorumlu görevliye rücu hakkı saklıdır.
C
Hak ihlali yapan memur ve diğer kamu görevlileri sadece «rücû sorumlusu»dur.
D
Zarar, sorumluluğun ve dolayısıyla tazminat borcunun en önemli unsurunu oluşturur.
E
İşlem ve eylemleriyle kişilere haksız olarak bir zarar veren memur veya kamu görevlisi aleyhine tam yargı davası açılabilir.
Açıklama:
“Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlığını taşıyan AY. m. 40/3’e göre, «... kişinin, resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır». Maddenin gerekçesine göre, temel hak ve hürriyetleri ihlal olunan kişiler yetkili makamlara başvurma hakkına sahiptir. Bu ihlalin resmi görevliler tarafından görevlerinin ifası sırasında yapılmış olması görevli için bir mazeret teşkil etmez. İhlalden doğan zarar Devlet tarafından ödenecektir ve devletin bu ödeme nedeniyle sorumlu görevliye rücu hakkı saklıdır. AY m. 40/3’e göre, temel hak ve hürriyetlerinin haksız yere kamu görevlilerince ihlalinden doğan zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede Devlet sorumludur, memur ve diğer kamu görevlileri ise sadece «rücû sorumlusu»dur. Memur ve diğer kamu görevlilerinin işlem ve eylemleriyle üçüncü kişilere haksız olarak vermiş oldukları zararlardan sorumlu süje, Devlet veya kamu tüzel kişileri, yani memur ve kamu görevlisinin çalıştığı kamu idaresidir. Gerçekleşen zarardan doğrudan doğruya, aslî olarak ve birinci derecede Devlet sorumludur. İşlem ve eylemleriyle kişilere haksız olarak bir zarar veren memur veya kamu görevlisi, doğrudan doğruya sorumlu olmadığı için, onlar aleyhine tam yargı (tazminat) davası açılamaz. Açıldığı takdirde böyle bir dava husumet yönünden reddedilir. Devlet veya kamu tüzel kişisinin sorumluluğu tek başınadır; yoksa, memur veya diğer kamu görevlileriyle birlikte sorumlu değildir. Doğru cevap E'dir.
Soru 2
- Bireysel başvuru Anayasa Mahkemesine şahsen yapılmak zorundadır.
- Bireysel başvuru yapılabilmesi için ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş olağan idari ve yargısal başvuru (kanun) yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir.
- Anayasa Mahkemesi kararlarına karşı da bireysel başvuru yoluna gidilebilir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Bireysel başvuru hakkı, temel hak ve özgürlükleri kamu gücü tarafından ihlal edilenlerin başvurabilecekleri ikincil ve yardımcı nitelikli bir dava türüdür. Anayasalar tüm devlet organlarını bağladığına göre yasama, yürütme ve yargı organlarının anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklere saygı göstermesi zorunludur. Bunu sağlamak amacıyla, bir hukuk devletinde hem idari hem de yargısal mekanizmalar öngörülmüştür. Bir temel hak ve özgürlük ihlali, anayasa yargısı, idari yargı ya da adli yargı aracılığıyla ortadan kaldırılabilir. Bireysel başvuru yolu, tüm bu mekanizmaların ihlali ortadan kaldırmadığı durumlarda kullanılabilecek olağanüstü bir başvuru yoludur. Hukuk sistemimizde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkı, AY m. 48’e, 12.09.2010 tarih ve 5982 sayılı Kanu’nun 18. maddesi ile eklenen fıkralarla, 30.03.2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesi’nin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (RG: 12.07.2012-28351) ile düzenlenmiştir. Buna göre herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, İHAS ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücün tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Ancak, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş olağan idari ve yargısal başvuru (kanun) yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir. Ancak, yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de bireysel başvurunun konusu olamaz. Bireysel başvurular, başvuru formuna uygun olarak şahsen ve doğrudan doğruya Anayasa Mahkemesi’ne yapılabileceği gibi diğer mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikler vasıtasıyla yapılabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 3
Hakimlerin çekinmesi ve reddine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hakimlerin çekinmesi ve reddi, hakimlerin yasama organına karşı bağımsızlığını sağlar.
B
Hakimin bakmasının yasak olduğu bir davaya bakmış olması yargılamanın yenilenmesi sebebidir.
C
Hakimin yasaklı olması halinde, talep bulunmasa bile davadan çekilmesi zorunludur.
D
Hakim, kendisi ile arasında evlatlık bağı bulunan kimsenin davasına bakabilir.
E
Hakimin davada tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş olması ret sebebidir.
Açıklama:
Hâkimlerin, sadece yasama ve yargı organları karşısında bağımsız olmaları yeterli değildir; davalı ve davacı karşısında da bağımsız ve tarafsız olmaları gerekir. Bu nedenle, bazı durumlarda hâkimin davaya bakması yasak edilmiş, bazı durumlarda da taraflara hâkimi reddetmek yetkisi tanınmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, hâkimin davaya bakmaktan yasaklanması ve reddi konularında, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) uygulanacağını öngörmüş, 56 ve 57. maddelerinde ise bu konuda izlenecek usulü düzenlemiştir. HMK m. 36’da ret sebepleri beş bent hâlinde belirlenmiştir: Buna göre hâkimin davada; iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hâkim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması; davanın, dördüncü derece de dâhil yansoy hısımlarına ait bulunması, dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması ret sebebidir. Hâkimin davaya bakmasının yasaklandığı durumlar, HMK m. 34’te sayma yolu ile belirli ve sınırlı sayıda olmak üzere belirtilmiştir. Bunlara yenileri eklenemez. Belirtilen yasaklardan birinin bulunması hâlinde, taraflar istemese bile hâkim davaya bakamaz; kendiliğinden çekinmek zorundadır. Aksi hâlde, yani bakması yasak olan davaya hâkim tarafından bakılması, yargılamanın yenilenmesi (İYUK m. 53/1-g) sebebidir. Hâkim; kendisine ait olan veya doğrudan doğruya ya da dolayısıyla ilgili olduğu davada; aralarında evlilik bağı kalksa bile eşinin; kendisi veya eşinin altsoy veya üstsoyunun; kendisi ile arasında evlatlık bağı bulunanın; üçüncü derece de dâhil olmak üzere kan veya kendisini oluşturan evlilik bağı kalksa dahi kayın hısımlığı bulunanların; nişanlısının davasında ve iki taraftan birinin vekili, vasisi, kayyımı veya yasal danışmanı sıfatıyla hareket ettiği davada davaya bakamaz; talep olmasa bile çekinmek zorundadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 4
- Cezalar ancak kanunla konulur.
- Güvenlik tedbirlerinin mutlaka kanun ile konması gerekmez.
- Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez.
- Ceza kanunları geriye yürümez.
Suç ve cezalara ilişkin Anayasal ilkelerle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve IV
C
III ve IV
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Temel hak ve hürriyetlerin korunması bakımından önemli olan hususlardan biri de, özellikle yargı organlarını ilgilendiren suç ve cezalara ilişkin esaslardır. Anayasa’nın 38’inci maddesinde öngörülen bu esaslara göre, “kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suç işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez. Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.” Anayasa burada kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi’ni ve ceza kanunlarının geriye yürümemesini benimsemek suretiyle, temel hak ve hürriyetlerin korunması açısından çok önemli bir ilkeyi vurgulamıştır. Yine aynı maddede, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz kuralı ile “masumluk karînesi”, hiç kimse kendisini veya kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz” kuralı ile “susma hakkı”nı, “ceza sorumluluğunun kişiselliği”ni, “ölüm cezası ve genel müsadere cezası” verilemeyeceğini, idarenin kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir müeyyide uygulayamayacağını, vatandaşın suç sebebiyle yabancı bir ülkeye geri verilemeyeceğini, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların, delil olarak kabul edilemeyeceğini ve hiç kimsenin, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamayacağı güvence altına almıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 5
Kamu denetçiliği kurumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kamu Denetçiliği Kurumunun kararları icrai niteliktedir.
B
Kamu denetçiliği kurumu bireyin hak ve özgürlüklerini koruyucu bir işleve sahiptir.
C
Kurum yalnızca şikayet üzerine harekete geçer.
D
Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askeri nitelikteki faaliyetleri Kurumun görev alanı dışındadır.
E
Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler Kurumun görev alanı dışındadır.
Açıklama:
Kamu denetçiliği idarenin; yaptığı haksızlıkları ortaya çıkarmak, takdir yetkisinin kötüye kullanılmasını önlemek, hukuk kurallarına saygılı olmayı ve uygun hareket etmeyi sağlamak, icraî niteliklerde olmayan önerilerde bulunmak, kamu hizmetlerinin hakkaniyete uygun ve daha iyi görülmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması önerisinde bulunmak amaçlarını güden bir kurumdur. Çoğunlukla hak ve özgürlüklere yönelik idari işlem ve eylemler karşısında, ilgililerin doğrudan başvurusu üzerine, gerekli ön bilgileri topladıktan sonra, gözlemlerini ilgili makama iletmek ve ondan bu tutumundan vazgeçmesini isteme yetkisine sahip olması nedeniyle, idare - vatandaş ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, bireylerin temel hak ve özgürlüklerini koruyucu bir fonksiyona sahiptir. Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. Ancak; yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri Kurumun görev alanı dışındadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 6
- Herkes, bir kanunun temel hak ve özgürlükleri ihlal ettiği ve Anayasaya aykırı olduğu iddiası ile Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açabilir.
- Kişiler, bir mahkemede görülmekte olan bir davada, kendisine uygulanacak olan kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin anayasa ile tanınan bir hak ya da özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle anayasaya aykırılığını ileri sürebilir.
- Kanunların Anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi, anayasada sayılan temel hak ve özgürlüklerin, yasama organında oluşan geçici çoğunluklara karşı korunması işlevini yerine getirir.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Kişi hak ve özgürlüklerinin özlü ve kesin bir anlatımla ortaya koyduğu hukuksal metinler olan anayasalar, aynı zamanda toplumun uzun vadede belli konulardaki ortak düşünce ve kararlılığını ifade etmektedir. Bu anlamda anayasalar, sıradan yasaların üzerinde bir konuma sahiptirler. Bu nedenle, anayasada liste hâlinde sayılan temel hak ve özgürlüklerin, yasama organında oluşan geçici çoğunluklara karşı korunması gerekir. Anayasa’da (m.11) kanunların Anayasa’ya aykırı olamayacağı belirtilmiş; kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa’ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemekle ve bireysel başvuruları karara bağlamakla görevli (m. 148) bir tarafsız yargı organı olan Anayasa Mahkemesi’ne yer verilmiştir. Temel hak ve özgürlükleri ihlal eden bir kanunun, Anayasa Mahkemesine açılacak bir iptal davası ile yürürlükten kaldırılması, kişilere tanınmış ve her zaman kullanılabilen bir yol değildir. Anayasa’ya göre, bir kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesine karşı, anayasaya aykırı olduğu iddiası ile iptal davası açılabilmesi, söz konusu kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin, RG’de yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde, sadece cumhurbaşkanına, TBMM üyelerinin beşte birine, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna verilmiş bir haktır. Kişilerin TBMM’nin çıkardığı ve haklarını ihlal eden kanun Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı kendilerini koruyabilmek için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilme yolu, AY m. 152’de düzenlenmiş olan def’i yoludur. Buna göre, “Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanı kararnamesinin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.” Bu yolla kişi bir mahkemede görülmekte olan bir davada, kendisine uygulanacak olan kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin anayasa ile tanınan bir hak ya da özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle anayasaya aykırılığını ileri sürebilecek; böylece insan haklarını ihlal eden bir kanunun Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilerek yürürlükten kaldırılmasını sağlayabilecektir. Doğru cevap C'dir.
Soru 7
- Temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir.
- İdare ancak kanundan aldığı bir yetkiye dayanarak ve bu yetki
çerçevesinde temel hak ve hürriyetlere müdahale edebilir. - Ekonomik, sosyal ve kültürel hak ve hürriyetler Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle
düzenlenebilir.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
I ve III
D
III ve III
E
Yalnız I
Açıklama:
AY m. 13’e göre, temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir. Şu hâlde, temel hak ve hürriyetleri sınırlamaya yetkili makam yasama organı, bir diğer deyimle TBMM’dir. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasının kanuniliği ilkesi, II. Meşrutiyetten beri anayasalarımızda yer almaktadır. Anayasa, idarenin hukuka bağlılığı ilkesinden hareketle, temel hak ve hürriyetlerin kapsamını belirleme ve bunları kısıtlama yetkisini Yasama organına bırakmıştır. Bu nedenle idare ancak kanundan aldığı bir yetkiye dayanarak ve bu yetki çerçevesinde temel hak ve hürriyetlere müdahale edebilir. Bununla birlikte, AY m. 104’e göre ekonomik, sosyal ve kültürel hak ve hürriyetler Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle düzenlenebilecektir. Bu takdirde, bu gibi ekonomik ve sosyal hak ve hürriyetler, yürütme organı tarafından sınırlanmış olacaktır. Doğru cevap A'dır.
Soru 8
- Kanunların Anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi
- İdarenin yargısal denetimi
- Hakimlik teminatı
- İdari usul ve ilkeler
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve III
D
I ve IV
E
II ve IV
Açıklama:
İdarenin yargısal denetimi ve idari usul ve ilkeleri insan haklarının yürütmeye karşı korunmasına hizmet eder. Kanunların Anayasaya uygunluğunun denetlenmesi yasama organına karşı, hakimlik teminatı ise yargı organına karşı temel hakların korunması işlevini yerine getirmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi bağımsız idari otoritelerden değildir?
Seçenekler
A
Sermaye Piyasası Kurulu
B
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu
C
Anayasa Mahkemesi
D
Rekabet Kurulu
E
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu
Açıklama:
Teknolojik gelişmelere son derece açık olmaları, toplumsal yaşamda özel bir öneme sahip olmaları ve ayrıca özel girişim özgürlüğü, haberleşme ve bilgi alma hakkı, mülkiyet hakkı gibi temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgileri nedeniyle duyarlı sektörler olarak kabul edilen iletişim, medya, ekonomik rekabet, bankacılık ve finans sektörü gibi alanların siyasetin ve siyasetçilerin etkisinden arındırılmalarının sağlanması amacıyla kimi kurumlar ortaya çıkmıştır. Bu tür kuruluşlara, klasik idari yapılanmadan farklılığını ifade etmek için “bağımsız idari otoriteler” ya da “düzenleyici ve denetleyici kurullar” denilmektedir. Bunların en eskileri Sahil ve Hudutlar Sağlık Genel Müdürlüğü ve Sigorta Murakabe Kurulu, en yenileri ise Sermaye Piyasası Kurulu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Rekabet Kurulu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, Kamu İhale Kurulu, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’dur. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren kaç gün içinde yapılması gerekir?
Seçenekler
A
7
B
15
C
20
D
30
E
60
Açıklama:
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Doğru cevap D'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi, insan haklarının devlete karşı korunmasında dayanılan temel güvencelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kuvvetler ayrılığı ilkesi
B
Devletin insan haklarına dayalı olması
C
Devletin hukukun üstünlüğüne dayalı olması
D
Devletin kanunların üstünlüğüne dayalı olması
E
Devletin çoğulcu olması
Açıklama:
Devletin kanunların üstünlüğüne dayalı olması, insan haklarının devlete karşı korunmasında dayanılan temel güvencelerden biri değildir. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 12
1982 Anayasasına göre aşağıdakilerden hangisi temel hak ve hürriyetlerin kanunla sınırlanmasının, sınırlarından değildir?
Seçenekler
A
Değişiklik Anayasanın özüne uygun olmalıdır.
B
Değişiklik Anayasanın ruhuna uygun olmalıdır.
C
Değişiklik ilgili kanunun sözüne uygun olmalıdır.
D
Değişiklik orantılı olmalıdır.
E
Değişiklik ölçülü olmalıdır.
Açıklama:
Değişikliğin ilgili kanunun sözüne uygun olması 1982 Anayasasına göre insan haklarının devlete karşı korunmasında dayanılan temel güvencelerden biri değildir. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 13
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Anayasa Mahkemesine def’i yoluyla başvuru konusunda doğrudur?
Seçenekler
A
Def’i yoluna kanunların RG’de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde başvurulur.
B
Def’i yoluna görülmekte olan bir dava sırasında mahkeme tarafından başvurulur.
C
Def’i yoluna sadece cumhurbaşkanı başvurabilir.
D
Def’i yoluna sadece TBMM üyelerinin beşte biri başvurabilir.
E
Def’i yoluna sadece TBMM’de en fazla üyeye sahip iki parti grubu başvurabilir.
Açıklama:
Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak kanun hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır ve Anayasa Mahkemesine başvurur. Bu nedenle doğru şık “b”dir.
Soru 14
İdari işlemler karşısında bireylerin ve bireysel hak ve özgürlüklerin korunması konusunda Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin tavsiye kararında, üye devletlerin idareye ilişkin hukuk ve uygulamalarında yararlanılması tavsiye edilen ilkelerden en önemlisi hangisidir?
Seçenekler
A
Bilgi ve belgelere erişme hakkı
B
Danışmanlık ve hukuki yardım hakkı ilkesi
C
Gerekçe ilkesi
D
Başvuru yollarının ve usulünün gösterilmesi ilkesi
E
Resen araştırma ilkesi
Açıklama:
İdari işlemler karşısında bireylerin ve bireysel hak ve özgürlüklerin korunması konusunda Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin tavsiye kararında, üye devletlerin idareye ilişkin hukuk ve uygulamalarında yararlanılması tavsiye edilen ilkelerden en önemlisi, başvuru yollarının ve usulünün gösterilmesi ilkesidir. Bu nedenle doğru şık “d”dir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kuruluna üye olabilmenin şartlarından değildir?
Seçenekler
A
Kamu haklarından mahrum bulunmamak
B
Askerlikle ilişkisi bulunmamak
C
Görevini devamlı yapmasını engelleyecek bir akıl hastalığı bulunmamak
D
Bir siyasi patinin yönetim organında görevli bulunmamak
E
En az lise mezunu olmak
Açıklama:
En az lise mezunu olmak Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kuruluna üye olabilmenin şartlarından değildir. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu tarafından yapılan ihlal incelemesi sürecine ilişkin olarak doğru değildir?
Seçenekler
A
Kurum incelemelerini başvuru tarihinden itibaren en geç üç ay içinde sonuçlandırır.
B
Taraflar görüşlerini yazılı ve sözlü olarak açıklayabilirler.
C
Başkan görüşlerin incelenmesinden sonra tarafları uzlaşmaya davet edebilir.
D
Uzlaşma görüşmeleri sırasında yapılan açıklamalar bir davada delil olarak kullanılabilir.
E
Kurul incelemeleri sonucunda bir insan hakları ihlali tespit ederse suç duyurusunda bulunur.
Açıklama:
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu tarafından yapılan ihlal incelemesi sürecinde gerçekleşen uzlaşma görüşmeleri sırasında yapılan açıklamalar bir davada delil olarak kullanılamaz. Bu nedenle doğru şık “d”dir.
Soru 17
İnsan Hakları İl Kurullarında aşağıdakilerden hangisinin temsilcisinin bulunması zorunlu değildir?
Seçenekler
A
Baro
B
Tabip odası
C
Hukuk fakültesi
D
Üniversite
E
Ticaret ve sanayi odası
Açıklama:
İnsan Hakları İl Kurullarında hukuk fakültesi temsilcisinin bulunması zorunlu değildir. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi insan hakları il ve ilçe kurullarını görevlerinden değildir?
Seçenekler
A
İl ve ilçelerde insan hakları masaları kurmak
B
Önemli noktalara insan hakları başvuru kutuları koymak
C
Kurulların çalışmalarıyla ilgili olarak halkı bilgilendirmek
D
İnsan haklarıyla ilgili konferans, panel gibi etkinlikler düzenlemek
E
Tespit ettikleri ihlaller hakkında dava açmak
Açıklama:
İnsan hakları il ve ilçe kurullarının tespit ettikleri ihlaller hakkında dava açma yetkileri bulunmamaktadır. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 19
Aşağıdaki ifadelerden hangisi hakimlerin bağımsızlığı konusunda doğru değildir?
Seçenekler
A
Yasama organı hakimlere emir veremez.
B
Yasama organı hakimlere talimat veremez.
C
Yasama organı hakimlere tavsiyede bulunabilir.
D
Yürütme organı hakimlere tavsiyede bulunamaz.
E
Yürütme organı hakimlere emir veremez.
Açıklama:
Yasama organı hakimlere tavsiyede bulunamaz. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 20
Hakimlerin bir mahkemenin ya da kadronun kaldırılması nedeniyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamamaları aşağıdakilerden hangisinin bir unsurudur?
Seçenekler
A
Yargı bağımsızlığı
B
Hakim bağımsızlığı
C
Hakimlik teminatı
D
Hakim sorumluluğu
E
Hakim özerkliği
Açıklama:
Hakimlerin bir mahkemenin ya da kadronun kaldırılması nedeniyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamamaları hakimlik teminatının bir unsurudur. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I- insan haklarının asıl ve en öncelikli olarak korunması ulusal hukuk sistemlerinin işidir.
II- Ulusal-üstü koruma, ulusal korumanın üzerinde ve birincil niteliktedir.
III- bireylerin uluslararası belgelerin öngördüğü güvenceden yararlanabilmesi için iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekecektir.
I- insan haklarının asıl ve en öncelikli olarak korunması ulusal hukuk sistemlerinin işidir.
II- Ulusal-üstü koruma, ulusal korumanın üzerinde ve birincil niteliktedir.
III- bireylerin uluslararası belgelerin öngördüğü güvenceden yararlanabilmesi için iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekecektir.
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
I-II-III
E
I
Açıklama:
I- insan haklarının asıl ve en öncelikli olarak korunması ulusal hukuk sistemlerinin işidir.
II- Ulusal-üstü koruma, ulusal korumayı tamamlayıcı, ikincil ve yedek niteliktedir.
III- bireylerin uluslararası belgelerin öngördüğü güvenceden yararlanabilmesi için iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekecektir.
II- Ulusal-üstü koruma, ulusal korumayı tamamlayıcı, ikincil ve yedek niteliktedir.
III- bireylerin uluslararası belgelerin öngördüğü güvenceden yararlanabilmesi için iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekecektir.
Soru 22
Anayasa Mahkemesi’ne 1982 Anayasasının hangi maddesinde yer verilmiştir?
Seçenekler
A
185
B
148
C
104
D
52
E
11
Açıklama:
Katı bir Anayasa olan 1982 Anayasasının 11. maddesinde kanunların Anayasa’ya aykırı olamayacağı belirtilmiş; 148. maddesinde ise, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa’ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemekle görevli bir tarafsız yargı organı olan Anayasa Mahkemesi’ne yer verilmiştir.
Soru 23
AY'nin hangi maddesine göre, temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir?
Seçenekler
A
m. 13
B
m. 24
C
m. 35
D
m. 46
E
m. 57
Açıklama:
AY m. 13’e göre, temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir.
Soru 24
Kişilerin TBMM’nin çıkardığı ve haklarını ihlal eden kanun Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı kendilerini koruyabilmek için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilme yolu, AY'nin hangi maddesinde düzenlenmiş olan def ’i yoludur?
Seçenekler
A
m. 74
B
m. 96
C
m. 118
D
m. 130
E
m. 152
Açıklama:
Kişilerin TBMM’nin çıkardığı ve haklarını ihlal eden kanun Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı kendilerini koruyabilmek için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilme yolu, AY m. 152’de düzenlenmiş olan def ’i yoludur.
Soru 25
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu 3686 sayılı Kanunla hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
29 Ağustos 1984
B
1 Ekim 1986
C
3 Kasım 1988
D
5 Aralık 1990
E
7 Ocak 1992
Açıklama:
5 Aralık 1990 tarih ve 3686 sayılı Kanunla (RG: 05.12.1990-20719) TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
Soru 26
Hangi sayılı Kanunla Anayasada yapılan değişikliklerle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiştir?
Seçenekler
A
3448
B
4559
C
5660
D
6771
E
7882
Açıklama:
6771 sayılı sayılı Kanunla Anayasada yapılan değişikliklerle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiştir.
Soru 27
Yüksek Hakem Kurulu eliyle toplu sözleşme ve serbest pazarlık düzenine müdahale etme hakkı aşağıdakilerden hangisi ile verilmiştir?
Seçenekler
A
m.26/1
B
m.54/5
C
m. 108/3
D
m. 27/son
E
m. 135
Açıklama:
Başta Anayasa olmak üzere kanunlar yürütme ve idareye özellikle kolluk güçlerine insan hakları alanına müdahale konusunda son derece geniş yetkiler vermektedirler. Örneğin Yüksek Hakem Kurulu eliyle toplu sözleşme ve serbest pazarlık düzenine müdahale etme (m.54/5).
Soru 28
“Hiçbir mahkeme görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz" AY'nin hangi maddesinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
AY m. 80
B
AY m. 69
C
AY m. 58
D
AY m. 47
E
AY m. 36
Açıklama:
AY m. 36’daki, “Herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.
Soru 29
Anayasanın “Temel Hakların Korunması” başlığını taşıyan kaçıncı maddesine şu fıkra eklenmiştir: “Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır”.?
Seçenekler
A
39
B
40
C
41
D
42
E
43
Açıklama:
3.10.2001 tarih ve 4709 sayılı Kanun’la (RG: 17.10.2001-24556 Mük.) Anayasanın “Temel Hakların Korunması” başlığını taşıyan 40’ıncı maddesine şu fıkra eklenmiştir: “Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır”.
Soru 30
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkında kabul edilebilirlik kararı verilebilmesi için hangi sayılı kanunun 45 ila 47’nci maddelerde öngörülen şartların taşınması gerekir?
Seçenekler
A
6216
B
5325
C
4434
D
3543
E
2652
Açıklama:
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkında kabul edilebilirlik kararı verilebilmesi için 6216 sayılı Kanunun 45 ila 47’nci maddelerde öngörülen şartların taşınması gerekir.
Soru 31
Türkiye'de insan haklarının yasama organına ve işlevine karşı demokratik anlamda korunması ilk defa hangi anayasa ile sağlanmıştır?
Seçenekler
A
Kanun-i Esasi
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Her ne kadar, temel hak ve hürriyetler, 1876 Kanun-u Esasî’den beri anayasalarımızda liste hâlinde düzenlenmekte ise de, Türkiye’de insan haklarının yasama organına ve işlevine karşı demokratik anlamda korunması, diğer Batılı ülkelere paralel bir şekilde, 2. Dünya Savaşı sonrası yapılan 1961 Anayasası ile olmuş, insan haklarının yasama organına karşı korunması amacıyla, bu Anayasanın başına bir temel hak ve özgürlükler listesi eklenmiş, bunların sınırlama neden, usul ve ölçütleri anayasa belirtilmek suretiyle temel hak ve özgürlükler rejimi kurulmuştur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 32
Aşağıdaki anayasalardan hangisi ile olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda cumhurbaşkanına Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ile temel hak ve özgürlükleri düzenleme yetkisi verilmiştir?
Seçenekler
A
Kanun-i Esasi
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1982 Anayasası’nın 119/6. maddesiyle Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve temel hak ve özgürlükleri düzenleme yetkisi verilmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 33
I. TBMM üyelerinin beşte birine
II. Cumhurbaşkanına
III. TBMM üyelerinin salt çoğunluğuna
IV. TBMM'de en fazla üyeye sahip iki parti grubuna
Kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin, RG’de yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilmesi yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerine verilmiş bir haktır?
II. Cumhurbaşkanına
III. TBMM üyelerinin salt çoğunluğuna
IV. TBMM'de en fazla üyeye sahip iki parti grubuna
Kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin, RG’de yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilmesi yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerine verilmiş bir haktır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
Anayasa’ya göre, bir kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesine karşı, anayasaya aykırı olduğu iddiası ile iptal davası açılabilmesi, söz konusu kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin, RG’de yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde, sadece cumhurbaşkanına, TBMM üyelerinin beşte birine, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna verilmiş bir haktır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 34
I. Anayasa Komisyonu
II. Kadın-Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu
III. Dilekçe Komisyonu
IV. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haklarını koruyucu işlev gören TBMM komisyonları arasında yer almaktadır?
II. Kadın-Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu
III. Dilekçe Komisyonu
IV. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haklarını koruyucu işlev gören TBMM komisyonları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
I ve IV
C
II, IV
D
I, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
İnsan haklarını TBMM’ye karşı koruyan anayasa yargısı denetiminin dışında, TBMM’nin kendi içinde de, siyasi nitelikte de olsa, insan haklarını koruyucu işlev gören, bazıları sürekli, bazıları geçici nitelikte komisyonlar bulunmaktadır. TBMM İçtüzüğünde öngörülen Anayasa Komisyonu, Dilekçe Komisyonu ve İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, bu tür işlev gören sürekli komisyonlardandır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 35
I. Radyo televizyon yayınları ile filmlere sansür koyabilme II. Yurt dışında basılı eserlerin yurda sokulmasına engel olma III. Yüksek Hakem Kurulu eliyle toplu sözleşme ve serbest pazarlık düzenine müdahale etme IV. Vergilerle ilgili muafiyet, istisna ve indirim oranlarında değişiklik yapabilme Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kolluk güçlerine insan hakları alanına müdahale konusunda verilen yetkiler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Anayasa ve kanunlarda idareye silah kullanma ve yakalama (PVSK m. 13) ve gözaltına alma (m. 19), radyo televizyon yayınları ile filmlere sansür koyabilme
(AY m. 26/1), yurt dışında basılı eserlerin yurda sokulmasına engel olabilme (m. 27/son, grevi erteleme (m. 54/4), Yüksek Hakem Kurulu eliyle toplu sözleşme ve serbest pazarlık düzenine müdahale etme (m.54/5), vergilerle ilgili muafiyet, istisna ve indirim oranlarında değişikli yapabilme (m. 73), Devlet Denetleme Kurulu eliyle yargı organları dışında bütün resmî, yarı resmî ve özel kurum ve kuruluşları denetleme, (m. 108), meslek kuruluşlarını idari ve malî yönden denetleme (m. 135) yetkileri verilmiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
(AY m. 26/1), yurt dışında basılı eserlerin yurda sokulmasına engel olabilme (m. 27/son, grevi erteleme (m. 54/4), Yüksek Hakem Kurulu eliyle toplu sözleşme ve serbest pazarlık düzenine müdahale etme (m.54/5), vergilerle ilgili muafiyet, istisna ve indirim oranlarında değişikli yapabilme (m. 73), Devlet Denetleme Kurulu eliyle yargı organları dışında bütün resmî, yarı resmî ve özel kurum ve kuruluşları denetleme, (m. 108), meslek kuruluşlarını idari ve malî yönden denetleme (m. 135) yetkileri verilmiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 36
Aşağıdaki idari işlemlerden hangisi yargı denetimi dışında tutulmamaktadır?
Seçenekler
A
Yüksek Askeri Şuranın terfi işlemleri
B
Silahlı kuvvetler hakkındaki disiplin cezaları
C
HSK'nın meslekten çıkarma cezası
D
YSK'nın seçim kararları
E
Yüksek Askeri Şuranın kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemleri
Açıklama:
Anayasa, idarenin bazı işlemlerini yargı denetimi dışında tutarak, bu denetimin alanını daraltmıştır. AY m. 125/2 ile, Yüksek Askeri Şuranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemleri, AY m. 129/4 ile silahlı kuvvetler hakkındaki disiplin cezaları, AY m. 159/10 ile HSK’nın meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 37
Hiyerarşik düzen içinde verilen kanunsuz emir ile ilgili yapılması gerekenler, Anayasa'nın kaçıncı maddesinde belirtilmiştir?
Seçenekler
A
133. madde
B
147. madde
C
137. madde
D
120. madde
E
144. madde
Açıklama:
Hiyerarşi kudretinin bağlayıcılığı ile hukukun üstünlüğü ve hukuk kurallarına uyma zorunluluğu arasında, verilen emrin kanuna aykırı ve hatta suç olması gibi çıkabilecek sorunlar, Türk kamu hukukunda Anayasal çözüme kavuşturulmuştur. Gerçekten «Kanunsuz Emir» başlığını taşıyan AY m. 137’ye göre, «Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalışan kimse, üstünden aldığı emri, yönetmelik, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir. Ancak, üstü emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse emir yerine getirilir; bu hâlde, emri yerine getiren sorumlu olmaz.» «Konusu suç teşkil eden emir hiç bir suretle yerine getirilemez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz» (m. 137/2). Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu başkanının görev ve yetkileri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Kurul toplantılarının gündemini, gün ve saatini belirlemek ve toplantıları yönetmek
B
Kurumun stratejik planını, performans ölçütlerini hazırlamak
C
İnsan kaynakları ve çalışma politikalarını oluşturmak
D
Yıllık amaç ve hedeflere uygun olarak kurumun yıllık bütçesi ile mali tablolarını hazırlatmak
E
Kurulca gerekli görülenlerin kamuoyuna duyurulmasını sağlamak
Açıklama:
Başkan (m. 13/1); Kurul toplantılarının gündemini, gün ve saatini belirlemek ve toplantıları yönetmek; Kurul kararlarının tebliğini ve Kurulca gerekli görülenlerin kamuoyuna duyurulmasını sağlamak; hizmet birimi koordinatörlerini görevlendirmek ve diğer Kurum personelini atamak; Kurumun stratejik planını, performans ölçütlerini hazırlamak, amaç ve hedeflerini, hizmet kalite standartlarını, insan kaynakları ve çalışma politikalarını oluşturmak; belirlenen stratejilere, yıllık amaç ve hedeflere uygun olarak Kurumun yıllık bütçesi ile mali tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını hazırlamak, yıllık amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine göre faaliyetlerin değerlendirmesini yapmak ve bunları Kurula sunmak gibi görev ve yetkilere sahiptir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi insan hakları ilçe kurulu içinde yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Öğretim elemanı
B
Avukat
C
Muhtarlık derneği başkanı
D
MEB yöneticisi
E
Sivil toplum kuruluşu temsilcisi
Açıklama:
İnsan Hakları İlçe kurulu; kaymakamın başkanlığında; ilçe belediye başkanı veya yardımcısı, İl Genel Meclisinin ilçeden seçilen üyeleri arasından seçeceği bir temsilci,
TBMM’nde grubu bulunan siyasi partilerin ilçe başkanları veya görevlendirecekleri bir temsilci, fakülte veya yüksekokulun bu konuda görevlendirecekleri bir öğretim elemanı, bir avukat veya hukuk fakültesi mezunu bir kamu görevlisi, ilçede görev yapan avukat ve
doktorlardan, meslek odalarından veya sendikalardan, mahalli televizyon, gazete, radyo gibi kuruluşlardan kaymakamlık tarafından belirlenecek birer temsilci, Muhtarlar derneği başkanı, yoksa mahalle muhtarlarından, okul-aile birliklerinden başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek birer temsilci, sivil toplum kuruluşlarından başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek en az iki temsilciden oluşur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
TBMM’nde grubu bulunan siyasi partilerin ilçe başkanları veya görevlendirecekleri bir temsilci, fakülte veya yüksekokulun bu konuda görevlendirecekleri bir öğretim elemanı, bir avukat veya hukuk fakültesi mezunu bir kamu görevlisi, ilçede görev yapan avukat ve
doktorlardan, meslek odalarından veya sendikalardan, mahalli televizyon, gazete, radyo gibi kuruluşlardan kaymakamlık tarafından belirlenecek birer temsilci, Muhtarlar derneği başkanı, yoksa mahalle muhtarlarından, okul-aile birliklerinden başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek birer temsilci, sivil toplum kuruluşlarından başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek en az iki temsilciden oluşur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 40
Anayasa mahkemesine bireysel başvuru, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren kaç gün içinde yapılması gerekmektedir?
Seçenekler
A
10 gün
B
20 gün
C
30 gün
D
40 gün
E
60 gün
Açıklama:
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi yasama organının fonksiyonlarındandır?
I. kanun yapmak, değiştirmek ve kaldırmak
II. insan haklarını sınırlamak
III. yıllık bütçenin kabul edilmesi yoluyla mali kontrolün sağlanması
IV. yasama oturumları, demokratik olarak seçilen temsilciler arasında idari politika ve faaliyetlerin tartışılmasında forum görevi görmek
I. kanun yapmak, değiştirmek ve kaldırmak
II. insan haklarını sınırlamak
III. yıllık bütçenin kabul edilmesi yoluyla mali kontrolün sağlanması
IV. yasama oturumları, demokratik olarak seçilen temsilciler arasında idari politika ve faaliyetlerin tartışılmasında forum görevi görmek
Seçenekler
A
I, III, IV
B
I, II, III
C
II, III, IV
D
I, II, IV
E
II, IV
Açıklama:
İnsan hakları, her şeyden önce, devletin organlarından, kanun yapan ve vatandaşlar için yasak koyma ve yükümlülük getirme yetkisini elinde tutan yasama organını sınırlar.
Soru 42
Türkiye’de insan haklarının yasama organına ve işlevine karşı demokratik anlamda korunması, ne zaman gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1923
B
1939
C
1961
D
1982
E
1989
Açıklama:
Türkiye’de insan haklarının yasama organına ve işlevine karşı demokratik anlamda korunması, diğer Batılı ülkelere paralel bir şekilde, 2. Dünya Savaşı sonrası yapılan 1961 Anayasası ile olmuştur.
Soru 43
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örneklerinden Virginia Haklar Bildirgesi hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1618
B
1776
C
1789
D
1791
E
1945
Açıklama:
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örneklerinden Virginia Haklar Bildirgesi, 1776'da gerçekleşmiştir.
Soru 44
Kişilerin TBMM’nin çıkardığı ve haklarını ihlal eden kanun Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı kendilerini koruyabilmek için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
AY m. 74'te düzenlenmiş def'i yoludur.
B
AY m. 11'de düzenlenmiş def'i yoludur.
C
AY m. 13'te düzenlenmiş def'i yoludur.
D
AY m. 152'de düzenlenmiş def'i yoludur.
E
AY m. 137'de düzenlenmiş def'i yoludur.
Açıklama:
Kişilerin TBMM’nin çıkardığı ve haklarını ihlal eden kanun Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı kendilerini koruyabilmek için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilme yolu, AY m. 152’de düzenlenmiş olan def ’i yoludur.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu hakkında doğru bilgi içermez?
Seçenekler
A
5 Aralık 1990 tarih ve 3686 sayılı Kanunla kurulmuştur.
B
TBMM’de grubu bulunan siyasi partiler ile bağımsızlar üye sayıları oranında temsil edilmektedir.
C
Bir yasama döneminde üç seçim yapılır.
D
Komisyona ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır.
E
Komisyon, siyasi parti gruplarının yüzde oranlarına göre, bir başkan, iki başkanvekili, bir sözcü ve bir katip seçer.
Açıklama:
Bir yasama döneminde iki seçim yapılır.
Soru 46
İnsan haklarına yönelik ihlallerin büyük bir kısmı neden kaynaklanır?
Seçenekler
A
TBMM komisyonları
B
Yargı organı
C
Düzenleyici ve denetleyici kurullar
D
Yasama organı ve idare
E
Yürütme organı ve idare
Açıklama:
İnsan hakları ihlalleri genellikle yürütme organının ve idarenin işlem ve eylemlerinden kaynaklanmaktadır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ile yanlış bilgi içerir?
Seçenekler
A
Kurumun görevleri 6701 sayılı Kanunun 9/1 maddesinde 25 bent hâlinde sayılmıştır.
B
06.04.2016 tarih ve 6701 sayılı kanundur.
C
Kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip ve özel büt- çeli, düzenleyici ve denetleyici kurum niteliğindedir.
D
Millî eğitim müfredatında bulunan insan hakları ve ayrımcılık yasağıyla ilgili bölümlerin hazırlanmasına katkıda bulunur.
E
İnsan haklarının korunmasına, geliştirilmesine, ayrımcılığın önlen- mesine ve ihlallerin giderilmesine yönelik çalışmalar yapar.
Açıklama:
Kurumun görevleri 6701 sayılı Kanunun 9/1 maddesinde 20 bent hâlinde sayılmıştır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu'na üye olabilmek için gereken şartlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Türk vatandaşı olmak
B
En az ön lisans derecesine sahip olmak
C
Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak
D
Herhangi bir siyasi partinin yönetim ve denetim organlarında görevli veya yetkili bulunmamak
E
Kamu haklarından mahrum bulunmamak
Açıklama:
Kurula üye olabilmek için; Türk vatandaşı olmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, DMK m. 8/5’teki suçlardan mahkum ve askerlikle ilişkisi olmamak ve görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak, herhangi bir siyasi partinin yönetim ve denetim organlarında görevli veya yetkili bulunmamak, en az dört yıllık lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olmak gerekir (m. 10/4).
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi hakimlik teminatı ile ilgili yanlış bilgi içerir?
Seçenekler
A
Hakimlerin bağımsızlığını korumaya yönelik kavramlardan birisidir.
B
Hakimlik teminatı halk için kabul edilmiştir.
C
Kamu yararı söz konusudur.
D
Hakimlik teminatı, hakimlere tanınan bir ayrıcalıktır.
E
Amacı hakimlerin serbest ve tarafsız olarak hüküm verebilmelerini sağlamaktır.
Açıklama:
Hakimlik teminatı, hakimlere tanınan bir ayrıcalık değildir.
Soru 50
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren kaç gün içinde yapılması gerekir?
Seçenekler
A
10
B
15
C
20
D
25
E
30
Açıklama:
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisinde Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve temel hak ve özgürlükleri düzenleme yetkisi verilmektedir?
Seçenekler
A
1876 Kanun-i Esasi
B
1921 Teşkilat-ı Esasiye
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1982 Anayasası'nın 119/6. maddesiyle Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve temel hak ve özgürlükleri düzenleme yetkisi verilmektedir.
Soru 52
TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu hangi kanun ile kurulmuştur?
Seçenekler
A
2577 sayılı kanunla
B
3686 sayılı kanunla
C
4709 sayılı kanunla
D
6216 sayılı kanunla
E
6701 sayılı kanunla
Açıklama:
5 Aralık 1990 tarih ve 3686 sayılı Kanunla (RG: 05.12.1990-20719) TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'nun görevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Milli eğitim müfredatında bulunan insan hakları ve ayrımcılık yasağıyla ilgili bölümlerin hazırlanmasına katkıda bulunur.
B
İnsan haklarının korunmasına, geliştirilmesine, ayrımcılığın önlenmesine ve ihlallerin giderilmesine yönelik çalışmalar yapar.
C
İnsan hakları ve ayrımcılıkla mücadele konularında bilgilendirme ve eğitim yoluyla kamuoyunda duyarlılığı geliştirir.
D
İnsan haklarıyla ilgili araştırma ve incelemelerinin sonuçlarını raporlar halinde açıklar.
E
İnsan haklarının korunması, ayrımcılığın ortadan kaldırılması ve toplumdaki eşitlik anlayışının geliştirilmesine yönelik olarak üniversiteler ile ortaklaşa faaliyetlerde bulunur.
Açıklama:
İnsan haklarıyla ilgili araştırma ve incelemelerinin sonuçlarını raporlar halinde açıklama görevi İnsan Hakları İnceleme Komisyonu'nun görevlerinden biridir.
Soru 54
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren kaç gün içinde yapılması gerekir?
Seçenekler
A
5
B
15
C
30
D
45
E
60
Açıklama:
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılması gerekir.
Soru 55
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örneği hangi tarihte olmuştur?
Seçenekler
A
1776
B
1789
C
1791
D
1824
E
1876
Açıklama:
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örnekleri, 1776 tarihli Virginia Haklar Bildirgesi, 1789 Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi ve 1791 Birleşik Devletler Anayasası değişikliğidir.
Soru 56
TBMM İçtüzüğünün Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemekle görevli kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanlığı
B
Anayasa Mahkemesi
C
Yargıtay
D
Sayıştay
E
Kamu Denetçiliği Kurumu
Açıklama:
TBMM İçtüzüğünün Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemekle görevli kurum Anayasa Mahkemesi'dir.
Soru 57
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu kaç üyeden oluşur?
Seçenekler
A
7
B
8
C
9
D
10
E
11
Açıklama:
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu, biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere Cumhurbaşkanı tarafından atanan on bir üyeden oluşur.
Soru 58
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu Başkanı ve üyeleri için soruşturma izni verilmesi veya verilmemesine ilişkin kararlara karşı itirazlar aşağıdaki kurumlardan hangisi tarafından karara bağlanır?
Seçenekler
A
Adalet Bakanlığı
B
Danıştay
C
Cumhurbaşkanlığı
D
Sayıştay
E
Yargıtay
Açıklama:
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu Başkanı ve üyeleri için soruşturma izni verilmesi veya verilmemesine ilişkin kararlara karşı itirazlar Danıştay tarafından karara bağlanır.
Soru 59
Aşağıda yer alan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Başkanlık, Kurul kararlarını uygulamakla ve diğer konularda Başkana ve Kurula yardımcı olmakla görevlidir.
B
Hizmet birimleri, Başkan tarafından belirlenen koordinatörlerin eşgüdümünde faaliyet gösterir.
C
Başkanlık, Başkan Yardımcıları, hizmet birimleri ve çalışma gruplarından oluşur.
D
Ayda ikiyi geçmemek kaydıyla komisyonların toplantılarına ilişkin giderler Kurum bütçesinden karşılanır.
E
Kurum, görev alanına giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve konuyla ilgili uzmanların katılımı ile üç ay süreli geçici komisyonlar oluşturabilir.
Açıklama:
Kurum, görev alanına giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve konuyla ilgili uzmanların katılımı ile altı ay süreli geçici komisyonlar oluşturabilir.
Soru 60
Kamu Denetçiliği Kurumu ilk defa hangi yıl İsveç Kralı XII. Şarl tarafından uygulanmıştır?
Seçenekler
A
1713
B
1776
C
1789
D
1791
E
1832
Açıklama:
Kamu Denetçiliği Kurumu ilk defa İsveç Kralı XII. Şarl tarafından1713 yılında uygulanmış ve bu kurumun oluşumunda, Şarl'ın Osmanlı Devleti'nde zorunlu ikamet etmek durumunda kaldığı dönemde Şeyhülislamlık kurumundan etkilendiği sanılmaktadır.
Soru 61
Seçeneklerden hangisi Kamu Denetçiliği Kurumu'nun alanı dışındadır?
Seçenekler
A
takdir yetkisinin kötüye kullanılmasını önlemek
B
hukuk kurallarına saygılı olmayı ve uygun hareket etmeyi sağlamak
C
icraî niteliklerde olmayan önerilerde bulunmak
D
kamu hizmetlerinin hakkaniyete uygun ve daha iyi görülmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması önerisinde bulunmak
E
Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetlerini düzenlemek
Açıklama:
Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetlerini düzenlemek
Soru 62
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1990
B
1961
C
1982
D
1924
E
2000
Açıklama:
1990
Soru 63
Kamu Denetçiliği Kurumu ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kurum, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu (RG: 29 Haziran 2012-28338) ile kurulmuştur.
B
Kurum, Danıştay'a bağlıdır.
C
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
D
Başdenetçilik ve Genel Sekreterlikten oluşan Kurumda bir başdenetçi ve beş denetçi ile Genel Sekreter ve diğer personel görev yapar.
E
Kurum, gerekli gördüğü yerlerde büro açabilir.
Açıklama:
Kurum, Danıştay'a bağlıdır.
Soru 64
Yargı Bağımsızlığı ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Anayasaya göre, yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.
B
Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar.
C
Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir.
D
Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorunda değildir.
E
Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.
Açıklama:
Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorunda değildir.
Soru 65
Hakimlik teminatı ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hakimlik teminatı, hakimlere tanınan bir ayrıcalık değil, halk için kabul edilmiş bir teminat olup, hakimlerin görevlerini tam bir güven ve tarafsızlık içinde yapabilmelerini sağlayan bir kurumdur.
B
Hakimlik teminatıyla kamu yararı gözetilmektedir.
C
Hakimlik teminatının amacı, hakimlerin serbest ve tarafsız olarak hüküm verebilmelerini sağlamak ve dolayısıyla halka adaletin her türlü etki ve baskıdan uzak olarak dağıtıldığı hususunda güven vermektir.
D
Hakimlik teminatı, hakimlerin bağımsızlığını korumaya yönelik kavramlardan en önemlisidir.
E
Hakimlik teminatının amacı, hakimlerin kişisel nüfuz ve itibarlarının sağlanmasıdır.
Açıklama:
Hakimlik teminatının amacı, hakimlerin kişisel nüfuz ve itibarlarının sağlanmasıdır.
Soru 66
Temel hak ve hürriyetlerin haksız yere kamu görevlilerince ihlalinden doğan zararlar ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Temel hak ve hürriyetlerinin haksız yere kamu görevlilerince ihlalinden doğan zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede memur ve diğer kamu görevlileri sorumludur.
B
İşlem ve eylemleriyle kişilere haksız olarak bir zarar veren memur veya kamu görevlisi, doğrudan doğruya sorumlu olmadığı için, onlar aleyhine tam yargı (tazminat) davası açılamaz.
C
Memur ve diğer kamu görevlilerinin işlem ve eylemleriyle üçüncü kişilere haksız olarak vermiş oldukları zararlardan sorumlu süje kamu idaresidir.
D
Temel hak ve hürriyetlerinin haksız yere kamu görevlilerince ihlalinden doğan zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede Devlet sorumludur.
E
Devlet veya kamu tüzel kişisinin sorumluluğu tek başınadır; yoksa, memur veya diğer kamu görevlileriyle birlikte sorumlu değildir.
Açıklama:
Anayasa m. 40/3’e göre, temel hak ve hürriyetlerin haksız yere kamu görevlilerince ihlalinden doğan zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede Devlet sorumludur, memur
ve diğer kamu görevlileri ise sadece «rücû sorumlusu»dur. Doğru yanıt A seçeneğidir.
ve diğer kamu görevlileri ise sadece «rücû sorumlusu»dur. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 67
Kamu Denetçiliği Kurumu seçeneklerden hangisine bağlıdır?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
İçişleri Bakanlığı
C
Dilekçe Komisyonu
D
TBMM Başkanlığı
E
Danıştay
Açıklama:
TBMM Başkanlığı
Soru 68
Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve temel hak ve özgürlükleri düzenleme yetkisi hangi anayasayla verilmiştir?
Seçenekler
A
1924
B
1961
C
1921
D
1980
E
1982
Açıklama:
1982
Soru 69
Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa’ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemekle görevli bir tarafsız yargı organı olan Anayasa Mahkemesi’ne hangi anayasada yer verilmiştir?
Seçenekler
A
1982
B
1921
C
1924
D
1961
E
1980
Açıklama:
1982
Soru 70
Seçeneklerden hangisi İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının kuruluş amaçları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
ihlal iddialarını incelemek ve araştırmak
B
insan hak ve özgürlüklerinin kullanılmasının önündeki engeller ile hak ihlallerine ilişkin idari yaptırımlara karar vermek
C
insan hakları bilincini geliştirmek
D
insan haklarını korumak
E
insan hak ve özgürlüklerinin kullanılmasının önündeki engeller ile hak ihlallerine yol açan sosyal, siyasi, hukuki ve idari nedenleri incelemek
Açıklama:
insan hak ve özgürlüklerinin kullanılmasının önündeki engeller ile hak ihlallerine ilişkin idari yaptırımlara karar vermek
Soru 71
1982 Anayasası'nın hangi maddesinde, TC. Devletinin “... toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti” olduğu vurgulanmış, daha sonraki maddelerinde çoğulcu, özgürlükçü demokratik sistemin sağlanması için gerekli olan kurumlara yer verilmiştir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
1982 Anayasası'nın 2. maddesinde, TC. Devletinin “... toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti” olduğu vurgulanmış, daha sonraki maddelerinde çoğulcu, özgürlükçü demokratik sistemin sağlanması için gerekli olan kurumlara yer verilmiştir.
Soru 72
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örnekleri hangileridir?
- Virginia Haklar Bildirgesi,
- Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi,
- Birleşik Devletler Anayasası Değişikliğidir.
- İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II, III, IV
C
II, III, IV
D
I, II, IV
E
I, III, IV
Açıklama:
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örnekleri, 1776 tarihli Virginia Haklar Bildirgesi, 1789 Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi ve 1791 Birleşik Devletler Anayasası Değişikliğidir.
Soru 73
Hangi anayasalarda temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında kanunilik ilkesi benimsenmiştir?
- 1921
- 1924
- 1961
- 1982
Seçenekler
A
I, II, III
B
II, III, IV
C
I, II, III, IV
D
I, III, IV
E
I, II, IV
Açıklama:
1924, 1961 ve 1982 Anayasalarında temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında kanunilik ilkesi benimsenmiştir.
Soru 74
Dilekçe Komisyonu AY'nin hangi maddesine göre oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
47
B
56
C
65
D
74
E
83
Açıklama:
AY m. 74’e göre, vatandaşların ve karşılıklılık esası gözetilmesi şartıyla yabancıların dilek- çe hakkını kullanarak “TBMM İçtüzüğü hükümlerine göre” TBMM’ye verdikleri dilekçelerini incelemek amacıyla TBMM’de bir “Dilekçe Komisyonu” oluşturulmuştur.
Soru 75
1982 Anayasasına göre, yürütme artık sadece bir görev değil, aynı zamanda da bir yetkidir. Yürütmeye yetki olma gücünü Anayasaya serpiştirilmiş bazı hükümler vermektedir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
74
B
104
C
119
D
124
E
167
Açıklama:
1982 Anayasasına göre, yürütme artık sadece bir görev değil, aynı zamanda da bir yetkidir. Yürütmeye yetki olma gücünü Anayasaya serpiştirilmiş bazı hükümler vermektedir (m.73,104, 119, 124, 167).
Soru 76
Cumhurbaşkanına Anayasanın hangi maddesine göre olağanüstü hal ilan etme ve Cumhurbaşkanlığı olağanüstü hâl kararnamesi çıkarabilme yetkileri tanınmıştır?
Seçenekler
A
120
B
119
C
118
D
117
E
116
Açıklama:
Bunlara bir de Cumhurbaşkanının Anayasanın 119. maddesine göre olağanüstü hal ilan etme ve Cumhurbaşkanlığı olağanüstü hâl kararnamesi çıkarabilme yetkilerini de ilave etmemiz gerekiyor.
Soru 77
Buna ek olarak, bireylerin bilgi ve belgelere ulaşabilme hakkı, hangi sayılı kanun ile düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
4980
B
4981
C
4982
D
4983
E
4984
Açıklama:
Buna ek olarak, bireylerin bilgi ve belgelere ulaşabilme hakkı, 4982 sayılı Kanun ve Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelikte düzenlenmiştir.
Soru 78
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
2015
B
2016
C
2017
D
2018
E
2019
Açıklama:
06.04.2016 tarih ve 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları Kurumu ve Eşitlik Kanunu (RG: 30.06.2012-28339) ile kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip ve özel bütçeli, düzenleyici ve denetleyici kurum niteliğinde ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu kurulmuştur (m. 8).
Soru 79
Anayasa, mahkemelerin bağımsızlığını sağlamak için hangi maddelerinde “mahkemelerin bağımsızlığı” ve “hakimlik teminatı”na ilişkin hükümler getirmiştir?
Seçenekler
A
136. ve 137.
B
137. ve 138.
C
138. ve 139.
D
139. ve 140.
E
140. ve 141.
Açıklama:
Anayasa, mahkemelerin bağımsızlığını sağlamak için 138. ve 139. maddelerinde “mahkemelerin bağımsızlığı” ve “hakimlik teminatı”na ilişkin hükümler getirmiştir.
