İnsan Davranışı ve Sosyal Çevre II - Sosyal Hizmetler

Ünite 1

Soru 1

Bütün toplumlarda bulunan organize edilmiş çeşitli toplumsal düzenlemelere ne ad verilir?

Toplumsal Kurumlar

Toplumsal Tabakalaşma

Değerler

Toplumsal Hareketlilik

Normlar

Açıklama:

Toplumsal kurumlar: Bütün toplumlarda bulunan organize edilmiş çeşitli toplumsal düzenlemelerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Bir grupta, grup üyelerinin yapması ve yapmaması gereken davranışları düzenleyen ortak inanç kümesine ne ad verilir?

Değer

Norm

İdeoloji

Mit

Ahlak

Açıklama:

Norm: Bir grup üyesinin yapması ve yapmaması gereken davranışları düzenleyen ortak inanç kümesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Birbirleriyle sık sık etkileşim kuran, aidiyet duygusu taşıyan ve karşılıklı bağımlılık hissi taşıyan iki ya da daha fazla insanın bir araya gelerek oluşturduğu yapıya ne ad verilir?

Norm

Değer

Grup

Kast

Prekarya

Açıklama:

Grup: Birbirleriyle sık sık etkileşim kuran, aidiyet duygusu taşıyan ve karşılıklı bağımlılık hissi taşıyan iki ya da daha fazla insanın bir araya gelerek oluşturduğu yapıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Kişinin tabakalaşma sistemi içerisinde bir seviyeden diğer bir seviyeye geçebilmesine ne ad verilir?

Toplumsallaşma

Toplumsallaşma Ajan

Toplumsal Kategori

Toplumsal Hareketlilik

Toplumsal Tabakalaşma

Açıklama:

Toplumsal Hareketlilik: Kişinin tabakalaşma sistemi içerisinde bir seviyeden diğer bir seviyeye geçebilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Toplumsallaşma sürecinin bazı temel özellikleri içinde yer almaz?

Toplumsallaşma süreci birikimli bir süreçtir.

Toplumsallaşma karşılıklı bir etkileşim sürecidir ve bu süreçte bireyin kişiliği oluşur.

Toplumsallaşma sürecinde hem formel değerler ve normlar hem de informel değerler ve normlar bireylere aktarılır.

Biyolojik temeller, öğrenme kapasitesi ve kullanılan dil sayesinde algı, bilgi olarak kodlanır, paylaşılır ve aktarılır.

Toplumsallaşma, toplum içinde bir gruba aktarılır ve yapısı nedeniyle özeldir.

Açıklama:

Toplumsallaşma sürecinin bazı temel özellikleri vardır (Demir, 2010: 60):
a. Toplumsallaşma süreci birikimli bir süreçtir.
b. Toplumsallaşma karşılıklı bir etkileşim sürecidir ve bu süreçte bireyin kişiliği oluşur.
c. Toplumsallaşma sürecinde hem formel değerler ve normlar hem de informel değerler ve normlar bireylere aktarılır.
d. Biyolojik temeller, öğrenme kapasitesi ve kullanılan dil sayesinde algı, bilgi olarak
kodlanır, paylaşılır ve aktarılır.
e. Toplumsallaşma, formel ve informel gruplar aracılığıyla süreklilik kazanır.
f. Toplumsallaşma, tüm topluma aktarılır ve yapısı nedeniyle geneldir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Grup, “ortak sosyal hedefleri izleyen, sosyal normlar, ilgiler ve değerlere göre karşılıklı roller oynayan sosyal kişilerin tanınabilir, yapılaşmış sürekli birlikteliğidir”. Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisi grupların belli başlı özellikleri arasında yer almaz?

Grup üyelerinin belirli ortak değerleri olmadığından amaçları farklıdır.

Grupların sosyal yapıları vardır. Statüler ve tabakalaşmalar mevcuttur.

Grupta her üye kendi sosyal rolünü oynar. Böylece grup katılımı gerçekleşir.

Grup sürekliliği için karşılıklı iletişim gerekir.

Her grup içinde rollerin oynandığı yolları etkileyen davranış normlarına sahiptir.

Açıklama:

Fichter’e (2006: 60) göre grup, “ortak sosyal hedefleri izleyen, sosyal normlar, ilgiler ve değerlere göre karşılıklı roller oynayan sosyal kişilerin tanınabilir, yapılaşmış sürekli birlikteliğidir”. Bu insan birlikteliğinin ortak bir geçmişleri vardır, ortak mekân paylaşırlar ve ortak ilgilere sahiptirler. Bunlarla birlikte grupların belli başlı bazı özellikleri bulunmaktadır:
a. Üyeleri ve dışarıdaki gözlemcilerce tanınır. Grupların varlıklarını herkes bilir.
b. Grupların sosyal yapıları vardır. Statüler ve tabakalaşmalar mevcuttur.
c. Grupta her üye kendi sosyal rolünü oynar. Böylece grup katılımı gerçekleşir.
d. Grup sürekliliği için karşılıklı iletişim gerekir.
e. Her grup içinde rollerin oynandığı yolları etkileyen davranış normlarına sahiptir.
f. Grup üyeleri belirli ortak ilgi ve değerlere sahiptir.
g. Gubun yöneldiği hedefler ve amaçlar vardır.
h. Grubun sürekliliği vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi başlıca özelliği güvencesizlik olan, homojen bir yapıya sahip olmayan, düzenli olarak düzensiz işlerde çalışan sınıfı tanımlar?

Elitler

Prekarya

Maaşlılar

Profisyenler

İşsizler

Açıklama:

Prekarya: Güvencesiz (precarious) sıfatı ile proletarya (proletariat) isminin birleşmesinden oluşan bir tanımlamadır. Başlıca özelliği güvencesizlik olan bu sınıf homojen bir yapıya sahip değildir. Düzenli olarak düzensiz işlerde çalışan bir sınıf olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Bireylerin ve grupların kendilerini nasıl gördükleri ve tanımladıkları ve diğer bireylerin ve grupların onları nasıl gördükleri ve tanımladıkları ile ilgili olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Cinsiyet

Irk

Kimlik

Sınıf

Yaş

Açıklama:

Kimlik: Kimlik, bireylerin ve grupların kendilerini nasıl gördükleri ve tanımladıkları ve diğer bireylerin ve grupların onları nasıl gördükleri ve tanımladıkları ile ilgilidir (Browne, 2015: 191).

Doğru Cevap: C

Soru 9

Hangi tür davranışın uygun ya da kabul edilebilir olduğunu belirleyen, örneğin belirli miktarda para kazanan kişilerden vergi ödemeleri beklendiği ya da otobüste yaşlı bir teyzeye yer vermemizi söyleyen norm türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yasaklayıcı normlar

Resmi normlar

Gayriresmi normlar

Kuralcı normlar

Hukuksal Normlar

Açıklama:

Kuralcı normlar (prescriptive norms): Hangi davranışın uygun ya da kabul edilebilir olduğunu belirler. Örneğin belirli miktarda para kazanan kişilerden vergi ödemeleri beklenir. Ya da adetlere dayalı normlar otobüste yaşlı bir teyzeye yer vermemizi söyler.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aynı zamanda aynı yerde bulunan fakat ortak çok az şey paylaşan insanların bir aradalığına ne ad verilir?

Norm

Değer

Kimlik

Cinsiyet

Yığın

Açıklama:

Yığın: Aynı zamanda aynı yerde bulunan fakat ortak çok az şey paylaşan insanların bir aradalığıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Herhangi bir toplumun ya da toplumsal kümenin yerleşik iç örgütleniş biçimine ne ad verilir?

Toplumsal hareketlilik

Kast sistemi

Toplumsal tabakalaşma

Toplumsal kurum

Toplumsal yapı

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Toplumsal yapı, herhangi bir toplumun ya da toplumsal kümenin yerleşik iç örgütleniş biçimidir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Büyük toplumsal grupların temel kaynakları kontrol etmesine dayanan hiyerarşik düzenlemelere ne ad verilir?

Yasaklayıcı normlar

Toplumsal tabakalaşma

Toplumsallaşma ajanı

Kuralcı normlar

Toplumsal yığın

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Büyük toplumsal grupların temel kaynakları kontrol etmesine dayanan hiyerarşik düzenlemelere toplumsal tabakalaşma denir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Marx ve Engels'e göre toplumsal üretim araçlarına sahip sınıf aşağıdakilerden hangisidir?

Şudra

Proleyerya

Burjuva

Orta sınıf

Brahman

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Yeni sınıflandırma biçiminde düzenli olarak düzensiz işlerde çalışan bir sınıf olarak nitelenen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Elitler

Profisyenler

Maaşlılar

Prekarya

İşsizler

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi kimliğin türleri arasında yer almaz?

Bireysel ya da kişisel kimlik

Toplumsal kimlik

Kolektif kimlik

Çoklu kimlikler

Kusursuz kimlilk

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Kişinin “ben kimim” sorusu üzerine temellenir ve kendisini nasıl tanımladığıyla ilgili olan kimlik aşağıdakilerden hangisidir?

Kusurlu Kimlik

Bireysel Kimlik

Toplumsal Kimlik

Kolektif Kimlik

Çoklu Kimlikler

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Bireysel kimlik, kişinin “ben kimim” sorusu üzerine temellenir ve kendisini nasıl tanımladığıyla ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Benliği açıklarken “ayna benlik” (looking glass self) kavramını aşağıdakilerden hangisi ortaya atmıştır?

Karl Marx

Max Weber

Charles Horton Cooley

George Herbert Mead

Erving Goffman

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Charles Horton Cooley (1992) benliği açıklarken “ayna benlik” (looking glass self) kavramını ortaya atmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi benlik kavramını tanımlarken benliğin gelişim gösterdiğinden, hali hazırda doğumda orada bulunmadığından, toplumsal deneyimlerle, bireyin diğerleriyle olan etkileşimleriyle ortaya çıktığından bahseder?

Max Weber

Karl Marx

Charles Horton Cooley

Erving Goffman

George Herbert Mead

Açıklama:

Sembolik etkileşimcilerden George Herbert Mead, benlik kavramını tanımlarken benliğin gelişim gösterdiğinden, hali hazırda doğumda orada bulunmadığından, toplumsal deneyimlerle, bireyin diğerleriyle olan etkileşimleriyle ortaya çıktığından bahseder.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Kesişimsellik (intersectionality) kavramı kime aittir?

Kimberlé Crenshaw

Charles Horton Cooley

Max Weber

Erving Goffman

George Herbert Mead

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Kimberlé Crenshaw tarafından ortaya atılan kesişimsellik (intersectionality) kavramı, ötekileştirilen kimlikler ve bu kimliklerin yaşadıkları ayrımcılıklara dairdir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Birey bir futbol takımının fanı olabilir, vegan olabilir, savaş karşıtı olabilir, metalci olabilir. Kendisini bu kimliklerle tanımlar ve bu kimlikleri özgürce seçebilme şansına sahip olması aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?

Kusurlu kimlik

Toplumsal kimlik

Kolektif Kimlik

Çoklu kimlikler

Damgalanmış kimlik

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi toplumsallaşam sürecinin bazı temel özelliklerinden biridir?

Toplumsallaşma süreci birikimsiz bir süreçtir.

Toplumsallaşma süreci bireylerin kişiliğine etkisizdir.

Toplumsallaşma, formel ve informel gruplar aracılığıyla süreklilik kazanır.

Toplumsallaşma sürecinde değerler ve normal bireylere aktarılmaz.

Toplumsallaşma, tüm topluma aktarılmaz ve yapısı nedeniyle özeldir.

Açıklama:

Toplumsallaşma sürecinin bazı temel özellikleri vardır (Demir, 2010: 60):
a. Toplumsallaşma süreci birikimli bir süreçtir.
b. Toplumsallaşma karşılıklı bir etkileşim sürecidir ve bu süreçte bireyin kişiliği oluşur.
c. Toplumsallaşma sürecinde hem formel değerler ve normlar hem de informel değerler ve normlar bireylere aktarılır.
d. Biyolojik temeller, öğrenme kapasitesi ve kullanılan dil sayesinde algı, bilgi olarak kodlanır, paylaşılır ve aktarılır.
e. Toplumsallaşma, formel ve informel gruplar aracılığıyla süreklilik kazanır.
f. Toplumsallaşma, tüm topluma aktarılır ve yapısı nedeniyle geneldir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi yığın ile grup arasındaki temel farktır?

Amaç birliği.

Aynı alanda bulunmak.

Etkileşim.

İlgi alanları.

Aynı milletten olmak.

Açıklama:

Karşıdan karşıya geçmek için trafik ışığının yeşile dönmesini bekleyen birkaç insan“yığın” oluşturur; bu insanlar aynı zamanda aynı yerde bulunmaktadır ancak ortak çok az şey paylaşırlar. Yığındaki insanların ortak bir amacı vardır fakat genel olarak birbirleriyle etkileşime geçmezler. Karnı aç insanlar lokantaya gidip sipariş vererek yemek yer, hepsinin amacı karınlarını doyurmaktır, aynı amaç için oradadırlar ancak etkileşimleri yoktur ya da çok kısacık bir zaman diliminde birbirleriyle etkileşim kurarlar.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi yığınların temel özelliklerinden biridir?

Süreklilik.

Ortak ilgi ve değerler.

Rolleri etkileyen davranış normalarının olması.

Sosyal yapılar.

Bölgesellik.

Açıklama:

Sosyal yığınların bazı temel özellikleri bulunmaktadır (Fichter, 2006: 54):
a. Yığını oluşturan kişiler oldukça anonimdir, birbirlerine yabancıdır.
b. Yığın, pozisyon ve işlevlerin oluşturduğu hiyerarşik bir yapıya sahip değildir.
c. Fiziki mekân ne derece geniş olursa olsun, sosyal temas son derece sınırlıdır.
d. Yığın içerisinde buluna kişilerin davranışlarında kısıtlamalar, düzenlemeler yapmalarını
gerektiren davranış kurallarının sayısı çok azdır.
e. Sosyal yığınların çoğu bölgeseldir. Sadece belirli bir fizik çevre için önemlidir.
f. Yığınların çoğu geçicidir. Yığınların içerisindeki kişiler sürekli değişim halindedir,
sayıları değişir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi kimliğin türlerinden biri değildir?

Bireysel Kimlik

Toplumsal Kimlik

Kolektif Kimlik

Çoklu Kimlik

Damgasız Kimlik

Açıklama:

Kimliğin Türleri
Kimliğin beş türü bulunmaktadır (Browne, 2015: 194-195):
a. Bireysel ya da kişisel kimlik
b. Toplumsal kimlik
c. Kolektif kimlik
d. Çoklu kimlikler
e. Damgalanmış ya da “kusurlu” kimlik

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal kimliğe bir örnek değildir?

Cinsel Kimlik

Milli Kimlik

Dini Kimlik

Vegan Kimlik

Etnik Kimlik

Açıklama:

Toplumsal kimlikler kişinin kendisini ait hissettiği grupları ve bu grupları diğer gruplardan ayıran tanımlamalara sahip kimliklerdir. Toplumsal kimlikler genellikle cinsel kimlik, milli kimlik, etnik kimlik, dini kimlik, sınıfsal kimlik gibi kimlik türlerinden oluşur. Kişi kendini Müslüman, Hıristiyan, eşcinsel, kadın, Süryani gibi kimliklerle tanımlayabilir

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Kimberlé Crenshaw’ın ortaya attığı ve çoklu kimlikleri açıklarken kullanılan kavramdır?

Damga

Hariciler

Persona

Prekarya

Kesişimsellik

Açıklama:

Kimberlé Crenshaw (1991) tarafından ortaya atılan kesişimsellik (intersectionality) kavramı, ötekileştirilen kimlikler ve bu kimliklerin yaşadıkları ayrımcılıklara dairdir. Kişi, sahip olduğu kimlikler nedeniyle birden fazla alanda dışlanmaya maruz kalıyor olabilir. Irk, cinsiyet, sınıf ya da diğer kimlik kategorilerinde çoğunlukla toplumsal gücü elinde bulunduranlar diğerlerini dışlamaya ve marjinalleştirme çalışır. Ve bazı toplumsal kimlik kategorileri diğerlerinden daha çok marjinalleştirilmeye maruz kalırlar

Doğru Cevap: E

Soru 27

Tabakalaşma sisteminde kişinin bir seviyeden diğerine geçebilmesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle adlandırılmaktadır?

Toplumsal Normlar

Toplumsal Değişme

Toplumsal Nakil

Toplumsal Kesişim

Toplumsal Hareketlilik

Açıklama:

Toplumsal Hareketlilik: Kişinintabakalaşma sistemi içerisinde bir seviyeden diğer bir seviyeye geçebilmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Hindistan Kast Sistemine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Toplumsal hareketlilik vardır.

İnsanlar doğuştan gelen bir eşitliğe sahiplerdir.

Tabakalar arası evlilik imkanı bulunmaktadır.

Sistemin en üstünde Brahmanlar yer alır.

Dini bir temele dayanmayan bir sistemdir.

Açıklama:

Kast sistemi de kölelik gibi toplumsal hareketlilik ihtimalinin olmadığı bir tabakalaşmadır. Kast sistemi, insanların konumunun doğumda, ebeveynlerine atfedilen özelliklere dayanarak kalıcı olarak belirlendiği bir toplumsal eşitsizlik sistemidir. Kast sistemlerinin izleri Hindistan’da ve Güney Afrika’da bulunmaktadır. Hindistan’da kast sistemi işe dayalıdır, o yüzden aileler nesiller boyu aynı işi devam ettirirler. Bazı işler kirlidir ve sadece bazı tabakalara ait insanların yapması gereklidir. Bunun tersine örneğin, Güney Afrika’da kast sistemi ırk sınıflandırmasına ve Beyaz Güney Afrikalıların siyah “azınlık”tan ahlâki olarak daha üstün olduğuna dair inanca dayanır. 1990’lara kadar beyaz Güney Afrikalılar iktidarı, güvenlik aygıtlarını ve askeri mekanizmayı ırk ayrımını uygulayarak kontrol etmişlerdir. Siyahların tam bir yurttaş olmaları reddedilmiş ve ayrı hastanelere, okullara, banliyölere sıkıştırılmıştır. Hindistan’da ise bu sistemin dini bir temeli bulunmaktadır. Hindistan’ın birincil dini Hinduizm, insanlara yaşamdaki kaderlerine boyun eğmeyi ve ahlâki bir görev olarak çok çalışmayı öğreterek kast sistemine uymaya zorlar (Kendall, 2015: 213-214). Örneğin, Hindu inancına göre kişiler görevlerini yerlerine getirmezlerse bir sonraki doğumlarında daha düşük konumda olacaklardır. Hindistan’da bu sistem kişileri tabakalar içi evlilik yapmaya zorlar, tabakalar arası evlilik yasaktır. Bu yüzden evlilikle de tabakalar arası hareketlilik ihtimali bulunmamaktadır. Sistemin en yukarısında Brahmanlar bulunmaktadır. Daha sonra Kshatriya’lar, Vaişya’lar, Şudra’lar ve en altta da Dokunulmazlar bulunur

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Karl Marx' a göre çatışma içinde olan sınıflar aşağıdakilerden hangisidir?

Orta Sınıf - Burjuva

Orta Sınıf - Proleterya

Burjuva - Proleterya

Emekçiler - Dokunulmazlar

Siyasiler - Din Adamları

Açıklama:

Marx ve çalışma arkadaşı Friedrich Engels’e göre, modern toplumda iki büyük düşman sınıf vardır: Burjuvazi ve proleterya. Burjuvazi toplumsal üretim araçlarına sahip sınıfken proleterya kendi üretim aracı olmadığı için emeğini satmaya mecbur olan ücretli işçi sınıfıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Kast sisteminin en tepesinde aşağıdakilerden hangisi bulunmaktadır?

Brahman

Dokunulmazlar

Vaişya

Şudra

Kshatriya

Açıklama:

Hindistan’da ise bu sistemin dini bir temeli bulunmaktadır. Hindistan’ın birincil dini
Hinduizm, insanlara yaşamdaki kaderlerine boyun eğmeyi ve ahlâki bir görev olarak çok
çalışmayı öğreterek kast sistemine uymaya zorlar (Kendall, 2015: 213-214). Örneğin,
Hindu inancına göre kişiler görevlerini yerlerine getirmezlerse bir sonraki doğumlarında
daha düşük konumda olacaklardır. Hindistan’da bu sistem kişileri tabakalar içi evlilik
yapmaya zorlar, tabakalar arası evlilik yasaktır. Bu yüzden evlilikle de tabakalar arası hareketlilik
ihtimali bulunmamaktadır. Sistemin en yukarısında Brahmanlar bulunmaktadır.
Daha sonra Kshatriya’lar, Vaişya’lar, Şudra’lar ve en altta da Dokunulmazlar bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 31

I. Roller
II. Kurumlar
III. Değerler
IV. Normlar
Yukarıda verilen bileşenlerin hangileri toplumsal yapıyı inşa edenler arasında yer alır?

I ve II

I ve III

II, III ve IV

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Bir toplumun ekonomik, siyasal, dini vb. kurumları onun toplumsal yapısını meydana getirir ve bu yapının bileşenleri de normlar, değerler ve toplumsal rollerdir.Toplumsal yapı, toplumsal kurumları ve toplumsal ilişkileri işaret eder ki, bunlar toplumu inşa eden tuğlalardır. Cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

I. Rolleri öğrenme
II. Beceriler geliştirme
III. Kültürel programlama
IV. Kimlik biçimlendirme
Giddens'e göre yukarılardakilerden hangileri toplumsallaşma sürecinde bireyin yaşadığı değişimler arasında yer alır?

II ve III

I ve II

I, II ve IV

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Giddens (2000: 25) toplumsallaşmayı; yardıma gereksinimi olan bebeğin, yavaş yavaş içerisinde doğduğu kültür için geçerli olan becerileri edinerek kendi bilincinde olan, bilgili bir kişi haline gelmesi süreci olarak tanımlar. Ancak hemen ardından bunun tamamen bir “kültürel programlama” süreci olmadığını, bebeğin en başından etkin bir varlık olduğunu, gereksinimleri ya da istekleriyle kendisinin bakımından sorumlu olanların davranışlarını etkilediğini de ekler. Kültür, toplumsallaşma aracılığıyla bir nesilden diğerine aktarılır ve toplumsallaşma kimliğimizin şekillenmesinde çok kritik rol oynar. Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Herhangi bir toplumun ya da toplumsal kümenin yerleşik iç örgütleniş biçimine ne ad verilir?

Toplumsal gelişmişlik

Grup içi etkileşim

Toplumsal kimlik

Toplumsal düzenleme

Toplumsal yapı

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Bir grup üyesinin, ne şekilde davranması gerektiğini anlatan işlevsel ortak inançlar kümesine ne ad verilir?

Etik

Statü

Norm

Ahlak

Kontrol

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Normlar, bir grup üyesinin, ne şekilde davranması gerektiğini anlatan işlevsel
ortak inançlar kümesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Yardıma gereksinimi olan bebeğin, yavaş yavaş içerisinde doğduğu kültür için geçerli olan becerileri edinerek kendi bilincinde olan, bilgili bir kişi haline gelmesi sürecine ne ad verilir?

Toplumsallaşma

Gruplaşma

Kültürlenme

Programlama

Bilinçlenme

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Toplumsallaşma, yardıma gereksinimi olan bebeğin, yavaş yavaş içerisinde doğduğu kültür için geçerli olan becerileri edinerek kendi bilincinde olan, bilgili bir kişi haline gelmesi sürecidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Bazı kişiler ve gruplar ayrıcalıklıyken bazı kişiler ve gruplar bu ayrıcalıklardan yoksun bırakılmışlardır. Toplumdaki bu tür eşitsizlik durumları aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanmaktadır?

Hareketlenme

Toplumsal tabakalaşma

Gettolaşma

Sistemleşme

Statüleşme

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Bazı kişiler ve gruplar ayrıcalıklıyken bazı kişiler ve gruplar bu ayrıcalıklardan
yoksun bırakılmışlardır. Toplumdaki bu tür eşitsizlik durumları toplumsal tabakalaşma ile açıklanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Toprak

Üretim araçları

İnsan emeği

Felsefe

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Sınıf sistemi sahipliğe, üretim araçları mülkiyetine, kişilerin yaptığı işlere ve kaynakları kontrol hakkına dayanan tabakalaşma türüdür. Hangisi olursa olsun her üretim sisteminde
üç ana değişken vardır. Bunlar;
a. Su, toprak, tohum ve hayvan gibi doğal kaynaklar
b. Üretim araçları ve bilgisi, eşdeyişle teknoloji ve
c. İnsan emeğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Kişinin içe dönük (utangaç ya da çekingen) ya da dışa dönük (güvenli ya da girişken), gergin ya da rahat, bencil ya da cömert gibi bir bireyin karakterinin psikolojik görünümlerine ne ad verilir?

Benlik

Bilinç dışı

Bilinç

Kişilik

Etiket

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Kişilik, kişinin içe dönük (utangaç ya da çekingen) ya da dışa dönük (güvenli ya da girişken), gergin ya da rahat, bencil ya da cömert gibi bir bireyin karakterinin psikolojik görünümleridir

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Standing'in yeni sınıflandırma biçimlerinden biri değildir?

Din adamları

Elitler

Maaşlılar

Profisyenler

Prekarya

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Standing'in sınıflandırmasında din adamları diye bir sınıflama bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Toplumsal gruplar normlar dayatır ve bu dayatılanları ihlal eden kişi....... olarak adlandırılır. Aslında toplumsal gruplar, ihlal edilmesi sapkınlık olarak tanımlanan kurallar koyarak sapkınlığı yaratırlar.
Yukarıda boşluğu anlamlı ve doğru bir şekilde aşağıdakilerden hangisi tamamlar?

Harici

Kolektif

Damga

Prekarya

Proleterya

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Toplumsal gruplar normlar dayatır ve bu dayatılanları ihlâl eden kişi harici olarak adlandırılır. Aslında toplumsal gruplar, ihlâl edilmesi sapkınlık olarak tanımlanan kurallar koyarak sapkınlığı yaratırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 41

İçinde brahmanlar, kshatriyalar, vaişyalar, şudralar ve dokunulmazlar isimli tabakaların bulunduğu sisteme ne ad verilir?

Sınıf sistemi

Kölelik

Kast sistemi

Kimlik

Sömürgecilik

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Soruda sıralanan tabakalar kast sistemine ait tabakalardır.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aynı zamanda aynı yerde bulunan fakat ortak çok az şey paylaşan insanların bir arada olmasına ne ad verilir?

Tabaka

Grup

Sınıf

Rol

Yığın

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Aynı zamanda aynı yerde bulunan fakat ortak çok az şey paylaşan insanların bir aradalığına "yığın" adı verilir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi toplumsallaşma sürecinin temel özelliklerinden değildir?

Toplumsallaşma biyolojik temeller ve öğrenme kapasitesine bağlı olduğu için özeldir.

Toplumsallaşma sürecinde bireylerin kişiliği oluşur.

Toplumsallaşma sürecinde formel ve informel değer ve normlar aktarılır.

Toplumsallaşma birikimli bir süreçtir.

Toplumsallaşma karşılıklı bir etkileşim sürecidir.

Açıklama:

Toplumsallaşma sürecinin bazı temel özellikleri vardır (Demir, 2010: 60):
a. Toplumsallaşma süreci birikimli bir süreçtir.
b. Toplumsallaşma karşılıklı bir etkileşim sürecidir ve bu süreçte bireyin kişiliği oluşur.
c. Toplumsallaşma sürecinde hem formel değerler ve normlar hem de informel değerler ve normlar bireylere aktarılır.
d. Biyolojik temeller, öğrenme kapasitesi ve kullanılan dil sayesinde algı, bilgi olarak kodlanır, paylaşılır ve aktarılır.
e. Toplumsallaşma, formel ve informel gruplar aracılığıyla süreklilik kazanır.
f. Toplumsallaşma, tüm topluma aktarılır ve yapısı nedeniyle geneldir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal grupların özelliklerinden biridir?

Üyeler birbirine yabancıdır ve oldukça anonimdir.

Bölgeseldir, belirli bir çevre için önemlidir.

Genellikle bilinçli bir hareketleri yoktur.

Sosyal yapıları vardır ve tabakalaşmalar oluşur.

Oluşturan kişiler geçicidir ve sürekli değişim halindedir.

Açıklama:

Grupların sosyal yapıları vardır. Statüler ve tabakalaşmalar mevcuttur. Grupta her üye kendi sosyal rolünü oynar. Böylece grup katılımı gerçekleşir. Grup sürekliliği için karşılıklı iletişim gerekir. Her grup içinde rollerin oynandığı yolları etkileyen davranış normlarına sahiptir. Grup üyeleri belirli ortak ilgi ve değerlere sahiptir.Grubun yöneldiği hedefler ve amaçlar vardır. Grubun sürekliliği vardır. Diğer seçenekler toplum sal yığın ve toplumsal kitlelerle ilgili özelliklerdir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Toplumları oluşturan bazı bireylerin diğerlerinden daha varsıl ve daha güçlü olması durumu nasıl açıklanabilir?

Toplumsal hareketlilik

Toplumsal bağlanma

Toplumsal değişme

Toplumsal normlar

Toplumsal tabakalaşma

Açıklama:

Bütün insanların birey olarak biricik oldukları ve öteki insanlardan farklı oldukları açıktır ancak haklar düzleminde de farklılıklar mevcuttur. Bazı kişiler ve gruplar ayrıcalıklıyken bazı kişiler ve gruplar bu ayrıcalıklardan yoksun bırakılmışlardır. Toplumdaki bu tür eşitsizlik durumları toplumsal tabakalaşma ile açıklanmaktadır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 46

I. Vaişyalar
II. Dokunulmazlar
III. Brahmanlar
IV. Şudralar
V. Kshatriyalar
Hindistan'da Hinduizmin şekillendirdiği kast sistemindeki tabakaların doğru sıralanışı ( en üst basamaktan en alta doğru ) hangi seçenekte verilmiştir?

II-I-III-V-IV

V-IV-I-III-II

III-V-I-IV-II

I-II-IV-III-V

IV-II-V-I-III

Açıklama:

Sistemin en yukarısında Brahmanlar bulunmaktadır. Daha sonra Kshatriya’lar, Vaişya’lar, Şudra’lar ve en altta da Dokunulmazlar bulunur. Doğru sıralama C şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Sınıf çalışmalarında atıfta bulunan Karl Marx, toplumsal sınıfları hangi temelde değerlendirir?

İnsan emeği

Mülkiyet

Üretim araçları

Toplumsal başarı

Hakimiyet

Açıklama:

Sınıf sistemi sahipliğe, üretim araçları mülkiyetine, kişilerin yaptığı işlere ve kaynakları kontrol hakkına dayanan tabakalaşma türüdür. Hangisi olursa olsun her üretim sisteminde üç ana değişken vardır. Bunlar; a. Su, toprak, tohum ve hayvan gibi doğal kaynaklar b. Üretim araçları ve bilgisi, eşdeyişle teknoloji ve c. İnsan emeğidir (Güvenç, 1996: 212). Fakat sınıf çalışmalarında mutlaka atıfta bulunulan Karl Marx sınıfları mülkiyet temelinde değerlendirir. İnsanın doğal kaynaklar ve üretim araçlarıyla olan ilişkisini mülkiyet kavramı belirler. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Standing'in (2014) sınıfsal tabakalaşmada güvencesizlik, geleceksizlik ve olumsuz duygular taşıyan ve iş temelli kimlik sahibi olmayan şeklinde adlandırdığı sınıf aşağıdakilerden hangisidir?

Maaşlılar

Profisyenler

Elitler

Prekarya

Eski işçi sınıfı

Açıklama:

Standing (2014) 'e göre Prekarya, esnek bir emek piyasasının ürünüdür. Sınıfın devlet ve sermaye ile güven ilişkisi asgari düzeydedir. Güvencesizlik, geleceksizlik, olumsuz duygular bu sınıfa ait özelliklerdendir. Bu sınıfın homojen bir yapısı yoktur. Mevsimlik tarım işçilerinden taşeron işçilere, parça başı iş üretenlerden bilişim teknolojilerindeki değişmeyle birlikte evden çalışan ve süreli işlerden, örneğin projelerden para kazanan çalışanlara kadar geniş bir kesimi kapsar. Bu sınıfa mensup kişiler çalışıyor olsa da iş temelli kimlik sahibi değillerdir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Sembolik etkileşimcilerden olan Goffman'a göre kişinin benlik bölgesi, bedenini kaplayan deriyi örten elbise olarak adlandırdığı yer nedir?

Maske

Kılıf

Rutin

Performans

Vitrin

Açıklama:

Bir diğer sembolik etkileşimci olan Erving Goffman (2012, 2017) ise benliği ve bu benliğin sunumunu tiyatro alegorisiyle açıklamaya çalışır. Bireylerin yaşamlarını belirli maskeler aracılığıyla sürdürdüğünü belirtir. Zaten kişi (person) sözcüğünün ilk anlamı “maske”dir (persona).Performans, bir kişinin gözlemciler önünde bulunduğu süre boyunca gerçekleştirdiği ve gözlemciler üzerinde etkisi olan faaliyetlerdir.Bu performans sırasında önceden belirlenmiş eylem kalıpları rutin olarak adlandırılır. Bu rutinler ötekiler ile ilişki kurmamıza olanak tanır. Bu faaliyetlerin sergilenmesi için ortam sunan ve donanım sağlayan ise vitrindir. Kişisel vitrin, cinsiyet, yaş, ırksal özellikler, boy, görünüş, duruş şekli, jest ve mimikler, konuşma kalıpları gibi öğeleri içerir. Goffman (2017) ayrıca benliğin kişisel mekân, kullanım mekânı, bilgi özel alanı gibi çeşitli bölgelerinin olduğunu belirtir. Örneğin “kılıf” olarak adlandırdığı benlik bölgesi, bedeni kaplayan, deriyi örten elbiselerdir. Buna göre, farklı kültürlerde bedenin farklı bölgesi sakınılır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Hem ağır hapis cezasına çarptırılan hem de alkolizm problemi olan ve toplumdan uzaklaştırılan bireyler hangi kimlik türünün altına girerler?

Damgalanmış kimlik

Toplumsal kimlik

Kollektif kimlik

Çoklu kimlikler

Bireysel kimlik

Açıklama:

Damgalanmış kimlikler çeşitlidir. Öncelikle bazı bedenler damgalanmış kimliklerdendir, çeşitli fiziksel deformasyonları mevcuttur. Bununla birlikte zihinsel bozukluklar, hapse girmiş sabıkalı kişiler, bağımlılık, alkolizm, eşcinsellik, işsizlik, intihar eğilimi ve radikal politik eğilim sahipleri damgalanmış kimliklerdendir (Goffman, 1963). Bunun karşısında konumlananlar “normal” olarak ele alınır. Bu kişiler toplum normlarına uyum sağlayan kişilerdir. Toplumsal yapının öğrettiği normlara uyum sağlayarak hayatlarını idame ettirirler ve normlardan sapanları damgalarlar. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Herhangi bir toplumun ya da toplumsal kümenin yerleşik iç örgütleniş biçimine ne ad verilir?

Toplumsal örgüt

Toplumsal yapı

Toplumsal çatı

Toplumsal küme

Toplumsal grup

Açıklama:

Toplumsal yapı denmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Bütün toplumlarda bulunan organize edilmiş çeşitli toplumsal düzenlemelere ne ad verilir?

Toplumsal yapı

Toplumsal grup

Toplumsal eylem

Toplumsal kurumlar

Toplumsal örgüt

Açıklama:

Toplumsal kurumlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Bir grup üyesinin yapması ve yapmaması gereken davranışları düzenleyen ortak inanç kümesine ne ad verilir?

Kültür

Değer

Norm

Örf

Gelenek

Açıklama:

Norm denmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Doğruyu ve yanlışı tanımlayan genel inanışlara ne ad verilir?

Kural

Değer

Norm

Kültür

Gelenek

Açıklama:

Değer denmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Kişinin toplumun norm ve değerlerini içselleştirerek ve toplumsal
rollerini yerine getirmeyi öğrenerek, toplum üyesi haline gelmeyi öğrenme sürece ne ad verilir?

Gelişme

Olgunlaşma

Toplumsallaşma

Sosyalleşme

Bütünleşme

Açıklama:

Toplumsallaşma denmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aynı zamanda aynı yerde bulunan fakat ortak çok az şey paylaşan insanların bir arada olmasına ne ad verilir?

Grup

Yığın

Toplum

Örgüt

Tabaka

Açıklama:

Yığın denmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

.......... sistemi, insanların konumunun doğumda, ebeveynlerine atfedilen özelliklere dayanarak kalıcı olarak belirlendiği bir toplumsal eşitsizlik sistemidir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Kölelik

Sınıf

Kast

Prekarya

Feodal

Açıklama:

Kast sistemi denmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Kast sisteminin en altında kimler yer almaktadır?

Brahman(lar)

Kshatriya(lar)

Vaişya(lar)

Şudra(lar)

Dokunulmaz (lar)

Açıklama:

Dokunulmazlar yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Sınıf sistemindeki yeni sınıflandırmaya göre en yukarıda hangi grup yer almaktadır?

Elitler

Maaşlılar

Profisyenler

Prekarya

İşsizler

Açıklama:

Elitler yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi kimliğin türlerinden biri değildir?

Bireysel ya da kişisel kimlik

Toplumsal kimlik

Kolektif kimlik

Ticari kimlik

Çoklu kimlikler

Açıklama:

Ticari kimlik kimlik türleri arasında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: D

Ünite 2

Soru 1

İnsanlar arasındaki eşitlik fikrinin ihlâline dayanır.
Cinsiyetler açısından farklılıklar içerir.
Kişinin karşısındaki kişiye olumsuz tavır ve davranışlarda bulunmasına yol açar.
İnsanlar arası ilişkide dışlayıcı bir yapı oluşmasına hizmet eder.
Tüm kültürlerde aynı duygu, düşünce ve davranışları içerir.

Ayrımcılık kavramıyla ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I ve II

II ve V

I, III ve IV

III, IV ve V

I ve IV

Açıklama:

Ayrımcılık kelimesinin, ilk anda zihinlerde iki şeyin birbirinden ayrılması, araya mesafe konması, bir şeyin hariç tutulması veya yok sayılması vb. anlamları çağrıştırdığından söz edilebilir. Ayrımcılık kavramı, esas ve yaygın olarak, insanlar arasındaki eşitlik fikrinin ihlâline dayanmaktadır. Ayrıca, insanlararası ilişkide dışlayıcı bir yapı oluşmasına hizmet etmektedir. Her toplumun kendi kültürel repertuarında hainlik, kötülük ve günahkârlığın sembolü olan başka grupları ya da toplumları içeren örnekler vardır. Ayrımcılık açısından cinsiyete özgü farklar görülmezken, kültüre özgü farklar gözlenir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

"Göçmenlerin toplumsal huzuru bozdukları ve göç ettikleri yerdeki suç oranını arttırdıkları” yönündeki ifadeler aşağıdaki kavramlardan hangisine iyi bir örnektir?

İç Grup

Önyargı

Özcü İnanç

Söylem

Ahlaki Dışlama

Açıklama:

Önyargılar, diğer insanları, bireysel varoluşlarından değil, grup aidiyetlerinden hareketle değerlendiren olumsuz dogmatik kanaatleri ifade ederler. Bu düşünce ve kanaatler, herhangi bir deneyimden veya bilgiden önce alınan peşin kararlara dayanırlar. Önyargılar, geliştirildikleri grup ya da grup üyelerine yönelik salt olumsuz düşünceleri değil, olumsuz duyguları da içeren tutumlardır. Bu olumsuz tutumlar, önyargının hedefindeki kişi ya da gruba karşı fiziksel veya sosyal mesafe alınmasına yol açtıkları için ayrımcılıkla yakından ilişkilidirler. Örneğin; “Göçmenlerin, göç ettikleri yerdeki iş olanaklarını yerlilerin elinden aldıkları” veya “Göçmenlerin toplumsal huzuru bozdukları ve göç ettikleri yerdeki suç oranını arttırdıkları” yönündeki ayrımcı ifadeler önyargılı bir kavrayışa sahiptirler.

Doğru Cevap: B

Soru 3

‘İtalyanlar yakışıklı’, ‘Çingeneler eğlencelidir’ gibi özcü inançların hangi açıdan ırkçılığa kaynak oluşturduğu söylenebilir?

İtalyanlar ve çingenelere karşı önyargılı tutumlar olması

İtalyanlar ve çingenelere pozitif ayrımcılık yapılması

İtalyanlar ve çingeneleri dezavantajlı grup haline getirmesi

Bireylerin kişisel özelliklerini tamamen göz ardı etmeye neden olması

Ahlaki dışlamaya yol açması

Açıklama:

Özcü inançlar; ‘Latinler tutkulu’, ‘eşcinseller neşeli’, ‘kadınlar duygusal’, ‘erkekler katı’, ‘İtalyanlar yakışıklı’, ‘Çingeneler eğlencelidir’ gibi birçok ifadeyle örneklendirilebilir. Bazıları çok masum ve hatta olumlu gibi görünen bu kalıpyargılara
bakıldığında, söz konusu grupların ‘öz’üne dair bir ya da birkaç özelliğin, bu gruplara ait olan ya da olduğu varsayılan bireyleri, grup aidiyetleri üzerinden algılamamıza ve kolayca sınıflandırmamıza sebep olduğunu görürüz; bu süreçte bireylerin kişisel özellikleri tamamen göz ardı edilir. Birçok araştırmacı, özcülüğün ırkçılığa kaynak oluşturduğu yönünde hemfikirdir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Adil Dünya İnancı kuramını geliştiren araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Lerner

Opotow

Edwards

Potter

Allport

Açıklama:

Adil dünya inancı kuramını Lerner (1977) geliştirmiştir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Otobüste tacize uğrayan bir kadının, tacize uğrama nedeninin mini etek giymiş olması biçiminde açıklanması aşağıdaki kavramlardan hangisinin açıklanmasına iyi bir örnektir?

Sistemin Meşrulaştırılması

Dezavantajlı Gruplar

Özcü İnançlar

Kalıpyargılar

Kurbanın Değersizleştirilmesi

Açıklama:

Adil dünya inancı kuramına göre, insanlar, belirli biçimlerde davranırlarsa istediklerini elde edebileceklerine ya da olumsuz durumlardan kaçınabileceklerine
ilişkin bir yanılsamaya sahiptirler ve bu yanılsamayı sürdürmek için dünyanın adil bir yer olduğunu düşünmeye ihtiyaç duyarlar. İnsanlar adaletsizlik durumu karşısında ise , olayın sonucundan ziyade, bu olumsuzluğa yol açan ‘nedeni’ tekrar yorumlama eğilimindedirler. Bu süreç iki farklı şekilde yaşanabilir.
Birisinde ayrımcılığın kurbanı olan kişi, başına gelenleri “kötü” veya “ahlâksız” davranışları nedeniyle hak etmiş olarak görülebilir.
İkincisinde de, gözlemcilerin, kurbanın “karakterini” yeniden yorumlamaları şeklinde olabilir. Bu yolla kurban değersizleştirilir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Önyargıların oluşumunda etkili olan temel bilişsel süreç aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

Sosyal adalet

Sosyal eşitlik

Kalıpyargı

Sosyal kategorilendirme

Özcü inançlar

Açıklama:

Önyargıların oluşumunda etkili olan temel bilişsel süreç sosyal kategorilendirmedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

"Kadınların araba sürme konusunda iyi olmadıkları" şeklinde ayrımcı bir ifadede bulunan birey, ayrımcılığın aşağıdaki hangi zihinsel arka planına sahiptir?

Önyargı

Dezavantajlı grup

Irkçılık

Söylem

Özcü inanç

Açıklama:

Önyargılar, diğer insanları, bireysel varoluşlarından değil, grup aidiyetlerinden hareketle değerlendiren olumsuz dogmatik kanaatleri ifade ederler. Örneğin; “Göçmenlerin, göç ettikleri yerdeki iş olanaklarını yerlilerin elinden aldıkları” veya “Göçmenlerin toplumsal huzuru bozdukları ve göç ettikleri yerdeki suç oranını arttırdıkları” yönündeki ayrımcı ifadeler önyargılı bir kavrayışa sahiptirler. Verilen örnek de önyargılı bir kavrayışsa sahiptir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Sosyal psikoloji literatüründe bireylerin ait oldukları grup ile ait olmadıkları grupları betimleyen kavramlar aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birlikte verilmiştir?

İç grup-Dezavantajlı grup

Azınlık-Dezavantajlı grup

İç grup-Dış grup

Dış grup-Dezavantajlı grup

İç grup-Azınlık

Açıklama:

İç grup ve dış grup; sosyal psikoloji literatüründe bireylerin ait oldukları grup ile ait olmadıkları grupları betimleyen kavramlardır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Ayrımcılığı, insanlararası ilişkilerdeki hoşlanmama, uzak durma gibi ‘olumsuz’ ve ‘kötü’ davranışlardan ayıran en temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

Ayrımcılığı yapan kişilerin sosyal adalet anlayışına dayalı zihinsel alt yapılara sahip olmamaları

Ayrımcılığın sosyo-ekonomik durumlara yönelik değil; bireylerin özcü inançlarına yönelik olması

Ayrımcılığın yöneldiği kişilerin kişisel özellikleri değil, ait oldukları grubun özellikleri nedeniyle bu davranışın hedefi olmaları

İnançlar ve iktidarın, çoğunluğun fikirlerine yönelik değil; çoğunluğa ait olmayana ilişkin olması

Kimliklerin, grupları betimleyen bir “özellik” olmak yerine, gruplar arasında eşitsizlik yaratan ve dezavantajlı gruba yönelik olmaları

Açıklama:

Önyargılar sonucunda oluşan ayrımcı davranışlar tek tek bireylere yöneltilmiş olsa da, ayrımcılığı, insanlararası ilişkilerdeki hoşlanmama, uzak durma gibi ‘olumsuz’ ve ‘kötü’ davranışlardan ayıran şudur: Ayrımcılığın yöneldiği kişiler, kişisel özellikleri değil, ait oldukları grubun özellikleri nedeniyle bu davranışın hedefi olmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Almanların "disiplinli ve titiz" olmaları gibi bir düşüncenin zihinsel arka planında aşağıdakilerden hangisi vardır?

Önyargılar

Özcü inançlar

Kalıpyargılar

Irkçılık

Meşrulaştırma

Açıklama:

Her kadının “duygusal” olduğunu, bütün Türklerin “yardımsever” olduğunu, Arapların “temiz” olmadığını düşünmemize neden olan, bu gruplarla ilgili kalıpyargılardır. Örneklerden de anlaşıldığı gibi, kalıpyargılar her zaman olumsuz olmayabilir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

İnsanların sosyal olarak inşa edilen kategorileri, sanki doğal özelliklermiş gibi algılama eğilimlerini yansıtan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Azınlık

Önyargı

Kalıpyargı

Meşrulaştırma

Özcü inançlar

Açıklama:

Özcü inançlar, insanların sosyal olarak inşa edilen kategorileri, sanki doğal özelliklermiş gibi algılama eğilimlerini yansıtır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

"Mini etek giyen bir kadının tecavüze uğraması" gerçeğinin, mağdurun mini etekli olması nedeniyle açıklanması ayrımcılığın meşrulaştırılması sürecinin hangi aşamasıdır?

Adil Dünya İnancı ve Kurbanın Değersizleştirilmesi

Ahlaki Dışlama

Sosyal Adalet Anlayışının Güçlenmesi

Mağdurun Nedensellikle Güçsüzleştirilmesi

Sistemin meşrulaştırılması

Açıklama:

Adil dünya inancı ve kurbanın değersizleştirilmesi süreci iki farklı şekilde yaşanabilir. Birisinde ayrımcılığın kurbanı olan kişi, başına gelenleri “kötü” veya “ahlâksız” davranışları nedeniyle hak etmiş olarak görülebilir. Örneğin; “Gece geç saatte yalnız başına dışarıda olan bir kadının tecavüze uğradığı” gerçeği, mağdurun geç saatte yalnız başına yürümesi veya saldırganın evine gitmiş olması gibi nedenlerle açıklanır. Ayrımcılığın diğer bir açıklama tarzıysa, gözlemcilerin, kurbanın “karakterini” yeniden yorumlamaları şeklinde olabilir. Aynı örnek üzerinden düşünürsek, mağdur olan kadının yaşadıkları, “akılsızlık” veya “ahlâksızlık” gibi olumsuz kişilik özellikleriyle anlamladırılabilir. Burada, yaşanan olay, mağdurun kötü kişilik özellikleriyle anlamlandırılmakta ve açıklanmaktadır. Sonucunda mağdurun değersizleştirildiği her iki açıklama tarzında da, ayrımcılığın esas aktörleri, yani failler ve olayın içinde gerçekleştiği durumsal faktörler gizlenmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Ahlâki dışlamanın farklı biçimlerinden hangisi bir grubu aşağı ırklar, hayvanlar gibi insanaltı yaratık kategorileri, şeytanlar, canavarlar ya da satanistler gibi olumsuz değerlendirilen insanüstü yaratık kategorileri kullanarak insan olmayan biçimde sınıflandırmak anlamına gelmektedir?

Karakter özellikleri tanımlama

İnsanlıktan çıkarma

Toplumun dışına atma

Siyasi etiketlerin kullanılması

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma

Açıklama:

İnsanlıktan çıkarma, bir grubu aşağı ırklar, hayvanlar gibi insanaltı yaratık kategorileri, şeytanlar, canavarlar ya da satanistler gibi olumsuz değerlendirilen insanüstü yaratık kategorileri kullanarak insan olmayan biçimde sınıflandırmak anlamına gelir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Ayrımcılıkla mücadele süreci ve sosyal adaletin inşası sürecinde kamusal alanda engelli bireylerin de iş imkânlarından faydalanabilmesi için işverenlerin engelli çalışan almaları aşağıdakilerden hangisine örnektir?

İdeolojik eşitlik

Sosyal eşitlik

Sistemin meşrulaştırılması

Olumlu ayrımcılık

Nefret suçu

Açıklama:

Olumlu ayrımcılık, ayrımcılığın toplumsal alanda gruplar arasında yarattığı eşitsizliği bir anlamda dengelemek için kavramsallaştırılan ve uygulamaya konulan pratiklerdir. Diğer bir ifadeyle olumlu ayrımcılık, ayrımcılığa yol açan dezavantajlılığın ortadan kaldırılmasına hizmet etmektedir. Örneğin, kamusal alanda erkeklerin olduğu kadar kadınların da iş imkânlarından faydalanabilmesi için işverenlerin eşit sayıda kadın ve erkek çalışan almaları; bir iş yerinde farklı dini veya kültürel gruplara mensup olan çalışanların özel günlerinin gözetilmesi ve o günlerde kendilerine izin verilmesi; yaşlıların veya engellilerin kısıtlı hareket kapasiteleri düşünülerek, farklı mekanlarda sırada bekletilmemeleri veya kendilerine özel yer verilmesi gibi bir çok pratik olumlu ayrımcılık olarak nitelendirilebilir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

İnsan hakları düşüncesini ilk dile getiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?

René Descartes

John Lock

Konfüçyüs

Immanuel Kant

İbn-i Sina

Açıklama:

İnsan haklarının düşüncesi ve buna dayanan politik pratiklerin yüzlerce yıllık tarihi vardır. İnsan hakları düşüncesini doğal haklar adı altında ilk dile getiren 17. yüzyıl filozofu John Lock‘tur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

"Caniler", "deliler" biçiminde gruplar oluşturularak ayrımcılığa maruz bırakma Ahlaki dışlamanın hangi türüne bir örnektir?

Siyasi etiketlerin kullanılması

Toplumun dışına atma

Grup karşılaştırması

Karakter özellikleri tanımlama

İnsanlıktan çıkarma

Açıklama:

Toplumun dışına atma, bir insanı nitelerken, onu, önemli toplumsal normları ihlâl ettikleri düşünülen gruplar içine dâhil ederek tanımlamak anlamına gelir. Örneğin, “katiller”, “hırsızlar”, “caniler” ya da “deliler” gibi gruplar oluşturulur ve ayrımcılığa uğrayan insanlar bu gruplar içinde tanımlanır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

"Emperyalistler", "Faşistler" biçiminde adlandırılarak gayrimeşrulaştırılan gruplar hangi ahlaki dışlama biçimine örnektir?

İnsanlıktan çıkarma

Grup Karşılaştırması

Siyasi etiketlerin kullanılması

Toplumun dışına atma

Karakter özellikleri tanımlama

Açıklama:

Siyasi etiketlerin kullanılması, bir insanı nitelerken, onu, “Naziler”, “faşistler”, “komünistler” ya da “emperyalistler” gibi gayrimeşrulaştırılan, toplum tarafından tümüyle kabul edilemez olduğu düşünülen siyasi grupların içinde sınıflandırmayı
içerir. Bu grupların, toplumun var olan temel değerlerini tehdit ettikleri, dolayısıyla toplum düzenine yönelik bir tehdit oldukları düşünülür. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Devlet koruması altında büyüyen gençlerin, yurttan ayrılınca istihdam edilmelerine yönelik yasal düzenlemeler aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?

Sistemin meşrulaştırılması

Ahlaki Dışlama

Adil Dünya İnancı

Olumlu Ayrımcılık

Negatif Ayrımcılık

Açıklama:

Olumlu Ayrımcılık, dezavantajlı grupların haklarını gerçekleştirmeleri ve toplumsal kaynaklara ulaşabilmek bakımından diğer gruplarla denk bir konuma gelmesi için desteklenmelerini veya güçlendirilmelerini ifade etmektedir. Örneğin, kamusal alanda erkeklerin olduğu kadar kadınların da iş imkânlarından faydalanabilmesi için işverenlerin eşit sayıda kadın ve erkek çalışan almaları; bir iş yerinde farklı dini veya kültürel gruplara mensup olan çalışanların özel günlerinin gözetilmesi ve o günlerde kendilerine izin verilmesi; yaşlıların veya engellilerin kısıtlı hareket kapasiteleri düşünülerek, farklı mekanlarda sırada bekletilmemeleri veya kendilerine özel yer verilmesi gibi bir çok pratik olumlu ayrımcılık olarak nitelendirilebilir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

"Almanya'da neonazilerin müslümanların çoğunlukla oturdukları apartmanlara yönelik gerçekleştirdiği saldırıları ahlaki dışlama kriterleri ve ayrımcılıkla mücadele açısından ifade etmede aşağıdaki hangi iki terim en doğrudur?

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma- Nefret suçları

Toplumun dışına atma- Nefret suçları

Toplumun dışına atma- Savaş suçları

Karakter özellikleri tanımlama- Soykırım suçu

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma- Soykırım suçları

Açıklama:

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma, gayrimeşrulaştırılan grubun, toplumda bir olumsuzluk örneği oluşturan bir başka grubun adıyla etiketlenmesi anlamına gelir. “Ermeni tohumu” ya da “Yahudiler” gibi kategorilerin kullanımı bu tür gayrimeşrulaştırmanın bir örneğidir. Her toplumun kendi kültürel repertuarında hainlik, kötülük ve günahkârlığın sembolü olan başka grupları ya da toplumları içeren örnekler vardır. Öte yandan, Nefret suçları da, Bir kişi ya da gruba, ait olduğu kimliği, inancı, politik
görüşü, cinsiyeti ya da cinsel yönelimi gibi nedenlerle, farklı biçimlerde zarar verme amacıyla saldırılması sonucunda oluşan suçları olarak tanımlanabilir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Dezavantajlı grupların "Paran çoksa derdin çok”, “azıcık aşım kaygısız başım”, “fakirim ama namusluyum” biçimindeki görüşleri aşağıdakilerden hangisine iyi bir örnektir?

Kurbanın Değersizleştirilmesi

Ahlaki Dışlama

Sistemin Meşrulaştırılması

Özcü İnançlar

Kalıpyargılar

Açıklama:

Sistemin meşrulaştırılması kuramı, dezavantajlı grupların yoksunlukları ve olumsuz koşulları nedeniyle insanlar tarafından genellikle hor görüldüğünü vurgulamaktadır. Bu
bağlamda, maruz kaldıkları ayrımcılıklar ve adaletsizlikler o grupların kendi davranış ya da varoluş biçimlerinin bir sonucudur; başlarına gelenleri hak ettikleri düşünülür. Dezavantajlı grupların üyelerinin, sistemi meşrulaştırmaya ve gruplararası hiyerarşiyi sürdürmeye hizmet eden ideolojileri, mitleri ve inançları bilinçli ya da
bilinçli olmayan bir şekilde onayladıkları görülmüştür. Örneğin, kadınlar erkek egemen ideolojinin cinsiyetçi kalıpyargılarını içselleştirebilmektedir: “Kadınlar daha az akıllıdır”, “başıboş bırakılmaya gelmezler”, “kadın dayak yiyorsa bir sebebi vardır.” Dezavantajlı gruplar, yaşadıkları hayatın olumlu bir yönü olduğuna ilişkin yaygın inançlara sahiptir: “Paran çoksa derdin çok”, “azıcık aşım kaygısız başım”, “fakirim ama namusluyum”. Bu durum şuna işaret etmektedir: Sosyal ve ekonomik hiyerarşinin üretilmesi ve sürdürülmesi büyük ölçüde, yüksek ve düşük statülü gruplar arasındaki ortaklığa ve iş birliğine dayalıdır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Belirli bir toplum tarafından kabul edilemez görülen ve aşırı derecede olumsuz olarak değerlendirilen karakter özelliklerinin kullanımı aracılığıyla yapılan ahlâki dışlamaya ne adverilir?

İnsanlıktan çıkarma

Karakter özellikleri tanımlama

Toplumun dışına atma

Siyasi etiketlerin kullanılması

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma

Açıklama:

Karakter özellikleri tanımlama, belirli bir toplum tarafından kabul edilemez görü- len ve aşırı derecede olumsuz olarak değerlendirilen karakter özelliklerinin kullanımı aracılığıyla yapılır. “Saldırgan”, “aptal” ya da “parazit” gibi etiketlerin kullanımı bu tür gayrimeşrulaştırmayı örnekler.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Bir grubun, toplumda bir olumsuzluk örneği oluşturan bir başka grubun adıyla etiketlenmesine ne ad verilir?

Siyasi etiketlerin kullanılması

Toplumun dışına atma

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma

Karakter özellikleri tanımlama

İnsanlıktan çıkarma

Açıklama:

Hedefteki grubun meşruiyetini sarsmak (gayrimeşrulaştırmak) için o toplumda/kültürde olumsuz bir biçimde anılan grupların adıyla etiketlendirme yapılır: "Ermeni dölü", "Yahudi" gibi.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Ayrımcılığın toplumsal alanda gruplar arasında yarattığı eşitsizliği bir anlamda dengelemek için kavramsallaştırılan ve uygulamaya konulan pratiklere ne ad verilir?

Kalıpyargılar

Ahlâki dışlama

Sistemin meşrulaştırılması

Olumlu ayrımcılık

İnsan hakları

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 24

Ayrımcılığı açıklayan aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Ayrımcılık önyargılardan beslenen bir dışlama, tahakküm ve yerleştirme mekanizmasıdır.
II. Ayrımcılık en temelde insanlar arasındaki eşitlik fikrinin ihlâline dayanmaktadır.
III. Ayrımcılık bir gruba ya da grup üyelerine yönelik olumsuz düşünceleri içerir.
IV. Ayrımcılık çoğunlukla bireylerin kişilik özellikleriyle açıklanabilir.
V. Ayrımcılık hoşlanmama, hor görme ve nefret etmeye kadar uzanan olumsuz duyguları içerir

I-II-III-IV

II-III-IV-V

I-II-III-V

I-II-IV-V

I-III-IV-V

Açıklama:

I. Ayrımcılık önyargılardan beslenen bir dışlama, tahakküm ve yerleştirme mekanizmasıdır.
II. Ayrımcılık en temelde insanlar arasındaki eşitlik fikrinin ihlâline dayanmaktadır.
III. Ayrımcılık bir gruba ya da grup üyelerine yönelik olumsuz düşünceleri içerir.
V. Ayrımcılık hoşlanmama, hor görme ve nefret etmeye kadar uzanan olumsuz duyguları içerir

Doğru Cevap: C

Soru 25

Ayrımcılığın zihinsel arka planında etkili olan temel bilişsel süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Sistemin meşrulaştırılması

Sosyal Kategorilendirme

Sosyal Dışlama

İnsanlıktan Çıkarma

Sosyal Temsiller

Açıklama:

Sosyal Kategorilendirme

Doğru Cevap: B

Soru 26

İnsanların sosyal olarak inşa edilen kategorileri sanki doğal özelliklermiş gibi algılama eğilimlerini tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Özcü İnançlar

Önyargılar

Kalıpyargılar

Bilişsel ekonomi

Sosyal Temsiller

Açıklama:

Özcü İnançlar Ayrımcılığın anlaşılmasında kullanılan kavramlardan biri de özcü inançlardır. Özcü inançlar, insanların sosyal olarak inşa edilen kategorileri, sanki doğal özelliklermiş gibi algılama eğilimlerini yansıtır. Bu eğilim bir tür bilişsel ekonomi olarak da değerlendirilebilir. Çünkü insanlar, sosyal kategorilerin, tarihsel olarak değişen insan arzuları, ihtiyaçları ya da anlaşmalarıyla biçimlendiğini düşünmek yerine, zorunlu, değişmez ve sabit birtakım özlere dayandıklarına inanmaktadır (Rothbart and Taylor, 1992). Bu sayede farklı sosyal gruplar, ırklar, cinsiyetler, cinsel yönelimler vb. altında belli bir özün yattığını düşünmek, bir kategorinin üyeleri hakkında çıkarsama yapabilmek için sonuca hızlıca götüren zengin bir çerçeve sağlamaktadır. Özcü inançlar; ‘Latinler tutkulu’, ‘eşcinseller neşeli’, ‘kadınlar duygusal’, ‘erkekler katı’, ‘İtalyanlar yakışıklı’, ‘Çingeneler eğlencelidir’ gibi birçok ifadeyle örneklendirilebilir. Bazıları çok masum ve hatta olumlu gibi görünen bu kalıpyargılara bakıldığında, söz konusu grupların ‘öz’üne dair bir ya da birkaç özelliğin, bu gruplara ait olan ya da olduğu varsayılan bireyleri, grup aidiyetleri üzerinden algılamamıza ve kolayca sınıflandırmamıza sebep olduğunu görürüz; bu süreçte bireylerin kişisel özellikleri tamamen göz ardı edilir. Birçok araştırmacı, özcülüğün ırkçılığa kaynak oluşturduğu yönünde hemfikirdir (Göregenli, 2012a).

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangileri ayrımcılığın meşrulaştırılmasında kullanılan ahlâki dışlama biçimleridir?
I. Toplumun dışına atma
II. İnsanlıktan Çıkarma
III.Muhafazakarlık
IV. Karakter özellikleri tanımlama
V. Siyasi etiketlerin kullanılması

I-II-III-IV

I-II-III-V

I-II-IV-V

I-III-IV-V

I-II-III-IV-V

Açıklama:

I. Toplumun dışına atma
II. İnsanlıktan Çıkarma
IV. Karakter özellikleri tanımlama
V. Siyasi etiketlerin kullanılması

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdaki ifadelerden hangileri önyargıların özellikleridir?
I. Önyargılar bir grup insana ilişkin olumsuz tutumları ifade eder.
II. Önyargılar haklılığı kanıtlanmamış tutumlara dayanır.
III. Önyargılar insanlarla doğrudan etkileşim yoluyla kazanılır.
IV.Önyargılar insanlar arasındaki sosyal mesafeyi arttırmaktadır.
V. Önyargılar bir grup insana ilişkin olumsuz duyguları içerir.

I-II-III-IV

I-II-III-V

II-III-IV-V

I-II-IV-V

I-II-III-IV-V

Açıklama:

I. Önyargılar bir grup insana ilişkin olumsuz tutumları ifade eder.
II. Önyargılar haklılığı kanıtlanmamış tutumlara dayanır.
IV.Önyargılar insanlar arasındaki sosyal mesafeyi arttırmaktadır.
V. Önyargılar bir grup insana ilişkin olumsuz duyguları içerir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Diğer insanları, bireysel varoluşlarından dolayı değil, grup aidiyetlerinden hareketle değerlendiren olumsuz dogmatik kanaate ne ad verilir?

Özcü İnançlar

Önyargı

Kalıpyargılar

Sosyal Temsiller

Sistemi meşrulaştırma

Açıklama:

Önyargılar Önyargılar, diğer insanları, bireysel varoluşlarından değil, grup aidiyetlerinden hareketle değerlendiren olumsuz dogmatik kanaatleri ifade ederler (Allport, 1954). Bu düşünce ve kanaatler, herhangi bir deneyimden veya bilgiden önce alınan peşin kararlara dayanırlar. Önyargılar, geliştirildikleri grup ya da grup üyelerine yönelik salt olumsuz düşünceleri değil, olumsuz duyguları da içeren tutumlardır. Bu olumsuz tutumlar, önyargının hedefindeki kişi ya da gruba karşı fiziksel veya sosyal mesafe alınmasına yol açtıkları için ayrımcılıkla yakından ilişkilidirler. Örneğin; “Göçmenlerin, göç ettikleri yerdeki iş olanaklarını yerlilerin elinden aldıkları” veya “Göçmenlerin toplumsal huzuru bozdukları ve göç ettikleri yerdeki suç oranını arttırdıkları” yönündeki ayrımcı ifadeler önyargılı bir kavrayışa sahiptirler

Doğru Cevap: B

Soru 30

Belirli bir objeye ya da gruba ilişkin bilgi boşluklarını dolduran, böylece onlar hakkında karar vermeyi kolaylaştıran, önceden oluşturulmuş birtakım izlenimler, atıflar bütünü olarak zihnimizde oluşturduğumuz imgelere ne ad verilir?