Soru 80
Hukuk sistemimizde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkı, AY'nin hangi maddesi ile düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
m. 44
B
m. 45
C
m. 46
D
m. 47
E
m. 48
Açıklama:
Hukuk sistemimizde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkı, AY m. 48’e, 12.09.2010 tarih ve 5982 sayılı Kanu’nun 18. maddesi ile eklenen fıkralarla, 30.03.2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesi’nin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (RG: 12.07.2012-28351) ile düzenlenmiştir.
Soru 81
Temel hak ve özgürlüklerin devlet organlarınca ihlal edilmesi halinde Devletin sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Temel hak ve hürriyetleri ihlal olunan kişiler yetkili makamlara başvurma hakkına sahiptir.
B
İhlalden doğan zarar Devlet tarafından ödenecektir ve devletin bu ödeme nedeniyle sorumlu görevliye rücu hakkı saklıdır.
C
Hak ihlali yapan memur ve diğer kamu görevlileri sadece «rücû sorumlusu»dur.
D
Zarar, sorumluluğun ve dolayısıyla tazminat borcunun en önemli unsurunu oluşturur.
E
İşlem ve eylemleriyle kişilere haksız olarak bir zarar veren memur veya kamu görevlisi aleyhine tam yargı davası açılabilir.
Açıklama:
“Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlığını taşıyan AY. m. 40/3’e göre, «... kişinin, resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır». Maddenin gerekçesine göre, temel hak ve hürriyetleri ihlal olunan kişiler yetkili makamlara başvurma hakkına sahiptir. Bu ihlalin resmi görevliler tarafından görevlerinin ifası sırasında yapılmış olması görevli için bir mazeret teşkil etmez. İhlalden doğan zarar Devlet tarafından ödenecektir ve devletin bu ödeme nedeniyle sorumlu görevliye rücu hakkı saklıdır. AY m. 40/3’e göre, temel hak ve hürriyetlerinin haksız yere kamu görevlilerince ihlalinden doğan zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede Devlet sorumludur, memur ve diğer kamu görevlileri ise sadece «rücû sorumlusu»dur. Memur ve diğer kamu görevlilerinin işlem ve eylemleriyle üçüncü kişilere haksız olarak vermiş oldukları zararlardan sorumlu süje, Devlet veya kamu tüzel kişileri, yani memur ve kamu görevlisinin çalıştığı kamu idaresidir. Gerçekleşen zarardan doğrudan doğruya, aslî olarak ve birinci derecede Devlet sorumludur. İşlem ve eylemleriyle kişilere haksız olarak bir zarar veren memur veya kamu görevlisi, doğrudan doğruya sorumlu olmadığı için, onlar aleyhine tam yargı (tazminat) davası açılamaz. Açıldığı takdirde böyle bir dava husumet yönünden reddedilir. Devlet veya kamu tüzel kişisinin sorumluluğu tek başınadır; yoksa, memur veya diğer kamu görevlileriyle birlikte sorumlu değildir. Doğru cevap E'dir.
Soru 82
- Bireysel başvuru Anayasa Mahkemesine şahsen yapılmak zorundadır.
- Bireysel başvuru yapılabilmesi için ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş olağan idari ve yargısal başvuru (kanun) yollarının tamamının tüketilmiş olması gerekir.
- Anayasa Mahkemesi kararlarına karşı da bireysel başvuru yoluna gidilebilir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Bireysel başvuru hakkı, temel hak ve özgürlükleri kamu gücü tarafından ihlal edilenlerin başvurabilecekleri ikincil ve yardımcı nitelikli bir dava türüdür. Anayasalar tüm devlet organlarını bağladığına göre yasama, yürütme ve yargı organlarının anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklere saygı göstermesi zorunludur. Bunu sağlamak amacıyla, bir hukuk devletinde hem idari hem de yargısal mekanizmalar öngörülmüştür. Bir temel hak ve özgürlük ihlali, anayasa yargısı, idari yargı ya da adli yargı aracılığıyla ortadan kaldırılabilir. Bireysel başvuru yolu, tüm bu mekanizmaların ihlali ortadan kaldırmadığı durumlarda kullanılabilecek olağanüstü bir başvuru yoludur. Hukuk sistemimizde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkı, AY m. 48’e, 12.09.2010 tarih ve 5982 sayılı Kanu’nun 18. maddesi ile eklenen fıkralarla, 30.03.2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesi’nin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (RG: 12.07.2012-28351) ile düzenlenmiştir. Buna göre herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, İHAS ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücün tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Ancak, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş olağan idari ve yargısal başvuru (kanun) yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir. Ancak, yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de bireysel başvurunun konusu olamaz. Bireysel başvurular, başvuru formuna uygun olarak şahsen ve doğrudan doğruya Anayasa Mahkemesi’ne yapılabileceği gibi diğer mahkemeler veya yurt dışı temsilcilikler vasıtasıyla yapılabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 83
Hakimlerin çekinmesi ve reddine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hakimlerin çekinmesi ve reddi, hakimlerin yasama organına karşı bağımsızlığını sağlar.
B
Hakimin bakmasının yasak olduğu bir davaya bakmış olması yargılamanın yenilenmesi sebebidir.
C
Hakimin yasaklı olması halinde, talep bulunmasa bile davadan çekilmesi zorunludur.
D
Hakim, kendisi ile arasında evlatlık bağı bulunan kimsenin davasına bakabilir.
E
Hakimin davada tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş olması ret sebebidir.
Açıklama:
Hâkimlerin, sadece yasama ve yargı organları karşısında bağımsız olmaları yeterli değildir; davalı ve davacı karşısında da bağımsız ve tarafsız olmaları gerekir. Bu nedenle, bazı durumlarda hâkimin davaya bakması yasak edilmiş, bazı durumlarda da taraflara hâkimi reddetmek yetkisi tanınmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, hâkimin davaya bakmaktan yasaklanması ve reddi konularında, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) uygulanacağını öngörmüş, 56 ve 57. maddelerinde ise bu konuda izlenecek usulü düzenlemiştir. HMK m. 36’da ret sebepleri beş bent hâlinde belirlenmiştir: Buna göre hâkimin davada; iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hâkim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması; davanın, dördüncü derece de dâhil yansoy hısımlarına ait bulunması, dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması ret sebebidir. Hâkimin davaya bakmasının yasaklandığı durumlar, HMK m. 34’te sayma yolu ile belirli ve sınırlı sayıda olmak üzere belirtilmiştir. Bunlara yenileri eklenemez. Belirtilen yasaklardan birinin bulunması hâlinde, taraflar istemese bile hâkim davaya bakamaz; kendiliğinden çekinmek zorundadır. Aksi hâlde, yani bakması yasak olan davaya hâkim tarafından bakılması, yargılamanın yenilenmesi (İYUK m. 53/1-g) sebebidir. Hâkim; kendisine ait olan veya doğrudan doğruya ya da dolayısıyla ilgili olduğu davada; aralarında evlilik bağı kalksa bile eşinin; kendisi veya eşinin altsoy veya üstsoyunun; kendisi ile arasında evlatlık bağı bulunanın; üçüncü derece de dâhil olmak üzere kan veya kendisini oluşturan evlilik bağı kalksa dahi kayın hısımlığı bulunanların; nişanlısının davasında ve iki taraftan birinin vekili, vasisi, kayyımı veya yasal danışmanı sıfatıyla hareket ettiği davada davaya bakamaz; talep olmasa bile çekinmek zorundadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 84
- Cezalar ancak kanunla konulur.
- Güvenlik tedbirlerinin mutlaka kanun ile konması gerekmez.
- Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez.
- Ceza kanunları geriye yürümez.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II, III ve IV
C
III ve IV
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Temel hak ve hürriyetlerin korunması bakımından önemli olan hususlardan biri de, özellikle yargı organlarını ilgilendiren suç ve cezalara ilişkin esaslardır. Anayasa’nın 38’inci maddesinde öngörülen bu esaslara göre, “kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suç işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez. Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.” Anayasa burada kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi’ni ve ceza kanunlarının geriye yürümemesini benimsemek suretiyle, temel hak ve hürriyetlerin korunması açısından çok önemli bir ilkeyi vurgulamıştır. Yine aynı maddede, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz kuralı ile “masumluk karînesi”, hiç kimse kendisini veya kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz” kuralı ile “susma hakkı”nı, “ceza sorumluluğunun kişiselliği”ni, “ölüm cezası ve genel müsadere cezası” verilemeyeceğini, idarenin kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir müeyyide uygulayamayacağını, vatandaşın suç sebebiyle yabancı bir ülkeye geri verilemeyeceğini, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların, delil olarak kabul edilemeyeceğini ve hiç kimsenin, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamayacağı güvence altına almıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 85
Kamu denetçiliği kurumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kamu Denetçiliği Kurumunun kararları icrai niteliktedir.
B
Kamu denetçiliği kurumu bireyin hak ve özgürlüklerini koruyucu bir işleve sahiptir.
C
Kurum yalnızca şikayet üzerine harekete geçer.
D
Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askeri nitelikteki faaliyetleri Kurumun görev alanı dışındadır.
E
Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler Kurumun görev alanı dışındadır.
Açıklama:
Kamu denetçiliği idarenin; yaptığı haksızlıkları ortaya çıkarmak, takdir yetkisinin kötüye kullanılmasını önlemek, hukuk kurallarına saygılı olmayı ve uygun hareket etmeyi sağlamak, icraî niteliklerde olmayan önerilerde bulunmak, kamu hizmetlerinin hakkaniyete uygun ve daha iyi görülmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması önerisinde bulunmak amaçlarını güden bir kurumdur. Çoğunlukla hak ve özgürlüklere yönelik idari işlem ve eylemler karşısında, ilgililerin doğrudan başvurusu üzerine, gerekli ön bilgileri topladıktan sonra, gözlemlerini ilgili makama iletmek ve ondan bu tutumundan vazgeçmesini isteme yetkisine sahip olması nedeniyle, idare - vatandaş ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, bireylerin temel hak ve özgürlüklerini koruyucu bir fonksiyona sahiptir. Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. Ancak; yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri Kurumun görev alanı dışındadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 86
- Herkes, bir kanunun temel hak ve özgürlükleri ihlal ettiği ve Anayasaya aykırı olduğu iddiası ile Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açabilir.
- Kişiler, bir mahkemede görülmekte olan bir davada, kendisine uygulanacak olan kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin anayasa ile tanınan bir hak ya da özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle anayasaya aykırılığını ileri sürebilir.
- Kanunların Anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi, anayasada sayılan temel hak ve özgürlüklerin, yasama organında oluşan geçici çoğunluklara karşı korunması işlevini yerine getirir.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Kişi hak ve özgürlüklerinin özlü ve kesin bir anlatımla ortaya koyduğu hukuksal metinler olan anayasalar, aynı zamanda toplumun uzun vadede belli konulardaki ortak düşünce ve kararlılığını ifade etmektedir. Bu anlamda anayasalar, sıradan yasaların üzerinde bir konuma sahiptirler. Bu nedenle, anayasada liste hâlinde sayılan temel hak ve özgürlüklerin, yasama organında oluşan geçici çoğunluklara karşı korunması gerekir. Anayasa’da (m.11) kanunların Anayasa’ya aykırı olamayacağı belirtilmiş; kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa’ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemekle ve bireysel başvuruları karara bağlamakla görevli (m. 148) bir tarafsız yargı organı olan Anayasa Mahkemesi’ne yer verilmiştir. Temel hak ve özgürlükleri ihlal eden bir kanunun, Anayasa Mahkemesine açılacak bir iptal davası ile yürürlükten kaldırılması, kişilere tanınmış ve her zaman kullanılabilen bir yol değildir. Anayasa’ya göre, bir kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesine karşı, anayasaya aykırı olduğu iddiası ile iptal davası açılabilmesi, söz konusu kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin, RG’de yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde, sadece cumhurbaşkanına, TBMM üyelerinin beşte birine, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna verilmiş bir haktır. Kişilerin TBMM’nin çıkardığı ve haklarını ihlal eden kanun Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı kendilerini koruyabilmek için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilme yolu, AY m. 152’de düzenlenmiş olan def’i yoludur. Buna göre, “Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanı kararnamesinin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.” Bu yolla kişi bir mahkemede görülmekte olan bir davada, kendisine uygulanacak olan kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin anayasa ile tanınan bir hak ya da özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle anayasaya aykırılığını ileri sürebilecek; böylece insan haklarını ihlal eden bir kanunun Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilerek yürürlükten kaldırılmasını sağlayabilecektir. Doğru cevap C'dir.
Soru 87
- Temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir.
- İdare ancak kanundan aldığı bir yetkiye dayanarak ve bu yetki
çerçevesinde temel hak ve hürriyetlere müdahale edebilir. - Ekonomik, sosyal ve kültürel hak ve hürriyetler Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle
düzenlenebilir.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
I ve III
D
III ve III
E
Yalnız I
Açıklama:
AY m. 13’e göre, temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir. Şu hâlde, temel hak ve hürriyetleri sınırlamaya yetkili makam yasama organı, bir diğer deyimle TBMM’dir. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasının kanuniliği ilkesi, II. Meşrutiyetten beri anayasalarımızda yer almaktadır. Anayasa, idarenin hukuka bağlılığı ilkesinden hareketle, temel hak ve hürriyetlerin kapsamını belirleme ve bunları kısıtlama yetkisini Yasama organına bırakmıştır. Bu nedenle idare ancak kanundan aldığı bir yetkiye dayanarak ve bu yetki çerçevesinde temel hak ve hürriyetlere müdahale edebilir. Bununla birlikte, AY m. 104’e göre ekonomik, sosyal ve kültürel hak ve hürriyetler Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle düzenlenebilecektir. Bu takdirde, bu gibi ekonomik ve sosyal hak ve hürriyetler, yürütme organı tarafından sınırlanmış olacaktır. Doğru cevap A'dır.
Soru 88
- Kanunların Anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi
- İdarenin yargısal denetimi
- Hakimlik teminatı
- İdari usul ve ilkeler
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve III
D
I ve IV
E
II ve IV
Açıklama:
İdarenin yargısal denetimi ve idari usul ve ilkeleri insan haklarının yürütmeye karşı korunmasına hizmet eder. Kanunların Anayasaya uygunluğunun denetlenmesi yasama organına karşı, hakimlik teminatı ise yargı organına karşı temel hakların korunması işlevini yerine getirmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi bağımsız idari otoritelerden değildir?
Seçenekler
A
Sermaye Piyasası Kurulu
B
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu
C
Anayasa Mahkemesi
D
Rekabet Kurulu
E
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu
Açıklama:
Teknolojik gelişmelere son derece açık olmaları, toplumsal yaşamda özel bir öneme sahip olmaları ve ayrıca özel girişim özgürlüğü, haberleşme ve bilgi alma hakkı, mülkiyet hakkı gibi temel hak ve özgürlüklerle doğrudan ilgileri nedeniyle duyarlı sektörler olarak kabul edilen iletişim, medya, ekonomik rekabet, bankacılık ve finans sektörü gibi alanların siyasetin ve siyasetçilerin etkisinden arındırılmalarının sağlanması amacıyla kimi kurumlar ortaya çıkmıştır. Bu tür kuruluşlara, klasik idari yapılanmadan farklılığını ifade etmek için “bağımsız idari otoriteler” ya da “düzenleyici ve denetleyici kurullar” denilmektedir. Bunların en eskileri Sahil ve Hudutlar Sağlık Genel Müdürlüğü ve Sigorta Murakabe Kurulu, en yenileri ise Sermaye Piyasası Kurulu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Rekabet Kurulu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, Kamu İhale Kurulu, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’dur. Doğru cevap C'dir.
Soru 90
Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren kaç gün içinde yapılması gerekir?
Seçenekler
A
7
B
15
C
20
D
30
E
60
Açıklama:
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Doğru cevap D'dir.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi, insan haklarının devlete karşı korunmasında dayanılan temel güvencelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kuvvetler ayrılığı ilkesi
B
Devletin insan haklarına dayalı olması
C
Devletin hukukun üstünlüğüne dayalı olması
D
Devletin kanunların üstünlüğüne dayalı olması
E
Devletin çoğulcu olması
Açıklama:
Devletin kanunların üstünlüğüne dayalı olması, insan haklarının devlete karşı korunmasında dayanılan temel güvencelerden biri değildir. Bu nedenle doğru şık “a”dır.
Soru 92
1982 Anayasasına göre aşağıdakilerden hangisi temel hak ve hürriyetlerin kanunla sınırlanmasının, sınırlarından değildir?
Seçenekler
A
Değişiklik Anayasanın özüne uygun olmalıdır.
B
Değişiklik Anayasanın ruhuna uygun olmalıdır.
C
Değişiklik ilgili kanunun sözüne uygun olmalıdır.
D
Değişiklik orantılı olmalıdır.
E
Değişiklik ölçülü olmalıdır.
Açıklama:
Değişikliğin ilgili kanunun sözüne uygun olması 1982 Anayasasına göre insan haklarının devlete karşı korunmasında dayanılan temel güvencelerden biri değildir. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 93
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Anayasa Mahkemesine def’i yoluyla başvuru konusunda doğrudur?
Seçenekler
A
Def’i yoluna kanunların RG’de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde başvurulur.
B
Def’i yoluna görülmekte olan bir dava sırasında mahkeme tarafından başvurulur.
C
Def’i yoluna sadece cumhurbaşkanı başvurabilir.
D
Def’i yoluna sadece TBMM üyelerinin beşte biri başvurabilir.
E
Def’i yoluna sadece TBMM’de en fazla üyeye sahip iki parti grubu başvurabilir.
Açıklama:
Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak kanun hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır ve Anayasa Mahkemesine başvurur. Bu nedenle doğru şık “b”dir.
Soru 94
İdari işlemler karşısında bireylerin ve bireysel hak ve özgürlüklerin korunması konusunda Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin tavsiye kararında, üye devletlerin idareye ilişkin hukuk ve uygulamalarında yararlanılması tavsiye edilen ilkelerden en önemlisi hangisidir?
Seçenekler
A
Bilgi ve belgelere erişme hakkı
B
Danışmanlık ve hukuki yardım hakkı ilkesi
C
Gerekçe ilkesi
D
Başvuru yollarının ve usulünün gösterilmesi ilkesi
E
Resen araştırma ilkesi
Açıklama:
İdari işlemler karşısında bireylerin ve bireysel hak ve özgürlüklerin korunması konusunda Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin tavsiye kararında, üye devletlerin idareye ilişkin hukuk ve uygulamalarında yararlanılması tavsiye edilen ilkelerden en önemlisi, başvuru yollarının ve usulünün gösterilmesi ilkesidir. Bu nedenle doğru şık “d”dir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kuruluna üye olabilmenin şartlarından değildir?
Seçenekler
A
Kamu haklarından mahrum bulunmamak
B
Askerlikle ilişkisi bulunmamak
C
Görevini devamlı yapmasını engelleyecek bir akıl hastalığı bulunmamak
D
Bir siyasi patinin yönetim organında görevli bulunmamak
E
En az lise mezunu olmak
Açıklama:
En az lise mezunu olmak Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kuruluna üye olabilmenin şartlarından değildir. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu tarafından yapılan ihlal incelemesi sürecine ilişkin olarak doğru değildir?
Seçenekler
A
Kurum incelemelerini başvuru tarihinden itibaren en geç üç ay içinde sonuçlandırır.
B
Taraflar görüşlerini yazılı ve sözlü olarak açıklayabilirler.
C
Başkan görüşlerin incelenmesinden sonra tarafları uzlaşmaya davet edebilir.
D
Uzlaşma görüşmeleri sırasında yapılan açıklamalar bir davada delil olarak kullanılabilir.
E
Kurul incelemeleri sonucunda bir insan hakları ihlali tespit ederse suç duyurusunda bulunur.
Açıklama:
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu tarafından yapılan ihlal incelemesi sürecinde gerçekleşen uzlaşma görüşmeleri sırasında yapılan açıklamalar bir davada delil olarak kullanılamaz. Bu nedenle doğru şık “d”dir.
Soru 97
İnsan Hakları İl Kurullarında aşağıdakilerden hangisinin temsilcisinin bulunması zorunlu değildir?
Seçenekler
A
Baro
B
Tabip odası
C
Hukuk fakültesi
D
Üniversite
E
Ticaret ve sanayi odası
Açıklama:
İnsan Hakları İl Kurullarında hukuk fakültesi temsilcisinin bulunması zorunlu değildir. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi insan hakları il ve ilçe kurullarını görevlerinden değildir?
Seçenekler
A
İl ve ilçelerde insan hakları masaları kurmak
B
Önemli noktalara insan hakları başvuru kutuları koymak
C
Kurulların çalışmalarıyla ilgili olarak halkı bilgilendirmek
D
İnsan haklarıyla ilgili konferans, panel gibi etkinlikler düzenlemek
E
Tespit ettikleri ihlaller hakkında dava açmak
Açıklama:
İnsan hakları il ve ilçe kurullarının tespit ettikleri ihlaller hakkında dava açma yetkileri bulunmamaktadır. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 99
Aşağıdaki ifadelerden hangisi hakimlerin bağımsızlığı konusunda doğru değildir?
Seçenekler
A
Yasama organı hakimlere emir veremez.
B
Yasama organı hakimlere talimat veremez.
C
Yasama organı hakimlere tavsiyede bulunabilir.
D
Yürütme organı hakimlere tavsiyede bulunamaz.
E
Yürütme organı hakimlere emir veremez.
Açıklama:
Yasama organı hakimlere tavsiyede bulunamaz. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 100
Hakimlerin bir mahkemenin ya da kadronun kaldırılması nedeniyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamamaları aşağıdakilerden hangisinin bir unsurudur?
Seçenekler
A
Yargı bağımsızlığı
B
Hakim bağımsızlığı
C
Hakimlik teminatı
D
Hakim sorumluluğu
E
Hakim özerkliği
Açıklama:
Hakimlerin bir mahkemenin ya da kadronun kaldırılması nedeniyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamamaları hakimlik teminatının bir unsurudur. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I- insan haklarının asıl ve en öncelikli olarak korunması ulusal hukuk sistemlerinin işidir.
II- Ulusal-üstü koruma, ulusal korumanın üzerinde ve birincil niteliktedir.
III- bireylerin uluslararası belgelerin öngördüğü güvenceden yararlanabilmesi için iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekecektir.
I- insan haklarının asıl ve en öncelikli olarak korunması ulusal hukuk sistemlerinin işidir.
II- Ulusal-üstü koruma, ulusal korumanın üzerinde ve birincil niteliktedir.
III- bireylerin uluslararası belgelerin öngördüğü güvenceden yararlanabilmesi için iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekecektir.
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
I-II-III
E
I
Açıklama:
I- insan haklarının asıl ve en öncelikli olarak korunması ulusal hukuk sistemlerinin işidir.
II- Ulusal-üstü koruma, ulusal korumayı tamamlayıcı, ikincil ve yedek niteliktedir.
III- bireylerin uluslararası belgelerin öngördüğü güvenceden yararlanabilmesi için iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekecektir.
II- Ulusal-üstü koruma, ulusal korumayı tamamlayıcı, ikincil ve yedek niteliktedir.
III- bireylerin uluslararası belgelerin öngördüğü güvenceden yararlanabilmesi için iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekecektir.
Soru 102
Anayasa Mahkemesi’ne 1982 Anayasasının hangi maddesinde yer verilmiştir?
Seçenekler
A
185
B
148
C
104
D
52
E
11
Açıklama:
Katı bir Anayasa olan 1982 Anayasasının 11. maddesinde kanunların Anayasa’ya aykırı olamayacağı belirtilmiş; 148. maddesinde ise, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa’ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemekle görevli bir tarafsız yargı organı olan Anayasa Mahkemesi’ne yer verilmiştir.
Soru 103
AY'nin hangi maddesine göre, temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir?
Seçenekler
A
m. 13
B
m. 24
C
m. 35
D
m. 46
E
m. 57
Açıklama:
AY m. 13’e göre, temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir.
Soru 104
Kişilerin TBMM’nin çıkardığı ve haklarını ihlal eden kanun Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı kendilerini koruyabilmek için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilme yolu, AY'nin hangi maddesinde düzenlenmiş olan def ’i yoludur?
Seçenekler
A
m. 74
B
m. 96
C
m. 118
D
m. 130
E
m. 152
Açıklama:
Kişilerin TBMM’nin çıkardığı ve haklarını ihlal eden kanun Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı kendilerini koruyabilmek için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilme yolu, AY m. 152’de düzenlenmiş olan def ’i yoludur.
Soru 105
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu 3686 sayılı Kanunla hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
29 Ağustos 1984
B
1 Ekim 1986
C
3 Kasım 1988
D
5 Aralık 1990
E
7 Ocak 1992
Açıklama:
5 Aralık 1990 tarih ve 3686 sayılı Kanunla (RG: 05.12.1990-20719) TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
Soru 106
Hangi sayılı Kanunla Anayasada yapılan değişikliklerle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiştir?
Seçenekler
A
3448
B
4559
C
5660
D
6771
E
7882
Açıklama:
6771 sayılı sayılı Kanunla Anayasada yapılan değişikliklerle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiştir.
Soru 107
Yüksek Hakem Kurulu eliyle toplu sözleşme ve serbest pazarlık düzenine müdahale etme hakkı aşağıdakilerden hangisi ile verilmiştir?
Seçenekler
A
m.26/1
B
m.54/5
C
m. 108/3
D
m. 27/son
E
m. 135
Açıklama:
Başta Anayasa olmak üzere kanunlar yürütme ve idareye özellikle kolluk güçlerine insan hakları alanına müdahale konusunda son derece geniş yetkiler vermektedirler. Örneğin Yüksek Hakem Kurulu eliyle toplu sözleşme ve serbest pazarlık düzenine müdahale etme (m.54/5).
Soru 108
“Hiçbir mahkeme görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz" AY'nin hangi maddesinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
AY m. 80
B
AY m. 69
C
AY m. 58
D
AY m. 47
E
AY m. 36
Açıklama:
AY m. 36’daki, “Herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.
Soru 109
Anayasanın “Temel Hakların Korunması” başlığını taşıyan kaçıncı maddesine şu fıkra eklenmiştir: “Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır”.?
Seçenekler
A
39
B
40
C
41
D
42
E
43
Açıklama:
3.10.2001 tarih ve 4709 sayılı Kanun’la (RG: 17.10.2001-24556 Mük.) Anayasanın “Temel Hakların Korunması” başlığını taşıyan 40’ıncı maddesine şu fıkra eklenmiştir: “Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır”.
Soru 110
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkında kabul edilebilirlik kararı verilebilmesi için hangi sayılı kanunun 45 ila 47’nci maddelerde öngörülen şartların taşınması gerekir?
Seçenekler
A
6216
B
5325
C
4434
D
3543
E
2652
Açıklama:
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkında kabul edilebilirlik kararı verilebilmesi için 6216 sayılı Kanunun 45 ila 47’nci maddelerde öngörülen şartların taşınması gerekir.
Soru 111
Türkiye'de insan haklarının yasama organına ve işlevine karşı demokratik anlamda korunması ilk defa hangi anayasa ile sağlanmıştır?
Seçenekler
A
Kanun-i Esasi
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Her ne kadar, temel hak ve hürriyetler, 1876 Kanun-u Esasî’den beri anayasalarımızda liste hâlinde düzenlenmekte ise de, Türkiye’de insan haklarının yasama organına ve işlevine karşı demokratik anlamda korunması, diğer Batılı ülkelere paralel bir şekilde, 2. Dünya Savaşı sonrası yapılan 1961 Anayasası ile olmuş, insan haklarının yasama organına karşı korunması amacıyla, bu Anayasanın başına bir temel hak ve özgürlükler listesi eklenmiş, bunların sınırlama neden, usul ve ölçütleri anayasa belirtilmek suretiyle temel hak ve özgürlükler rejimi kurulmuştur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 112
Aşağıdaki anayasalardan hangisi ile olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda cumhurbaşkanına Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ile temel hak ve özgürlükleri düzenleme yetkisi verilmiştir?
Seçenekler
A
Kanun-i Esasi
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1982 Anayasası’nın 119/6. maddesiyle Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve temel hak ve özgürlükleri düzenleme yetkisi verilmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 113
I. TBMM üyelerinin beşte birine
II. Cumhurbaşkanına
III. TBMM başkanına
IV. Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna
Kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin, Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilme yetkisi yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerine verilmiştir?
II. Cumhurbaşkanına
III. TBMM başkanına
IV. Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna
Kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin, Resmi Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde iptal davası açılabilme yetkisi yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerine verilmiştir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve IV
C
III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
Anayasa’ya göre, bir kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesine karşı, anayasaya aykırı olduğu iddiası ile iptal davası açılabilmesi, söz konusu kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin, RG’de yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde, sadece cumhurbaşkanına, TBMM üyelerinin beşte birine, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna verilmiş bir haktır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 114
I. Anayasa Komisyonu
II. Kadın-Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu
III. Dilekçe Komisyonu
IV. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haklarını koruyucu işlev gören TBMM komisyonları arasında yer almaktadır?
II. Kadın-Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu
III. Dilekçe Komisyonu
IV. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insan haklarını koruyucu işlev gören TBMM komisyonları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
I ve IV
C
II, IV
D
I, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
İnsan haklarını TBMM’ye karşı koruyan anayasa yargısı denetiminin dışında, TBMM’nin kendi içinde de, siyasi nitelikte de olsa, insan haklarını koruyucu işlev gören, bazıları sürekli, bazıları geçici nitelikte komisyonlar bulunmaktadır. TBMM İçtüzüğünde öngörülen Anayasa Komisyonu, Dilekçe Komisyonu ve İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, bu tür işlev gören sürekli komisyonlardandır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 115
I. Radyo televizyon yayınları ile filmlere sansür koyabilme II. Yurt dışında basılı eserlerin yurda sokulmasına engel olma III. Yüksek Hakem Kurulu eliyle toplu sözleşme ve serbest pazarlık düzenine müdahale etme IV. Vergilerle ilgili muafiyet, istisna ve indirim oranlarında değişiklik yapabilme Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kolluk güçlerine insan hakları alanına müdahale konusunda verilen yetkiler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Anayasa ve kanunlarda idareye silah kullanma ve yakalama (PVSK m. 13) ve gözaltına alma (m. 19), radyo televizyon yayınları ile filmlere sansür koyabilme
(AY m. 26/1), yurt dışında basılı eserlerin yurda sokulmasına engel olabilme (m. 27/son, grevi erteleme (m. 54/4), Yüksek Hakem Kurulu eliyle toplu sözleşme ve serbest pazarlık düzenine müdahale etme (m.54/5), vergilerle ilgili muafiyet, istisna ve indirim oranlarında değişikli yapabilme (m. 73), Devlet Denetleme Kurulu eliyle yargı organları dışında bütün resmî, yarı resmî ve özel kurum ve kuruluşları denetleme, (m. 108), meslek kuruluşlarını idari ve malî yönden denetleme (m. 135) yetkileri verilmiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
(AY m. 26/1), yurt dışında basılı eserlerin yurda sokulmasına engel olabilme (m. 27/son, grevi erteleme (m. 54/4), Yüksek Hakem Kurulu eliyle toplu sözleşme ve serbest pazarlık düzenine müdahale etme (m.54/5), vergilerle ilgili muafiyet, istisna ve indirim oranlarında değişikli yapabilme (m. 73), Devlet Denetleme Kurulu eliyle yargı organları dışında bütün resmî, yarı resmî ve özel kurum ve kuruluşları denetleme, (m. 108), meslek kuruluşlarını idari ve malî yönden denetleme (m. 135) yetkileri verilmiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 116
Aşağıdaki idari işlemlerden hangisi yargı denetimi dışında tutulmamaktadır?
Seçenekler
A
Yüksek Askeri Şuranın terfi işlemleri
B
Silahlı kuvvetler hakkındaki disiplin cezaları
C
HSK'nın meslekten çıkarma cezası
D
YSK'nın seçim kararları
E
Yüksek Askeri Şuranın kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemleri
Açıklama:
Anayasa, idarenin bazı işlemlerini yargı denetimi dışında tutarak, bu denetimin alanını daraltmıştır. AY m. 125/2 ile, Yüksek Askeri Şuranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemleri, AY m. 129/4 ile silahlı kuvvetler hakkındaki disiplin cezaları, AY m. 159/10 ile HSK’nın meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 117
Hiyerarşik düzen içinde verilen kanunsuz emir ile ilgili yapılması gerekenler, Anayasa'nın kaçıncı maddesinde belirtilmiştir?
Seçenekler
A
133. madde
B
147. madde
C
137. madde
D
120. madde
E
144. madde
Açıklama:
Hiyerarşi kudretinin bağlayıcılığı ile hukukun üstünlüğü ve hukuk kurallarına uyma zorunluluğu arasında, verilen emrin kanuna aykırı ve hatta suç olması gibi çıkabilecek sorunlar, Türk kamu hukukunda Anayasal çözüme kavuşturulmuştur. Gerçekten «Kanunsuz Emir» başlığını taşıyan AY m. 137’ye göre, «Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalışan kimse, üstünden aldığı emri, yönetmelik, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir. Ancak, üstü emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse emir yerine getirilir; bu hâlde, emri yerine getiren sorumlu olmaz.» «Konusu suç teşkil eden emir hiç bir suretle yerine getirilemez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz» (m. 137/2). Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu başkanının görev ve yetkileri arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Kurul toplantılarının gündemini, gün ve saatini belirlemek ve toplantıları yönetmek
B
Kurumun stratejik planını, performans ölçütlerini hazırlamak
C
İnsan kaynakları ve çalışma politikalarını oluşturmak
D
Yıllık amaç ve hedeflere uygun olarak kurumun yıllık bütçesi ile mali tablolarını hazırlatmak
E
Kurulca gerekli görülenlerin kamuoyuna duyurulmasını sağlamak
Açıklama:
Başkan (m. 13/1); Kurul toplantılarının gündemini, gün ve saatini belirlemek ve toplantıları yönetmek; Kurul kararlarının tebliğini ve Kurulca gerekli görülenlerin kamuoyuna duyurulmasını sağlamak; hizmet birimi koordinatörlerini görevlendirmek ve diğer Kurum personelini atamak; Kurumun stratejik planını, performans ölçütlerini hazırlamak, amaç ve hedeflerini, hizmet kalite standartlarını, insan kaynakları ve çalışma politikalarını oluşturmak; belirlenen stratejilere, yıllık amaç ve hedeflere uygun olarak Kurumun yıllık bütçesi ile mali tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını hazırlamak, yıllık amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine göre faaliyetlerin değerlendirmesini yapmak ve bunları
Kurula sunmak gibi görev ve yetkilere sahiptir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Kurula sunmak gibi görev ve yetkilere sahiptir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi insan hakları ilçe kurulu içinde yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Öğretim elemanı
B
Avukat
C
Muhtarlık derneği başkanı
D
MEB yöneticisi
E
Sivil toplum kuruluşu temsilcisi
Açıklama:
İnsan Hakları İlçe kurulu; kaymakamın başkanlığında; ilçe belediye başkanı veya yardımcısı, İl Genel Meclisinin ilçeden seçilen üyeleri arasından seçeceği bir temsilci,
TBMM’nde grubu bulunan siyasi partilerin ilçe başkanları veya görevlendirecekleri bir temsilci, fakülte veya yüksekokulun bu konuda görevlendirecekleri bir öğretim elemanı, bir avukat veya hukuk fakültesi mezunu bir kamu görevlisi, ilçede görev yapan avukat ve
doktorlardan, meslek odalarından veya sendikalardan, mahalli televizyon, gazete, radyo gibi kuruluşlardan kaymakamlık tarafından belirlenecek birer temsilci, Muhtarlar derneği başkanı, yoksa mahalle muhtarlarından, okul-aile birliklerinden başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek birer temsilci, sivil toplum kuruluşlarından başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek en az iki temsilciden oluşur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
TBMM’nde grubu bulunan siyasi partilerin ilçe başkanları veya görevlendirecekleri bir temsilci, fakülte veya yüksekokulun bu konuda görevlendirecekleri bir öğretim elemanı, bir avukat veya hukuk fakültesi mezunu bir kamu görevlisi, ilçede görev yapan avukat ve
doktorlardan, meslek odalarından veya sendikalardan, mahalli televizyon, gazete, radyo gibi kuruluşlardan kaymakamlık tarafından belirlenecek birer temsilci, Muhtarlar derneği başkanı, yoksa mahalle muhtarlarından, okul-aile birliklerinden başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek birer temsilci, sivil toplum kuruluşlarından başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek en az iki temsilciden oluşur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 120
Anayasa mahkemesine bireysel başvuru, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren kaç gün içinde yapılması gerekmektedir?
Seçenekler
A
10 gün
B
20 gün
C
30 gün
D
40 gün
E
60 gün
Açıklama:
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 121
Aşağıdakilerden hangisi yasama organının fonksiyonlarındandır?
I. kanun yapmak, değiştirmek ve kaldırmak
II. insan haklarını sınırlamak
III. yıllık bütçenin kabul edilmesi yoluyla mali kontrolün sağlanması
IV. yasama oturumları, demokratik olarak seçilen temsilciler arasında idari politika ve faaliyetlerin tartışılmasında forum görevi görmek
I. kanun yapmak, değiştirmek ve kaldırmak
II. insan haklarını sınırlamak
III. yıllık bütçenin kabul edilmesi yoluyla mali kontrolün sağlanması
IV. yasama oturumları, demokratik olarak seçilen temsilciler arasında idari politika ve faaliyetlerin tartışılmasında forum görevi görmek
Seçenekler
A
I, III, IV
B
I, II, III
C
II, III, IV
D
I, II, IV
E
II, IV
Açıklama:
İnsan hakları, her şeyden önce, devletin organlarından, kanun yapan ve vatandaşlar için yasak koyma ve yükümlülük getirme yetkisini elinde tutan yasama organını sınırlar.
Soru 122
Türkiye’de insan haklarının yasama organına ve işlevine karşı demokratik anlamda korunması, ne zaman gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1923
B
1939
C
1961
D
1982
E
1989
Açıklama:
Türkiye’de insan haklarının yasama organına ve işlevine karşı demokratik anlamda korunması, diğer Batılı ülkelere paralel bir şekilde, 2. Dünya Savaşı sonrası yapılan 1961 Anayasası ile olmuştur.
Soru 123
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örneklerinden Virginia Haklar Bildirgesi hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1618
B
1776
C
1789
D
1791
E
1945
Açıklama:
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örneklerinden Virginia Haklar Bildirgesi, 1776'da gerçekleşmiştir.
Soru 124
Kişilerin TBMM’nin çıkardığı ve haklarını ihlal eden kanun Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı kendilerini koruyabilmek için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
AY m. 74'te düzenlenmiş def'i yoludur.
B
AY m. 11'de düzenlenmiş def'i yoludur.
C
AY m. 13'te düzenlenmiş def'i yoludur.
D
AY m. 152'de düzenlenmiş def'i yoludur.
E
AY m. 137'de düzenlenmiş def'i yoludur.
Açıklama:
Kişilerin TBMM’nin çıkardığı ve haklarını ihlal eden kanun Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı kendilerini koruyabilmek için Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilme yolu, AY m. 152’de düzenlenmiş olan def ’i yoludur.
Soru 125
Aşağıdakilerden hangisi TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu hakkında doğru bilgi içermez?
Seçenekler
A
5 Aralık 1990 tarih ve 3686 sayılı Kanunla kurulmuştur.
B
TBMM’de grubu bulunan siyasi partiler ile bağımsızlar üye sayıları oranında temsil edilmektedir.
C
Bir yasama döneminde üç seçim yapılır.
D
Komisyona ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır.
E
Komisyon, siyasi parti gruplarının yüzde oranlarına göre, bir başkan, iki başkanvekili, bir sözcü ve bir katip seçer.
Açıklama:
Bir yasama döneminde iki seçim yapılır.
Soru 126
İnsan haklarına yönelik ihlallerin büyük bir kısmı neden kaynaklanır?
Seçenekler
A
TBMM komisyonları
B
Yargı organı
C
Düzenleyici ve denetleyici kurullar
D
Yasama organı ve idare
E
Yürütme organı ve idare
Açıklama:
İnsan hakları ihlalleri genellikle yürütme organının ve idarenin işlem ve eylemlerinden kaynaklanmaktadır.
Soru 127
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ile yanlış bilgi içerir?
Seçenekler
A
Kurumun görevleri 6701 sayılı Kanunun 9/1 maddesinde 25 bent hâlinde sayılmıştır.
B
06.04.2016 tarih ve 6701 sayılı kanundur.
C
Kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip ve özel büt- çeli, düzenleyici ve denetleyici kurum niteliğindedir.
D
Millî eğitim müfredatında bulunan insan hakları ve ayrımcılık yasağıyla ilgili bölümlerin hazırlanmasına katkıda bulunur.
E
İnsan haklarının korunmasına, geliştirilmesine, ayrımcılığın önlen- mesine ve ihlallerin giderilmesine yönelik çalışmalar yapar.
Açıklama:
Kurumun görevleri 6701 sayılı Kanunun 9/1 maddesinde 20 bent hâlinde sayılmıştır.
Soru 128
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu'na üye olabilmek için gereken şartlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Türk vatandaşı olmak
B
En az ön lisans derecesine sahip olmak
C
Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak
D
Herhangi bir siyasi partinin yönetim ve denetim organlarında görevli veya yetkili bulunmamak
E
Kamu haklarından mahrum bulunmamak
Açıklama:
Kurula üye olabilmek için; Türk vatandaşı olmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, DMK m. 8/5’teki suçlardan mahkum ve askerlikle ilişkisi olmamak ve görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak, herhangi bir siyasi partinin yönetim ve denetim organlarında görevli veya yetkili bulunmamak, en az dört yıllık lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olmak gerekir (m. 10/4).
Soru 129
Aşağıdakilerden hangisi hakimlik teminatı ile ilgili yanlış bilgi içerir?
Seçenekler
A
Hakimlerin bağımsızlığını korumaya yönelik kavramlardan birisidir.
B
Hakimlik teminatı halk için kabul edilmiştir.
C
Kamu yararı söz konusudur.
D
Hakimlik teminatı, hakimlere tanınan bir ayrıcalıktır.
E
Amacı hakimlerin serbest ve tarafsız olarak hüküm verebilmelerini sağlamaktır.
Açıklama:
Hakimlik teminatı, hakimlere tanınan bir ayrıcalık değildir.
Soru 130
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren kaç gün içinde yapılması gerekir?
Seçenekler
A
10
B
15
C
20
D
25
E
30
Açıklama:
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisinde Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve temel hak ve özgürlükleri düzenleme yetkisi verilmektedir?
Seçenekler
A
1876 Kanun-i Esasi
B
1921 Teşkilat-ı Esasiye
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1982 Anayasası'nın 119/6. maddesiyle Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve temel hak ve özgürlükleri düzenleme yetkisi verilmektedir.
Soru 132
TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu hangi kanun ile kurulmuştur?
Seçenekler
A
2577 sayılı kanunla
B
3686 sayılı kanunla
C
4709 sayılı kanunla
D
6216 sayılı kanunla
E
6701 sayılı kanunla
Açıklama:
5 Aralık 1990 tarih ve 3686 sayılı Kanunla (RG: 05.12.1990-20719) TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'nun görevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Milli eğitim müfredatında bulunan insan hakları ve ayrımcılık yasağıyla ilgili bölümlerin hazırlanmasına katkıda bulunur.
B
İnsan haklarının korunmasına, geliştirilmesine, ayrımcılığın önlenmesine ve ihlallerin giderilmesine yönelik çalışmalar yapar.
C
İnsan hakları ve ayrımcılıkla mücadele konularında bilgilendirme ve eğitim yoluyla kamuoyunda duyarlılığı geliştirir.
D
İnsan haklarıyla ilgili araştırma ve incelemelerinin sonuçlarını raporlar halinde açıklar.
E
İnsan haklarının korunması, ayrımcılığın ortadan kaldırılması ve toplumdaki eşitlik anlayışının geliştirilmesine yönelik olarak üniversiteler ile ortaklaşa faaliyetlerde bulunur.
Açıklama:
İnsan haklarıyla ilgili araştırma ve incelemelerinin sonuçlarını raporlar halinde açıklama görevi İnsan Hakları İnceleme Komisyonu'nun görevlerinden biridir.
Soru 134
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren kaç gün içinde yapılması gerekir?
Seçenekler
A
5
B
15
C
30
D
45
E
60
Açıklama:
Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği ve buna ilişkin kararın kesinleştiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılması gerekir.
Soru 135
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örneği hangi tarihte olmuştur?
Seçenekler
A
1776
B
1789
C
1791
D
1824
E
1876
Açıklama:
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örnekleri, 1776 tarihli Virginia Haklar Bildirgesi, 1789 Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi ve 1791 Birleşik Devletler Anayasası değişikliğidir.
Soru 136
TBMM İçtüzüğünün Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemekle görevli kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanlığı
B
Anayasa Mahkemesi
C
Yargıtay
D
Sayıştay
E
Kamu Denetçiliği Kurumu
Açıklama:
TBMM İçtüzüğünün Anayasa'ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemekle görevli kurum Anayasa Mahkemesi'dir.
Soru 137
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu kaç üyeden oluşur?
Seçenekler
A
7
B
8
C
9
D
10
E
11
Açıklama:
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu, biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere Cumhurbaşkanı tarafından atanan on bir üyeden oluşur.
Soru 138
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu Başkanı ve üyeleri için soruşturma izni verilmesi veya verilmemesine ilişkin kararlara karşı itirazlar aşağıdaki kurumlardan hangisi tarafından karara bağlanır?
Seçenekler
A
Adalet Bakanlığı
B
Danıştay
C
Cumhurbaşkanlığı
D
Sayıştay
E
Yargıtay
Açıklama:
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu Başkanı ve üyeleri için soruşturma izni verilmesi veya verilmemesine ilişkin kararlara karşı itirazlar Danıştay tarafından karara bağlanır.
Soru 139
Aşağıda yer alan Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Başkanlık, Kurul kararlarını uygulamakla ve diğer konularda Başkana ve Kurula yardımcı olmakla görevlidir.
B
Hizmet birimleri, Başkan tarafından belirlenen koordinatörlerin eşgüdümünde faaliyet gösterir.
C
Başkanlık, Başkan Yardımcıları, hizmet birimleri ve çalışma gruplarından oluşur.
D
Ayda ikiyi geçmemek kaydıyla komisyonların toplantılarına ilişkin giderler Kurum bütçesinden karşılanır.
E
Kurum, görev alanına giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve konuyla ilgili uzmanların katılımı ile üç ay süreli geçici komisyonlar oluşturabilir.
Açıklama:
Kurum, görev alanına giren konularla ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve konuyla ilgili uzmanların katılımı ile altı ay süreli geçici komisyonlar oluşturabilir.
Soru 140
Kamu Denetçiliği Kurumu ilk defa hangi yıl İsveç Kralı XII. Şarl tarafından uygulanmıştır?
Seçenekler
A
1713
B
1776
C
1789
D
1791
E
1832
Açıklama:
Kamu Denetçiliği Kurumu ilk defa İsveç Kralı XII. Şarl tarafından1713 yılında uygulanmış ve bu kurumun oluşumunda, Şarl'ın Osmanlı Devleti'nde zorunlu ikamet etmek durumunda kaldığı dönemde Şeyhülislamlık kurumundan etkilendiği sanılmaktadır.
Soru 141
Seçeneklerden hangisi Kamu Denetçiliği Kurumu'nun alanı dışındadır?
Seçenekler
A
takdir yetkisinin kötüye kullanılmasını önlemek
B
hukuk kurallarına saygılı olmayı ve uygun hareket etmeyi sağlamak
C
icraî niteliklerde olmayan önerilerde bulunmak
D
kamu hizmetlerinin hakkaniyete uygun ve daha iyi görülmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması önerisinde bulunmak
E
Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetlerini düzenlemek
Açıklama:
Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetlerini düzenlemek
Soru 142
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1990
B
1961
C
1982
D
1924
E
2000
Açıklama:
1990
Soru 143
Kamu Denetçiliği Kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kurumun inceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak istediği bilgi ve belgelerin, bu
isteğin tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde verilmesi zorunludur.
isteğin tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde verilmesi zorunludur.
B
Kurum, Danıştay'a bağlıdır.
C
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
D
Başdenetçilik ve Genel Sekreterlikten oluşan Kurumda bir başdenetçi ve beş denetçi ile Genel Sekreter ve diğer personel görev yapar.
E
Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler başdenetçi veya görevlendireceği denetçi tarafından yerinde incelenebilir.
Açıklama:
Kurum, Danıştay'a bağlı değil TBMM Başkanlığına bağlıdır.
Soru 144
Yargı Bağımsızlığı ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Anayasaya göre, yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.
B
Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar.
C
Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir.
D
Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorunda değildir.
E
Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.
Açıklama:
Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorunda değildir.
Soru 145
Hakimlik teminatı ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hakimlik teminatı, hakimlere tanınan bir ayrıcalık değil, halk için kabul edilmiş bir teminat olup, hakimlerin görevlerini tam bir güven ve tarafsızlık içinde yapabilmelerini sağlayan bir kurumdur.
B
Hakimlik teminatıyla kamu yararı gözetilmektedir.
C
Hakimlik teminatının amacı, hakimlerin serbest ve tarafsız olarak hüküm verebilmelerini sağlamak ve dolayısıyla halka adaletin her türlü etki ve baskıdan uzak olarak dağıtıldığı hususunda güven vermektir.
D
Hakimlik teminatı, hakimlerin bağımsızlığını korumaya yönelik kavramlardan en önemlisidir.
E
Hakimlik teminatının amacı, hakimlerin kişisel nüfuz ve itibarlarının sağlanmasıdır.
Açıklama:
Hakimlik teminatının amacı, hakimlerin kişisel nüfuz ve itibarlarının sağlanmasıdır.
Soru 146
Temel hak ve hürriyetlerin haksız yere kamu görevlilerince ihlalinden doğan zararlar ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Temel hak ve hürriyetlerinin haksız yere kamu görevlilerince ihlalinden doğan
zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede memur ve diğer kamu görevlileri sorumludur.
zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede memur ve diğer kamu görevlileri sorumludur.
B
İşlem ve eylemleriyle kişilere haksız olarak bir zarar veren memur veya kamu görevlisi, doğrudan doğruya sorumlu olmadığı için, onlar aleyhine tam yargı (tazminat) davası açılamaz.
C
Memur ve diğer kamu görevlilerinin işlem ve eylemleriyle üçüncü kişilere haksız
olarak vermiş oldukları zararlardan sorumlu süje kamu idaresidir.
olarak vermiş oldukları zararlardan sorumlu süje kamu idaresidir.
D
Temel hak ve hürriyetlerinin haksız yere kamu görevlilerince ihlalinden doğan
zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede Devlet sorumludur.
zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede Devlet sorumludur.
E
Devlet veya kamu tüzel kişisinin sorumluluğu tek
başınadır; yoksa, memur veya diğer kamu görevlileriyle birlikte sorumlu değildir.
başınadır; yoksa, memur veya diğer kamu görevlileriyle birlikte sorumlu değildir.
Açıklama:
Temel hak ve hürriyetlerinin haksız yere kamu görevlilerince ihlalinden doğan
zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede memur ve diğer kamu görevlileri sorumludur.
zararlardan temel ve genel ilke olarak, aslî ve birinci derecede memur ve diğer kamu görevlileri sorumludur.
Soru 147
Kamu Denetçiliği Kurumu seçeneklerden hangisine bağlıdır?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
İçişleri Bakanlığı
C
Dilekçe Komisyonu
D
TBMM Başkanlığı
E
Danıştay
Açıklama:
TBMM Başkanlığı
Soru 148
Cumhurbaşkanına olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ve temel hak ve özgürlükleri düzenleme yetkisi hangi anayasayla verilmiştir?
Seçenekler
A
1924
B
1961
C
1921
D
1980
E
1982
Açıklama:
1982
Soru 149
Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa’ya şekil ve esas bakımından uygunluğunu denetlemekle görevli bir tarafsız yargı organı olan Anayasa Mahkemesi’ne hangi anayasada yer verilmiştir?
Seçenekler
A
1982
B
1921
C
1924
D
1961
E
1980
Açıklama:
1982
Soru 150
Seçeneklerden hangisi İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının kuruluş amaçları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
ihlal iddialarını incelemek ve araştırmak
B
insan hak ve özgürlüklerinin kullanılmasının önündeki engeller ile hak ihlallerine ilişkin idari yaptırımlara karar vermek
C
insan hakları bilincini geliştirmek
D
insan haklarını korumak
E
insan hak ve özgürlüklerinin kullanılmasının önündeki engeller ile hak ihlallerine yol açan sosyal, siyasi, hukuki ve idari nedenleri incelemek
Açıklama:
insan hak ve özgürlüklerinin kullanılmasının önündeki engeller ile hak ihlallerine ilişkin idari yaptırımlara karar vermek
Soru 151
1982 Anayasası'nın hangi maddesinde, TC. Devletinin “... toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti” olduğu vurgulanmış, daha sonraki maddelerinde çoğulcu, özgürlükçü demokratik sistemin sağlanması için gerekli olan kurumlara yer verilmiştir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
1982 Anayasası'nın 2. maddesinde, TC. Devletinin “... toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti” olduğu vurgulanmış, daha sonraki maddelerinde çoğulcu, özgürlükçü demokratik sistemin sağlanması için gerekli olan kurumlara yer verilmiştir.
Soru 152
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örnekleri hangileridir?
- Virginia Haklar Bildirgesi,
- Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi,
- Birleşik Devletler Anayasası Değişikliğidir.
- İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II, III, IV
C
II, III, IV
D
I, II, IV
E
I, III, IV
Açıklama:
İnsan haklarının iç hukuklarda yer almasının ilk örnekleri, 1776 tarihli Virginia Haklar Bildirgesi, 1789 Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi ve 1791 Birleşik Devletler Anayasası Değişikliğidir.
Soru 153
Hangi anayasalarda temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında kanunilik ilkesi benimsenmiştir?
- 1921
- 1924
- 1961
- 1982
Seçenekler
A
I, II, III
B
II, III, IV
C
I, II, III, IV
D
I, III, IV
E
I, II, IV
Açıklama:
1924, 1961 ve 1982 Anayasalarında temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında kanunilik ilkesi benimsenmiştir.
Soru 154
Dilekçe Komisyonu AY'nin hangi maddesine göre oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
47
B
56
C
65
D
74
E
83
Açıklama:
AY m. 74’e göre, vatandaşların ve karşılıklılık esası gözetilmesi şartıyla yabancıların dilek- çe hakkını kullanarak “TBMM İçtüzüğü hükümlerine göre” TBMM’ye verdikleri dilekçelerini incelemek amacıyla TBMM’de bir “Dilekçe Komisyonu” oluşturulmuştur.
Soru 155
1982 Anayasasına göre, yürütme artık sadece bir görev değil, aynı zamanda da bir yetkidir. Yürütmeye yetki olma gücünü Anayasaya serpiştirilmiş bazı hükümler vermektedir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
74
B
104
C
119
D
124
E
167
Açıklama:
1982 Anayasasına göre, yürütme artık sadece bir görev değil, aynı zamanda da bir yetkidir. Yürütmeye yetki olma gücünü Anayasaya serpiştirilmiş bazı hükümler vermektedir (m.73,104, 119, 124, 167).
Soru 156
Cumhurbaşkanına Anayasanın hangi maddesine göre olağanüstü hal ilan etme ve Cumhurbaşkanlığı olağanüstü hâl kararnamesi çıkarabilme yetkileri tanınmıştır?
Seçenekler
A
120
B
119
C
118
D
117
E
116
Açıklama:
Bunlara bir de Cumhurbaşkanının Anayasanın 119. maddesine göre olağanüstü hal ilan etme ve Cumhurbaşkanlığı olağanüstü hâl kararnamesi çıkarabilme yetkilerini de ilave etmemiz gerekiyor.