Kalıpyargılar

Özcü İnançlar

Önyargılar

Sosyal Temsiller

Sosyal kategorilendirme

Açıklama:

Kalıpyargılar Ayrımcılığın oluşmasında etkili olan diğer bir faktör ise kalıpyargılardır (stereotipler). Önyargı, sıklıkla kalıpyargıyla karıştırılır. Önyargı ve kalıpyargı birbirinden farklı, ama birbirini tamamlayan iki kavramdır. Her ikisi de bireylerin, diğer bireyler veya gruplara ilişkin bilgileri kategorilendirdikleri sürecin bir parçasıdırlar. Kalıpyargılar, belirli bir objeye ya da gruba ilişkin bilgi boşluklarını dolduran, böylece onlar hakkında karar vermeyi kolaylaştıran, önceden oluşturulmuş birtakım izlenimler, atıflar bütünü olarak zihnimizde oluşturduğumuz imgelerdir. Bu imgeler tıpkı dış dünyadaki objelerin gerçek özellikleri gibi rol oynarlar. Özellikle yeni olgu, obje ya da grup ile karşılaştığımızda, onlarla ilgili bilgimiz bu tür imgeler ışığında biçimlenir. Böylece kalıpyargılarımız yoluyla, yeni olguyu/grubu gerçekte olduğu gibi ya da gerçek özellikleriyle değil, zihnimizdeki şemalarla algılarız. Örneğin, her kadının “duygusal” olduğunu, bütün Türklerin “yardımsever” olduğunu, Arapların “temiz” olmadığını düşünmemize neden olan, bu gruplarla ilgili kalıpyargılardır. Örneklerden de anlaşıldığı gibi, kalıpyargılar her zaman olumsuz olmayabilir (Göregenli, 2012a).

Doğru Cevap: A

Soru 31

Ayrımcılık kavramı esas ve yaygın olarak hangi düşünceye bağlanabilir?

İnsanların farklı olmasına

İnsanlar arasındaki eşitlik fikrinin ihlâline

Temel insan hakları kavramına

Toplumsal farklılıklara

Sosyal adalete

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 32

Ayırımcılık kavramının çok boyutlu süreç olarak değerlendirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi /hangileri doğrudur?

İnsanlar arasındaki eşitlik fikrine karşıdır.
Hukuki ve insanı boyutta tüm insanların eşit olmasıdır.
Tarihin belirli dönemlerinde vicdani ve dinsel temele dayanmamıştır.
Kurumsal açıdan eşitlik ilkesi bir çok alanda yeterlidir.
İlkeler ve yasalar düzeyinde kurulan eşitlik gruplararası ve bireylerarası dışlamayı engelleyememektedir.
Ayırımcılığın temelinde önyargılardan beslenen dışlama yerleştirme vardır.

I,II,IV,V,VI

I,II,III,V,VI

I,II,V,VI

I,II,III,IV,V

I,III,IV,V

Açıklama:

Ayrımcılık kavramı, esas ve yaygın olarak, insanlar arasındaki eşitlik fikrinin ihlâline dayanmaktadır. Hukuki ve insani olarak üzerinde bir söz birliği bulunduğu varsayılan bu ilke, tüm insanların doğuştan eşit olduğudur. İnsanlar, dünyanın neresinde, hangi ten rengiyle, hangi cinsiyet ya da cinsel yönelimle, hangi etnik kökene, dine, mezhebe ait olarak doğarlarsa doğsunlar, insan olmak bakımından eşittirler. İnsanlık tarihinin belirli dönemlerinde dinsel ve vicdani temelleri olan bu ilke, modern dönemde hukuki açıdan tanımlanmış ve “ayrımcılık yasağı” ile korunma altına alınmıştır. Böylece modern hukuk, temel insan hakları kavramına dayanarak, tüm bireyleri eşit niteliklere sahip varlıklar olarak tanımlamıştır. Bu hukuk, kaynakların tüm yurttaşlara adil bir şekilde dağıtıldığı adaletli bir toplumsal düzenin yaratılmasını da kolaylaştırmaktadır. Kuramsal açıdan eşitlik ilkesi, her türlü dışlanma ve ayrımcılık deneyimini engelleyebilecek gibi görünse de, geçmişe ve günümüze bakıldığında birçok alanda yetersiz kaldığı görülmektedir. Ayrımcılık da bu eşitliksizci tanımlama sisteminin sonucu olarak, insanlararası ilişkide dışlayıcı bir yapı oluşmasına hizmet etmektedir. Ayrımcılığın, kavramsal kökeninde etiketleme olan, önyargılardan beslenen bir dışlama, tahakküm ve yerleştirme mekanizması olarak anlaşılması gerekir. I,II,V ve VI. maddelerdeki değerlendirmeler doğru olduğundan doğru cevap C’dir. Sayfa:27

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi diğer insanları, bireysel varoluşlarından değil, grup aidiyetlerinden hareketle değerlendiren olumsuz dogmatik kanaatleri ifade ederler?

Nefret

Hor görme

Önyargılar

Özcü inançlar

Kaçınma

Açıklama:

Önyargılar, diğer insanları, bireysel varoluşlarından değil, grup aidiyetlerinden hareketle değerlendiren olumsuz dogmatik kanaatleri ifade ederler (Allport, 1954). Bu düşünce ve kanaatler, herhangi bir deneyimden veya bilgiden önce alınan peşin kararlara dayanırlar. Önyargılar, geliştirildikleri grup ya da grup üyelerine yönelik salt olumsuz düşünceleri değil, olumsuz duyguları da içeren tutumlardır.
Doğru cevap C‘dir.
Sayfa: 28

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi önyargıların ayrımcılığa dönüşmesine neden olur?

Fiziksel ayırt ediciler kullanmak

Sosyal ayırt ediciler kullanmak

Aidiyet

Dezavantajlı grup olarak konumlandırmak

İç grup olma

Açıklama:

Önyargıların davranışa dönüştüğü durumlarda ise ayrımcılık söz konusu olur. Ayrımcılık, esasında sosyal farklılaşmayı inşa etmeye yönelik bir eğilimdir ve şu şekilde özetlenebilir: Dış gruba önyargıyla yaklaşılması nedeniyle iç grup-dış grup ilişkisi zorlaşır ya da imkânsızlaşır, bunun sonucunda dış grup sosyal ya da fiziksel olarak uzakta tutulur ve bu durumun sürekliliği sağlanır. Ayrımcılığı doğuran, farklı özellikleri olan grupların toplumsal hiyerarşi içinde “aşağıda” ve “dezavantajlı grup” olarak konumlandırılmalarıdır. Bir toplumda farklılıkların algılanma biçimleri, bazı özelliklerin diğerlerinden üstün olduğuna dair inançlar ve iktidarın, çoğunluğa ait olmayana (“azınlık”) ilişkin dışlayıcıtutumu ayrımcılığın yaygınlaşmasına ve sıradanlaşmasına yol açar.
Doğru cevap D‘dir.
Sayfa: 29

Doğru Cevap: D

Soru 35

Ayırımcılığın zihinsel arka planında aşağıdakilerden hangisi sadece önyargılardan birisi değildir?

Olumsuz tutumlar ve duygular

İç grup-dış grup ayırımı

Zihinsel düzeyde hiyerarşi algısı

Irkçı yaklaşımlar

Aşağıda ya da dezavantajlı konumlandırma

Açıklama:

Önyargılar, geliştirildikleri grup ya da grup üyelerine yönelik salt olumsuz düşünceleri değil, olumsuz duyguları da içeren tutumlardır. İnsanlararası ilişkilerde bu sınıflandırmanın en temeli ise “biz-iç grup” ve “onlar-dış grup” ayrımıdır. İnsanlar, diğer insanlara veya dış gruplara ilişkin enformasyonu ayırt etmek ve gruplamak için yabancı, Müslüman, Türk, Kürt, engelli, göçmen veya kadın gibi fiziksel ve sosyal ayırt ediciler kullanırlar. Bireylerin sadece bu özellikler etrafında tanımlanmaları, önyargıların ve ayrımcılığın oluşmasına yol açmaz. Toplumsal grup ve katmanların, çeşitli özellikleri açısından bir hiyerarşi içinde örgütlenmesine ve bu hiyerarşi algısının en azından zihinsel düzeyde gerçekleşmesine bağlı olarak önyargılar oluşur. Ayrımcılığı doğuran, farklı özellikleri olan grupların toplumsal hiyerarşi içinde “aşağıda” ve “dezavantajlı grup” olarak konumlandırılmalarıdır. Ayrımcılığın anlaşılmasında kullanılan kavramlardan biri de özcü inançlardır. Özcü inançlar, insanların sosyal olarak inşa edilen kategorileri, sanki doğal özelliklermiş gibi algılama eğilimlerini yansıtır. Birçok araştırmacı, özcülüğün ırkçılığa kaynak oluşturduğu yönünde hemfikirdir (Göregenli, 2012a).
Doğru cevap D’dir. Sayfa:30

Doğru Cevap: D

Soru 36

Ayrımcılığın meşrulaştırılması için insanların, yaptıkları davranışları ile sonuçlar arasında bir uyum veya hakkaniyet olduğuna inanma eğilimlerini betimleyen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Adil dünya inanıcı

Ahlaki dışlama

Toplumsal örgütlenme

Gruplandırma

Bireyselleşme

Açıklama:

Adil dünya inancı: İnsanların, yaptıkları şeyler (davranışları) ile başlarına gelenler (sonuçlar) arasında bir uyum veya hakkaniyet olduğuna inanma eğilimlerini betimler. Doğru cevap A’dır. Sayfa: 32

Doğru Cevap: A

Soru 37

David Lynch’in 1980 yılında çektiği “Fil Adam” adlı sinema filmi, doğuştan engelli bir bireyin, içinde yaşadığı toplumda nasıl bir ayırımcılığa maruz kaldığını anlatmaktadır?

Karakter özellikleri tanımlama

Toplumun dışına atma

İnsanlıktan çıkarma

Sistemin meşrulaştırılması

Sosyal etiketlenme

Açıklama:

Bir diğer ayrımcılığı meşrulaştırma stratejisi ahlaki dışlamadır. a) İnsanlıktan çıkarma, bir grubu aşağı ırklar, hayvanlar gibi insanaltı yaratık kategorileri, şeytanlar, canavarlar ya da satanistler gibi olumsuz değerlendirilen insanüstü yaratık kategorileri kullanarak insan olmayan biçimde sınıflandırmak anlamına gelir. Her iki kategoride de gayrimeşrulaştırılan grup üyeleri “bazı bakımlardan daha az insanca” ya da “insan niteliğinden” yoksun kabul edilmektedir (Leyens ve ark., 2000). Bu sayede insanların, ahlâki olarak dışladıkları grupla empati kurmaları imkânsız hale gelmektedir. Güncel tartışmalarda “terörist” ifadesiyle, “insan bile olamazlar” ifadesinin sıklıkla birlikte kullanılması bunun en çarpıcı örnekleridir. Başka bir alanda işkencecilerin, işkence mağdurlarını, “insan olmayan hainler” ve “topluma zararlı, yok edilmesi gereken varlıklar” olarak gördükleri ve böylece onlara bir insana uygulanamayacak şiddet yöntemlerini rahatlıkla uygulayabildikleri bilinmektedir (Göregenli, 2004). Doğru cevap C’dir. Sayfa:33

Doğru Cevap: C

Soru 38

Dezavantajlı grupların yoksunlukları ve olumsuz koşulları sonucu maruz kaldıkları ayırımcılık aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Adil dünya inancı

Sistemin meşrulaştırılması

Ahlaki dışlama

Karakter özellikleri tanılama

Grup karşılaştırması

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi/hangileri olumlu ayırımcılığa örnektir?

İşverenlerin eşit sayıda kadın ve erkek çalışan almaları
Engellilere ve yaşlılara sırada öncelik verilmesi
Özel öğrencilere bireysel destek verilmesi
Kişinin fakir ama namuslu olması
Parası çok olanın derdinin de çok olması

I,II,IV

II,III,IV

I,IV,V

I,II,III

II,III,V

Açıklama:

Adından da anlaşılacağı gibi olumlu ayrımcılık, ayrımcılığın toplumsal alanda gruplar arasında yarattığı eşitsizliği bir anlamda dengelemek için kavramsallaştırılan ve uygulamaya konulan pratiklerdir. Diğer bir ifadeyle olumlu ayrımcılık, ayrımcılığa yol açan dezavantajlılığın ortadan kaldırılmasına hizmet etmektedir. Örneğin, kamusal alanda erkeklerin olduğu kadar kadınların da iş imkânlarından faydalanabilmesi için işverenlerin eşit sayıda kadın ve erkek çalışan almaları; bir iş yerinde farklı dini veya kültürel gruplara mensup olan çalışanların özel günlerinin gözetilmesi ve o günlerde kendilerine izin verilmesi; yaşlıların veya engellilerin kısıtlı hareket kapasiteleri düşünülerek, farklı mekânlarda sırada bekletilmemeleri veya kendilerine özel yer verilmesi gibi bir çok pratik olumlu ayrımcılık olarak nitelendirilebilir.
IV.ve V. maddelerdeki örnekler sistemin meşrulaştırılmasına yönelik örneklerdir. Doğru cevap D’dir. Sayfa:34

Doğru Cevap: D

Soru 40

İnsan Hakları Beyannamesi aşağıdaki başlıklardan hangisi (hangileri üzerinde durmaktadır?I. EşitlikII.ÖzgürlükIII.İnsanlık şerefiIV.Eşit faydalanmaV.Olumlu ayırımcılıkVI.Adil dünya inancı

I,III,IV,V

III,IV,V,VI

I,II,IV,VI

I,II,III,IV

II,III,IV,V

Açıklama:

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi altı ana başlıktan oluşmaktadır: Birinci başlık eşitlik, özgürlük ve insanlık şerefi üzerinedir. İkinci başlık güvenlik ve bireylerin yasalar önünde eşit olması vb. haklar üzerinde durmaktadır. Üçüncü başlık kişiler arası ilişkilerle ilgilidir. Aile kurma ve taşınma özgürlüğü gibi. Dördüncü başlık kamu hizmetlerinden eşit faydalanma ile ilgilidir. Beşinci başlık ekonomik ve sosyal haklarla ilgilidir. Altıncı başlık ise uluslararası yasalar, toplumsal haklarla ilgilidir (Doise, Spini ve Clemence, 1999). Böylece insan hakları, soyut bir kavram olmaktan çıkmış, sosyal ve ekonomik hakları da içeren somut kurallara ve güvencelere bağlanmıştır. Doğru cevap D’dir. Sayfa:35

Doğru Cevap: D

Soru 41

'Birbirini hiç tanımayan, soyut bir ‘toplum’ kavramı içinde bir arada duran, farklı bireysel ve tarihsel özellikleri olan insanları, kendilerinin dışında bir kurallar sistemiyle birbirine bağlayan bir yapı' olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal Adalet

Eşitlik

Modern Hukuk

İnsan Hakları

Özcü İnançlar

Açıklama:

Modern Hukuk: Modern hukuk sistemi, birbirini hiç tanımayan, soyut bir ‘toplum’ kavramı içinde bir arada duran, farklı bireysel ve tarihsel özellikleri olan insanları, kendilerinin dışında bir kurallar sistemiyle birbirine bağlayan bir yapıdır (Göregenli, 2012a) Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Toplum içerisinde bireylerin kendi kendilerine yetebilmelerini sağlayan ve toplumun çoğunluğunun ulaşabildiği eğitim, sağlık, istihdam, sermaye veya sosyal destek gibi kaynaklara ulaşamayan gruplara ne ad verilir?

Dış Grup

İç Grup

Azınlık

Dezavantajlı Grup

Ayrıcalıklı Grup

Açıklama:

Dezavantajlı Grup, toplum içerisinde bireylerin kendi kendilerine yetebilmelerini sağlayan ve toplumun çoğunluğunun ulaşabildiği eğitim, sağlık, istihdam, sermaye veya sosyal destek gibi kaynaklara ulaşamayan gruplar dezavantajlı olarak nitelendirilir. Genellikle toplumda din, dil, ırk veya cinsel yönelim gibi özellikler açısından çoğunluktan farklı olan azınlık gruplar (sakatlar, eşcinseller, göçmenler…) dezavantajlı bir konumdadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Önyargı

Kalıpyargı

Özlü İnanç

Ayrımcılık

Yanlış Yargı

Açıklama:

Ayrımcılığın oluşmasında etkili olan diğer bir faktör ise kalıpyargılardır (stereotipler). Önyargı, sıklıkla kalıpyargıyla karıştırılır. Önyargı ve kalıpyargı birbirinden farklı, ama birbirini tamamlayan iki kavramdır. Her ikisi de bireylerin, diğer bireyler veya gruplara ilişkin bilgileri kategorilendirdikleri sürecin bir parçasıdırlar. Kalıp yargılar, belirli bir objeye ya da gruba ilişkin bilgi boşluklarını dolduran, böylece onlar hakkında karar vermeyi kolaylaştıran, önceden oluşturulmuş birtakım izlenimler, atıflar bütünü olarak zihnimizde oluşturduğumuz imgelerdir. Bu imgeler tıpkı dış dünyadaki objelerin gerçek özellikleri gibi rol oynarlar. Özellikle yeni olgu, obje ya da grup ile karşılaştığımızda, onlarla ilgili bilgimiz bu tür imgeler ışığında biçimlenir. Böylece kalıpyargılarımız yoluyla, yeni olguyu/grubu gerçekte olduğu gibi ya da gerçek özellikleriyle değil, zihnimizdeki şemalarla algılarız. Örneğin, her kadının “duygusal” olduğunu, bütün Türklerin “yardımsever” olduğunu, Arapların “temiz” olmadığını düşünmemize neden olan, bu gruplarla ilgili kalıp yargılardır. Örneklerden de anlaşıldığı gibi, kalıp yargılar her zaman olumsuz olmayabilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Bireylerin çevrelerindeki ayrımcılık yaşantılarını değerlendirirken, ayrımcılığın mağdurunun başına gelenleri hak ettiğini düşünme eğiliminde olamsı ayrımcılığın meşrulaştırılması yaklaşımlarından hangisi ile açıklanabilir?

Adil Dünya İnancı

Ahlâki Dışlama

Sistemin Meşrulaştırılması

İnsanlıktan Çıkarma

Toplumun Dışına Atma

Açıklama:

Adil dünya inancı kuramını geliştiren Lerner (1977) insanların, belirli biçimlerde davranırlarsa istediklerini elde edebileceklerine ya da olumsuz durumlardan kaçınabileceklerine ilişkin bir yanılsamaya sahip olduklarını ve bu yanılsamayı sürdürmek için dünyanın adil bir yer olduğunu düşünmeye ihtiyaç duyduklarını ortaya koymuştur. Bireyler bu ihtiyaçlarının bir uzantısı olarak, çevrelerindeki ayrımcılık yaşantılarını değerlendirirken genellikle ayrımcılığın mağdurunun başına gelenleri hak ettiğini düşünme eğilimindedirler. Bir tür yanılsama olarak değerlendirilebilecek olan bu inanç, bireylerin yaşamın katı gerçekliğiyle başa çıkmalarına ve dünyayı öngörülebilir, adil ve düzenli bir yer olarak anlamlandırmalarına imkân tanımaktadır. Aksi halde eylemlerin bilinmez veya öngörülemez sonuçları olacağını düşünmek, birçoğumuzu neredeyse hareketsiz kılabilir. Çünkü hiçbir davranışın sonucu veya yararı tahmin edilemez olacaktır. Lerner’a göre bu inanç ‘temel’dir; çünkü insanların yaşamlarını sürdürebilmek için güven duygusuna ve ne yaptığını bilmeye ihtiyacı vardır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Terfi bekleyen bir çalışanın, hakkettiğini düşündüğü terfiyi alan arkadaşını 'yalaka' olarak yaftalayıp o kişi ile iletişimini kesmesi, ahlaki dışlamanın hangi biçimine örnek olarak gösterilebilir?

İnsanlıktan çıkarma

Karakter özellikleri tanımlama

Toplum dışına atma

Siyasi etiketlerin kullanılması

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma

Açıklama:

Karakter özellikleri tanımlama, belirli bir toplum tarafından kabul edilemez görülen ve aşırı derecede olumsuz olarak değerlendirilen karakter özelliklerinin kullanımı aracılığıyla yapılır. “Saldırgan”, “aptal” ya da “parazit” gibi etiketlerin kullanımı bu tür gayrimeşrulaştırmayı örnekler. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Vejeteryan bir bireyin, vejeteryan olmayan bireyleri 'katil' olarak nitelendirmek suretiyle ayrımcılık yapması, ve yaptığı ayrımcılığı meşru gösterme eğiliminde olması durumu, ahlaki dışlamanın hangi biçimine örnek olarak gösterilebilir?

İnsanlıktan çıkarma

Karakter özellikleri tanımlama

Toplumun dışına atma

Siyasi etiketlerin kullanılması

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 47

Yaygın sosyal, politik, ekonomik, cinsel ya da legal koşulların sadece var olduklarından dolayı kabul edildiği, açıklandığı ve meşrulaştırıldığı psikolojik süreçlere ne ad verilir?

Adil Dünya İnancı

Ahlaki Dışlama

Sistemin Meşrulaştırılması

Siyasi Etiketleme Yoluyla Ayrımcılık

Toplumun Dışına Atma

Açıklama:

Sistemin meşrulaştırılması: Yaygın sosyal, politik, ekonomik, cinsel ya da legal koşulların sadece var olduklarından dolayı kabul edildiği, açıklandığı ve meşrulaştırıldığı psikolojik süreçlere tekabül eder (Jost ve Banaji, 1994). Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Bir iş yerinde farklı dini veya kültürel gruplara mensup olan çalışanların özel günlerinin gözetilmesi ve o günlerde kendilerine izin verilmesi aşağıdakilerden hangisine örnek olarak gösterilebilir?

Toplumdan Dışlama

Sistemin Meşrulaştırılması

Siyasi Etiketleme ile Ayrımcılık

Grup Karşılaştırması

Olumlu Ayrımcılık

Açıklama:

Adından da anlaşılacağı gibi olumlu ayrımcılık, ayrımcılığın toplumsal alanda gruplar arasında yarattığı eşitsizliği bir anlamda dengelemek için kavramsallaştırılan ve uygulamaya konulan pratiklerdir. Diğer bir ifadeyle olumlu ayrımcılık, ayrımcılığa yol açan dezavantajlılığın ortadan kaldırılmasına hizmet etmektedir. Örneğin, kamusal alanda erkeklerin olduğu kadar kadınların da iş imkânlarından faydalanabilmesi için işverenlerin eşit sayıda kadın ve erkek çalışan almaları; bir iş yerinde farklı dini veya kültürel gruplara mensup olan çalışanların özel günlerinin gözetilmesi ve o günlerde kendilerine izin verilmesi; yaşlıların veya engellilerin kısıtlı hareket kapasiteleri düşünülerek, farklı mekanlarda sırada bekletilmemeleri veya kendilerine özel yer verilmesi gibi bir çok pratik olumlu ayrımcılık olarak nitelendirilebilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Bir kişi ya da gruba, ait olduğu kimliği, inancı, politik görüşü, cinsiyeti ya da cinsel yönelimi gibi nedenlerle, farklı biçimlerde zarar verme amacıyla saldırılması sonucunda oluşan suçlara ne ada verilir?

Ayrımcılık Suçu

Siyasi Etiketleme Suçu

Dışlama Suçu

Nefret Suçu

Eşitsizlik Suçu

Açıklama:

Nefret suçu, bir kişi ya da gruba, ait olduğu kimliği, inancı, politik görüşü, cinsiyeti ya da cinsel yönelimi gibi nedenlerle, farklı biçimlerde zarar verme amacıyla saldırılması sonucunda oluşan suçlar genel olarak nefret suçları olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin altı ana başlığından biri değildir?

Özgürlük ve insanlık şerefi

Güvenlik ve bireylerin yasalar önünde eşit olması vb. haklar

Kamu hizmetlerinden eşit faydalanma

Bilimsel çalışma yapma

Kişiler arası ilişkilerle

Açıklama:

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesini ilan edilmiştir. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi altı ana başlıktan oluşmaktadır: Birinci başlık eşitlik, özgürlük ve insanlık şerefi üzerinedir. İkinci başlık güvenlik ve bireylerin yasalar önünde eşit olması vb. haklar üzerinde durmaktadır. Üçüncü başlık kişiler arası ilişkilerle ilgilidir. Aile kurma ve taşınma özgürlüğü gibi. Dördüncü başlık kamu hizmetlerinden eşit faydalanma ile ilgilidir. Beşinci başlık ekonomik ve sosyal haklarla ilgilidir. Altıncı başlık ise uluslararası yasalar, toplumsal haklarla ilgilidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Modern hukuk, bireyleri nasıl tanımlar?

Eşit niteliklere sahip varlıklar.

Irklarına göre niteliklere sahip olan varlıklar.

Kendi ülkelerindeki bireylere eşit niteliklere sahip varlıklar.

En üst varlık.

Aynı toplum içerisinde eşit haklara sahip varlıklar.

Açıklama:

Böylece modern hukuk, temel insan hakları kavramına dayanarak, tüm bireyleri eşit niteliklere sahip varlıklar olarak tanımlamıştır. Bu hukuk, kaynakların tüm yurttaşlara adil bir şekilde dağıtıldığı adaletli bir toplumsal düzenin yaratılmasını da kolaylaştırmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıda ayrımcılık ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Eşitlik bir toplumda kaynakların adil bir şekilde dağıtılmasıdır.

Sosyal adalet; ırkları, dilleri, dinleri veya cinsiyetleri fark etmeksizin tüm bireylerin yasalar önünde eşit olmasıdır.

Eşitlik günümüzde yeterli seviyeye çıkmıştır.

Ayrımcılık kavramı, esas ve yaygın olarak, insanlar arasındaki eşitlik fikrinin ihlaline dayanmaktadır.

Tüm insanların eşit kabul edildiği ilke eşitlik hakları ile koruma altına alınmıştır.

Açıklama:

Ayrımcılık kavramı, esas ve yaygın olarak, insanlar arasındaki eşitlik fikrinin ihlâline dayanmaktadır. Hukuki ve insani olarak üzerinde bir söz birliği bulunduğu varsayılan bu ilke, tüm insanların doğuştan eşit olduğudur. İnsanlar, dünyanın neresinde, hangi ten rengiyle, hangi cinsiyet ya da cinsel yönelimle, hangi etnik kökene, dine, mezhebe ait olarak doğarlarsa doğsunlar, insan olmak bakımından eşittirler. İnsanlık tarihinin belirli dönemlerinde dinsel ve vicdani temelleri olan bu ilke, modern dönemde hukuki açıdan tanımlanmış ve “ayrımcılık yasağı” ile korunma altına alınmıştır. Sosyal Adalet ve Eşitlik: Genel olarak sosyal adalet kavramı, bir toplumda kaynakların adil bir şekilde dağıtılmasını ve toplumun üyelerinin bu paylaşımın adil olduğu kanaatini taşımasıdır. Eşitlik ise, adaletin sağlanması için önemli bir gerekliliktir. Irkları, dilleri, dinleri veya cinsiyetleri fark etmeksizin tüm bireylerin, yasalar önünde eşit olmaları, adaletli bir toplumsal düzenin inşa edilmesini sağlar (Sunal, 2011).
Kuramsal açıdan eşitlik ilkesi, her türlü dışlanma ve ayrımcılık deneyimini engelleyebilecek gibi görünse de, geçmişe ve günümüze bakıldığında birçok alanda yetersiz kaldığı görülmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıda verilen kavram-tanı eşleştirilmelerinden hangisi doğru yapılmıştır?

Önyargı - Belirli bir objeye ya da gruba ilişkin bilgi boşluklarını dolduran, böylece onlar hakkında karar vermeyi kolaylaştıran, önceden oluşturulmuş birtakım izlenimler, atıflar bütünü olarak zihnimizde oluşturduğumuz imgelerdir.

Önyargı - Diğer insanları, bireysel varoluşlarından değil, grup aidiyetlerinden hareketle değerlendiren olumsuz dogmatik kanaatleri ifade eder.

Kalıp yargı - İnsanların sosyal olarak inşa edilen kategorileri, sanki doğal özelliklermiş gibi algılama eğilimleridir.

Özcü inanç - Diğer insanları, bireysel varoluşlarından değil, grup aidiyetlerinden hareketle değerlendiren olumsuz dogmatik kanaatleri ifade eder.

Özcü inanç - Belirli bir objeye ya da gruba ilişkin bilgi boşluklarını dolduran, böylece onlar hakkında karar vermeyi kolaylaştıran, önceden oluşturulmuş birtakım izlenimler, atıflar bütünü olarak zihnimizde oluşturduğumuz imgelerdir.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisinde önyargılar ile ilgili yanlış bir bilgi verilmiştir?

Önyargıların oluşumunda etkili olan temel bilişsel süreç sosyal kategorilendirmedir.

İnsanlar arası ilişkilerde bu sınıflandırmanın en temeli ise “biz-iç grup” ve “onlar-dış grup” ayrımıdır.

Önyargıların davranışa dönüştüğü durumlarda ise ayrımcılık söz konusu olur.

Ayrımcılığı doğuran, farklı özellikleri olan grupların toplumsal hiyerarşi içinde “aşağıda” ve “dezavantajlı grup” olarak konumlandırılmalarıdır.

Dış gruba önyargıyla yaklaşılması nedeniyle iç grup-dış grup ilişkisi kolaylaşır.

Açıklama:

Önyargıların oluşumunda etkili olan temel bilişsel süreç sosyal kategorilendirmedir (Zick ve ark., 2011). Kategorilendirme, bireylerin çevrelerinden aldıkları karmaşık verileri, tek tek algılamaları yerine, belirli sınıflandırmalar eşliğinde anlamlandırmalarıdır. Bu sayede sosyal gerçeklik, nesnel halinden daha kolay anlaşılabilecek bir şekilde kabaca şematize edilir. İnsanlar arası ilişkilerde bu sınıflandırmanın en temeli ise “biz-iç grup” ve “onlar-dış grup” ayrımıdır. İnsanlar, diğer insanlara veya dış gruplara ilişkin enformasyonu ayırt etmek ve gruplamak için yabancı, Müslüman, Türk, Kürt, engelli, göçmen veya kadın gibi fiziksel ve sosyal ayırt ediciler kullanırlar. Bireylerin sadece bu özellikler etrafında tanımlanmaları, önyargıların ve ayrımcılığın oluşmasına yol açmaz. Toplumsal grup ve katmanların, çeşitli özellikleri açısından bir hiyerarşi içinde örgütlenmesine ve bu hiyerarşi algısının en azından zihinsel düzeyde gerçekleşmesine bağlı olarak önyargılar oluşur.
Önyargıların davranışa dönüştüğü durumlarda ise ayrımcılık söz konusu olur. Ayrımcılık, esasında sosyal farklılaşmayı inşa etmeye yönelik bir eğilimdir ve şu şekilde özetlenebilir: Dış gruba önyargıyla yaklaşılması nedeniyle iç grup-dış grup ilişkisi zorlaşır ya da imkânsızlaşır, bunun sonucunda dış grup sosyal ya da fiziksel olarak uzakta tutulur ve bu durumun sürekliliği sağlanır. Ayrımcılığı doğuran, farklı özellikleri olan grupların toplumsal hiyerarşi içinde “aşağıda” ve “dezavantajlı grup” olarak konumlandırılmalarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 55

“Bütün Türkler yardımseverdir.” Verilen bu düşünce seçeneğe uyar?

Önyargı

Ayrımcılık

Kalıp yargı

Eşitlik

Özcü inançlar

Açıklama:

Özellikle yeni olgu, obje ya da grup ile karşılaştığımızda, onlarla ilgili bilgimiz bu tür imgeler ışığında biçimlenir. Böylece kalıp yargılarımız yoluyla, yeni olguyu/grubu gerçekte olduğu gibi ya da gerçek özellikleriyle değil, zihnimizdeki şemalarla algılarız. Örneğin, her kadının “duygusal” olduğunu, bütün Türklerin “yardımsever” olduğunu, Arapların “temiz” olmadığını düşünmemize neden olan, bu gruplarla ilgili kalıp yargılardır. Örneklerden de anlaşıldığı gibi, kalıp yargılar her zaman olumsuz olmayabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

I İnsanlar, belirli biçimlerde davranırlarsa istediklerini elde edebileceklerine ya da olumsuz durumlardan kaçınabileceklerine ilişkin bir yanılsamaya sahiptirler.
II Bireyler çevrelerindeki ayrımcılık yaşantılarını değerlendirirken genellikle ayrımcılığın mağdurunun başına gelenleri hak ettiğini düşünme eğilimindedirler.
III Adaletsizlik durumu karşısında insanlar, olayın sonucundan ziyade, bu olumsuzluğa yol açan ‘nedeni’ tekrar yorumlayabilirler.
IV Birisinde ayrımcılığın kurbanı olan kişi, başına gelenleri “iyi” veya “ahlaklı” davranışları nedeniyle hak etmiş olarak görülebilir.
Lerner’in geliştirdiği Adil Dünya İnancı kuramına göre yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

III, IV

II, III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Adil dünya inancı kuramını geliştiren Lerner (1977) insanların, belirli biçimlerde davranırlarsa istediklerini elde edebileceklerine ya da olumsuz durumlardan kaçınabileceklerine ilişkin bir yanılsamaya sahip olduklarını ve bu yanılsamayı sürdürmek için dünyanın adil bir yer olduğunu düşünmeye ihtiyaç duyduklarını ortaya koymuştur. Bireyler bu ihtiyaçlarının bir uzantısı olarak, çevrelerindeki ayrımcılık yaşantılarını değerlendirirken genellikle ayrımcılığın mağdurunun başına gelenleri hak ettiğini düşünme eğilimindedirler. Bir tür yanılsama olarak değerlendirilebilecek olan bu inanç, bireylerin yaşamın katı gerçekliğiyle başa çıkmalarına ve dünyayı öngörülebilir, adil ve düzenli bir yer olarak anlamlandırmalarına imkân tanımaktadır. Aksi halde eylemlerin bilinmez veya öngörülemez sonuçları olacağını düşünmek, birçoğumuzu neredeyse hareketsiz kılabilir. Çünkü hiçbir davranışın sonucu veya yararı tahmin edilemez olacaktır. Lerner’a göre bu inanç ‘temeldir; çünkü insanların yaşamlarını sürdürebilmek için güven duygusuna ve ne yaptığını bilmeye ihtiyacı vardır.
Lerner (1980), adaletsizlik durumu karşısında insanların, olayın sonucundan ziyade, bu olumsuzluğa yol açan ‘nedeni’ tekrar yorumlayabildiklerinden söz eder (akt. Göregenli, 2012b). Bu süreç iki farklı şekilde yaşanabilir. Birisinde ayrımcılığın kurbanı olan kişi, başına gelenleri “kötü” veya “ahlâksız” davranışları nedeniyle hak etmiş olarak görülebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

I) Adil Dünya İnancı
II) Ahlaki Dışlama
III) Sistemin Meşrulaştırılması
IV) Olumlu Ayrımcılık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ayrımcılığı meşrulaştırma stratejilerindendir?

Yalnız I

II ve III

III ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Bu nedenle ayrımcılığın meşrulaştırılması sürecinin anlaşılması, adaletli bir toplumsal düzenin sağlanması için önemli bir kavrayıştır. Bu kavrayışı edinebilmek için, bu bölümde “Adil dünya inancı ve kurbanın değersizleştirilmesi”, “Ahlâki Dışlama” ve “Sistemin Meşrulaştırılması” yaklaşımları ele alınacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

“Dezavantajlı grupların yoksunlukları ve olumsuz koşulları nedeniyle insanlar tarafından genellikle hor görüldüğünü vurgulamaktadır. Bu bağlamda, maruz kaldıkları ayrımcılıklar ve adaletsizlikler o grupların kendi davranış ya da varoluş biçimlerinin bir sonucudur; başlarına gelenleri hak ettikleri düşünülür.”
Yukarıdaki açıklama hangi kurama aittir?

Olumlu Ayrıcalık

Sistemin Meşrulaştırılması

Ahlaki Dışlama

Adil Dünya İnancı

Kurbanın Değersizleştirilmesi

Açıklama:

Dezavantajlı grupların yoksunlukları ve olumsuz koşulları nedeniyle insanlar tarafından genellikle hor görüldüğünü vurgulamaktadır. Bu bağlamda, maruz kaldıkları ayrımcılıklar ve adaletsizlikler o grupların kendi davranış ya da varoluş biçimlerinin bir sonucudur; başlarına gelenleri hak ettikleri düşünülür (Jost ve Hunyady, 2005).

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi olumlu ayrımcılığa örnek olabilir?

Ayrıcalıkların ortadan kaldırılması.

Bazı ırk ve toplumların üstün görülmesi

Yaşlıların ve engellilerin farklı mekanlarda sıra beklememeleri.

İş başvurusunda önceliğin işe önce başvuranın olması.

Halk otobüslerinde herkesin aynı ücreti ödemesi.

Açıklama:

Adından da anlaşılacağı gibi olumlu ayrımcılık, ayrımcılığın toplumsal alanda gruplar arasında yarattığı eşitsizliği bir anlamda dengelemek için kavramsallaştırılan ve uygu-lamaya konulan pratiklerdir. Diğer bir ifadeyle olumlu ayrımcılık, ayrımcılığa yol açan dezavantajlılığın ortadan kaldırılmasına hizmet etmektedir. Örneğin, kamusal alanda erkeklerin olduğu kadar kadınların da iş imkânlarından faydalanabilmesi için işverenlerin eşit sayıda kadın ve erkek çalışan almaları; bir iş yerinde farklı dini veya kültürel gruplara mensup olan çalışanların özel günlerinin gözetilmesi ve o günlerde kendilerine izin verilmesi; yaşlıların veya engellilerin kısıtlı hareket kapasiteleri düşünülerek, farklı mekanlarda sırada bekletilmemeleri veya kendilerine özel yer verilmesi gibi bir çok pratik olumlu ayrımcılık olarak nitelendirilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilmiştir.

5 ana başlıktan oluşmaktadır.

1952 yılında ilan edilmiştir.

1. başlık kişiler arası ilişkiler hakkındadır.

2. başlık eşitlik, özgürlük ve insan şerefi üzerinedir.

Açıklama:

Bu durumu takiben Birleşmiş Milletler kurulmuş ve 1948 yılında da İnsan Hakları Evrensel Beyannamesini ilan edilmiştir. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi altı ana başlıktan oluşmaktadır: Birinci başlık eşitlik, özgürlük ve insanlık şerefi üzerinedir. İkinci başlık güvenlik ve bireylerin yasalar önünde eşit olması vb. haklar üzerinde durmaktadır. Üçüncü başlık kişiler arası ilişkilerle ilgilidir. Aile kurma ve taşınma özgürlüğü gibi. Dördüncü başlık kamu hizmetlerinden eşit faydalanma ile ilgilidir. Beşinci başlık ekonomik ve sosyal haklarla ilgilidir. Altıncı başlık ise uluslararası yasalar, toplumsal haklarla ilgilidir (Doise, Spini ve Clemence, 1999).

Doğru Cevap: A

Soru 61

Ayrımcılık, esas ve yaygın olarak, insanlar arasındaki eşitlik fikrinin ihlâline dayanır.
Ayrımcılık, bir kişinin diğerini kendisinden ayırması ve karşısındaki kişiye olumsuz tavır ve davranışlarda bulunmasına yol açmasıdır.
Eşitlik ilkesi her türlü dışlanma ve ayrımcılık deneyimini engellemede yetersiz kalmaktadır.
Etnisiteleri, cinsiyetleri, cinsel yönelimleri, “ırk”ları, dinleri, fiziksel görünüşleri, sağlık düzeyleri vb. her türden özellikleri bakımından “farklı”
insanlar farklı muameleyi hak eder.

Ayrımcılık ve eşitlik kavramlarıyla ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

İnsanlararası ilişkilerde de temel anlamıyla ayrımcılık, bir kişinin bir diğerini kendisinden ayırması ve bu ayrımın karşısındaki kişiye olumsuz tavır ve davranışlarda bulunmasına yol açmasıdır. Ayrımcılık kavramı, esas ve yaygın olarak, insanlar arasındaki eşitlik fikrinin ihlâline dayanmaktadır. Hukuki ve insani olarak üzerinde bir söz birliği bulunduğu varsayılan bu ilke, tüm insanların doğuştan eşit olduğudur. Dünyada insan diye soyut bir varlık yerine; etnisiteleri, cinsiyetleri, cinsel yönelimleri, “ırk”ları, dinleri, fiziksel görünüşleri, sağlık düzeyleri vb. her türden özellikleri bakımından “farklı” insanlar vardır. Ayrımcılık da bu eşitliksizci tanımlama sisteminin sonucu olarak, insanlararası ilişkide dışlayıcı bir yapı oluşmasına hizmet etmektedir. Farklı insanlar olduğu doğrudur ancak farklı muamele gerekli bir koşul değil, ayrımcılığın koşuludur.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Bir insanı nitelerken, onu, “Naziler”, “faşistler”, “komünistler” ya da “emperyalistler” gibi gayrimeşrulaştırılan, toplum tarafından tümüyle kabul edilemez olduğu düşünülen siyasi grupların içinde sınıflandırmak aşağıdaki kavramlardan hangisiyle nitelendirilebilir?

Sistemin meşrulaştırılması

Ahlaki dışlama

Kurbanın değersizleştirilmesi

Kalıp yargılar

Nefret suçu

Açıklama:

Ahlâki dışlama kavramı temelde, bir toplumda çoğunluk tarafından dışlanmış veya damgalanmış olan insanların “insani niteliklerden veya
erdemlerden” yoksun olarak değerlendirilmesini ve böylece kendilerine yöneltilen her türlü vahşi ve zalim davranışların meşrulaştırılmasını içermektedir. Ahlâki dışlamanın farklı biçimlerinden birisi, Siyasi etiketlerin kullanılması, bir insanı nitelerken, onu, “Naziler”, “faşistler”, “komünistler” ya da “emperyalistler” gibi gayrimeşrulaştırılan, toplum tarafından tümüyle kabul edilemez olduğu düşünülen siyasi grupların içinde sınıflandırmayı içerir. Bu grupların, toplumun var olan temel değerlerini tehdit ettikleri, dolayısıyla toplum düzenine yönelik bir tehdit oldukları düşünülür.
Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Özcü inançların ayrımcılıkla olan ilişkisini, önyargılı kişilik yapısıyla açıklayan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

G. Allport

H. Tajfel

J. Potter

D. Edwards

M. Foucault

Açıklama:

Allport (1954), özcü inançların ayrımcılıkla olan ilişkisini, önyargılı kişilik yapısıyla açıklamaktadır. Allport, önyargılı kişiliğin adeta canlı bir portresini çizer: Önyargılı kişiler, insan gruplarını katı bir tutum içinde algılamaya eğilimlidir; grupları oluşturan bireylerin özelliklerini çift kutuplu (dikotomik) ve hoşgörüsüz olarak, değişime karşı duran bir tavırla değerlendirirler. Önyargılı zihnin bu bileşenleri genel bir bilişsel stil oluşturur
ve özcü inançlardan beslenirler. Örneğin, “Romanların Roman oldukları için tembel ve aylak insanlar oldukları” yönündeki özcü inançların ırkçılığın temelini oluşturdukları söylenebilir.
Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Türklerin genel olarak kendilerini kahraman, güçlü, misafirperver gibi sıfatlarla nitelemeleri aşağıdaki kavramlardan hangisi açıklamada iyi bir örnektir?

Önyargı

Dış grup yanlılığı

Irkçılık

İç grup yanlılığı

Özgü inanç

Açıklama:

İnsanlar, sosyal dünyaya ait bilgileri düzenlerken kendi ait oldukları gruplara olumlu kalıp yargılarla yaklaşma ve toplumsal düzeyde çeşitli sosyal eylemleri açıklarken, kendi gruplarını meşrulaştırma eğilimindedirler. Tajfel’in (1982) iç grup yanlılığı olarak tanımladığı bu durum, bireylerin sıklıkla ait oldukları grubun çıkarlarını ve statüsünü koruma eğilimlerini ifade etmektedir. Bu süreçte iç grup üyelerinin birbirlerinin özelliklerini benzer algılamalarından da söz edilebilir. Stereotipleme, iç grup yanlılığını arttırmakla birlikte dış grup ayrımcılığını da belirgin bir şekilde arttırmaktadır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Dövmesi olan birine keş, güvenilmez, hafif, başarısız gibi etiketlerin yakıştırılması hangi tür gayrimeşrulaştırmaya iyi bir örnektir?

Karakter özellikleri tanımlama

İnsanlıktan çıkarma

Toplumu dışına atma

Siyasi etiketler kullanma

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 66

Koronavirüs salgını nedeniyle bir çok iş yerinin bir süreliğine kapatılması nedeniyle işsizlik maaşı başvurusu için İŞKUR'a gelen bir vatandaşın, basın mensuplarının sorularına "kendimi dilenci gibi hissediyorum" biçiminde cevap vermesi meşrulaştırma bakımından hangi kuramsal yaklaşıma iyi bir örnektir?

Olumlu ayrımcılık

Toplumun dışına atma

Sistemin meşrulaştırılması

Siyasi etiketlerin kullanılması

İnsanlıktan çıkarma

Açıklama:

Sistemin meşrulaştırılması kuramı, dezavantajlı grupların yoksunlukları ve olumsuz koşulları nedeniyle insanlar tarafından genellikle hor görüldüğünü vurgulamaktadır. Dezavantajlı grupların üyelerinin, sistemi meşrulaştırmaya ve gruplararası hiyerarşiyi sürdürmeye hizmet eden ideolojileri, mitleri ve inançları bilinçli ya da bilinçli olmayan bir şekilde onayladıkları görülmüştür. Örneğin, kadınlar erkek egemen ideolojinin cinsiyetçi kalıpyargılarını içselleştirebilmektedir. Dezavantajlı gruplar, yaşadıkları hayatın olumlu bir yönü olduğuna ilişkin yaygın inançlara sahiptir: “Paran çoksa derdin çok” gibi. Bu bakımdan Sosyal ve ekonomik hiyerarşinin üretilmesi ve sürdürülmesinin büyük ölçüde, yüksek ve düşük statülü gruplar arasındaki ortaklığa ve iş birliğine dayalı olduğu söylenebilir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Kadın girişimcilere kuracakları yeni iş yerleri için Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) tarafından, diğer girişimcilere göre 10.000 TL daha avantajlı kredi fırsatı sağlanması aşağıdakilerden hangisine örnek verilebilir?

Adil dünya inancı

Olumlu ayrımcılık

Sistemin meşrulaştırılması

Özcü inançlar

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma

Açıklama:

Olumlu Ayrımcılık: Dezavantajlı grupların haklarını gerçekleştirmeleri ve toplumsal kaynaklara ulaşabilmek bakımından diğer gruplarla denk bir konuma gelmesi için desteklenmelerini veya güçlendirilmelerini ifade etmektedir. Diğer bir ifadeyle olumlu ayrımcılık, ayrımcılığa yol açan
dezavantajlılığın ortadan kaldırılmasına hizmet etmektedir. Örneğin, kamusal alanda erkeklerin olduğu kadar kadınların da iş imkânlarından faydalanabilmesi için işverenlerin eşit sayıda kadın ve erkek çalışan almaları; bir iş yerinde farklı dini veya kültürel gruplara mensup olan çalışanların özel günlerinin gözetilmesi ve o günlerde kendilerine izin verilmesi; yaşlıların veya engellilerin kısıtlı hareket kapasiteleri düşünülerek, farklı mekanlarda sırada bekletilmemeleri veya kendilerine özel yer verilmesi gibi bir çok pratik olumlu ayrımcılık olarak nitelendirilebilir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

İnsan hakları düşüncesini doğal haklar adı altında ilk dile getiren 17. yüzyıl filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

J. Potter

M. Foucault

J. Lock

H. Tajfel

S. Opotow

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 69

"Ne günah işledim de bütün bunlar benim başıma geldi" diyen bir insan ayrımcılığın meşrulaştırılma biçimlerinden hangisine eğilimlidir denilebilir?

Adil dünya inancı

İnsanlıktan çıkarma

Toplumun dışına atma

Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma

Sistemin meşrulaştırılması

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 70

Stereotipler olarak da adlandırılırlar.
Belirli bir objeye ya da gruba ilişkin bilgi boşluklarını dolduran zihnimizde oluşturduğumuz imgelerdir.
Oluşumunda etkili olan temel bilişsel süreç sosyal kategorilendirmedir.
Kişi ya da olguları zihnimizdeki şemalarla algılamaya neden olabilir.
Diğer insanları, grup aidiyetlerinden hareketle değerlendiren olumsuz dogmatik kanaatleri ifade eder.

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kalıpyargılara ilişkin özelliklerdendir?

I ve II

I, II ve III

III ve V

I, II ve IV

IV ve V

Açıklama:

Ayrımcılığın oluşmasında etkili olan diğer bir faktör ise kalıpyargılardır (stereotipler). Kalıpyargılar, belirli bir objeye ya da gruba ilişkin bilgi boşluklarını dolduran, böylece onlar hakkında karar vermeyi kolaylaştıran, önceden oluşturulmuş birtakım izlenimler, atıflar bütünü olarak zihnimizde oluşturduğumuz imgelerdir. Bu imgeler tıpkı dış dünyadaki objelerin gerçek özellikleri gibi rol oynarlar. Özellikle yeni olgu, obje ya da grup ile karşılaştığımızda, onlarla ilgili bilgimiz bu tür imgeler ışığında biçimlenir. Böylece kalıpyargılarımız yoluyla, yeni olguyu/grubu gerçekte olduğu gibi ya da gerçek özellikleriyle değil, zihnimizdeki şemalarla algılarız.
III ve V önyargıların özelliklerindendir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 71

I. İnsan hakları düşüncesi gelişmiş Batı toplumları için geliştirilmiştir.
II. İnsan hakları evrensel beyannamesi insan haklarını somutlaştırmıştır.
III. İnsan hakları düşüncesi II. Dünya Savaşı'ndan sonra ilk defa ortaya çıkmıştır.
IV. İnsan hakları sayesinde bireylerin hak ve özgürlüklerini pozitif hukuka dayandırılır.
İnsan hakları ile ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve IV

II ve IV

Açıklama:

II. İnsan hakları evrenseldir. Düşünceni kaynağı Batı bile olsa insan hakları dünyadaki tüm insanlar için geçerlidir.
IV. İnsan hakları düşüncesinin ilk ortaya çıkışı 17. yüzyıla kadar geri gider. II. dünya savaşından sonra o zamana kadar soyut olan fikirler somut hak ve özgürlükler olarak tanımlanmıştır.
Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi “Göçmenlerin, göç ettikleri yerdeki iş olanaklarını yerlilerin elinden alırlar” gibi bir cümleyi kurdurtan kavramdır?

Önyargı

Kıskançlık

Dış grup

Dezavantajlı grup

Söylem

Açıklama:

Örneğin; “Göçmenlerin, göç ettikleri yerdeki iş olanaklarını yerlilerin elinden aldıkları” veya “Göçmenlerin toplumsal huzuru bozdukları ve göç ettikleri yerdeki suç oranını arttırdıkları” yönündeki ayrımcı ifadeler önyargılı bir kavrayışa sahiptirler.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi toplum içerisinde bireylerin kendi kendilerine yetebilmelerini sağlayan ve toplumun çoğunluğunun ulaşabildiği eğitim, sağlık, istihdam, sermaye veya sosyal destek gibi kaynaklara ulaşamayan gruplara denir?

Dış Grup

İç Grup

Dezavantajlı Grup

Irkçı grup

Asosyal grup

Açıklama:

Dezavantajlı Grup: Toplum içerisinde bireylerin kendi kendilerine yetebilmelerini sağlayan ve toplumun çoğunluğunun ulaşabildiği eğitim, sağlık, istihdam, sermaye veya sosyal destek gibi kaynaklara ulaşamayan gruplar dezavantajlı olarak nitelendirilir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi her kadının “duygusal” olduğunu, bütün Türklerin “yardımsever” olduğunu ifade eden terimdir?

Dejavantajlı grup

Önyargı

Özcü inanç

Kalıpyargı

Ayrımcılık

Açıklama:

Her kadının “duygusal” olduğunu, bütün Türklerin “yardımsever” olduğunu, Arapların “temiz” olmadığını düşünmemize neden olan, bu gruplarla ilgili kalıpyargılardır.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi belirli bir gruba karşı önyargıyla başlayan dışlama, ilişkiden kaçınma, ayrımcılık yapma, şiddet veya saldırganlık gibi basamakları ve tüm bu ayrımcı tutum ve davranışların meşrulaştırılması çabasını içeren bir kavrayıştır?

Önyargı

Kalıp yargı

Özgü inanç

Ayrımcılık

Irkçılık

Açıklama:

Irkçılık: Belirli bir gruba karşı önyargıyla başlayan dışlama, ilişkiden kaçınma, ayrımcılık yapma, şiddet veya saldırganlık
gibi basamakları ve tüm bu ayrımcı tutum ve davranışların meşrulaştırılması çabasını içeren bir kavrayıştır (Allport, 1954).

Doğru Cevap: E

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi düşüncenin ve yazının oluşturduğu ortak bir metin veya metodolojidir?

Özgü inanç

Söylem

Önyargı

Kalıp yargı

Ayrımcılık

Açıklama:

Söylem: Düşüncenin ve yazının oluşturduğu ortak bir metin veya metodolojidir, diğer bir deyişle ortak kavramlar ve düşüncelerin bir setidir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi insanların, yaptıkları şeyler ile başlarına gelenler arasında bir uyum veya hakkaniyet olduğuna inanma eğilimlerini betimler?

Kurbanın değersizleştirilmesi

Ahlaki dışlama

Adil dünya inancı

Sistemin meşrulaştırılması

Irkçılık

Açıklama:

Adil dünya inancı: İnsanların, yaptıkları şeyler (davranışları) ile başlarına gelenler (sonuçlar) arasında bir uyum veya hakkaniyet olduğuna inanma eğilimlerini betimler.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi ahlaki dışlamanın farklı biçimlerinden biri değildir?

İnsanlıktan çıkarma

Karakter özellikleri tanımlama

Toplumun dışına atma

Irkçılık ve ayrımcılık

Siyasi etiketlerin kullanılması

Açıklama:

Ahlâki dışlamanın
farklı biçimleri aşağıda özetlenmiştir:
a) İnsanlıktan çıkarma
b) Karakter özellikleri tanımlama,
c) Toplumun dışına atma,
d) Siyasi etiketlerin kullanılması,
e) Grup karşılaştırması yoluyla gayrimeşrulaştırma,

Doğru Cevap: D

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi yaygın sosyal, politik, ekonomik, cinsel ya da legal koşulların sadece var olduklarından dolayı kabul edildiği, açıklandığı ve meşrulaştırıldığı psikolojik süreçlere tekabül eder?

Sistemin meşrulaştırılması

İnsanlıktan çıkarma

Ahlaki dışlama

Gayrimeşrulaştırma

Adil dünya inancı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi dezavantajlı grupların haklarını gerçekleştirmeleri ve toplumsal kaynaklara ulaşabilmek bakımından diğer gruplarla denk bir konuma gelmesi için desteklenmelerini veya güçlendirilmelerini ifade etmektedir?

Olumlu ayrımcılık

İnsan hakları

İdeoloji

Sistemin meşrulaştırılması

Irkçılık

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 81

Aşağıdaki isimlerden hangisi insan hakları düşüncesini doğal haklar adı altında ilk dile getiren kişidir?

Kramer

Doise

Jost

Hunyady

Lock

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Emerson'un "Millet" tanımına uygundur?

Ortak dili, ortak geçmişi, ortak gelenek ve görenekleri, ortak toprak parçasını, ortak inanışları, ortak ekonomik ve siyasi yapıyı paylaşan bireylerden oluşması zorunludur.

Kendilerini millet olarak hisseden insanlardan oluşması yeterlidir.

Varsayılan, olduğu düşünülen hayali topluluklardan oluşur.

Milleti oluşturan dil, kültür, ekonomi gibi diğer boyutlar gelenek ve göreneklerden çok daha önemlidir.

Tarihsel, ekonomik, sosyolojik bir bir kavram olmaktan daha çok psikolojik bir kavramdır.

Açıklama:

Emerson’a göre millet kavramının en basit tanımı: “Kendilerini millet olarak hisseden insan topluluğu”dur. . Bu tanıma göre, bir milletin millet olabilmesi için kendilerini millet şeklinde hissetmeleri yeterlidir. Bu durumda milleti oluşturan asıl unsur tarih,
dil, din, kültür birliği değil, bir grup insanın kendilerini millet olarak tanımlamalarıdır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Ortak Köken
Dış Grup Düşmanlığı
Gruba Yüklenilen Duygular
Gruba Yüklenilen Değerler

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir kişinin ait olduğu sosyal kimliği tanımlamak için gerekli unsurlardır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Sosyal Kimlik Kuramı, bu önermeden yola çıkarak grubu psikolojik bir mekanizma olarak tanımlamaktadır. Diğer bir deyişle, grup, insanların kendi benliklerine bir referans
noktası oluşturabilmek için, kendilerini yönlendirdikleri ayrı bir psikolojik mekanizmadır. Bir kişinin ait olduğu sosyal kategori veya grup, kişinin benlik tanımlaması için bir
temel sağlamaktadır. Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak tanımlanması ise, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte- sosyal kimlik olarak adlandırılmaktadır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimi aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

Etnosentrizm

Zenofobi

İç Grup Yanlılığı

Banal Milliyetçilik

Dış Grup Yanlılığı

Açıklama:

İç Grup Yanlılığı, kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimidir. iç grubu kayırma, ille de dış gruba olumsuz bir tutum beslenmesini gerektirmez. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Adolf Hitler yönetimindeki Nazi Almanya'sında üstün ırk yaratma çabası aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

Etnosentirizm

Zenofobi

Sosyal İnşacılık

Banal Milliyetçilik

Germencilik

Açıklama:

Etnosentrizm, ya da etnik merkezcilik, bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen, bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün tutması ile tarif edilen duygu ve inanışlar olarak tanımlanmaktadır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan kalıpyargı, norm ve değerlere ne ad verilir?

Milliyetçilik

Yabancı Düşmanlığı

İç Grup Yanlılığı

Grup İçerikleri

Banal Milliyetçilik

Açıklama:

Sosyal kimlik yaklaşımına göre, grup kalıpyargılar, normlar ve değerler grup içeriklerini oluşturur ve bu içerikler her grubu birbirinden ayırır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

"Misafirperver Türkler", "Atılgan Amerikalılar", "Serinkanlı İngilizler" gibi ülkelerin kendilerine ilişkin tanımlamaları aşağıdakilerden hangisine iyi bir örnektir?

Norm

Kalıpyargı

Değer

Önyargı

Milliyetçilik

Açıklama:

Sosyal kimlik yaklaşımına göre, grup kalıpyargılar, normlar ve değerler grup içeriklerini oluşturur ve bu içerikler her grubu birbirinden ayırır. Her grubun, üyelerinin üzerinde az çok hemfikir olduğu bazı tanımlayıcı özellikleri kalıpyargılar olarak adlandırılır. Milletlerin de kendilerine ilişkin birtakım nitelemeleri mevcuttur. Örneğin Almanlar kendilerini “dakik ve entelektüel”, İngilizler “serinkanlı”, Türkler “misafirperver” olarak tanımlamaktadırlar. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Milliyetçilik ve vatanseverlik kavramlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Milliyetçilik iç grup yanlılığı ve dış grup düşmanlığını barındırır.

Vatanseverlik sadece iç grup yanlılığını içerir.

Aynı millet içerisindeki bireylerde farklı özelliklerde milliyetçi ideolojiler olabilir.

Milliyetçilik ve vatanseverlik kavramlarını tanımlamada sosyal bağlam önemlidir.

Vatanseverlik ve milliyetçilik ayrımı sosyal inşa yaklaşımına dayanır.

Açıklama:

Doğru yanıt E şıkkıdır. Sosyal inşa yaklaşımı bu tür bir ayrım yapmaz. Sosyal kimlik araştırmacılarının bazıları milliyetçilik ve sosyal kimlik arasında bir ayrım ileri sürmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Gündelik hayatta maruz kaldığımız semboller ve söylemler yoluyla farkına varmaksızın millet olmayla ilgili ideolojinin kazanılması, sürdürülmesi ve yeniden üretilmesi anlamında kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Irkçı Milliyetçilik

Banal Milliyetçilik

Ayrılıkçı Milliyetçilik

Birleştirici Milliyetçilik

Yayılmacı Miiliyetçilik

Açıklama:

Milli bayramlarda ve resmi törenlerde söylenen marşlar, asılan bayraklardan ziyade, hepimizin zaman zaman gittiğimiz devlet dairelerindeki ufak göze batmayan semboller, bir gazete haberinde geçen küçük bir cümle gibi dikkatimizi bile çekmeyen durumlar aracılığıyla milliyetçilik ideolojisini kazanır ve sürdürürüz. Her gün yeniden üretilen ve millet olduğumuzu bilinç altına işleyen ve bizlerin de farkında olmadan sürdürdüğümüz bu ideolojik yapılanmaya banal milliyetçilik adı verilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi grup yanlılığına bir örnek değildir?

11 A Sınıfı öğrencilerinin notlarını ortalamaları kendilerinden daha düşük olan sınıfla kıyaslamaları

Türklerin En İyi Yabancı Film Oscarını siyasi nedenlerle alamadıklarını ifade etmeleri

Suriyeli sığınmacıların bulaşıcı hastalık getirdikleri iddiasıyla mahalleye yerleşmelerine izin vermeme

Yenilen takımın hakemin şike yaptığını iddia etmesi

Erkeklerin kendilerinin kadınlardan daha zeki olduklarını savunmaları

Açıklama:

İnsan davranışına yön veren en temel sosyal güdülerden biri insanın kendini olumlu değerlendirmek ve kendisi hakkında olumlu bir görüşe sahip olmak istemesidir. Üyesi olduğumuz sosyal gruplar da bizim benliğimizin bir parçası olduğu için, diğer bir deyişle o gruplarla özdeşleştiğimiz için, o grupları da olumlu değerlendirmek isteriz. Örneğin kendimizi Fenerbahçe takımının
taraftarı olarak tanımlıyorsak, Fener Bahçeli olduğumuzu düşündüğümüzde kendimizi iyi hissetmek isteriz. Bu sebeple üyesi olduğumuz grupları başka gruplarla karşılaştırırız. Ve bu karşılaştırmalarda kendi grubumuzu kayıracak şekilde davranırız. Oysa C seçeneğinde dış grubu küçümseme söz konusudur.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi sosyal inşacılığın temel varsayımlarından biridir?

İnsanların içinde bulundukları sosyal gruplar yaşadıkları dünyayı anlamlandırmada merkezi öneme sahiptir.

Bir kişinin ait olduğu sosyal kategori veya grup, kişinin benlik tanımlaması için bir temel sağlamaktadır.

Sosyal kimlikler iç grubun dış gruptan ayrıştırılmasını, biz ve onlar ayrımı yapılmasını gerektirmektedir.

Her tür sosyal ve psikolojik olgu ya da olay da söylemlerle ortaya çıkmaktadır.

Gruplara yönelik hisler ve o grupların kişiye sağladığı değerleri de kapsayan çok boyutlu benlik tanımını gerekli kılar.

Açıklama:

Sosyal inşa yaklaşımına göre her tür sosyal ve psikolojik olgu ya da olay da söylemlerle ortaya çıkmaktadır. Bireyleri de onların oluşturduğu topluluk ve grupları da
söylemler üretir. Karşılıklı konuşmalar içinde inşa edilen kavramlardır. A, B, C ve E seçenekleri Sosyal kimlik kuramının söylemleridir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Anderson (1991) milleti varsayılan, olduğu düşünülen hayali topluluklar olarak kavramsallaştırmaktadır. Bu millet tanımından yola çıkarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Psikolojik açıdan millet sadece ortak geçmiş, ırk, dil, toprak, ekonomi ya da tarih birliğine indirgenemez.

Millet olgusu psikolojik mekanizmaları, işleyişi ve süreçleri içermektedir.

Millet olabilmek için o milleti oluşturan kişilerin tamamıyla aynı etnik kökenden gelmesi gerekmektedir.

Millet olabilmek için kişilerin aynı dine mensup olması ya da aynı dili konuşmaları gerekmez.

Millet kavramı ortak geçmiş, ırk, dil, toprak, ekonomi ya da tarih birliği gibi faktörlerin toplamından daha fazlasıdır.