Soru 157
Buna ek olarak, bireylerin bilgi ve belgelere ulaşabilme hakkı, hangi sayılı kanun ile düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
4980
B
4981
C
4982
D
4983
E
4984
Açıklama:
Buna ek olarak, bireylerin bilgi ve belgelere ulaşabilme hakkı, 4982 sayılı Kanun ve Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelikte düzenlenmiştir.
Soru 158
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
2015
B
2016
C
2017
D
2018
E
2019
Açıklama:
06.04.2016 tarih ve 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları Kurumu ve Eşitlik Kanunu (RG: 30.06.2012-28339) ile kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip ve özel bütçeli, düzenleyici ve denetleyici kurum niteliğinde ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu kurulmuştur (m. 8).
Soru 159
Anayasa, mahkemelerin bağımsızlığını sağlamak için hangi maddelerinde “mahkemelerin bağımsızlığı” ve “hakimlik teminatı”na ilişkin hükümler getirmiştir?
Seçenekler
A
136. ve 137.
B
137. ve 138.
C
138. ve 139.
D
139. ve 140.
E
140. ve 141.
Açıklama:
Anayasa, mahkemelerin bağımsızlığını sağlamak için 138. ve 139. maddelerinde “mahkemelerin bağımsızlığı” ve “hakimlik teminatı”na ilişkin hükümler getirmiştir.
Soru 160
Hukuk sistemimizde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkı, AY'nin hangi maddesi ile düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
m. 44
B
m. 45
C
m. 46
D
m. 47
E
m. 48
Açıklama:
Hukuk sistemimizde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkı, AY m. 48’e, 12.09.2010 tarih ve 5982 sayılı Kanu’nun 18. maddesi ile eklenen fıkralarla, 30.03.2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesi’nin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü (RG: 12.07.2012-28351) ile düzenlenmiştir.
Ünite 7
Soru 1
- Yaşama hakkı birinci kuşak haklardandır.
- Yaşama hakkı; kişinin kendisine, üçüncü kişiye, topluma-devlete ve ideolojik nedenlerle yaşama hakkına saldırılara karşı korunmasını gerektirir.
- Türk hukuk sisteminde kişilere ötenazi hakkı tanınmıştır.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız III
Açıklama:
Yaşama hakkı, kişinin fiziki ve ruhi bütünlüğünü koruyabilmesi ve varlığının çeşitli etkilerle bozulmasına engel olabilmesi hakkıdır. Bu tanıma göre, yaşama hakkı başlıca iki öğeden oluşmaktadır: Bunlardan birincisi, insanın bedeni içinde her türlü dış korkudan uzak olarak yaşayabilmesi hakkıdır. Yaşama hakkı, öldürülmeme hakkını ifade eder. Öldürülmeme hakkı, devletin bir yandan yetki alanı içinde bulunan bireyleri öldürmeme, diğer yandan da diğer bireyler tarafından öldürülmelerini engelleme yükümlülüğü anlamına gelir. Yaşam hakkı klasik (birinci kuşak) insan hakları kapsamında bir haktır. Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir; hiç kimse bu haktan keyfi ya da hukuka aykırı olarak yoksun bırakılamaz, olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınamaz (İHEB m. 3, KSHS m. 6.1, BM ÇHS m. 37/a ile İHAS m. 2/1). Yaşama hakkının konusu, kişinin öldürülmemesi ve tehlike ve risklere karşı korunmasıdır. Yaşama hakkı, kişinin dört durumda korunmasını gerektirir. Bunlar; kişinin kendisine, üçüncü kişiye, topluma-devlete ve ideolojik nedenlerle yaşama hakkına saldırılara karşı korunmasıdır. AY m. 17/1 ve İHAS m. 2 yaşama hakkını güvenceye bağlamakta ölme hakkını ise garanti etmemektedir. Buna karşılık 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu (RG: 15.5.1987 19461) ve 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca hazırlanan Hasta Hakları Yönetmeliği (RG: 01.08.1998- 23420) Yönetmeliğinin 25’inci maddesinde tedaviyi reddetme ve durdurma hakkı düzenlenmiştir. Ancak bu hak sadece tıbbi tedavi ile ilgili olarak kullanılabilecektir. Ayrıca hasta tarafından bu hakkın kullanılmış olmasının, daha sonraki başvuruda hasta aleyhine değerlendirilemeyeceği de yönetmelikte özellikle belirtilmiştir. Hastaya ötenazi sonucunu doğurabilecek bir tedaviyi ret veya durdurma hakkı tanınmamıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 2
Gebeliğin kaçıncı haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilebilir?
Seçenekler
A
6
B
7
C
8
D
9
E
10
Açıklama:
Kürtaj vb. yöntemlerle bir kadının gebeliğine son verilmesi de yaşama hakkına bir müdahale oluşturmaktadır. 24.05.1983 tarih ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un (RG: 27.05.1983-18059) 5. maddesine göre, gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilir. Gebelik süresi on haftadan fazla ise rahim ancak gebelik, annenin hayatını tehdit ettiği veya edeceği veya doğacak çocuk ile onu takip edecek nesiller için ağır maluliyete neden olacağı hallerde doğum ve kadın hastalıkları uzmanı ve ilgili daldan bir uzmanın objektif bulgulara dayanan gerekçeli raporları ile tahliye edilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi zalimane ya da aşağılayıcı türde cezalardan biri olarak değerlendirilemez?
Seçenekler
A
Borcunu ödeyemeyenlerin hapse atılması
B
Dayak
C
Kişinin rızası dışında tıbbi deneye tabi tutulması
D
Hapis cezasının infaz edilmesi
E
Kişinin kendisi aleyhine ifade vermeye zorlanması
Açıklama:
Zalimane muamele, fiziksel veya ruhsal olarak ıstırap verici; insanlık dışı muamele, insanlık kişiliği ve duygusunu önemli derecede incitici; aşağılayıcı muamele ise, bir kimsenin namus, şöhret ve haysiyetine saldırı niteliği taşıyan her türlü davranışlardır. Mağdurları küçük düşürebilecek ve utandırabilecek şekilde kendilerinde korku, küçültülme, elem ve aşağılanma duygusu uyandıran veya mağduru kendi iradesine ve vicdanına aykırı bir şekilde hareket etmeye sürükleyen aşağılayıcı nitelikteki daha hafif muamelelerin ise “insan haysiyetiyle bağdaşmayan” muamele veya ceza olarak tanımlanması mümkündür. Burada “eziyet”ten faklı olarak, kişi üzerinde uygulanan muamele, fiziksel ya da ruhsal acıdan öte küçük düşürücü veya alçaltıcı bir etki oluşturmaktadır. İşkence 1984 tarihli İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık dışı ve Aşağılayıcı Muamele ve Cezaya Karşı BM Sözleşmesi’nde tanımlanmıştır. Buna göre işkence, “bir kimseye karşı, kendisinden itiraf almak veya üçüncü kişi hakkında bilgi edinmek, kendisinin veya üçüncü kişinin yaptığı veya yaptığından kuşkulanılan bir eylem nedeniyle cezalandırmak veya kendisini veya üçüncü kişiyi korkutmak veya zorlamak amacıyla veya ayrımcılığa dayanan her hangi bir sebeple, bir kamu görevlisi veya resmi sıfatla hareket eden bir başka kişi tarafından veya bu görevlinin veya kişinin teşviki veya rızası veya muvafakatiyle işlenen ve işlendiği kimseye fiziksel veya ruhsal olarak ağır acı veya ıstırap veren her hangi bir fiildir. Kanuni yaptırımlardan kaynaklanan veya yaptırımın doğasında bulunan veya bu yaptırımlarla rastlaşan acı veya ıstırap, işkence sayılmaz.” Uluslararası metinlerde, insanlık dışı veya zalimane muamele veya cezanın ne anlama geldiği ve bunların birbirinden ve işkenceden nasıl ayrılacağı açıklanmamaktadır. Bununla birlikte, bu üç muamele arasında bir nitelik farkından ziyade bir yoğunluk farkı bulunmaktadır. Diğer bir ifadeyle, işkence, insanlık dışı ve aşağılayıcı kavramlarını birbirinden ayıran unsur muamele sonucu çekilen acının derecesidir. Zalimane, aşağılayıcı ve insanlık dışı cezalar; suç teşkil eden fiille çok büyük orantısızlık teşkil eden cezalar ile insanlık onuruna yakışmayan, herhangi bir geçerli sosyal amaca hizmet etmeyen cezalardır. Suç teşkil eden fiil ile bu fiil için öngörülen ceza arasında büyük bir orantısızlığın bulunması, cezada aşırılığa kaçılması, zalimane ya da insanlık dışı ceza yasağının ihlalidir. Zorunlu ya da asgari mahkûmiyet, borcunu ödeyemeyenlerin hapse atılması, dayak, kişinin rızası olmaksızın kişinin bilimsel veya tıbbi deneylere tabu tutulması, zalimane ya da aşağılayıcı tür cezalardandır. Doğru cevap D'dir.
Soru 4
- Hayasız, edebe aykırı veya müstehcen fotoğraf vb. malzemelerin yasalarla yasaklanması da özel hayatın gizliliği hakkını ihlal eder.
- Kişinin adı, özel hayat alanına dahil değildir.
- Özel hayatın gizliliği genellikle, kişinin üstünün, özel kâğıt ve eşyasının aranamaması
ve bunlara el konulamaması, konutuna girilememesi ve özel haberleşmelerinin gizliliğine
dokunulamaması gibi üç unsuru kapsar.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi, toplum hayatı bakımından kendisi için hedeflediği yere ulaşabilmesi ve uygun gördüğü şekilde yaşayabilmesi için kişinin sadece ailesi, yakınları, arkadaşları ve kendisinin seçtiği çevrenin içinde yaşama ve hayatının başkaları tarafından bilinmemesini isteme hakkı kişinin özel hayat hakkını oluşturur. Özel hayatın gizliliği genellikle, kişinin üstünün, özel kâğıt ve eşyasının aranamaması ve bunlara el konulamaması, konutuna girilememesi ve özel haberleşmelerinin gizliliğine dokunulamaması gibi üç unsuru kapsar. . Kişiyi başkalarından ayırt etmenin ve bir aileye bağlılığın aracı olarak kişinin adı onun özel ve aile hayatına dahildir. Kişinin adı ve soyadı özellikle kimliğinin en önemli bir parçasını teşkil eder ve keyfi ve hukuka aykırı müdahalelere karşı koruma, adını seçme ve değiştirme hakkını genişletir. Kişi, kendisini zorlayan herhangi bir neden olmadıkça, geçmişinden, okuma, yeme ve içme alışkanlıklarından, geceyi nerede geçirdiğinden sorumlu tutulmaz. Hatta, bunların gizli kalması zorunluluğu olmadığı gibi, bunların kim veya kimler tarafından bilinmesine de kişi kendisi karar verir. Özel hayatın gizliliğinin esası, halkın değerlendirmelerine tabi değildir ve gizli kalması gerektiği şeklinde değerlendirilmesine de ihtiyacı yoktur. Özel hayatın devlet veya halk tarafından teftiş veya kontrol edilmesi, özel hayatın gizliliği hakkını ihlal eder. Hayasız, edebe aykırı veya müstehcen fotoğraf vb. malzemelerin yasalarla yasaklanması da özel hayatın gizliliği hakkını ihlal eder. Doğru cevap E'dir.
Soru 5
Haberleşme hürriyetine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi suçtur.
B
Haberleşmenin gizliliği esastır.
C
Türk Ceza Kanunu'nda yer alan tüm suçlar bakımından yapılan soruşturma ve kovuşturmalarda telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi tedbirine başvurulabilir.
D
Hükümlü tarafından resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderilen mektup, faks ve telgrafları denetime tâbi değildir.
E
Hükümlü tarafından gönderilen ve kendisine gelen mektup, faks ve telgraflar mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon tarafından, olmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir.
Açıklama:
AY m. 22/1’de herkesin, haberleşme hürriyetine sahip olduğu ve haberleşmenin gizliliğinin esas olduğu belirtilmiş; AY m. 22/2’de de haberleşme hürriyetine, ancak milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı ile ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yine bu sebeplere bağlı olarak kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri ile müdahalede bulunulabileceği; kararın yetkili merci tarafından verilmesi hâlinde yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulması ve hâkimin de kararını kırksekiz saat içinde açıklaması gerektiği; aksi hâlde verilen kararın kendiliğinden kalkacağı (m. 22/2) hükme bağlanmıştır. Maddenin son fıkrasında da istisnaların uygulanacağı kamu kurum ve kuruluşlarının kanunda belirtileceği öngörülmüştür. Örneğin, 13.12.2004 günlü, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 68. Maddesine göre, hükümlü tarafından gönderilen ve kendisine gelen mektup, faks ve telgraflar mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon, olmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir. kurumun asayiş ve güvenliğini tehlikeye düşüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve çıkar amaçlı suç örgütü veya diğer suç örgütleri mensuplarının haberleşmelerine neden olan, kişi veya kuruluşları paniğe yöneltecek yalan ve yanlış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar hükümlüye verilmez ve hükümlü tarafından yazılmış ise gönderilmez Ancak, hükümlü tarafından resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderilen mektup, faks ve telgrafları denetime tâbi değildir. TCK m. 132’de kişiler arasındaki haberleşmenin ihlâli suç olarak düzenlenmiş; bu gizliliğin ihlâlinin haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleştirilmesi durumunda daha fazla ceza verileceği, haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi ile yapılan haberleşmelerin içeriğinin diğer tarafın rızası olmaksızın alenen ifşası da suç olarak düzenlenmiş ve kişiler arasındaki haberleşmelerin içeriğinin basın ve yayın yolu ile yayınlanması artırım nedeni olarak öngörülmüştür. Haberleşmenin gizliliğine müdahale teşkil edecek nitelikte olan telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi sadece, CMK m. 135/8’de sayılan suçlar bakımından ve sözkonusu suç dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, ağır ceza mahkemesi veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimin dinlenebileceği belirtilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 6
Her iki tarafın yargılama sırasında usul açısından eşit konuma sahip olmalarını sağlayacak tarzda muamele görmeleri ve davaya hazırlanırken eşit konumda bulunmaları anlamına gelen ve adil yargılama hakkının bir gereği olan ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Açık yargılanma
B
Silahların eşitliği
C
Çelişme
D
Süratlilik
E
Suçsuzluk karinesi
Açıklama:
Herkes adil yargılama hakkına sahiptir (KSHS m. 14/1; İHAS m. 6/1; AİHS m. 8; UCM Statüsü m. 64/2 ve 67/1). Ceza davalarında adil yargılama hakkı, suçsuzluk karinesi, makul sürede yargılanma hakkı, savunma hazırlama hakkı, kişinin kendisini bizzat ya da avukatı aracılığıyla savunma hakkı, tanık dinletme ve sorgulama hakkı ve geriye yürür ceza kanunlarından korunma hakkı gibi bir dizi hakla somutlaşır. Adil yargılama; silahların eşitliği, yargılamanın muhalifliği ve sür’atlilik ilkesine uyma gibi bir dizi şartı gerektirir. Silahların eşitliği ilkesi, her iki tarafın yargılama sırasında usul açısından eşit konuma sahip olmalarını sağlayacak tarzda muamele görmeleri ve davaya hazırlanırken eşit konumda bulunmaları anlamına gelir. “Silahların eşitliği” ilkesi, davanın tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esasını içermekte, diğer bir deyişle davanın tarafları arasında hakkaniyete uygun bir dengenin varlığını gerekli kılmaktadır. Bu ilke, savunmanın iddia makamıyla eşit bir şekilde davasını hazırlama ve sunmada makul fırsatlara sahip olmasını güvence altına almaktadır. Makul fırsatlar arasında, iddia makamı tarafından edinilen bilgilerin açıklanması, savunmayı hazırlamak için yeterli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı, avukatın hukuki yardımından yararlanma hakkı, tanık dinletme ve sorgulama hakkı ile duruşmalarda hazır bulunma hakkı sayılabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 7
- Eleştiri ve bilgi verme sınırlarını aşıp, bir düşünceye taraftar kazanmayı ve bireylerin tutumları üzerinde kontrol kurmayı hedefleyen propaganda faaliyetleri de düşüncelerin açıklanması ve yayma hürriyeti içinde yer almaz.
- İfade özgürlüğü devlete ve toplumun belirli bir bölümüne aykırı gelen, onları rahatsız eden, rahatsız ve endişe verici düşüncelerin açıklanması açısından da geçerlidir.
- Haber, bilgi ve belgelere ulaşabilme hakkı ve hürriyeti, ifade özgürlüğünün bir parçasıdır.
Düşünce ve ifade hürriyeti ile ilgili olarak yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
Yalnız I
C
I ve III
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
İfade hürriyeti, bir düşünce, inanç, kanaat, tutum veya duygunun barışçıl yoldan açığa vurulmasının veya dış dünyada ifade edilmesinin serbest olması şeklinde de ifade edilebilir. İfade hürriyeti, türü ne olursa olsun, sosyal, siyasi ve hukuki, ticari, sanatsal her türlü düşünceyi, söz, yazı ya da başka vasıtalarla başkalarına aktarabilme, anlatabilme, yayabilme ve onları kendi düşünce ve inançlarının doğruluğuna ikna edebilme, inandırabilme, tercihleri doğrultusunda tutum ve davranışlarda bulunabilmeyi kapsamaktadır. İfade hürriyeti, sadece olağan karşılanan, zararsız ya da önemsiz görülen bilgi ve düşüncelerin açıklanması açısından değil, ayrıca devlete ve toplumun belirli bir bölümüne aykırı gelen, onları rahatsız eden, rahatsız ve endişe verici düşüncelerin açıklanması açısından da geçerlidir. “Bilgi edinme hakkı” olarak da ifade edilen haber, bilgi ve belgelere ulaşabilme hakkı ve hürriyeti, ifade özgürlüğünün bir parçasıdır. Bilgi (edinme) özgürlüğü genellikle idarenin elinde olan bilgileri edinme hakkı olarak anlaşılmaktadır. Bilgi edinme hakkının temel bir insan hakkı olduğu ve üçüncü kuşak haklar arasında yer aldığı kabul edilmektedir. Düşüncelerin açıklanabilmesi hürriyeti, kişiye öncelikle beğenmediği uygulamaları eleştirme, düşünce ve inançlarına uygun şekilde davranabilme ve doğru olduğuna inandığı düşünceleri başkalarına kabul ettirme imkânlarını vermektedir. Dolayısıyla, eleştiri ve bilgi verme sınırlarını aşıp, bir düşünceye taraftar kazanmayı ve bireylerin tutumları üzerinde kontrol kurmayı hedefleyen propaganda faaliyetleri de düşüncelerin açıklanması ve yayma hürriyeti içinde yer almaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 8
- Din ve vicdan hürriyeti, kendi başına veya başkaları ile birlikte toplu olarak ve aleni veya gizli bir şekilde ibadet etme, gereklerine uyma, uygulama, öğretme yoluyla açığa vurma özgürlüğünü de içerir.
- Din ve vicdan hürriyeti dinlere karşı ilgisiz olmayı da kapsar.
- Herhangi bir dini inancın yayılması amacıyla yürütülen propaganda faaliyetlerinin
yasaklanması ve/veya yaptırıma bağlanması din ve vicdan hürriyetine aykırılık teşkil etmez.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
Yalnız II
Açıklama:
Din hürriyeti temel bir insan hakkıdır; özünde, tercihlerine göre inancını seçme ve açıklayabilme, inançlarının gerektirdiği ibadet, tören ve ayinleri yapabilme, öğretebilme ve yayabilme haklarını içerir. Din ve inanca dayalı ayrımcılık eğilimi, inanca dayalı azınlıklara farklı muamele, din ve vicdan hürriyeti ile bağdaşmaz. Bireylerin dini inanç ve kanaatlerini yaymak üzere başkalarına tebliğ ve telkinde bulunabilmesi dini inanç ve kanaatlerin açıklanması çerçevesinde din ve vicdan hürriyetinin kapsamındadır. Bireyler dini inançlarını tek başına veya toplu olarak alenen veya özel olarak ibadet, öğretme, uygulama ve ayin yoluyla açıklayabilir. Bu hak aynı zamanda başkalarını kendi inancı yönünde ikna hakkını da içerir. Bu sebeple devletin din hürriyetine olabildiğince dokunmaması ve hatta dini inançların uygulanmasını fiilen mümkün kılacak koşulları sağlaması gerekmektedir. Dini cemaat ve toplulukların ibadethane açmalarında, toplu yapılan ibadetlerde ibadete katılanların güvenliğinin sağlanmasında devletin pozitif bir yükümlülüğü bulunmaktadır. Herhangi bir dini inancın yayılması amacıyla yürütülen propaganda faaliyetlerinin yasaklanması ve/veya yaptırıma bağlanması din ve vicdan hürriyetine aykırıdır. Bu güvence tüm inanç sistemleri için geçerlidir. Din ve vicdan hürriyeti, kendi başına veya başkaları ile birlikte toplu olarak ve aleni veya gizli bir şekilde ibadet etme, gereklerine uyma, uygulama, öğretme yoluyla açığa vurma özgürlüğünü de içerir. Doğru cevap B'dir.
Soru 9
I-Tüzel kişiler de toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.
II-Asayişi sağlamak ve korumak amacıyla; toplantı düzenlemeyi bildirim yahut yer sınırlaması gibi bazı şekil şartlarına ve bu arada izin şartına bağlaması İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ne aykırı değildir.
III-Tüm toplantılar bakımından 72 saat önceden haber verilmesi şeklinde bir koşul getirilmesi, toplantı hürriyetine aykırılık teşkil eder.
Toplanma hakkı ve hürriyetine ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
II-Asayişi sağlamak ve korumak amacıyla; toplantı düzenlemeyi bildirim yahut yer sınırlaması gibi bazı şekil şartlarına ve bu arada izin şartına bağlaması İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ne aykırı değildir.
III-Tüm toplantılar bakımından 72 saat önceden haber verilmesi şeklinde bir koşul getirilmesi, toplantı hürriyetine aykırılık teşkil eder.
Toplanma hakkı ve hürriyetine ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
II ve III
B
I ve II
C
I ve III
D
Yalnız II
E
I, II ve III
Açıklama:
Toplantı, düşünceyi açıklama veya başkalarına ulaştırma ortak amacı için birden fazla kişinin, kapalı veya halka açık yerlerde bir araya gelmesidir. Herkes toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir (İHEB, m. 20/1; İHAS m. 11/1; AİHS m. 15; AfİHHŞ m. 11; 1982 AY m. 34/1). ‘Herkes’ kavramına gerçek kişiler yanında tüzel kişiler de girmektedir. İHAS m. 11/2 bu ilkeye bazı istisnalar getirmektedir. Sözleşmeye göre, “…bu hakların kullanılmasında silahlı kuvvetler, kolluk mensupları veya devletin idare mekanizmasında görevli olanlar hakkında meşru sınırlamalar…” konulabilir. Buna karşılık AY m. 34’te herhangi bir istisna hükmüne yer verilmemiştir. İHAS m. 11/1 asayişi ihlal etmeyen toplantıdan söz ettiğine göre, devletin asayişi sağlamak ve korumak için, toplantı düzenlemeyi bildirim yahut yer sınırlaması gibi bazı şekil şartlarına ve bu arada izin şartına bağlaması, İHAS m. 11’e aykırı değildir. Ancak, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının kullanılması konusunda 1982 Anayasası hakkın kullanımını önceden izin şartına bağlanmamış olmakla birlikte, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun 10. maddesi, toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin düzenlenmesi için gerekli görülen yetmişiki saat önceden bildirimde bulunulması şartını getirmiştir. Bu şart, hakkın amacına uygun olarak kullanılmasını engelleyici bir düzenleme olarak görülmektedir. Çünkü, toplantı ve gösterinin yapılmasıyla bildirimin verilmesi arasında belli bir sürenin geçmesi şartıyla amaçlanan husus kamu düzeninin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması olduğuna göre, teknik imkânlardaki gelişme karşısında, söz konusu amaçla öngörülen süre arasında uyumlu bir dengenin bulunduğundan söz edilemez. Doğru cevap E'dir.
Soru 10
Örgütlenme hürriyetine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Örgütlenme hürriyeti bir grup hakkıdır.
B
Dernek kurma hürriyeti yalnızca Anayasa'da öngörülen sebeplere bağlı olarak sınırlanabilir.
C
Dernek kurma hürriyeti yalnızca kanunla sınırlanabilir.
D
Dernek kurma hakkı, derneğin amaçlarının gerçekleştirilmesi garantisini de içermez.
E
Bireyin dernekten ayrılma hürriyeti de dernek kurma hürriyetinin ayrılmaz bir parçasıdır
Açıklama:
Örgütlenme hürriyeti, siyasi, dini, ideolojik, ekonomik, iş, sosyal, sportif, kültürel ve mesleki menfaatlerini gerçekleştirmek amacıyla bir araya gelmek suretiyle bireylerin toplu olarak kullandıkları temel bir hürriyettir. Bireyler, belli bir alandaki menfaatlerini korumak amacıyla toplu bir şekilde hareket etmek üzere hukuki bir varlık (dernek, kulüp, sendika, birlik, parti vs.) kurmak suretiyle örgütlenme hürriyetini kullanabilecekleri gibi, kurulmuş bir dernek, sendika, vakıf, kulüp ya da partiye üye olmak suretiyle de kullanılabilirler. Dernek kurma hakkı ve hürriyetinin temeli iştirak etme hürriyetidir. Bu nedenle, örgütlenme hürriyeti bir bireysel haktır, grup hakkı değildir. Bu hakkın kullanılması amacıyla birkaç birey bir grup olarak bir araya gelebilir, fakat bu bireyler dernek kurma haklarını ortadan kaldıramazlar. Örgütlenme hürriyeti bir derneği kurma ve yaşatma hürriyetini de kapsar. Kişi bir derneğe üye olmaya zorlanamaz. Bireyin dernekten ayrılma hürriyeti de dernek kurma hürriyetinin ayrılmaz bir parçasıdır. Dernek kurma hakkı kanun tarafından, idarece tanınması şartına bağlanamaz. Benzer şekilde, kayıt şartının, sendika kurmak ve faaliyet göstermek için yetkililerden önceden izin almak gibi anlaşılması, örgütlenme (dernek) hürriyetini ihlal eder. Ancak, devletin, bir derneğin amaç ve faaliyetlerinin kanunlara uygun olup olmadığını denetleme hakkı bulunmaktadır. Dernek kurma hürriyeti ile mevcut derneğin amaç ve hedeflerini takip etme hürriyeti arasında fark vardır. Bunlardan ilki temel bir hakkı içerir, ikincisi ise içermez. Bu nedenle, dernek kurma hakkı, derneğin amaçlarının gerçekleştirilmesi garantisini de içermez. Dernek kurma hakkının kullanılması önceden izne tabi tutulamadığı gibi, kurulmuş derneğin amaçlarının da kanuna uygun olacağının tüzüğünde belirtilmesi, bu derneğin sürekli kanuna uygun hareket edeceği sonucunu doğurmaz. Dernek kurma hürriyeti, yalnızca AY m. 33’te belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar Anayasa’nın sözüne ve ruhuna, hakkın özüne, demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz (AY m. 13). AY m. 33’te dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 11
I. Birinci kuşak insan haklarındandır.
II. Herkes bu hakka sahiptir.
III. Olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınabilir.
Yukarıdakilerden hangileri yaşama hakkı ile ilgili olarak söylenilebilir?
II. Herkes bu hakka sahiptir.
III. Olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınabilir.
Yukarıdakilerden hangileri yaşama hakkı ile ilgili olarak söylenilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yaşam hakkı klasik (birinci kuşak) insan hakları kapsamında bir haktır. Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir; hiç kimse bu haktan keyfi ya da hukuka aykırı olarak yoksun bırakılamaz, olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınamaz.
Soru 12
I. Gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar kürtaj yapılabilir.
II. Gebelik süresi 10 haftadan uzun ise gebelik annenin hayatını tehlikeye atıyorsa kürtaj yapılabilir.
III. Gebelik süresi 30 haftadan uzun ise hiçbir şekilde kürtaj yapılamaz.
Yukarıdakilerden hangileri ülkemizdeki kürtaj ile ilgili mevzuata göre doğrudur?
II. Gebelik süresi 10 haftadan uzun ise gebelik annenin hayatını tehlikeye atıyorsa kürtaj yapılabilir.
III. Gebelik süresi 30 haftadan uzun ise hiçbir şekilde kürtaj yapılamaz.
Yukarıdakilerden hangileri ülkemizdeki kürtaj ile ilgili mevzuata göre doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kürtaj vb. yöntemlerle bir kadının gebeliğine son verilmesi de yaşama hakkına bir müdahale oluşturmaktadır. 24.05.1983 tarih ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un (RG: 27.05.1983-18059) 5. maddesine göre, gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilir. Gebelik süresi on haftadan fazla ise rahim ancak gebelik, annenin hayatını tehdit ettiği veya edeceği veya doğacak çocuk ile onu takip edecek nesiller için ağır maluliyete neden olacağı hallerde doğum ve kadın hastalıkları uzmanı ve ilgili daldan bir uzmanın objektif bulgulara dayanan gerekçeli raporları ile tahliye edilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 13
I. Meşru müdafaa
II. Tutuklunun kaçmasının önlenmesi
III. Devlete karşı isyanın bastırılması
Yukarıdakilerden hangileri anayasamıza göre yaşama hakkının sınırlandırabileceği durumlardır?
II. Tutuklunun kaçmasının önlenmesi
III. Devlete karşı isyanın bastırılması
Yukarıdakilerden hangileri anayasamıza göre yaşama hakkının sınırlandırabileceği durumlardır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yaşama hakkının sınırları, AY m. 17/2 ve İHAS m. 2/1,2’de gösterilmiştir. Anayasaya göre, herkes, yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbî zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbî deneylere tâbi tutulamaz. Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tâbi tutulamaz.
Meşru müdafaa hâli, yakalama ve tutuklama kararlarının yerine getirilmesi, bir tutuklu veya hükümlünün kaçmasının önlenmesi, bir ayaklanma veya isyanın bastırılması, olağanüstü hallerde yetkili merciin verdiği emirlerin uygulanması sırasında silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri, birinci fıkra hükmü dışındadır. Doğru cevap E'dir.
Meşru müdafaa hâli, yakalama ve tutuklama kararlarının yerine getirilmesi, bir tutuklu veya hükümlünün kaçmasının önlenmesi, bir ayaklanma veya isyanın bastırılması, olağanüstü hallerde yetkili merciin verdiği emirlerin uygulanması sırasında silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri, birinci fıkra hükmü dışındadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 14
Herkes, yetkili .......... tarafından verilmiş cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun olarak özgürlüğünden yoksun kılınabilir.
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisi ile doğru bir şekilde doldurulur?
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisi ile doğru bir şekilde doldurulur?
Seçenekler
A
Mahkeme
B
Valilik
C
Avukat
D
Yönetici
E
İşveren
Açıklama:
Herkes, yetkili mahkemece verilmiş cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun olarak özgürlüğünden yoksun kılınabilir. “Mahkumiyet”, kanunla kurulan yetkili ve görevli bir mahkemede yapılan usulüne uygun yargılama sonucunda kişinin suçlu bulunması üzerine, hürriyetinden yoksun bırakılmasını gerektirecek bir ceza ve diğer tedbirlerin uygulanmasına karar verilmesini ifade etmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 15
I. Bulaşıcı hastalık yayabilecek kişi
II. Akıl hastası olan kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
III. Alkol veya uyuşturucu bağımlısı kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
IV. Serseri kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
Türkiye'de kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için yukarıda sıralanan kişilerden hangilerinin özgürlük hakkı kısıtlanabilir?
II. Akıl hastası olan kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
III. Alkol veya uyuşturucu bağımlısı kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
IV. Serseri kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
Türkiye'de kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için yukarıda sıralanan kişilerden hangilerinin özgürlük hakkı kısıtlanabilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için, bulaşıcı hastalık yayabilecek bir kimsenin, bir akıl hastasının, bir alkoliğin, uyuşturucu madde bağımlısı bir kişinin veya bir serserinin, tedavi ya da eğitim amacıyla kanuna uygun olarak tutuklanmaları (İHAS m. 5/1-e; AY m. 19/2) mümkündür. Doğru cevap E'dir.
Soru 16
Türkiye'de Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hangi yılda yürürlüğe girmiştir.
Seçenekler
A
2016
B
2006
C
1996
D
1986
E
1976
Açıklama:
Kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esaslar, 24.03.2016 tarih ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile düzenlenmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 17
I. Şüphelinin üstü
II. Şüphelinin eşyası
III. Diğer bir kişinin üstü
Makul şüphenin varlığında şüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla yukarıdakilerden hangilerinin aranması söz konusu olabilir?
II. Şüphelinin eşyası
III. Diğer bir kişinin üstü
Makul şüphenin varlığında şüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla yukarıdakilerden hangilerinin aranması söz konusu olabilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I, II ve III
E
II ve III
Açıklama:
Yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makûl şüphe varsa, şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu, iş yeri veya ona ait diğer yerler aranabilir (CMK m. 116). Şüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla, diğer bir kişinin de üstü, eşyası, konutu, iş yeri veya ona ait diğer yerler aranabilir (CMK m. 117). Doğru cevap D'dir.
Soru 18
I. Düşünce ve bilgilere ulaşma
II. Düşüncelerinden ötürü kınanmama
III. Düşüncelerini yayma
Düşünce hürriyeti yukarıdakilerden hangilerini kapsamaktadır?
II. Düşüncelerinden ötürü kınanmama
III. Düşüncelerini yayma
Düşünce hürriyeti yukarıdakilerden hangilerini kapsamaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
Yalnız I
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Düşünce (ifade) hürriyeti teorik olarak, düşüncelere ve bilgilere ulaşma, (haber alma, bilgi edinme) düşüncelerinden ötürü kınanmama (kanaat hürriyeti) ve düşüncelerini açıklama, yayma ve başkalarına aşılama (ifade hürriyeti) gibi üç temel ögeden oluşur. Doğru cevap B'dir.
Soru 19
"Herkes düşünce hürriyeti ve hakkına sahiptir. Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz, düşünce ve kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz."
Yukarıdaki ifade ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Yukarıdaki ifade ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Özgürlüklerle ilgili bir kanun maddesidir.
B
Özgürlüklerle ilgili olarak anayasada yer alan bir maddedir.
C
Özgürlüklerle ilgili bir yönetmelik maddesidir.
D
Özgürlüklerle ilgili olarak bir mahkeme kararıdır.
E
Türk hukuk sisteminde böyle bir ifadenin önemi yoktur.
Açıklama:
Soru kökünde yer alan ifade Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 25. maddesinde yer almaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 20
T.C. Anayasasına göre kimler önceden izin almadan toplantı ve gösteri yapma hakkına sahiptir?
Seçenekler
A
Yetişkinler
B
Üniversite mezunları
C
Sağlıklı kişiler
D
Herkes
E
İşçiler
Açıklama:
T.C. Anayasası Madde 34: Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir. Doğru cevap D'dir.
Soru 21
“Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir” hükmü, anayasanın hangi maddesinde yer alır?
Seçenekler
A
10
B
11
C
12
D
13
E
14
Açıklama:
Y m. 10/1’de yer alan “herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir” hükmü, mutlak eşitliğin bir ifadesidir.
Soru 22
Hamile kadınların ölüm cezaları infaz edilemeyeceği belirtilmek suretiyle, doğmamış çocukların yaşama hakkına dolaylı olarak değinen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İHEB m. 3
B
İHAS m. 2
C
KSHS m. 6
D
AİHS m. 4
E
ÇHS m. 3
Açıklama:
KSHS m. 6/5’da, hamile kadınların ölüm cezaları infaz edilemeyeceği belirtilmek suretiyle, doğmamış çocukların yaşama hakkına dolaylı olarak değinilmektedir.
Soru 23
Ötenaziyi yasaklayan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hasta Hakları Yönetmeliği
B
Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu
C
Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
D
AY m. 17
E
İHAS m. 2
Açıklama:
Hasta Hakları Yönetmeliğinin 25’inci maddesinde tedaviyi reddetme ve durdurma hakkı düzenlenmiştir. Yönetmelik ötenaziyi yasaklamıştır. Yönetmeliğe (m. 13) göre tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun hayat hakkından vazgeçilemez.
Soru 24
Ülkemizde ölüm cezasını tamamen yürürlükten kaldıran aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
KSHS’ne Ek 2. nolu Protokol
B
KSHS’ne Ek 5. nolu Protokol
C
Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın 2. maddesi
D
İHAS’e Ek 13 nolu Protokol
E
İHAS’e Ek6 nolu Protokol
Açıklama:
Ülkemizin de taraf olduğu İHAS’e Ek 13 No.lu Protokol ile ölüm cezası tamamen yürürlükten kaldırılmıştır.
Soru 25
“Herkes, özel hayatına ... saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ... gizliliğine dokunulmaz.” hükmüne aşağıdakilerden hangisinde yer verilmiştir?
Seçenekler
A
AY m. 18
B
AY m. 19
C
AY m. 20
D
AY m. 21
E
AY m. 22
Açıklama:
AY m. 20/1/de, “Herkes, özel hayatına ... saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ... gizliliğine dokunulmaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Soru 26
"Verileri yok etmeme” kenar başlıklı, kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara, görevlerini yerine getirmediklerinde ceza verileceğinin belirtildiği madde aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
TCK m.135
B
TCK m.136
C
TCK m.137
D
TCK m.138
E
TCK m.139
Açıklama:
"Verileri yok etmeme” kenar başlıklı TCK m.138’de, kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara, görevlerini yerine getirmediklerinde ceza verileceği belirtilmiştir.
Soru 27
“Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz” aşağıdakilerden hangisinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
AY m. 29/5
B
AY m. 28,7
C
AY m. 24/3
D
AY m. 22/7
E
AY m. 20/1
Açıklama:
AY m. 20/1’de, “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz” denilmekte ve böylece özel hayat ile aile hayatı ayrı ayrı ifade edilmek suretiyle birbirinden ayrı ve bağımsız kavramlar oldukları anlatılmak istenmektedir.
Soru 28
1982 Anayasası’nda uluslararası ve belgesel metinlerde olduğu gibi, din ve vicdan hürriyeti aşağıdakilerden hangi maddede düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
23
B
23
C
24
D
25
E
26
Açıklama:
1982 Anayasası’nda da uluslararası ve belgesel metinlerde olduğu gibi, din ve vicdan hürriyeti 24, Düşünce ve kanaat hürriyeti 25, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti ise 26. maddelerde düzenlenmiştir.
Soru 29
"Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz" şeklindeki ifadeye aşağıdakilerden hangisinde yer verilmiştir?
Seçenekler
A
1982 AY m. 13
B
1982 AY m. 14
C
1982 AY m. 15
D
1982 AY m. 16
E
1982 AY m. 17
Açıklama:
1982 AY m. 14 ve m. 26/2’de de benzer sınırlama nedenlerine yer verilmiştir: Buna göre, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz (m. 14/1).
Soru 30
Dernek kurma hürriyeti, aşağıdakilerden hangisinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlanabilir?
Seçenekler
A
AY m. 30’da
B
AY m. 31’de
C
AY m. 32’de
D
AY m. 33’te
E
AY m. 34’te
Açıklama:
Dernek kurma hürriyeti, yalnızca AY m. 33’te belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir.
Soru 31
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetleridir. Aşağıdakilerden hangisi, Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri” bölümünde yer alan düzenlemelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kişi güvenliği
B
Hak arama hürriyeti
C
Tabi hâkim güvencesi
D
Cezaların affı ve indirimi
E
İspat hakkı
Açıklama:
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir. Bunlara “koruyucu haklar” da denilir. Bunlar Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri” bölümünde düzenlenmiştir. Anayasamız bu hak ve hürriyetleri sadece düzenlemekle kalmamış, bunları koruyucu birtakım kuralları da getirmiştir. Bunlar, “kişi güvenliği” (m. 19), “hak arama hürriyeti” (m. 37), “tabi hâkim güvencesi” (m. 37), “cezaların kanuniliği ve şahsîliği” (m. 38), “ispat hakkı” (m. 39), “yetkili makama başvurabilme hakkı” (m. 40) gibi kurallardır.
Soru 32
Yaşama hakkına bağlı olarak, Medeni Kanunu’muza göre, kişiliğin başlangıç anı ne zaman olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Annenin gebe kalma anından itibaren
B
Tam ve sağ doğum
C
Doğumdan 3 ay sonra
D
1 yaşından itibaren
E
3 yaşından itibaren
Açıklama:
Medeni Kanunu’muza göre, kişiliğin başlangıç anı, tam ve sağ doğumdur.
Soru 33
İyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anestezi
B
Endoskopi
C
Ötenazi
D
Algoloji
E
Patoloji
Açıklama:
Ötenazi, iyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan bir kavramdır.
Soru 34
“Her durumda Ölüm Cezasının Kaldırılmasına İlişkin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 13 No.lu Protokolü” ülkemizde hangi yılda onaylanmıştır?
Seçenekler
A
1961 yılında onaylanmıştır
B
1982 yılında onaylanmıştır
C
1996 yılında onaylanmıştır
D
2003 yılında onaylanmıştır
E
2006 yılında onaylanmıştır
Açıklama:
“Her durumda Ölüm Cezasının Kaldırılmasına İlişkin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 13 No.lu Protokolüdür. Ülkemizde Şubat 2006’da onaylamıştır.
Soru 35
Ülkemizde organ ve doku Alınması, saklanması aşılanması ve nakli, hangi sayılı kanunla düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
2238
B
2338
C
2438
D
2538
E
2638
Açıklama:
Ülkemizde organ ve doku nakli, 2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, saklanması Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun’la (RG: 3.6.1979-16655) düzenlenmiştir.
Soru 36
Aşağıdaki ifadelerden hangisi, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde belirtilen ve iç hukuka göre kanunlarla düzenlenmiş bulunan, özgürlükten yoksun bırakılabilecek hâllerle ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak kişi yakalanabilir veya tutuklanabilir
B
Bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması hâlinde kişi hürriyetinden yoksun kılınabilir
C
Bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi hâlinde kişi hürriyetinden yoksun kılınabilir
D
Toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi hâlinde kişi hürriyetinden yoksun kılınabilir
E
Kendisini öldürmeye kalkan veya ölümüne sebebiyet verecek fevri davranışlardan bulunan bir kişi, kişinin yaşam hakkı korunması kapsamında hürriyetinden yoksun bırakılabilir
Açıklama:
Uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde belirtilen ve iç hukuka göre kanunlarla düzenlenmiş bulunan özgürlükten yoksun bırakılabilecek hâller şunlardır:
- Herkes, yetkili mahkemece verilmiş cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun olarak özgürlüğünden yoksun kılınabilir.
- Bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak kişi yakalanabilir veya tutuklanabilir
- Bir suç işlediği hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hâllerde hâkim kararıyla tutuklanabilir.
- Bir kimsenin, usulüne aykırı şekilde ülkeye girmekten alıkonulması amacıyla veya kendisi hakkında sınır dışı etme ya da geri verme işleminin yürütülmekte olması nedeniyle usulüne uygun olarak yakalanması veya tutuklanması mümkündür.
- Kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için, bulaşıcı hastalık yayabilecek bir kimsenin, bir akıl hastasının, bir alkoliğin, uyuşturucu madde bağımlısı bir kişinin veya bir serserinin, tedavi ya da eğitim amacıyla kanuna uygun olarak tutuklanmaları mümkündür.
Soru 37
Kişinin, maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi, toplum hayatı bakımından kendisi için hedeflediği yere ulaşabilmesi ve uygun gördüğü şekilde yaşayabilmesi için kişinin sadece ailesi, yakınları, arkadaşları ve kendisinin seçtiği çevrenin içinde yaşama ve hayatının başkaları tarafından bilinmemesini isteme hakkı, kişi ile ilgili aşağıdaki haklardan hangisidir?
Seçenekler
A
Kişinin yaşam hakkı
B
Kişinin hürriyeti ve güvenliği hakkı
C
Kişinin özel hayat hakkı
D
Kişinin eğitim ve öğrenim hakkı
E
Kişinin toplumsal olarak yaşama hakkı
Açıklama:
Maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi, toplum hayatı bakımından kendisi için hedeflediği yere ulaşabilmesi ve uygun gördüğü şekilde yaşayabilmesi için kişinin sadece ailesi, yakınları, arkadaşları ve kendisinin seçtiği çevrenin içinde yaşama ve hayatının başkaları tarafından bilinmemesini isteme hakkı kişinin özel hayat hakkını oluşturur.
Soru 38
Din hürriyeti temel bir insan hakkıdır; aşağıdakilerden hangisi, din ve vicdan hürriyetinin içerdiği hürriyetlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Herkes din ve vicdan hürriyetine sahiptir. Din ve vicdan hürriyeti bireylerin istedikleri din ve inancı benimseme, dini bir inanca sahip olmama ve dinlere karşı ilgisiz olmayı da kapsar
B
Bireylerin dini inanç ve kanaatlerini yaymak üzere başkalarına tebliğ ve telkinde bulunabilmesi, dini inanç ve kanaatlerin açıklanması çerçevesinde din ve vicdan hürriyetinin kapsamındadır
C
Din ve vicdan hürriyeti, kendi başına veya başkaları ile birlikte toplu olarak ve aleni veya gizli bir şekilde ibadet etme, gereklerine uyma, uygulama, öğretme yoluyla açığa vurma özgürlüğünü de içerir
D
Kişinin bağlı olduğu veya inandığı dine bağlı, hac görevlerini yerine getirmek amacıyla yurt dışına çıkışı ve ibadetini yerine getirip yurda görü dönmesi, devletin izni ve gözetimi altında gerçekleşir
E
Ailelerin (ana-babaların) veya vasilerin, dini inanç ve kanaatlerine uygun bir şekilde, çocuklarının dini ve ahlaki eğitim almalarını isteme hürriyetleri bulunmaktadır
Açıklama:
Din ve vicdan hürriyetinin içerdiği hürriyetler:
- Herkes din ve vicdan hürriyetine sahiptir. Din ve vicdan hürriyeti bireylerin istedikleri din ve inancı benimseme, dini bir inanca sahip olmama ve dinlere karşı ilgisiz olmayı da kapsar
- Bireylerin dini inanç ve kanaatlerini yaymak üzere başkalarına tebliğ ve telkinde bulunabilmesi dini inanç ve kanaatlerin açıklanması çerçevesinde din ve vicdan hürriyetinin kapsamındadır
- Din ve vicdan hürriyeti, kendi başına veya başkaları ile birlikte toplu olarak ve aleni veya gizli bir şekilde ibadet etme, gereklerine uyma, uygulama, öğretme yoluyla açığa vurma özgürlüğünü de içerir
- Ailelerin (ana-babaların) veya vasilerin, dini inanç ve kanaatlerine uygun bir şekilde, çocuklarının dini ve ahlaki eğitim almalarını isteme hürriyetleri bulunmaktadır
Soru 39
Suç işlemekten mahkûm olan herkesin, kararın daha yüksek bir yargı yeri tarafından denetlenmesini isteme hakkına sahip olması, aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Adli yargı hakkı
B
Mahkeme değiştire hakkı
C
Temyiz hakkı
D
Makul yargılanma hakkı
E
Açık yargılanma hakkı
Açıklama:
Temyiz Hakkı: Suç işlemekten mahkûm olan herkesin, kararın daha yüksek bir yargı yeri tarafından denetlenmesini isteme hakkına sahip olması, temyiz hakkıdır.
Soru 40
Aşağıdaki haklardan hangisi, uluslararası ve ulusal hukuk kurallarına göre gözaltına alınan ya da tutuklanan kimselere, tutuklu bulunduğu sıradan tanınan haklarla ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Gözaltına alınan ya da tutuklanan kimselere, tutuklanma esnasında, hürriyetinden yoksun bırakılma sebepleri ile bunların dayanakları, anlayacakları dille sözlü veya yazılı, olarak derhal bildirilmelidir
B
Gözaltına alınan ya da tutuklanan kişilerin derhal bir hâkimin ya da hukuken yargılama yetkisine sahip başka bir görevlinin önüne çıkarılma hakkına sahiptir
C
Uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerine göre, hürriyetinden yoksun bırakılan herkesin, tutukluluğun hukukiliğine itiraz etmek için mahkemeye başvurma hakkı vardır.
D
Hukuka aykırı olarak yakalanan ya da tutuklanmak suretiyle hürriyetinden yoksun kılınan herkes tazminat isteme hakkına sahiptir
E
Gözaltına alınan ya da tutuklanan kişilerin, olağan üstü hallerde karakolda veya kapalı güvenli bir yerde 3 gün ila 9 gün arasında bekletilebilmeleri mümkündür
Açıklama:
Uluslararası ve ulusal hukuk kurallarına göre gözaltına alınan ya da tutuklanan kimselere, tutulu bulunduğu sıradan tanınan haklar şunlardır
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi koruyucu haklar olarak adlandırılan kişinin hakları ve ödevleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Özel hayatın gizliliği
B
Zorla çalıştırma yasağı
C
Yerleşme ve seyahat hürriyeti
D
Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
E
Sendika kurma hakkı
Açıklama:
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir. Bunlar Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri”
bölümünde düzenlenmiştir. Kişinin maddi ve manevi varlığı ile ilgili olan ve serbestçe
geliştirilmesi amacını güden bu hürriyetler arasında “kişi dokunulmazlığı” (m. 17), “zorla çalıştırma yasağı” (m. 18), “özel hayatın gizliliği” (m. 20), “konut dokunulmazlığı” (m. 21), “haberleşme hürriyeti” (m. 22), “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (m. 23), “din ve vicdan hürriyeti” (m. 24), “düşünce ve inanç hürriyeti” (m. 25), “basın hürriyeti” (m. 28), “dernek kurma hürriyeti” (m. 33), “toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” (m. 34) gibi hak ve hürriyetler sayılabilir. Sendika kurma hakkı ise ekonomik ve sosyal haklar arasında yer alır.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir. Bunlar Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri”
bölümünde düzenlenmiştir. Kişinin maddi ve manevi varlığı ile ilgili olan ve serbestçe
geliştirilmesi amacını güden bu hürriyetler arasında “kişi dokunulmazlığı” (m. 17), “zorla çalıştırma yasağı” (m. 18), “özel hayatın gizliliği” (m. 20), “konut dokunulmazlığı” (m. 21), “haberleşme hürriyeti” (m. 22), “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (m. 23), “din ve vicdan hürriyeti” (m. 24), “düşünce ve inanç hürriyeti” (m. 25), “basın hürriyeti” (m. 28), “dernek kurma hürriyeti” (m. 33), “toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” (m. 34) gibi hak ve hürriyetler sayılabilir. Sendika kurma hakkı ise ekonomik ve sosyal haklar arasında yer alır.
Soru 42
Kişinin hak ve ödevleri arasında yer alan yaşama hakkıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı, ayırt etme gücüne bağlı olarak ortaya çıkar.
B
Hukuk sistemimizde ölüm cezası, 1982 Anayasası'nın ilk halinde yer almış olsa da, sonraki değişiklikle Anayasa'dan çıkarılmıştır.
C
Yaşama hakkının ihlali kabul olarak edilen kürtaja başvurma hukuken yasaklanmıştır.
D
Tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun hayat hakkından vazgeçilemese de, kişilere hukukumuzda ötenazi hakkı tanınmıştır.
E
Yaşam hakkı Anayasa'da güvence altına alınmış bir hak olduğundan hiçbir surette sınırlandırılamaz.
Açıklama:
Ülkemizde 1982 Anayasası’nın ilk şekline göre ölüm cezalarının verilmesi mümkün (m. 1/2, 17/4 ve 87) olmakla birlikte ölüm cezaları 1984 yılından beri infaz edilmediği için fiilen yürürlükten kalkmıştı. Fiilen uygulanmayan bu cezanın, hukuken de Anayasa ve kanunlardan silinmesi gerekiyordu. Bu amaçla, önce, 03.10.2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanunla yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasanın 38/7. maddesine, “savaş, çok yakın savaş tehdidi ve terör suçları halleri dışında ölüm cezası verilemez” şeklinde bir ek madde getirilerek, ölüm cezalarına bir sınırlama getirilmiştir. Daha sonra 7.5.2004 tarih ve 5170 sayılı Kanun’la yapılan Anayasa değişikliği (RG: 22 Mayıs 2004-25469) ile Anayasanın çeşitli maddelerinde (m. 17, 38, 87) yer alan ölüm cezası ile ilgili ifadeler Anayasa’dan çıkarılmış, AY m. 9’a, “ölüm cezası ... verilemez” hükmü eklenmiştir.
Soru 43
İHEB m. 5, KSHS m. 7, İHAS m. 3, AİHS m. 5(2) ve AİHHS m 5’te ve AY m. 17/3’te işkence yasağı düzenlenmekte, uluslararası ve bölgesel metinlerde yedi çeşit davranış/işlem yasaklanmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu davranışlardan biri içinde yer almaz?
Seçenekler
A
İşkence
B
İnsanlık dışı muamele
C
Zalimane ceza
D
Yağma
E
Aşağılayıcı muamele
Açıklama:
İHEB m. 5, KSHS m. 7, İHAS m. 3, AİHS m. 5(2) ve AİHHS m 5’te ve AY m. 17/3’te işkence yasağı düzenlenmekte, uluslararası ve bölgesel metinlerde yedi çeşit davranış/işlem yasaklanmaktadır. Bunlar; işkence, zalimane muamele, insanlık dışı muamele, aşağılayıcı muamele, zalimane ceza, insanlık dışı ceza ve aşağılayıcı cezadır.
Soru 44
Kişi hürriyeti ve özgürlük hakkı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir suç işlediği hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, cumhuriyet savcısının talimatıyla tutuklanabilir.
B
Hiç kimse keyfi olarak yakalanamaz veya tutuklanamaz.
C
Hiç kimse kanunun tayin ettiği sebeplere ve usule uygun olmaksızın hürriyetinden yoksun bırakılamaz.
D
Herkes kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına sahiptir.
E
Herkes, yetkili mahkemece verilmiş cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun olarak özgürlüğünden yoksun kılınabilir.
Açıklama:
Bir suç işlediği hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hâllerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Tutuklama tedbiri ancak hakim kararıyla olur, cumhuriyet savcısının tutuklama yetkisi yoktur.
Soru 45
Özel hayatın gizliliği ve korunmasıyla ilgili aşağıdaki hallerden hangisi Anayasa öngörülmüş sınırlama sebeplerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Milli güvenlik
B
Kamu düzeni
C
Gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme
D
Suç işlenmesinin önlenmesi
E
Genel ahlak
Açıklama:
AY m. 20/2’de özel hayatın gizliliğine ilişkin getirilecek özel sınırlama sebepleri maddede sınırlı olarak gösterilmiştir. Buna göre, özel hayatın gizliliği ile ilgili olarak kişilerin üstünün, özel kâğıtlarının ve eşyasının aranması ve bunlara el konulması “millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı” ile olabilecektir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi haberleşme hürriyetinin Anayasa'da öngörülen sınırlandırma sebeplerinden biridir?
Seçenekler
A
Özel hayatın gizliliği
B
Suç işlenmesinin önlenmesi
C
Doğal afet
D
Mücbir sebep
E
Hakkın kötüye kullanılması
Açıklama:
AY m. 22/2’de de haberleşme hürriyetine, ancak milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı ile ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yine bu sebeplere bağlı olarak kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri ile müdahalede bulunulabileceği; kararın yetkili merci tarafından verilmesi hâlinde yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulması ve hâkimin de kararını kırksekiz saat içinde açıklaması gerektiği; aksi hâlde verilen kararın kendiliğinden kalkacağı (m. 22/2) hükme bağlanmıştır.