Açıklama:

Anderson (1991) da milleti varsayılan, olduğu düşünülen hayali topluluklar olarak kavramsallaştırmaktadır. Bu tanımdan yola çıkarsak, millet olabilmek için o milleti oluşturan kişilerin tamamıyla aynı etnik kökenden gelmesi, aynı dine mensup olması ya da aynı dili konuşmaları gerekmez. Millet olgusunun kendisinin psikolojik mekanizmaları, işleyişi ve süreçleri içerdiği görülmektedir. Diğer bir deyişle psikolojik açıdan millet sadece ortak geçmiş, ırk, dil, toprak, ekonomi ya da tarih birliğine indirgenemeyecek veya sadece bu faktörler bakımınan tanımlanamayacak bir olgudur.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Bir millete mensup olmayı ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ulus

Milliyet

İç grup yanlılığı

Etnosentrizm

Zenofobi

Açıklama:

Milliyet kavramı bir millete mensup olmayı ifade etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Millet olgusunun ve bu olguyla ilişkili önyargılar, ayrımcılık, milletler arası çatışmalı ilişkiler, savaşlar, milletler arası iş birliği gibi konuların sosyal psikoloji disiplini içinde çalışılması için kuramsal bir temel oluşturan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal kimlik yaklaşımı

Davranışsal yaklaşım

Sosyal inşa yaklaşımı

İnsancıl yaklaşım

Sosyal psikolojik yaklaşım

Açıklama:

Sosyal psikolojide, Sosyal Kimlik Kuramının (Tajfel, 1978; Turner, 1999) ortaya çıkışıyla beraber, millet dâhil bütün grup kimlikleri ve gruplar arasındaki ilişkiler, sosyal psikolojik mekanizma ve süreçlerinin anlaşılması bakımından üzerinde çalışılması gereken önemli konular haline gelmiştir. Sosyal kimlik yaklaşımı, millet olgusunun ve bu olguyla ilişkili önyargılar, ayrımcılık, milletler arası çatışmalı ilişkiler, savaşlar, milletler arası iş birliği gibi konuların sosyal psikoloji disiplini içinde çalışılması için kuramsal bir temel sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Birey
İnsan
Din

Sosyal Kimlik Yaklaşımında benliğin tanımlanması bakımından kapsayıcılıklarına göre yukarıdaki sosyal kategorizasyonlar en az kapsayıcı olandan en kapsayıcı olana doğru hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?

I - II - III

II - III - I

III - II - I

I - III - II

II - I - III

Açıklama:

Sosyal Kimlik Yaklaşımında benliğin tanımlanması bakımından kapsayıcılıklarına göre sosyal kategorizasyonlar;
Birey < Grup Temelli Kategorizasyon (Milliyet, Din, Cinsiyet) < En Kapsayıcı Sosyal Kategorizasyon (İnsan). Örneğin “hepimiz insanız” şeklindeki kategorizasyon, grup temelli kategorizasyondan daha kapsayıcı (soyut) bir kategorizasyondur. Sosyal Kimlik Kuramı’na göre bireyler kendilerini çok çeşitli gruplarda kategorize edebilirler. Örneğin bir insan hem erkek, hem baba, hem mühendis, hem de voleybolcu olabilir. Milli kimliklerimiz ile ilgili ilgili duygularımız ve davranışlarımız oldukça karmaşıktır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Sosyal kimlik yaklaşımının millet ve milliyetçilikle ilgili açıklamaları göz önünde bulundurulduğunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Gruplar, dinamik sosyal dünya da onu algılayandan bağımsız olarak var olmaya devam etmektedir.

Millet gibi sosyal gruplar sosyal dünyadaki gerçek bölünmelerin zihinde temsil edilmesidir.

Benlik kavramımızın oluşması bakımından, dâhil olduğumuz sosyal gruplar kritik bir öneme sahiptir.

Gruplar değişmez, sabit bir olgu değildir.

Bütün sosyal kategorizasyonlar insanların kendisi tarafından söylemler ve gündelik yaşam pratikleriyle inşa edilmektedir.

Açıklama:

Millet ve milliyetçilik konuları sosyal kimlik ve sosyal inşa yaklaşımlarınca farklı şekillerde ele alınmaktadır. İki yaklaşım arasındaki en büyük fark sosyal grupların gerçekliğiyle ilgili kuramsal yaklaşımlarıdır. Sosyal kimlik yaklaşımına göre millet gibi sosyal gruplar sosyal dünyadaki gerçek bölünmelerin zihinde temsil edilmesidir. Sosyal kimlik yaklaşımı grupları değişmez, sabit bir olgu olarak ele almamaktadır fakat grup, dinamik sosyal dünya da onu algılayandan bağımsız olarak var olmaya devam etmektedir. Ancak sosyal inşacı yaklaşım, millet dâhil bütün sosyal kategorizasyonların insanların kendisi tarafından söylemler ve gündelik yaşam pratikleriyle inşa edildiğini iddia eder. Bu yaklaşıma göre dil ve sembollerle üretilen kategorizasyonlar dışında, sosyal dünyada gerçek bölünmeler mevcut değildir. Onun öyle olduğunu söyleyerek bölünmeleri bizler yaratmaktayız. Örneğin sosyal kimlik yaklaşımına göre sosyal dünya Türkler, İngilizler, Araplar şeklinde bölünmüş olduğu ve bizler de kendimizi bu sosyal kategorilerin içine yerleştirdiğimiz için farklı sosyal kimliklerde oluşumuzla ilgili konuşmalar yapmaktayız. Oysa sosyal inşa yaklaşımına göre, insanlar Türklüğü, Arağlığı ya da İngilizliği ya da genel olarak milliyet kategorisini konuşarak üretirler, ve sonra sanki millet eksenindeki bu bölünme sanki sosyal gerçekliğin gerçekten kendisiymiş gibi davranırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Kalıpyargı

Sosyal kimlik

İç grup yanlılığı

Etnosentrizm

Banal milliyetçilik

Açıklama:

İngiliz sosyal psikolog Michael Billig’in (1996) gündelik hayatta maruz kaldığımız semboller ve söylemler yoluyla farkına varmaksızın millet olmayla ilgili ideolojinin kazanılması, sürdürülmesi ve yeniden üretilmesi anlamında kullandığı terim banal milliyetçiliktir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

İçgrupla karşılaştırılan ve ortak bir kimliğe sahip olduğu düşünülen diğer bir grup insanı ifade etmek için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Etnosentrizm

İç grup yanlılığı

Banal Milliyetçilik

Dış grup

Zenofobi

Açıklama:

Kendimizi içinde tanımladığımız gruplar sosyal psikolojide iç grup, üyesi olmadığımız diğer grup ise dış grup olarak adlandırılmaktadır. Dış grup; “Onlar”, içgrupla karşılaştırılan ve ortak bir kimliğe sahip olduğu düşünülen diğer bir grup insanı ifade etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumu aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?

İç grup yanlılığı

Dış grubu küçümseme

Banal Milliyetçilik

Zenofobi

Etnosentrizm

Açıklama:

Zenofobi (yabancı düşmanlığı), yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen addır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Mensup olduğumuz milli grubu, yani milletimizi tanımlarken daha olumlu sıfatlar kullanırız. Milli kimliğimizi paylaştığımız diğer kişileri kayırıcı davranışlarda bulunma eğilimi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Milliyetçilik

Banal Milliyetçilik

Vatanseverlik

Etnosentrizm

İç Grup Yanlılığı

Açıklama:

İç grup yanlılığı denince pek çok kişinin aklına dış gruba karşı olumsuz tutumlar veya ayrımcı davranışlar gelebilir. Ancak iç grubu kayırma, ille de dış gruba olumsuz bir tutum beslenmesini gerektirmez. Brewer (1999) iç grup yanlılığının mensup olunan gruba beslenen sevgi, hoşgörü gibi duygularla ilişkili olabileceğini ve bunun dış gruba yönelik duygu ve davranışla ilgisi olmayabileceğini, bu ikisinin birbirinden bağımsız görülebileceğini belirtmektedir. İç grup yanlılığı, iç grup üyelerini daha olumlu görme ve davranışsal boyutta kayırma, üyesi olunan grubu daha olumlu kalıpyargılarla değerlendirme ile ilişkili görünmektedir (Brewer, 1999). Bu durumda, örneğin, mensup olduğumuz milli grubu, yani milletimizi tanımlarken daha olumlu sıfatlar kullanırız. Diyelim ki kendimizi Türk olarak tanımlıyorsak, Türkleri hoşgörülü, misafirperver, sıcakkanlı olarak değerlendirme eğilimindeyizdir. Milli kimliğimizi paylaştığımız diğer kişileri kayırıcı davranışlarda da bulunabiliriz. Örneğin, yurtdışında göçmen olarak yaşayan Türkler, açtıkları işyerlerinde diğer milletlerdense Türkleri çalıştırmayı tercih edebilirler.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Normlar
Kalıpyargılar
Değerler

Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan grup içeriklerindendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyal kimlik yaklaşımına göre, grup kalıpyargılar, normlar ve değerler grup içeriklerini oluşturur ve bu içerikler her grubu birbirinden ayırır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Milliyetçilik kavramı hangi yüzyıllarda ortaya çıkmıştır?

16. ve 17. yüzyıllar

17. ve 18. yüzyıllar

18. ve 19. yüzyıllar

19. ve 20. yüzyıllar

20. ve 21. yüzyıllar

Açıklama:

Millet kavramının ortaya çıkışı 17. ve 18. yüzyıllardaki İngiliz ve Fransız devrimleriyle olmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanması olarak açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Dış Grup

İç Grup Yanlılığı

Miliyetçilik

Sosyal Kimlik

Vatanseverlik

Açıklama:

İnsanların kendi benliklerine bir referans noktası oluşturabilmek için, kendilerini yönlendirdikleri ayrı bir psikolojik mekanizmadır. Bir kişinin ait olduğu sosyal kategori veya grup, kişinin benlik tanımlaması için bir temel sağlamaktadır. Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak tanımlanması ise, -o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte- sosyal kimlik olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen, bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün tutması ile tarif edilen duygu ve inanışlar olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Milliyetçilik

İç Grup Yanlılığı

Vatanseverlik

Sosyal Kimlik

Etnosenrtizm

Açıklama:

İç grup yanlılığı çerçevesinde ele alınması gereken kavramlardan biri de etnosentrizmdir. Etnosentrizm, ya da etnik merkezcilik, bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen, bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün tutması ile tarif edilen duygu ve inanışlar olarak tanımlanmaktadır (Sumner, 1906). Etnosentrik insanlar ait oldukları etnik kökeni diğer bütün etnik gruplardan daha iyi görme eğilimindedirler. Etnosentrik düşünüş tarzına sahip insanlar her millette görülebilir (Brewer ve Yuki, 2007). Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Etnosentrizm

Dış Grup

Banal Milliyetçilik

Zenofobi

Vatanseverlik

Açıklama:

Zenofobi, yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen addır. Sosyal kimliğimizin önemi arttıkça diğer gruplardan gelen tehditlere karşı daha sert tepki veririz. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Her gün yeniden üretilen ve millet olduğumuzu bilinç altına işleyen ve bizlerin de farkında olmadan sürdürdüğümüz bu ideolojik yapılanmaya ne ad verilir?

Banal milliyetçilik

Vatanseverlik

Etnosentrizm

Zenofobi

Sosyal Kimlik

Açıklama:

Milli semboller gündelik hayat pratiklerinin içine gizlenmiştir. Örneğin banknotlar, demir paralar, pullar, günlük gazete logoları hep millet olduğumuzu ve milliyetçilik ideolojisini sembolize etmektedir ama çoğu zaman bunların ayırdına varamayız. Millet temeline dayalı kategorik ayrımlar ve milli kimliklerimiz hergün maruz kaldığımız ya da uyguladığımız alışkanlıklarımızla, birbirimizle konuşmalarımızla yeniden ve yeniden üretilmektedir. Böylelikle içinde yaşanılan ortam milli ortama dönüşmektedir. Bu süreç o kadar doğal ve sıradan bir şekilde yaşanır ki dikkat bile çekmez. Milli semboller göze çarpmadan kendilerini gösterir, millet farkına varmadan fark edilir. Yani milli bayramlarda ve resmi törenlerde söylenen marşlar, asılan bayraklardan ziyade, hepimizin zaman zaman gittiğimiz devlet dairelerindeki ufak göze batmayan semboller, bir gazete haberinde geçen küçük bir cümle gibi dikkatimizi bile çekmeyen durumlar aracılığıyla milliyetçilik ideolojisini kazanır ve sürdürürüz. Hergün yeniden üretilen ve millet olduğumuzu bilinç altına işleyen ve bizlerin de farkında olmadan sürdürdüğümüz bu ideolojik yapılanmaya banal milliyetçilik adı verilmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Milli semboller gündelik hayat pratiklerinin içine gizlenmiştir. Aşağıdakilerden hangisi banal milliyetçiliği inşa eden fakat gizli olmayan sembollerden biridir?

Banknotlar,

Resmi törenlerde söylenen marşlar

Demir paralar,

Pullar,

Günlük gazete logolar

Açıklama:

Milli semboller gündelik hayat pratiklerinin içine gizlenmiştir. Örneğin banknotlar, demir paralar, pullar, günlük gazete logoları hep millet olduğumuzu ve milliyetçilik ideolojisini sembolize etmektedir ama çoğu zaman bunların ayırdına varamayız. Millet temeline dayalı kategorik ayrımlar ve milli kimliklerimiz hergün maruz kaldığımız ya da uyguladığımız alışkanlıklarımızla, birbirimizle konuşmalarımızla yeniden ve yeniden üretilmektedir. Böylelikle içinde yaşanılan ortam milli ortama dönüşmektedir. Bu süreç o kadar doğal ve sıradan bir şekilde yaşanır ki dikkat bile çekmez. Milli semboller göze çarpmadan kendilerini gösterir, millet farkına varmadan fark edilir. Yani milli bayramlarda ve resmi törenlerde söylenen marşlar, asılan bayraklardan ziyade, hepimizin zaman zaman gittiğimiz devlet dairelerindeki ufak göze batmayan semboller, bir gazete haberinde geçen küçük bir cümle gibi dikkatimizi bile çekmeyen durumlar aracılığıyla milliyetçilik ideolojisini kazanır ve sürdürürüz. Her gün yeniden üretilen ve millet olduğumuzu bilinç altına işleyen ve bizlerin de farkında olmadan sürdürdüğümüz bu ideolojik yapılanmaya banal milliyetçilik adı verilmektedir. Marşlar dikkat çeken, gizli olmayan, her biryinbilinçli olarak farkında olduğu sembollerdendir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan kalıp yargı, norm ve değerler ne olarak adlandırılır?

İç grup

Dış Grup

Grup İçerikleri

Sosyal Kimlik

Sosyal Benlik

Açıklama:

Grup İçerikleri, bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan kalıp yargı, norm ve değerlerdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Bütün dünyayı saran Corona Virüs salgını sırasında yurt dışındaki bir Türk aileye gönderilen virüs bulaştırılmış mektup aşağıdakilerden hangisine bir örnek oluşturabilir?

Etnosentrizm

Grup İçerikleri

Dış Grup

İç Grup Ayrımcılığı

Zenofobi

Açıklama:

Çok sayıda insanın savaş veya çeşitli sebeplerle ülkelerini terk edip başka ülkelere göç ettiği günümüz koşullarında göçmen topluluklularına yönelik düşmanca yaklaşımlar ve olumsuz davranışlar hem göçmen gruplar hem de ev sahipliği yapan gruplar açısından yıkıcı sonuçlara yol açabilmektedir. Çeşitli sebeplerle yoğun göç alan Fransa gibi ülkelerde özellikle zenofobi (yabancı korkusu) ve etnik şiddet gibi olumsuz durumlar gözlenebilmekte, bu da siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel yapıları olumsuz etkileyebilmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

'Türkler misafirperverdir', 'Japonlar çalışkandır' gibi yargılar aşağıdakilerden hangisine örnek olarak verilebilir?

Grup İçerikleri

Sosyal Kimlik

Sosyal Benlik

İç Grup Ayrımcılığı

Dış Grup Düşmanlığı

Açıklama:

Grup İçerikleri, bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan kalıp yargı, norm ve değerlerdir. Doğru A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Yurt dışında çalışan Türklerin iş yerlerinde yabancılardan ziyade Türkleri çalıştırma eğiliminde olmaları aşağıdakilerden hangisine örnek olarak verilebilir?

Etnosentrizm

Sosyal Kimlik

Zenofobi

İç Grup Ayrımcılığı

Milliyetçilik

Açıklama:

İç grup yanlılığı denince pek çok kişinin aklına dış gruba karşı olumsuz tutumlar veya ayrımcı davranışlar gelebilir. Ancak iç grubu kayırma, ille de dış gruba olumsuz bir tutum beslenmesini gerektirmez. Brewer (1999) iç grup yanlılığının mensup olunan gruba beslenen sevgi, hoşgörü gibi duygularla ilişkili olabileceğini ve bunun dış gruba yönelik duygu ve davranışla ilgisi olmayabileceğini, bu ikisinin birbirinden bağımsız görülebileceğini belirtmektedir. İç grup yanlılığı, iç grup üyelerini daha olumlu görme ve davranışsal boyutta kayırma, üyesi olunan grubu daha olumlu kalıp yargılarla değerlendirme ile ilişkili görünmektedir (Brewer, 1999). Bu durumda, örneğin, mensup olduğumuz milli grubu, yani milletimizi tanımlarken daha olumlu sıfatlar kullanırız. Diyelim ki kendimizi Türk olarak tanımlıyorsak, Türkleri hoşgörülü, misafirperver, sıcakkanlı olarak değerlendirme eğilimindeyizdir. Milli kimliğimizi paylaştığımız diğer kişileri kayırıcı davranışlarda da bulunabiliriz. Örneğin, yurtdışında göçmen olarak yaşayan Türkler, açtıkları işyerlerinde diğer milletlerdense Türkleri çalıştırmayı tercih edebilirler. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Millet kavramının ortaya çıkışında aşağıdakilerin hangisinin etkisi daha çok olmuştur?

17. ve 18. yüzyıllardaki İngiliz ve Fransız devrimleri

Coğrafi keşifler

Rönesans

Teknolojik gelişmeler

Yerleşik hayata geçiş

Açıklama:

Millet kavramının ortaya çıkışı 17. ve 18. yüzyıllardaki İngiliz ve Fransız devrimleriyle olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi milleti oluşturan unsurlardan biri değildir?

Ortak dil

Ortak toprak

Ortak gelenek görenek

Ortak geçmiş

Ortak bilim

Açıklama:

Genel olarak millet, ortak dili, ortak geçmişi, ortak gelenek ve görenekleri, ortak toprak parçasını, ortak inanışları, ortak ekonomik ve siyasi yapıyı paylaşan bireylerden oluşan sosyal bir örgütlenme biçimi
olarak tanımlanabilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi sosyal gruba aitliği belirtir?

Çalışkan

Başarılı

Doktor

Komik

Zeki

Açıklama:

İnsanların kendilerinin kim olduğuna ilişkin fikirleri sadece kişisel kimliklerini (kişisel niteliklerini, tutum ve değerlerini) değil, aynı zamanda üyesi oldukları gruplardan gelen sosyal kimliklerini de kapsamaktadır. Örneğin Ayşe kendini “zeki”, “çalışkan”, “başarılı” olarak tanımlarken kişisel özelliklerini belirtmekte, öte yandan kendisini bir “kadın”, bir “Türk”, bir “doktor” olarak tanımlarken de dâhil olduğu sosyal gruplardan gelen sosyal kimliklerine vurgu yapmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi en kapsayıcı sosyal kategorizasyondur?

Meslek

İnsan

Din

Cinsiyet

Medeni hal

Açıklama:

En Kapsayıcı Sosyal Kategorizasyona örnek insan verilebilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

kendisini Türk olarak tanımlayan birisinin Türkleri hoşgörülü, misafirperver, sıcakkanlı olarak tanımlaması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

Türk olması

Milliyetçi olması

İç grup yanlılığı

Dış grup yanlılığı

Ahlaklı olması

Açıklama:

İç grup yanlılığı, iç grup üyelerini daha olumlu görme ve davranışsal
boyutta kayırma, üyesi olunan grubu daha olumlu kalıpyargılarla değerlendirme ile ilişkili görünmektedir. Bu durumda, örneğin, mensup olduğumuz milli grubu, yani milletimizi tanımlarken daha olumlu sıfatlar kullanırız. Diyelim ki kendimizi Türkolarak tanımlıyorsak, Türkleri hoşgörülü, misafirperver, sıcakkanlı olarak değerlendirme eğilimindeyizdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Marksizm

Faşizm

Liberalizm

Etnosentrizm

Feminizm

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 37

Yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret
etmesi durumunu ifade eden kavram hangisidir?

Panfobi

Zenofobi

Kronofobi

Filosofobi

Gallofobi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 38

Norm kavramı ile ilgili olarak verilenlerden hangisi yanlıştır?

Yasalara uygundur.

Yazılı ya da yazısız olabilir.

Büyük küçük her grupta bulunur.

Grup üyelerinin nasıl davranacağını belirler.

Normlara uymamak gruptan dışlanmaya sebep olabilir.

Açıklama:

Her grubun işleyişini düzenleyen, grup üyelerinin nasıl davranacağını belirleyen, bazıları yazılı bazıları yazısız çeşitli kurallar vardır. Bu kurallara norm adı verilir. Normlar, büyük veya küçük çaplı bütün gruplarda bulunur. Grup normuna uymamak, gruptan dışlanma, ayıplanma, cezalandırılma gibi bazı sonuçları beraberinde getirebilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Mummendey, Klink ve Brown'a (2001) göre vatanseverliği milliyetçilikten ayıran temel fark hangisidir?

Milliyetçilikte kendi milletini övme ve yüceltmenin olması

Milliyetçilikte iç grup yanlılığının bulunması

Vatanseverlikte iç grup yanlılığının olması

Vatanseverlikte kendi milletini övme ve yüceltmenin olması

Vatanseverlikte dış grup düşmanlığının görülmemesi

Açıklama:

Araştırmacılara göre milliyetçilik, iç grup yanlılığı ve dış grup grup düşmanlığının bir arada görüldüğü bir ideolojidir. Öte taraftan vatanseverlikte sadece iç grup yanlılığı bulunmakta, fakat dış grup düşmanlığı görülmemektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi banal milliyetçiliğin oluşmasında etkili değildir?

Banknotlar

Pullar

Gazete manşetleri

Tarım ürünleri

Televizyon dizileri

Açıklama:

Milliyetçiliğin bilinç altına işlemesi, bir okulda asılı bayrak, tarihi bir
şahsiyetin büstü, marşlar, bir gazete manşeti, televizyon dizileri, milli takım karşılaşmaları gibi sembol ve söylemler aracılığıyla olmaktadır. Milli semboller gündelik hayat pratiklerinin içine gizlenmiştir. Örneğin banknotlar, demir paralar, pullar, günlük gazete logoları hep millet olduğumuzu ve milliyetçilik ideolojisini sembolize etmektedir ama çoğu
zaman bunların ayırdına varamayız. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasına ne ad verilir?

Zenofobi

Kategorizasyon

Dış grup

Sosyal kimlik

İç grup

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimine ne ad verilir?

Grup içeriği

İç grup yanlılığı

Milli kimlik

Banal milliyetçilik

Dış grup

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Mensup olduğumuz milli grubu, yani milletimizi tanımlarken daha olumlu sıfatlar kullanırız. Diyelim ki kendimizi Türk olarak tanımlıyorsak, Türkleri hoşgörülü, misafirperver, sıcakkanlı olarak değerlendirme eğilimindeyizdir. Milli kimliğimizi paylaştığımız diğer kişileri kayırıcı davranışlarda da bulunabiliriz.
Yukarıdaki paragrafta yapılan değerlendirme aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilir?

Entosetrizm

İç grup yanlılığı

Zenofobi

Yabancı düşmanlığı

Dış gruba yönelik tutumlar

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

İnsanların kendilerinin ve diğerlerinin davranışlarını, tutumlarını yargılamakta kullandıkları standartlar ve davranışları belli bir amaca yönlendiren inançlara ne ad verilir?

Milliyetçilik

Normlar

Sosyal kimlik

Değerler

Zenofobi

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Değerler, insanların kendilerinin ve diğerlerinin davranışlarını, tutumlarını yargılamakta kullandıkları standartlar ve davranışları belli bir amaca yönlendiren inançlar olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna ne ad verilir?

Milliyetçilik

İç grup yanlılığı

Zenofobi

Grup içeriği

Millet olgusu

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Zenofobi (Yabancı Düşmanlığı): Yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen addır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan kalıpyargı, norm ve değerlere ne ad verilir?

Kategorizasyon

Sosyal inşa yaklaşımı

Etnosentrizm

Grup içerikleri

Milliyetçilik

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Grup içerikleri, bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan kalıpyargı, norm ve değerlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Ayşe kendini “zeki”, “çalışkan”, “başarılı” olarak tanımlarken kişisel özelliklerini belirtmekte, öte yandan kendisini bir “kadın”, bir “Türk”, bir “doktor” olarak tanımlamaktadır.
Ayşe yukarıdaki cümlede kendini hangi açıdan tanımlamaktadır?

Sosyal kimlik

Dış grup

Zenofobi

Kategorizasyon

Etnosentrik

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Sosyal inşa yaklaşımı

İç grup yanlılığı

Banal milliyetçilik

Sosyal kimlik yaklaşımı

Zenofobi

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Sosyal kimlik yaklaşımı, millet olgusunun ve bu olguyla ilişkili önyargılar, ayrımcılık, milletler arası çatışmalı ilişkiler, savaşlar, milletler arası iş birliği gibi konuların sosyal psikoloji disiplini içinde çalışılması için kuramsal bir temel sağlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Amerikan milliyetçiliği Fransızlara karşı düşmanca tutum ve davranışı gerektirmezken, Ruslara karşı düşmanlık beslemeyi gerektirebilmesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

Dış grubu küçümseme

Etsnosentrizm

Sosyal bağlam

İç grup yanlılığı

Milliyetçilik

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. milliyetçiliğin diğer milletlere karşı düşmanca bir içerik kazanıp kazanmayacağı, o milletler arasındaki tarihi, sosyal, ekonomik ve politik ilişkilerin niteliğiyle, yani sosyal bağlamla şekillenir. Örneğin Amerikan milliyetçiliği Fransızlara karşı düşmanca tutum ve davranışı gerektirmezken, Ruslara karşı düşmanlık beslemeyi gerektirebilir. Böyle bir kavramsallaştırma, milliyetçilikle vatanseverlik arasında ayrım yapmayı da anlamsızlaştırmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

2004 yılında Kıbrıs’ın birleşmesine yönelik, Birleşmiş Milletler Eski Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından hazırlanan tasarı hem Kıbrıs Rum kesiminde hem de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde ayrı ayrı oylanmış, ancak her iki tarafta da bu tasarı büyük çoğunlukla reddedilmiştir. Bu tasarının her iki kesimde de reddedilmesinde, kendilerini diğer gruptan daha haklı görmeleri de rol oynamıştır.
Yukarıda yapılan değerlendirme aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

Sosyal inşa

Sosyal kimlik

Sosyal kategorizasyon

Grup içerikleri

İç grup yanlılığı

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Milleti, "kendilerini millet olarak hisseden insan topluluğu" şeklinde tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Davis

Anderson

Hopkins

Emerson

Turner

Açıklama:

Emerson, milleti "kendilerini millet olarak hisseden insan topluluğu" şeklinde tanımlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Kendisini bir “kadın”, bir “Türk”, bir “doktor” olarak tanımlayan bir kişi aşağıdakilerden hangisine vurgu yapmaktadır?

Kişisel özellik

Sosyal grup

Etnik kimlik

Sosyal kimlik

Mesleki kimlik

Açıklama:

Kendisini bir “kadın”, bir “Türk”, bir “doktor” olarak tanımlarken dâhil olduğu sosyal gruplardan gelen sosyal kimliklerine vurgu yapmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasına ne ad verilir?

Sosyal kategori

Sosyal kimlik

Sosyal benlik

İç grup

Dış grup

Açıklama:

Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasına sosyal kimlik denir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdaki örneklerden hangisi tuttuğumuz takımın yenilmesi sebebiyle bizde oluşan psikolojik rahatsızlıktan kaçınma yolarından biri değildir?

Bu maçta yenildik ama geçen haftaki maçta bir başka takımı yenmiştik diyebiliriz.

Milli takıma daha başarılı oyuncular, daha iyi teknik direktörler getirilmesini isteyebiliriz.

Milli maçta yenildik ama sonuna kadar mücadele ettik ve çok iyi oynadık diyebiliriz.

Hakem yanlı davrandı diye düşünebiliriz.

Karşı taraf bizden iyi oynadı ve hakkıyla kazandı diyerek karşılaştırma yapmayız.

Açıklama:

Karşı taraf bizden iyi oynadı ve hakkıyla kazandı diyerek karşılaştırma yapmamak, bu durumdan kaçınma yollarından biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

"Genel olarak millet, ortak dili, ortak geçmişi, ortak gelenek ve görenekleri, ortak toprak parçasını, ortak inanışları, ortak ekonomik ve siyasi yapıyı paylaşan bireylerden oluşan sosyal bir ......... biçimi olarak tanımlanabilir."
Yukarıdaki boşluğa gelmesi gereken en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

örgütlenme

yapı

kültür

sınıf

kapsam

Açıklama:

"Genel olarak millet, ortak dili, ortak geçmişi, ortak gelenek ve görenekleri, ortak toprak parçasını, ortak inanışları, ortak ekonomik ve siyasi yapıyı paylaşan bireylerden oluşan sosyal bir örgütlenme biçimi olarak tanımlanabilir."
Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanması olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Bütüncül yapı

Sosyal kimlik

Sınıf bilinci

Sosyal yeterlik

Sosyal gelişim

Açıklama:

Sosyal kimlik, benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanması olarak tanımlanasıdır.
Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

İç-grup olarak ortak bir kimliği paylaşan bir grubu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yapı

Uyum

Biz

Kültür

Gelenek

Açıklama:

İç-Grup, “Biz”, ortak bir kimliği paylaşan bir grup insanı ifade etmektedir.
Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Kendimizi içinde tanımlamadığımız gruplar için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal grup

İç grup

Toplumsal yapı

Dış grup

Irk

Açıklama:

Kendimizi içinde tanımladığımız gruplar sosyal psikolojide iç grup, üyesi olmadığımız diğer grup ise dış grup olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Sosyal Kimlik Yaklaşımında benliğin tanımlanması bakımından kapsayıcılıklarına göre en kapsayıcı sosyal kategorizasyon aşağıdakilerden hangisidir?

Birey

Din

Milliyet

Cinsiyet

İnsan

Açıklama:

Sosyal Kimlik Yaklaşımında benliğin tanımlanması bakımından kapsayıcılıklarına göre en kapsayıcı sosyal kategorizasyon insandır.
Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İç-grup yanlılığı

Toplumsal kayırma

Nepotizm

Dış grup yanlılığı

Çarpık davranma

Açıklama:

İç-grup yanlılığı Kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimidir.
Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Zenofobi kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Açık alan korkusu

Yabancı korkusu

Kapalı ortam korkusu

Dili anlamama korkusu

Karanlık korkusu

Açıklama:

Zenofobi (Yabancı Düşmanlığı): Yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen addır.
Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Maddiyat
Normlar
Kalıpyargılar
Irk
Değerler

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri grup içerikleri arasında yer alır?

Yalnızca V

I, II ve III

II, III ve V

IV ve V

I, II ve V

Açıklama:

Grup İçeriklerii bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan kalıpyargı, norm ve değerlerdir.
Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdaki kavramlardan hangisi iç grup yanlılığı kapsamında değerlendirilebilir?

Zenofobi

Egosantrizm

Arianizm

Etnosentrizm

Sosyal kimlik

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 64

İngiliz sosyal psikolog Michael Billig’in kullandığı ideolojik milliyetçilik terimi aşağıdakilerden hangisidir?

Nazizim

Apartahit

Teokratal milliyetçilik

Faşizm

Banal milliyetçilik

Açıklama:

Banal Milliyetçilik, İngiliz sosyal psikolog Michael Billig’in (1996) gündelik hayatta maruz kaldığımız semboller ve söylemler yoluyla farkına varmaksızın millet olmayla ilgili ideolojinin kazanılması, sürdürülmesi ve yeniden üretilmesi anlamında kullandığı terimdir.
Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen, bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve diğer kültürleri kendi kültürü açısından değerlendirmesi ile tarif edilen duygu aşağılardan hangisidir?

İç grup yanlılığı

Zenofobi

Etnosentrizm

Dış grubu küçümseme

Grupla özdeşleşme

Açıklama:

Etnosentrizm, ya da etnik merkezcilik, bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen, bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün tutması ile tarif edilen duygu ve inanışlar olarak tanımlanmaktadır

Doğru Cevap: C

Soru 66

Yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna ne ad verilir?

Zenofobi

İç grup yanlılığı

Dış grup düşmanlığı

Etnosentrizm

Dış grubu küçümseme

Açıklama:

Zenofobi, yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen addır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Sosyal kimlik yaklaşımına göre aşağıdakilerden hangileri grup içeriklerini oluşturur?

Değerler ve gelenekler

Kalıp yargılar, ritüeller ve normlar

Normlar ve ritüeller

Kalıp yargılar, normlar ve değerler

Gelenekler, normlar ve ritüeller

Açıklama:

Sosyal kimlik yaklaşımına göre, grup kalıpyargılar, normlar ve değerler grup içeriklerini oluşturur ve bu içerikler her grubu birbirinden ayırır

Doğru Cevap: D

Soru 68

Üniversite öğrencilerini özgür ve çalışkan olarak nitelemek aşağıdakilerden hangisine örnek olarak verilebilir?

Değer

Norm

Kalıpyargı

Tutum

İdeoloji

Açıklama:

Üniversite öğrencilerini özgür ve çalışkan olarak nitelemek kalıpyargıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

İnsanların kendilerinin ve diğerlerinin davranışlarını, tutumlarını yargılamakta kullandıkları standartlar ve davranışları belli bir amaca yönlendiren inançlara ne ad verilir?

Değer

Norm

Kalıpyargı

Sınır

Ritüel

Açıklama:

Değerler, insanların kendilerinin ve diğerlerinin davranışlarını, tutumlarını yargılamakta kullandıkları standartlar ve davranışları belli bir amaca yönlendiren inançlar olarak tanımlanmaktadır

Doğru Cevap: A

Soru 70

Vatanseverlik

Zenofobi

Etnosentrizm

Banal milliyetçilik

Milli sembol

Açıklama:

Banal Milliyetçilik: İngiliz sosyal psikolog Michael Billig’in (1996) gündelik hayatta maruz kaldığımız semboller ve söylemler yoluyla farkına varmaksızın millet olmayla ilgili ideolojinin kazanılması, sürdürülmesi ve yeniden üretilmesi anlamında kullandığı terim.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Millet kavramının ortaya çıkışı aşağıdakilerden hangisiyle olmuştur?

Cumhuriyetin ilanıyla

Meşrutiyetin ilanıyla

İngiliz ve Fransız devrimleriyle

İmparatorlukların yıkılmasıyla

Etnosentrizm devrimiyle

Açıklama:

Millet kavramının ortaya çıkışı 17. ve 18. yüzyıllardaki İngiliz ve Fransız devrimleriyle olmuştur (Davis, 1999). Milletle- rin ortaya çıkışında sanayileşme ile birlikte kırsal kesimlerden şehirlere göçün başlama- sının, toplumsal yapının yeniden örgütlenmesine ve yeni merkezi toplulukların ortaya çıkmasına zemin hazırladığı belirtilmektedir. Özellikle Fransız devrimiyle birlikte etkin bir şekilde ortaya çıkan milliyetçilik (ulusçuluk) kavramı kısa bir sürede imparatorlukla- rın yıkılmasına, milli (ulus) devletlerin kurulmasına yol açmıştır. 19. yüzyılın başlarından itibaren milliyetçilik temelinde kurulan milli devletler, sadece Avrupa’da değil, dünyanın diğer bölgelerinde de tarih sahnesinde yerini almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 72

"Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasıdır". İfadesi aşağıdakilerden hangisini açıklar?

İç Grup

Dış Grup

Etnosentrizm

İç Grup Yanlılığı

Sosyal Kimlik

Açıklama:

Sosyal Kimlik: Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

"Ortak bir kimliği paylaşan bir grup insanı ifade etmektedir". İfadesi aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

İç Grup

Dış Grup

Yan Grup

Kategorizasyon Grup

Sosyal Grup

Açıklama:

İç-Grup: “Biz”, ortak bir kimliği paylaşan bir grup insanı ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Etnik merkezcilik, bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen, bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün tutması ile tarif edilen duygu ve inanışlar olarak tanımlanan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Etnosist

Sentrizm

Nonsentrizm

Etnosentrizm

Etniklik

Açıklama:

Etnosentrizm, ya da etnik merkezcilik, bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen, bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün tutması ile tarif edilen duygu ve inanışlar olarak tanımlanmaktadır (Sumner, 1906). Etnosentrik insanlar ait oldukları etnik kökeni diğer bü- tün etnik gruplardan daha iyi görme eğilimindedirler. Etnosentrik düşünüş tarzına sahip insanlar her millette görülebilir (Brewer ve Yuki, 2007).

Doğru Cevap: D

Soru 75

Yabancı korkusu nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Zenofobi

Klostrofobi

Etnofobi

Grofobi

Zerofobi

Açıklama:

Zenofobi (Yabancı Düşmanlığı): Yabancı korkusu nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen addır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Gündelik hayatta maruz kaldığımız semboller ve söylemler yoluyla farkına varmaksızın millet olmayla ilgili ideolojinin kazanılması, sürdürülmesi ve yeniden üretilmesi anlamında kullandığı terim aşağıdakilerden hangisidir?

Sanal Milliyetçilik

Gerçek Milliyetçilik

Görüntüde milliyetçilik

Aşırı milliyetçilik

Banal Milliyetçilik

Açıklama:

Banal Milliyetçilik: İngiliz sosyal psikolog Michael Billig’in (1996) gündelik hayatta maruz kaldığımız semboller ve söylemler yoluyla farkına varmaksızınmillet olmayla ilgili ideolojinin kazanılması, sürdürülmesi ve yeniden üretilmesi anlamında kullandığı terim.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Millet tanımı yapılırken genellikle objektif bir takım kriterlere vurgu yapılır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan birisi değildir?

Etnisite

Dil

Din

Kültür ve tarih birliği

Hissiyat

Açıklama:

Millet tanımı yapılırken genellikle, etnisite, dil, din, kültür, tarih birliği gibi objektif kriterlere vurgu yapılırken, sosyal psikolojik yaklaşım milleti oluşturan en önemli öğenin, belli bir grup insanın kendilerini millet olarak hissetmesi ve tanımlaması olduğunu ileri sürmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Her grubun işleyişini düzenleyen, grup üyelerinin nasıl davranacağını belirleyen, bazıları yazılı bazıları yazısız çeşitli kurallar vardır. Bu kurallara ne isim verilir?

Fobik

Adet

Norm

Örf

Gelenek

Açıklama:

Her grubun işleyişini düzenleyen, grup üyelerinin nasıl davranacağını belirleyen, bazıları yazılı bazıları yazısız çeşitli kurallar vardır. Bu kurallara norm adı verilir. Normlar, büyük veya küçük çaplı bütün gruplarda bulunur (Sherif, 1936).

Doğru Cevap: C

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi 2016 yılında 15 ülkede yapılan bir anket çalışmasının sonucuna göre, ulus kimliğini tanımlayan özelliklerden biri değildir?

Ulusal dili konuşabilmek

Milli örf ve adetleri paylaşabilmek

Aynı dine mensup olmak

O ülkede doğmuş olmak

O ülkede yaşıyor olmak

Açıklama:

2016 yılında 15 ülkede yapılan bir anket çalışmasının sonucuna göre, ulus kimliğini tanımlayan özellikler ulusal dili konuşabilmek, milli örf ve adetleri paylaşabilmek, aynı dine mensup olmak ve o ülkede doğmuş olmak şeklinde belirtilirken; bu özellikle- rin önem derecesinin her ülke için farklılaştığı ortaya çıkmıştır (What defines a nation’s identity,

Doğru Cevap: E

Soru 80

Hergün yeniden üretilen ve millet olduğumuzu bilinç altına işleyen ve bizlerin de farkında olmadan sürdürdüğümüz bu ideolojik yapılanmaya ne isim verilmektedir?

Sosyal Milliyetçilik

Düşmanca Milliyetçilik

Zenofobi Milliyetçilik

Banal milliyetçilik

Vatansever Milliyetçilik

Açıklama:

Hergün yeniden üretilen ve millet olduğumuzu bilinç altına işleyen ve bizlerin de farkında olmadan sürdürdüğümüz bu ideolojik yapılanmaya banal milliyetçilik adı verilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Millet kavramının ortaya çıkışı hangi tarihi olay ya da olaylarla gerçekleşmiştir?

Birinci dünya savaşı ve isyanlar

İngiliz ve Fransız devrimleri

Çarlık rejimine son verilmesi

Bağımsızlık savaşı ve Türk devrimi

Tarım devrimi

Açıklama:

Millet kavramının ortaya çıkışı 17. ve 18. yüzyıllardaki İngiliz ve Fransız devrimleriyle olmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Ortak dili, geçmişi, gelenek ve görenekleri, toprak parçasını, inanışları, ekonomik ve siyasi yapıyı paylaşan bireylerden oluşan sosyal bir örgütlenme biçimi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Devrim

Devlet

Millet

Sosyal kimlik

İşbirliği

Açıklama:

Milleti oluşturan unsurlar genellikle ortak dil, gelenek, görenek, ortak geçmiş, belirli bir toprak parçasını paylaşma vb.dir. Genel olarak millet, ortak dili, ortak geçmişi, ortak gelenek ve görenekleri, ortak toprak parçasını, ortak inanışları, ortak ekonomik ve siyasi yapıyı paylaşan bireylerden oluşan sosyal bir örgütlenme biçimi olarak tanımlanabilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Millet olgusunun ve bu olguyla ilişkili önyargılar, ayrımcılık, milletler arası çatışmalı ilişkiler, savaşlar, milletler arası işbirliği gibi konuların sosyal psikoloji disiplini içinde çalışılması için kuramsal bir temel sağlayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Davranışçı yaklaşım

Bilişsel yaklaşım

Sosyokültürel yaklaşım

Ekolojik yaklaşım

Sosyal kimlik yaklaşımı

Açıklama:

Sosyal psikolojide, Sosyal Kimlik Kuramının ortaya çıkışıyla beraber, millet dâhil bütün grup kimlikleri ve gruplar arasındaki ilişkiler, sosyal psikolojik mekanizma ve süreçlerinin anlaşılması bakımından üzerinde çalışılması gereken önemli konular haline gelmiştir. Sosyal kimlik yaklaşımı, millet olgusunun ve bu olguyla ilişkili önyargılar, ayrımcılık, milletler arası çatışmalı ilişkiler, savaşlar, milletler arası işbirliği gibi konuların sosyal psikoloji disiplini içinde çalışılması için kuramsal bir temel
sağlamıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanması anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yansıtma

İç grup

Dış grup

Sosyal kimlik

Örgüt

Açıklama:

Sosyal Kimlik: Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasıdır.
İç-Grup: “Biz”, ortak bir kimliği paylaşan bir grup insanı ifade etmektedir.
Dış Grup: “Onlar”, içgrupla karşılaştırılan ve ortak bir kimliğe sahip olduğu düşünülen diğer bir grup insanı ifade etmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Milletleri günlük konuşma ve pratiklerle, anlamın, normların, değerlerin ve diğer milletlere ilişkin tutumların her gün yeniden inşa edildiği sosyal yapılar olarak olarak ele alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal inşa yaklaşımı

Ekolojik yaklaşım

Sosyal kimlik kuramı

Davranışçı kuram

Bilişsel kuram

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 86

Her gün farkına varmaksızın maruz kaldığımız milli semboller ve millet olmaya ilişkin konuşmalar aracılığıyla milliyetçiliği yeniden yeniden üretmekteyiz. Bu durum, aşağıdaki kavramlardan hangisini örneklendirmektedir?

Sosyal kimlik yaklaşımı

Sosyal inşacı yaklaşım

Zenofobi

İç grup yanlılığı

Banal milliyetçilik

Açıklama:

Sosyal psikolojide millet kavramına bir diğer kuramsal yaklaşım sosyal inşa yaklaşımıdır. Bu yaklaşıma göre milletler günlük konuşma ve pratiklerle, anlamı, normları, değerleri ve diğer milletlere ilişkin tutumların her gün yeniden inşa edildiği sosyal yapılardır. Günlük hayatta biz ve onlar söylemini sürdükdükçe milli veya dini temelli gruplaşmaları da üretmiş olmaktayız. Grupların içerikleri de (kalıpyargılar, normlar ve değerler) aynı şekilde söylemler aracılığıyla üretilmektedir. Örneğin hergün farkına varmaksızın maruz kaldığımız milli semboller ve millet olmaya ilişkin konuşmalar aracılığıyla milliyetçiliği yeniden yeniden üretmekteyiz. Bu durum banal milliyetçilik olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Kendini Türk olarak gören birisi, kendisini Türk adı verilen topluluğun parçası olarak tanımlamaktadır. Verilen bu örnek, aşağıdaki kavramlardan hangisini açıklamaktadır?

İç Grup Yanlılığı

Dış grup yanlılığı

Sosyal kimlik

Zenofobi

Sosyal inşa

Açıklama:

Benlik kavramımızın oluşması bakımından, dâhil olduğumuz sosyal gruplar kritik bir öneme sahiptir. Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak tanımlanması, -o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte- sosyal kimlik olarak adlandırılmaktadır. Örneğin, kendini Türk olarak gören birisi, kendisini Türk adı verilen topluluğun parçası olarak tanımlamaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi millet tanımı yapılırken dikkate alınan unsurlardan biri değildir?

Yaş

Dil

Din

Kültür

Tarih birliği

Açıklama:

Millet tanımı yapılırken genellikle, etnisite, dil, din, kültür, tarih birliği gibi objektif kriterlere vurgu yapılırken, sosyal psikolojik yaklaşım milleti oluşturan en önemli öğenin, belli bir grup insanın kendilerini millet olarak hissetmesi ve tanımlaması olduğunu ileri sürmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 89

İçgrupla karşılaştırılan ve ortak bir kimliğe sahip olduğu düşünülen diğer bir grup insanı ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İçgrup

Dış grup

Sosyal kimlik

Zenofobi

Milliyetçilik

Açıklama:

İç-Grup: “Biz”, ortak bir kimliği paylaşan bir grup insanı ifade etmektedir.
Dış Grup: “Onlar”, içgrupla karşılaştırılan ve ortak bir kimliğe sahip olduğu düşünülen diğer bir grup insanı ifade etmektedir.
Sosyal kimlik ise, benliğin bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasıdır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 90

Kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

İç grup yanlılığı

Dış grup yanlılığı

Sosyal kimlik yanlılığı

Yansıtma

Etnosentrizm

Açıklama:

İç grup yanlılığı, kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 91

I. İnsanların kendilerinin ve diğerlerinin davranışlarını, tutumlarını yargılamakta kullandıkları standartlar ve davranışları belli bir amaca yönlendiren inançlardır.
II. Bir grubun üyelerinin üzerinde az çok hemfikir olduğu gruba ilişkin bazı tanımlayıcı özelliklerdir.
III. Her grubun işleyişini düzenleyen, grup üyelerinin nasıl davranacağını belirleyen, bazıları
yazılı bazıları yazısız kurallardır.
Yukarıdaki tanımlara ait kavramlar aşağıdakilerden hangisidir?

I. Değer
II. Kalıpyargı
III. Norm

I. Kalıpyargı
II. Değer
III. Norm

I. Değer
II. Norm
III. Kalıpyargı

I. Norm
II. Kalıpyargı
III. Değer

I. Norm
II. Değer
III. Kalıpyargı

Açıklama:

İnsanların kendilerinin ve diğerlerinin davranışlarını, tutumlarını yargılamakta kullandıkları standartlar ve davranışları belli bir amaca yönlendiren inançlara değer adı verilir.
Bir grubun üyelerinin üzerinde az çok hemfikir olduğu gruba ilişkin bazı tanımlayıcı özelliklere kalıpyargı denir.
Her grubun işleyişini düzenleyen, grup üyelerinin nasıl davranacağını belirleyen, bazıları
yazılı bazıları yazısız kurallara norm adı verilir.
Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi iç grup kavramını tanımlamaktadır?

"Biz", yani ortak bir kimliği paylaşan bir grup insanı ifade etmektedir.

Kişinin kendi grubunu kayırma eğilimini ifade etmektedir.

Kişinin diğer kültürleri, kendi kültürü temelinde değerlendirmesini ifade etmektedir.

Kişinin kendisinden farklı insanlardan hoşlanmamasını ifade etmektedir.

Benliğin bilişsel olarak bir gruba aidiyetle tanımlanmasını ifade etmektedir.

Açıklama:

A şıkkı İç grup kavramını, B şıkkı iç grup yanlılığı kavramını, C şıkkı etnosentrizmi, D şıkkı zenofobiyi ve E şıkkı sosyal kimlik kavramını tanımlamaktadır.
Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 93

İç grup yanlılığıyla yakından ilişkili ve bu kavramın bir uzantısı olarak görülebilecek kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Zenofobi

Dış grubu küçümseme

Ayrımcılık

Etnosentrizm

Milliyetçilik

Açıklama:

Etnosentrizm, iç grup yanlılığının ırk ve etnisite bağlamında kullanılan hali/adıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 94

Milliyetçilik (ulusçuluk) kavramının ortaya çıkmasında hangisi etkili olmuştur?

Fransız Devrimi

Alman Devrimi

Endüstri Devrimi

Sanayi Devrimi

Rus Devrimi

Açıklama:

Özellikle Fransız devrimiyle birlikte etkin bir şekilde ortaya çıkan milliyetçilik (ulusçuluk) kavramı kısa bir sürede imparatorlukların yıkılmasına, milli (ulus) devletlerin kurulmasına yol açmıştır. Doğru cevap A'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasına ne denir?

Kültürel kimlik

Örgütsel kimlik

İşlevsel kimlik

Uygulamadaki kimlik

Sosyal kimlik

Açıklama:

Sosyal kimlik, benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 96

Kendimizi içinde tanımladığımız gruplar sosyal psikolojide _____, üyesi olmadığımız diğer grup ise _____olarak adlandırılmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa sırasıyla hangileri gelmelidir?

iç grup - dış grup

dış grup - iç grup

dış grup - orta grup

iç grup - orta grup

orta grup - dış grup

Açıklama:

Kendimizi içinde tanımladığımız gruplar sosyal psikolojide iç grup, üyesi olmadığımız diğer grup ise dış grup olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 97

Kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimine ne denir?

Etnosentrizm

Milliyetçilik

Zenofobi

İç grup yanlılığı

Dış grup yanlılığı

Açıklama:

İç Grup Yanlılığı: Kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimi. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 98

Bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve diğer kültürleri kendi kültürü açısından değerlendirmesi ile tarif edilen duygu olarak tanımlanan kavram hangisidir?

Milliyetçilik

Etnosentrizm

İç grup yanlılığı

Dış grup yanlılığı

Zenofobi

Açıklama:

Etnosentrizm, Yunanca ethnos (halk) ve centre (merkez) kelimelerinden türetilen, bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen, bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve diğer kültürleri kendi kültürü açısından değerlendirmesi ile tarif edilen duygu. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 99

Yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen ad hangisidir?

Zenofobi

Alekterofobi

Aulofobi

Belonefobi

Dendrofobi

Açıklama:

Zenofobi (Yabancı Düşmanlığı): Yabancı korkusu-nefreti anlamında olup, kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen addır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 100

Sanal milliyeçilik

İyi milliyetçilik

Kötü milliyetçilik

Banal milliyetçilik

Sosyal ideoloji

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 101

Bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan kalıpyargı, norm ve değerlere ne ad verilir?

Grup bağlamları

Grup çevreleri

Grup ortamları

Grup değerleri

Grup içerikleri

Açıklama:

Grup İçerikleri: Bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan kalıpyargı, norm ve değerlerdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 102

Ortak dili, ortak geçmişi, ortak gelenek ve görenekleri, ortak toprak parçasını, ortak inanışları, ortak ekonomik ve siyasi yapıyı paylaşan bireylerden oluşan sosyal bir örgütlenme biçimi olarak tanımlanan kavram hangisidir?

Vatan

Kuruluş

Millet

Kurum

Ülke

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 103

Banal milliyetçili kavramını hangi yazar ortaya ortaya atmıştır?

A. Mummendey

E. Gellner

N. Hopkins

R. Harre

M. Billig

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 104

Aşağıdakilerden seçeneklerden hangisi Sosyal Kimlik Kuramına göre iç grubun tanımıdır ?

Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasıdır.

Ortak bir kimliği paylaşan bir grup insanı ifade etmektedir

İnsanların kendi benliklerine bir referans noktası oluşturabilmek için, kendilerini yönlendirdikleri ayrı bir psikolojik mekanizmadır

Ortak bir kimliğe sahip olduğu düşünülen diğer bir grup insanı ifade etmektedir

Gruplara yönelik hislerimizi ve o grupların bize sağladığı değerleri de kapsayan çok boyutlu benlik tanımlamalarıdır

Açıklama:

A ve E seçenekleri sosyal kimlik ile ilgili iken C seçeneği grup , d seçeneği dış grup tanımları ile ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 105

Sosyal kimlik yaklaşımına göre bireyde meydana gelen psikolojik rahatsızlığın veya gerginliğin, grup açısından değerlendirildiğinde nedeni aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Grup üyelerini daha olumlu görme ve davranışsal boyutta kayırması

Bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün tutması

Mensup olduğumuz milletin bir diğer milletle belli bir boyutta karşılaştırıldığında olumlu bir değerlendirmeye ulaşamaması

Ait olduğumuz milleti yüceltme konusunda toplumda güçlü normların olması

Üyesi olduğumuz grubun olumlu değerlendirilmesi

Açıklama:

A ve E seçenekleri iç grupların özellikleri ile ilgilidir. İç Grup yanlılığının özellikleri grup üyelerini daha olumlu görme ve davranışsal boyutta kayırma, üyesi olunan grubu daha olumlu kalıpyargılarla değerlendirme ile ilişkili görünmektedir. B ve D seçeneği ise etnosentrizm özelliklerini ifade etmektedir. Etnosentrizm, etnik merkezcilik, bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen, bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün tutması ile tarif edilen duygu ve inanışlar olarak tanımlanmaktadır . Etnosentrik insanlar ait oldukları etnik kökeni diğer bütün etnik gruplardan daha iyi görme eğilimindedirler.

Doğru Cevap: C

Soru 106

Reicher ve Hopkins( 2001 ) görüşlerine göre, milliyetçilik ve vatanseverlik arasındaki ilişki tanımlamalarından hangisi yanlıştır ?

Milliyetçilik ve vatanseverlik arasında, iç grup yanlılığı - dış grup düşmanlığı temeline dayalı bir ayrım yapılamayacağını savunurlar

İdeolojilerin içeriğine ve sosyal bağlama göre ne anlama geldiğine bakılması gerektiğini iddia etmektedirler.

Millet temelinde sosyal kategorizasyon yapmak, yani bireyin kendisini mensup olduğu millet temelinde tanımlaması milliyetçiliği de içinde barındırır.

Milliyetçilik, iç grup yanlılığı ve dış grup grup düşmanlığının bir arada görüldüğü bir ideolojidir.

Milliyetçiliğin diğer milletlere karşı düşmanca bir içerik kazanıp kazanmayacağı, o milletler arasındaki tarihi, sosyal, ekonomik ve politik ilişkilerin niteliğiyle, yani sosyal bağlamla şekillenir.

Açıklama:

Bu kuramcılara göre, millet temelinde sosyal kategorizasyon yapmak, yani bireyin kendisini mensup olduğu millet temelinde tanımlaması milliyetçiliği de içinde barındırır. Ancak milliyetçiliğin diğer milletlere karşı düşmanca bir içerik kazanıp kazanmayacağı, o milletler arasındaki tarihi, sosyal, ekonomik ve politik ilişkilerin niteliğiyle, yani sosyal bağlamla şekillenir. Örneğin Amerikan milliyetçiliği Fransızlara karşı düşmanca tutum ve davranışı gerektirmezken, Ruslara karşı düşmanlık beslemeyi gerektirebilir. Böyle bir kavramsallaştırma, milliyetçilikle vatanseverlik arasında ayrım yapmayı da anlamsızlaştırmaktadır.
Milliyetçilik, iç grup yanlılığı ve dış grup grup düşmanlığının bir arada görüldüğü bir ideoloji tanımı ise Mummendey, Klink ve Brown tarafından öne sürülen görüşlerden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 107

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi banal milliyetçilik ideolojisinde sergilenen davranışlardan biri değildir?

Banknotlar, demir paralar, pullar, günlük gazete logoları hep millet olduğumuzu sembol etmesi

Millet temeline dayalı kategorik ayrımlar

Milli bayramlarda ve resmi törenlerde söylenen marşlar

Hepimizin zaman zaman gittiği devlet dairelerindeki ufak göze batmayan semboller

İnsanlar modern gündelik hayatın içinde evrensel sembole ve söyleme maruz kalması

Açıklama:

Banal milliyetçilik milli semboller göze çarpmadan kendilerini gösterir, millet farkına varmadan fark edilir. Yani milli bayramlarda ve resmi törenlerde söylenen marşlar, asılan bayraklardan ziyade, hepimizin zaman zaman gittiğimiz devlet dairelerindeki ufak göze batmayan semboller, bir gazete haberinde geçen küçük bir cümle gibi dikkatimizi bile çekmeyen durumlar aracılığıyla milliyetçilik ideolojisini kazanır ve sürdürürüz. Hergün yeniden üretilen ve millet olduğumuzu bilinç altına işleyen ve bizlerin de farkında olmadan sürdürdüğümüz bu ideolojik yapılanmaya banal milliyetçilik adı verilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 108

Sosyal inşacı yaklaşım millet ve milliyetcilikaçıklamaları düşünüldüğünde aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?

İnsanların millet temelinde kategorilere ayrılmaları, onların gündelik konuşmalarıyla ve pratikleriyle sürekli olarak yeniden üretilmekte, inşa edilmektedir.

Millete ilişkin söylem üretmek için, milletin sosyal gerçeklikte somut karşılığının bulunması gerekir.

Millet temelinde bölünmeler, dış dünyadaki bir gerçekliğe tekabül eden zihinsel temsillerdir.

Millet ve milliyetçilik gibi kategorizasyon ve ideolojiler yere ve zamana bağlı olarak farklı anlamlara gelecek şekilde de inşa edilmezler.

bir milletin diğeriyle olan çatışmalı veya uzlaşmacı ilişkisini, tarafların dışında gerçekleşen nesnel birtakım çıkar çatışması ya da çıkar birlikteliklerine odaklanarak ortaya çıkar.

Açıklama:

Sosyal İnşa yaklaşımında millet ve milliyetçilik konuları farklı bir perspektiften ele alınmaktadır. Genel olarak sosyal inşacılar millet de dâhil her tür sosyal olgunun ve kategorinin, söylemler yoluyla inşa edilen bir süreç olduğunu ileri sürmektedirler. İnsanların millet temelinde kategorilere ayrılmaları, onların gündelik konuşmalarıyla ve pratikleriyle sürekli olarak yeniden üretilmekte, inşa edilmektedir (Arkonaç, 2004). Millet temelinde bölünmeler, dış dünyadaki bir gerçekliğe tekabül eden zihinsel temsiller değildir. Hatta dış dünyada dini, milli ve cinsiyete dayalı gruplaşmalar ve o grupların kalıpyargıları, normları ve değerleri de insanların aralarındaki konuşmalarda, ortaya çıkan söylemlerde kurulmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 109

Sosyal Kimlik yaklaşımına göre grup içeriklerini neler oluşturur?

Kalıpyargılar, normlar , değerler

İdeoloji,değer,norm

Sınırlar,kalıpyargılar,ideoloji

Değer,sınırlar,kalıpyargılar

Normlar,ideoloji,sınır

Açıklama:

Sosyal kimlik yaklaşımına göre, grup kalıpyargılar, normlar ve değerler grup içeriklerini oluşturur ve bu içerikler her grubu birbirinden ayırırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 110

Zenofobinin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen, bir kimsenin kendi kültürünü temel olarak alması ve kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün tutması

Kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimi

Kişinin yabancılardan ya da bir şekilde kendisinden farklı olan insanlardan korkmasına ve nefret etmesi durumuna verilen addır

Bir millete ait hissetme ve millete bağlanma o millete mensup olmaya ilişkin olumlu duygular geliştirerek diğer milletlerin küçümsenmesi

Karşılaştırma yapılan bağlamlarda diğer millete mensup kişilerin daha olumsuz kalıpyargılarla değerlendirilmesi , diğer millete mensup bireylere ayrımcı şekilde davranılması

Açıklama:

A seçeneği etnosentirizmi, B seçeneği iç grup yanlılığını, D seçeneği dış grup küçümsemeyi, E seçeneği ise dış grup düşmanlığını ifade etmektedir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 111

Millet kavramının ilk defa ortaya çıkışında aşağıdakilerden hangisinin rol oynadığı söylenebilir?

Fransız devrimi

Reform hareketleri

Haçlı seferleri

II. Dünya Savaşı

İnsan hakları bildirgesi

Açıklama:

Millet kavramının ortaya çıkışı 17. ve 18. yüzyıllardaki İngiliz ve Fransız devrimleriyle olmuştur. Milletlerin ortaya çıkışında sanayileşme ile birlikte kırsal kesimlerden şehirlere göçün başlamasının, toplumsal yapının yeniden örgütlenmesine ve yeni merkezi toplulukların ortaya çıkmasına zemin hazırladığı belirtilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 112

Ortak dili, ortak geçmişi, ortak gelenek ve görenekleri, ortak toprak parçasını, ortak inanışları, ortak ekonomik ve siyasi yapıyı paylaşan bireylerden oluşan sosyal örgütlenme biçimine ne ad verilir?

Devlet

Millet

Irk

Akraba

Örgüt

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 113

Emerson’a göre bir topluluğun millet olarak tanımlanabilmesi için en önemli koşul nedir?

Ortak bir tarihi paylaşmaları

Aynı dili konuşmaları

Aynı etnik kökenden gelmeleri

Kendilerini millet olarak hissetmeleri

Ortak gelenek ve görenekleri uygulamaları

Açıklama:

Emerson’a göre millet kavramının en basit tanımı şudur: “Kendilerini millet olarak hisseden insan topluluğu”. Bu tanıma göre, bir milletin millet olabilmesi için kendilerini millet şeklinde hissetmeleri yeterlidir. Bu durumda milleti oluşturan asıl unsur tarih, dil, din, kültür birliği değil, bir grup insanın kendilerini millet olarak tanımlamalarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 114

Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte yeniden tanımlanmasına ne denir?

Maddesel kimlik

Ruhsal kimlik

Sosyal kimlik

İdeal benlik

Gerçek benlik

Açıklama:

Benliğin, bilişsel olarak bir grubun üyesi olarak tanımlanması, o gruba yüklenilen duygular ve değerlerle birlikte sosyal kimlik olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 115

Tuttuğu futbol takımı yenilen bir taraftarın üzülmesi hangi kavram ile açıklanabilir?

İç grup yanlılığı

Dış grubu küçümseme

Etnosentrizm

Zenofobi

Evrenselcilik

Açıklama:

İç grup yanlılığı, kişinin kendi grubunun üyelerini kayırma ve kendi grubunu daha olumlu değerlendirme eğilimidir. Sorudaki durum bir iç grup yanlılığı örneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 116

Bir aşirete, kabileye, boya ve benzeri etnik gruba bağlılık ile tarif edilen ve kişinin kendi kültürünü temel olarak alması ve diğer kültürleri kendi kültürü açısından değerlendirmesi ile tarif edilen duyguya ne ad verilir?

İç grup yanlılığı

Dış grubu küçümseme

Etnosentrizm

Zenofobi

Evrenselcilik

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 117

Ülkesine belirli bir ülkeden göç etmiş olan bütün bireyleri terörist olarak nitelendiren birinin tutumu hangi kavram ile açıklanabilir?

İç grup yanlılığı

Dış grubu küçümseme

Etnosentrizm

Zenofobi

Evrenselcilik

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 118

“Türkler misafirperverdir” diyen bir kişi Türk milletini tanımlamak için hangi tür grup içeriğini kullanmıştır?

Kalıpyargılar

Normlar

Değerler

Alışkanlıklar

Kararlar

Açıklama:

Sosyal kimlik yaklaşımına göre, bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan grup içerikleri kalıpyargı, norm ve değerlerdir. Her grubun, üyelerinin üzerinde az çok hemfikir olduğu bazı tanımlayıcı özellikleri kalıpyargılar olarak adlandırılır. Grubun işleyişini düzenleyen, grup üyelerinin nasıl davranacağını belirleyen, bazıları yazılı bazıları yazısız kurallara norm adı verilir. İnsanların kendilerinin ve diğerlerinin davranışlarını, tutumlarını yargılamakta kullandıkları standartlar ve davranışları belli bir amaca yönlendiren inançlar ise değerlerdir. Misafirperverlik tanımlayıcı bir özellik olduğundan kalıpyargı olarak nitelendirilir.

Doğru Cevap: A

Soru 119

Toplumumuzda büyüklere saygılı davranmak gerekliliği hangi tür grup içeriğine örnektir?

Kalıpyargılar

Normlar

Değerler

Alışkanlıklar

Kararlar

Açıklama:

Sosyal kimlik yaklaşımına göre, bir grubu diğerinden ayırt etmemize yarayan grup içerikleri kalıpyargı, norm ve değerlerdir. Her grubun, üyelerinin üzerinde az çok hemfikir olduğu bazı tanımlayıcı özellikleri kalıpyargılar olarak adlandırılır. Grubun işleyişini düzenleyen, grup üyelerinin nasıl davranacağını belirleyen, bazıları yazılı bazıları yazısız kurallara norm adı verilir. İnsanların kendilerinin ve diğerlerinin davranışlarını, tutumlarını yargılamakta kullandıkları standartlar ve davranışları belli bir amaca yönlendiren inançlar ise değerlerdir. Büyüklere saygılı davranmak gerekliliği bir norm örneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 120

Hayatta maruz kaldığımız semboller ve söylemler yoluyla farkına varmaksızın millet olmayla ilgili ideolojinin kazanılması, sürdürülmesi ve yeniden üretilmesi anlamına gelen terim nedir?