Soru 47
Yerleşme ve seyahat hürriyeti dört farklı hakkı kapsamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu haklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı
B
Bir ülkeye sığınma hakkı
C
Ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı
D
Ülkesine giriş hakkı
E
Bir yerleşim yeri seçme hakkı
Açıklama:
Yerleşme ve seyahat hürriyeti dört farklı hakkı kapsamaktadır. Bunlar; kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır.
Soru 48
Hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bir dava (ceza ya da hukuk) ile karşılaşmak zorunda kalan herkes, kanunen kurulmuş, yetkili, bağımsız ve tarafsız mahkeme tarafından yargılanma hakkına sahiptir.
B
Bir davaya bakan mahkemenin kanunla kurulmuş olması ve olağanüstü niteliklere sahip olması gerekmez.
C
Mahkeme önünde eşitlik, ilk derece veya temyiz aşamasında ya da farklı aşamalardaki mahkemeler tarafından aynı usullerin uygulanması anlamına gelir.
D
Ceza yargılamasında suçsuzluğu hükmen sabit oluncaya kadar, sanık suçlu varsayılır.
E
Mahkemelerde duruşmalar kural olarak herkese kapalıdır, ancak duruşmaların bir kısmı
veya tamamının açık yapılmasına genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde karar verilebilir.
veya tamamının açık yapılmasına genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde karar verilebilir.
Açıklama:
Bir dava (ceza ya da hukuk) ile karşılaşmak zorunda kalan herkes, kanunen kurulmuş, yetkili, bağımsız ve tarafsız mahkeme tarafından yargılanma hakkına sahiptir (İHEB m. 10; KSHS m. 14/1; İHAS m. 6/1; AİHS m. 8/1 ve 27/2; AfİHHŞ m. 7/1 ve 26).
Bir davaya bakan mahkemenin kanunla kurulmuş olması ve olağanüstü niteliklere sahip olmaması gerekir.
Mahkeme önünde eşitlik, ilk derece veya temyiz aşamasında ya da farklı aşamalardaki mahkemeler tarafından aynı usullerin uygulanmasını gerektirmez.
Suçsuzluk karinesi uyarınca, bir kişinin suçlu olarak nitelendirilebilmesi ve hakkında ceza hukukunun alanına giren yaptırımların uygulanabilmesi, kesin hükümle mahkûm olmasına bağlıdır. Bu ilkeye, AY m. 38/4’te “suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz” şeklinde yer verilmiştir.
Anayasaya göre; mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır, duruşmaların bir kısmı veya tamamının kapalı yapılmasına ancak genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde karar verilebilir.
Bir davaya bakan mahkemenin kanunla kurulmuş olması ve olağanüstü niteliklere sahip olmaması gerekir.
Mahkeme önünde eşitlik, ilk derece veya temyiz aşamasında ya da farklı aşamalardaki mahkemeler tarafından aynı usullerin uygulanmasını gerektirmez.
Suçsuzluk karinesi uyarınca, bir kişinin suçlu olarak nitelendirilebilmesi ve hakkında ceza hukukunun alanına giren yaptırımların uygulanabilmesi, kesin hükümle mahkûm olmasına bağlıdır. Bu ilkeye, AY m. 38/4’te “suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz” şeklinde yer verilmiştir.
Anayasaya göre; mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır, duruşmaların bir kısmı veya tamamının kapalı yapılmasına ancak genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde karar verilebilir.
Soru 49
Örgütlenme hürriyeti ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Anayasa'ya göre hiç kimsenin bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.
B
Dernek kurma hakkı kanun tarafından, idarece tanınması şartına bağlanamaz.
C
Anayasa'ya göre herkes önceden izin almak suretiyle dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir.
D
Örgütlenme (dernek kurma) hakkının kullanılması, milli güvenliğin, kamu güvenliğinin, kamu düzeninin, genel sağlığın, genel ahlakın, başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla sınırlanabilir.
E
Devletin, bir derneğin amaç ve faaliyetlerinin kanunlara uygun olup olmadığını denetleme hakkı bulunmaktadır.
Açıklama:
AY m. 33’e göre, herkes önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir; hiç kimsenin bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Dolayısıyla dernek kurmanın izne tabi olduğunu belirten C seçeneği yanlıştır.
Soru 50
Adil yargılanma hakkı bakımından silahların eşitliği ilkesi neyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Herkesin, kanunen kurulmuş, yetkili, bağımsız ve tarafsız mahkeme tarafından yargılanma hakkına sahip olmasını
B
Irk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal ya da başka bir düşünce, ulusal ya da toplumsal köken, mülkiyet doğum ya da başka bir statü gibi herhangi bir nedenle ayrımcılık yapılmaksızın herkesin mahkemeler ve hukuk önünde eşit olmasını
C
Yargılama sonucunda işin esasına yönelik adil ve hakkaniyete uygun bir karar verilmesini
D
Her iki tarafın yargılama sırasında usul açısından eşit konuma sahip olmalarını sağlayacak tarzda muamele görmeleri ve davaya hazırlanırken eşit konumda bulunmalarını
E
Yargılamaya katılması zorunlu olan kişilerin dışında kalanların yargılamaya katılma imkânına sahip olmalarını
Açıklama:
Adil yargılama; silahların eşitliği, yargılamanın muhalifliği ve sür’atlilik ilkesine uyma gibi bir dizi şartı gerektirir. Silahların eşitliği ilkesi, her iki tarafın yargılama sırasında usul açısından eşit konuma sahip olmalarını sağlayacak tarzda muamele görmeleri ve davaya hazırlanırken eşit konumda bulunmaları anlamına gelir. “Silahların eşitliği” ilkesi, davanın tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esasını içermekte, diğer bir deyişle davanın tarafları arasında hakkaniyete uygun bir dengenin varlığını gerekli kılmaktadır.
Soru 51
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir. Bunlara aşağıdakilerden hangisi denir?
Seçenekler
A
Koruyucu haklar
B
Denetleyici haklar
C
İnsan hakları
D
Özgürlük hakları
E
Eğitim hakları
Açıklama:
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir.
Soru 52
Yaşama hakkı, kişinin fiziki ve ruhi bütünlüğünü koruyabilmesi ve varlığının çeşitli etkilerle bozulmasına engel olabilmesi hakkıdır. Bu hak kaç ögeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
3
B
2
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Yaşama hakkı, kişinin fiziki ve ruhi bütünlüğünü koruyabilmesi ve varlığının çeşitli etkilerle bozulmasına engel olabilmesi hakkıdır. Bu tanıma göre, yaşama hakkı başlıca iki öğeden oluşmaktadır: Bunlardan birincisi, insanın bedeni içinde her türlü dış korkudan Kişi Hak ve Ödevleri 198 İnsan Hakları ve Kamu Özgürlükleri
uzak olarak yaşayabilmesi hakkıdır.
uzak olarak yaşayabilmesi hakkıdır.
Soru 53
Medeni Kanunu’muza göre, kişiliğin başlangıç anı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tam ve tek doğum
B
Tam ve ikiz doğum
C
Tam ve sağ doğum
D
Tam ama engelli doğum
E
Tam ama erken doğum
Açıklama:
Medeni Kanunu’muza göre, kişiliğin başlangıç anı, tam ve sağ doğumdur.
Soru 54
İyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan bir kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vurma
B
Yaralama
C
Bıçaklama
D
Ötenazi
E
İntihar
Açıklama:
Ötenazi, iyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan bir kavramdır.
Soru 55
İyileşme olanağı bulunmayan hastaları, dayanılmaz ve sürekli acılardan kurtarmak amacıyla hastanın rızasını olarak öldürmek ya da ölmesini çabuklaştıracak yöntemler uygulanmasına ne denir?
Seçenekler
A
Kürtaj
B
Kapsamlı ötenazi
C
Etkili ötenazi
D
Pasif ötenazi
E
Aktif ötenazi
Açıklama:
Aktif ötenazi ise, iyileşme olanağı bulunmayan hastaları, dayanılmaz ve sürekli acılardan kurtarmak amacıyla hastanın rızasını olarak öldürmek ya da ölmesini çabuklaştıracak yöntemler uygulamaktır.
Soru 56
Genel olarak yaşama hakkını ortadan kaldıran bir cezai yaptırıma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ölüm cezası
B
Hapis cezası
C
Müebbet
D
Serbest denetimli
E
Ev hapsi
Açıklama:
Ölüm cezası yaşama hakkını ortadan kaldıran bir cezai yaptırımdır.
Soru 57
Türk hukuk sisteminde organ naklinin söz konusu olabileceği durum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Felç durumunda
B
Beyin ölümünün gerçekleştiği durumda
C
Böbrek yetmezliği olan durumda
D
Beyin kanaması olan durumda
E
İç kanama olan durumda
Açıklama:
Türk hukuk sisteminde beyin ölümünün gerçekleştiği durumlarda organ naklinin söz konusu olabileceği kabul edilmektedir.
Soru 58
Mahremiyet alanının diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sorgusuz alan
B
Tarafsız alan
C
Sır alanı
D
Özel alan
E
Gizem alanı
Açıklama:
“Mahremiyet alanı” da denilen “sır alanı” ise, bir kimsenin kendisi
veya güvendiği kişiler dışında herkese kapalı tutmak istediği alandır.
veya güvendiği kişiler dışında herkese kapalı tutmak istediği alandır.
Soru 59
Bir kişiye, mensup olduğu toplum tarafından zorunlu sayılan ahlaki niteliklere sahip olduğu veya sahip göründüğü için verilen değerlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şeref ve tutarlılık
B
Şeref ve incelik
C
Şeref ve şöhret
D
Şeref ve haysiyet
E
Şeref ve namus
Açıklama:
Şeref ve haysiyet bir kişiye, mensup olduğu toplum tarafından zorunlu sayılan ahlaki niteliklere sahip olduğu veya sahip göründüğü için verilen değerdir.
Soru 60
Kişilerin aile olarak bir arada yaşadığı fertler ile gerçekleştirdiği ve paylaştığı faaliyetler aşağıdaki kavramlardan hangilerini oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Aile birliği
B
Aile bütünlüğü
C
Aile büyüğü
D
Aile bağı
E
Aile hayatı
Açıklama:
Kişilerin aile olarak bir arada yaşadığı fertler ile gerçekleştirdiği ve paylaştığı faaliyetler “aile hayatı”nı oluşturmaktadır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi kişinin yaşama hakkının korunmasını gerektiren durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kişinin devlete karşı korunması
B
Onuncu haftaya kadar gebeliğini sonlandırmak isteyen anneye karşı
C
İdeolojik nedenlerle yaşama hakkına saldırılara karşı korunması
D
Kişinin kendisine karşı korunması
E
Kişinin üçüncü kişiye karşı korunması
Açıklama:
Yaşama hakkının konusu, kişinin öldürülmemesi ve tehlike ve risklere karşı korunmasıdır. Yaşama hakkı, kişinin dört durumda korunmasını gerektirir. Bunlar; kişinin kendisine, üçüncü kişiye, topluma-devlete ve ideolojik nedenlerle yaşama hakkına saldırılara karşı korunmasıdır. 1983 tarihli ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu (RG: 27 Mayıs 1983-18059), gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar, istek üzerine gebeliğe son verilebileceğini, onuncu haftadan sonraki kürtajın, ancak gebeliğin annenin yaşamını tehdit etmesi, doğacak çocuğun ya da onu takip edecek nesillerin ağır maluliyetine (sakatlığına) neden olacağının belirlenmesi hâlinde mümkün olabileceğini hükme bağlamaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 62
İyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü ifade eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Recm
B
İdam
C
Ötanazi
D
Ölüm
E
Konsültasyon
Açıklama:
Ötenazi, iyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan bir kavramdır. Ötenazi, ölüme yol açan fiil yönünden, aktif ve pasif otanazi olmak üzere, ikili bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Pasif ötenazi, genel anlamda, hastanın bir müddet daha yaşamasını sağlayan yaşam destekleyici tedaviyi sunmayarak veya yaşam destekleyici tedaviyi sona erdirerek, ölümü hızlandırmak olarak kabul edilmektedir. Aktif ötenazi ise, iyileşme olanağı bulunmayan hastaları, dayanılmaz ve sürekli acılardan kurtarmak amacıyla hastanın rızasını olarak öldürmek ya da ölmesini çabuklaştıracak yöntemler uygulamaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 63
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı gözeten ve sağlama alan hak ve hürriyetlerdir. Bunlara verilen diğer ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
koruyucu haklar
B
yasal haklar
C
mutlak eşitlik
D
kişinin maddi ve manevi varlığı
E
sosyal haklar
Açıklama:
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir. Bunlara “koruyucu haklar” da denilir.
Soru 64
Anayasamız tarafından sağlanan “kişi güvenliği” , “hak arama hürriyeti” , “tabi hakim güvencesi”, “cezaların kanuniliği ve şahsîliği”, “ispat hakkı”, “yetkili makama başvurabilme hakkı” gibi kurallar aşağıdakilerden hangi amaca sahiptir?
Seçenekler
A
kişiler arası farklılığı belirleme
B
mutlak eşitliğin bir ifadesi olması
C
hak ve hürriyetleri koruma
D
emir niteliğinde olma
E
temel ilkeler olması
Açıklama:
Anayasamız bu hak ve hürriyetleri sadece düzenlemekle kalmamış, bunları koruyucu birtakım kuralları da getirmiştir. Bunlar, “kişi güvenliği” , “hak arama hürriyeti” , “tabi hakim güvencesi”, “cezaların kanuniliği ve şahsîliği”, “ispat hakkı”, “yetkili makama başvurabilme hakkı” gibi kurallardır.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi yaşama hakkı ile ilgili olarak doğru değildir?
Seçenekler
A
Kişinin fiziki ve ruhi bütünlüğünü koruyabilmesi hakkıdır
B
Varlığının çeşitli etkilerle bozulmasına engel olabilmesi hakkıdır.
C
(Birinci kuşak) insan hakları kapsamında bir haktır.
D
Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
E
Olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınabilir.
Açıklama:
Yaşama hakkı, kişinin fiziki ve ruhi bütünlüğünü koruyabilmesi ve varlığının çeşitli etkilerle bozulmasına engel olabilmesi hakkıdır. Bu tanıma göre, yaşama hakkı başlıca iki öğeden oluşmaktadır: Bunlardan birincisi, insanın bedeni içinde her türlü dış korkudan uzak olarak yaşayabilmesi hakkıdır. Yaşama hakkı, öldürülmeme hakkını ifade eder. Öldürülmeme hakkı, devletin bir yandan yetki alanı içinde bulunan bireyleri öldürmeme, diğer yandan da diğer bireyler tarafından öldürülmelerini engelleme yükümlülüğü anlamına gelir. Yaşam hakkı klasik (birinci kuşak) insan hakları kapsamında bir haktır. Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir; hiç kimse bu haktan keyfi ya da hukuka aykırı olarak yoksun bırakılamaz, olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınamaz.
Soru 66
Yaşama hakkı, kişinin dört durumda korunmasını gerektirir. Aşağıdakilerden hangisi bunlar arasında değildir?
Seçenekler
A
kişinin kendisine karşı
B
üçüncü kişiye karşı
C
topluma-devlete karşı
D
ideolojik nedenlerle yaşama hakkına karşı
E
fikir farklılıklarına karşı
Açıklama:
Yaşama hakkı, kişinin dört durumda korunmasını gerektirir. Bunlar; kişinin kendisine, üçüncü kişiye, topluma-devlete ve ideolojik nedenlerle yaşama hakkına saldırılara karşı korunmasıdır
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi yaşama hakkının korunmasında en büyük yükümlülüğe sahiptir?
Seçenekler
A
kişinin ailesi
B
toplum
C
kişinin kendisi
D
devlet
E
sosyal ilkeler ve kurallar
Açıklama:
Yaşama hakkının korunmasında en büyük yükümlülük devlete düşer.
Soru 68
'İyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan kavram' aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
kürtaj
B
ötenazi
C
intihar girişimi
D
yaşama hakkı
E
tedaviyi reddetme
Açıklama:
Ötenazi, iyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan bir kavramdır
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi suç sayılmaktadır?
Seçenekler
A
tedaviyi reddetme veya durdurma
B
intihara teşebbüs etme
C
intihara teşvik etme ve yardım
D
çocuk sahibi olmayı engelleyici tedbirlere başvurma
E
tıbbî zorunluluklar nedeniyle kürtaja başvurma
Açıklama:
İntihar girişimi suç değildir ama intihara teşvik etmek ve yardım suç sayılmıştır. Yönetmeliğinin 25’inci maddesinde tedaviyi reddetme ve durdurma hakkı düzenlenmiştir. Ancak bu hak sadece tıbbi tedavi ile ilgili olarak kullanılabilecektir. Yalnız tıbbî zorunluluklar nedeniyle kürtaja başvurulabilir. Bir kimsenin kendisini öldürmesi veya öldürmeye teşebbüs etmesi suç değildir.
Soru 70
2238 sayılı Kanun’a göre, kaç yaşını doldurmamış kişilerden organ ve doku alınması yasaktır ?
Seçenekler
A
18
B
15
C
20
D
16
E
17
Açıklama:
2238 sayılı Kanun’a göre, 18 yaşını doldurmamış ve ayırt etme gücü olmayan kişilerden organ ve doku alınması yasaktır.
Soru 71
I. Kişinin üstünün, özel kâğıt ve eşyasının aranamaması ve bunlara el konulamaması,
II. Özel konutuna girilememesi
II. Haberleşmelerinin gizliliğine dokunulamaması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri özel hayatın gizliliği kapsamındadır?
II. Özel konutuna girilememesi
II. Haberleşmelerinin gizliliğine dokunulamaması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri özel hayatın gizliliği kapsamındadır?
Seçenekler
A
I,II ve III
B
Yalnız I
C
Yalnız II
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Özel hayatın gizliliği genellikle, kişinin üstünün, özel kâğıt ve eşyasının aranamaması
ve bunlara el konulamaması, konutuna girilememesi ve özel haberleşmelerinin gizliliğine
dokunulamaması gibi üç unsuru kapsar.
ve bunlara el konulamaması, konutuna girilememesi ve özel haberleşmelerinin gizliliğine
dokunulamaması gibi üç unsuru kapsar.
Soru 72
I. Kamu düzeni
II. Milli güvenlik,
III. Suç işlenmesinin önlenmesi
IV. Genel ahlak
Yukarıdakilerden hangileri özel hayatın gizliliğine ilişkin getirilecek özel sınırlama sebeplerindendir?
II. Milli güvenlik,
III. Suç işlenmesinin önlenmesi
IV. Genel ahlak
Yukarıdakilerden hangileri özel hayatın gizliliğine ilişkin getirilecek özel sınırlama sebeplerindendir?
Seçenekler
A
I,II,III ve IV.
B
I ve II
C
II ve III
D
II ve IV
E
I,III ve IV.
Açıklama:
AY m. 20/2’de özel hayatın gizliliğine ilişkin getirilecek özel sınırlama sebepleri maddede sınırlı olarak gösterilmiştir. Buna göre, özel hayatın gizliliği ile ilgili olarak kişilerin üstünün, özel kâğıtlarının ve eşyasının aranması ve bunlara el
konulması “millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık
ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı” ile
olabilecektir.
konulması “millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık
ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı” ile
olabilecektir.
Soru 73
Haberleşme hürriyetine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hükümlü tarafından resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderilen mektup, faks ve telgrafları denetime tâbi değildir
B
Anayasada haberleşme hürriyeti düzenlenmemiştir.
C
TCK m. 132’de kişiler arasındaki haberleşmenin ihlâli suç olarak düzenlenmiştir.
D
Haberleşme hürriyetine milli güvenlik sebebi ile müdahale edilebilir.
E
Haberleşme hürriyetine genel sağlık sebebi ile müdahale edilebilir.
Açıklama:
AY m. 22/1’de herkesin, haberleşme hürriyetine sahip olduğu ve haberleşmenin gizliliğinin esas olduğu belirtilmiştir.
Soru 74
I. Kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı
II. Kişinin ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı
III. Kişinin bir yerleşim yeri seçme hakkı
IV. Kişinin ülkesine giriş hakkı
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri yerleşme ve seyahat hürriyetinin kapsadığı haklardandır?
II. Kişinin ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı
III. Kişinin bir yerleşim yeri seçme hakkı
IV. Kişinin ülkesine giriş hakkı
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri yerleşme ve seyahat hürriyetinin kapsadığı haklardandır?
Seçenekler
A
I,II,III ve IV.
B
II,III ve IV.
C
I ve IV
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Yerleşme ve seyahat hürriyeti dört farklı hakkı kapsamaktadır. Bunlar; kişinin ülkesi
içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden
ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır. Devlet bu hakları sadece kamu kurum ve kuruluşlarının değil, aynı zamanda özel kişilerin müdahalesinden de korunması için güvence
altına alması gerekir.
içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden
ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır. Devlet bu hakları sadece kamu kurum ve kuruluşlarının değil, aynı zamanda özel kişilerin müdahalesinden de korunması için güvence
altına alması gerekir.
Soru 75
I. Din hürriyeti temel bir insan hakkıdır. II.Din ve vicdan hürriyeti dini bir inanca sahip olmama ve dinlere karşı ilgisiz olmayı da kapsar. III. Din ve vicdan hürriyeti mutlak değildir, sınırlamalara tabi tutulabilir. IV. Bireylerin dini inanç ve kanaatlerini yaymak üzere başkalarına tebliğ ve telkinde bulunabilmesi dini inanç ve kanaatlerin açıklanması çerçevesinde din ve vicdan hürriyetinin kapsamındadır. Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I,II ve IV.
B
II ve IV.
C
I ve III.
D
II ve III.
E
I,III ve IV.
Açıklama:
Herkes din ve vicdan hürriyetine sahiptir. Din ve vicdan hürriyeti bireylerin istedikleri din ve inancı benimseme, dini bir inanca sahip olmama ve dinlere karşı
ilgisiz olmayı da kapsar. Bu hak mutlak olup hiç bir sınırlamayan tabi tutulamaz.
ilgisiz olmayı da kapsar. Bu hak mutlak olup hiç bir sınırlamayan tabi tutulamaz.
Soru 76
Uyuşmazlığın tarafları arasında fiili ve hukuki bir fark gözetmeksizin iddia ve savunmaların eşit ölçülerde ve karşılıklı olarak yapıldığı dürüst bir yargılama olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adil yargılanma hakkı
B
Hak arama hürriyeti
C
Kanuni hakim güvencesi
D
İspat hakkı
E
İfade hakkı
Açıklama:
Adil yargılanma hakkı, imkanlar ölçüsünde gerçekleri yansıtabilmesi için, uyuşmazlığın
tarafları arasında fiili ve hukuki bir fark gözetmeksizin iddia ve savunmaların eşit ölçülerde ve karşılıklı olarak yapıldığı dürüst bir yargılama olarak tanımlanabilir.
tarafları arasında fiili ve hukuki bir fark gözetmeksizin iddia ve savunmaların eşit ölçülerde ve karşılıklı olarak yapıldığı dürüst bir yargılama olarak tanımlanabilir.
Soru 77
Davanın tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esası aşağıdaki ilkelerden hangisinin sonucudur?
Seçenekler
A
Silahların eşitliği
B
Süratlilik
C
Doğal hakim ilkesi
D
Açık yargılama hakkı
E
Yargılamanın muhalifliği
Açıklama:
“Silahların eşitliği” ilkesi, davanın
tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esasını içermekte, diğer bir deyişle davanın tarafları arasında hakkaniyete uygun bir dengenin varlığını
gerekli kılmaktadır. Bu ilke, savunmanın iddia makamıyla eşit bir şekilde davasını hazırlama
ve sunmada makul fırsatlara sahip olmasını güvence altına almaktadır.
tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esasını içermekte, diğer bir deyişle davanın tarafları arasında hakkaniyete uygun bir dengenin varlığını
gerekli kılmaktadır. Bu ilke, savunmanın iddia makamıyla eşit bir şekilde davasını hazırlama
ve sunmada makul fırsatlara sahip olmasını güvence altına almaktadır.
Soru 78
Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilmesi aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?
Seçenekler
A
Çifte yargılama yasağı
B
Ceza Kanunlarının Geriye Yürümezliği
C
Silahların eşitliği
D
Masumiyet karinesi
E
Açıklık ilkesi
Açıklama:
KSHS m. 14/7 ve İHAS 7. Protokol m.4 aynı suçtan ötürü sonraki yargılamaları yasaklarken, AİHS m.8/4 aynı nedenden dolayı yargılamaları yasaklamaktadır; suçlamalar aynı
konu ya da olaylarla ilgili ise, isnat edilen suç farklı olsa bile yeni bir yargılama yapılamaz.
CMK m. 223/7’ye göre, aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm
veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir.
konu ya da olaylarla ilgili ise, isnat edilen suç farklı olsa bile yeni bir yargılama yapılamaz.
CMK m. 223/7’ye göre, aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm
veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir.
Soru 79
Masumiyet karinesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Suçsuzluk karinesi, hukuk yargılamasında da uygulama alanı bulur.
B
Bu ilke sonucu suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz.
C
Suçsuz sayılma hakkı, sadece duruşmalarda ve delillerin değerlendirilmesinde değil, hazırlık soruşturması aşamasında da uygulanmaktadır.
D
Suçsuzluk karinesi uyarınca, bir kişinin suçlu olarak nitelendirilebilmesi ve hakkında ceza hukukunun alanına giren yaptırımların uygulanabilmesi, kesin hükümle mahkûm olmasına bağlıdır.
E
Suçsuzluk karinesi, hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır.
Açıklama:
Suçsuzluk karinesi, suçla itham edilen kişiyi göz önünde tuttuğundan, hukuk yargılamasında doğal olarak uygulama alanı bulmaz.
Soru 80
'Mağdurları küçük düşürebilecek ve utandırabilecek şekilde kendilerinde korku, küçültülme, elem ve aşağılanma duygusu uyandıran veya mağduru kendi iradesine ve vicdanına aykırı bir şekilde hareket etmeye sürükleyen aşağılayıcı nitelikteki davranış ya da uygulamalar' olarak tanımlanan aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele
B
eziyet
C
işkence
D
cezaya uğrama
E
insanlık dışı ceza
Açıklama:
Mağdurları küçük düşürebilecek ve utandırabilecek şekilde kendilerinde korku, küçültülme, elem ve aşağılanma duygusu uyandıran veya mağduru kendi iradesine ve vicdanına aykırı bir şekilde hareket etmeye sürükleyen aşağılayıcı nitelikteki daha hafif muamelelerin ise “insan haysiyetiyle bağdaşmayan” muamele veya ceza olarak tanımlanması mümkündür.
Soru 81
Zorunlu ya da asgari mahkûmiyet, borcunu ödeyemeyenlerin hapse atılması, dayak, kişinin rızası olmaksızın kişinin bilimsel veya tıbbi deneylere tabu tutulması aşağıdakilerden hangi tür cezaya örnektir?
Seçenekler
A
fiziksel ya da ruhsal işkence
B
zalimane ya da aşağılayıcı ceza
C
“insan haysiyetiyle bağdaşmayan” muamele
D
korkutmak veya zorlamak amacı ile verilen ceza
E
kanuni yaptırım
Açıklama:
Zorunlu ya da asgari mahkûmiyet, borcunu ödeyemeyenlerin hapse atılması, dayak, kişinin rızası olmaksızın kişinin bilimsel veya tıbbi deneylere tabu tutulması, zalimane ya da aşağılayıcı tür cezalardandır.
Soru 82
Özgürlük hakkının kullanılmasının devlet organlarından kaynaklanan keyfi ve hukuk dışı müdahalelere karşı korunması amacını taşır olarak tanımlanan hak aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
güvenlik hakkı
B
yaşama hakkı
C
mülkiyet hakkı
D
özel hayatın gizliliği hakkı
E
kişi dokunulmazlığı
Açıklama:
“Özgürlük hakkı”, kişinin hürriyetinden keyfi bir şekilde mahrum bırakılmaması; “güvenlik hakkı” ise, özgürlük hakkının kullanılmasının devlet organlarından kaynaklanan keyfi ve hukuk dışı müdahalelere karşı korunması amacını taşır.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi Anayasamızın "kişinin hakları ve ödevleri" bölümünde yer alan hürriyetler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kişi dokunulmazlığı
B
Zorla çalıştırma yasağı
C
Özel hayatın gizliliği
D
Eğitim hakkı
E
Konut dokunulmazlığı
Açıklama:
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir. Bunlar Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri”
bölümünde düzenlenmiştir. Kişinin maddi ve manevi varlığı ile ilgili olan ve serbestçe
geliştirilmesi amacını güden bu hürriyetler arasında “kişi dokunulmazlığı” (m. 17), “zorla çalıştırma yasağı” (m. 18), “özel hayatın gizliliği” (m. 20), “konut dokunulmazlığı” (m. 21), “haberleşme hürriyeti” (m. 22), “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (m. 23), “din ve vicdan hürriyeti” (m. 24), “düşünce ve inanç hürriyeti” (m. 25), “basın hürriyeti” (m. 28), “dernek kurma hürriyeti” (m. 33), “toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” (m. 34) gibi hak ve hürriyetler sayılabilir.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir. Bunlar Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri”
bölümünde düzenlenmiştir. Kişinin maddi ve manevi varlığı ile ilgili olan ve serbestçe
geliştirilmesi amacını güden bu hürriyetler arasında “kişi dokunulmazlığı” (m. 17), “zorla çalıştırma yasağı” (m. 18), “özel hayatın gizliliği” (m. 20), “konut dokunulmazlığı” (m. 21), “haberleşme hürriyeti” (m. 22), “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (m. 23), “din ve vicdan hürriyeti” (m. 24), “düşünce ve inanç hürriyeti” (m. 25), “basın hürriyeti” (m. 28), “dernek kurma hürriyeti” (m. 33), “toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” (m. 34) gibi hak ve hürriyetler sayılabilir.
Soru 84
I. Türkiye'de ötenazi yasaktır
II. Hamileliğin onuncu haftasından sonra hiç bir surette kürtaj yapılamaz
III. İntihar girişimi suçtur
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Hamileliğin onuncu haftasından sonra hiç bir surette kürtaj yapılamaz
III. İntihar girişimi suçtur
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
Yönetmelik ötenaziyi yasaklamıştır. Yönetmeliğe (m. 13) göre tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun hayat hakkından vazgeçilemez. Kendisinin veya bir
başkasının talebi olsa dahi, kimsenin hayatına son verilemez.
1983 tarihli ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu (RG: 27 Mayıs 1983-18059), gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar, istek üzerine gebeliğe son verilebileceğini, onuncu haftadan sonraki kürtajın, ancak gebeliğin annenin yaşamını tehdit etmesi, doğacak çocuğun ya da onu takip edecek nesillerin ağır maluliyetine (sakatlığına)
neden olacağının belirlenmesi hâlinde mümkün olabileceğini hükme bağlamaktadır.
İntihar girişimi suç değildir ama intihara teşvik etmek ve yardım suç sayılmıştır.
başkasının talebi olsa dahi, kimsenin hayatına son verilemez.
1983 tarihli ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu (RG: 27 Mayıs 1983-18059), gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar, istek üzerine gebeliğe son verilebileceğini, onuncu haftadan sonraki kürtajın, ancak gebeliğin annenin yaşamını tehdit etmesi, doğacak çocuğun ya da onu takip edecek nesillerin ağır maluliyetine (sakatlığına)
neden olacağının belirlenmesi hâlinde mümkün olabileceğini hükme bağlamaktadır.
İntihar girişimi suç değildir ama intihara teşvik etmek ve yardım suç sayılmıştır.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde belirtilen ve iç hukuka göre kanunlarla düzenlenmiş bulunan özgürlükten yoksun bırakılabilecek hâllerden biri değildir?
Seçenekler
A
Herkes, yetkili mahkemece verilmiş cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun olarak özgürlüğünden yoksun kılınabilir
B
Akıl sağlığından şüphe edilen birinin ihbar edilmesi sonucu özgürlüklerinden alıkonulabilir
C
Kanunda öngörülen bir yükümlülüğün yerine getirilmesi amacıyla da kişi hürriyetinden alıkonulabilir
D
Bir suç işlediği hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hâllerde hâkim kararıyla tutuklanabilir
E
Bir küçüğün gözetim altında eğitim ve ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi amacıyla hürriyeti kısıtlanabilir
Açıklama:
Kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için, bulaşıcı hastalık yayabilecek bir kimsenin, bir akıl hastasının, bir alkoliğin, uyuşturucu madde bağımlısı bir kişinin veya bir serserinin, tedavi ya da eğitim amacıyla
kanuna uygun olarak tutuklanmaları (İHAS m. 5/1-e; AY m. 19/2) mümkündür. Akıl hastalığı nedeniyle kişi hürriyetinin kısıtlanabilmesi için davranış bozukluğunun tıbbi anlamda “hastalık” niteliğinde olması aranır. Diğer durumlarda da olduğu gibi, akıl hastalığı hâlinde de kişiyi keyfi özgürlük kısıtlamalarına karşı korumak için işlemin gerek şekli gerekse iç hukuka uygun olması yanında İHAM asgari üç şart belirlemiştir. Buna göre; kişinin akıl hastası olduğu objektif ve tıbbi ihtisasla tespit edilmeli; gerçek akıl hastalığı hâlinde bir kapalı kuruma (psikiyatri kliniği gibi) konulabilmeli ve hastalığın niteliği ve ağırlığı böyle bir tedbirin alınmasını gerekli kılmış olmalıdır. Mahkemeye göre bir kimsenin akıl hastalığı nedeniyle bir kuruma kapatılması, ilke olarak bu kurumun ancak hastane, klinik veya uygun bir kurum olması durumunda hukuka (usulüne) uygun sayılacaktır.
kanuna uygun olarak tutuklanmaları (İHAS m. 5/1-e; AY m. 19/2) mümkündür. Akıl hastalığı nedeniyle kişi hürriyetinin kısıtlanabilmesi için davranış bozukluğunun tıbbi anlamda “hastalık” niteliğinde olması aranır. Diğer durumlarda da olduğu gibi, akıl hastalığı hâlinde de kişiyi keyfi özgürlük kısıtlamalarına karşı korumak için işlemin gerek şekli gerekse iç hukuka uygun olması yanında İHAM asgari üç şart belirlemiştir. Buna göre; kişinin akıl hastası olduğu objektif ve tıbbi ihtisasla tespit edilmeli; gerçek akıl hastalığı hâlinde bir kapalı kuruma (psikiyatri kliniği gibi) konulabilmeli ve hastalığın niteliği ve ağırlığı böyle bir tedbirin alınmasını gerekli kılmış olmalıdır. Mahkemeye göre bir kimsenin akıl hastalığı nedeniyle bir kuruma kapatılması, ilke olarak bu kurumun ancak hastane, klinik veya uygun bir kurum olması durumunda hukuka (usulüne) uygun sayılacaktır.
Soru 86
Maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi, toplum hayatı bakımından kendisi için hedeflediği yere ulaşabilmesi ve uygun gördüğü şekilde yaşayabilmesi için kişinin sadece ailesi, yakınları, arkadaşları ve kendisinin seçtiği çevrenin içinde yaşama ve hayatının başkaları tarafından bilinmemesini isteme hakkına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Haberleşme hakkı
B
Düşünce ve inanç hakkı
C
Özel hayat hakkı
D
Basın hakkı
E
Yaşama hakkı
Açıklama:
Maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi, toplum hayatı bakımından kendisi için hedeflediği yere ulaşabilmesi ve uygun gördüğü şekilde yaşayabilmesi için kişinin sadece ailesi, yakınları, arkadaşları ve kendisinin seçtiği çevrenin içinde yaşama ve hayatının başkaları tarafından bilinmemesini isteme hakkı kişinin özel hayat hakkını oluşturur.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi; siyasi, dini, ideolojik, ekonomik, iş, sosyal, sportif, kültürel ve mesleki menfaatlerini gerçekleştirmek amacıyla bir araya gelmek suretiyle bireylerin toplu olarak kullandıkları temel hürriyete verilen isimdir?
Seçenekler
A
Din ve Vicdan Hürriyeti
B
Örgütlenme hürriyeti
C
Toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı ve hürriyeti
D
Düşünce ve ifade hürriyeti
E
Hak arama hürriyeti
Açıklama:
Örgütlenme hürriyeti, siyasi, dini, ideolojik, ekonomik, iş, sosyal, sportif, kültürel ve mesleki menfaatlerini gerçekleştirmek amacıyla bir araya gelmek suretiyle bireylerin toplu olarak kullandıkları temel bir hürriyettir. Bireyler, belli bir alandaki menfaatlerini korumak amacıyla toplu bir şekilde hareket etmek üzere hukuki bir varlık (dernek, kulüp, sendika, birlik, parti vs.) kurmak suretiyle örgütlenme hürriyetini kullanabilecekleri gibi, kurulmuş bir dernek, sendika, vakıf, kulüp ya da partiye üye olmak suretiyle de kullanılabilirler. Uluslararası ve bölgesel insan hakları hukuku metinlerine göre, herkes, başkalarıyla örgütlenme, dernek kurma ve menfaatlerinin korunması amacıyla sendika kurma hürriyetine sahiptir (İHEB m. 20/1; KSHS m. 22/1; ESKHS, m. 81; İHAS m. 11/1; AİHS m. 16/1; AfİHHŞ m. 10/1). AY m. 33’e göre, herkes önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir; hiç kimsenin bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.
Soru 88
Suç işlemekten mahkûm olan herkes, kararın daha yüksek bir yargı yeri tarafından denetlenmesini isteme hakkına sahiptir.
Yukarıdaki açıklama aşağıda verilen kavramlardan hangisi ile ilgilidir?
Yukarıdaki açıklama aşağıda verilen kavramlardan hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Duruşmalarda Hazır Bulunma Hakkı
B
Sanık Hakları
C
Temyiz Hakkı
D
Açık Karar Hakkı
E
Suçsuzluk (Masumiyet) Karinesi
Açıklama:
Temyiz Hakkı: Suç işlemekten mahkûm olan herkes, kararın daha yüksek bir yargı yeri tarafından denetlenmesini isteme hakkına sahiptir (KSHS m. 14/5; İHAS Ek 7. Protokol m. 2; AİHS m. 8/2-h; AfİHHŞ m. 7/a; UÇM Statüsü m. 8/b). İHAS temyiz hakkını açıkça düzenlememekle birlikte İHAM, 6. m.’deki adil yargılanma hakkının bu hakkı da kapsadığını kabul etmekte ve bu hak İHAS’a Ek 7. Protokol m. 2 ile açıkça güvence altına alınmaktadır. Bir mahkumiyetin ve ceza hükmünün daha yüksek bir yargı yeri tarafından denetlenmesi hakkı, işlenen suçun ağırlığına bakılmaksızın, bir suçtan mahkum olan herkese uygulanır. İç hukukun ceza usulünün bir parçası olarak birden fazla üst denetim mercileri öngörmesi hâlinde, mahkum edilen kişiye her bir üst dereceye etkili bir şekilde ulaşma hakkı verilmesi gerekir.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi; yargılamaya katılması zorunlu olan kişilerin dışında kalanların yargılamaya katılma imkânına sahip olmaları anlamına gelir?
Seçenekler
A
Adil Yargılama Hakkı
B
Açık Yargılama Hakkı
C
Adil Yargılanma Hakkı
D
Kişilerin Mahkeme ve Hukuk Önünde Eşitliği
E
Makul Bir Süre İçinde Yargılanma Hakkı
Açıklama:
Herkes adil yargılama hakkına sahiptir (KSHS m. 14/1; İHAS m. 6/1; AİHS m. 8; UCM Statüsü m. 64/2 ve 67/1). Ceza davalarında adil yargılama hakkı, suçsuzluk karinesi, makul sürede yargılanma hakkı, savunma hazırlama hakkı, kişinin kendisini bizzat ya da avukatı aracılığıyla savunma hakkı, tanık dinletme ve sorgulama hakkı ve geriye yürür ceza kanunlarından korunma hakkı gibi bir dizi hakla somutlaşır. Adil yargılama; silahların eşitliği, yargılamanın muhalifliği ve sür’atlilik ilkesine uyma gibi bir dizi şartı gerektirir. Silahların eşitliği ilkesi, her iki tarafın yargılama sırasında usul açısından eşit konuma sahip olmalarını sağlayacak tarzda muamele görmeleri ve davaya hazırlanırken eşit konumda bulunmaları anlamına gelir. “Silahların eşitliği” ilkesi, davanın tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esasını içermekte, diğer bir deyişle davanın tarafları arasında hakkaniyete uygun bir dengenin varlığını gerekli kılmaktadır. Bu ilke, savunmanın iddia makamıyla eşit bir şekilde davasını hazırlama ve sunmada makul fırsatlara sahip olmasını güvence altına almaktadır. Makul fırsatlar arasında, iddia makamı tarafından edinilen bilgilerin açıklanması, savunmayı hazırlamak için yeterli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı, avukatın hukuki yardımından yararlanma hakkı, tanık dinletme ve sorgulama hakkı ile duruşmalarda hazır bulunma hakkı sayılabilir.
Soru 90
"............... muayenesi için mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcılığı tarafından bir karar verilmesine gerek görülmeden, soruşturma ve kovuşturma makamlarının bu işlemi kendilerinin yapabilmesi öngörülmüştür." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Genetik
B
Göz
C
Beyin
D
İç beden
E
Dış beden
Açıklama:
Şüpheli ve sanığın beden muayenesi, iç ve dış beden muayenesi şeklinde ayrılmış; dış beden muayenesi için mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcılığı tarafından bir karar verilmesine gerek görülmeden, soruşturma ve kovuşturma makamlarının bu işlemi kendilerinin yapabilmesi öngörülmüştür.
Soru 91
Ev sahibinin izni olmadığı sürece hiç kimsenin evine girememesi, hangi amaçla olursa olsun orada faaliyette bulunamaması aşağıdaki haklardan hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Düşünce özgürlüğü
B
Haberleşme özgürlüğü
C
Yaşama hakkı
D
Özel hayat
E
Mesken masuniyeti
Açıklama:
Konut dokunulmazlığı, hiç kimsenin konutuna izinsiz girilememesini, arama yapılamamasını ve buradaki eşyalara el konulamamasını ifade eder. Buna göre, ev sahibinin izni olmadığı sürece hiç kimsenin evine girilemez, hangi amaçla olursa olsun orada faaliyette bulunulamaz. Ev sahibinin aksi yöndeki davranışları engelleme hakkı vardır. “Mesken masuniyeti” adı verilen bu hak, eski dönemlerden bu yana bilinen haklardandır.
Soru 92
I. Kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı
II. Bir yerleşim yeri seçme hakkı
III. Ülkesine giriş hakkı
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri yerleşme ve seyahat hürriyetinin kapsadığı haklar arasında yer alır?
II. Bir yerleşim yeri seçme hakkı
III. Ülkesine giriş hakkı
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri yerleşme ve seyahat hürriyetinin kapsadığı haklar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yerleşme ve seyahat hürriyeti dört farklı hakkı kapsamaktadır. Bunlar; kişinin ülkesi
içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır.
içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır.
Soru 93
Günümüzde, devleti korumak amacıyla, ifade hürriyetinin sınırlandırılmasında ABD Yüksek Mahkemesi tarafından geliştirilen en önemli ölçütün adı nedir?
Seçenekler
A
Açık ve mevcut tehlike
B
Öngörülen tehlike
C
Ani ve kısa süreli sorunlar
D
Açık ve net çözümler
E
Öngörülen çözümler
Açıklama:
Günümüzde, devleti korumak amacıyla, ifade hürriyetinin sınırlandırılmasında en önemli ölçüt ABD Yüksek Mahkemesi’nin geliştirdiği “açık ve mevcut tehlike” (clear and present danger) ölçütüdür.
Soru 94
"Öncelikle toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı ve hürriyetinin sınırlanması kanunla yapılacaktır. Ayrıca, hakkın sınırlanmasında ............. ................. ilkesi geçerlidir." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Kanunlara uygunluk
B
Sebebe bağlılık
C
Genel geçerlik
D
Çözüm odaklılık
E
Sonuç odaklılık
Açıklama:
Öncelikle toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı ve hürriyetinin sınırlanması kanunla yapılacaktır. Ayrıca, hakkın sınırlanmasında sebebe bağlılık ilkesi geçerlidir.
Soru 95
Herkesin, adil yargılamanın asgari gereklerini içeren bir yargılamayla mahkûm olmadıkça (mahkeme kararıyla suçu işlediği sabit olmadıkça) ve oluncaya kadar suçsuz sayılma ve buna göre muamele görme hakkına sahip olmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Adil yargılama hakkı
B
Açık yargılama hakkı
C
Masumiyet karinesi
D
Açık karar hakkı
E
Temyiz hakkı
Açıklama:
Herkes, adil yargılamanın asgari gereklerini içeren bir yargılamayla mahkûm olmadıkça
(mahkeme kararıyla suçu işlediği sabit olmadıkça) ve oluncaya kadar suçsuz sayılma ve
buna göre muamele görme hakkına sahiptir (İHEB m. 11; KSHS m. 14/2; İHAS m. 6/2;
AİHS m. 8/2; AfİHHŞ m. 7/1-b; UCM Statüsü m. 66). Suçsuzluk karinesi, hakkında suç
isnadı bulunan bir kişinin, adil bir yargılama sonunda suçlu olduğuna dair kesin hüküm
tesis edilene kadar masum sayılması gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır.
(mahkeme kararıyla suçu işlediği sabit olmadıkça) ve oluncaya kadar suçsuz sayılma ve
buna göre muamele görme hakkına sahiptir (İHEB m. 11; KSHS m. 14/2; İHAS m. 6/2;
AİHS m. 8/2; AfİHHŞ m. 7/1-b; UCM Statüsü m. 66). Suçsuzluk karinesi, hakkında suç
isnadı bulunan bir kişinin, adil bir yargılama sonunda suçlu olduğuna dair kesin hüküm
tesis edilene kadar masum sayılması gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır.
Soru 96
2006 yılında kaldırılmasından önce, Türkiye’de ölüm cezası ne zamandan beri infaz edilmemekteydi?
Seçenekler
A
1980
B
1982
C
1984
D
1986
E
1988
Açıklama:
Ülkemizde 1982 Anayasası’nın ilk şekline göre ölüm cezalarının verilmesi mümkün (m. 1/2, 17/4 ve 87) olmakla birlikte ölüm cezaları 1984 yılından beri infaz edilmediği için fiilen yürürlükten kalkmıştı. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 97
2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un 5. maddesine göre, gebeliğin kaçıncı haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilebilir?
Seçenekler
A
Üçüncü haftası
B
Beşinci haftası
C
Yedinci haftası
D
Onuncu haftası
E
On beşinci haftası
Açıklama:
24.05.1983 tarih ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un (RG: 27.05.1983-18059) 5. maddesine göre, gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilir. Gebelik süresi on haftadan fazla ise rahim ancak gebelik, annenin hayatını tehdit ettiği veya edeceği veya doğacak çocuk ile onu takip edecek nesiller için ağır maluliyete neden olacağı hallerde doğum ve kadın hastalıkları uzmanı ve ilgili daldan bir uzmanın objektif bulgulara dayanan gerekçeli raporları ile tahliye edilir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 98
Bir kişiden organ ve doku alınabilmesi için vericinin, beyan edip imzaladığı tutanağın kim / kimler tarafından onaylanması zorunludur?
Seçenekler
A
İki tanık
B
Hekim
C
Valilik
D
Aile bireyleri
E
Noter
Açıklama:
Onsekiz yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücü olan bir kişiden organ ve doku alınabilmesi için vericinin en az iki tanık huzurunda açık, bilinçli ve tesirden uzak olarak önceden verilmiş yazılı ve imzalı veya en az iki tanık önünde sözlü olarak beyan edip imzaladığı tutanağın bir hekim tarafından onaylanması zorunludur. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 99
Hangi kavram ile, herkes tarafından bilinmeyen ve açıklanmamasında sahibinin menfaati bulunan hususlar, kimseye söylenmemesi ve gizli tutulması gereken şey anlatılmak istenir?
Seçenekler
A
Mahremiyet
B
Sır
C
Özel hayat
D
Maneviyat
E
Giz
Açıklama:
“Giz” kavramı ile, herkes tarafından bilinmeyen ve açıklanmamasında sahibinin menfaati bulunan hususlar, kimseye söylenmemesi ve gizli tutulması gereken şey anlatılmak istenir. Buna karşılık, “mahremiyet alanı” da denilen “sır alanı” ise, bir kimsenin kendisi veya güvendiği kişiler dışında herkese kapalı tutmak istediği alandır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 100
Cümleyi en uygun seçenekle tamamlayınız :
Özel hayat, kişinin … bütünlüğünü kapsayan bir kavramdır.
Özel hayat, kişinin … bütünlüğünü kapsayan bir kavramdır.
Seçenekler
A
fiziksel
B
ahlaki
C
fiziksel ve ahlaki
D
ahlaki ve psikolojik
E
fiziksel, ahlaki ve psikolojik
Açıklama:
Özel hayat, kişinin fiziksel, ahlaki ve psikolojik bütünlüğünü de kapsayan bir kavramdır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 101
Hangi seçenekler ifadeyi en doğru şekilde tamamlamaktadır ?
Düşünce (ifade) hürriyeti teorik olarak,
I- haber alma
II- bilgi edinme
III- kanaat hürriyeti ifade hürriyeti
gibi temel ögeden oluşur.
Düşünce (ifade) hürriyeti teorik olarak,
I- haber alma
II- bilgi edinme
III- kanaat hürriyeti ifade hürriyeti
gibi temel ögeden oluşur.
Seçenekler
A
I
B
I, II
C
I, III
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Düşünce (ifade) hürriyeti teorik olarak, düşüncelere ve bilgilere ulaşma, (haber alma, bilgi edinme) düşüncelerinden ötürü kınanmama (kanaat hürriyeti) ve düşüncelerini açıklama, yayma ve başkalarına aşılama (ifade hürriyeti) gibi üç temel ögeden oluşur. Düşünce hürriyeti ve din ve vicdan hürriyeti ile düşüncelerin açıklanması ve yayılması hürriyeti uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku metinlerinde ayrı ayrı maddelerde düzenlenmiştir. 1982 Anayasası’nda da uluslararası ve belgesel metinlerde olduğu gibi, din ve vicdan hürriyeti 24, Düşünce ve kanaat hürriyeti 25, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti ise 26. maddelerde düzenlenmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 102
Cümleyi uygun seçenekle tamamlayınız :
Kişinin bir devletin ülkesinden çıkma hürriyeti …
Kişinin bir devletin ülkesinden çıkma hürriyeti …
Seçenekler
A
belli bir amaca ve zamana bağlıdır.
B
belli bir amaca bağlı zamana bağlı değildir.
C
belli bir amaca bağlı değildir zamana bağlıdır.
D
belli bir amaca ve zamana kısmen bağlıdır.
E
belli bir amaca ve zamana bağlı değildir.
Açıklama:
Herkes kendi ülkesi de dahil, herhangi bir ülkeden çıkma hakkına sahiptir (İHEB m. 13/1; KSHS m. 12/2-4; İHAS Ek Protokol 4 m. 2/2; İHAS m. 22; AY m. 23). Kişinin bir devletin ülkesinden çıkma hürriyeti belli bir amaca ve zamana bağlı değildir; kişi ülkesinin dışında gideceği yabancı ülkeyi ve o ülkede kalacağı zamanı kendisi seçebilir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 103
Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un 5. maddesine göre gebeliğin kaçıncı haftası doluncaya kadar rahim tahliye edilebilir?
Seçenekler
A
8.
B
9.
C
10.
D
11.
E
12.
Açıklama:
24.05.1983 tarih ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un (RG: 27.05.1983-18059) 5. maddesine göre, gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilir. Gebelik süresi on haftadan fazla ise rahim ancak gebelik, annenin hayatını tehdit ettiği veya edeceği veya doğacak çocuk ile onu takip edecek nesiller için ağır maluliyete neden olacağı hallerde doğum ve kadın hastalıkları uzmanı ve ilgili daldan bir uzmanın objektif bulgulara dayanan gerekçeli raporları ile tahliye edilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi hukuksal olarak kişinin özgürlükten yoksun bırakılabilecek hâllerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir kişinin alkol alması, akıl hastalığına sahip olması veya serserilik yapması hâlinde
B
Bir kişinin tanıklığa çağrılmasına rağmen mahkeme huzuruna çıkmadığı takdirde
C
Bir suç işlediği hakkında kuvvetli belirti bulunan kişilerin kaçmalarını ve delillerin yok edilmesini önlemek maksadıyla
D
Bir kimsenin usulüne aykırı şekilde ülkeye girmekten alıkonulması amacıyla
E
Bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi hâlinde
Açıklama:
Kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için, bulaşıcı hastalık yayabilecek bir kimsenin, bir akıl hastasının, bir alkoliğin, uyuş- turucu madde bağımlısı bir kişinin veya bir serserinin, tedavi ya da eğitim amacıyla kanuna uygun olarak tutuklanmaları (İHAS m. 5/1-e; AY m. 19/2) mümkündür. Ancak kişinin hürriyetinden yoksun kılınabilmesi için üç şartın gerçekleşmesi gerekir: Tutuklamanın; kanunda öngörülen usulün sonucu olması, kanuna dayanması ve söz konusu kişilerden toplumun korunması için, tedavi ya da eğitim amacıyla olması gerekir. Doğru cevap A'dır.
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi özel hayatın gizliliği hakkının ihlaline bir örnek değildir?
Seçenekler
A
Özel hayatın devlet veya halk tarafından teftiş veya kontrol edilmesi
B
Yerleştirilen bir video kamera ile bir otel odasının izlenmesi
C
Reşit olmayan bireylerin aileleri tarafından evlendirilmesi
D
Polisin istemesiyle şüpheliden kan ve saç örneği alınması
E
Makul şüphe üzerine gündüz polisin arama yapması
Açıklama:
Özel hayatın devlet veya halk tarafından teftiş veya kontrol edilmesi, özel hayatın gizliliği hakkını ihlal eder. Herhangi bir özel durum olmaksızın, video ile gözetleme özel hayatın gizliliği hakkı ile bağdaşmaz. Bu nedenle, örneğin polis tarafından, soruşturma amacıyla, yargı kararı olmaksızın, yerleştirilen bir video kamera ile bir otel odasının izlenmesi, özel hayatın gizliliği hakkını ihlal eder. Özel hayatın gizliliği kavramı, bireye, herhangi bir müdahale olmaksızın mahremiyet, cinsel ve akrabalık ilişkilerini kurma ve geliştirmesine izin vermektedir. TCK m. 102 cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlali, m. 103 çocukların cinsel istismarını, m. 104, reşit olmayanla cinsel ilişkiyi bir suç olarak düzenleyerek cezalandırmıştır. Hukuka uygun bir şekilde, şüpheliden kan ve saç örneği ancak onun onayıyla alınabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 106
Aile hayatı ve korunmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Aile hayatı ile özel hayat kavramları nitelikleri bakımından aynıdır.
B
Bir erkek ve kadın evlilik dışında birlikte yaşasalar bile bir aile teşkil eder.
C
Devlet ana, baba ve çocuklar arasında çıkan sorunları izlemekle mükelleftir.
D
Ülkemizde homoseksüel ilişkiler aile kavramı içine girer.
E
Evliliğe dayanmayan aile hayatı ile evliliğe dayanan aile hayatı hukuki olarak eştir.
Açıklama:
Aile hayatı ile özel hayat kavramlarının nitelikleri birbirinden farklıdır. Kişinin aile hayatı, aile olarak beraber yaşadığı bireylerin katılmasıyla gerçekleşen ve aile topluluğunun süje olarak yer aldığı faaliyetlerden oluşmaktadır. Ana, baba ve çocuklar arasında çıkan sorunlar aile hayatı kapsamına girmektedir. Sadece aileyi ilgilendiren bu gibi hususların başkaları tarafından öğrenilmesi, bilinmesi ve izlenmesi doğru değildir. Aile kavramı, aynı zamanda, büyük anne, büyük baba ve torun gibi bir ailede önemli rol oynayan yakın akrabaları da içerir. Homoseksüel ilişkiler, düzenli olsa bile, aile kavramına girmez. Birlikte yaşayan bir erkek ve kadın, evlilik dışında fiili olarak birlikte olsalar bile, bir aile teşkil eder ve özel hayatın gizliliği hakkının korunmasından yararlanır. Ancak, evliliğe dayanmayan aile hayatı ile evliliğe dayanan aile hayatının hukuki açıdan eş tutulması mümkün değildir. Doğru cevap B'dir.
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi yerleşme ve seyahat hürriyeti hakkı kapsamında değildir?
Seçenekler
A
Kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı
B
Bir yerleşim yeri seçme hakkı
C
Ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı
D
Sınırsız bir şekilde bir ülkeden diğerine seyahat hakkı
E
Ülkesine giriş hakkı
Açıklama:
Yerleşme ve seyahat hürriyeti dört farklı hakkı kapsamaktadır. Bunlar; kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır. Kişinin, kendi ülkesi dahil, ülkeyi terk etme hakkı, sınırsız bir şekilde bir ülkeden diğerine seyahat hakkını içermez. Doğru cevap D'dir.
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi okullarda görülen din ve vicdan özgürlüğüyle bağdaşabilen düzenlemelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kamu okullarında her türlü dini yapılanmanın yasaklanması
B
İstemlerine bağlı olarak kamu eğitim sisteminde çeşitli hatta bütün dinlere eğitim verilmesi
C
Özel okullarda veya okul dışı saatlerde dini eğitime izin verilmesi
D
Kamu okullarında objektif ve tarafsız bir şekilde, genel olarak din ve ahlak eğitiminin verilmesi
E
Diğer dinlere mensup kişilere ya da dinsiz kişilere resmi okullarda çoğunluğun mensup olduğu dinin eğitiminin verilmesi
Açıklama:
Din ve vicdan özgürlüğüyle bağdaşabilen düzenlemeler şunlardır: Özel okullarda veya okul dışı saatlerde dini eğitime izin verilmesi ile birlikte kamu okullarında her türlü dini yapılanmanın yasaklanması; diğer dinlere mensup ya da dinsiz kişilerin bütünüyle istisna tutulması suretiyle, resmi okullarda dini eğitim veya kamu okullarında çoğunluğun mensup olduğu dinin eğitimi; istemlerine bağlı olarak kamu eğitim sisteminde çeşitli hatta bütün dinlere eğitim verilmesi imkânının tanınması; kamu okullarında objektif ve tarafsız bir şekilde, genel olarak din ve ahlak eğitimin verilmesinin sağlanması. Doğru cevap E'dir.
Soru 109
- Herkes başkalarıyla örgütlenme, dernek kurma ve menfaatlerinin korunması amacıyla sendika kurma hürriyetine sahiptir.
- Örgütlenme hürriyeti bir grup hakkıdır.
- Gecikmede sakınca varsa kanunla bir merci derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir.
- Silahlı kuvvetler ve polis teşkilatı mensuplarının örgütlenme hakkına kanunla sınırlamalar getirilebilir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II ve IV
C
I, III ve IV
D
I, II ve IV
E
I ve IV
Açıklama:
Uluslararası ve bölgesel insan hakları hukuku metinlerine göre, herkes, başkalarıyla örgütlenme, dernek kurma ve menfaatlerinin korunması amacıyla sendika kurma hürriyetine sahiptir. Dernek kurma hakkı ve hürriyetinin temeli iştirak etme hürriyetidir. Bu nedenle, örgütlenme hürriyeti bir bireysel haktır, grup hakkı değildir. Dernekler kanunun öngördüğü hâllerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir. Ancak, millî güvenliğin, kamu düzeninin, suçun işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca bulunması hâlinde, kanunla bir merciin derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Silahlı kuvvetler ve polis teşkilatı mensuplarınca dernek kurma hakkının kullanması bazı kısıtlamalara tabi tutulabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 110
Yargılamaya katılması zorunlu olan kişilerin dışında kalanların yargılamaya katılma imkânına sahip olmalarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Açık karar hakkı
B
Duruşmalarda hazır bulunma hakkı
C
Adil yargılama hakkı
D
Açık yargılama hakkı
E
Temyiz hakkı
Açıklama:
Açık yargılama, yargılamaya katılması zorunlu olan kişilerin dışında kalanların yargılamaya katılma imkânına sahip olmaları anlamına gelir. Bu nedenle, zorunlu olarak duruş- maya katılmaları gereken kişilerin dışında hiç kimse katılmamış ise dahi, duruşma açık yapılmış sayılır. Doğru cevap D'dir.
Soru 111
- Yaşama hakkı birinci kuşak haklardandır.
- Yaşama hakkı; kişinin kendisine, üçüncü kişiye, topluma-devlete ve ideolojik nedenlerle yaşama hakkına saldırılara karşı korunmasını gerektirir.
- Türk hukuk sisteminde kişilere ötenazi hakkı tanınmıştır.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız III
Açıklama:
Yaşama hakkı, kişinin fiziki ve ruhi bütünlüğünü koruyabilmesi ve varlığının çeşitli etkilerle bozulmasına engel olabilmesi hakkıdır. Bu tanıma göre, yaşama hakkı başlıca iki öğeden oluşmaktadır: Bunlardan birincisi, insanın bedeni içinde her türlü dış korkudan uzak olarak yaşayabilmesi hakkıdır. Yaşama hakkı, öldürülmeme hakkını ifade eder. Öldürülmeme hakkı, devletin bir yandan yetki alanı içinde bulunan bireyleri öldürmeme, diğer yandan da diğer bireyler tarafından öldürülmelerini engelleme yükümlülüğü anlamına gelir. Yaşam hakkı klasik (birinci kuşak) insan hakları kapsamında bir haktır. Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir; hiç kimse bu haktan keyfi ya da hukuka aykırı olarak yoksun bırakılamaz, olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınamaz (İHEB m. 3, KSHS m. 6.1, BM ÇHS m. 37/a ile İHAS m. 2/1). Yaşama hakkının konusu, kişinin öldürülmemesi ve tehlike ve risklere karşı korunmasıdır. Yaşama hakkı, kişinin dört durumda korunmasını gerektirir. Bunlar; kişinin kendisine, üçüncü kişiye, topluma-devlete ve ideolojik nedenlerle yaşama hakkına saldırılara karşı korunmasıdır. AY m. 17/1 ve İHAS m. 2 yaşama hakkını güvenceye bağlamakta ölme hakkını ise garanti etmemektedir. Buna karşılık 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu (RG: 15.5.1987 19461) ve 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca hazırlanan Hasta Hakları Yönetmeliği (RG: 01.08.1998- 23420) Yönetmeliğinin 25’inci maddesinde tedaviyi reddetme ve durdurma hakkı düzenlenmiştir. Ancak bu hak sadece tıbbi tedavi ile ilgili olarak kullanılabilecektir. Ayrıca hasta tarafından bu hakkın kullanılmış olmasının, daha sonraki başvuruda hasta aleyhine değerlendirilemeyeceği de yönetmelikte özellikle belirtilmiştir. Hastaya ötenazi sonucunu doğurabilecek bir tedaviyi ret veya durdurma hakkı tanınmamıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 112
Gebeliğin kaçıncı haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilebilir?
Seçenekler
A
6
B
7
C
8
D
9
E
10
Açıklama:
Kürtaj vb. yöntemlerle bir kadının gebeliğine son verilmesi de yaşama hakkına bir müdahale oluşturmaktadır. 24.05.1983 tarih ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un (RG: 27.05.1983-18059) 5. maddesine göre, gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilir. Gebelik süresi on haftadan fazla ise rahim ancak gebelik, annenin hayatını tehdit ettiği veya edeceği veya doğacak çocuk ile onu takip edecek nesiller için ağır maluliyete neden olacağı hallerde doğum ve kadın hastalıkları uzmanı ve ilgili daldan bir uzmanın objektif bulgulara dayanan gerekçeli raporları ile tahliye edilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 113
Aşağıdakilerden hangisi zalimane ya da aşağılayıcı türde cezalardan biri olarak değerlendirilemez?
Seçenekler
A
Borcunu ödeyemeyenlerin hapse atılması
B
Dayak
C
Kişinin rızası dışında tıbbi deneye tabi tutulması
D
Hapis cezasının infaz edilmesi
E
Kişinin kendisi aleyhine ifade vermeye zorlanması
Açıklama:
Zalimane muamele, fiziksel veya ruhsal olarak ıstırap verici; insanlık dışı muamele, insanlık kişiliği ve duygusunu önemli derecede incitici; aşağılayıcı muamele ise, bir kimsenin namus, şöhret ve haysiyetine saldırı niteliği taşıyan her türlü davranışlardır. Mağdurları küçük düşürebilecek ve utandırabilecek şekilde kendilerinde korku, küçültülme, elem ve aşağılanma duygusu uyandıran veya mağduru kendi iradesine ve vicdanına aykırı bir şekilde hareket etmeye sürükleyen aşağılayıcı nitelikteki daha hafif muamelelerin ise “insan haysiyetiyle bağdaşmayan” muamele veya ceza olarak tanımlanması mümkündür. Burada “eziyet”ten faklı olarak, kişi üzerinde uygulanan muamele, fiziksel ya da ruhsal acıdan öte küçük düşürücü veya alçaltıcı bir etki oluşturmaktadır. İşkence 1984 tarihli İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık dışı ve Aşağılayıcı Muamele ve Cezaya Karşı BM Sözleşmesi’nde tanımlanmıştır. Buna göre işkence, “bir kimseye karşı, kendisinden itiraf almak veya üçüncü kişi hakkında bilgi edinmek, kendisinin veya üçüncü kişinin yaptığı veya yaptığından kuşkulanılan bir eylem nedeniyle cezalandırmak veya kendisini veya üçüncü kişiyi korkutmak veya zorlamak amacıyla veya ayrımcılığa dayanan her hangi bir sebeple, bir kamu görevlisi veya resmi sıfatla hareket eden bir başka kişi tarafından veya bu görevlinin veya kişinin teşviki veya rızası veya muvafakatiyle işlenen ve işlendiği kimseye fiziksel veya ruhsal olarak ağır acı veya ıstırap veren her hangi bir fiildir. Kanuni yaptırımlardan kaynaklanan veya yaptırımın doğasında bulunan veya bu yaptırımlarla rastlaşan acı veya ıstırap, işkence sayılmaz.” Uluslararası metinlerde, insanlık dışı veya zalimane muamele veya cezanın ne anlama geldiği ve bunların birbirinden ve işkenceden nasıl ayrılacağı açıklanmamaktadır. Bununla birlikte, bu üç muamele arasında bir nitelik farkından ziyade bir yoğunluk farkı bulunmaktadır. Diğer bir ifadeyle, işkence, insanlık dışı ve aşağılayıcı kavramlarını birbirinden ayıran unsur muamele sonucu çekilen acının derecesidir. Zalimane, aşağılayıcı ve insanlık dışı cezalar; suç teşkil eden fiille çok büyük orantısızlık teşkil eden cezalar ile insanlık onuruna yakışmayan, herhangi bir geçerli sosyal amaca hizmet etmeyen cezalardır. Suç teşkil eden fiil ile bu fiil için öngörülen ceza arasında büyük bir orantısızlığın bulunması, cezada aşırılığa kaçılması, zalimane ya da insanlık dışı ceza yasağının ihlalidir. Zorunlu ya da asgari mahkûmiyet, borcunu ödeyemeyenlerin hapse atılması, dayak, kişinin rızası olmaksızın kişinin bilimsel veya tıbbi deneylere tabu tutulması, zalimane ya da aşağılayıcı tür cezalardandır. Doğru cevap D'dir.
Soru 114
- Hayasız, edebe aykırı veya müstehcen fotoğraf vb. malzemelerin yasalarla yasaklanması da özel hayatın gizliliği hakkını ihlal eder.
- Kişinin adı, özel hayat alanına dahil değildir.
- Özel hayatın gizliliği genellikle, kişinin üstünün, özel kâğıt ve eşyasının aranamaması
ve bunlara el konulamaması, konutuna girilememesi ve özel haberleşmelerinin gizliliğine
dokunulamaması gibi üç unsuru kapsar.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi, toplum hayatı bakımından kendisi için hedeflediği yere ulaşabilmesi ve uygun gördüğü şekilde yaşayabilmesi için kişinin sadece ailesi, yakınları, arkadaşları ve kendisinin seçtiği çevrenin içinde yaşama ve hayatının başkaları tarafından bilinmemesini isteme hakkı kişinin özel hayat hakkını oluşturur. Özel hayatın gizliliği genellikle, kişinin üstünün, özel kâğıt ve eşyasının aranamaması ve bunlara el konulamaması, konutuna girilememesi ve özel haberleşmelerinin gizliliğine dokunulamaması gibi üç unsuru kapsar. . Kişiyi başkalarından ayırt etmenin ve bir aileye bağlılığın aracı olarak kişinin adı onun özel ve aile hayatına dahildir. Kişinin adı ve soyadı özellikle kimliğinin en önemli bir parçasını teşkil eder ve keyfi ve hukuka aykırı müdahalelere karşı koruma, adını seçme ve değiştirme hakkını genişletir. Kişi, kendisini zorlayan herhangi bir neden olmadıkça, geçmişinden, okuma, yeme ve içme alışkanlıklarından, geceyi nerede geçirdiğinden sorumlu tutulmaz. Hatta, bunların gizli kalması zorunluluğu olmadığı gibi, bunların kim veya kimler tarafından bilinmesine de kişi kendisi karar verir. Özel hayatın gizliliğinin esası, halkın değerlendirmelerine tabi değildir ve gizli kalması gerektiği şeklinde değerlendirilmesine de ihtiyacı yoktur. Özel hayatın devlet veya halk tarafından teftiş veya kontrol edilmesi, özel hayatın gizliliği hakkını ihlal eder. Hayasız, edebe aykırı veya müstehcen fotoğraf vb. malzemelerin yasalarla yasaklanması da özel hayatın gizliliği hakkını ihlal eder. Doğru cevap E'dir.
Soru 115
Haberleşme hürriyetine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi suçtur.
B
Haberleşmenin gizliliği esastır.
C
Türk Ceza Kanunu'nda yer alan tüm suçlar bakımından yapılan soruşturma ve kovuşturmalarda telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi tedbirine başvurulabilir.
D
Hükümlü tarafından resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderilen mektup, faks ve telgrafları denetime tâbi değildir.
E
Hükümlü tarafından gönderilen ve kendisine gelen mektup, faks ve telgraflar mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon tarafından, olmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir.
Açıklama:
AY m. 22/1’de herkesin, haberleşme hürriyetine sahip olduğu ve haberleşmenin gizliliğinin esas olduğu belirtilmiş; AY m. 22/2’de de haberleşme hürriyetine, ancak milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı ile ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yine bu sebeplere bağlı olarak kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri ile müdahalede bulunulabileceği; kararın yetkili merci tarafından verilmesi hâlinde yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulması ve hâkimin de kararını kırksekiz saat içinde açıklaması gerektiği; aksi hâlde verilen kararın kendiliğinden kalkacağı (m. 22/2) hükme bağlanmıştır. Maddenin son fıkrasında da istisnaların uygulanacağı kamu kurum ve kuruluşlarının kanunda belirtileceği öngörülmüştür. Örneğin, 13.12.2004 günlü, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 68. Maddesine göre, hükümlü tarafından gönderilen ve kendisine gelen mektup, faks ve telgraflar mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyon, olmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir. kurumun asayiş ve güvenliğini tehlikeye düşüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve çıkar amaçlı suç örgütü veya diğer suç örgütleri mensuplarının haberleşmelerine neden olan, kişi veya kuruluşları paniğe yöneltecek yalan ve yanlış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar hükümlüye verilmez ve hükümlü tarafından yazılmış ise gönderilmez Ancak, hükümlü tarafından resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderilen mektup, faks ve telgrafları denetime tâbi değildir. TCK m. 132’de kişiler arasındaki haberleşmenin ihlâli suç olarak düzenlenmiş; bu gizliliğin ihlâlinin haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleştirilmesi durumunda daha fazla ceza verileceği, haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi ile yapılan haberleşmelerin içeriğinin diğer tarafın rızası olmaksızın alenen ifşası da suç olarak düzenlenmiş ve kişiler arasındaki haberleşmelerin içeriğinin basın ve yayın yolu ile yayınlanması artırım nedeni olarak öngörülmüştür. Haberleşmenin gizliliğine müdahale teşkil edecek nitelikte olan telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi sadece, CMK m. 135/8’de sayılan suçlar bakımından ve sözkonusu suç dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, ağır ceza mahkemesi veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimin dinlenebileceği belirtilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 116
Her iki tarafın yargılama sırasında usul açısından eşit konuma sahip olmalarını sağlayacak tarzda muamele görmeleri ve davaya hazırlanırken eşit konumda bulunmaları anlamına gelen ve adil yargılama hakkının bir gereği olan ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Açık yargılanma
B
Silahların eşitliği
C
Çelişme
D
Süratlilik
E
Suçsuzluk karinesi
Açıklama:
Herkes adil yargılama hakkına sahiptir (KSHS m. 14/1; İHAS m. 6/1; AİHS m. 8; UCM Statüsü m. 64/2 ve 67/1). Ceza davalarında adil yargılama hakkı, suçsuzluk karinesi, makul sürede yargılanma hakkı, savunma hazırlama hakkı, kişinin kendisini bizzat ya da avukatı aracılığıyla savunma hakkı, tanık dinletme ve sorgulama hakkı ve geriye yürür ceza kanunlarından korunma hakkı gibi bir dizi hakla somutlaşır. Adil yargılama; silahların eşitliği, yargılamanın muhalifliği ve sür’atlilik ilkesine uyma gibi bir dizi şartı gerektirir. Silahların eşitliği ilkesi, her iki tarafın yargılama sırasında usul açısından eşit konuma sahip olmalarını sağlayacak tarzda muamele görmeleri ve davaya hazırlanırken eşit konumda bulunmaları anlamına gelir. “Silahların eşitliği” ilkesi, davanın tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esasını içermekte, diğer bir deyişle davanın tarafları arasında hakkaniyete uygun bir dengenin varlığını gerekli kılmaktadır. Bu ilke, savunmanın iddia makamıyla eşit bir şekilde davasını hazırlama ve sunmada makul fırsatlara sahip olmasını güvence altına almaktadır. Makul fırsatlar arasında, iddia makamı tarafından edinilen bilgilerin açıklanması, savunmayı hazırlamak için yeterli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı, avukatın hukuki yardımından yararlanma hakkı, tanık dinletme ve sorgulama hakkı ile duruşmalarda hazır bulunma hakkı sayılabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 117
- Eleştiri ve bilgi verme sınırlarını aşıp, bir düşünceye taraftar kazanmayı ve bireylerin tutumları üzerinde kontrol kurmayı hedefleyen propaganda faaliyetleri de düşüncelerin açıklanması ve yayma hürriyeti içinde yer almaz.
- İfade özgürlüğü devlete ve toplumun belirli bir bölümüne aykırı gelen, onları rahatsız eden, rahatsız ve endişe verici düşüncelerin açıklanması açısından da geçerlidir.
- Haber, bilgi ve belgelere ulaşabilme hakkı ve hürriyeti, ifade özgürlüğünün bir parçasıdır.
Düşünce ve ifade hürriyeti ile ilgili olarak yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
Yalnız I
C
I ve III
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
İfade hürriyeti, bir düşünce, inanç, kanaat, tutum veya duygunun barışçıl yoldan açığa vurulmasının veya dış dünyada ifade edilmesinin serbest olması şeklinde de ifade edilebilir. İfade hürriyeti, türü ne olursa olsun, sosyal, siyasi ve hukuki, ticari, sanatsal her türlü düşünceyi, söz, yazı ya da başka vasıtalarla başkalarına aktarabilme, anlatabilme, yayabilme ve onları kendi düşünce ve inançlarının doğruluğuna ikna edebilme, inandırabilme, tercihleri doğrultusunda tutum ve davranışlarda bulunabilmeyi kapsamaktadır. İfade hürriyeti, sadece olağan karşılanan, zararsız ya da önemsiz görülen bilgi ve düşüncelerin açıklanması açısından değil, ayrıca devlete ve toplumun belirli bir bölümüne aykırı gelen, onları rahatsız eden, rahatsız ve endişe verici düşüncelerin açıklanması açısından da geçerlidir. “Bilgi edinme hakkı” olarak da ifade edilen haber, bilgi ve belgelere ulaşabilme hakkı ve hürriyeti, ifade özgürlüğünün bir parçasıdır. Bilgi (edinme) özgürlüğü genellikle idarenin elinde olan bilgileri edinme hakkı olarak anlaşılmaktadır. Bilgi edinme hakkının temel bir insan hakkı olduğu ve üçüncü kuşak haklar arasında yer aldığı kabul edilmektedir. Düşüncelerin açıklanabilmesi hürriyeti, kişiye öncelikle beğenmediği uygulamaları eleştirme, düşünce ve inançlarına uygun şekilde davranabilme ve doğru olduğuna inandığı düşünceleri başkalarına kabul ettirme imkânlarını vermektedir. Dolayısıyla, eleştiri ve bilgi verme sınırlarını aşıp, bir düşünceye taraftar kazanmayı ve bireylerin tutumları üzerinde kontrol kurmayı hedefleyen propaganda faaliyetleri de düşüncelerin açıklanması ve yayma hürriyeti içinde yer almaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 118
- Din ve vicdan hürriyeti, kendi başına veya başkaları ile birlikte toplu olarak ve aleni veya gizli bir şekilde ibadet etme, gereklerine uyma, uygulama, öğretme yoluyla açığa vurma özgürlüğünü de içerir.
- Din ve vicdan hürriyeti dinlere karşı ilgisiz olmayı da kapsar.
- Herhangi bir dini inancın yayılması amacıyla yürütülen propaganda faaliyetlerinin
yasaklanması ve/veya yaptırıma bağlanması din ve vicdan hürriyetine aykırılık teşkil etmez.
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
Yalnız II
Açıklama:
Din hürriyeti temel bir insan hakkıdır; özünde, tercihlerine göre inancını seçme ve açıklayabilme, inançlarının gerektirdiği ibadet, tören ve ayinleri yapabilme, öğretebilme ve yayabilme haklarını içerir. Din ve inanca dayalı ayrımcılık eğilimi, inanca dayalı azınlıklara farklı muamele, din ve vicdan hürriyeti ile bağdaşmaz. Bireylerin dini inanç ve kanaatlerini yaymak üzere başkalarına tebliğ ve telkinde bulunabilmesi dini inanç ve kanaatlerin açıklanması çerçevesinde din ve vicdan hürriyetinin kapsamındadır. Bireyler dini inançlarını tek başına veya toplu olarak alenen veya özel olarak ibadet, öğretme, uygulama ve ayin yoluyla açıklayabilir. Bu hak aynı zamanda başkalarını kendi inancı yönünde ikna hakkını da içerir. Bu sebeple devletin din hürriyetine olabildiğince dokunmaması ve hatta dini inançların uygulanmasını fiilen mümkün kılacak koşulları sağlaması gerekmektedir. Dini cemaat ve toplulukların ibadethane açmalarında, toplu yapılan ibadetlerde ibadete katılanların güvenliğinin sağlanmasında devletin pozitif bir yükümlülüğü bulunmaktadır. Herhangi bir dini inancın yayılması amacıyla yürütülen propaganda faaliyetlerinin yasaklanması ve/veya yaptırıma bağlanması din ve vicdan hürriyetine aykırıdır. Bu güvence tüm inanç sistemleri için geçerlidir. Din ve vicdan hürriyeti, kendi başına veya başkaları ile birlikte toplu olarak ve aleni veya gizli bir şekilde ibadet etme, gereklerine uyma, uygulama, öğretme yoluyla açığa vurma özgürlüğünü de içerir. Doğru cevap B'dir.
Soru 119
I-Tüzel kişiler de toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.
II-Asayişi sağlamak ve korumak amacıyla; toplantı düzenlemeyi bildirim yahut yer sınırlaması gibi bazı şekil şartlarına ve bu arada izin şartına bağlaması İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ne aykırı değildir.
III-Tüm toplantılar bakımından 72 saat önceden haber verilmesi şeklinde bir koşul getirilmesi, toplantı hürriyetine aykırılık teşkil eder.
Toplanma hakkı ve hürriyetine ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
II-Asayişi sağlamak ve korumak amacıyla; toplantı düzenlemeyi bildirim yahut yer sınırlaması gibi bazı şekil şartlarına ve bu arada izin şartına bağlaması İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ne aykırı değildir.
III-Tüm toplantılar bakımından 72 saat önceden haber verilmesi şeklinde bir koşul getirilmesi, toplantı hürriyetine aykırılık teşkil eder.
Toplanma hakkı ve hürriyetine ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
II ve III
B
I ve II
C
I ve III
D
Yalnız II
E
I, II ve III
Açıklama:
Toplantı, düşünceyi açıklama veya başkalarına ulaştırma ortak amacı için birden fazla kişinin, kapalı veya halka açık yerlerde bir araya gelmesidir. Herkes toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir (İHEB, m. 20/1; İHAS m. 11/1; AİHS m. 15; AfİHHŞ m. 11; 1982 AY m. 34/1). ‘Herkes’ kavramına gerçek kişiler yanında tüzel kişiler de girmektedir. İHAS m. 11/2 bu ilkeye bazı istisnalar getirmektedir. Sözleşmeye göre, “…bu hakların kullanılmasında silahlı kuvvetler, kolluk mensupları veya devletin idare mekanizmasında görevli olanlar hakkında meşru sınırlamalar…” konulabilir. Buna karşılık AY m. 34’te herhangi bir istisna hükmüne yer verilmemiştir. İHAS m. 11/1 asayişi ihlal etmeyen toplantıdan söz ettiğine göre, devletin asayişi sağlamak ve korumak için, toplantı düzenlemeyi bildirim yahut yer sınırlaması gibi bazı şekil şartlarına ve bu arada izin şartına bağlaması, İHAS m. 11’e aykırı değildir. Ancak, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının kullanılması konusunda 1982 Anayasası hakkın kullanımını önceden izin şartına bağlanmamış olmakla birlikte, 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun 10. maddesi, toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin düzenlenmesi için gerekli görülen yetmişiki saat önceden bildirimde bulunulması şartını getirmiştir. Bu şart, hakkın amacına uygun olarak kullanılmasını engelleyici bir düzenleme olarak görülmektedir. Çünkü, toplantı ve gösterinin yapılmasıyla bildirimin verilmesi arasında belli bir sürenin geçmesi şartıyla amaçlanan husus kamu düzeninin korunması amacıyla gerekli tedbirlerin alınması olduğuna göre, teknik imkânlardaki gelişme karşısında, söz konusu amaçla öngörülen süre arasında uyumlu bir dengenin bulunduğundan söz edilemez. Doğru cevap E'dir.
Soru 120
Örgütlenme hürriyetine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Örgütlenme hürriyeti bir grup hakkıdır.
B
Dernek kurma hürriyeti yalnızca Anayasa'da öngörülen sebeplere bağlı olarak sınırlanabilir.
C
Dernek kurma hürriyeti yalnızca kanunla sınırlanabilir.
D
Dernek kurma hakkı, derneğin amaçlarının gerçekleştirilmesi garantisini de içermez.
E
Bireyin dernekten ayrılma hürriyeti de dernek kurma hürriyetinin ayrılmaz bir parçasıdır
Açıklama:
Örgütlenme hürriyeti, siyasi, dini, ideolojik, ekonomik, iş, sosyal, sportif, kültürel ve mesleki menfaatlerini gerçekleştirmek amacıyla bir araya gelmek suretiyle bireylerin toplu olarak kullandıkları temel bir hürriyettir. Bireyler, belli bir alandaki menfaatlerini korumak amacıyla toplu bir şekilde hareket etmek üzere hukuki bir varlık (dernek, kulüp, sendika, birlik, parti vs.) kurmak suretiyle örgütlenme hürriyetini kullanabilecekleri gibi, kurulmuş bir dernek, sendika, vakıf, kulüp ya da partiye üye olmak suretiyle de kullanılabilirler. Dernek kurma hakkı ve hürriyetinin temeli iştirak etme hürriyetidir. Bu nedenle, örgütlenme hürriyeti bir bireysel haktır, grup hakkı değildir. Bu hakkın kullanılması amacıyla birkaç birey bir grup olarak bir araya gelebilir, fakat bu bireyler dernek kurma haklarını ortadan kaldıramazlar. Örgütlenme hürriyeti bir derneği kurma ve yaşatma hürriyetini de kapsar. Kişi bir derneğe üye olmaya zorlanamaz. Bireyin dernekten ayrılma hürriyeti de dernek kurma hürriyetinin ayrılmaz bir parçasıdır. Dernek kurma hakkı kanun tarafından, idarece tanınması şartına bağlanamaz. Benzer şekilde, kayıt şartının, sendika kurmak ve faaliyet göstermek için yetkililerden önceden izin almak gibi anlaşılması, örgütlenme (dernek) hürriyetini ihlal eder. Ancak, devletin, bir derneğin amaç ve faaliyetlerinin kanunlara uygun olup olmadığını denetleme hakkı bulunmaktadır. Dernek kurma hürriyeti ile mevcut derneğin amaç ve hedeflerini takip etme hürriyeti arasında fark vardır. Bunlardan ilki temel bir hakkı içerir, ikincisi ise içermez. Bu nedenle, dernek kurma hakkı, derneğin amaçlarının gerçekleştirilmesi garantisini de içermez. Dernek kurma hakkının kullanılması önceden izne tabi tutulamadığı gibi, kurulmuş derneğin amaçlarının da kanuna uygun olacağının tüzüğünde belirtilmesi, bu derneğin sürekli kanuna uygun hareket edeceği sonucunu doğurmaz. Dernek kurma hürriyeti, yalnızca AY m. 33’te belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar Anayasa’nın sözüne ve ruhuna, hakkın özüne, demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz (AY m. 13). AY m. 33’te dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 121
I. Birinci kuşak insan haklarındandır.
II. Herkes bu hakka sahiptir.
III. Olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınabilir.
Yukarıdakilerden hangileri yaşama hakkı ile ilgili olarak söylenilebilir?
II. Herkes bu hakka sahiptir.
III. Olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınabilir.
Yukarıdakilerden hangileri yaşama hakkı ile ilgili olarak söylenilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yaşam hakkı klasik (birinci kuşak) insan hakları kapsamında bir haktır. Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir; hiç kimse bu haktan keyfi ya da hukuka aykırı olarak yoksun bırakılamaz, olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınamaz.
Soru 122
I. Gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar kürtaj yapılabilir.
II. Gebelik süresi 10 haftadan uzun ise gebelik annenin hayatını tehlikeye atıyorsa kürtaj yapılabilir.
III. Gebelik süresi 30 haftadan uzun ise hiçbir şekilde kürtaj yapılamaz.
Yukarıdakilerden hangileri ülkemizdeki kürtaj ile ilgili mevzuata göre doğrudur?
II. Gebelik süresi 10 haftadan uzun ise gebelik annenin hayatını tehlikeye atıyorsa kürtaj yapılabilir.
III. Gebelik süresi 30 haftadan uzun ise hiçbir şekilde kürtaj yapılamaz.
Yukarıdakilerden hangileri ülkemizdeki kürtaj ile ilgili mevzuata göre doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kürtaj vb. yöntemlerle bir kadının gebeliğine son verilmesi de yaşama hakkına bir müdahale oluşturmaktadır. 24.05.1983 tarih ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un (RG: 27.05.1983-18059) 5. maddesine göre, gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilir. Gebelik süresi on haftadan fazla ise rahim ancak gebelik, annenin hayatını tehdit ettiği veya edeceği veya doğacak çocuk ile onu takip edecek nesiller için ağır maluliyete neden olacağı hallerde doğum ve kadın hastalıkları uzmanı ve ilgili daldan bir uzmanın objektif bulgulara dayanan gerekçeli raporları ile tahliye edilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 123
I. Meşru müdafaa
II. Tutuklunun kaçmasının önlenmesi
III. Devlete karşı isyanın bastırılması
Yukarıdakilerden hangileri anayasamıza göre yaşama hakkının sınırlandırabileceği durumlardır?
II. Tutuklunun kaçmasının önlenmesi
III. Devlete karşı isyanın bastırılması
Yukarıdakilerden hangileri anayasamıza göre yaşama hakkının sınırlandırabileceği durumlardır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yaşama hakkının sınırları, AY m. 17/2 ve İHAS m. 2/1,2’de gösterilmiştir. Anayasaya göre, herkes, yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tıbbî zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbî deneylere tâbi tutulamaz. Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tâbi tutulamaz.
Meşru müdafaa hâli, yakalama ve tutuklama kararlarının yerine getirilmesi, bir tutuklu veya hükümlünün kaçmasının önlenmesi, bir ayaklanma veya isyanın bastırılması, olağanüstü hallerde yetkili merciin verdiği emirlerin uygulanması sırasında silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri, birinci fıkra hükmü dışındadır. Doğru cevap E'dir.
Meşru müdafaa hâli, yakalama ve tutuklama kararlarının yerine getirilmesi, bir tutuklu veya hükümlünün kaçmasının önlenmesi, bir ayaklanma veya isyanın bastırılması, olağanüstü hallerde yetkili merciin verdiği emirlerin uygulanması sırasında silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri, birinci fıkra hükmü dışındadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 124
Herkes, yetkili .......... tarafından verilmiş cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun olarak özgürlüğünden yoksun kılınabilir.
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisi ile doğru bir şekilde doldurulur?
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisi ile doğru bir şekilde doldurulur?
Seçenekler
A
Mahkeme
B
Valilik
C
Avukat
D
Yönetici
E
İşveren
Açıklama:
Herkes, yetkili mahkemece verilmiş cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun olarak özgürlüğünden yoksun kılınabilir. “Mahkumiyet”, kanunla kurulan yetkili ve görevli bir mahkemede yapılan usulüne uygun yargılama sonucunda kişinin suçlu bulunması üzerine, hürriyetinden yoksun bırakılmasını gerektirecek bir ceza ve diğer tedbirlerin uygulanmasına karar verilmesini ifade etmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 125
I. Bulaşıcı hastalık yayabilecek kişi
II. Akıl hastası olan kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
III. Alkol veya uyuşturucu bağımlısı kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
IV. Serseri kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
Türkiye'de kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için yukarıda sıralanan kişilerden hangilerinin özgürlük hakkı kısıtlanabilir?
II. Akıl hastası olan kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
III. Alkol veya uyuşturucu bağımlısı kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
IV. Serseri kişi tedavi ya da eğitim amacıyla
Türkiye'de kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için yukarıda sıralanan kişilerden hangilerinin özgürlük hakkı kısıtlanabilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için, bulaşıcı hastalık yayabilecek bir kimsenin, bir akıl hastasının, bir alkoliğin, uyuşturucu madde bağımlısı bir kişinin veya bir serserinin, tedavi ya da eğitim amacıyla kanuna uygun olarak tutuklanmaları (İHAS m. 5/1-e; AY m. 19/2) mümkündür. Doğru cevap E'dir.
Soru 126
Türkiye'de Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hangi yılda yürürlüğe girmiştir.
Seçenekler
A
2016
B
2006
C
1996
D
1986
E
1976
Açıklama:
Kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esaslar, 24.03.2016 tarih ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile düzenlenmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 127
I. Şüphelinin üstü
II. Şüphelinin eşyası
III. Diğer bir kişinin üstü
Makul şüphenin varlığında şüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla yukarıdakilerden hangilerinin aranması söz konusu olabilir?
II. Şüphelinin eşyası
III. Diğer bir kişinin üstü
Makul şüphenin varlığında şüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla yukarıdakilerden hangilerinin aranması söz konusu olabilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I, II ve III
E
II ve III
Açıklama:
Yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makûl şüphe varsa, şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu, iş yeri veya ona ait diğer yerler aranabilir (CMK m. 116). Şüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla, diğer bir kişinin de üstü, eşyası, konutu, iş yeri veya ona ait diğer yerler aranabilir (CMK m. 117). Doğru cevap D'dir.
Soru 128
I. Düşünce ve bilgilere ulaşma
II. Düşüncelerinden ötürü kınanmama
III. Düşüncelerini yayma
Düşünce hürriyeti yukarıdakilerden hangilerini kapsamaktadır?
II. Düşüncelerinden ötürü kınanmama
III. Düşüncelerini yayma
Düşünce hürriyeti yukarıdakilerden hangilerini kapsamaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
Yalnız I
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Düşünce (ifade) hürriyeti teorik olarak, düşüncelere ve bilgilere ulaşma, (haber alma, bilgi edinme) düşüncelerinden ötürü kınanmama (kanaat hürriyeti) ve düşüncelerini açıklama, yayma ve başkalarına aşılama (ifade hürriyeti) gibi üç temel ögeden oluşur. Doğru cevap B'dir.
Soru 129
"Herkes düşünce hürriyeti ve hakkına sahiptir. Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz, düşünce ve kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz."
Yukarıdaki ifade ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Yukarıdaki ifade ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Özgürlüklerle ilgili bir kanun maddesidir.
B
Özgürlüklerle ilgili olarak anayasada yer alan bir maddedir.
C
Özgürlüklerle ilgili bir yönetmelik maddesidir.
D
Özgürlüklerle ilgili olarak bir mahkeme kararıdır.
E
Türk hukuk sisteminde böyle bir ifadenin önemi yoktur.
Açıklama:
Soru kökünde yer alan ifade Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 25. maddesinde yer almaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 130
T.C. Anayasasına göre kimler önceden izin almadan toplantı ve gösteri yapma hakkına sahiptir?
Seçenekler
A
Yetişkinler
B
Üniversite mezunları
C
Sağlıklı kişiler
D
Herkes
E
İşçiler
Açıklama:
T.C. Anayasası Madde 34: Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir. Doğru cevap D'dir.
Soru 131
“Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir” hükmü, anayasanın hangi maddesinde yer alır?
Seçenekler
A
10
B
11
C
12
D
13
E
14
Açıklama:
Y m. 10/1’de yer alan “herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir” hükmü, mutlak eşitliğin bir ifadesidir.
Soru 132
Hamile kadınların ölüm cezaları infaz edilemeyeceği belirtilmek suretiyle, doğmamış çocukların yaşama hakkına dolaylı olarak değinen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İHEB m. 3
B
İHAS m. 2
C
KSHS m. 6
D
AİHS m. 4
E
ÇHS m. 3
Açıklama:
KSHS m. 6/5’da, hamile kadınların ölüm cezaları infaz edilemeyeceği belirtilmek suretiyle, doğmamış çocukların yaşama hakkına dolaylı olarak değinilmektedir.
Soru 133
Ötenaziyi yasaklayan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hasta Hakları Yönetmeliği
B
Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu
C
Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
D
AY m. 17
E
İHAS m. 2
Açıklama:
Hasta Hakları Yönetmeliğinin 25’inci maddesinde tedaviyi reddetme ve durdurma hakkı düzenlenmiştir. Yönetmelik ötenaziyi yasaklamıştır. Yönetmeliğe (m. 13) göre tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun hayat hakkından vazgeçilemez.
Soru 134
Ülkemizde ölüm cezasını tamamen yürürlükten kaldıran aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
KSHS’ne Ek 2. nolu Protokol
B
KSHS’ne Ek 5. nolu Protokol
C
Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın 2. maddesi
D
İHAS’e Ek 13 nolu Protokol
E
İHAS’e Ek6 nolu Protokol
Açıklama:
Ülkemizin de taraf olduğu İHAS’e Ek 13 No.lu Protokol ile ölüm cezası tamamen yürürlükten kaldırılmıştır.
Soru 135
“Herkes, özel hayatına ... saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ... gizliliğine dokunulmaz.” hükmüne aşağıdakilerden hangisinde yer verilmiştir?
Seçenekler
A
AY m. 18
B
AY m. 19
C
AY m. 20
D
AY m. 21
E
AY m. 22
Açıklama:
AY m. 20/1/de, “Herkes, özel hayatına ... saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ... gizliliğine dokunulmaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Soru 136
"Verileri yok etmeme” kenar başlıklı, kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara, görevlerini yerine getirmediklerinde ceza verileceğinin belirtildiği madde aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
TCK m.135
B
TCK m.136
C
TCK m.137
D
TCK m.138
E
TCK m.139
Açıklama:
"Verileri yok etmeme” kenar başlıklı TCK m.138’de, kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara, görevlerini yerine getirmediklerinde ceza verileceği belirtilmiştir.
Soru 137
“Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz” aşağıdakilerden hangisinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
AY m. 29/5
B
AY m. 28,7
C
AY m. 24/3
D
AY m. 22/7
E
AY m. 20/1
Açıklama:
AY m. 20/1’de, “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz” denilmekte ve böylece özel hayat ile aile hayatı ayrı ayrı ifade edilmek suretiyle birbirinden ayrı ve bağımsız kavramlar oldukları anlatılmak istenmektedir.
Soru 138
1982 Anayasası’nda uluslararası ve belgesel metinlerde olduğu gibi, din ve vicdan hürriyeti aşağıdakilerden hangi maddede düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
23
B
23
C
24
D
25
E
26
Açıklama:
1982 Anayasası’nda da uluslararası ve belgesel metinlerde olduğu gibi, din ve vicdan hürriyeti 24, Düşünce ve kanaat hürriyeti 25, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti ise 26. maddelerde düzenlenmiştir.
Soru 139
"Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz" şeklindeki ifadeye aşağıdakilerden hangisinde yer verilmiştir?
Seçenekler
A
1982 AY m. 13
B
1982 AY m. 14
C
1982 AY m. 15
D
1982 AY m. 16
E
1982 AY m. 17
Açıklama:
1982 AY m. 14 ve m. 26/2’de de benzer sınırlama nedenlerine yer verilmiştir: Buna göre, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz (m. 14/1).
Soru 140
Dernek kurma hürriyeti, aşağıdakilerden hangisinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlanabilir?
Seçenekler
A
AY m. 30’da
B
AY m. 31’de
C
AY m. 32’de
D
AY m. 33’te
E
AY m. 34’te
Açıklama:
Dernek kurma hürriyeti, yalnızca AY m. 33’te belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir.
Soru 141
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetleridir. Aşağıdakilerden hangisi, Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri” bölümünde yer alan düzenlemelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kişi güvenliği
B
Hak arama hürriyeti
C
Tabi hâkim güvencesi
D
Cezaların affı ve indirimi
E
İspat hakkı
Açıklama:
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir. Bunlara “koruyucu haklar” da denilir. Bunlar Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri” bölümünde düzenlenmiştir. Anayasamız bu hak ve hürriyetleri sadece düzenlemekle kalmamış, bunları koruyucu birtakım kuralları da getirmiştir. Bunlar, “kişi güvenliği” (m. 19), “hak arama hürriyeti” (m. 37), “tabi hâkim güvencesi” (m. 37), “cezaların kanuniliği ve şahsîliği” (m. 38), “ispat hakkı” (m. 39), “yetkili makama başvurabilme hakkı” (m. 40) gibi kurallardır.
Soru 142
Yaşama hakkına bağlı olarak, Medeni Kanunu’muza göre, kişiliğin başlangıç anı ne zaman olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Annenin gebe kalma anından itibaren
B
Tam ve sağ doğum
C
Doğumdan 3 ay sonra
D
1 yaşından itibaren
E
3 yaşından itibaren
Açıklama:
Medeni Kanunu’muza göre, kişiliğin başlangıç anı, tam ve sağ doğumdur.
Soru 143
İyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anestezi
B
Endoskopi
C
Ötenazi
D
Algoloji
E
Patoloji
Açıklama:
Ötenazi, iyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan bir kavramdır.
Soru 144
“Her durumda Ölüm Cezasının Kaldırılmasına İlişkin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 13 No.lu Protokolü” ülkemizde hangi yılda onaylanmıştır?
Seçenekler
A
1961 yılında onaylanmıştır
B
1982 yılında onaylanmıştır
C
1996 yılında onaylanmıştır
D
2003 yılında onaylanmıştır
E
2006 yılında onaylanmıştır
Açıklama:
“Her durumda Ölüm Cezasının Kaldırılmasına İlişkin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 13 No.lu Protokolüdür. Ülkemizde Şubat 2006’da onaylamıştır.
Soru 145
Ülkemizde organ ve doku Alınması, saklanması aşılanması ve nakli, hangi sayılı kanunla düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
2238
B
2338
C
2438
D
2538
E
2638
Açıklama:
Ülkemizde organ ve doku nakli, 2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, saklanması Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun’la (RG: 3.6.1979-16655) düzenlenmiştir.
Soru 146
Aşağıdaki ifadelerden hangisi, uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde belirtilen ve iç hukuka göre kanunlarla düzenlenmiş bulunan, özgürlükten yoksun bırakılabilecek hâllerle ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak kişi yakalanabilir veya tutuklanabilir
B
Bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması hâlinde kişi hürriyetinden yoksun kılınabilir
C
Bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi hâlinde kişi hürriyetinden yoksun kılınabilir
D
Toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu, bir serseri veya hastalık yayabilecek bir kişinin bir müessesede tedavi, eğitim veya ıslahı için kanunda belirtilen esaslara uygun olarak alınan tedbirin yerine getirilmesi hâlinde kişi hürriyetinden yoksun kılınabilir
E
Kendisini öldürmeye kalkan veya ölümüne sebebiyet verecek fevri davranışlardan bulunan bir kişi, kişinin yaşam hakkı korunması kapsamında hürriyetinden yoksun bırakılabilir
Açıklama:
Uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde belirtilen ve iç hukuka göre kanunlarla düzenlenmiş bulunan özgürlükten yoksun bırakılabilecek hâller şunlardır:
- Herkes, yetkili mahkemece verilmiş cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun olarak özgürlüğünden yoksun kılınabilir.
- Bir mahkeme kararının veya kanunda öngörülen bir yükümlülüğün gereği olarak kişi yakalanabilir veya tutuklanabilir
- Bir suç işlediği hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hâllerde hâkim kararıyla tutuklanabilir.
- Bir kimsenin, usulüne aykırı şekilde ülkeye girmekten alıkonulması amacıyla veya kendisi hakkında sınır dışı etme ya da geri verme işleminin yürütülmekte olması nedeniyle usulüne uygun olarak yakalanması veya tutuklanması mümkündür.
- Kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için, bulaşıcı hastalık yayabilecek bir kimsenin, bir akıl hastasının, bir alkoliğin, uyuşturucu madde bağımlısı bir kişinin veya bir serserinin, tedavi ya da eğitim amacıyla kanuna uygun olarak tutuklanmaları mümkündür.
Soru 147
Kişinin, maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi, toplum hayatı bakımından kendisi için hedeflediği yere ulaşabilmesi ve uygun gördüğü şekilde yaşayabilmesi için kişinin sadece ailesi, yakınları, arkadaşları ve kendisinin seçtiği çevrenin içinde yaşama ve hayatının başkaları tarafından bilinmemesini isteme hakkı, kişi ile ilgili aşağıdaki haklardan hangisidir?
Seçenekler
A
Kişinin yaşam hakkı
B
Kişinin hürriyeti ve güvenliği hakkı
C
Kişinin özel hayat hakkı
D
Kişinin eğitim ve öğrenim hakkı
E
Kişinin toplumsal olarak yaşama hakkı
Açıklama:
Maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi, toplum hayatı bakımından kendisi için hedeflediği yere ulaşabilmesi ve uygun gördüğü şekilde yaşayabilmesi için kişinin sadece ailesi, yakınları, arkadaşları ve kendisinin seçtiği çevrenin içinde yaşama ve hayatının başkaları tarafından bilinmemesini isteme hakkı kişinin özel hayat hakkını oluşturur.
Soru 148
Din hürriyeti temel bir insan hakkıdır; aşağıdakilerden hangisi, din ve vicdan hürriyetinin içerdiği hürriyetlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Herkes din ve vicdan hürriyetine sahiptir. Din ve vicdan hürriyeti bireylerin istedikleri din ve inancı benimseme, dini bir inanca sahip olmama ve dinlere karşı ilgisiz olmayı da kapsar
B
Bireylerin dini inanç ve kanaatlerini yaymak üzere başkalarına tebliğ ve telkinde bulunabilmesi, dini inanç ve kanaatlerin açıklanması çerçevesinde din ve vicdan hürriyetinin kapsamındadır
C
Din ve vicdan hürriyeti, kendi başına veya başkaları ile birlikte toplu olarak ve aleni veya gizli bir şekilde ibadet etme, gereklerine uyma, uygulama, öğretme yoluyla açığa vurma özgürlüğünü de içerir
D
Kişinin bağlı olduğu veya inandığı dine bağlı, hac görevlerini yerine getirmek amacıyla yurt dışına çıkışı ve ibadetini yerine getirip yurda görü dönmesi, devletin izni ve gözetimi altında gerçekleşir
E
Ailelerin (ana-babaların) veya vasilerin, dini inanç ve kanaatlerine uygun bir şekilde, çocuklarının dini ve ahlaki eğitim almalarını isteme hürriyetleri bulunmaktadır
Açıklama:
Din ve vicdan hürriyetinin içerdiği hürriyetler:
- Herkes din ve vicdan hürriyetine sahiptir. Din ve vicdan hürriyeti bireylerin istedikleri din ve inancı benimseme, dini bir inanca sahip olmama ve dinlere karşı ilgisiz olmayı da kapsar
- Bireylerin dini inanç ve kanaatlerini yaymak üzere başkalarına tebliğ ve telkinde bulunabilmesi dini inanç ve kanaatlerin açıklanması çerçevesinde din ve vicdan hürriyetinin kapsamındadır
- Din ve vicdan hürriyeti, kendi başına veya başkaları ile birlikte toplu olarak ve aleni veya gizli bir şekilde ibadet etme, gereklerine uyma, uygulama, öğretme yoluyla açığa vurma özgürlüğünü de içerir
- Ailelerin (ana-babaların) veya vasilerin, dini inanç ve kanaatlerine uygun bir şekilde, çocuklarının dini ve ahlaki eğitim almalarını isteme hürriyetleri bulunmaktadır
Soru 149
Suç işlemekten mahkûm olan herkesin, kararın daha yüksek bir yargı yeri tarafından denetlenmesini isteme hakkına sahip olması, aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Adli yargı hakkı
B
Mahkeme değiştire hakkı
C
Temyiz hakkı
D
Makul yargılanma hakkı
E
Açık yargılanma hakkı
Açıklama:
Temyiz Hakkı: Suç işlemekten mahkûm olan herkesin, kararın daha yüksek bir yargı yeri tarafından denetlenmesini isteme hakkına sahip olması, temyiz hakkıdır.
Soru 150
Aşağıdaki haklardan hangisi, uluslararası ve ulusal hukuk kurallarına göre gözaltına alınan ya da tutuklanan kimselere, tutuklu bulunduğu sıradan tanınan haklarla ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Gözaltına alınan ya da tutuklanan kimselere, tutuklanma esnasında, hürriyetinden yoksun bırakılma sebepleri ile bunların dayanakları, anlayacakları dille sözlü veya yazılı, olarak derhal bildirilmelidir
B
Gözaltına alınan ya da tutuklanan kişilerin derhal bir hâkimin ya da hukuken yargılama yetkisine sahip başka bir görevlinin önüne çıkarılma hakkına sahiptir
C
Uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerine göre, hürriyetinden yoksun bırakılan herkesin, tutukluluğun hukukiliğine itiraz etmek için mahkemeye başvurma hakkı vardır.
D
Hukuka aykırı olarak yakalanan ya da tutuklanmak suretiyle hürriyetinden yoksun kılınan herkes tazminat isteme hakkına sahiptir
E
Gözaltına alınan ya da tutuklanan kişilerin, olağan üstü hallerde karakolda veya kapalı güvenli bir yerde 3 gün ila 9 gün arasında bekletilebilmeleri mümkündür
Açıklama:
Uluslararası ve ulusal hukuk kurallarına göre gözaltına alınan ya da tutuklanan kimselere, tutulu bulunduğu sıradan tanınan haklar şunlardır
Soru 151
Aşağıdakilerden hangisi koruyucu haklar olarak adlandırılan kişinin hakları ve ödevleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Özel hayatın gizliliği
B
Zorla çalıştırma yasağı
C
Yerleşme ve seyahat hürriyeti
D
Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
E
Sendika kurma hakkı
Açıklama:
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir. Bunlar Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri”
bölümünde düzenlenmiştir. Kişinin maddi ve manevi varlığı ile ilgili olan ve serbestçe
geliştirilmesi amacını güden bu hürriyetler arasında “kişi dokunulmazlığı” (m. 17), “zorla çalıştırma yasağı” (m. 18), “özel hayatın gizliliği” (m. 20), “konut dokunulmazlığı” (m. 21), “haberleşme hürriyeti” (m. 22), “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (m. 23), “din ve vicdan hürriyeti” (m. 24), “düşünce ve inanç hürriyeti” (m. 25), “basın hürriyeti” (m. 28), “dernek kurma hürriyeti” (m. 33), “toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” (m. 34) gibi hak ve hürriyetler sayılabilir. Sendika kurma hakkı ise ekonomik ve sosyal haklar arasında yer alır.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir. Bunlar Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri”
bölümünde düzenlenmiştir. Kişinin maddi ve manevi varlığı ile ilgili olan ve serbestçe
geliştirilmesi amacını güden bu hürriyetler arasında “kişi dokunulmazlığı” (m. 17), “zorla çalıştırma yasağı” (m. 18), “özel hayatın gizliliği” (m. 20), “konut dokunulmazlığı” (m. 21), “haberleşme hürriyeti” (m. 22), “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (m. 23), “din ve vicdan hürriyeti” (m. 24), “düşünce ve inanç hürriyeti” (m. 25), “basın hürriyeti” (m. 28), “dernek kurma hürriyeti” (m. 33), “toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” (m. 34) gibi hak ve hürriyetler sayılabilir. Sendika kurma hakkı ise ekonomik ve sosyal haklar arasında yer alır.
Soru 152
Kişinin hak ve ödevleri arasında yer alan yaşama hakkıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı, ayırt etme gücüne bağlı olarak ortaya çıkar.
B
Hukuk sistemimizde ölüm cezası, 1982 Anayasası'nın ilk halinde yer almış olsa da, sonraki değişiklikle Anayasa'dan çıkarılmıştır.
C
Yaşama hakkının ihlali kabul olarak edilen kürtaja başvurma hukuken yasaklanmıştır.
D
Tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun hayat hakkından vazgeçilemese de, kişilere hukukumuzda ötenazi hakkı tanınmıştır.
E
Yaşam hakkı Anayasa'da güvence altına alınmış bir hak olduğundan hiçbir surette sınırlandırılamaz.
Açıklama:
Ülkemizde 1982 Anayasası’nın ilk şekline göre ölüm cezalarının verilmesi mümkün (m. 1/2, 17/4 ve 87) olmakla birlikte ölüm cezaları 1984 yılından beri infaz edilmediği için fiilen yürürlükten kalkmıştı. Fiilen uygulanmayan bu cezanın, hukuken de Anayasa ve kanunlardan silinmesi gerekiyordu. Bu amaçla, önce, 03.10.2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanunla yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasanın 38/7. maddesine, “savaş, çok yakın savaş tehdidi ve terör suçları halleri dışında ölüm cezası verilemez” şeklinde bir ek madde getirilerek, ölüm cezalarına bir sınırlama getirilmiştir. Daha sonra 7.5.2004 tarih ve 5170 sayılı Kanun’la yapılan Anayasa değişikliği (RG: 22 Mayıs 2004-25469) ile Anayasanın çeşitli maddelerinde (m. 17, 38, 87) yer alan ölüm cezası ile ilgili ifadeler Anayasa’dan çıkarılmış, AY m. 9’a, “ölüm cezası ... verilemez” hükmü eklenmiştir.
Soru 153
İHEB m. 5, KSHS m. 7, İHAS m. 3, AİHS m. 5(2) ve AİHHS m 5’te ve AY m. 17/3’te işkence yasağı düzenlenmekte, uluslararası ve bölgesel metinlerde yedi çeşit davranış/işlem yasaklanmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu davranışlardan biri içinde yer almaz?
Seçenekler
A
İşkence
B
İnsanlık dışı muamele
C
Zalimane ceza
D
Yağma
E
Aşağılayıcı muamele
Açıklama:
İHEB m. 5, KSHS m. 7, İHAS m. 3, AİHS m. 5(2) ve AİHHS m 5’te ve AY m. 17/3’te işkence yasağı düzenlenmekte, uluslararası ve bölgesel metinlerde yedi çeşit davranış/işlem yasaklanmaktadır. Bunlar; işkence, zalimane muamele, insanlık dışı muamele, aşağılayıcı muamele, zalimane ceza, insanlık dışı ceza ve aşağılayıcı cezadır.
Soru 154
Kişi hürriyeti ve özgürlük hakkı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir suç işlediği hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, cumhuriyet savcısının talimatıyla tutuklanabilir.
B
Hiç kimse keyfi olarak yakalanamaz veya tutuklanamaz.
C
Hiç kimse kanunun tayin ettiği sebeplere ve usule uygun olmaksızın hürriyetinden yoksun bırakılamaz.
D
Herkes kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına sahiptir.
E
Herkes, yetkili mahkemece verilmiş cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun olarak özgürlüğünden yoksun kılınabilir.
Açıklama:
Bir suç işlediği hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hâllerde hâkim kararıyla tutuklanabilir. Tutuklama tedbiri ancak hakim kararıyla olur, cumhuriyet savcısının tutuklama yetkisi yoktur.
Soru 155
Özel hayatın gizliliği ve korunmasıyla ilgili aşağıdaki hallerden hangisi Anayasa öngörülmüş sınırlama sebeplerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Milli güvenlik
B
Kamu düzeni
C
Gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme
D
Suç işlenmesinin önlenmesi
E
Genel ahlak
Açıklama:
AY m. 20/2’de özel hayatın gizliliğine ilişkin getirilecek özel sınırlama sebepleri maddede sınırlı olarak gösterilmiştir. Buna göre, özel hayatın gizliliği ile ilgili olarak kişilerin üstünün, özel kâğıtlarının ve eşyasının aranması ve bunlara el konulması “millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı” ile olabilecektir.
Soru 156
Aşağıdakilerden hangisi haberleşme hürriyetinin Anayasa'da öngörülen sınırlandırma sebeplerinden biridir?
Seçenekler
A
Özel hayatın gizliliği
B
Suç işlenmesinin önlenmesi
C
Doğal afet
D
Mücbir sebep
E
Hakkın kötüye kullanılması
Açıklama:
AY m. 22/2’de de haberleşme hürriyetine, ancak milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı ile ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yine bu sebeplere bağlı olarak kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri ile müdahalede bulunulabileceği; kararın yetkili merci tarafından verilmesi hâlinde yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulması ve hâkimin de kararını kırksekiz saat içinde açıklaması gerektiği; aksi hâlde verilen kararın kendiliğinden kalkacağı (m. 22/2) hükme bağlanmıştır.
Soru 157
Yerleşme ve seyahat hürriyeti dört farklı hakkı kapsamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu haklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı
B
Bir ülkeye sığınma hakkı
C
Ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı
D
Ülkesine giriş hakkı
E
Bir yerleşim yeri seçme hakkı
Açıklama:
Yerleşme ve seyahat hürriyeti dört farklı hakkı kapsamaktadır. Bunlar; kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır.
Soru 158
Hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bir dava (ceza ya da hukuk) ile karşılaşmak zorunda kalan herkes, kanunen kurulmuş, yetkili, bağımsız ve tarafsız mahkeme tarafından yargılanma hakkına sahiptir.
B
Bir davaya bakan mahkemenin kanunla kurulmuş olması ve olağanüstü niteliklere sahip olması gerekmez.
C
Mahkeme önünde eşitlik, ilk derece veya temyiz aşamasında ya da farklı aşamalardaki mahkemeler tarafından aynı usullerin uygulanması anlamına gelir.
D
Ceza yargılamasında suçsuzluğu hükmen sabit oluncaya kadar, sanık suçlu varsayılır.
E
Mahkemelerde duruşmalar kural olarak herkese kapalıdır, ancak duruşmaların bir kısmı
veya tamamının açık yapılmasına genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde karar verilebilir.
veya tamamının açık yapılmasına genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde karar verilebilir.
Açıklama:
Bir dava (ceza ya da hukuk) ile karşılaşmak zorunda kalan herkes, kanunen kurulmuş, yetkili, bağımsız ve tarafsız mahkeme tarafından yargılanma hakkına sahiptir (İHEB m. 10; KSHS m. 14/1; İHAS m. 6/1; AİHS m. 8/1 ve 27/2; AfİHHŞ m. 7/1 ve 26).
Bir davaya bakan mahkemenin kanunla kurulmuş olması ve olağanüstü niteliklere sahip olmaması gerekir.
Mahkeme önünde eşitlik, ilk derece veya temyiz aşamasında ya da farklı aşamalardaki mahkemeler tarafından aynı usullerin uygulanmasını gerektirmez.
Suçsuzluk karinesi uyarınca, bir kişinin suçlu olarak nitelendirilebilmesi ve hakkında ceza hukukunun alanına giren yaptırımların uygulanabilmesi, kesin hükümle mahkûm olmasına bağlıdır. Bu ilkeye, AY m. 38/4’te “suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz” şeklinde yer verilmiştir.
Anayasaya göre; mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır, duruşmaların bir kısmı veya tamamının kapalı yapılmasına ancak genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde karar verilebilir.
Bir davaya bakan mahkemenin kanunla kurulmuş olması ve olağanüstü niteliklere sahip olmaması gerekir.
Mahkeme önünde eşitlik, ilk derece veya temyiz aşamasında ya da farklı aşamalardaki mahkemeler tarafından aynı usullerin uygulanmasını gerektirmez.
Suçsuzluk karinesi uyarınca, bir kişinin suçlu olarak nitelendirilebilmesi ve hakkında ceza hukukunun alanına giren yaptırımların uygulanabilmesi, kesin hükümle mahkûm olmasına bağlıdır. Bu ilkeye, AY m. 38/4’te “suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz” şeklinde yer verilmiştir.
Anayasaya göre; mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır, duruşmaların bir kısmı veya tamamının kapalı yapılmasına ancak genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde karar verilebilir.
Soru 159
Örgütlenme hürriyeti ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Anayasa'ya göre hiç kimsenin bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.
B
Dernek kurma hakkı kanun tarafından, idarece tanınması şartına bağlanamaz.
C
Anayasa'ya göre herkes önceden izin almak suretiyle dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir.
D
Örgütlenme (dernek kurma) hakkının kullanılması, milli güvenliğin, kamu güvenliğinin, kamu düzeninin, genel sağlığın, genel ahlakın, başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla sınırlanabilir.
E
Devletin, bir derneğin amaç ve faaliyetlerinin kanunlara uygun olup olmadığını denetleme hakkı bulunmaktadır.
Açıklama:
AY m. 33’e göre, herkes önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir; hiç kimsenin bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Dolayısıyla dernek kurmanın izne tabi olduğunu belirten C seçeneği yanlıştır.
Soru 160
Adil yargılanma hakkı bakımından silahların eşitliği ilkesi neyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Herkesin, kanunen kurulmuş, yetkili, bağımsız ve tarafsız mahkeme tarafından yargılanma hakkına sahip olmasını
B
Irk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal ya da başka bir düşünce, ulusal ya da toplumsal köken, mülkiyet doğum ya da başka bir statü gibi herhangi bir nedenle ayrımcılık yapılmaksızın herkesin mahkemeler ve hukuk önünde eşit olmasını
C
Yargılama sonucunda işin esasına yönelik adil ve hakkaniyete uygun bir karar verilmesini
D
Her iki tarafın yargılama sırasında usul açısından eşit konuma sahip olmalarını sağlayacak tarzda muamele görmeleri ve davaya hazırlanırken eşit konumda bulunmalarını
E
Yargılamaya katılması zorunlu olan kişilerin dışında kalanların yargılamaya katılma imkânına sahip olmalarını
Açıklama:
Adil yargılama; silahların eşitliği, yargılamanın muhalifliği ve sür’atlilik ilkesine uyma gibi bir dizi şartı gerektirir. Silahların eşitliği ilkesi, her iki tarafın yargılama sırasında usul açısından eşit konuma sahip olmalarını sağlayacak tarzda muamele görmeleri ve davaya hazırlanırken eşit konumda bulunmaları anlamına gelir. “Silahların eşitliği” ilkesi, davanın tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esasını içermekte, diğer bir deyişle davanın tarafları arasında hakkaniyete uygun bir dengenin varlığını gerekli kılmaktadır.
Soru 161
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir. Bunlara aşağıdakilerden hangisi denir?
Seçenekler
A
Koruyucu haklar
B
Denetleyici haklar
C
İnsan hakları
D
Özgürlük hakları
E
Eğitim hakları
Açıklama:
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir.
Soru 162
Yaşama hakkı, kişinin fiziki ve ruhi bütünlüğünü koruyabilmesi ve varlığının çeşitli etkilerle bozulmasına engel olabilmesi hakkıdır. Bu hak kaç ögeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
3
B
2
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Yaşama hakkı, kişinin fiziki ve ruhi bütünlüğünü koruyabilmesi ve varlığının çeşitli etkilerle bozulmasına engel olabilmesi hakkıdır. Bu tanıma göre, yaşama hakkı başlıca iki öğeden oluşmaktadır: Bunlardan birincisi, insanın bedeni içinde her türlü dış korkudan Kişi Hak ve Ödevleri 198 İnsan Hakları ve Kamu Özgürlükleri
uzak olarak yaşayabilmesi hakkıdır.
uzak olarak yaşayabilmesi hakkıdır.
Soru 163
Medeni Kanunu’muza göre, kişiliğin başlangıç anı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tam ve tek doğum
B
Tam ve ikiz doğum
C
Tam ve sağ doğum
D
Tam ama engelli doğum
E
Tam ama erken doğum
Açıklama:
Medeni Kanunu’muza göre, kişiliğin başlangıç anı, tam ve sağ doğumdur.
Soru 164
İyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan bir kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vurma
B
Yaralama
C
Bıçaklama
D
Ötenazi
E
İntihar
Açıklama:
Ötenazi, iyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan bir kavramdır.
Soru 165
İyileşme olanağı bulunmayan hastaları, dayanılmaz ve sürekli acılardan kurtarmak amacıyla hastanın rızasını olarak öldürmek ya da ölmesini çabuklaştıracak yöntemler uygulanmasına ne denir?
Seçenekler
A
Kürtaj
B
Kapsamlı ötenazi
C
Etkili ötenazi
D
Pasif ötenazi
E
Aktif ötenazi
Açıklama:
Aktif ötenazi ise, iyileşme olanağı bulunmayan hastaları, dayanılmaz ve sürekli acılardan kurtarmak amacıyla hastanın rızasını olarak öldürmek ya da ölmesini çabuklaştıracak yöntemler uygulamaktır.
Soru 166
Genel olarak yaşama hakkını ortadan kaldıran bir cezai yaptırıma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ölüm cezası
B
Hapis cezası
C
Müebbet
D
Serbest denetimli
E
Ev hapsi
Açıklama:
Ölüm cezası yaşama hakkını ortadan kaldıran bir cezai yaptırımdır.
Soru 167
Türk hukuk sisteminde organ naklinin söz konusu olabileceği durum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Felç durumunda
B
Beyin ölümünün gerçekleştiği durumda
C
Böbrek yetmezliği olan durumda
D
Beyin kanaması olan durumda
E
İç kanama olan durumda
Açıklama:
Türk hukuk sisteminde beyin ölümünün gerçekleştiği durumlarda organ naklinin söz konusu olabileceği kabul edilmektedir.
Soru 168
Mahremiyet alanının diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sorgusuz alan
B
Tarafsız alan
C
Sır alanı
D
Özel alan
E
Gizem alanı
Açıklama:
“Mahremiyet alanı” da denilen “sır alanı” ise, bir kimsenin kendisi
veya güvendiği kişiler dışında herkese kapalı tutmak istediği alandır.
veya güvendiği kişiler dışında herkese kapalı tutmak istediği alandır.
Soru 169
Bir kişiye, mensup olduğu toplum tarafından zorunlu sayılan ahlaki niteliklere sahip olduğu veya sahip göründüğü için verilen değerlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şeref ve tutarlılık
B
Şeref ve incelik
C
Şeref ve şöhret
D
Şeref ve haysiyet
E
Şeref ve namus
Açıklama:
Şeref ve haysiyet bir kişiye, mensup olduğu toplum tarafından zorunlu sayılan ahlaki niteliklere sahip olduğu veya sahip göründüğü için verilen değerdir.
Soru 170
Kişilerin aile olarak bir arada yaşadığı fertler ile gerçekleştirdiği ve paylaştığı faaliyetler aşağıdaki kavramlardan hangilerini oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
Aile birliği
B
Aile bütünlüğü
C
Aile büyüğü
D
Aile bağı
E
Aile hayatı
Açıklama:
Kişilerin aile olarak bir arada yaşadığı fertler ile gerçekleştirdiği ve paylaştığı faaliyetler “aile hayatı”nı oluşturmaktadır.
Soru 171
Aşağıdakilerden hangisi kişinin yaşama hakkının korunmasını gerektiren durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kişinin devlete karşı korunması
B
Onuncu haftaya kadar gebeliğini sonlandırmak isteyen anneye karşı
C
İdeolojik nedenlerle yaşama hakkına saldırılara karşı korunması
D
Kişinin kendisine karşı korunması
E
Kişinin üçüncü kişiye karşı korunması
Açıklama:
Yaşama hakkının konusu, kişinin öldürülmemesi ve tehlike ve risklere karşı korunmasıdır. Yaşama hakkı, kişinin dört durumda korunmasını gerektirir. Bunlar; kişinin kendisine, üçüncü kişiye, topluma-devlete ve ideolojik nedenlerle yaşama hakkına saldırılara karşı korunmasıdır. 1983 tarihli ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu (RG: 27 Mayıs 1983-18059), gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar, istek üzerine gebeliğe son verilebileceğini, onuncu haftadan sonraki kürtajın, ancak gebeliğin annenin yaşamını tehdit etmesi, doğacak çocuğun ya da onu takip edecek nesillerin ağır maluliyetine (sakatlığına) neden olacağının belirlenmesi hâlinde mümkün olabileceğini hükme bağlamaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 172
İyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü ifade eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Recm
B
İdam
C
Ötanazi
D
Ölüm
E
Konsültasyon
Açıklama:
Ötenazi, iyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan bir kavramdır. Ötenazi, ölüme yol açan fiil yönünden, aktif ve pasif otanazi olmak üzere, ikili bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Pasif ötenazi, genel anlamda, hastanın bir müddet daha yaşamasını sağlayan yaşam destekleyici tedaviyi sunmayarak veya yaşam destekleyici tedaviyi sona erdirerek, ölümü hızlandırmak olarak kabul edilmektedir. Aktif ötenazi ise, iyileşme olanağı bulunmayan hastaları, dayanılmaz ve sürekli acılardan kurtarmak amacıyla hastanın rızasını olarak öldürmek ya da ölmesini çabuklaştıracak yöntemler uygulamaktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 173
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı gözeten ve sağlama alan hak ve hürriyetlerdir. Bunlara verilen diğer ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
koruyucu haklar
B
yasal haklar
C
mutlak eşitlik
D
kişinin maddi ve manevi varlığı
E
sosyal haklar
Açıklama:
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir. Bunlara “koruyucu haklar” da denilir.
Soru 174
Anayasamız tarafından sağlanan “kişi güvenliği” , “hak arama hürriyeti” , “tabi hakim güvencesi”, “cezaların kanuniliği ve şahsîliği”, “ispat hakkı”, “yetkili makama başvurabilme hakkı” gibi kurallar aşağıdakilerden hangi amaca sahiptir?
Seçenekler
A
kişiler arası farklılığı belirleme
B
mutlak eşitliğin bir ifadesi olması
C
hak ve hürriyetleri koruma
D
emir niteliğinde olma
E
temel ilkeler olması
Açıklama:
Anayasamız bu hak ve hürriyetleri sadece düzenlemekle kalmamış, bunları koruyucu birtakım kuralları da getirmiştir. Bunlar, “kişi güvenliği” , “hak arama hürriyeti” , “tabi hakim güvencesi”, “cezaların kanuniliği ve şahsîliği”, “ispat hakkı”, “yetkili makama başvurabilme hakkı” gibi kurallardır.
Soru 175
Aşağıdakilerden hangisi yaşama hakkı ile ilgili olarak doğru değildir?
Seçenekler
A
Kişinin fiziki ve ruhi bütünlüğünü koruyabilmesi hakkıdır
B
Varlığının çeşitli etkilerle bozulmasına engel olabilmesi hakkıdır.
C
(Birinci kuşak) insan hakları kapsamında bir haktır.
D
Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
E
Olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınabilir.
Açıklama:
Yaşama hakkı, kişinin fiziki ve ruhi bütünlüğünü koruyabilmesi ve varlığının çeşitli etkilerle bozulmasına engel olabilmesi hakkıdır. Bu tanıma göre, yaşama hakkı başlıca iki öğeden oluşmaktadır: Bunlardan birincisi, insanın bedeni içinde her türlü dış korkudan uzak olarak yaşayabilmesi hakkıdır. Yaşama hakkı, öldürülmeme hakkını ifade eder. Öldürülmeme hakkı, devletin bir yandan yetki alanı içinde bulunan bireyleri öldürmeme, diğer yandan da diğer bireyler tarafından öldürülmelerini engelleme yükümlülüğü anlamına gelir. Yaşam hakkı klasik (birinci kuşak) insan hakları kapsamında bir haktır. Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir; hiç kimse bu haktan keyfi ya da hukuka aykırı olarak yoksun bırakılamaz, olağanüstü rejim gerekçesiyle bu hakka aykırı önlem alınamaz.
Soru 176
Yaşama hakkı, kişinin dört durumda korunmasını gerektirir. Aşağıdakilerden hangisi bunlar arasında değildir?
Seçenekler
A
kişinin kendisine karşı
B
üçüncü kişiye karşı
C
topluma-devlete karşı
D
ideolojik nedenlerle yaşama hakkına karşı
E
fikir farklılıklarına karşı
Açıklama:
Yaşama hakkı, kişinin dört durumda korunmasını gerektirir. Bunlar; kişinin kendisine, üçüncü kişiye, topluma-devlete ve ideolojik nedenlerle yaşama hakkına saldırılara karşı korunmasıdır
Soru 177
Aşağıdakilerden hangisi yaşama hakkının korunmasında en büyük yükümlülüğe sahiptir?
Seçenekler
A
kişinin ailesi
B
toplum
C
kişinin kendisi
D
devlet
E
sosyal ilkeler ve kurallar
Açıklama:
Yaşama hakkının korunmasında en büyük yükümlülük devlete düşer.
Soru 178
'İyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan kavram' aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
kürtaj
B
ötenazi
C
intihar girişimi
D
yaşama hakkı
E
tedaviyi reddetme
Açıklama:
Ötenazi, iyileşmesi kabil olmayan ve ileri derecede ıstırap verici ölümcül bir hastalığın yarattığı acılara son vermek için uygulanan yöntemlerin tümünü kapsayan bir kavramdır
Soru 179
Aşağıdakilerden hangisi suç sayılmaktadır?
Seçenekler
A
tedaviyi reddetme veya durdurma
B
intihara teşebbüs etme
C
intihara teşvik etme ve yardım
D
çocuk sahibi olmayı engelleyici tedbirlere başvurma
E
tıbbî zorunluluklar nedeniyle kürtaja başvurma
Açıklama:
İntihar girişimi suç değildir ama intihara teşvik etmek ve yardım suç sayılmıştır. Yönetmeliğinin 25’inci maddesinde tedaviyi reddetme ve durdurma hakkı düzenlenmiştir. Ancak bu hak sadece tıbbi tedavi ile ilgili olarak kullanılabilecektir. Yalnız tıbbî zorunluluklar nedeniyle kürtaja başvurulabilir. Bir kimsenin kendisini öldürmesi veya öldürmeye teşebbüs etmesi suç değildir.
Soru 180
2238 sayılı Kanun’a göre, kaç yaşını doldurmamış kişilerden organ ve doku alınması yasaktır ?
Seçenekler
A
18
B
15
C
20
D
16
E
17
Açıklama:
2238 sayılı Kanun’a göre, 18 yaşını doldurmamış ve ayırt etme gücü olmayan kişilerden organ ve doku alınması yasaktır.
Soru 181
I. Kişinin üstünün, özel kâğıt ve eşyasının aranamaması ve bunlara el konulamaması,
II. Özel konutuna girilememesi
II. Haberleşmelerinin gizliliğine dokunulamaması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri özel hayatın gizliliği kapsamındadır?
II. Özel konutuna girilememesi
II. Haberleşmelerinin gizliliğine dokunulamaması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri özel hayatın gizliliği kapsamındadır?
Seçenekler
A
I,II ve III
B
Yalnız I
C
Yalnız II
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Özel hayatın gizliliği genellikle, kişinin üstünün, özel kâğıt ve eşyasının aranamaması
ve bunlara el konulamaması, konutuna girilememesi ve özel haberleşmelerinin gizliliğine
dokunulamaması gibi üç unsuru kapsar.
ve bunlara el konulamaması, konutuna girilememesi ve özel haberleşmelerinin gizliliğine
dokunulamaması gibi üç unsuru kapsar.
Soru 182
I. Kamu düzeni
II. Milli güvenlik,
III. Suç işlenmesinin önlenmesi
IV. Genel ahlak
Yukarıdakilerden hangileri özel hayatın gizliliğine ilişkin getirilecek özel sınırlama sebeplerindendir?
II. Milli güvenlik,
III. Suç işlenmesinin önlenmesi
IV. Genel ahlak
Yukarıdakilerden hangileri özel hayatın gizliliğine ilişkin getirilecek özel sınırlama sebeplerindendir?
Seçenekler
A
I,II,III ve IV.
B
I ve II
C
II ve III
D
II ve IV
E
I,III ve IV.
Açıklama:
AY m. 20/2’de özel hayatın gizliliğine ilişkin getirilecek özel sınırlama sebepleri maddede sınırlı olarak gösterilmiştir. Buna göre, özel hayatın gizliliği ile ilgili olarak kişilerin üstünün, özel kâğıtlarının ve eşyasının aranması ve bunlara el
konulması “millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık
ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı” ile
olabilecektir.
konulması “millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık
ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı” ile
olabilecektir.
Soru 183
Haberleşme hürriyetine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hükümlü tarafından resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderilen mektup, faks ve telgrafları denetime tâbi değildir
B
Anayasada haberleşme hürriyeti düzenlenmemiştir.
C
TCK m. 132’de kişiler arasındaki haberleşmenin ihlâli suç olarak düzenlenmiştir.
D
Haberleşme hürriyetine milli güvenlik sebebi ile müdahale edilebilir.
E
Haberleşme hürriyetine genel sağlık sebebi ile müdahale edilebilir.
Açıklama:
AY m. 22/1’de herkesin, haberleşme hürriyetine sahip olduğu ve haberleşmenin gizliliğinin esas olduğu belirtilmiştir.
Soru 184
I. Kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı
II. Kişinin ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı
III. Kişinin bir yerleşim yeri seçme hakkı
IV. Kişinin ülkesine giriş hakkı
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri yerleşme ve seyahat hürriyetinin kapsadığı haklardandır?
II. Kişinin ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı
III. Kişinin bir yerleşim yeri seçme hakkı
IV. Kişinin ülkesine giriş hakkı
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri yerleşme ve seyahat hürriyetinin kapsadığı haklardandır?
Seçenekler
A
I,II,III ve IV.
B
II,III ve IV.
C
I ve IV
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Yerleşme ve seyahat hürriyeti dört farklı hakkı kapsamaktadır. Bunlar; kişinin ülkesi
içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden
ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır. Devlet bu hakları sadece kamu kurum ve kuruluşlarının değil, aynı zamanda özel kişilerin müdahalesinden de korunması için güvence
altına alması gerekir.
içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden
ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır. Devlet bu hakları sadece kamu kurum ve kuruluşlarının değil, aynı zamanda özel kişilerin müdahalesinden de korunması için güvence
altına alması gerekir.
Soru 185
I. Din hürriyeti temel bir insan hakkıdır. II.Din ve vicdan hürriyeti dini bir inanca sahip olmama ve dinlere karşı ilgisiz olmayı da kapsar. III. Din ve vicdan hürriyeti mutlak değildir, sınırlamalara tabi tutulabilir. IV. Bireylerin dini inanç ve kanaatlerini yaymak üzere başkalarına tebliğ ve telkinde bulunabilmesi dini inanç ve kanaatlerin açıklanması çerçevesinde din ve vicdan hürriyetinin kapsamındadır. Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I,II ve IV.
B
II ve IV.
C
I ve III.
D
II ve III.
E
I,III ve IV.
Açıklama:
Herkes din ve vicdan hürriyetine sahiptir. Din ve vicdan hürriyeti bireylerin istedikleri din ve inancı benimseme, dini bir inanca sahip olmama ve dinlere karşı
ilgisiz olmayı da kapsar. Bu hak mutlak olup hiç bir sınırlamayan tabi tutulamaz.
ilgisiz olmayı da kapsar. Bu hak mutlak olup hiç bir sınırlamayan tabi tutulamaz.
Soru 186
Uyuşmazlığın tarafları arasında fiili ve hukuki bir fark gözetmeksizin iddia ve savunmaların eşit ölçülerde ve karşılıklı olarak yapıldığı dürüst bir yargılama olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adil yargılanma hakkı
B
Hak arama hürriyeti
C
Kanuni hakim güvencesi
D
İspat hakkı
E
İfade hakkı
Açıklama:
Adil yargılanma hakkı, imkanlar ölçüsünde gerçekleri yansıtabilmesi için, uyuşmazlığın
tarafları arasında fiili ve hukuki bir fark gözetmeksizin iddia ve savunmaların eşit ölçülerde ve karşılıklı olarak yapıldığı dürüst bir yargılama olarak tanımlanabilir.
tarafları arasında fiili ve hukuki bir fark gözetmeksizin iddia ve savunmaların eşit ölçülerde ve karşılıklı olarak yapıldığı dürüst bir yargılama olarak tanımlanabilir.
Soru 187
Davanın tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esası aşağıdaki ilkelerden hangisinin sonucudur?
Seçenekler
A
Silahların eşitliği
B
Süratlilik
C
Doğal hakim ilkesi
D
Açık yargılama hakkı
E
Yargılamanın muhalifliği
Açıklama:
“Silahların eşitliği” ilkesi, davanın
tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esasını içermekte, diğer bir deyişle davanın tarafları arasında hakkaniyete uygun bir dengenin varlığını
gerekli kılmaktadır. Bu ilke, savunmanın iddia makamıyla eşit bir şekilde davasını hazırlama
ve sunmada makul fırsatlara sahip olmasını güvence altına almaktadır.
tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esasını içermekte, diğer bir deyişle davanın tarafları arasında hakkaniyete uygun bir dengenin varlığını
gerekli kılmaktadır. Bu ilke, savunmanın iddia makamıyla eşit bir şekilde davasını hazırlama
ve sunmada makul fırsatlara sahip olmasını güvence altına almaktadır.
Soru 188
Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilmesi aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?
Seçenekler
A
Çifte yargılama yasağı
B
Ceza Kanunlarının Geriye Yürümezliği
C
Silahların eşitliği
D
Masumiyet karinesi
E
Açıklık ilkesi
Açıklama:
KSHS m. 14/7 ve İHAS 7. Protokol m.4 aynı suçtan ötürü sonraki yargılamaları yasaklarken, AİHS m.8/4 aynı nedenden dolayı yargılamaları yasaklamaktadır; suçlamalar aynı
konu ya da olaylarla ilgili ise, isnat edilen suç farklı olsa bile yeni bir yargılama yapılamaz.
CMK m. 223/7’ye göre, aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm
veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir.
konu ya da olaylarla ilgili ise, isnat edilen suç farklı olsa bile yeni bir yargılama yapılamaz.
CMK m. 223/7’ye göre, aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm
veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir.
Soru 189
Masumiyet karinesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Suçsuzluk karinesi, hukuk yargılamasında da uygulama alanı bulur.
B
Bu ilke sonucu suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz.
C
Suçsuz sayılma hakkı, sadece duruşmalarda ve delillerin değerlendirilmesinde değil, hazırlık soruşturması aşamasında da uygulanmaktadır.
D
Suçsuzluk karinesi uyarınca, bir kişinin suçlu olarak nitelendirilebilmesi ve hakkında ceza hukukunun alanına giren yaptırımların uygulanabilmesi, kesin hükümle mahkûm olmasına bağlıdır.
E
Suçsuzluk karinesi, hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır.
Açıklama:
Suçsuzluk karinesi, suçla itham edilen kişiyi göz önünde tuttuğundan, hukuk yargılamasında doğal olarak uygulama alanı bulmaz.
Soru 190
'Mağdurları küçük düşürebilecek ve utandırabilecek şekilde kendilerinde korku, küçültülme, elem ve aşağılanma duygusu uyandıran veya mağduru kendi iradesine ve vicdanına aykırı bir şekilde hareket etmeye sürükleyen aşağılayıcı nitelikteki davranış ya da uygulamalar' olarak tanımlanan aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele
B
eziyet
C
işkence
D
cezaya uğrama
E
insanlık dışı ceza
Açıklama:
Mağdurları küçük düşürebilecek ve utandırabilecek şekilde kendilerinde korku, küçültülme, elem ve aşağılanma duygusu uyandıran veya mağduru kendi iradesine ve vicdanına aykırı bir şekilde hareket etmeye sürükleyen aşağılayıcı nitelikteki daha hafif muamelelerin ise “insan haysiyetiyle bağdaşmayan” muamele veya ceza olarak tanımlanması mümkündür.
Soru 191
Zorunlu ya da asgari mahkûmiyet, borcunu ödeyemeyenlerin hapse atılması, dayak, kişinin rızası olmaksızın kişinin bilimsel veya tıbbi deneylere tabu tutulması aşağıdakilerden hangi tür cezaya örnektir?
Seçenekler
A
fiziksel ya da ruhsal işkence
B
zalimane ya da aşağılayıcı ceza
C
“insan haysiyetiyle bağdaşmayan” muamele
D
korkutmak veya zorlamak amacı ile verilen ceza
E
kanuni yaptırım
Açıklama:
Zorunlu ya da asgari mahkûmiyet, borcunu ödeyemeyenlerin hapse atılması, dayak, kişinin rızası olmaksızın kişinin bilimsel veya tıbbi deneylere tabu tutulması, zalimane ya da aşağılayıcı tür cezalardandır.
Soru 192
Özgürlük hakkının kullanılmasının devlet organlarından kaynaklanan keyfi ve hukuk dışı müdahalelere karşı korunması amacını taşır olarak tanımlanan hak aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
güvenlik hakkı
B
yaşama hakkı
C
mülkiyet hakkı
D
özel hayatın gizliliği hakkı
E
kişi dokunulmazlığı
Açıklama:
“Özgürlük hakkı”, kişinin hürriyetinden keyfi bir şekilde mahrum bırakılmaması; “güvenlik hakkı” ise, özgürlük hakkının kullanılmasının devlet organlarından kaynaklanan keyfi ve hukuk dışı müdahalelere karşı korunması amacını taşır.
Soru 193
Aşağıdakilerden hangisi Anayasamızın "kişinin hakları ve ödevleri" bölümünde yer alan hürriyetler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kişi dokunulmazlığı
B
Zorla çalıştırma yasağı
C
Özel hayatın gizliliği
D
Eğitim hakkı
E
Konut dokunulmazlığı
Açıklama:
Kişi hak ve ödevleri, kişileri devlete ve topluma karşı koruyan hak ve hürriyetlerdir.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir. Bunlar Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri”
bölümünde düzenlenmiştir. Kişinin maddi ve manevi varlığı ile ilgili olan ve serbestçe
geliştirilmesi amacını güden bu hürriyetler arasında “kişi dokunulmazlığı” (m. 17), “zorla çalıştırma yasağı” (m. 18), “özel hayatın gizliliği” (m. 20), “konut dokunulmazlığı” (m. 21), “haberleşme hürriyeti” (m. 22), “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (m. 23), “din ve vicdan hürriyeti” (m. 24), “düşünce ve inanç hürriyeti” (m. 25), “basın hürriyeti” (m. 28), “dernek kurma hürriyeti” (m. 33), “toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” (m. 34) gibi hak ve hürriyetler sayılabilir.
Bunlara “koruyucu haklar” da denilir. Bunlar Anayasamızın “kişinin hakları ve ödevleri”
bölümünde düzenlenmiştir. Kişinin maddi ve manevi varlığı ile ilgili olan ve serbestçe
geliştirilmesi amacını güden bu hürriyetler arasında “kişi dokunulmazlığı” (m. 17), “zorla çalıştırma yasağı” (m. 18), “özel hayatın gizliliği” (m. 20), “konut dokunulmazlığı” (m. 21), “haberleşme hürriyeti” (m. 22), “yerleşme ve seyahat hürriyeti” (m. 23), “din ve vicdan hürriyeti” (m. 24), “düşünce ve inanç hürriyeti” (m. 25), “basın hürriyeti” (m. 28), “dernek kurma hürriyeti” (m. 33), “toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” (m. 34) gibi hak ve hürriyetler sayılabilir.
Soru 194
I. Türkiye'de ötenazi yasaktır
II. Hamileliğin onuncu haftasından sonra hiç bir surette kürtaj yapılamaz
III. İntihar girişimi suçtur
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Hamileliğin onuncu haftasından sonra hiç bir surette kürtaj yapılamaz
III. İntihar girişimi suçtur
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
Yönetmelik ötenaziyi yasaklamıştır. Yönetmeliğe (m. 13) göre tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun hayat hakkından vazgeçilemez. Kendisinin veya bir
başkasının talebi olsa dahi, kimsenin hayatına son verilemez.
1983 tarihli ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu (RG: 27 Mayıs 1983-18059), gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar, istek üzerine gebeliğe son verilebileceğini, onuncu haftadan sonraki kürtajın, ancak gebeliğin annenin yaşamını tehdit etmesi, doğacak çocuğun ya da onu takip edecek nesillerin ağır maluliyetine (sakatlığına)
neden olacağının belirlenmesi hâlinde mümkün olabileceğini hükme bağlamaktadır.
İntihar girişimi suç değildir ama intihara teşvik etmek ve yardım suç sayılmıştır.
başkasının talebi olsa dahi, kimsenin hayatına son verilemez.
1983 tarihli ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu (RG: 27 Mayıs 1983-18059), gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar, istek üzerine gebeliğe son verilebileceğini, onuncu haftadan sonraki kürtajın, ancak gebeliğin annenin yaşamını tehdit etmesi, doğacak çocuğun ya da onu takip edecek nesillerin ağır maluliyetine (sakatlığına)
neden olacağının belirlenmesi hâlinde mümkün olabileceğini hükme bağlamaktadır.
İntihar girişimi suç değildir ama intihara teşvik etmek ve yardım suç sayılmıştır.
Soru 195
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku belgelerinde belirtilen ve iç hukuka göre kanunlarla düzenlenmiş bulunan özgürlükten yoksun bırakılabilecek hâllerden biri değildir?
Seçenekler
A
Herkes, yetkili mahkemece verilmiş cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi amacıyla usulüne uygun olarak özgürlüğünden yoksun kılınabilir
B
Akıl sağlığından şüphe edilen birinin ihbar edilmesi sonucu özgürlüklerinden alıkonulabilir
C
Kanunda öngörülen bir yükümlülüğün yerine getirilmesi amacıyla da kişi hürriyetinden alıkonulabilir
D
Bir suç işlediği hakkında kuvvetli belirti bulunan kişiler, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hâllerde hâkim kararıyla tutuklanabilir
E
Bir küçüğün gözetim altında eğitim ve ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi amacıyla hürriyeti kısıtlanabilir
Açıklama:
Kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için, bulaşıcı hastalık yayabilecek bir kimsenin, bir akıl hastasının, bir alkoliğin, uyuşturucu madde bağımlısı bir kişinin veya bir serserinin, tedavi ya da eğitim amacıyla
kanuna uygun olarak tutuklanmaları (İHAS m. 5/1-e; AY m. 19/2) mümkündür. Akıl hastalığı nedeniyle kişi hürriyetinin kısıtlanabilmesi için davranış bozukluğunun tıbbi anlamda “hastalık” niteliğinde olması aranır. Diğer durumlarda da olduğu gibi, akıl hastalığı hâlinde de kişiyi keyfi özgürlük kısıtlamalarına karşı korumak için işlemin gerek şekli gerekse iç hukuka uygun olması yanında İHAM asgari üç şart belirlemiştir. Buna göre; kişinin akıl hastası olduğu objektif ve tıbbi ihtisasla tespit edilmeli; gerçek akıl hastalığı hâlinde bir kapalı kuruma (psikiyatri kliniği gibi) konulabilmeli ve hastalığın niteliği ve ağırlığı böyle bir tedbirin alınmasını gerekli kılmış olmalıdır. Mahkemeye göre bir kimsenin akıl hastalığı nedeniyle bir kuruma kapatılması, ilke olarak bu kurumun ancak hastane, klinik veya uygun bir kurum olması durumunda hukuka (usulüne) uygun sayılacaktır.
kanuna uygun olarak tutuklanmaları (İHAS m. 5/1-e; AY m. 19/2) mümkündür. Akıl hastalığı nedeniyle kişi hürriyetinin kısıtlanabilmesi için davranış bozukluğunun tıbbi anlamda “hastalık” niteliğinde olması aranır. Diğer durumlarda da olduğu gibi, akıl hastalığı hâlinde de kişiyi keyfi özgürlük kısıtlamalarına karşı korumak için işlemin gerek şekli gerekse iç hukuka uygun olması yanında İHAM asgari üç şart belirlemiştir. Buna göre; kişinin akıl hastası olduğu objektif ve tıbbi ihtisasla tespit edilmeli; gerçek akıl hastalığı hâlinde bir kapalı kuruma (psikiyatri kliniği gibi) konulabilmeli ve hastalığın niteliği ve ağırlığı böyle bir tedbirin alınmasını gerekli kılmış olmalıdır. Mahkemeye göre bir kimsenin akıl hastalığı nedeniyle bir kuruma kapatılması, ilke olarak bu kurumun ancak hastane, klinik veya uygun bir kurum olması durumunda hukuka (usulüne) uygun sayılacaktır.
Soru 196
Maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi, toplum hayatı bakımından kendisi için hedeflediği yere ulaşabilmesi ve uygun gördüğü şekilde yaşayabilmesi için kişinin sadece ailesi, yakınları, arkadaşları ve kendisinin seçtiği çevrenin içinde yaşama ve hayatının başkaları tarafından bilinmemesini isteme hakkına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Haberleşme hakkı
B
Düşünce ve inanç hakkı
C
Özel hayat hakkı
D
Basın hakkı
E
Yaşama hakkı
Açıklama:
Maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi, toplum hayatı bakımından kendisi için hedeflediği yere ulaşabilmesi ve uygun gördüğü şekilde yaşayabilmesi için kişinin sadece ailesi, yakınları, arkadaşları ve kendisinin seçtiği çevrenin içinde yaşama ve hayatının başkaları tarafından bilinmemesini isteme hakkı kişinin özel hayat hakkını oluşturur.
Soru 197
Aşağıdakilerden hangisi; siyasi, dini, ideolojik, ekonomik, iş, sosyal, sportif, kültürel ve mesleki menfaatlerini gerçekleştirmek amacıyla bir araya gelmek suretiyle bireylerin toplu olarak kullandıkları temel hürriyete verilen isimdir?
Seçenekler
A
Din ve Vicdan Hürriyeti
B
Örgütlenme hürriyeti
C
Toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı ve hürriyeti
D
Düşünce ve ifade hürriyeti
E
Hak arama hürriyeti
Açıklama:
Örgütlenme hürriyeti, siyasi, dini, ideolojik, ekonomik, iş, sosyal, sportif, kültürel ve mesleki menfaatlerini gerçekleştirmek amacıyla bir araya gelmek suretiyle bireylerin toplu olarak kullandıkları temel bir hürriyettir. Bireyler, belli bir alandaki menfaatlerini korumak amacıyla toplu bir şekilde hareket etmek üzere hukuki bir varlık (dernek, kulüp, sendika, birlik, parti vs.) kurmak suretiyle örgütlenme hürriyetini kullanabilecekleri gibi, kurulmuş bir dernek, sendika, vakıf, kulüp ya da partiye üye olmak suretiyle de kullanılabilirler. Uluslararası ve bölgesel insan hakları hukuku metinlerine göre, herkes, başkalarıyla örgütlenme, dernek kurma ve menfaatlerinin korunması amacıyla sendika kurma hürriyetine sahiptir (İHEB m. 20/1; KSHS m. 22/1; ESKHS, m. 81; İHAS m. 11/1; AİHS m. 16/1; AfİHHŞ m. 10/1). AY m. 33’e göre, herkes önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir; hiç kimsenin bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.
Soru 198
Suç işlemekten mahkûm olan herkes, kararın daha yüksek bir yargı yeri tarafından denetlenmesini isteme hakkına sahiptir.
Yukarıdaki açıklama aşağıda verilen kavramlardan hangisi ile ilgilidir?
Yukarıdaki açıklama aşağıda verilen kavramlardan hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Duruşmalarda Hazır Bulunma Hakkı
B
Sanık Hakları
C
Temyiz Hakkı
D
Açık Karar Hakkı
E
Suçsuzluk (Masumiyet) Karinesi
Açıklama:
Temyiz Hakkı: Suç işlemekten mahkûm olan herkes, kararın daha yüksek bir yargı yeri tarafından denetlenmesini isteme hakkına sahiptir (KSHS m. 14/5; İHAS Ek 7. Protokol m. 2; AİHS m. 8/2-h; AfİHHŞ m. 7/a; UÇM Statüsü m. 8/b). İHAS temyiz hakkını açıkça düzenlememekle birlikte İHAM, 6. m.’deki adil yargılanma hakkının bu hakkı da kapsadığını kabul etmekte ve bu hak İHAS’a Ek 7. Protokol m. 2 ile açıkça güvence altına alınmaktadır. Bir mahkumiyetin ve ceza hükmünün daha yüksek bir yargı yeri tarafından denetlenmesi hakkı, işlenen suçun ağırlığına bakılmaksızın, bir suçtan mahkum olan herkese uygulanır. İç hukukun ceza usulünün bir parçası olarak birden fazla üst denetim mercileri öngörmesi hâlinde, mahkum edilen kişiye her bir üst dereceye etkili bir şekilde ulaşma hakkı verilmesi gerekir.
Soru 199
Aşağıdakilerden hangisi; yargılamaya katılması zorunlu olan kişilerin dışında kalanların yargılamaya katılma imkânına sahip olmaları anlamına gelir?
Seçenekler
A
Adil Yargılama Hakkı
B
Açık Yargılama Hakkı
C
Adil Yargılanma Hakkı
D
Kişilerin Mahkeme ve Hukuk Önünde Eşitliği
E
Makul Bir Süre İçinde Yargılanma Hakkı
Açıklama:
Herkes adil yargılama hakkına sahiptir (KSHS m. 14/1; İHAS m. 6/1; AİHS m. 8; UCM Statüsü m. 64/2 ve 67/1). Ceza davalarında adil yargılama hakkı, suçsuzluk karinesi, makul sürede yargılanma hakkı, savunma hazırlama hakkı, kişinin kendisini bizzat ya da avukatı aracılığıyla savunma hakkı, tanık dinletme ve sorgulama hakkı ve geriye yürür ceza kanunlarından korunma hakkı gibi bir dizi hakla somutlaşır. Adil yargılama; silahların eşitliği, yargılamanın muhalifliği ve sür’atlilik ilkesine uyma gibi bir dizi şartı gerektirir. Silahların eşitliği ilkesi, her iki tarafın yargılama sırasında usul açısından eşit konuma sahip olmalarını sağlayacak tarzda muamele görmeleri ve davaya hazırlanırken eşit konumda bulunmaları anlamına gelir. “Silahların eşitliği” ilkesi, davanın tarafları arasında yargılama sırasında usul hükümleri yönünden eşit konumda bulunma, taraflardan birine dezavantaj diğerine avantaj sağlayacak kurallara yer vermeme esasını içermekte, diğer bir deyişle davanın tarafları arasında hakkaniyete uygun bir dengenin varlığını gerekli kılmaktadır. Bu ilke, savunmanın iddia makamıyla eşit bir şekilde davasını hazırlama ve sunmada makul fırsatlara sahip olmasını güvence altına almaktadır. Makul fırsatlar arasında, iddia makamı tarafından edinilen bilgilerin açıklanması, savunmayı hazırlamak için yeterli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı, avukatın hukuki yardımından yararlanma hakkı, tanık dinletme ve sorgulama hakkı ile duruşmalarda hazır bulunma hakkı sayılabilir.
Soru 200
"............... muayenesi için mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcılığı tarafından bir karar verilmesine gerek görülmeden, soruşturma ve kovuşturma makamlarının bu işlemi kendilerinin yapabilmesi öngörülmüştür." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Genetik
B
Göz
C
Beyin
D
İç beden
E
Dış beden
Açıklama:
Şüpheli ve sanığın beden muayenesi, iç ve dış beden muayenesi şeklinde ayrılmış; dış beden muayenesi için mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet savcılığı tarafından bir karar verilmesine gerek görülmeden, soruşturma ve kovuşturma makamlarının bu işlemi kendilerinin yapabilmesi öngörülmüştür.
Soru 201
Ev sahibinin izni olmadığı sürece hiç kimsenin evine girememesi, hangi amaçla olursa olsun orada faaliyette bulunamaması aşağıdaki haklardan hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Düşünce özgürlüğü
B
Haberleşme özgürlüğü
C
Yaşama hakkı
D
Özel hayat
E
Mesken masuniyeti
Açıklama:
Konut dokunulmazlığı, hiç kimsenin konutuna izinsiz girilememesini, arama yapılamamasını ve buradaki eşyalara el konulamamasını ifade eder. Buna göre, ev sahibinin izni olmadığı sürece hiç kimsenin evine girilemez, hangi amaçla olursa olsun orada faaliyette bulunulamaz. Ev sahibinin aksi yöndeki davranışları engelleme hakkı vardır. “Mesken masuniyeti” adı verilen bu hak, eski dönemlerden bu yana bilinen haklardandır.
Soru 202
I. Kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı
II. Bir yerleşim yeri seçme hakkı
III. Ülkesine giriş hakkı
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri yerleşme ve seyahat hürriyetinin kapsadığı haklar arasında yer alır?
II. Bir yerleşim yeri seçme hakkı
III. Ülkesine giriş hakkı
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri yerleşme ve seyahat hürriyetinin kapsadığı haklar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yerleşme ve seyahat hürriyeti dört farklı hakkı kapsamaktadır. Bunlar; kişinin ülkesi
içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır.
içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır.
Soru 203
Günümüzde, devleti korumak amacıyla, ifade hürriyetinin sınırlandırılmasında ABD Yüksek Mahkemesi tarafından geliştirilen en önemli ölçütün adı nedir?
Seçenekler
A
Açık ve mevcut tehlike
B
Öngörülen tehlike
C
Ani ve kısa süreli sorunlar
D
Açık ve net çözümler
E
Öngörülen çözümler
Açıklama:
Günümüzde, devleti korumak amacıyla, ifade hürriyetinin sınırlandırılmasında en önemli ölçüt ABD Yüksek Mahkemesi’nin geliştirdiği “açık ve mevcut tehlike” (clear and present danger) ölçütüdür.
Soru 204
"Öncelikle toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı ve hürriyetinin sınırlanması kanunla yapılacaktır. Ayrıca, hakkın sınırlanmasında ............. ................. ilkesi geçerlidir." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Kanunlara uygunluk
B
Sebebe bağlılık
C
Genel geçerlik
D
Çözüm odaklılık
E
Sonuç odaklılık
Açıklama:
Öncelikle toplantı ve gösteri yürüyüşleri hakkı ve hürriyetinin sınırlanması kanunla yapılacaktır. Ayrıca, hakkın sınırlanmasında sebebe bağlılık ilkesi geçerlidir.
Soru 205
Herkesin, adil yargılamanın asgari gereklerini içeren bir yargılamayla mahkûm olmadıkça (mahkeme kararıyla suçu işlediği sabit olmadıkça) ve oluncaya kadar suçsuz sayılma ve buna göre muamele görme hakkına sahip olmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Adil yargılama hakkı
B
Açık yargılama hakkı
C
Masumiyet karinesi
D
Açık karar hakkı
E
Temyiz hakkı
Açıklama:
Herkes, adil yargılamanın asgari gereklerini içeren bir yargılamayla mahkûm olmadıkça
(mahkeme kararıyla suçu işlediği sabit olmadıkça) ve oluncaya kadar suçsuz sayılma ve
buna göre muamele görme hakkına sahiptir (İHEB m. 11; KSHS m. 14/2; İHAS m. 6/2;
AİHS m. 8/2; AfİHHŞ m. 7/1-b; UCM Statüsü m. 66). Suçsuzluk karinesi, hakkında suç
isnadı bulunan bir kişinin, adil bir yargılama sonunda suçlu olduğuna dair kesin hüküm
tesis edilene kadar masum sayılması gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır.
(mahkeme kararıyla suçu işlediği sabit olmadıkça) ve oluncaya kadar suçsuz sayılma ve
buna göre muamele görme hakkına sahiptir (İHEB m. 11; KSHS m. 14/2; İHAS m. 6/2;
AİHS m. 8/2; AfİHHŞ m. 7/1-b; UCM Statüsü m. 66). Suçsuzluk karinesi, hakkında suç
isnadı bulunan bir kişinin, adil bir yargılama sonunda suçlu olduğuna dair kesin hüküm
tesis edilene kadar masum sayılması gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır.
Soru 206
2006 yılında kaldırılmasından önce, Türkiye’de ölüm cezası ne zamandan beri infaz edilmemekteydi?
Seçenekler
A
1980
B
1982
C
1984
D
1986
E
1988
Açıklama:
Ülkemizde 1982 Anayasası’nın ilk şekline göre ölüm cezalarının verilmesi mümkün (m. 1/2, 17/4 ve 87) olmakla birlikte ölüm cezaları 1984 yılından beri infaz edilmediği için fiilen yürürlükten kalkmıştı. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 207
2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un 5. maddesine göre, gebeliğin kaçıncı haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilebilir?
Seçenekler
A
Üçüncü haftası
B
Beşinci haftası
C
Yedinci haftası
D
Onuncu haftası
E
On beşinci haftası
Açıklama:
24.05.1983 tarih ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un (RG: 27.05.1983-18059) 5. maddesine göre, gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilir. Gebelik süresi on haftadan fazla ise rahim ancak gebelik, annenin hayatını tehdit ettiği veya edeceği veya doğacak çocuk ile onu takip edecek nesiller için ağır maluliyete neden olacağı hallerde doğum ve kadın hastalıkları uzmanı ve ilgili daldan bir uzmanın objektif bulgulara dayanan gerekçeli raporları ile tahliye edilir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 208
Bir kişiden organ ve doku alınabilmesi için vericinin, beyan edip imzaladığı tutanağın kim / kimler tarafından onaylanması zorunludur?
Seçenekler
A
İki tanık
B
Hekim
C
Valilik
D
Aile bireyleri
E
Noter
Açıklama:
Onsekiz yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücü olan bir kişiden organ ve doku alınabilmesi için vericinin en az iki tanık huzurunda açık, bilinçli ve tesirden uzak olarak önceden verilmiş yazılı ve imzalı veya en az iki tanık önünde sözlü olarak beyan edip imzaladığı tutanağın bir hekim tarafından onaylanması zorunludur. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 209
Hangi kavram ile, herkes tarafından bilinmeyen ve açıklanmamasında sahibinin menfaati bulunan hususlar, kimseye söylenmemesi ve gizli tutulması gereken şey anlatılmak istenir?
Seçenekler
A
Mahremiyet
B
Sır
C
Özel hayat
D
Maneviyat
E
Giz
Açıklama:
“Giz” kavramı ile, herkes tarafından bilinmeyen ve açıklanmamasında sahibinin menfaati bulunan hususlar, kimseye söylenmemesi ve gizli tutulması gereken şey anlatılmak istenir. Buna karşılık, “mahremiyet alanı” da denilen “sır alanı” ise, bir kimsenin kendisi veya güvendiği kişiler dışında herkese kapalı tutmak istediği alandır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 210
Cümleyi en uygun seçenekle tamamlayınız :
Özel hayat, kişinin … bütünlüğünü kapsayan bir kavramdır.
Özel hayat, kişinin … bütünlüğünü kapsayan bir kavramdır.
Seçenekler
A
fiziksel
B
ahlaki
C
fiziksel ve ahlaki
D
ahlaki ve psikolojik
E
fiziksel, ahlaki ve psikolojik
Açıklama:
Özel hayat, kişinin fiziksel, ahlaki ve psikolojik bütünlüğünü de kapsayan bir kavramdır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 211
Hangi seçenekler ifadeyi en doğru şekilde tamamlamaktadır ?
Düşünce (ifade) hürriyeti teorik olarak,
I- haber alma
II- bilgi edinme
III- kanaat hürriyeti ifade hürriyeti
gibi temel ögeden oluşur.
Düşünce (ifade) hürriyeti teorik olarak,
I- haber alma
II- bilgi edinme
III- kanaat hürriyeti ifade hürriyeti
gibi temel ögeden oluşur.
Seçenekler
A
I
B
I, II
C
I, III
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Düşünce (ifade) hürriyeti teorik olarak, düşüncelere ve bilgilere ulaşma, (haber alma, bilgi edinme) düşüncelerinden ötürü kınanmama (kanaat hürriyeti) ve düşüncelerini açıklama, yayma ve başkalarına aşılama (ifade hürriyeti) gibi üç temel ögeden oluşur. Düşünce hürriyeti ve din ve vicdan hürriyeti ile düşüncelerin açıklanması ve yayılması hürriyeti uluslararası, bölgesel ve ulusal insan hakları hukuku metinlerinde ayrı ayrı maddelerde düzenlenmiştir. 1982 Anayasası’nda da uluslararası ve belgesel metinlerde olduğu gibi, din ve vicdan hürriyeti 24, Düşünce ve kanaat hürriyeti 25, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti ise 26. maddelerde düzenlenmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 212
Cümleyi uygun seçenekle tamamlayınız :
Kişinin bir devletin ülkesinden çıkma hürriyeti …
Kişinin bir devletin ülkesinden çıkma hürriyeti …
Seçenekler
A
belli bir amaca ve zamana bağlıdır.
B
belli bir amaca bağlı zamana bağlı değildir.
C
belli bir amaca bağlı değildir zamana bağlıdır.
D
belli bir amaca ve zamana kısmen bağlıdır.
E
belli bir amaca ve zamana bağlı değildir.
Açıklama:
Herkes kendi ülkesi de dahil, herhangi bir ülkeden çıkma hakkına sahiptir (İHEB m. 13/1; KSHS m. 12/2-4; İHAS Ek Protokol 4 m. 2/2; İHAS m. 22; AY m. 23). Kişinin bir devletin ülkesinden çıkma hürriyeti belli bir amaca ve zamana bağlı değildir; kişi ülkesinin dışında gideceği yabancı ülkeyi ve o ülkede kalacağı zamanı kendisi seçebilir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 213
Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un 5. maddesine göre gebeliğin kaçıncı haftası doluncaya kadar rahim tahliye edilebilir?
Seçenekler
A
8.
B
9.
C
10.
D
11.
E
12.
Açıklama:
24.05.1983 tarih ve 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’un (RG: 27.05.1983-18059) 5. maddesine göre, gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca olmadığı takdirde istek üzerine rahim tahliye edilir. Gebelik süresi on haftadan fazla ise rahim ancak gebelik, annenin hayatını tehdit ettiği veya edeceği veya doğacak çocuk ile onu takip edecek nesiller için ağır maluliyete neden olacağı hallerde doğum ve kadın hastalıkları uzmanı ve ilgili daldan bir uzmanın objektif bulgulara dayanan gerekçeli raporları ile tahliye edilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 214
Aşağıdakilerden hangisi hukuksal olarak kişinin özgürlükten yoksun bırakılabilecek hâllerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir kişinin alkol alması, akıl hastalığına sahip olması veya serserilik yapması hâlinde
B
Bir kişinin tanıklığa çağrılmasına rağmen mahkeme huzuruna çıkmadığı takdirde
C
Bir suç işlediği hakkında kuvvetli belirti bulunan kişilerin kaçmalarını ve delillerin yok edilmesini önlemek maksadıyla
D
Bir kimsenin usulüne aykırı şekilde ülkeye girmekten alıkonulması amacıyla
E
Bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi hâlinde
Açıklama:
Kamu sağlığının korunması veya suç eğilimine ortam teşkil eden durumların önlenmesi için, bulaşıcı hastalık yayabilecek bir kimsenin, bir akıl hastasının, bir alkoliğin, uyuş- turucu madde bağımlısı bir kişinin veya bir serserinin, tedavi ya da eğitim amacıyla kanuna uygun olarak tutuklanmaları (İHAS m. 5/1-e; AY m. 19/2) mümkündür. Ancak kişinin hürriyetinden yoksun kılınabilmesi için üç şartın gerçekleşmesi gerekir: Tutuklamanın; kanunda öngörülen usulün sonucu olması, kanuna dayanması ve söz konusu kişilerden toplumun korunması için, tedavi ya da eğitim amacıyla olması gerekir. Doğru cevap A'dır.
Soru 215
Aşağıdakilerden hangisi özel hayatın gizliliği hakkının ihlaline bir örnek değildir?
Seçenekler
A
Özel hayatın devlet veya halk tarafından teftiş veya kontrol edilmesi
B
Yerleştirilen bir video kamera ile bir otel odasının izlenmesi
C
Reşit olmayan bireylerin aileleri tarafından evlendirilmesi
D
Polisin istemesiyle şüpheliden kan ve saç örneği alınması
E
Makul şüphe üzerine gündüz polisin arama yapması
Açıklama:
Özel hayatın devlet veya halk tarafından teftiş veya kontrol edilmesi, özel hayatın gizliliği hakkını ihlal eder. Herhangi bir özel durum olmaksızın, video ile gözetleme özel hayatın gizliliği hakkı ile bağdaşmaz. Bu nedenle, örneğin polis tarafından, soruşturma amacıyla, yargı kararı olmaksızın, yerleştirilen bir video kamera ile bir otel odasının izlenmesi, özel hayatın gizliliği hakkını ihlal eder. Özel hayatın gizliliği kavramı, bireye, herhangi bir müdahale olmaksızın mahremiyet, cinsel ve akrabalık ilişkilerini kurma ve geliştirmesine izin vermektedir. TCK m. 102 cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlali, m. 103 çocukların cinsel istismarını, m. 104, reşit olmayanla cinsel ilişkiyi bir suç olarak düzenleyerek cezalandırmıştır. Hukuka uygun bir şekilde, şüpheliden kan ve saç örneği ancak onun onayıyla alınabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 216
Aile hayatı ve korunmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Aile hayatı ile özel hayat kavramları nitelikleri bakımından aynıdır.
B
Bir erkek ve kadın evlilik dışında birlikte yaşasalar bile bir aile teşkil eder.
C
Devlet ana, baba ve çocuklar arasında çıkan sorunları izlemekle mükelleftir.
D
Ülkemizde homoseksüel ilişkiler aile kavramı içine girer.
E
Evliliğe dayanmayan aile hayatı ile evliliğe dayanan aile hayatı hukuki olarak eştir.
Açıklama:
Aile hayatı ile özel hayat kavramlarının nitelikleri birbirinden farklıdır. Kişinin aile hayatı, aile olarak beraber yaşadığı bireylerin katılmasıyla gerçekleşen ve aile topluluğunun süje olarak yer aldığı faaliyetlerden oluşmaktadır. Ana, baba ve çocuklar arasında çıkan sorunlar aile hayatı kapsamına girmektedir. Sadece aileyi ilgilendiren bu gibi hususların başkaları tarafından öğrenilmesi, bilinmesi ve izlenmesi doğru değildir. Aile kavramı, aynı zamanda, büyük anne, büyük baba ve torun gibi bir ailede önemli rol oynayan yakın akrabaları da içerir. Homoseksüel ilişkiler, düzenli olsa bile, aile kavramına girmez. Birlikte yaşayan bir erkek ve kadın, evlilik dışında fiili olarak birlikte olsalar bile, bir aile teşkil eder ve özel hayatın gizliliği hakkının korunmasından yararlanır. Ancak, evliliğe dayanmayan aile hayatı ile evliliğe dayanan aile hayatının hukuki açıdan eş tutulması mümkün değildir. Doğru cevap B'dir.
Soru 217
Aşağıdakilerden hangisi yerleşme ve seyahat hürriyeti hakkı kapsamında değildir?
Seçenekler
A
Kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı
B
Bir yerleşim yeri seçme hakkı
C
Ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı
D
Sınırsız bir şekilde bir ülkeden diğerine seyahat hakkı
E
Ülkesine giriş hakkı
Açıklama:
Yerleşme ve seyahat hürriyeti dört farklı hakkı kapsamaktadır. Bunlar; kişinin ülkesi içinde seyahat hakkı, bir yerleşim yeri seçme hakkı, ülkesi de dahil herhangi bir ülkeden ayrılma hakkı ve ülkesine giriş hakkıdır. Kişinin, kendi ülkesi dahil, ülkeyi terk etme hakkı, sınırsız bir şekilde bir ülkeden diğerine seyahat hakkını içermez. Doğru cevap D'dir.
Soru 218
Aşağıdakilerden hangisi okullarda görülen din ve vicdan özgürlüğüyle bağdaşabilen düzenlemelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kamu okullarında her türlü dini yapılanmanın yasaklanması
B
İstemlerine bağlı olarak kamu eğitim sisteminde çeşitli hatta bütün dinlere eğitim verilmesi
C
Özel okullarda veya okul dışı saatlerde dini eğitime izin verilmesi
D
Kamu okullarında objektif ve tarafsız bir şekilde, genel olarak din ve ahlak eğitiminin verilmesi
E
Diğer dinlere mensup kişilere ya da dinsiz kişilere resmi okullarda çoğunluğun mensup olduğu dinin eğitiminin verilmesi
Açıklama:
Din ve vicdan özgürlüğüyle bağdaşabilen düzenlemeler şunlardır: Özel okullarda veya okul dışı saatlerde dini eğitime izin verilmesi ile birlikte kamu okullarında her türlü dini yapılanmanın yasaklanması; diğer dinlere mensup ya da dinsiz kişilerin bütünüyle istisna tutulması suretiyle, resmi okullarda dini eğitim veya kamu okullarında çoğunluğun mensup olduğu dinin eğitimi; istemlerine bağlı olarak kamu eğitim sisteminde çeşitli hatta bütün dinlere eğitim verilmesi imkânının tanınması; kamu okullarında objektif ve tarafsız bir şekilde, genel olarak din ve ahlak eğitimin verilmesinin sağlanması. Doğru cevap E'dir.
Soru 219
- Herkes başkalarıyla örgütlenme, dernek kurma ve menfaatlerinin korunması amacıyla sendika kurma hürriyetine sahiptir.
- Örgütlenme hürriyeti bir grup hakkıdır.
- Gecikmede sakınca varsa kanunla bir merci derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir.
- Silahlı kuvvetler ve polis teşkilatı mensuplarının örgütlenme hakkına kanunla sınırlamalar getirilebilir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II ve IV
C
I, III ve IV
D
I, II ve IV
E
I ve IV
Açıklama:
Uluslararası ve bölgesel insan hakları hukuku metinlerine göre, herkes, başkalarıyla örgütlenme, dernek kurma ve menfaatlerinin korunması amacıyla sendika kurma hürriyetine sahiptir. Dernek kurma hakkı ve hürriyetinin temeli iştirak etme hürriyetidir. Bu nedenle, örgütlenme hürriyeti bir bireysel haktır, grup hakkı değildir. Dernekler kanunun öngördüğü hâllerde hâkim kararıyla kapatılabilir veya faaliyetten alıkonulabilir. Ancak, millî güvenliğin, kamu düzeninin, suçun işlenmesini veya suçun devamını önlemenin yahut yakalamanın gerektirdiği hallerde gecikmede sakınca bulunması hâlinde, kanunla bir merciin derneği faaliyetten men ile yetkilendirilebilir. Silahlı kuvvetler ve polis teşkilatı mensuplarınca dernek kurma hakkının kullanması bazı kısıtlamalara tabi tutulabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 220
Yargılamaya katılması zorunlu olan kişilerin dışında kalanların yargılamaya katılma imkânına sahip olmalarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Açık karar hakkı
B
Duruşmalarda hazır bulunma hakkı
C
Adil yargılama hakkı
D
Açık yargılama hakkı
E
Temyiz hakkı
Açıklama:
Açık yargılama, yargılamaya katılması zorunlu olan kişilerin dışında kalanların yargılamaya katılma imkânına sahip olmaları anlamına gelir. Bu nedenle, zorunlu olarak duruş- maya katılmaları gereken kişilerin dışında hiç kimse katılmamış ise dahi, duruşma açık yapılmış sayılır. Doğru cevap D'dir.
Ünite 8
Soru 1
Mülkiyet hakkı, sözleşme hürriyeti, özel girişim hürriyeti haklarını kapsayan ikinci kuşak insan hakları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kültürel haklar
D
Siyasi haklar
E
Kollektif haklar
Açıklama:
Ekonomik haklar, içerik ve konuları bakımından ekonomiyle ilgilidir. Bunlar, hak sahibi varlıkların ekonomik ve sosyal ilişkilerindeki hak ve özgürlüklerini liberal ekonomi felsefesine uygun olarak düzenlemekte ve güvence altına almaktadır. Liberal ekonomik düzen olarak adlandırılan bir düzenin parçası olan bu hakların başlıcaları, mülkiyet hakkı, sözleşme hürriyeti, özel girişim hürriyetidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 2
................, sosyal eşitlik amacına yönelmiş, ekonomik ve sosyal dengesizlikleri azaltmaya yönelik, daha çok toplumda zayıf ve yoksulların, özel olarak korunması gerekli kişi ve grupların korunmasını, maddi ve manevi varlıklarının geliştirilmesini amaçlayan haklardır.
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisiyle en iyi şekilde doldurulur?
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisiyle en iyi şekilde doldurulur?
Seçenekler
A
Sosyal haklar
B
Ekonomik hakalar
C
Kültürel haklar
D
Siyasi haklar
E
Kollektif haklar
Açıklama:
Sosyal haklar, sosyal eşitlik amacına yönelmiş, ekonomik ve sosyal dengesizlikleri azaltmaya yönelik, daha çok toplumda zayıf ve yoksulların, özel olarak korunması gerekli kişi ve gurupların korunmasını, maddi ve manevi varlıklarının geliştirilmesini amaçlayan haklardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi sosyal haklardan biridir?
Seçenekler
A
Sanat hakkı
B
Sağlık hakkı
C
Sözleşme hürriyeti
D
Eğitim hakkı
E
Bilim öğrenme hakkı
Açıklama:
Sosyal hakların belli başlıları, çalışma hakkı ve ödevi, sağlık hakkı, çevre hakkı, asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı, sosyal güvenlik hakkı, sendika hakkı, toplu iş sözleşmesi, grev ve lokavt hakkı gibi haklardır. doğru cevap B'dir.
Soru 4
I. Çevre hakkı
II. Bilim ve sanat öğrenme hakkı
III. Eğitim hakkı
Yukarıdakilerden hangileri kültürel haklardandır?
II. Bilim ve sanat öğrenme hakkı
III. Eğitim hakkı
Yukarıdakilerden hangileri kültürel haklardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
İkinci kuşak haklardan kültürel haklar, düşüncenin çeşitli yollarla açıklanması, bilim ve sanatı öğrenme hakkı, eğitim hakkı gibi daha çok sosyal haklarla beraber ele alınan kültür haklarıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi anayasanın mülkiyet hakkını kısıtlayan maddelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
AY Madde 63
B
AY Madde 56/2
C
AY Madde 45/1
D
AY Madde 44/1
E
AY Madde 33
Açıklama:
Kamu yararı amacıyla mülkiyet hakkının sınırlanmasının örnekleri Anayasanın çeşitli maddelerinde bulunmaktadır. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirlerin alınması (AY. m. 63); çevrenin geliştirilmesi, çevre sağlığının korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesi (AY m. 56/2); tarım arazilerinin amaç dışı kullanılmasının ve tahribinin önlenmesi (AY m. 45/1); toprağın verimli olarak işletilmesinin korunması ve geliştirilmesi, erozyonla kaybedilmesinin önlenmesi ve topraksız olan veya yeterli toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlanması (AY m. 44/1); doğal afetlerin önlenmesi, sanayiin ve turizmin korunması; sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması gibi nedenlerle idare tarafından ve yine kanunla (AY m. 13/1) mülkiyet hakkı sınırlanabilmektedir. Anayasanın 33. maddesi dernek kurma hakkıyla ilgilidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 6
I. Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir.
II. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
III. Sadece gerçek kişilere tanınan bir haktır.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri sözleşme hürriyetiyle ilgili olarak doğrudur?
II. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
III. Sadece gerçek kişilere tanınan bir haktır.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri sözleşme hürriyetiyle ilgili olarak doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız II
E
I, II ve III
Açıklama:
Herkes sözleşme, hürriyetine sahiptir (İHEB m. 23/1; ESKHS m. 6/1; ASŞ m. I/1; AİHS Ek Protokol m. 6/1; AfİHHŞ m. 15; AY m. 48, m. 18). AY m. 48/1’de, “herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir” denilmek suretiyle çalışma hürriyetinin bir parçası olan özel teşebbüs hürriyeti “herkes” yönünden güvenceye bağlanmıştır. Sözleşme özgürlüğü, özel hukuktaki irade özerkliği ilkesinin Anayasa Hukuku alanındaki dayanağıdır. Anayasa açısından sözleşme özgürlüğü, devletin, özel kişilerin istedikleri hukuki sonuçlara ulaşmalarını sağlaması, belli hukuki sonuçlara yönelen iradelerini geçerli olarak tanıması, iradelerinin yöneldiği hukuki sonuçların doğacağını ilke olarak benimsemesi ve koruması demektir. Bu serbesti sadece gerçek kişilere değil, tüzel kişilere de tanınmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 7
Anayasanın çalışmaya zorlanmama hakkını güvence altına alan maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
4. madde
B
8. madde
C
18. madde
D
28. madde
E
38. madde
Açıklama:
İşçinin arzu ve istekleri dışında, herhangi bir onayı olmaksızın çalışmaya zorlanması çalışma hakkını ihlal eder. Aynı şey, işçinin daha önce serbestçe yapmayı kabul ettiği işi bundan sonra yapmak istememesine rağmen zorlanması da kişinin çalışma hakkı ile bağdaşmaz. 1982 Anayasası, 18. maddesinde, “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz, angarya yasaktır” diyerek çalışmaya zorlanmama hakkını güvence altına almıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi vatandaşlar için anayasada hem bir hak hem de bir sorumluluk olarak yer almaktadır?
Seçenekler
A
Sözleşme Hürriyeti
B
Sağlık hakkı
C
Çevre hakkı
D
Asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı
E
Dilekçe hakkı
Açıklama:
Çevre hakkı, “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlığını taşıyan AY m. 56’da düzenlemiştir. “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir.” AY m. 56, hem çevre hakkını bir insan hakkı olarak düzenleyen bir norm, hem de normatif bir hüküm niteliğindedir. Hakkın sahibi “herkes”tir. Hakkın yükümlüleri ‘devlet’ ve “vatandaşlar” şeklinde ifade edilen bireylerdir. Hakkın konusu, “sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamak”tır. Hakkın karşısındaki ödev ise, “çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemektir. Doğru cevap C'dir.
Soru 9
I. Yeterli gıda hakkı
II. Yeterli giyinme hakkı
III. Yeterli konut hakkı
Yukarıdakilerden hangileri asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı kapsamındadır?
II. Yeterli giyinme hakkı
III. Yeterli konut hakkı
Yukarıdakilerden hangileri asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı kapsamındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I, II ve III
E
II ve III
Açıklama:
Sıralanan hakların tamamı asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı kapsamındadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 10
Klasik haklar içinde yer alan düşünce hürriyeti ve onun uzantıları olan konuşma, yayma, açıklama özgürlükleri günümüzde ....... haklar kapsamında ele alınmaktadır.
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisiyle en uygun şekilde doldurulur?
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisiyle en uygun şekilde doldurulur?
Seçenekler
A
Finansal
B
Ekonomik
C
Kollektif
D
Kültürel
E
Siyasi
Açıklama:
Kültürel haklar, kültür dünyası ve sorunları ile ilgili tüm insan haklarından oluşmaktadır. Kültür kavramının derinliği, kültürel hakların da genişliği sonucunu doğurmaktadır. Başlangıçta klasik haklar içinde yer alan düşünce hürriyeti ve onun uzantıları olan konuşma, yayma, açıklama özgürlükleri bile bugün kültürel haklar kapsamında ele alınmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 11
Anayasada “herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir” maddesi ile koruma altına alınmış olan sözleşme hürriyeti bireylerin hangi alandaki haklarına yönelik düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kültürel haklar
D
Eğitim hakkı
E
Siyasi haklar
Açıklama:
Özel teşebbüs hürriyeti, her gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin tercih ettiği alanda, iktisadi-ticari faaliyette bulunmak üzere kurulabilmesini, dilediği mesleki faaliyete girebilmesini ve faaliyeti ile mesleğini devletin veya üçüncü kişilerin müdahalesi olmaksızın dilediği biçimde yürütebilmesini ifade eden ekonomik bir haktır.
Ekonomik haklar
Ekonomik haklar
Soru 12
Mülkiyet hakkı aşağıda belirtilen hangi durumlarda sınırlandırılabilir?
I- Tekel oluşumunu engellemek
II- Tarım arazilerinin amaç dışı kullanılması
III- Doğal afetlerin önlenmesi
IV- Çevre sağlığının korunması
I- Tekel oluşumunu engellemek
II- Tarım arazilerinin amaç dışı kullanılması
III- Doğal afetlerin önlenmesi
IV- Çevre sağlığının korunması
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I-II ve III
D
II-III ve IV
E
I-II-III ve IV
Açıklama:
Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirlerin alınması (AY. m. 63); çevrenin geliştirilmesi, çevre sağlığının korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesi (AY m. 56/2); tarım arazilerinin amaç dışı kullanılmasının ve tahribinin önlenmesi (AY m. 45/1); toprağın verimli olarak işletilmesinin korunması ve geliştirilmesi, erozyonla kaybedilmesinin önlenmesi ve topraksız olan veya yeterli toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlanması (AY m. 44/1); doğal afetlerin önlenmesi, sanayinin ve turizmin korunması; sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması gibi nedenlerle idare tarafından ve yine kanunla (AY m. 13/1) mülkiyet hakkı sınırlanabilmektedir.
II-III ve IV
II-III ve IV
Soru 13
Anayasada “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir.” maddesi ile açıklanan çevre hakkı bireylerin hangi alandaki haklarını korumaya yönelik olarak düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kültürel haklar
D
Sağlık hakkı
E
Siyasi haklar
Açıklama:
Çevre hakkı bireylerin sosyal haklarından biri olarak tanımlanmıştır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi bireylerin sosyal haklarından biridir?
Seçenekler
A
Mülkiyet hakkı
B
Sözleşme hakkı
C
Seçme ve seçilme hakkı
D
Vatandaşlık hakkı
E
Sağlık hakkı
Açıklama:
Mülkiyet hakkı ve sözleşme hakkı bireyin ekonomik haklarından, seçme-seçilme ve vatandaşlık hakkı bireyin siyasi haklarından olup, sağlık hakkı bireyin sosyal hakları içinde tanımlanmıştır.
Soru 15
Çalışma hakkı ve hürriyeti kapsamında aşağıdaki unsurlardan hangileri koruma altına alınmıştır?
I- İş güvenliği
II- Adil ücret alma hakkı
III- Dinlenme hakkı
IV- Eğlenme hakkı
I- İş güvenliği
II- Adil ücret alma hakkı
III- Dinlenme hakkı
IV- Eğlenme hakkı
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
I-II ve III
E
I-II-III ve IV
Açıklama:
İş güvenliği, adil ücret alma hakkı, dinlenme hakkı, eğlenme hakkı; çalışma hakkı ve hürriyeti kapsamında yapılan yasal düzenlemeler ile koruma altına alınmıştır.
I-II-III ve IV
I-II-III ve IV
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri kollektif sosyal haklardandır?
I- Sendika kurma hakkı
II- Sosyal güvenlik hakkı
III- Grev ve lokavt hakkı
IV- Eğitim öğretim hakkı
I- Sendika kurma hakkı
II- Sosyal güvenlik hakkı
III- Grev ve lokavt hakkı
IV- Eğitim öğretim hakkı
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II- ve III
D
I-II ve III
E
III ve IV
Açıklama:
Sendika kurma hakkı ve grev ve lokavt hakkı bireylerin kollektif sosyal haklarındandır.
I ve III
I ve III
Soru 17
Eğitim ve öğretim hakkı bireylerin hangi alandaki haklarını korumaya yönelik olarak düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kültürel haklar
D
Siyasi haklar
E
Vatandaşlık hakkı
Açıklama:
Anayasa’nın “bilim ve sanat hürriyeti” (m. 27), “eğitim ve öğrenim hakkı” (m. 42), “tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması” (m. 63) ve “sanat ve sanatçının korunması” hakları kültürel haklar kapsamında değerlendirilebilir.
Soru 18
Anaysadaki “Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz” maddesi ile aşağıdakilerden hangisi koruma altına alınmaya çalışılmıştır?
Seçenekler
A
Basın araçlarının korunması
B
Süreli-süresiz yayın hakkı
C
Basın hürriyeti
D
Düzeltme ve cevap hakkı
E
Ekonomik haklar
Açıklama:
Anayasamız, basın hürriyetinin temel unsurlarından biri olan matbaa serbestisini “Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz” maddesi ile hükme bağlamıştır:
Soru 19
Vatandaşlık hakkı bireylerin hangi alandaki haklarını korumaya yönelik olarak düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kültürel haklar
D
Siyasi haklar
E
Çalışma hakkı
Açıklama:
Vatandaşlık, bir gerçek kişiyi devlete bağlayan siyasî ve hukukî bağdır. Uluslararası hukuk, herkesin insan olma sıfatıyla bir vatandaşlık hakkı olduğu ilkesini kabul etmiştir. Bu nedenle vatandaşlık hakkı bireylerin siyasi haklarından biri olarak kabul görmektedir.
Soru 20
Aşağıdaki durumlardan hangisi ya da hangileri belediye ve il meclislerine seçilme hakkına engel teşkil etmez?
I- Taksirli suçlardan hüküm giymek
II- Askerliğini yapmamış olmak
III- Rüşvet suçu işleyip affa uğramak
I- Taksirli suçlardan hüküm giymek
II- Askerliğini yapmamış olmak
III- Rüşvet suçu işleyip affa uğramak
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece II
C
Sadece III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 11’inci maddesine göre ilkokul mezunu olmayanlar, kısıtlılar, yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, taksirli suçlar hariç, toplam bir yıl veya daha fazla hapis veya süresi ne olursa olsun ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, ile affa uğramış olsalar bile, zimmet ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı köyüne kullanma dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmi ihale ve alım-satımlara fesat karıştırma veya devlet sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle mahkum olanlar, devletin şahsiyetine karşı cürümlerden veya bu suçların açıkça işlenmesini tahrik etme suçundan mahkum olanlar (TCK m. 125-174), halkı ırk, sınıf, din ve mezhep veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etme suçundan (TCK m. 312/2) mahkum olanlar belediye ve il genel meclislerine başkan ve üye seçilemezler.
Sadece I
Sadece I
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisini kamu yararı amacıyla mülkiyet hakkının sınırlanması örneği olarak gösteremeyiz ?
Seçenekler
A
Çevre sağlığının korunması
B
Sokak hayvanlarının korunması
C
Tarım arazilerinin korunması
D
Doğal afetlerin önlenmesi
E
İmar düzenin sağlanması
Açıklama:
Kamu yararı amacıyla mülkiyet hakkının sınırlanmasının örneklerini yine Anayasanın çeşitli maddelerinde bulabiliriz. Çevre sağlığının korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesi, tarım arazilerinin amaç dışında kullanılmasının ve tahribinin önlenmesi, toprağın verimli olarak işletilmesinin korunması ve geliştirilmesi, erozyonla kaybedilmesinin önlenmesi, doğal afetlerin önlenmesi, turizmin korunması, sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması gibi nedenlerle idare tarafından ve yine kanunla mülkiyet hakkı sınırlanabilmektedir.
Soru 22
Her gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin tercih ettiği alanda ticari faaliyette bulunabilmesi aşağıdakilerden hangisinin konusudur ?
Seçenekler
A
Çevre Hakkı
B
Mülkiyet Hakkı
C
Çalışma Hakkı ve Hürriyeti
D
Sözleşme Hürriyeti
E
Sağlık Hakkı
Açıklama:
Özel teşebbüs hürriyeti, her gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin tercih ettiği alanda, iktisadi-ticari faaliyette bulunmak üzere kurulabilmesini, dilediği mesleki faaliyete girebilmesini ve faaliyeti ile mesleğini devletin veya üçüncü kişilerin müdahalesi olmaksızın dilediği biçimde yürütebilmesini ifade eder.
Soru 23
Çalışma hakkının diğer haklardan ayıran en önemli etken aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Başka etmenlere bağlı oluşu
B
Zorunlu olmayışı
C
Süreli oluşu
D
İsteğe bağlı oluşu
E
Sağlık koşulları
Açıklama:
Çalışma hakkının diğer haklardan farkı, hakkın kullanılmasının, hakkın sahibi dışında başka etmenlere bağlı oluşudur. Zira kişi bu hak ve hürriyetinden, ancak iş ve çalışma ortamı mevcut olduğunda yararlanabilir. Çalışma ortamının sağlanması da devlete verilmiş bir ödevdir. Devlet bu ödevini işsizliği önlemekle yerine getirecektir.
Soru 24
Üreme, işkenceden uzak olma, deneylere tabi olmama gibi haklardan bahseden bir kişi aşağıdakilerden hangisini anlatmaktadır ?
Seçenekler
A
Sosyal Güvenlik Hakkı
B
Eğitim Hakkı
C
Asgari Yaşam Koşullarına Sahip Olma Hakkı
D
Sağlık Hakkı
E
Çevre Hakkı
Açıklama:
Sağlık hakkı, sadece sağlıklı olma hakkı şeklinde anlaşılamaz. Sağlık hakkı; cinsel ve üreme hürriyeti de dahil, sağlığını ve vücudunu kontrol ettirme, işkenceden uzak olma, rızası dışında tıbbi tedavi ve deneylere tabi olmama hakkı gibi müdahaleden uzak olma hakkı gibi kimi hak ve hürriyetleri içerir.
Soru 25
En temel çevre hakkı kullanıcıları bireylerdir. Bireylerin yanında çevre hakkı sahiplerinden yükümlülük açısından sorumluluğu olmayan kullanıcılar aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Kamu kuruluşları
B
Özel kuruluşlar
C
Devletler
D
Uluslararası örgütler
E
Gelecek kuşaklar
Açıklama:
Diğer insan haklarında olduğu gibi en temel çevre hakkı kullanıcıları bireylerdir. Bireylerin yanında çevre hakkının sahipleri, kamusal ve özel kuruluşlar ile topluluklar, devletler, uluslararası örgütler, bitkiler ve hayvanlar ve gelecek kuşaklar diğer kullanıcı ve sahiplerdir. Yükümlülük açısından, çevre hakkına sahip olan, bitki ve hayvanlar ile gelecek kuşakların sorumluluğu söz konusu değildir.
Soru 26
Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitimi için gerekli tedbirleri de almak zorundadır diyen bir kişi hangi hakkı savunmaktadır ?
Seçenekler
A
Sosyal Güvenlik Hakkı
B
Asgari Yaşam Koşullarına Sahip Olma Hakkı
C
Çevre Hakkı
D
Sağlık Hakkı
E
Eğitim Hakkı
Açıklama:
Sosyal güvenlik hakkı olarak; Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin, kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması, anavatanla bağlarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması için gereken tedbirleri de almak zorundadır.
Soru 27
Uluslararası insan hakları hukuku metinine göre eğitimin yapılacağı dil aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Almanca
B
Fransızca
C
İngilizce
D
Portekizce
E
Hiçbiri
Açıklama:
Eğitim hakkına hem yetişkinler ve hem de çocuklar sahiptir. Hiçbir uluslararası insan hakları hukuku metni, eğitimin yapılacağı belli bir dili belirlememektedir. Bununla birlikte, ulusal dilde ya da ulusal dillerin birinde eğitim yapılmazsa eğitim hakkı anlamsızlaşır.
Soru 28
Kanun, haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar koyamaz hükmü aşağıdakilerden hangi hakkı belirtmektedir ?
Seçenekler
A
Basın hürriyeti
B
Düzeltme ve cevap hakkı
C
Süreli ve süresiz yayın hakkı
D
Basın araçlarının korunması
E
Bilim ve sanat hürriyeti
Açıklama:
Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, mali kaynaklar ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir. Kanun, haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar koyamaz.
Soru 29
Bireylerin sadece demokratik ülkelerin Anayasalarıyla değil, aynı zamanda uluslararası sözleşme ve beyannamelerle de vurgulanmış ilkeler aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Vatandaşlık Hakkı
B
Seçme ve Seçilme Hakkı
C
Partilere Girme Hakkı
D
Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı
E
Bilim ve Sanat Hürriyeti
Açıklama:
Bireylerin vatandaşı bulundukları devletin yönetimine katılma, seçme ve seçilme hakkına sahip olmaları çağdaş dünyada sadece demokratik ülkelerin Anayasalarıyla değil, aynı zamanda uluslararası sözleşme ve beyannamelerle de vurgulanmış ilkelerdir.
Soru 30
Tavsiyeler, inisiyatifler veya bilgiler bulunabileceği gibi, kamusal kolektif veya kişisel menfaatlerle ilgili herhangi bir sorunu ifade eden hak aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Seçme Hakkı
B
Dilekçe Hakkı
C
Parti Kurma Hakkı
D
Seçilme Hakkı
E
Kamusal İşlere Katılma Hakkı
Açıklama:
Dilekçelerde tavsiyeler, inisiyatifler veya bilgiler bulunabileceği gibi, kamu kurum ve kuruluşlarına yönelik talep ve şikayetler de yer alabilir. Bu nedenle, dilekçelerin içeriği, kamusal, kolektif veya kişisel menfaatlerle ilgili herhangi bir sorunu ifade edebilir. Bunla birlikte, yargılama usul kanunları gereğince yargı organlarına veya idari usul kanunları gereğince idariye hitaben yazılan dilekçelerin belli formla olması da istenebilir.
Soru 31
I.Toprağın verimli olarak işletilmesinin korunması ve geliştirilmesi
II.Sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması
III. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirlerin alınması
IV. Doğal afetlerin önlenmesi, sanayiin ve turizmin korunması
Mülkiyet hakkı eski anlamında bireyin dilediği gibi kullanabileceği bir hak ve sınırsız bir özgürlük olma niteliğini yitirmiştir. Günümüzde mülkiyet sosyal yapıda bir hak olarak gelişmiştir. Başlangıçta kişinin eşya üzerinde mutlak bir egemenliği demek olan ve kutsal olan mülkiyet hakkı, çağımızda bu anlamını yitirmiş, sosyal işlevleriyle sınırlanmıştır. Buna göre yukarıdakilerden hangileri mülkiyet hakkını sınırlandıran nedenlerdendir?
II.Sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması
III. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirlerin alınması
IV. Doğal afetlerin önlenmesi, sanayiin ve turizmin korunması
Mülkiyet hakkı eski anlamında bireyin dilediği gibi kullanabileceği bir hak ve sınırsız bir özgürlük olma niteliğini yitirmiştir. Günümüzde mülkiyet sosyal yapıda bir hak olarak gelişmiştir. Başlangıçta kişinin eşya üzerinde mutlak bir egemenliği demek olan ve kutsal olan mülkiyet hakkı, çağımızda bu anlamını yitirmiş, sosyal işlevleriyle sınırlanmıştır. Buna göre yukarıdakilerden hangileri mülkiyet hakkını sınırlandıran nedenlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Kamu yararı amacıyla mülkiyet hakkının sınırlanmasının örneklerini yine Anayasanın çeşitli maddelerinde bulabiliriz. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirlerin alınması (AY.m. 63); çevrenin geliştirilmesi, çevre sağlığının korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesi (AY m. 56/2); tarım arazilerinin amaç dışı kullanılmasının ve tahribinin önlenmesi (AY m. 45/1); toprağın verimli olarak işletilmesinin korunması ve geliştirilmesi, erozyonla kaybedilmesinin önlenmesi ve topraksız olan veya yeterli toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlanması (AY m. 44/1); doğal afetlerin önlenmesi, sanayiin ve turizmin korunması; sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması gibi nedenlerle idare tarafından ve yine kanunla (AY m. 13/1) mülkiyet hakkı sınırlanabilmektedir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi gıda hakkına yönelik ihlallerden değildir?
Seçenekler
A
Belli kişi ya da grupların gıdaya erişiminin engellenmesi
B
Tarım arazilerinin amaç dışı kullanılmasının ve tahribinin önlenmesi
C
İç karışıklık veya olağanüstü hâllerde insani amaçlı gıda yardımının engellenmesi
D
Gıda hakkıyla ilgili uluslararası hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesinde başarısızlık
E
Gıda hakkını düzenleyen yasaların kaldırılması
Açıklama:
Gıda hakkına yönelik ihlaller ya doğrudan devletin işlem ve eylemleri sonucunda veya devletin gerekli ve yeterli düzenlemeleri yapmaması nedeniyle diğer varlıklar yoluyla oluşur. Bu tür ihlallere, gıda hakkına sahip olmayı engelleyen yasaların varlığı ya da gıda hakkını düzenleyen yasaların kaldırılması; belli kişi ya da grupların gıdaya erişiminin engellenmesi; iç karışıklık veya olağanüstü hâllerde insani amaçlı gıda yardımının engellenmesi; gıda hakkıyla ilgili mevcut hukuki yükümlülüklerle uyuşmayan yasa veya politikaların benimsenmesi; başkalarının gıda hakkını ihlal eden birey ve birey topluluklarının faaliyetlerinin düzenlenmesinde veya uluslararası anlaşmalara taraf olduktan ya da uluslararası organizasyonlara girdikten sonra gıda hakkıyla ilgili uluslararası hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesinde başarısızlık, örnek olarak verilebilir.
Soru 33
Genel olarak haklar; kararların alınmasına, kararların alınmasında etkili olmaya ve alınan kararların uygulanmasına katılma haklarıdır.
Seçenekler
A
Kolektif Sosyal
B
ekonomik
C
sosyal
D
Sİyasi
E
Kültürel
Açıklama:
Genel olarak siyasi haklar (katılma hakları); kararların alınmasına, kararların alınmasında etkili olmaya ve alınan kararların uygulanmasına katılma haklarıdır.
Soru 34
Dilekçe hakkı aşağıdakilerden hangisinin kapsamına girmektedir?
Seçenekler
A
Düşünce Hürriyeti
B
Vatandaşlık Hakkı
C
Eğitim Hakkı
D
Sosyal Güvenlik Hakları
E
Kültürel Haklar
Açıklama:
Yarı temsili demokrasinin gerçekleşme vasıtalarından birisi de dilekçe hakkıdır. Anayasamıza göre, vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
Soru 35
Sosyal Güvenlik Hakkı ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplumsal yaşamdan kaynaklanan riskler karşısında bireyi korumayı hedefler.
B
Yaşa bağlı değildir.
C
Devletin asgari yaşam (geçim) şartlarını garanti etme görevini içerir.
D
Sadece çalışanlara aittir.
E
Tehlikeyle karşılaşan ve yoksulluğa düşen bireye asgari bir güvence sağlamayı amaçlamaktadır.
Açıklama:
Sosyal güvenlik hakkı, toplumsal yaşamdan kaynaklanan riskler karşısında bireyi korumayı hedefler. Bu hakkın temel amacı bireylerin ihtiyaçlarının karşılanması ve ülkedeki muhtaçlık ve yoksulluğun giderilmesidir. Bu hak sadece çalışanlara ait olmayıp ülke içinde yaşayan herkes bu hakkın öznesidir.
Soru 36
Grev ve lokavtın yasaklandığı hâllerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda uyuşmazlığı çözen, kararları kesin ve toplu iş sözleşmesi hükmünde olan kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yüksek Hakem Kurulu
B
Yargıtay
C
Danıştay
D
Rekabet Kurumu
E
Kamu Denetçiliği Kurumu
Açıklama:
Grev ve lokavtın yasaklandığı hâllerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Yüksek Hakem Kurulunun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir (m. 54/5).
Soru 37
Kamu hizmetlerine girme hakkı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Serbestlik ilkesi, askerlik gibi zorunlu yükümlülükler dışında, kamu hizmetlerine girişin, kişinin iradesine bağlı olduğunu ifade eder.
B
Eşitlik ilkesi, her Türk vatandaşının, dil, din, cinsiyet, siyasi düşünce vb. ayrım gözetilmeksizin, kamu hizmetlerine girme hakkını ifade eder.
C
Kamu hizmetlerine girme hakkı her vatandaşın memur olmasının garanti edildiği anlamına gelir.
D
Kamu hizmetine alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka niteliklerin aranmaması ilkesi, kişinin söz konusu göreve uygunluğunu belirleyen liyakati erekli kılar.
E
İnsan Hakları Komitesi’nin 25 nolu Genel Yorumuna göre, hizmete girmede yaş veya hizmetin gerektirdiği belirli nitelikler aranması, hakkın özüne aykırı değildir.
Açıklama:
İnsan Hakları Komitesi’nin 25 nolu Genel Yorumuna göre, hizmete girmede yaş veya hizmetin gerektirdiği belirli nitelikler aranması, hakkın özüne aykırı değildir. Kamu hizmetlerine girme hakkı her vatandaşın memur olmasının garanti edildiği anlamına gelmez.
Soru 38
ı.Hakimler ve Savcılar
II.Silahlı Kuvvetler Mensupları
III. İlköğretim ve Ortaöğretim Öğrencileri
IV. Yükseköğretim elemanları
Yukarıda verilenlerden hangileri siyasi parti üyesi olamazlar?
II.Silahlı Kuvvetler Mensupları
III. İlköğretim ve Ortaöğretim Öğrencileri
IV. Yükseköğretim elemanları
Yukarıda verilenlerden hangileri siyasi parti üyesi olamazlar?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
Yalnız IV
Açıklama:
Siyasi parti üyesi olabilmek için onsekiz yaşını doldurmuş olmak gerekir. Ancak, hâkimler ve savcılar, Sayıştay dâhil yüksek yargı organları mensupları, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri, yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, silahlı kuvvetler mensupları ile ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileri siyasi partilere üye olamazlar(m. 68/5). Yükseköğretim elemanları, siyasi partilere üye olabilirler. Ancak, bunlar, siyasi partilerin merkez organlarında görev alabilirler (m. 68/6).
Soru 39
Seçilme hakkının kullanılabilmesi için aşağıdaki kamu görevlilerinden hangileri görevlerinden istifa etmek zorunda değildir?
Seçenekler
A
Milletvekilleri
B
Hakimler
C
Yüksek yargı organı üyeleri
D
Askeri Personel
E
Savcılar
Açıklama:
Seçilme hakkının kullanılabilmesi için özellikle, devlet memurları ile hakim, savcı, yüksek yargı organı üyesi, askeri personel gibi bazı kamu görevlilerinin görevlerinden ayrılmaları gerekir. Ancak ülkemizde, milletvekilleri, belediye başkanları, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile muhtarlar mahalli idareler seçimlerinde adaylıklarını koyabilmek veya aday gösterilebilmek için görevlerinden istifa etmek zorunda değildirler.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi kültürel haklar kapsamında yer almaz?
Seçenekler
A
Düşüncenin çeşitli yollarla açıklanması
B
Bilim ve sanatı öğrenme hakkı
C
Sağlık hakkı
D
Eğitim hakkı
E
Sanat ve sanatçının korunması hakkı
Açıklama:
Ancak ikinci kuşak haklardan kültürel haklar, düşüncenin çeşitli yollarla açıklanması, bilim ve sanatı öğrenme hakkı, eğitim hakkı gibi daha çok sosyal haklarla beraber ele alınan kültür haklarıdır
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi katılma haklarından birisidir?
Seçenekler
A
Kamu hizmetlerine girme hakkı
B
Din ve vicdan hürriyeti
C
İfade özgürlüğü
D
Yaşama hakkı
E
Konut hakkı
Açıklama:
Genel olarak siyasi haklar (katılma hakları); kararların alınmasına, kararların alınmasında etkili olmaya ve alınan kararların uygulanmasına katılma
haklarıdır. Anayasamızda düzenlenen siyasi haklar şunlardır: vatandaşlık hakkı, seçme ve
seçilme hakkı, siyasi parti kurma, partiye girme ve partiden çıkma hakkı, kamu hizmetlerine girme hakkı, vatana hizmet etme hakkı ve dilekçe hakkı.
haklarıdır. Anayasamızda düzenlenen siyasi haklar şunlardır: vatandaşlık hakkı, seçme ve
seçilme hakkı, siyasi parti kurma, partiye girme ve partiden çıkma hakkı, kamu hizmetlerine girme hakkı, vatana hizmet etme hakkı ve dilekçe hakkı.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi sosyal ve ekonomik haklardandır?
Seçenekler
A
Çalışma hakkı
B
Yaşama hakkı
C
Adil yargılanma hakkı
D
İfade özgürlüğü
E
İnanç özgürlüğü
Açıklama:
Sosyal hakların belli başlıları, çalışma hakkı ve ödevi, sağlık hakkı, çevre hakkı,
asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı, sosyal güvenlik hakkı, sendika hakkı, toplu iş
sözleşmesi, grev ve lokavt hakkı gibi haklardır.
asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı, sosyal güvenlik hakkı, sendika hakkı, toplu iş
sözleşmesi, grev ve lokavt hakkı gibi haklardır.
Soru 43
Mülkiyet hakkı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Mülkiyet hakkı Anayasada tanımlanmıştır.
B
Mülkiyet hakkı ayni bir haktır.
C
Mülkiyet hakkı uluslararası metinlerde de yer alan bir haktır.
D
Mülkiyet hakkı Medeni Kanunun eşya hukuku bölümünde düzenlenmiştir.
E
Mülkiyet hakkı, Anayasanın ikinci kısmının, “Kişi Hak ve Ödevleri” başlığını taşıyan ikinci bölümünde yer almaktadır.
Açıklama:
Gerek Medeni Kanun’da gerekse Anayasa’da mülkiyet hakkı tanımlanmamıştır.
Soru 44
I. Sözleşme özgürlüğü, özel hukuktaki irade özerkliği ilkesinin Anayasa Hukuku alanındaki dayanağıdır.
II. Sözleşme özgürlüğü sadece gerçek kişilere tanınmıştır.
III. Yabancılar kanunlar çerçevesinde sözleşme özgürlüğünden yararlanır.
IV. AY m. 48/1’de, özel teşebbüs hürriyeti mutlak bir hak olarak düzenlenmiştir.
Sözleşme hürriyeti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Sözleşme özgürlüğü sadece gerçek kişilere tanınmıştır.
III. Yabancılar kanunlar çerçevesinde sözleşme özgürlüğünden yararlanır.
IV. AY m. 48/1’de, özel teşebbüs hürriyeti mutlak bir hak olarak düzenlenmiştir.
Sözleşme hürriyeti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve II
C
I,II ve III.
D
III ve IV.
E
I,II,III ve IV.
Açıklama:
Sözleşme özgürlüğü, özel hukuktaki irade özerkliği ilkesinin Anayasa Hukuku alanındaki dayanağıdır. Anayasa açısından sözleşme özgürlüğü,
devletin, özel kişilerin istedikleri hukuki sonuçlara ulaşmalarını sağlaması, belli hukuki
sonuçlara yönelen iradelerini geçerli olarak tanıması, iradelerinin yöneldiği hukuki sonuçların doğacağını ilke olarak benimsemesi ve koruması demektir. Bu serbesti sadece
gerçek kişilere değil, tüzel kişilere de tanınmıştır. Ayrıca, yabancılar da “herkes” kavramına dâhil olduğu için, yabancılar da kanunlar çerçevesinde bu haklardan yararlanma
hakları vardır. Özel teşebbüs hürriyeti, her gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin tercih
ettiği alanda, iktisadi-ticari faaliyette bulunmak üzere kurulabilmesini, dilediği mesleki
faaliyete girebilmesini ve faaliyeti ile mesleğini devletin veya üçüncü kişilerin müdahalesi
olmaksızın dilediği biçimde yürütebilmesini ifade etmektedir.
AY m. 48/1’de, özel teşebbüs hürriyeti mutlak bir hak olarak düzenlenmemiştir.
devletin, özel kişilerin istedikleri hukuki sonuçlara ulaşmalarını sağlaması, belli hukuki
sonuçlara yönelen iradelerini geçerli olarak tanıması, iradelerinin yöneldiği hukuki sonuçların doğacağını ilke olarak benimsemesi ve koruması demektir. Bu serbesti sadece
gerçek kişilere değil, tüzel kişilere de tanınmıştır. Ayrıca, yabancılar da “herkes” kavramına dâhil olduğu için, yabancılar da kanunlar çerçevesinde bu haklardan yararlanma
hakları vardır. Özel teşebbüs hürriyeti, her gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin tercih
ettiği alanda, iktisadi-ticari faaliyette bulunmak üzere kurulabilmesini, dilediği mesleki
faaliyete girebilmesini ve faaliyeti ile mesleğini devletin veya üçüncü kişilerin müdahalesi
olmaksızın dilediği biçimde yürütebilmesini ifade etmektedir.
AY m. 48/1’de, özel teşebbüs hürriyeti mutlak bir hak olarak düzenlenmemiştir.
Soru 45
I. Cinsel ve üreme hürriyeti,
II. Sağlığını ve vücudunu kontrol ettirme,
III. İşkenceden uzak olma,
IV. Rızası dışında tıbbi tedavi ve deneylere tabi olmama.
Yukarıdakilerden hangileri sağlık hakkı kapsamındadır?
II. Sağlığını ve vücudunu kontrol ettirme,
III. İşkenceden uzak olma,
IV. Rızası dışında tıbbi tedavi ve deneylere tabi olmama.
Yukarıdakilerden hangileri sağlık hakkı kapsamındadır?
Seçenekler
A
I,II,III ve IV.
B
I ve III.
C
II ve III.
D
III ve IV.
E
I,II ve IV.
Açıklama:
Sağlık hakkı; cinsel ve
üreme hürriyeti de dahil, sağlığını ve vücudunu kontrol ettirme, işkenceden uzak olma,
rızası dışında tıbbi tedavi ve deneylere tabi olmama hakkı gibi müdahaleden uzak olma
hakkı gibi kimi hak ve hürriyetleri içerir.
üreme hürriyeti de dahil, sağlığını ve vücudunu kontrol ettirme, işkenceden uzak olma,
rızası dışında tıbbi tedavi ve deneylere tabi olmama hakkı gibi müdahaleden uzak olma
hakkı gibi kimi hak ve hürriyetleri içerir.
Soru 46
Çevre hakkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bu hak sadece belirli kişilere tanınmış bir haktır.
B
Çevre hakkı anayasada m. 56'da düzenlenmiştir.
C
Anayasa hükmü çevre hakkını bir insan hakkı olarak düzenlemiştir.
D
Çevre hakkını düzenleyen Anayasa hükmü normatif bir hüküm niteliğindedir.
E
Hakkın yükümlüleri ‘devlet’ ve “vatandaşlar” şeklinde ifade edilen bireylerdir
Açıklama:
Çevre hakkı, “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlığını taşıyan AY m. 56’da
düzenlemiştir. “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların
ödevidir.” AY m. 56, hem çevre hakkını bir insan hakkı olarak düzenleyen bir norm, hem
de normatif bir hüküm niteliğindedir. Hakkın sahibi “herkes”tir. Hakkın yükümlüleri
‘devlet’ ve “vatandaşlar” şeklinde ifade edilen bireylerdir. Hakkın konusu, “sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamak”tır. Hakkın karşısındaki ödev ise, “çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemektir. Bu nedenle, çevre hakkının tüm unsurları
bu hakkın düzenleyen Anayasanın 56’ncı maddesinde vardır
düzenlemiştir. “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların
ödevidir.” AY m. 56, hem çevre hakkını bir insan hakkı olarak düzenleyen bir norm, hem
de normatif bir hüküm niteliğindedir. Hakkın sahibi “herkes”tir. Hakkın yükümlüleri
‘devlet’ ve “vatandaşlar” şeklinde ifade edilen bireylerdir. Hakkın konusu, “sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamak”tır. Hakkın karşısındaki ödev ise, “çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemektir. Bu nedenle, çevre hakkının tüm unsurları
bu hakkın düzenleyen Anayasanın 56’ncı maddesinde vardır
Soru 47
I. Konut hakkı Anayasada ekonomik, sosyal ve kültürel hakların düzenlendiği bölümde yer almaktadır.
II. Konut hakkının sahipliği açısından, bireyler arasında herhangi bir ayrım yapılamaz.
III. Konut hakkının yükümlüsü bireylerdir.
IV. Konut hakkı uluslararası belgelerde yer almamaktadır.
Konut hakkı ile ilgili hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Konut hakkının sahipliği açısından, bireyler arasında herhangi bir ayrım yapılamaz.
III. Konut hakkının yükümlüsü bireylerdir.
IV. Konut hakkı uluslararası belgelerde yer almamaktadır.
Konut hakkı ile ilgili hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I,II ve III
C
III ve IV.
D
Yalnız I
E
Yalnız III
Açıklama:
Yeterli bir konuta sahip olma hakkı, tüm uluslararası insan hakları hukuku belgelerinde,
asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkının bir unsuru ve bir insan hakkı olarak tanınmıştırKonut hakkının yükümlüsü devlettir. Devlet, düzenleme ve planlama suretiyle bu yükümlülüğünü yerine getirecektir.
asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkının bir unsuru ve bir insan hakkı olarak tanınmıştırKonut hakkının yükümlüsü devlettir. Devlet, düzenleme ve planlama suretiyle bu yükümlülüğünü yerine getirecektir.
Soru 48
Uluslararası Çalışma Örgütü 1952 yılında, “Sosyal Güvenliğin Asgari Normlarına İlişkin 102
Sayılı Sözleşme” ile sosyal riskleri kaç ana başlık altında toplamıştır?
Sayılı Sözleşme” ile sosyal riskleri kaç ana başlık altında toplamıştır?
Seçenekler
A
9
B
8
C
7
D
6
E
5
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ/ILO), 1952 yılında, “Sosyal Güvenliğin Asgari Normlarına İlişkin 102
Sayılı Sözleşme” ile bu riskleri dokuz ana başlık altında toplamıştır.
Sayılı Sözleşme” ile bu riskleri dokuz ana başlık altında toplamıştır.
Soru 49
Yerel ölçüler içinde minimum düzeyde dahi kendisini ve bakmakla yükümlü olduğu kişileri geçindirme olanağından yoksun kalmış bireylere, muhtaçlık tespitine ve kontrolüne dayalı olarak yapılan ve onları kendi kendilerine yeterli hâle getirmek amacını taşıyan ayni-nakdi nitelikteki geçici veya sürekli, sistemli ve düzenli karşılıksız yardımlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal yardımlar
B
Sosyal hizmetler
C
Geçici destek yardımları
D
Destekten yoksun kalma yardımı
E
Sosyal güvence
Açıklama:
Sosyal yardımlar, yerel ölçüler içinde minimum düzeyde dahi kendisini ve bakmakla
yükümlü olduğu kişileri geçindirme olanağından yoksun kalmış bireylere, muhtaçlık tespitine ve kontrolüne dayalı olarak yapılan ve onları kendi kendilerine yeterli hâle getirmek
amacını taşıyan ayni-nakdi nitelikteki geçici veya sürekli, sistemli ve düzenli karşılıksız
yardımlardır
yükümlü olduğu kişileri geçindirme olanağından yoksun kalmış bireylere, muhtaçlık tespitine ve kontrolüne dayalı olarak yapılan ve onları kendi kendilerine yeterli hâle getirmek
amacını taşıyan ayni-nakdi nitelikteki geçici veya sürekli, sistemli ve düzenli karşılıksız
yardımlardır
Soru 50
I. Toplu pazarlık ve toplu sözleşme hakkı
II. Yaşama hakkı
III. Adil yargılanma hakkı
IV. Yönetime katılma hakkı
Yukarıdakilerden hangileri kolektif sosyal haklardandır?
II. Yaşama hakkı
III. Adil yargılanma hakkı
IV. Yönetime katılma hakkı
Yukarıdakilerden hangileri kolektif sosyal haklardandır?
Seçenekler
A
I ve IV.
B
I,III ve IV.
C
I ve III.
D
I ve II
E
II,III ve IV.
Açıklama:
Kolektif sosyal haklarla kastedilen sendikal hak ve özgürlükler, toplu pazarlık ve toplu
sözleşme hakkı ve yönetime katılma hakkıdır.
sözleşme hakkı ve yönetime katılma hakkıdır.
Soru 51
Ekonomik, sosyal ve kültürel insan haklar hangi türden haklardır?
Seçenekler
A
İkinci kuşak haklar
B
Üçüncü kuşak haklar
C
Çekirdek haklar
D
Birinci kuşak haklar
E
Temel haklar
Açıklama:
İkinci kuşak insan haklar içinde yer alan ekonomik, sosyal ve kültürel insan hakları diğer insan haklarının kullanılabilmesi için gerekli, asgarî düzeyde yaşamı sürdürme haklarını ifade etmektedir. Ekonomik haklar, içerik ve konuları bakımından ekonomiyle ilgilidir. Bunlar, hak sahibi varlıkların ekonomik ve sosyal ilişkilerindeki hak ve özgürlüklerini liberal ekonomi felsefesine uygun olarak düzenlemekte ve güvence altına almaktadır. Liberal ekonomik düzen olarak adlandırılan bir düzenin parçası olan bu hakların başlıcaları, mülkiyet hakkı, sözleşme hürriyeti, özel girişim hürriyetidir. Anayasamızda, devletin bunlara müdahale etmesine ve ekonomik hayatı düzenlemesine ilişkin hükümler bulunmaktadır
Soru 52
Bir kimsenin, başkasının hakkına zarar vermemek ve yasaların koyduğu kayıtlamalara da uymak koşuluyla bir şeyi dilediği gibi kullanma, ürünlerinden yararlanma, tasarruf etme yetkilerini kapsayan ayni haklara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mülkiyet hakları
B
Tüketim hakları
C
İrtifak hakları
D
Şahsi haklar
E
Mali haklar
Açıklama:
.
bir kimsenin, başkasının hakkına zarar vermemek ve yasaların koyduğu kayıtlamalara da uymak koşuluyla bir şeyi dilediği gibi kullanma, ürünlerinden yararlanma, tasarruf etme yetkilerini kapsayan ayni haklara mülkiyet hakkı denir
bir kimsenin, başkasının hakkına zarar vermemek ve yasaların koyduğu kayıtlamalara da uymak koşuluyla bir şeyi dilediği gibi kullanma, ürünlerinden yararlanma, tasarruf etme yetkilerini kapsayan ayni haklara mülkiyet hakkı denir
Soru 53
Sözleşme hürriyeti Anayasanın hangi maddesinde düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
48
B
49
C
61
D
19
E
22
Açıklama:
.
48
48
Soru 54
Yarı temsili demokrasinin gerçekleşme vasıtalarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dilekçe hakkı
B
Görüşme hakkı
C
Eğitim Hakkı
D
Sağlık hakkı
E
Toplanma hakkı
Açıklama:
.
Dilekçe Hakkı
Dilekçe Hakkı
Soru 55
"Türk vatandaşları kanunda gösterilen şartlara uygun olarak .... ve ..... olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma hakkına sahiptir"
Boşluklara hangisi gelmelidir?
Boşluklara hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Seçilme/bağımsız
B
Seçme/bağımsız
C
Seçme/serbest
D
Seçilme/Seçme
E
Özgür/Bağımsız
Açıklama:
Her vatandaşın seçilme hakkı vardır (KSHS m. 25). Devlet ya da hükümetler, her vatandaşın söz konusu haklarını koruyucu gerekli yasal ve diğer tedbirleri almak zorundadırlar. AY m. 67’ye göre Türk vatandaşları kanunda gösterilen şartlara uygun olarak seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma hakkına sahiptir
Soru 56
Türkiye'de seçmenin kullandığı oy nasıl olmalıdır?
Seçenekler
A
Serbest
B
Bağlı
C
Açık oy
D
Kapalı sayım
E
Serbest seçimli
Açıklama:
Seçmenin, kullandığı oy serbest iradesine dayanması gerekir.
Soru 57
Servet, vergi, öğrenim durumu ve cinsiyet ayrımı gibi sınırlamalar olmaksızın bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmalarını ifade eden kavrama ne ad verilir?
Seçenekler
A
Genel oy
B
Eşit oy
C
Serbest oy
D
Katılımlı oy
E
Sistemli oy
Açıklama:
.
Genel oy
Genel oy
Soru 58
Seçim bölgelerinde oy kullanan her vatandaş seçmenin tek bir oya sahip olması anlamına gelen ifadeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Eşit oy
B
Genel oy
C
Kapalı oy
D
Sistemli oy
E
Açık oy
Açıklama:
Eşit oy, seçim bölgelerinde oy kullanan her vatandaş seçmenin tek bir oya sahip olması anlamına gelir. Coğrafya, nüfus yapısı ve bölgede oturan topluluğu menfaatleri dikkate alınarak oluşturulması gereken seçim bölgelerinde oy kullanacak olan seçmenlerin sayısının mümkün olduğunca diğer seçim bölgelerine eşit olması gerekir.
Soru 59
En basit tanımıyla, yöneticilerin halk tarafından serbest ve dürüst seçimler yoluyla seçildikleri sisteme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Demokrasi
B
Cumhuriyet
C
Özerklik
D
Bağımsızlık
E
Halk iradesi
Açıklama:
Demokrasi, en basit tanımıyla, yöneticilerin halk tarafından serbest ve dürüst seçimler yoluyla seçildikleri bir rejim olarak tanımlanmaktadır. Zira, Anayasamıza göre, egemenlik kayıksız şartsız millete aittir. (m. 6) Millet bu egemenliğini yetkili organları eliyle kullanır. Yetkili organların oluşması ise seçimlerle gerçekleşir. Bu nedenle, seçme hakkı ve seçim hürriyeti demokratik devletin vazgeçilmez unsurlarındandır.
Soru 60
Bir gerçek kişiyi devlete bağlayan siyasî ve hukukî bağa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vatandaşlık
B
Tabiiyet
C
Bağımsızlık
D
Bağlılık
E
Katılım
Açıklama:
Vatandaşlık, bir gerçek kişiyi devlete bağlayan siyasî ve hukukî bağdır. Uluslararası hukuk, herkesin insan olma sıfatıyla bir vatandaşlık hakkı olduğu ilkesini kabul etmiştir
Soru 61
Mülkiyet hakkı, sözleşme hürriyeti, özel girişim hürriyeti haklarını kapsayan ikinci kuşak insan hakları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kültürel haklar
D
Siyasi haklar
E
Kollektif haklar
Açıklama:
Ekonomik haklar, içerik ve konuları bakımından ekonomiyle ilgilidir. Bunlar, hak sahibi varlıkların ekonomik ve sosyal ilişkilerindeki hak ve özgürlüklerini liberal ekonomi felsefesine uygun olarak düzenlemekte ve güvence altına almaktadır. Liberal ekonomik düzen olarak adlandırılan bir düzenin parçası olan bu hakların başlıcaları, mülkiyet hakkı, sözleşme hürriyeti, özel girişim hürriyetidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 62
................, sosyal eşitlik amacına yönelmiş, ekonomik ve sosyal dengesizlikleri azaltmaya yönelik, daha çok toplumda zayıf ve yoksulların, özel olarak korunması gerekli kişi ve grupların korunmasını, maddi ve manevi varlıklarının geliştirilmesini amaçlayan haklardır.
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisiyle en iyi şekilde doldurulur?
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisiyle en iyi şekilde doldurulur?
Seçenekler
A
Sosyal haklar
B
Ekonomik hakalar
C
Kültürel haklar
D
Siyasi haklar
E
Kollektif haklar
Açıklama:
Sosyal haklar, sosyal eşitlik amacına yönelmiş, ekonomik ve sosyal dengesizlikleri azaltmaya yönelik, daha çok toplumda zayıf ve yoksulların, özel olarak korunması gerekli kişi ve gurupların korunmasını, maddi ve manevi varlıklarının geliştirilmesini amaçlayan haklardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi sosyal haklardan biridir?
Seçenekler
A
Sanat hakkı
B
Sağlık hakkı
C
Sözleşme hürriyeti
D
Eğitim hakkı
E
Bilim öğrenme hakkı
Açıklama:
Sosyal hakların belli başlıları, çalışma hakkı ve ödevi, sağlık hakkı, çevre hakkı, asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı, sosyal güvenlik hakkı, sendika hakkı, toplu iş sözleşmesi, grev ve lokavt hakkı gibi haklardır. doğru cevap B'dir.
Soru 64
I. Çevre hakkı
II. Bilim ve sanat öğrenme hakkı
III. Eğitim hakkı
Yukarıdakilerden hangileri kültürel haklardandır?
II. Bilim ve sanat öğrenme hakkı
III. Eğitim hakkı
Yukarıdakilerden hangileri kültürel haklardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
İkinci kuşak haklardan kültürel haklar, düşüncenin çeşitli yollarla açıklanması, bilim ve sanatı öğrenme hakkı, eğitim hakkı gibi daha çok sosyal haklarla beraber ele alınan kültür haklarıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi anayasanın mülkiyet hakkını kısıtlayan maddelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
AY Madde 63
B
AY Madde 56/2
C
AY Madde 45/1
D
AY Madde 44/1
E
AY Madde 33
Açıklama:
Kamu yararı amacıyla mülkiyet hakkının sınırlanmasının örnekleri Anayasanın çeşitli maddelerinde bulunmaktadır. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirlerin alınması (AY. m. 63); çevrenin geliştirilmesi, çevre sağlığının korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesi (AY m. 56/2); tarım arazilerinin amaç dışı kullanılmasının ve tahribinin önlenmesi (AY m. 45/1); toprağın verimli olarak işletilmesinin korunması ve geliştirilmesi, erozyonla kaybedilmesinin önlenmesi ve topraksız olan veya yeterli toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlanması (AY m. 44/1); doğal afetlerin önlenmesi, sanayiin ve turizmin korunması; sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması gibi nedenlerle idare tarafından ve yine kanunla (AY m. 13/1) mülkiyet hakkı sınırlanabilmektedir. Anayasanın 33. maddesi dernek kurma hakkıyla ilgilidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 66
I. Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir.
II. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
III. Sadece gerçek kişilere tanınan bir haktır.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri sözleşme hürriyetiyle ilgili olarak doğrudur?
II. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
III. Sadece gerçek kişilere tanınan bir haktır.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri sözleşme hürriyetiyle ilgili olarak doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız II
E
I, II ve III
Açıklama:
Herkes sözleşme, hürriyetine sahiptir (İHEB m. 23/1; ESKHS m. 6/1; ASŞ m. I/1; AİHS Ek Protokol m. 6/1; AfİHHŞ m. 15; AY m. 48, m. 18). AY m. 48/1’de, “herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir” denilmek suretiyle çalışma hürriyetinin bir parçası olan özel teşebbüs hürriyeti “herkes” yönünden güvenceye bağlanmıştır. Sözleşme özgürlüğü, özel hukuktaki irade özerkliği ilkesinin Anayasa Hukuku alanındaki dayanağıdır. Anayasa açısından sözleşme özgürlüğü, devletin, özel kişilerin istedikleri hukuki sonuçlara ulaşmalarını sağlaması, belli hukuki sonuçlara yönelen iradelerini geçerli olarak tanıması, iradelerinin yöneldiği hukuki sonuçların doğacağını ilke olarak benimsemesi ve koruması demektir. Bu serbesti sadece gerçek kişilere değil, tüzel kişilere de tanınmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 67
Anayasanın çalışmaya zorlanmama hakkını güvence altına alan maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
4. madde
B
8. madde
C
18. madde
D
28. madde
E
38. madde
Açıklama:
İşçinin arzu ve istekleri dışında, herhangi bir onayı olmaksızın çalışmaya zorlanması çalışma hakkını ihlal eder. Aynı şey, işçinin daha önce serbestçe yapmayı kabul ettiği işi bundan sonra yapmak istememesine rağmen zorlanması da kişinin çalışma hakkı ile bağdaşmaz. 1982 Anayasası, 18. maddesinde, “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz, angarya yasaktır” diyerek çalışmaya zorlanmama hakkını güvence altına almıştır. Doğru cevap C'dir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi vatandaşlar için anayasada hem bir hak hem de bir sorumluluk olarak yer almaktadır?
Seçenekler
A
Sözleşme Hürriyeti
B
Sağlık hakkı
C
Çevre hakkı
D
Asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı
E
Dilekçe hakkı
Açıklama:
Çevre hakkı, “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlığını taşıyan AY m. 56’da düzenlemiştir. “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir.” AY m. 56, hem çevre hakkını bir insan hakkı olarak düzenleyen bir norm, hem de normatif bir hüküm niteliğindedir. Hakkın sahibi “herkes”tir. Hakkın yükümlüleri ‘devlet’ ve “vatandaşlar” şeklinde ifade edilen bireylerdir. Hakkın konusu, “sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamak”tır. Hakkın karşısındaki ödev ise, “çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemektir. Doğru cevap C'dir.
Soru 69
I. Yeterli gıda hakkı
II. Yeterli giyinme hakkı
III. Yeterli konut hakkı
Yukarıdakilerden hangileri asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı kapsamındadır?
II. Yeterli giyinme hakkı
III. Yeterli konut hakkı
Yukarıdakilerden hangileri asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı kapsamındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I, II ve III
E
II ve III
Açıklama:
Sıralanan hakların tamamı asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı kapsamındadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 70
Klasik haklar içinde yer alan düşünce hürriyeti ve onun uzantıları olan konuşma, yayma, açıklama özgürlükleri günümüzde ....... haklar kapsamında ele alınmaktadır.
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisiyle en uygun şekilde doldurulur?
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk aşağıdakilerden hangisiyle en uygun şekilde doldurulur?
Seçenekler
A
Finansal
B
Ekonomik
C
Kollektif
D
Kültürel
E
Siyasi
Açıklama:
Kültürel haklar, kültür dünyası ve sorunları ile ilgili tüm insan haklarından oluşmaktadır. Kültür kavramının derinliği, kültürel hakların da genişliği sonucunu doğurmaktadır. Başlangıçta klasik haklar içinde yer alan düşünce hürriyeti ve onun uzantıları olan konuşma, yayma, açıklama özgürlükleri bile bugün kültürel haklar kapsamında ele alınmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 71
Anayasada “herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir” maddesi ile koruma altına alınmış olan sözleşme hürriyeti bireylerin hangi alandaki haklarına yönelik düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kültürel haklar
D
Eğitim hakkı
E
Siyasi haklar
Açıklama:
Özel teşebbüs hürriyeti, her gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin tercih ettiği alanda, iktisadi-ticari faaliyette bulunmak üzere kurulabilmesini, dilediği mesleki faaliyete girebilmesini ve faaliyeti ile mesleğini devletin veya üçüncü kişilerin müdahalesi olmaksızın dilediği biçimde yürütebilmesini ifade eden ekonomik bir haktır.
Ekonomik haklar
Ekonomik haklar
Soru 72
Mülkiyet hakkı aşağıda belirtilen hangi durumlarda sınırlandırılabilir?
I- Tekel oluşumunu engellemek
II- Tarım arazilerinin amaç dışı kullanılması
III- Doğal afetlerin önlenmesi
IV- Çevre sağlığının korunması
I- Tekel oluşumunu engellemek
II- Tarım arazilerinin amaç dışı kullanılması
III- Doğal afetlerin önlenmesi
IV- Çevre sağlığının korunması
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I-II ve III
D
II-III ve IV
E
I-II-III ve IV
Açıklama:
Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirlerin alınması (AY. m. 63); çevrenin geliştirilmesi, çevre sağlığının korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesi (AY m. 56/2); tarım arazilerinin amaç dışı kullanılmasının ve tahribinin önlenmesi (AY m. 45/1); toprağın verimli olarak işletilmesinin korunması ve geliştirilmesi, erozyonla kaybedilmesinin önlenmesi ve topraksız olan veya yeterli toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlanması (AY m. 44/1); doğal afetlerin önlenmesi, sanayinin ve turizmin korunması; sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması gibi nedenlerle idare tarafından ve yine kanunla (AY m. 13/1) mülkiyet hakkı sınırlanabilmektedir.
II-III ve IV
II-III ve IV
Soru 73
Anayasada “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir.” maddesi ile açıklanan çevre hakkı bireylerin hangi alandaki haklarını korumaya yönelik olarak düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kültürel haklar
D
Sağlık hakkı
E
Siyasi haklar
Açıklama:
Çevre hakkı bireylerin sosyal haklarından biri olarak tanımlanmıştır.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi bireylerin sosyal haklarından biridir?
Seçenekler
A
Mülkiyet hakkı
B
Sözleşme hakkı
C
Seçme ve seçilme hakkı
D
Vatandaşlık hakkı
E
Sağlık hakkı
Açıklama:
Mülkiyet hakkı ve sözleşme hakkı bireyin ekonomik haklarından, seçme-seçilme ve vatandaşlık hakkı bireyin siyasi haklarından olup, sağlık hakkı bireyin sosyal hakları içinde tanımlanmıştır.
Soru 75
Çalışma hakkı ve hürriyeti kapsamında aşağıdaki unsurlardan hangileri koruma altına alınmıştır?
I- İş güvenliği
II- Adil ücret alma hakkı
III- Dinlenme hakkı
IV- Eğlenme hakkı
I- İş güvenliği
II- Adil ücret alma hakkı
III- Dinlenme hakkı
IV- Eğlenme hakkı
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
I-II ve III
E
I-II-III ve IV
Açıklama:
İş güvenliği, adil ücret alma hakkı, dinlenme hakkı, eğlenme hakkı; çalışma hakkı ve hürriyeti kapsamında yapılan yasal düzenlemeler ile koruma altına alınmıştır.
I-II-III ve IV
I-II-III ve IV
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri kollektif sosyal haklardandır?
I- Sendika kurma hakkı
II- Sosyal güvenlik hakkı
III- Grev ve lokavt hakkı
IV- Eğitim öğretim hakkı
I- Sendika kurma hakkı
II- Sosyal güvenlik hakkı
III- Grev ve lokavt hakkı
IV- Eğitim öğretim hakkı
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II- ve III
D
I-II ve III
E
III ve IV
Açıklama:
Sendika kurma hakkı ve grev ve lokavt hakkı bireylerin kollektif sosyal haklarındandır.
I ve III
I ve III
Soru 77
Eğitim ve öğretim hakkı bireylerin hangi alandaki haklarını korumaya yönelik olarak düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kültürel haklar
D
Siyasi haklar
E
Vatandaşlık hakkı
Açıklama:
Anayasa’nın “bilim ve sanat hürriyeti” (m. 27), “eğitim ve öğrenim hakkı” (m. 42), “tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması” (m. 63) ve “sanat ve sanatçının korunması” hakları kültürel haklar kapsamında değerlendirilebilir.
Soru 78
Anaysadaki “Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz” maddesi ile aşağıdakilerden hangisi koruma altına alınmaya çalışılmıştır?
Seçenekler
A
Basın araçlarının korunması
B
Süreli-süresiz yayın hakkı
C
Basın hürriyeti
D
Düzeltme ve cevap hakkı
E
Ekonomik haklar
Açıklama:
Anayasamız, basın hürriyetinin temel unsurlarından biri olan matbaa serbestisini “Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz” maddesi ile hükme bağlamıştır:
Soru 79
Vatandaşlık hakkı bireylerin hangi alandaki haklarını korumaya yönelik olarak düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
Ekonomik haklar
B
Sosyal haklar
C
Kültürel haklar
D
Siyasi haklar
E
Çalışma hakkı
Açıklama:
Vatandaşlık, bir gerçek kişiyi devlete bağlayan siyasî ve hukukî bağdır. Uluslararası hukuk, herkesin insan olma sıfatıyla bir vatandaşlık hakkı olduğu ilkesini kabul etmiştir. Bu nedenle vatandaşlık hakkı bireylerin siyasi haklarından biri olarak kabul görmektedir.
Soru 80
Aşağıdaki durumlardan hangisi ya da hangileri belediye ve il meclislerine seçilme hakkına engel teşkil etmez?
I- Taksirli suçlardan hüküm giymek
II- Askerliğini yapmamış olmak
III- Rüşvet suçu işleyip affa uğramak
I- Taksirli suçlardan hüküm giymek
II- Askerliğini yapmamış olmak
III- Rüşvet suçu işleyip affa uğramak
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece II
C
Sadece III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 11’inci maddesine göre ilkokul mezunu olmayanlar, kısıtlılar, yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, taksirli suçlar hariç, toplam bir yıl veya daha fazla hapis veya süresi ne olursa olsun ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, ile affa uğramış olsalar bile, zimmet ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı köyüne kullanma dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmi ihale ve alım-satımlara fesat karıştırma veya devlet sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle mahkum olanlar, devletin şahsiyetine karşı cürümlerden veya bu suçların açıkça işlenmesini tahrik etme suçundan mahkum olanlar (TCK m. 125-174), halkı ırk, sınıf, din ve mezhep veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etme suçundan (TCK m. 312/2) mahkum olanlar belediye ve il genel meclislerine başkan ve üye seçilemezler.
Sadece I
Sadece I
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisini kamu yararı amacıyla mülkiyet hakkının sınırlanması örneği olarak gösteremeyiz ?
Seçenekler
A
Çevre sağlığının korunması
B
Sokak hayvanlarının korunması
C
Tarım arazilerinin korunması
D
Doğal afetlerin önlenmesi
E
İmar düzenin sağlanması
Açıklama:
Kamu yararı amacıyla mülkiyet hakkının sınırlanmasının örneklerini yine Anayasanın çeşitli maddelerinde bulabiliriz. Çevre sağlığının korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesi, tarım arazilerinin amaç dışında kullanılmasının ve tahribinin önlenmesi, toprağın verimli olarak işletilmesinin korunması ve geliştirilmesi, erozyonla kaybedilmesinin önlenmesi, doğal afetlerin önlenmesi, turizmin korunması, sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması gibi nedenlerle idare tarafından ve yine kanunla mülkiyet hakkı sınırlanabilmektedir.
Soru 82
Her gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin tercih ettiği alanda ticari faaliyette bulunabilmesi aşağıdakilerden hangisinin konusudur ?
Seçenekler
A
Çevre Hakkı
B
Mülkiyet Hakkı
C
Çalışma Hakkı ve Hürriyeti
D
Sözleşme Hürriyeti
E
Sağlık Hakkı
Açıklama:
Özel teşebbüs hürriyeti, her gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin tercih ettiği alanda, iktisadi-ticari faaliyette bulunmak üzere kurulabilmesini, dilediği mesleki faaliyete girebilmesini ve faaliyeti ile mesleğini devletin veya üçüncü kişilerin müdahalesi olmaksızın dilediği biçimde yürütebilmesini ifade eder.
Soru 83
Çalışma hakkının diğer haklardan ayıran en önemli etken aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Başka etmenlere bağlı oluşu
B
Zorunlu olmayışı
C
Süreli oluşu
D
İsteğe bağlı oluşu
E
Sağlık koşulları
Açıklama:
Çalışma hakkının diğer haklardan farkı, hakkın kullanılmasının, hakkın sahibi dışında başka etmenlere bağlı oluşudur. Zira kişi bu hak ve hürriyetinden, ancak iş ve çalışma ortamı mevcut olduğunda yararlanabilir. Çalışma ortamının sağlanması da devlete verilmiş bir ödevdir. Devlet bu ödevini işsizliği önlemekle yerine getirecektir.
Soru 84
Üreme, işkenceden uzak olma, deneylere tabi olmama gibi haklardan bahseden bir kişi aşağıdakilerden hangisini anlatmaktadır ?
Seçenekler
A
Sosyal Güvenlik Hakkı
B
Eğitim Hakkı
C
Asgari Yaşam Koşullarına Sahip Olma Hakkı
D
Sağlık Hakkı
E
Çevre Hakkı
Açıklama:
Sağlık hakkı, sadece sağlıklı olma hakkı şeklinde anlaşılamaz. Sağlık hakkı; cinsel ve üreme hürriyeti de dahil, sağlığını ve vücudunu kontrol ettirme, işkenceden uzak olma, rızası dışında tıbbi tedavi ve deneylere tabi olmama hakkı gibi müdahaleden uzak olma hakkı gibi kimi hak ve hürriyetleri içerir.
Soru 85
En temel çevre hakkı kullanıcıları bireylerdir. Bireylerin yanında çevre hakkı sahiplerinden yükümlülük açısından sorumluluğu olmayan kullanıcılar aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Kamu kuruluşları
B
Özel kuruluşlar
C
Devletler
D
Uluslararası örgütler
E
Gelecek kuşaklar
Açıklama:
Diğer insan haklarında olduğu gibi en temel çevre hakkı kullanıcıları bireylerdir. Bireylerin yanında çevre hakkının sahipleri, kamusal ve özel kuruluşlar ile topluluklar, devletler, uluslararası örgütler, bitkiler ve hayvanlar ve gelecek kuşaklar diğer kullanıcı ve sahiplerdir. Yükümlülük açısından, çevre hakkına sahip olan, bitki ve hayvanlar ile gelecek kuşakların sorumluluğu söz konusu değildir.
Soru 86
Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitimi için gerekli tedbirleri de almak zorundadır diyen bir kişi hangi hakkı savunmaktadır ?
Seçenekler
A
Sosyal Güvenlik Hakkı
B
Asgari Yaşam Koşullarına Sahip Olma Hakkı
C
Çevre Hakkı
D
Sağlık Hakkı
E
Eğitim Hakkı
Açıklama:
Sosyal güvenlik hakkı olarak; Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin, kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması, anavatanla bağlarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması için gereken tedbirleri de almak zorundadır.
Soru 87
Uluslararası insan hakları hukuku metinine göre eğitimin yapılacağı dil aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Almanca
B
Fransızca
C
İngilizce
D
Portekizce
E
Hiçbiri
Açıklama:
Eğitim hakkına hem yetişkinler ve hem de çocuklar sahiptir. Hiçbir uluslararası insan hakları hukuku metni, eğitimin yapılacağı belli bir dili belirlememektedir. Bununla birlikte, ulusal dilde ya da ulusal dillerin birinde eğitim yapılmazsa eğitim hakkı anlamsızlaşır.
Soru 88
Kanun, haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar koyamaz hükmü aşağıdakilerden hangi hakkı belirtmektedir ?
Seçenekler
A
Basın hürriyeti
B
Düzeltme ve cevap hakkı
C
Süreli ve süresiz yayın hakkı
D
Basın araçlarının korunması
E
Bilim ve sanat hürriyeti
Açıklama:
Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, mali kaynaklar ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir. Kanun, haber, düşünce ve kanaatlerin serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali ve teknik şartlar koyamaz.
Soru 89
Bireylerin sadece demokratik ülkelerin Anayasalarıyla değil, aynı zamanda uluslararası sözleşme ve beyannamelerle de vurgulanmış ilkeler aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Vatandaşlık Hakkı
B
Seçme ve Seçilme Hakkı
C
Partilere Girme Hakkı
D
Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı
E
Bilim ve Sanat Hürriyeti
Açıklama:
Bireylerin vatandaşı bulundukları devletin yönetimine katılma, seçme ve seçilme hakkına sahip olmaları çağdaş dünyada sadece demokratik ülkelerin Anayasalarıyla değil, aynı zamanda uluslararası sözleşme ve beyannamelerle de vurgulanmış ilkelerdir.
Soru 90
Tavsiyeler, inisiyatifler veya bilgiler bulunabileceği gibi, kamusal kolektif veya kişisel menfaatlerle ilgili herhangi bir sorunu ifade eden hak aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Seçme Hakkı
B
Dilekçe Hakkı
C
Parti Kurma Hakkı
D
Seçilme Hakkı
E
Kamusal İşlere Katılma Hakkı
Açıklama:
Dilekçelerde tavsiyeler, inisiyatifler veya bilgiler bulunabileceği gibi, kamu kurum ve kuruluşlarına yönelik talep ve şikayetler de yer alabilir. Bu nedenle, dilekçelerin içeriği, kamusal, kolektif veya kişisel menfaatlerle ilgili herhangi bir sorunu ifade edebilir. Bunla birlikte, yargılama usul kanunları gereğince yargı organlarına veya idari usul kanunları gereğince idariye hitaben yazılan dilekçelerin belli formla olması da istenebilir.
Soru 91
I.Toprağın verimli olarak işletilmesinin korunması ve geliştirilmesi
II.Sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması
III. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirlerin alınması
IV. Doğal afetlerin önlenmesi, sanayiin ve turizmin korunması
Mülkiyet hakkı eski anlamında bireyin dilediği gibi kullanabileceği bir hak ve sınırsız bir özgürlük olma niteliğini yitirmiştir. Günümüzde mülkiyet sosyal yapıda bir hak olarak gelişmiştir. Başlangıçta kişinin eşya üzerinde mutlak bir egemenliği demek olan ve kutsal olan mülkiyet hakkı, çağımızda bu anlamını yitirmiş, sosyal işlevleriyle sınırlanmıştır. Buna göre yukarıdakilerden hangileri mülkiyet hakkını sınırlandıran nedenlerdendir?
II.Sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması
III. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirlerin alınması
IV. Doğal afetlerin önlenmesi, sanayiin ve turizmin korunması
Mülkiyet hakkı eski anlamında bireyin dilediği gibi kullanabileceği bir hak ve sınırsız bir özgürlük olma niteliğini yitirmiştir. Günümüzde mülkiyet sosyal yapıda bir hak olarak gelişmiştir. Başlangıçta kişinin eşya üzerinde mutlak bir egemenliği demek olan ve kutsal olan mülkiyet hakkı, çağımızda bu anlamını yitirmiş, sosyal işlevleriyle sınırlanmıştır. Buna göre yukarıdakilerden hangileri mülkiyet hakkını sınırlandıran nedenlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Kamu yararı amacıyla mülkiyet hakkının sınırlanmasının örneklerini yine Anayasanın çeşitli maddelerinde bulabiliriz. Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirlerin alınması (AY.m. 63); çevrenin geliştirilmesi, çevre sağlığının korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesi (AY m. 56/2); tarım arazilerinin amaç dışı kullanılmasının ve tahribinin önlenmesi (AY m. 45/1); toprağın verimli olarak işletilmesinin korunması ve geliştirilmesi, erozyonla kaybedilmesinin önlenmesi ve topraksız olan veya yeterli toprağı bulunmayan çiftçilikle uğraşan köylüye toprak sağlanması (AY m. 44/1); doğal afetlerin önlenmesi, sanayiin ve turizmin korunması; sağlıklı bir kentleşme ve imar düzeninin sağlanması gibi nedenlerle idare tarafından ve yine kanunla (AY m. 13/1) mülkiyet hakkı sınırlanabilmektedir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi gıda hakkına yönelik ihlallerden değildir?
Seçenekler
A
Belli kişi ya da grupların gıdaya erişiminin engellenmesi
B
Tarım arazilerinin amaç dışı kullanılmasının ve tahribinin önlenmesi
C
İç karışıklık veya olağanüstü hâllerde insani amaçlı gıda yardımının engellenmesi
D
Gıda hakkıyla ilgili uluslararası hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesinde başarısızlık
E
Gıda hakkını düzenleyen yasaların kaldırılması
Açıklama:
Gıda hakkına yönelik ihlaller ya doğrudan devletin işlem ve eylemleri sonucunda veya devletin gerekli ve yeterli düzenlemeleri yapmaması nedeniyle diğer varlıklar yoluyla oluşur. Bu tür ihlallere, gıda hakkına sahip olmayı engelleyen yasaların varlığı ya da gıda hakkını düzenleyen yasaların kaldırılması; belli kişi ya da grupların gıdaya erişiminin engellenmesi; iç karışıklık veya olağanüstü hâllerde insani amaçlı gıda yardımının engellenmesi; gıda hakkıyla ilgili mevcut hukuki yükümlülüklerle uyuşmayan yasa veya politikaların benimsenmesi; başkalarının gıda hakkını ihlal eden birey ve birey topluluklarının faaliyetlerinin düzenlenmesinde veya uluslararası anlaşmalara taraf olduktan ya da uluslararası organizasyonlara girdikten sonra gıda hakkıyla ilgili uluslararası hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesinde başarısızlık, örnek olarak verilebilir.
Soru 93
Genel olarak haklar; kararların alınmasına, kararların alınmasında etkili olmaya ve alınan kararların uygulanmasına katılma haklarıdır.
Seçenekler
A
Kolektif Sosyal
B
ekonomik
C
sosyal
D
Sİyasi
E
Kültürel
Açıklama:
Genel olarak siyasi haklar (katılma hakları); kararların alınmasına, kararların alınmasında etkili olmaya ve alınan kararların uygulanmasına katılma haklarıdır.
Soru 94
Dilekçe hakkı aşağıdakilerden hangisinin kapsamına girmektedir?
Seçenekler
A
Düşünce Hürriyeti
B
Vatandaşlık Hakkı
C
Eğitim Hakkı
D
Sosyal Güvenlik Hakları
E
Kültürel Haklar
Açıklama:
Yarı temsili demokrasinin gerçekleşme vasıtalarından birisi de dilekçe hakkıdır. Anayasamıza göre, vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
Soru 95
Sosyal Güvenlik Hakkı ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplumsal yaşamdan kaynaklanan riskler karşısında bireyi korumayı hedefler.
B
Yaşa bağlı değildir.
C
Devletin asgari yaşam (geçim) şartlarını garanti etme görevini içerir.
D
Sadece çalışanlara aittir.
E
Tehlikeyle karşılaşan ve yoksulluğa düşen bireye asgari bir güvence sağlamayı amaçlamaktadır.
Açıklama:
Sosyal güvenlik hakkı, toplumsal yaşamdan kaynaklanan riskler karşısında bireyi korumayı hedefler. Bu hakkın temel amacı bireylerin ihtiyaçlarının karşılanması ve ülkedeki muhtaçlık ve yoksulluğun giderilmesidir. Bu hak sadece çalışanlara ait olmayıp ülke içinde yaşayan herkes bu hakkın öznesidir.
Soru 96
Grev ve lokavtın yasaklandığı hâllerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda uyuşmazlığı çözen, kararları kesin ve toplu iş sözleşmesi hükmünde olan kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yüksek Hakem Kurulu
B
Yargıtay
C
Danıştay
D
Rekabet Kurumu
E
Kamu Denetçiliği Kurumu
Açıklama:
Grev ve lokavtın yasaklandığı hâllerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Yüksek Hakem Kurulunun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir (m. 54/5).
Soru 97
Kamu hizmetlerine girme hakkı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Serbestlik ilkesi, askerlik gibi zorunlu yükümlülükler dışında, kamu hizmetlerine girişin, kişinin iradesine bağlı olduğunu ifade eder.
B
Eşitlik ilkesi, her Türk vatandaşının, dil, din, cinsiyet, siyasi düşünce vb. ayrım gözetilmeksizin, kamu hizmetlerine girme hakkını ifade eder.
C
Kamu hizmetlerine girme hakkı her vatandaşın memur olmasının garanti edildiği anlamına gelir.
D
Kamu hizmetine alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka niteliklerin aranmaması ilkesi, kişinin söz konusu göreve uygunluğunu belirleyen liyakati erekli kılar.
E
İnsan Hakları Komitesi’nin 25 nolu Genel Yorumuna göre, hizmete girmede yaş veya hizmetin gerektirdiği belirli nitelikler aranması, hakkın özüne aykırı değildir.
Açıklama:
İnsan Hakları Komitesi’nin 25 nolu Genel Yorumuna göre, hizmete girmede yaş veya hizmetin gerektirdiği belirli nitelikler aranması, hakkın özüne aykırı değildir. Kamu hizmetlerine girme hakkı her vatandaşın memur olmasının garanti edildiği anlamına gelmez.
Soru 98
ı.Hakimler ve Savcılar
II.Silahlı Kuvvetler Mensupları
III. İlköğretim ve Ortaöğretim Öğrencileri
IV. Yükseköğretim elemanları
Yukarıda verilenlerden hangileri siyasi parti üyesi olamazlar?
II.Silahlı Kuvvetler Mensupları
III. İlköğretim ve Ortaöğretim Öğrencileri
IV. Yükseköğretim elemanları
Yukarıda verilenlerden hangileri siyasi parti üyesi olamazlar?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
Yalnız IV
Açıklama:
Siyasi parti üyesi olabilmek için onsekiz yaşını doldurmuş olmak gerekir. Ancak, hâkimler ve savcılar, Sayıştay dâhil yüksek yargı organları mensupları, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri, yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, silahlı kuvvetler mensupları ile ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileri siyasi partilere üye olamazlar(m. 68/5). Yükseköğretim elemanları, siyasi partilere üye olabilirler. Ancak, bunlar, siyasi partilerin merkez organlarında görev alabilirler (m. 68/6).
Soru 99
Seçilme hakkının kullanılabilmesi için aşağıdaki kamu görevlilerinden hangileri görevlerinden istifa etmek zorunda değildir?
Seçenekler
A
Milletvekilleri
B
Hakimler
C
Yüksek yargı organı üyeleri
D
Askeri Personel
E
Savcılar
Açıklama:
Seçilme hakkının kullanılabilmesi için özellikle, devlet memurları ile hakim, savcı, yüksek yargı organı üyesi, askeri personel gibi bazı kamu görevlilerinin görevlerinden ayrılmaları gerekir. Ancak ülkemizde, milletvekilleri, belediye başkanları, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile muhtarlar mahalli idareler seçimlerinde adaylıklarını koyabilmek veya aday gösterilebilmek için görevlerinden istifa etmek zorunda değildirler.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi kültürel haklar kapsamında yer almaz?
Seçenekler
A
Düşüncenin çeşitli yollarla açıklanması
B
Bilim ve sanatı öğrenme hakkı
C
Sağlık hakkı
D
Eğitim hakkı
E
Sanat ve sanatçının korunması hakkı
Açıklama:
Ancak ikinci kuşak haklardan kültürel haklar, düşüncenin çeşitli yollarla açıklanması, bilim ve sanatı öğrenme hakkı, eğitim hakkı gibi daha çok sosyal haklarla beraber ele alınan kültür haklarıdır
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi katılma haklarından birisidir?
Seçenekler
A
Kamu hizmetlerine girme hakkı
B
Din ve vicdan hürriyeti
C
İfade özgürlüğü
D
Yaşama hakkı
E
Konut hakkı
Açıklama:
Genel olarak siyasi haklar (katılma hakları); kararların alınmasına, kararların alınmasında etkili olmaya ve alınan kararların uygulanmasına katılma
haklarıdır. Anayasamızda düzenlenen siyasi haklar şunlardır: vatandaşlık hakkı, seçme ve
seçilme hakkı, siyasi parti kurma, partiye girme ve partiden çıkma hakkı, kamu hizmetlerine girme hakkı, vatana hizmet etme hakkı ve dilekçe hakkı.
haklarıdır. Anayasamızda düzenlenen siyasi haklar şunlardır: vatandaşlık hakkı, seçme ve
seçilme hakkı, siyasi parti kurma, partiye girme ve partiden çıkma hakkı, kamu hizmetlerine girme hakkı, vatana hizmet etme hakkı ve dilekçe hakkı.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi sosyal ve ekonomik haklardandır?
Seçenekler
A
Çalışma hakkı
B
Yaşama hakkı
C
Adil yargılanma hakkı
D
İfade özgürlüğü
E
İnanç özgürlüğü
Açıklama:
Sosyal hakların belli başlıları, çalışma hakkı ve ödevi, sağlık hakkı, çevre hakkı,
asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı, sosyal güvenlik hakkı, sendika hakkı, toplu iş
sözleşmesi, grev ve lokavt hakkı gibi haklardır.
asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkı, sosyal güvenlik hakkı, sendika hakkı, toplu iş
sözleşmesi, grev ve lokavt hakkı gibi haklardır.
Soru 103
Mülkiyet hakkı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Mülkiyet hakkı Anayasada tanımlanmıştır.
B
Mülkiyet hakkı ayni bir haktır.
C
Mülkiyet hakkı uluslararası metinlerde de yer alan bir haktır.
D
Mülkiyet hakkı Medeni Kanunun eşya hukuku bölümünde düzenlenmiştir.
E
Mülkiyet hakkı, Anayasanın ikinci kısmının, “Kişi Hak ve Ödevleri” başlığını taşıyan ikinci bölümünde yer almaktadır.
Açıklama:
Gerek Medeni Kanun’da gerekse Anayasa’da mülkiyet hakkı tanımlanmamıştır.
Soru 104
I. Sözleşme özgürlüğü, özel hukuktaki irade özerkliği ilkesinin Anayasa Hukuku alanındaki dayanağıdır.
II. Sözleşme özgürlüğü sadece gerçek kişilere tanınmıştır.
III. Yabancılar kanunlar çerçevesinde sözleşme özgürlüğünden yararlanır.
IV. AY m. 48/1’de, özel teşebbüs hürriyeti mutlak bir hak olarak düzenlenmiştir.
Sözleşme hürriyeti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Sözleşme özgürlüğü sadece gerçek kişilere tanınmıştır.
III. Yabancılar kanunlar çerçevesinde sözleşme özgürlüğünden yararlanır.
IV. AY m. 48/1’de, özel teşebbüs hürriyeti mutlak bir hak olarak düzenlenmiştir.
Sözleşme hürriyeti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve II
C
I,II ve III.
D
III ve IV.
E
I,II,III ve IV.
Açıklama:
Sözleşme özgürlüğü, özel hukuktaki irade özerkliği ilkesinin Anayasa Hukuku alanındaki dayanağıdır. Anayasa açısından sözleşme özgürlüğü,
devletin, özel kişilerin istedikleri hukuki sonuçlara ulaşmalarını sağlaması, belli hukuki
sonuçlara yönelen iradelerini geçerli olarak tanıması, iradelerinin yöneldiği hukuki sonuçların doğacağını ilke olarak benimsemesi ve koruması demektir. Bu serbesti sadece
gerçek kişilere değil, tüzel kişilere de tanınmıştır. Ayrıca, yabancılar da “herkes” kavramına dâhil olduğu için, yabancılar da kanunlar çerçevesinde bu haklardan yararlanma
hakları vardır. Özel teşebbüs hürriyeti, her gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin tercih
ettiği alanda, iktisadi-ticari faaliyette bulunmak üzere kurulabilmesini, dilediği mesleki
faaliyete girebilmesini ve faaliyeti ile mesleğini devletin veya üçüncü kişilerin müdahalesi
olmaksızın dilediği biçimde yürütebilmesini ifade etmektedir.
AY m. 48/1’de, özel teşebbüs hürriyeti mutlak bir hak olarak düzenlenmemiştir.
devletin, özel kişilerin istedikleri hukuki sonuçlara ulaşmalarını sağlaması, belli hukuki
sonuçlara yönelen iradelerini geçerli olarak tanıması, iradelerinin yöneldiği hukuki sonuçların doğacağını ilke olarak benimsemesi ve koruması demektir. Bu serbesti sadece
gerçek kişilere değil, tüzel kişilere de tanınmıştır. Ayrıca, yabancılar da “herkes” kavramına dâhil olduğu için, yabancılar da kanunlar çerçevesinde bu haklardan yararlanma
hakları vardır. Özel teşebbüs hürriyeti, her gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin tercih
ettiği alanda, iktisadi-ticari faaliyette bulunmak üzere kurulabilmesini, dilediği mesleki
faaliyete girebilmesini ve faaliyeti ile mesleğini devletin veya üçüncü kişilerin müdahalesi
olmaksızın dilediği biçimde yürütebilmesini ifade etmektedir.
AY m. 48/1’de, özel teşebbüs hürriyeti mutlak bir hak olarak düzenlenmemiştir.
Soru 105
I. Cinsel ve üreme hürriyeti,
II. Sağlığını ve vücudunu kontrol ettirme,
III. İşkenceden uzak olma,
IV. Rızası dışında tıbbi tedavi ve deneylere tabi olmama.
Yukarıdakilerden hangileri sağlık hakkı kapsamındadır?
II. Sağlığını ve vücudunu kontrol ettirme,
III. İşkenceden uzak olma,
IV. Rızası dışında tıbbi tedavi ve deneylere tabi olmama.
Yukarıdakilerden hangileri sağlık hakkı kapsamındadır?
Seçenekler
A
I,II,III ve IV.
B
I ve III.
C
II ve III.
D
III ve IV.
E
I,II ve IV.
Açıklama:
Sağlık hakkı; cinsel ve
üreme hürriyeti de dahil, sağlığını ve vücudunu kontrol ettirme, işkenceden uzak olma,
rızası dışında tıbbi tedavi ve deneylere tabi olmama hakkı gibi müdahaleden uzak olma
hakkı gibi kimi hak ve hürriyetleri içerir.
üreme hürriyeti de dahil, sağlığını ve vücudunu kontrol ettirme, işkenceden uzak olma,
rızası dışında tıbbi tedavi ve deneylere tabi olmama hakkı gibi müdahaleden uzak olma
hakkı gibi kimi hak ve hürriyetleri içerir.
Soru 106
Çevre hakkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bu hak sadece belirli kişilere tanınmış bir haktır.
B
Çevre hakkı anayasada m. 56'da düzenlenmiştir.
C
Anayasa hükmü çevre hakkını bir insan hakkı olarak düzenlemiştir.
D
Çevre hakkını düzenleyen Anayasa hükmü normatif bir hüküm niteliğindedir.
E
Hakkın yükümlüleri ‘devlet’ ve “vatandaşlar” şeklinde ifade edilen bireylerdir
Açıklama:
Çevre hakkı, “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlığını taşıyan AY m. 56’da
düzenlemiştir. “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların
ödevidir.” AY m. 56, hem çevre hakkını bir insan hakkı olarak düzenleyen bir norm, hem
de normatif bir hüküm niteliğindedir. Hakkın sahibi “herkes”tir. Hakkın yükümlüleri
‘devlet’ ve “vatandaşlar” şeklinde ifade edilen bireylerdir. Hakkın konusu, “sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamak”tır. Hakkın karşısındaki ödev ise, “çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemektir. Bu nedenle, çevre hakkının tüm unsurları
bu hakkın düzenleyen Anayasanın 56’ncı maddesinde vardır
düzenlemiştir. “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların
ödevidir.” AY m. 56, hem çevre hakkını bir insan hakkı olarak düzenleyen bir norm, hem
de normatif bir hüküm niteliğindedir. Hakkın sahibi “herkes”tir. Hakkın yükümlüleri
‘devlet’ ve “vatandaşlar” şeklinde ifade edilen bireylerdir. Hakkın konusu, “sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamak”tır. Hakkın karşısındaki ödev ise, “çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemektir. Bu nedenle, çevre hakkının tüm unsurları
bu hakkın düzenleyen Anayasanın 56’ncı maddesinde vardır
Soru 107
I. Konut hakkı Anayasada ekonomik, sosyal ve kültürel hakların düzenlendiği bölümde yer almaktadır.
II. Konut hakkının sahipliği açısından, bireyler arasında herhangi bir ayrım yapılamaz.
III. Konut hakkının yükümlüsü bireylerdir.
IV. Konut hakkı uluslararası belgelerde yer almamaktadır.
Konut hakkı ile ilgili hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Konut hakkının sahipliği açısından, bireyler arasında herhangi bir ayrım yapılamaz.
III. Konut hakkının yükümlüsü bireylerdir.
IV. Konut hakkı uluslararası belgelerde yer almamaktadır.
Konut hakkı ile ilgili hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I,II ve III
C
III ve IV.
D
Yalnız I
E
Yalnız III
Açıklama:
Yeterli bir konuta sahip olma hakkı, tüm uluslararası insan hakları hukuku belgelerinde,
asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkının bir unsuru ve bir insan hakkı olarak tanınmıştırKonut hakkının yükümlüsü devlettir. Devlet, düzenleme ve planlama suretiyle bu yükümlülüğünü yerine getirecektir.
asgari yaşam koşullarına sahip olma hakkının bir unsuru ve bir insan hakkı olarak tanınmıştırKonut hakkının yükümlüsü devlettir. Devlet, düzenleme ve planlama suretiyle bu yükümlülüğünü yerine getirecektir.
Soru 108
Uluslararası Çalışma Örgütü 1952 yılında, “Sosyal Güvenliğin Asgari Normlarına İlişkin 102
Sayılı Sözleşme” ile sosyal riskleri kaç ana başlık altında toplamıştır?
Sayılı Sözleşme” ile sosyal riskleri kaç ana başlık altında toplamıştır?
Seçenekler
A
9
B
8
C
7
D
6
E
5
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ/ILO), 1952 yılında, “Sosyal Güvenliğin Asgari Normlarına İlişkin 102
Sayılı Sözleşme” ile bu riskleri dokuz ana başlık altında toplamıştır.
Sayılı Sözleşme” ile bu riskleri dokuz ana başlık altında toplamıştır.
Soru 109
Yerel ölçüler içinde minimum düzeyde dahi kendisini ve bakmakla yükümlü olduğu kişileri geçindirme olanağından yoksun kalmış bireylere, muhtaçlık tespitine ve kontrolüne dayalı olarak yapılan ve onları kendi kendilerine yeterli hâle getirmek amacını taşıyan ayni-nakdi nitelikteki geçici veya sürekli, sistemli ve düzenli karşılıksız yardımlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal yardımlar
B
Sosyal hizmetler
C
Geçici destek yardımları
D
Destekten yoksun kalma yardımı
E
Sosyal güvence
Açıklama:
Sosyal yardımlar, yerel ölçüler içinde minimum düzeyde dahi kendisini ve bakmakla
yükümlü olduğu kişileri geçindirme olanağından yoksun kalmış bireylere, muhtaçlık tespitine ve kontrolüne dayalı olarak yapılan ve onları kendi kendilerine yeterli hâle getirmek
amacını taşıyan ayni-nakdi nitelikteki geçici veya sürekli, sistemli ve düzenli karşılıksız
yardımlardır
yükümlü olduğu kişileri geçindirme olanağından yoksun kalmış bireylere, muhtaçlık tespitine ve kontrolüne dayalı olarak yapılan ve onları kendi kendilerine yeterli hâle getirmek
amacını taşıyan ayni-nakdi nitelikteki geçici veya sürekli, sistemli ve düzenli karşılıksız
yardımlardır
Soru 110
I. Toplu pazarlık ve toplu sözleşme hakkı
II. Yaşama hakkı
III. Adil yargılanma hakkı
IV. Yönetime katılma hakkı
Yukarıdakilerden hangileri kolektif sosyal haklardandır?
II. Yaşama hakkı
III. Adil yargılanma hakkı
IV. Yönetime katılma hakkı
Yukarıdakilerden hangileri kolektif sosyal haklardandır?
Seçenekler
A
I ve IV.
B
I,III ve IV.
C
I ve III.
D
I ve II
E
II,III ve IV.
Açıklama:
Kolektif sosyal haklarla kastedilen sendikal hak ve özgürlükler, toplu pazarlık ve toplu
sözleşme hakkı ve yönetime katılma hakkıdır.
sözleşme hakkı ve yönetime katılma hakkıdır.
Soru 111
Ekonomik, sosyal ve kültürel insan haklar hangi türden haklardır?
Seçenekler
A
İkinci kuşak haklar
B
Üçüncü kuşak haklar
C
Çekirdek haklar
D
Birinci kuşak haklar
E
Temel haklar
Açıklama:
İkinci kuşak insan haklar içinde yer alan ekonomik, sosyal ve kültürel insan hakları diğer insan haklarının kullanılabilmesi için gerekli, asgarî düzeyde yaşamı sürdürme haklarını ifade etmektedir. Ekonomik haklar, içerik ve konuları bakımından ekonomiyle ilgilidir. Bunlar, hak sahibi varlıkların ekonomik ve sosyal ilişkilerindeki hak ve özgürlüklerini liberal ekonomi felsefesine uygun olarak düzenlemekte ve güvence altına almaktadır. Liberal ekonomik düzen olarak adlandırılan bir düzenin parçası olan bu hakların başlıcaları, mülkiyet hakkı, sözleşme hürriyeti, özel girişim hürriyetidir. Anayasamızda, devletin bunlara müdahale etmesine ve ekonomik hayatı düzenlemesine ilişkin hükümler bulunmaktadır
Soru 112
Bir kimsenin, başkasının hakkına zarar vermemek ve yasaların koyduğu kayıtlamalara da uymak koşuluyla bir şeyi dilediği gibi kullanma, ürünlerinden yararlanma, tasarruf etme yetkilerini kapsayan ayni haklara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mülkiyet hakları
B
Tüketim hakları
C
İrtifak hakları
D
Şahsi haklar
E
Mali haklar
Açıklama:
.
bir kimsenin, başkasının hakkına zarar vermemek ve yasaların koyduğu kayıtlamalara da uymak koşuluyla bir şeyi dilediği gibi kullanma, ürünlerinden yararlanma, tasarruf etme yetkilerini kapsayan ayni haklara mülkiyet hakkı denir
bir kimsenin, başkasının hakkına zarar vermemek ve yasaların koyduğu kayıtlamalara da uymak koşuluyla bir şeyi dilediği gibi kullanma, ürünlerinden yararlanma, tasarruf etme yetkilerini kapsayan ayni haklara mülkiyet hakkı denir
Soru 113
Sözleşme hürriyeti Anayasanın hangi maddesinde düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
48
B
49
C
61
D
19
E
22
Açıklama:
.
48
48
Soru 114
Yarı temsili demokrasinin gerçekleşme vasıtalarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dilekçe hakkı
B
Görüşme hakkı
C
Eğitim Hakkı
D
Sağlık hakkı
E
Toplanma hakkı
Açıklama:
.
Dilekçe Hakkı
Dilekçe Hakkı
Soru 115
"Türk vatandaşları kanunda gösterilen şartlara uygun olarak .... ve ..... olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma hakkına sahiptir"
Boşluklara hangisi gelmelidir?
Boşluklara hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Seçilme/bağımsız
B
Seçme/bağımsız
C
Seçme/serbest
D
Seçilme/Seçme
E
Seçilme/Bağımsız
Açıklama:
Her vatandaşın seçilme hakkı vardır (KSHS m. 25). Devlet ya da hükümetler, her vatandaşın söz konusu haklarını koruyucu gerekli yasal ve diğer tedbirleri almak zorundadırlar. AY m. 67’ye göre Türk vatandaşları kanunda gösterilen şartlara uygun olarak seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma hakkına sahiptir
Soru 116
Türkiye'de seçmenin kullandığı oy nasıl olmalıdır?
Seçenekler
A
Serbest
B
Bağlı
C
Açık oy
D
Kapalı sayım
E
Serbest seçimli
Açıklama:
Seçmenin, kullandığı oy serbest iradesine dayanması gerekir.
Soru 117
Servet, vergi, öğrenim durumu ve cinsiyet ayrımı gibi sınırlamalar olmaksızın bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmalarını ifade eden kavrama ne ad verilir?
Seçenekler
A
Genel oy
B
Eşit oy
C
Serbest oy
D
Katılımlı oy
E
Sistemli oy
Açıklama:
.
Genel oy
Genel oy
Soru 118
Seçim bölgelerinde oy kullanan her vatandaş seçmenin tek bir oya sahip olması anlamına gelen ifadeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Eşit oy
B
Genel oy
C
Kapalı oy
D
Sistemli oy
E
Açık oy
Açıklama:
Eşit oy, seçim bölgelerinde oy kullanan her vatandaş seçmenin tek bir oya sahip olması anlamına gelir. Coğrafya, nüfus yapısı ve bölgede oturan topluluğu menfaatleri dikkate alınarak oluşturulması gereken seçim bölgelerinde oy kullanacak olan seçmenlerin sayısının mümkün olduğunca diğer seçim bölgelerine eşit olması gerekir.
Soru 119
En basit tanımıyla, yöneticilerin halk tarafından serbest ve dürüst seçimler yoluyla seçildikleri sisteme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Demokrasi
B
Cumhuriyet
C
Özerklik
D
Bağımsızlık
E
Halk iradesi
Açıklama:
Demokrasi, en basit tanımıyla, yöneticilerin halk tarafından serbest ve dürüst seçimler yoluyla seçildikleri bir rejim olarak tanımlanmaktadır. Zira, Anayasamıza göre, egemenlik kayıksız şartsız millete aittir. (m. 6) Millet bu egemenliğini yetkili organları eliyle kullanır. Yetkili organların oluşması ise seçimlerle gerçekleşir. Bu nedenle, seçme hakkı ve seçim hürriyeti demokratik devletin vazgeçilmez unsurlarındandır.
Soru 120
Bir gerçek kişiyi devlete bağlayan siyasî ve hukukî bağa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vatandaşlık
B
Tabiiyet
C
Bağımsızlık
D
Bağlılık
E
Katılım
Açıklama:
Vatandaşlık, bir gerçek kişiyi devlete bağlayan siyasî ve hukukî bağdır. Uluslararası hukuk, herkesin insan olma sıfatıyla bir vatandaşlık hakkı olduğu ilkesini kabul etmiştir