Anti-koloniyal milliyetçilik

Liberal milliyetçilik

Yayılmacı milliyetçilik

Muhafazakar milliyetçilik

Banal milliyetçilik

Açıklama:

Her gün yeniden üretilen ve millet olduğumuzu bilinç altına işleyen ve bizlerin de farkında olmadan sürdürdüğümüz ideolojik yapılanmaya banal milliyetçilik adı verilmektedir.

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal cinsiyeti betimleyen sözlerden değildir?

Kadınlar anaçtır.

Kadınlar dişidir.

Erkekler güçlüdür.

Kadınlar narindir.

Erkekler özgürlüğüne düşkündür.

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet, dünya toplumlarınca benimsenen kadınlık ve erkekliğe ilişkin kabulleri ve bu kabullerden kaynaklanan eşitsizliği anlamamız için gerekli bir kavramdır. Örneğin neden kadınlar “narin”, “zayıf ”, “duygusal”, “evliliği arzulayan” ve “anaç” bireyler olarak görülürken erkekler hem karakter hem de fiziksel olarak “güçlü”, “akılcıl”, kişisel ilişkilerinde “özgürlüğüne düşkün” olarak kabul edilirler.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Literatürde cinsiyet kavramı yerine, aşağıdakilerden hangisi kullanılmaktadır?

Eril-dişil

Toplumsal cinsiyet

Biyolojik cinsiyet

Sosyolojik cinsiyet

Mutlak cinsiyet

Açıklama:

Literatürde cinsiyet kavramı yerine, özellikle de toplumsal cinsiyet kavramıyla karıştırılmaması adına, “biyolojik cinsiyet” kavramı da kullanılmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Toplumsal cinsiyet kavramı bugünkü anlamıyla ilk olarak aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılmıştır?

Psikologlar

Sosyologlar

Filozoflar

Feministler

Pedegoglar

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet kavramı da ilk olarak feministler tarafından bugünkü anlamıyla kullanılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Erkeğin kadın bedeni, cinselliği, doğurganlığı, emeği vb. alanlardaki her türlü denetimini ifade eden kavram hangisidir?

Ataerki

Cinsiyet

Anaerkil

Toplumsal cinsiyet

Biyolojik cinsiyet

Açıklama:

Ataerki; erkeğin kadın bedeni, cinselliği, doğurganlığı, emeği vb. alanlardaki her türlü denetimidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Türk toplumunda cinsiyet ayrımını belirten ve kadınlara yönelik uygulamalardan biri değildir?

Kız çocuklara pembe giysiler giydirilmesi

Kız çocukların bebeklerle oynaması

Kadınlar için evin özel alan olması

Kadınlık alanının ev olarak kabul görmesi

Ailenin geçiminin kadının görevi olduğunun kabul görmesi

Açıklama:

Türkiye’de doğumundan itibaren aile içinde bebeklere cinsiyet ayrımlarını belirten kızlar için pembe, oğlanlar için mavi giysiler giydirilmesiyle başlayan süreç, çocukların oyuncaklarının farklılaşmasıyla (oğlanlar için tabanca, araba, sokak oyunları için top vb.; kızlar için bebekler, ev ve mutfak araçları vb.) devam eder. Böylece hangi renklerin, oyunların, kimliklerin, rollerin hangi cinsiyetler için olduğuna dair normlar da öğretilmiş olur. Kadınlık alanının evlilik, çocuk ve annelikle özdeşleşen ev-içi, özel alanken; erkeklik alanının kamusal alan olarak görülmesi bu süreçte başlar. İlerleyen süreçte, erkekler “sünnet”,
“askerlik”, kadınlar ise “evlilik” gibi törenlerle kendilerine yüklenen toplumsal cinsiyet rollerini yerine getirir; “erkek” ve “kadın” olurlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi erkeklerin egemen, kadınların ikincil konumda gösterildiği cinsiyet kalıp yargı alanlarından biri değildir?

Meslekler

Beslenme özellikleri

Rol davranışlar

Fiziksel özellikler

Kişilik özellikler

Açıklama:

Erkekleri egemen, kadınlarınsa ikicil konumunu meşrulaştırma işlevini gören cinsiyet
kalıp yargıları en fazla şu dört alanda gözlenir: Kişilik özellikleri (girişkenlik, duygusallık, şefkatlilik, rekabetçi olmak vb.), rol davranışları (annelik, ev kadınlığı, çalışan kadın
olmak, aile babası olmak vb.), meslekler (hemşirelik, sekreterlik, mühendislik, itfaiyeci
olmak vb.) ve fiziksel özellikler (zayıflık, güzellik, atletiklik, kaslı olmak vb.). Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Toplumsal cinsiyet ekseninde gerçekleşen ayrımcılığı ifade etmede aşağıdakilerden hangisi kullanılır?

Cinsiyetçilik

Toplumsal baskı

Fiziksel ayrımcılık

Biyolojik yetersizlik

Farklılık

Açıklama:

Ayrımcılık, toplumsal cinsiyet ekseninde gerçekleştiğinde cinsiyetçilik adını alır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık kapsamında yer almaz?

Temel hizmetlerden yararlanmada yetersizlik

Fırsatlara ulaşmada eşitsizlik

Anayasal haklarda eşitsizlik

kaynaklara ulaşmada eşitsizlik

Çalışma yaşamında kadının sınırlı olarak yer alması

Açıklama:

Toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık, kaynaklara ve fırsatlara ulaşmada eşitsizlik, şiddet, temel hizmetlerden yararlanmada yetersizlik, çalışma yaşamı ve politikada kadının sınırlı olarak yer alması ve kadınlarla erkekler arasındaki kişisel ilişkilerdeki güç dengesizliğini kapsar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi kadına fiziksel şiddet kapsamında değerlendirilir?

Kimlerle görüşeceği konusunda baskı yapmak.

Kadının parasını elinden almak.

Bağırmak, korkutmak, küfür etmek, tehdit etmek vb.

Hakaret etmek.

Acı çektiren her türlü saldırıda bulunmak.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 10

Medyada işlenen "süper kadın" tipi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Kentli olması

İş yaşamında başarılı olması

Fedakar bir eş olması

Ailede onun söylediklerinin kabul edilmesi

İyi bir anne olması

Açıklama:

Bir diğer kadın temsil biçimi olan ve “çocuk da yaparım kariyer de” şeklinde özetlenen “süper kadın” tipi ise kentli, üst-orta sınıf; hem iş yaşamında başarılı ve güzel hem de iyi fedakâr eş ve iyi bir anne olarak, Türkiye’de uzun bir dönem yayınlanmış olan “Çocuklar duymasın” isimli dizideki “Meltem” karakteri olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Var olan erkek egemen toplumu mutlaklaştırması
Kadın ve erkek arasındaki eşitsizliği doğallaştırması
Ayrımcılığa dayalı olması

Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri cinsiyetçi söylem ile ilgili olarak doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Cinsiyetçi söylem var olan erkek egemen toplumu mutlaklaştıran; kadın ve erkek arasındaki eşitsizliği doğallaştıran, meşrulaştıran, pekiştiren ve yeniden üreten, ayrımcılığa dayalı söylem biçimidir

Doğru Cevap: E

Soru 12

T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Ulusal Eylem Planı 2016-2020 (2016) kitapçığına göre "iş yerinde olay yaratmak suretiyle kadının işten atılmasına neden olunması" ve "kadının nasıl giyineceği, nereye gideceği, kimlerle görüşeceği konusunda baskı yapmak" sırasıyla hangi tür şiddet örnekleridir?

Fiziksel-Psikolojik

Ekonomik-Fiziksel

Psikolojik- Ekonomik

Fiziksel- Ekonomik

Ekonomik-Psikolojik

Açıklama:

Ekonomik şiddet; kadının para harcamasının kısıtlanması, çalışmasına izin verilmemesi, zorla çalıştırılması, ekonomik konulardaki kararların erkek tarafından tek başına alınması, kadının parasının elinden alınması, iş yerinde olay yaratmak suretiyle kadının işten atılmasına neden olunması, kadının iş bulmasını kolaylaştırıcı becerilerinin geliştirilmesinin engellenmesi, ev ihtiyaçlarını karşılayacak maddi kaynaktan yoksun bırakılması, engelli kadını zorla dilendirme gibi birini kontrol etmek ya da cezalandırmak amacıyla ekonomik olarak sınırlamak için yapılan her türlü eylemdir.”
Psikolojik şiddet; bağırmak, korkutmak, küfür etmek, tehdit etmek, hakaret etmek, eve kapatmak, küçük düşürmek, lakap takmak, kadının nasıl giyineceği, nereye gideceği, kimlerle görüşeceği konusunda baskı yapmak, öfkesini çocuklardan çıkarmak, çocuklarını göstermemekle tehdit etmek, silah göstermek gibi eylemleri kapsamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Ulusal Eylem Planı 2016-2020 (2016) kitapçığına göre "sağlıksız koşullarda yaşamaya mecbur bırakmak" ve "öfkesini çocuklardan çıkarmak" sırasıyla hangi şiddet türlerini örneklemektedir?

Psikolojik-Fiziksel

Ekonomik-Fiziksel

Ekonomik-Psikolojik

Fiziksel-Fiziksel

Fiziksel-Psikolojik

Açıklama:

Fiziksel şiddet; başkasının vücut bütünlüğüne zarar veren, ona acı çektiren her türlü saldırı olarak tanımlanmaktadır. Bireyin fiziksel olarak zarar görmesine neden olan her türlü eylemi kapsayan fiziksel şiddet, sağlıksız koşullarda yaşamaya mecbur bırakmadan…namus cinayetine kadar uzanmaktadır.
Cinsel şiddet; birini istemediği yerde, zamanda veya şekilde cinsel ilişkiye zorlamak; kişinin rızası olmaksızın cinsel nitelikli eylemlerde bulunmak; cinselliği bir tehdit, sindirme ve kontrol etme aracı olarak kullanmaktır. Dünya Sağlık Örgütü tarafından cinsel şiddet ‘cinsel eylem gerçekleştirmek amacıyla girişim, istenmeyen cinsel içerikli konuşmalar, birini cinsel amaçlı kullanmak, mağdur ve fail arasındaki ilişkinin niteliğine bakmaksızın, ev ya da iş ortamında kişinin cinselliğine yönelik zorlayıcı yaptırımlar’ olarak tanımlamıştır.
Psikolojik şiddet; bağırmak, korkutmak, küfür etmek, tehdit etmek, hakaret etmek, eve kapatmak, küçük düşürmek, lakap takmak, kadının nasıl giyineceği, nereye gideceği, kimlerle görüşeceği konusunda baskı yapmak, öfkesini çocuklardan çıkarmak, çocuklarını göstermemekle tehdit etmek, silah göstermek gibi eylemleri kapsamaktadır.
Ekonomik şiddet; kadının para harcamasının kısıtlanması, çalışmasına izin verilmemesi, zorla çalıştırılması, ekonomik konulardaki kararların erkek tarafından tek başına alınması, kadının parasının elinden alınması, iş yerinde olay yaratmak suretiyle kadının işten atılmasına neden olunması, kadının iş bulmasını kolaylaştırıcı becerilerinin geliştirilmesinin engellenmesi, ev ihtiyaçlarını karşılayacak maddi kaynaktan yoksun bırakılması, engelli kadını zorla dilendirme gibi birini kontrol etmek ya da cezalandırmak amacıyla ekonomik olarak sınırlamak için yapılan her türlü eylemdir.”

Doğru Cevap: E

Soru 14

Ekonomik-Psikolojik

Psikolojik-Psikolojik

Psikolojik-Ekonomik

Fiziksel-Ekonomik

Fiziksel-Fiziksel

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 15

Toplumdaki kalıp yargıların ve önyargıların davranışsal ifadesidir.
Bir bireyin ya da grubun doğuştan gelen ya da sonradan edinilmiş özellikleri ve farkları bahane edilerek toplumun geri kalan kısmı tarafından bilinçli olarak dışlanması,belirli haklardan mahrum bırakılmasıdır.
Toplumsal cinsiyet ekseninde gerçekleştiğinde cinsiyetçilik adını alır.

Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri "ayrımcılık" ile ilgili olarak doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Ayrımcılık toplumdaki kalıp yargıların ve önyargıların davranışsal ifadesi olarak karşımıza çıkar. Ayrımcılık; bir bireyin ya da grubun doğuştan gelen ya da sonradan edinilmiş özellikleri ve farkları bahane edilerek toplumun geri kalan kısmı tarafından bilinçli olarak dışlanması, belirli haklardan mahrum bırakılmasıdır. Toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık; bu durumun toplumsal cinsiyete atfedilmiş rol ve özellikler üzerinden uygulanmasıdır. Toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık, erkek egemen sistem içerisinde sistemli bir biçimde işleyen, kadına yönelik ayrımcılık olarak karşımıza çıkar. Ayrımcılık, toplumsal cinsiyet ekseninde gerçekleştiğinde cinsiyetçilik adını alır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya hizmet eden her türlü ayrımcı davranış ve pratiktir.
Bir bireyin ya da grubun doğuştan gelen ya da sonradan edinilmiş özellikleri ve farkları bahane edilerek toplumun geri kalan kısmı tarafından bilinçli olarak dışlanması, belirli haklardan mahrum bırakılmasıdır.
Erkeğin kadın bedeni, cinselliği, doğurganlığı, emeği vb. alanlardaki her türlü denetimidir.

Yukarıda verilen ifadeler sırasıyla hangi kavraları tanımlamaktadır?

Ataerki-Ayrımcılık-Cinsiyetçilik

Ayrımcılık-Cinsiyetçilik-Ataerki

Ataerki-Cinsiyetçilik-Ayrımcılık

Ayrımcılık-Ataerki-Cinsiyetçilik

Cinsiyetçilik-Ayrımcılık-Ataerki

Açıklama:

Cinsiyetçilik: Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya hizmet eden her türlü ayrımcı davranış ve pratiktir.
Ayrımcılık; bir bireyin ya da grubun doğuştan gelen ya da sonradan edinilmiş özellikleri ve farkları bahane edilerek toplumun geri kalan kısmı tarafından bilinçli olarak dışlanması, belirli haklardan mahrum bırakılmasıdır.
Ataerki; erkeğin kadın bedeni, cinselliği, doğurganlığı, emeği vb. alanlardaki her türlü denetimidir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Kadın ve erkek olarak ayrılan cinsiyetler, biyolojik kökene dayanmaktadır.
Toplumsal cinsiyet sosyo-kültüreldir.
Toplumsal cinsiyet, cinsiyeti reddetmez.

Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları ile ilgili olarak doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Genel olarak insanın doğuştan cinsiyetli olan ve cinsiyetli olarak üreyen bir tür olduğu kabul etmektedir. Kadın ve erkek olarak ayrılan bu cinsiyetler, biyolojik kökene dayanmaktadır. İnsanlar üreme sistemlerinde, kromozomlarında ve hormonlarında görülen farklılıklardan dolayı bir cinsiyet bölünmesi yaşamaktadırlar. Bundan dolayı literatürde cinsiyet kavramı yerine, özellikle de toplumsal cinsiyet kavramıyla karıştırılmaması adına, “biyolojik cinsiyet” kavramı da kullanılmaktadır. Toplumsal cinsiyet kavramı ise cinsiyetten farklı olarak kadınlık ve erkeklik durumlarının ortaya çıkmasında, sosyo-kültürel ve tarihsel sürecin rolünü vurgulamak amacıyla kullanılmaktadır. Dolayısıyla kavram, kadınlık ve erkekliğin bireyin doğumundan sonra içinde bulunulan toplum tarafından inşa edildiği; bireylerin toplumda erkek ve kadın cinsiyetlerine yüklenen değer ya da beklenti lere göre “kadın” ve “erkek” yapıldıkları anlamında kullanılır. Toplumsal cinsiyet, cinsiyeti reddetmemekte ancak kadınlık ve erkekliğin oluşumunda sosyo-kültürel alanın etkisine vurgu yapmaktadır. Cinsiyet, biyolojik; toplumsal cinsiyet ise sosyo-kültüreldir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Biyolojik görüş cinsiyeti, tamamen fizyolojik, hormonal, doğuştan gelen farklılıklara indirgemiştir.
İnşacı görüşler cinsiyetin sosyo-kültürel ve tarihsel bağlam ile birliktedeğerlendirir.
Toplumsal cinsiyet kavramı, sosyo-kültürel ve tarihsel olarak inşa edilen ve cinsiyete yüklenen kadınlık-erkeklik rollerini ve eşitsizliğe dayalı ilişkileri tanımlamak amacıyla kullanılır.

Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri toplumsal cinsiyet ile ilgili olarak doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet kavramının tanımlanması konusunda biyolojik (doğalcı) ve inşacı görüşler birbirinden farklı açıklamalar getirmişlerdir. Biyolojik görüşler cinsiyeti, tamamen fizyolojik, hormonal, doğuştan gelen farklılıklara indirgemiştir. Bu açıdan bakıldığında cinsiyet ve toplumsal cinsiyet arasında bir ayrım yapmak anlamlı ve gerekli değildir. Söz konusu görüşler, doğuştan gelip mutlak (değişmez) olduğu varsayılan biyolojik cinsiyet özellikleri olduğu, dolayısıyla kadın ve erkek arasındaki eşitliksizliğe dayanan toplumsal ilişkinin de değişmeyeceği düşüncesi üzerine kurulmuşlardır. Bu açıdan kuramlar, “özcü” ve “indirgemeci” oldukları için eleştirilmişlerdir. İnşacı görüşler ise cinsiyetin sosyo-kültürel ve tarihsel bağlamdan ayrı düşünülemeyeceği üzerinde durmaktadırlar. Buna göre toplumsal cinsiyetle cinsiyet arasındaki ilişki zayıftır ve cinsiyet toplumsal cinsiyeti belirlemez. Toplumsal cinsiyet kavramı da bu çerçevede, sosyo-kültürel ve tarihsel olarak inşa edilen ve cinsiyete yüklenen kadınlık-erkeklik rollerini ve eşitsizliğe dayalı ilişkileri tanımlamak amacıyla kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Kişilik özellikleri
Meslekler
Rol davranışları

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri erkekleri egemen, kadınlarınsa ikincil konumunu meşrulaştırma işlevini gören cinsiyet kalıp yargıların en fazla gözlemlendiği alanlardandır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Erkekleri egemen, kadınlarınsa ikincil konumunu meşrulaştırma işlevini gören cinsiyet kalıp yargıları en fazla şu dört alanda gözlenir: Kişilik özellikleri (girişkenlik, duygusallık, şefkatlilik, rekabetçi olmak vb.), rol davranışları (annelik, ev kadınlığı, çalışan kadın olmak, aile babası olmak vb.), meslekler (hemşirelik, sekreterlik, mühendislik, itfaiyeci olmak vb.) ve fiziksel özellikler (zayıflık, güzellik, atletiklik, kaslı olmak vb.) (Yoder, 2003). Diğer taraftan kalıp yargılar kadınları da namuslu-namussuz, iyi-kötü, ahlâklı-ahlâksız olarak ikiye ayırır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Ayrımcılığın ve şiddetin önünü açarlar.
Olumlu ya da olumsuz olabilir.
Toplumlar hem azınlık toplulukları hem de kendi üyeleri ile ilgili kalıp yargılara sahip olabilir.

Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri "kalıp yargılar" ile ilgili olarak doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyal psikolojiden hareketle kalıp yargı, birey ya da bireyler grubunu tanımlamak için kullanılan basitleştirilmiş, betimsel kategoriler olarak açıklanabilir. Gruplar arası ilişkiler, inançlar ve sosyal temsiller bağlamında kullanılan kalıp yargı kavramı; bir birey, grup ya da bir topluluk hakkında temellendirilmemiş kanaatlerden oluşur. “Kadınlar duygusaldır”, “Erkekler ağlamaz” vb. kalıp yargılar basitleştirilmiş, yaygın inançlara göre oluşturulan ve söz konusu topluluklardaki farklılıkları dikkate almayan yargılara bir örnektir. Bunun yanı sıra bir topluluğa özgü olan temelsiz bir özet bilgi haline gelmiş, grup açısından dünyayı kısa yoldan tanımlamaya, davranışları ve beklentileri de daha önceden düzenlemeye yarayan bu inançlar, ayrımcılığın ve şiddetin önünü açarlar. Ayrımcılık ve şiddet bu açıdan kalıp yargıların ve önyargıların davranışsal ifadeleri olarak ortaya çıkar. Kalıp yargılar, önyargıdan farklı olarak olumlu ya da olumsuz olabilir ve bir dış gruba ilişkin olmak zorunda da değildirler. Yani kalıp yargılar genelde çeşitli meslek, yaş, ırk, cinsiyet, azınlık topluluklarını hedef alsa da topluluk üyeleri kendi toplulukları hakkında da kalıp yargılara sahip olabilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

.................. kadınlık ve erkekliğin oluşum sürecinde sosyo-kültürel ve tarihsel sürecin rolünü vurgular.
Bireyler, toplumda erkek ve kadın cinsiyetlerine yüklenen değer ya da beklentilere göre “kadın” ve “erkek” yapılırlar.
Yukarıdaki cümledeki boşluk aşağıdakilerden hangisi ile doğru bir şekilde doldurulur?

Biyolojik cinsiyet

Toplumsal cinsiyet

Toplumsal rol

Toplumsal ayrımcılık

Ataerki toplum

Açıklama:

Cinsiyet ve Toplumsal Cinsiyet: Cinsiyet bölünmesinin ekseni, kadın ve erkeğin doğuştan gelen üreme sistemlerinde, kromozomlarında ya da hormonlarında görülen farklılıklardır. Toplumsal cinsiyet ise cinsiyetten farklı olarak kadınlık ve erkekliğin oluşum sürecinde sosyo-kültürel ve
tarihsel sürecin rolünü vurgular. Bireyler, toplumda erkek ve kadın cinsiyetlerine yüklenen değer ya da beklentilere göre “kadın” ve “erkek” yapılırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal cinsiyet karamı ile ilgili olarak doğru bir açıklamadır.

Toplumsal cinsiyet, cinsiyeti reddetmektedir.

Toplumsal cinsiyet, kadınlık ve erkekliğin oluşumunda sosyo-kültürel alanın etkisine vurgu yapmaktadır.

Toplumsal cinsiyet, kadınlık ve erkekliğin doğumdan sonra bireyin kendisi tarafından inşa edildiğini savunur.

Toplumsal cinsiyet, bireylerin toplumda erkek ve kadın cinsiyetlerine yüklenen değer ya da beklentileri göz ardı eder.

Toplumsal cinsiyet, biyolojik cinsiyetin toplumdaki kadınlık ve erkeklik algısının oluşumundaki temel unsur olduğunu kabul eder.

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet kavramı cinsiyetten farklı olarak kadınlık ve erkeklik durumlarının ortaya çıkmasında, sosyo-kültürel ve
tarihsel sürecin rolünü vurgulamak amacıyla kullanılmaktadır. Dolayısıyla kavram, kadınlık ve erkekliğin bireyin doğumundan sonra içinde bulunulan toplum tarafından inşa edildiği; bireylerin toplumda erkek ve kadın cinsiyetlerine yüklenen değer ya da beklentilere göre “kadın” ve “erkek” yapıldıkları anlamında kullanılır. Toplumsal cinsiyet, cinsiyeti reddetmemekte ancak kadınlık ve erkekliğin oluşumunda sosyo-kültürel alanın etkisine vurgu yapmaktadır. Cinsiyet, biyolojik; toplumsal cinsiyet ise sosyo-kültüreldir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Cinsiyeti, tamamen fizyolojik, hormonal, doğuştan gelen farklılıklara indirgeyen toplumsal cinsiyet görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

Biyolojik görüş

Ataerki görüş

Ayrımcı görüş

İnşacı görüş

Radikal görüş

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet kavramının tanımlanması konusunda biyolojik (doğalcı) ve inşacı görüşler birbirinden farklı açıklamalar getirmişlerdir. Biyolojik görüşler cinsiyeti, tamamen fizyolojik, hormonal, doğuştan gelen farklılıklara indirgemiştir. Bu açıdan bakıldığında cinsiyet ve toplumsal cinsiyet arasında bir ayrım yapmak anlamlı ve gerekli değildir. Söz konusu görüşler, doğuştan gelip mutlak (değişmez) olduğu varsayılan biyolojik cinsiyet özellikleri olduğu, dolayısıyla kadın ve erkek arasındaki eşitliksizliğe dayanan toplumsal ilişkinin de değişmeyeceği düşüncesi üzerine kurulmuşlardır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Toplumsal cinsiyetle cinsiyet arasındaki ilişkinin zayıf olduğunu ve cinsiyetin toplumsal cinsiyeti belirleyemeyeceğini ileri süren toplumsal cinsiyet görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

Biyolojik görüş

Ataerki görüş

İnşacı görüş

Radikal görüş

İndirgemeci görüş

Açıklama:

İnşacı görüş cinsiyetin sosyo-kültürel ve tarihsel bağlamdan ayrı düşünülemeyeceği üzerinde durmaktadırlar. Buna göre toplumsal cinsiyetle cinsiyet arasındaki ilişki zayıftır ve cinsiyet toplumsal cinsiyeti belirlemez. Toplumsal cinsiyet kavramı da bu çerçevede, sosyo-kültürel ve tarihsel olarak inşa edilen ve cinsiyete yüklenen kadınlık-erkeklik rollerini ve eşitsizliğe dayalı ilişkileri tanımlamak amacıyla kullanılır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Toplumda erkek ve kadın kategorilerinin yerinden edilip dağıtılması ve cinsiyetler alanının akışkan ve performansa dayalı bir oyun alanı olarak düşünülmesi gerektiğini ileri süren yaklaşımlar aşağıdakilerden hangisi ile nitelendirilmektedir?

İnşacı

Biyolojik

Radikal

Özcü

İndirgemeci

Açıklama:

Günümüzde inşacı görüşle ilişkili bazı teoriler, toplumsal cinsiyet ve cinsiyet kavramlarının birbirinden ayrı biçimde kullanılmasına da eleştiri getirmektedir. Bunun nedeni cinsiyetin de sosyo-kültürel yapıdan ayrı olarak anlamlandırılamaması, dolayısıyla kültürel
olarak inşa edilmesidir. Bu görüş içinde yer alan “radikal” bir yönelime göre, toplumdaki erkeklik ve kadınlık hakkındaki söylem kuruluşları ve bunlara yüklenen anlamlar cinsiyeti kurmaktadır. Diğer bir deyişle biyolojiye ilişkin kabullerimiz de toplumsal olarak inşa edilmiştir. Bu görüş; erkekler-kadınlar, homoseksüeller-heteroseksüeller gibi ikili karşıtlık kategorilerinin aşıldığını söyleyerek, bu kategorilerin de “özcü” olduğunu savunur. Bu açıdan toplumsal cinsiyet, “erkek” ve “kadın” kategorileri de yerinden edilip dağıtılmalı, cinsiyetler alanı ise akışkan ve performansa dayalı bir oyun alanı olarak düşünülmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Toplumsal cinsiyet kavramının literatürde hangi yıldan itibaren kullanılmaya başlandığı kabul edilmektedir?

1940

1950

1960

1970

1980

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet kavramı literatürde özellikle 1970’li yıllardan itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Bu açıdan toplumsal cinsiyete yapılan vurgu, tarihsel olarak 1960’ların sonlarında başlayan İkinci Dalga Feminizmin çabalarıyla gündeme gelmiştir. Bunun yanı sıra cinsiyet ve cinsiyet rollerinin oluşumunda, toplumsal alanın etkilerine yapılan vurgunun çok daha önceleri başladığını söylemek mümkündür.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya hizmet eden her türlü ayrımcı davranış ve pratik olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Erkekçilik

Heteronormativite

Ayrımcılık

Cinsiyetçilik

Feminizm

Açıklama:

Cinsiyetçilik: Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya hizmet eden her türlü ayrımcı
davranış ve pratiktir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

I. Korumacı cinsiyetçilik
II. Negatif cinsiyetçilik
III. Düşmanca cinsiyetçilik
Yukarıdakilerden hangileri kadınlara yönelik cinsiyetçilik türlerindendir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

Cinsiyetçilik başka ayrımcılık biçimlerinden farklı olarak, kadınlara yönelik görünüşte “olumlu” olan tutumlarla da işleyen bir ideolojidir. Pek çok toplumda “sevecen, duygusal, narin vb.” kalıp yargılarla temsil edildikleri için kadınların “zayıf ”, erkekler tarafından “korunmaya muhtaç” varlıklar olduğu sonucuna varılır ve böylece korumacı cinsiyetçilik adı verilen davranış
pratikleri üretilir. Kadınlara yönelik düşmanlıkla karakterize olan cinsiyetçilik sosyal psikoloji literatüründe düşmanca cinsiyetçilik olarak adlandırılır ve açık, kaba ve kolayca teşhis edilebilen bir ayrımcılık formudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

I. Yalnızca aza gelişmiş ülkelerde ortaya çıkmaktadır.
II. Genellikle düşük gelir düzeyindeki insanlar tarafından gerçekleştirilmektedir.
III. Kadınlara atfedilen cinsiyet rolleri nedeniyle ortaya çıkabilir.
Yukarıdakilerden hangileri kadına yönelik şiddetle ilgili olarak söylenilebilir?

Yalnız III

I ve II

II ve III

I ve III

Yalnız II

Açıklama:

Ayrımcılıkta olduğu gibi toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin hedefinde de kadınlar bulunmaktadır. Yine aynı şekilde toplumlarda kabul gören yargılar ve kadınlara atfedilen cinsiyet rolleri şiddetin nedenini oluşturur. Toplumsal cinsiyete dayalı şiddet, ayrımcılığın şiddete varan halidir. Bu şiddet kadınlara, kadın oldukları için uygulanan bir şiddettir. Kadına yönelik şiddet dünyada yaygındır ve sistematiktir. Her türlü ekonomik, sınıfsal, kültürel ya da coğrafi konumda ortaya çıkmaktadır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Dünya Sağlık Örgütü'nün 2013 yılı verilerine göre kadınlar arasında şiddete maruz kalma oranı ne kadardır?

Yüzde 10

Yüzde 15

Yüzde 20

Yüzde 30

Yüzde 35

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) (2013) verilerine göre, dünyadaki kadınların Yüzde 35’i ya partnerinin (eşi veya birlikte yaşadığı kişi) fiziksel ve/veya cinsel şiddetine ya da partneri olmayan bir kişinin cinsel şiddetine maruz kalmaktadır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Bağırmak, korkutmak, küfür etmek, tehdit etmek gibi davranışlar hangi şiddet türü kapsamındadır?

Fiziksel şiddet

Cinsel şiddet

Ekonomik şiddet

Düşünsel şiddet

Psikolojik şiddet

Açıklama:

Psikolojik şiddet; bağırmak, korkutmak, küfür etmek, tehdit etmek, hakaret etmek, eve kapatmak, küçük düşürmek, lakap takmak, kadının nasıl giyineceği, nereye gideceği, kimlerle görüşeceği konusunda baskı yapmak, öfkesini çocuklardan çıkarmak, çocuklarını göstermemekle tehdit etmek, silah göstermek gibi eylemleri kapsamaktadır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Medya kuruluşları tarafından sergilenen kadın tiplemelerine yön veren en önemli etken aşağıdakilerden hangisidir?

Medya kuruluşlarının özgür olması

Medya kuruluşlarının kar amaçlı olması

Medya kuruluşlarının devlete bağlı olması

Medya kuruluşlarının dindar kişiler tarafında yönetilmesi

Medya kuruluşlarının cinsiyetçi kişiler tarafından yönetilmesi

Açıklama:

Medya, toplumsal alanda yükselen kadın muhalefetinden, değişen toplumsal cinsiyet ilişkilerinden ve bunlardan doğan yeni pazarlardan etkilenmektedir. Medya kuruluşları her şeyden önce ticari kuruluşlardır ve izlenme oranları, tiraj, tıklanma oranı gibi veriler medyanın reklam pastasından alacağı payı etkiler. Medya olabildiğince fazla kişi tarafından ürünlerinin tüketilmesini ister. Dolayısıyla toplumdaki egemen kanılara sahip çoğunluğun yanı sıra farklı ve yükselen yargılara sahip olanları da dikkate alabilir ve ürün değişikliğine gidebilir. unun yanı sıra reklamcılar da ürün ve hizmetlerin reklamlarını oluştururken, firmaların gerçekleştirdiği pazar araştırmalarından yola çıkarlar. Dolayısıyla örneğin firma, araştırma sonucunda belirli bir eğitim düzeyine sahip ya da eğitimi süren, kentli “genç kızların” hazır telefon kartları için büyük bir pazar olduğu sonucuna varıyorsa, o kesimin istek ve arzuları, hayalleri de reklamlarda yer bulacaktır. Böylece tüketici olarak kadınlar maceraya atılma, dünyayı tek başına keşfetme, tek başına ayakları üzerinde durma, bağımsızlık, özgürlük gibi arzu ve hayallerini tam olarak gerçekleştiremeseler de ürünü ve ona eklemlenen yaşam tarzını alarak, kendilerini Turcell Hazır Kart’ın “Özgür kız”ı gibi hissedebileceklerdir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

İnşacı görüşlere göre cinsiyet kavramı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Cinsiyet sosyo-kültürel ve tarihsel bağlamdan ayrı düşünülemez.

Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet arasında bir ayrım yapmak anlamlı değildir.

Kadın ve erkek arasındaki eşitliksizliğe dayanan toplumsal ilişki değişmezdir.

Toplumsal cinsiyetle cinsiyet arasında güçlü bir ilişki vardır.

Cinsiyette doğuştan gelen mutlak (değişmez) biyolojik cinsiyet özellikleri geçerlidir.

Açıklama:

İnşacı görüşler ise cinsiyetin sosyo-kültürel ve tarihsel bağlamdan ayrı düşünülemeyeceği üzerinde durmaktadırlar.
Cinsiyet sosyo-kültürel ve tarihsel bağlamdan ayrı düşünülemez.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Toplumsal cinsiyet ekseninde gerçekleştirilen ayrımcılığa ne ad verilmektedir?

Heteronormativite

Cinsiyetçilik

Dışlama

Cinsiyete dayalı şiddet

Ataerki

Açıklama:

Ayrımcılık, toplumsal cinsiyet ekseninde gerçekleştiğinde cinsiyetçilik adını alır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Kadınları çocuklaştırarak, güçsüzleştirip erkeğe bağımlı hale getirerek denetlemeye ve ikincil konumda tutmaya hizmet ettiği ifade edilen cinsiyetçilik türü aşağıdakilerden hangisidir?

Korumacı cinsiyetçilik

Düşmanca cinsiyetçilik

Suçlayıcı cinsiyetçilik

Dışlayıcı cinsiyetçilik

Denetleyici cinsiyetçilik

Açıklama:

“Sevecen, duygusal, narin vb.” kalıp yargılarla kadınların “zayıf ”, erkekler tarafından “korunmaya muhtaç” varlıklar olduğu sonucuna varılır ve böylece korumacı cinsiyetçilik adı verilen davranış üretilir. Korumacı cinsiyetçilik kadınları çocuklaştırarak, güçsüzleştirip erkeğe bağımlı hale getirerek kadınları denetlemeye ve ikincil konumda tutmaya hizmet eder (Yoder, 2003).

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılığa yol açan etmenlerden biri değildir?

Kaynaklara ve fırsatlara ulaşmada eşitsizlik

Temel hizmetlerden yararlanmada yetersizlik

Çalışma yaşamında kadının sınırlı olarak yer alması

Kadınlarla erkekler arasındaki kişisel ilişkilerdeki güç dengesizliği

Kadınların politikada yüksek oranda temsil edilmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 37

“Kadınlar için gerekli olabilen yaygın ve ucuz bir kreş uygulamasının olmayışı çocukları olan kadınların çalışma hayatı bakımından engelleyici olacak; bunun sonucunda ise ücretli işinden vazgeçmek zorunda kalan kadınlar çocuğa bakmakla yükümlü görülen anneler olacaktır.”
Yukarıdaki örnekle açıklanan ayrımcılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Doğrudan cinsiyet ayrımcılığı

Dolaylı cinsiyet ayrımcılığı

Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı

Biyolojik cinsiyet ayrımcılığı

Yasal cinsiyet ayrımcılığı

Açıklama:

Dolaylı cinsiyet ayırımcılığı biçimsel olarak eşitlikçi gözüken davranış ve uygulamaların kadınların aleyhine sonuçlar yaratmasıdır. İş alanları konusunda kadınlara doğrudan ayrımcılık yapılmayan, eşitlikçi görülen bir sektörde kadınlar için gerekli olabilen yaygın ve ucuz bir kreş uygulamasının olmayışı çocukları olan kadınların çalışma hayatı bakımından engelleyici olacak; bu dolaylı ayrımcılık sonucunda ise ücretli işinden vazgeçmek zorunda kalan -yine toplumsal cinsiyet rollerinin bir sonucu olarak- çocuğa bakmakla yükümlü görülen anne olacaktır (Bora, 2012:178).
Dolaylı cinsiyet ayrımcılığı

Doğru Cevap: B

Soru 38

“Kadın doğulmaz, kadın olunur.” sözleriyle, sosyo-kültürel yapının cinsiyete etkisine vurgu yapan “İkinci Cins” (Second Sex) isimli kitabın yazarı kimdir?

Friedrich Engels

Margaret Mead

Simone de Beauvoir

Virginia Wolf

Ann Oakley

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 39

Toplumsal cinsiyet kavramı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Toplumsal cinsiyet, kadınlık ve erkekliğin yasalar tarafından biçimlendirildiğini belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

Kadınların aleyhine işleyen, cinsiyet ayrımcılığı eşitsizliği vb. olguların ortaya çıkmasında biyolojik nedenlerin değil sosyo-kültürel nedenler rol oynamaktadır.

Kadınlık ve erkekliğe ilişkin olduğu varsayılan özelliklerin sosyo-kültürel açıdan ele alınmaya başlanmasıyla inşacı görüşler sorgulanmaya başlanmıştır.

Toplumsal cinsiyet kavramı da ilk olarak politikacılar tarafından bugünkü anlamıyla kullanılmıştır.

Toplumsal cinsiyet kavramının ve buna dayalı araştırmaların yaygınlaşması
2000’li yıllardan itibaren gerçekleşmiştir.

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet konusunda yapılan çalışmalar, dünya toplumlarında özellikle kadınların aleyhine işleyen, cinsiyet ayrımcılığı- eşitsizliği vb. olguların ortaya çıkmasında biyolojik nedenlerin değil sosyo-kültürel nedenlerin rol oynadığını göstermiştir.
Kadınların aleyhine işleyen, cinsiyet ayrımcılığı eşitsizliği vb. olguların ortaya çıkmasında biyolojik nedenlerin değil sosyo-kültürel nedenler rol oynamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi kadına yönelik bir "ekonomik şiddet" değildir?

Kadının para harcamasının kısıtlanması

Kadının çalışmasına izin verilmemesi

Kadının zorla çalıştırılması

Engelli kadının zorla dilendirilmesi

Kadının seyahat özgürlüğünün kısıtlanması

Açıklama:

Kadının para harcamasının kısıtlanması, kadının çalışmasına izin verilmemesi, kadının zorla çalıştırılması ve engelli kadının zorla dilendirilmesi kadınlara yöneltilen ekonomik şiddet kapsamında yer alırken seyahat özgürlüğünün kısıtlanması ekonomik şiddet kapsamında yer almaz.
Kadının seyahat özgürlüğünün kısıtlanması

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdaki seçeneklerde verilen ifadelerden hangisi bir cinsiyetçi söylemdir?

Kadınlar çocuk doğurabilir

Kadının çalışma hayatına katılımı giderek artmaktadır

Erkekler kadınlardan daha iyi araba kullanır

Kadınların mizah anlayışı gelişmiştir

Kadınlar istedikleri her meslekte çalışabilirler

Açıklama:

Cinsiyetçi söylem var olan erkek egemen toplumu mutlaklaştıran; kadın ve erkek arasındaki eşitsizliği doğallaştıran, meşrulaştıran, pekiştiren ve yeniden üreten, ayrımcılığa dayalı söylem biçimidir (Dursun 2008:65-66).
Erkekler kadınlardan daha iyi araba kullanır

Doğru Cevap: C

Soru 42

"Medya ürünleri toplumsal cinsiyetle ilgili olan kalıp yargılara dayanırlar, onları pekiştirir ve yeniden üretirler."
Aşağıdakilerden hangisi bu duruma örnek gösterilebilir?

Temizlik, gıda ürünleri vb. reklamlarda kadınların oynatılması

Kadının politikadaki yerinin daha görünür hale getirilmesi

Kadınların toplumsal hayatta yaşadıkları sorunların medyaya taşınması

Kadınların hak ve özgürlüklerinin medya aracılığıyla savunulması

Kadın erkek eşitliğinin medya ürünleri yoluyla vurgulanması

Açıklama:

Temizlik, gıda ürünleri vb. reklamlarda kadınların oynatılması toplumun kadına biçtiği rol doğrultusunda ev işleri ile kadınların ilgilendiği algısından kaynaklanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Cinsiyet, ..........; toplumsal cinsiyet ise sosyo-kültüreldir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Sosyolojik

Psikolojik

Fizyolojik

Biyolojik

Antropolojik

Açıklama:

Cinsiyet, biyolojik; toplumsal cinsiyet ise sosyo-kültüreldir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

........; erkeğin kadın bedeni, cinselliği, doğurganlığı, emeği vb. alanlardaki her türlü denetimidir. Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Ataerki

Kapatalizm

Feodalizm

Toplumsal Cinsiyet

Marjinal

Açıklama:

Ataerki; erkeğin kadın bedeni, cinselliği, doğurganlığı, emeği vb. alanlardaki her türlü denetimidir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya
hizmet eden her türlü ayrımcı davranış ve pratiklere ne ad verilir?

Feodalizm

Kapatalizm

Cinsiyetçilik

Ayrımcılık

Irkçılık

Açıklama:

Cinsiyetçilik: Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya hizmet eden her türlü ayrımcı davranış ve pratiktir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Genel olarak ayrımcı davranış ve pratiklere önyargıların yol açtığı kabul edildiği alan aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal Hizmet

Sosyal Psikoloji

Antropoloji

Hukuk

Sosyoloji

Açıklama:

Sosyal psikolojide genel olarak ayrımcı davranış ve pratiklere önyargıların yol açtığı kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Başkasının vücut bütünlüğüne zarar veren, ona acı çektiren her türlü saldırı olarak tanımlanan şiddet türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cinsel Şiddet

Fiziksel Şiddet

Psikolojik Şiddet

Ekonomik Şiddet

Sosyal Şiddet

Açıklama:

Fiziksel şiddet; başkasının vücut bütünlüğüne zarar veren, ona acı çektiren her türlü saldırı olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Bağırmak, korkutmak, küfür etmek, tehdit etmek, hakaret etmek, eve kapatmak, küçük düşürmek, lakap takmak, kadının nasıl giyineceği, nereye gideceği, kimlerle görüşeceği konusunda baskı yapmak, öfkesini çocuklardan çıkarmak, çocuklarını göstermemekle tehdit etmek, silah göstermek gibi eylemleri kapsayan şiddet türü aşağıdakilerden hangisidir?

Fiziksel Şiddet

Cinsel Şiddet

Sosyal Şiddet

Psikolojik Şiddet

Ekonomik Şiddet

Açıklama:

Psikolojik şiddet; bağırmak, korkutmak, küfür etmek, tehdit etmek, hakaret etmek,
eve kapatmak, küçük düşürmek, lakap takmak, kadının nasıl giyineceği, nereye
gideceği, kimlerle görüşeceği konusunda baskı yapmak, öfkesini çocuklardan
çıkarmak, çocuklarını göstermemekle tehdit etmek, silah göstermek gibi eylemleri
kapsamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Kadına yönelik ayrımcılık barındıran her türlü sözlü ifadedir. Toplumsal cinsiyete ilişkin kalıp yargıların söze dökülmüş haline ne ad verilir?

Cinsiyetçilik

Cinsiyetçi söylem

Ayrımcılık

Ayrıştırma

Feminizm

Açıklama:

Cinsiyetçi Söylem: Kadına yönelik ayrımcılık barındıran her türlü sözlü ifadedir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Toplumsal cinsiyet ve medya ile ilişkili çalışmalar hangi yıllarda başlamıştır?

1950

1960

1970

1980

1990

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet ve medya ile ilişkili çalışmalar, 1960’larda başlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya örtük bir biçimde hizmet eden her türlü korumacı davranış ve pratiklere ne ad verilir?

Ayrımcılık

Örtük Cinsiyetçilik

Korumacı Cinsiyetçilik

Düşmanca Cinsiyetçilik

Baskın Cinsiyetçilik

Açıklama:

Korumacı cinsiyetçilik: Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya örtük bir biçimde hizmet eden her türlü korumacı davranış ve pratiktir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya açık bir biçimde hizmet eden her türlü düşmanlık ve nefret içeren davranış ve pratiklere ne ad verilir?

Düşmanca cinsiyetçilik

Korumacı cinsiyetçilik

Ayrımcılık

Basit Cinsiyetçilik

Kısıtlayıcı cinsiyetçilik

Açıklama:

Düşmanca cinsiyetçilik:
Toplumdaki erkek egemenliğini
ve kadının ikincil konumunu
meşrulaştırmaya açık bir biçimde
hizmet eden her türlü düşmanlık
ve nefret içeren davranış ve
pratiktir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

“Sex Gender and Society” isimli eserinde cinsiyetin biyolojik, toplumsal cinsiyetin ise kültürel olduğunu belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Oakley

Rubin

Millet

Walby

Connell

Açıklama:

1972’de toplumsal cinsiyet üzerinde kapsamlı olarak duran düşünürlerden olan Ann
Oakley, “Sex Gender and Society” (2016) isimli eserinde cinsiyetin biyolojik, toplumsal
cinsiyetin ise kültürel olduğunu belirtmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Kate Millet tarafından kaleme alınan ve Ataerki kavramının ilk kez sistematize edilerek kullanımı açısından öncü niteliği taşıyan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Kadının Köleleştirilmesi

Ataerkil Sistem

Cinsel Politika

Kadın Göçü

Marksist Feminizm

Açıklama:

Ataerkinin kelime anlamı “baba otoritesi”, “babanın egemenliğine dayalı olan”dır. Oldukça
eski bir kökene sahip olan kelime, erkeklerin kadınlar karşısındaki iktidarı ya da egemenliği anlamıyla 1970’li yıllarda, özellikle radikal feminizm tarafından kullanılmıştır.
Kavramın bu biçimiyle ilk kez sistematize edilerek kullanımı açısından Kate Millet’ın
“Cinsel Politika” (1971) isimli eseri öncü niteliğe sahiptir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Cinsiyete dayalı her türlü ilişkinin ve birlikteliğin sadece karşıt cinsiyetten sahip kişiler arasında olabileceğini ve her cinsiyetin kendine özgü değişmez toplumsal cinsiyet rolleri
olduğunu iddia eden politikalar bütününü ifade eden kavram hangisidir?

Heterotivite

Normativite

Seksüelite

Heteronormativite

Heteroseksüelite

Açıklama:

Heteronormativite: Heteroseksüelliğin tek normal cinsel yönelim olarak görülmesidir. İnsanların heteroseksüel kadınlar ve heteroseksüel erkekler olarak ikiye ayrıldığını, cinsiyete dayalı her türlü ilişkinin ve birlikteliğin sadece karşıt cinsiyetten sahip kişiler arasında olabileceğini ve her cinsiyetin kendine özgü değişmez toplumsal cinsiyet rolleri olduğunu iddia eden politikalar bütünüdür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıda verilen tutum ve davranışlardan hangisi erkek egemen toplumlarda kabul gören erkek özelliklerinden biridir?

Sıcakkanlı

Düzenli

Hamarat

Soğukkanlı

Yumuşak huylu,

Açıklama:

Erkek egemen toplumlarda kabul gören “erkekler için sert, soğukkanlı, hükmedici, güçlü olmak; kadınlar içinse sıcakkanlı, yumuşak huylu, güler yüzlü, hamarat, düzenli ve fedakâr olmak” gibi iki cinse yönelik tutum ve davranışları belirleyen nitelikler de birbirleriyle karşıtlık ilişkisi üzerine inşa edilen rollere örnektir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

1949 yılında yayınlanan “İkinci Cins” (Second Sex) isimli yapıtında “kadın doğulmaz, kadın olunur” sözleriyle, cinsiyetin kuruluşunda sosyo-kültürel olanın etkisine vurgu yapan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Friedrich Engels

Simone de Beauvoir

Margaret Mead

Virginia Wolf

Ann Oakley

Açıklama:

Simone de Beauvoir (2010), ilk kez 1949 yılında yayınlanan “İkinci Cins” (Second Sex) isimli yapıtında geçen “kadın doğulmaz, kadın olunur” sözleriyle, cinsiyetin kuruluşunda sosyo-kültürel olanın etkisine vurgu yapmıştır. Yazar, kadınların ataerkil (erkek egemenliğine dayalı) olan toplumsal sistemde, erkeklerin karşısındaki ikincil ve eşitsiz konumunu üreten iktidar ilişkileri üzerinde durmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Ulusal Eylem Planı 2016-2020 (2016) kitapçığında açıklanan şiddet türleri arasında değildir?

Toplumsal şiddet

Fiziksel şiddet

Ekonomik şiddet

Cinsel şiddet

Psikolojik şiddet

Açıklama:

T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Ulusal Eylem Planı 2016-2020 (2016) kitapçığında bu şiddet türleri fiziksel şiddet, ekonomik şiddet, cinsel şiddet ve psikolojik şiddet olarak gruplandırılmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

İstanbul Sözleşmesi’e göre toplumsal cinsiyet kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya açık bir biçimde hizmet eden her türlü düşmanlık ve nefret içeren davranış ve pratiktir.

Açık bir biçimde kadınların aleyhine ve/veya erkeklerin lehine sonuçlar yaratan uygulamalar

Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya örtük bir biçimde hizmet eden her türlü korumacı davranış ve pratiktir.

Herhangi bir toplumun, kadınlar ve erkekler için uygun olduğunu düşündüğü toplumsal anlamda oluşturulmuş roller, davranışlar, faaliyetler ve özelliklerdir.

Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya
hizmet eden her türlü ayrımcı davranış ve pratiktir.

Açıklama:

Türkiye’nin de imzacısı olduğu Kadına Yönelik Şiddet ve Ev İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi/ İstanbul Sözleşmesi’nde (2011:5) toplumsal cinsiyet; “herhangi bir toplumun, kadınlar ve erkekler için uygun olduğunu düşündüğü toplumsal anlamda oluşturulmuş roller, davranışlar, faaliyetler ve özellikler olarak” tanımlanmakta ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğini beraberinde getiren bu özelliklerin ortadan kaldırılması konusunda öneriler getirilmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

“Siyasette Kadın 2017” haritasına göre, 2016 yılında dünya parlamentolarındaki kadın vekillerin ortalamasına bakıldığında Türkiye 186 ülke arasında kaçıncı sıradadır?

112

132

142

162

172

Açıklama:

Birleşmiş Milletler Kadın Birimi ve Parlamentolar Arası Birlik tarafından yayınlanan “Siyasette Kadın 2017” haritasına göre, 2016 yılında dünya parlamentolarındaki kadın vekillerin ortalaması 2016’da %23,4’tür. Türkiye ise 186 ülke arasında 132.sıradadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Kadına yönelik ayrımcılık barındıran her türlü sözlü ifade aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Cinsiyetçi söylem

Ayrılıkçı söylem

Sözlü şiddet

İkincil görüş

Ataerkil söylem

Açıklama:

Cinsiyetçi Söylem: Kadına yönelik ayrımcılık barındıran her türlü sözlü ifadedir. Toplumsal cinsiyete ilişkin kalıp yargıların söze dökülmüş halidir. Erkek egemen, eşitsizliğe dayalı toplumsal cinsiyet rollerini pekiştirir ve meşrulaştırır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi medyadaki cinsiyetçi söylemlerin var olan erkek egemen toplumuna etkilerinden biri değildir?

Eşitsizliği doğallaştırır

Eşitsizliği meşrulaştırır

Eşitsizliği pekiştirir

Eşitsizliği mutlaklaştırır

Eşitsizliği kaldırır

Açıklama:

Cinsiyetçi söylem var olan erkek egemen toplumu mutlaklaştıran; kadın ve erkek
arasındaki eşitsizliği doğallaştıran, meşrulaştıran, pekiştiren ve yeniden üreten, ayrımcılığa dayalı söylem biçimidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Toplumsal cinsiyet, cinsiyetler arasındaki hiyerarşik, eşitsizliğe dayalı toplumsal bir ilişki sisteminde, erkek egemen bir toplumda oluşmaktadır. Bu toplum, ....................... olarak adlandırılmaktadır.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdakilerden hangisi tam ve anlamlı bir şekilde tamamlar?

Ataerkil toplum

Egemen toplum

Otoriter toplum

Anaerkil toplum

Toplumsal cinsiyet

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Toplumsal cinsiyet, cinsiyetler arasındaki hiyerarşik, eşitsizliğe dayalı toplumsal bir ilişki sisteminde, erkek egemen bir toplumda oluşmaktadır. Bu toplum, ataerkil (patriyarkal) toplum olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi psikolojik şiddete örnek gösterilemez?

Lakap takmak

Tehdit etmek

Küçük düşürmek

Küfür etmek

Para harcamasının kısıtlanması

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. E şıkkı ekonomik şiddete örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi ekonomik şiddete örnektir?

Kimlerle görüşeceği konusunda baskı yapmak

İşyerinde olay yaratmak suretiyle kadının işten atılmasına neden olmak

Öfkesini çocuklardan çıkartmak

Çocuklarını göstermemekle tehdit etmek

Silah göstermek

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Şıklardan sadece B şıkkı, ekonomik şiddete örnektir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi açık bir biçimde kadınların aleyhine ve/veya erkeklerin lehine sonuçlar yaratan uygulamaları kapsayan ayrımcılıktır?

Düşmanca cinsiyetçilik

Korumacı cinsiyetçilik

Baskı kurma

Doğrudan cinsiyet ayrımcılığı

Cinsiyete dayalı iş bölümü

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Doğrudan cinsiyet ayrımcılığı, açık bir biçimde kadınların aleyhine ve/veya erkeklerin lehine sonuçlar yaratan uygulamaları kapsar.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya açık bir biçimde hizmet eden cinsiyetçilik aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonomik şiddet

Korumacı cinsiyetçilik

Düşmanca cinsiyetçilik

Ayrıcalık tanıma

İhmal

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Toplumdaki erkek egemenliğini ve kadının ikincil konumunu meşrulaştırmaya açık bir biçimde hizmet eden her türlü düşmanlık ve nefret içeren davranış ve pratiktir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi erkekleri egemen, kadınlarınsa ikincil konumunu meşrulaştırma işlevini gören cinsiyet kalıp yargılarının en fazla gözlendiği alanlardan değildir?

Rol davranışları

Kişilik özellikleri

Siyasi özellikler

Meslekler

Fiziksel özellikler

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Soruda sadece C şıkkı soruyla ilgili bir alan değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

İkili sistem kuramı kimler tarafından geliştirilmiştir?

Liberaller

Kapitalistler

Radikal feministler

Marksist feministler

Sosyalist feministler

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. İkili sistem kuramı, Marksist feministlerin sınıf analizi ile radikal feministlerin ataerkillik analizini anlamlı bir biçimde bir araya getirerek toplumsal cinsiyet ilişkilerini açıklamayı amaçlayan sosyalist feministler tarafından geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

“Kadın doğulmaz, kadın olunur” sözleriyle, cinsiyetin kuruluşunda sosyo-kültürel olanın etkisine vurgu yapan yazar ve düşünür kimdir?

Simone de Beauvoir

Virginia Wolf

Friedrich Engels

Margaret Mead

Ann Oakley

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Simone de Beauvoir (2010), ilk kez 1949 yılında yayınlanan “İkinci Cins” (Second Sex) isimli yapıtında geçen “kadın doğulmaz, kadın olunur” sözleriyle, cinsiyetin kuruluşunda sosyo-kültürel olanın etkisine vurgu yapmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Toplumsal cinsiyeti “toplumsal olarak dayatılmış bir cinsiyetler-arası bölünme” ve “toplumsal cinsellik ilişkilerinin bir ürünü” olarak tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Simone de Beauvoir

Gayle Rubin

Ann Oakley

Virginia Wolf

Margaret Mead

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. Gayle Rubin, toplumsal cinsiyeti “toplumsal olarak dayatılmış bir cinsiyetler-arası bölünme” ve “toplumsal cinsellik ilişkilerinin bir ürünü” olarak tanımlamıştır

Doğru Cevap: B

Soru 72

Ataerki kavramını ilk kez sistematize ederek "Cinsel Politika" isimli eserinde kullanan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Simone de Beauvoir

Margaret Mead

Virginia Wolf

Kate Millet

Ann Oakley

Açıklama:

Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Ataerkinin kelime anlamı “baba otoritesi”, “babanın egemenliğine dayalı olan”dır. Oldukça eski bir kökene sahip olan kelime, erkeklerin kadınlar karşısındaki iktidarı ya da egemenliği anlamıyla 1970’li yıllarda, özellikle radikal feminizm tarafından kullanılmıştır. Kavramın bu biçimiyle ilk kez sistematize edilerek kullanımı açısından Kate Millet’ın “Cinsel Politika” (1971) isimli eseri öncü niteliğe sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

I. Cinsiyet tamamen fizyolojiktir.
II. Cinsiyet hormonaldir.
III. Cinsiyet tamamen doğuştan gelen farklılara indirgenmiştir.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri biyolojik (doğalcı) görüşlerin cinsiyeti tanımlamak için ortaya attıkları açıklamalar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Her üç seçenekte biyolojik (doğalcı) görüşlerin cinsiyeti tanımlamak için ortaya attıkları açıklamalar arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

“Kadın doğulmaz, kadın olunur” sözleriyle, cinsiyetin kuruluşunda sosyo-kültürel olanın etkisine vurgu yapan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Friedrich Engels

Margaret Mead

Virginia Wolf

Simone de Beauvoir

Ann Oakley

Açıklama:

“Kadın doğulmaz, kadın olunur” sözleriyle, cinsiyetin kuruluşunda sosyo-kültürel olanın etkisine vurgu yapan yazar Simone de Behauvoir'dir. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

“İkinci Cins” (Second Sex) isimli yapıt aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Friedrich Engels

Margaret Mead

Virginia Wolf

Simone de Beauvoir

Ann Oakley

Açıklama:

“İkinci Cins” (Second Sex) isimli yapıt Simone de Beauvoir adlı yazara aittir. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Eserinde cinsiyetin biyolojik, toplumsal cinsiyetin ise kültürel olduğunu belirten yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Friedrich Engels

Margaret Mead

Virginia Wolf

Simone de Beauvoir

Ann Oakley

Açıklama:

Ann Oakley, “Sex Gender and Society” (2016) isimli eserinde cinsiyetin biyolojik, toplumsal cinsiyetin ise kültürel olduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

“Sex Gender and Society” (2016) isimli eser aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Friedrich Engels

Margaret Mead

Virginia Wolf

Simone de Beauvoir

Ann Oakley

Açıklama:

“Sex Gender and Society” (2016) isimli eser Ann Oakley'e aittir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Toplumsal cinsiyeti; “toplumsal olarak dayatılmış bir cinsiyetler-arası bölünme” ve “toplumsal cinsellik ilişkilerinin bir ürünü” olarak tanımlayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Friedrich Engels

Margaret Mead

Virginia Wolf

Simone de Beauvoir

Gayle Rubin

Açıklama:

Toplumsal cinsiyeti; “toplumsal olarak dayatılmış bir cinsiyetler-arası bölünme” ve “toplumsal cinsellik ilişkilerinin bir ürünü” olarak tanımlayan yazar Gayle Rubin'dir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

I. Girişkenlik
II. Şefkatlilik
III. Güzellik
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri kişilik özellikleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kişilik özellikleri arasında girişkenlik, duygusallık, şefkatlilik, rekabetçi olmak vb. özellikler yer almaktadır. Güzellik ise fiziksel özellikler arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

I. Ev kadınlığı
II. Çalışan kadın olmak
III. Aile babası olmak
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri rol davranışları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Her üç seçenekte rol davranışları arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

I. Annelik
II. Hemşirelik
III. Sekreterlik
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri meslekler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Meslek olarak hemşirelik, sekreterlik, mühendislik, itfaiyeci olmak vb. örnek olarak verilebilirken. Annelik rol davranışları arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

I. Kadının para harcamasının kısıtlanması
II. Kadının çalışmasına izin verilmemesi
III. Kadının zorla çalıştırılması
Yukarıda kadınlara yönelik olarak verilen eylemlerden hangisi ya da hangileri ekonomik şiddete örnek olarak gösterilebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıda kadınlara yönelik olarak verilen eylemlerden her üçü de ekonomik şiddete örnek olarak gösterilebilir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Ünite 5

Soru 1

Bir kişinin, karşı cinse olan cinsel yönelimi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?

Heteroseksüel

Eşcinsel

Biseksüel

Homoseksüel

Gey

Açıklama:

Üç farklı cinsel yönelimden söz edilebilir. Bir kişinin, karşı cinse olan cinsel yönelimi heteroseksüellik, hemcinsine olan yönelimi eşcinsellik, her iki cinse dönük olan yönelimi ise biseksüellik olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Kişilerin hemcinsine olan yönelimi olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Homoseksüel

Eşcinsel

Biseksüel

Gey

Heteroseksüel

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 3

Genel olarak, eşcinsellik, biseksüellik ve transseksüellik gibi farklı cinsel yönelimleri veya kimlikleri bulunan insanlara yönelik olumsuz duygular, tutumlar ve /veya davranışlar olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Akrofobi

Batofobi

Homofobi

Glossofobi

Kimofobi

Açıklama:

Homofobi: Genel olarak, eşcinsellik, biseksüellik ve transseksüellik gibi farklı cinsel yönelimleri veya kimlikleri bulunan insanlara yönelik olumsuz duygular, tutumlar ve /veya davranışlar olarak tanımlanmaktadır

Doğru Cevap: C

Soru 4

Kadın giyiminde veya davranışındaki erkek; erkek giyiminde veya davranışındaki kadın için kullanılan tanım aşağıdakilerden hangisidir?

Heteroseksizm

Transseksüel

Homofobi

Travesti

Maskülen

Açıklama:

Travesti: Kadın giyiminde veya davranışındaki erkek; erkek giyiminde veya davranışındaki kadın için kullanılan bir tanımdır

Doğru Cevap: D

Soru 5

Bir toplumda genel olarak erkeklere ait olduğu düşünülen her türlü duygu, davranış veya görünümün tümünü niteleyen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Travesti

Heteroseksüel

Homofobi

Transseksüel

Maskülen

Açıklama:

Maskülen: Bir toplumda genel olarak erkeklere ait olduğu düşünülen her türlü duygu, davranış veya görünümün tümünü niteleyen bir kavramdır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Bir kişi ya da gruba, ait olduğu kimliği, inancı, politik görüşü, cinsiyeti ya da cinsel yönelimi gibi nedenlerle farklı biçimlerde zarar verme amacıyla saldırılması sonucunda oluşan suçlar aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?

Nefret suçu

İhmali suçlar

Bağlı hareketli suçlar

Serbeste hareketli suçlar

Sırf hareket suçları

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi nefret suçlarının ortaya çıkış gerekçelerinden biri değildir?

Gerçek ya da algılanan renkleri

Davranış ve eylemleri

Etnik kökenleri

Milliyetleri

Cinsel yönelimleri

Açıklama:

Nefret suçları, suçun kurbanlarının herhangi bir eylemi nedeniyle değil, gerçek ya da algılanan renkleri, milliyetleri, cinsel yönelimleri, görünümleri, etnik kökenleri, bir başka söyleyişle “eylemleri değil var oluşları nedeniyle” maruz kaldıkları saldırgan davranışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi nefret suçlarının diğer suçlardan ayırt edildikleri noktaları açığa çıkaran araştırma bulgularından biri değildir?

Katılımcıların dile getirdikleri en ciddi nefret suçu olayları, gerçekleştikleri yere göre sınıflandırılmıştır

Nefret suçu olayları, diğer suçlara kıyasla daha fazla sayıda fail içermektedir

Mağdurların dile getirmiş oldukları tüm olayların yaklaşık %66’sında failler, saldırıya uğrayan eşcinsel kişilerin en yakınındaki kişilerdir

Mağdurların dile getirmiş oldukları tüm olayların yaklaşık %62’sinde failler, saldırıya uğrayan eşcinsel kişilerin tanımadıkları yabancı kişilerdir

Suç tipi ve mağdurun cinsiyetinden bağımsız olarak, faillerin cinsiyetine bakıldığında büyük çoğunluğunun erkek olduğu görülmüştür

Açıklama:

Nefret suçlarının diğer suçlardan ayırt edildikleri noktaları açığa çıkaran araştırma bulguları şunlardır:
Mağdurların dile getirmiş oldukları tüm olayların yaklaşık %62’sinde failler, saldırıya uğrayan eşcinsel kişilerin tanımadıkları yabancı kişilerdir

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi mağdurların başlarına gelen olayları nefret suçu olarak nitelendirirken, temel olarak ele alınan özelliklerden biri değildir?

Failin olay sırasındaki açık ifadeleri veya üçüncü bir taraftan alınan kesin bilgiler

Cinsel ilişkiyle tuzağa düşürülme

Diğer bağlamsal ipuçları

Cinsel istismar

LGBT’lerin buluşma noktalarına yakın bir yerde olması

Açıklama:

Mağdurların başlarına gelen olayları nefret suçu olarak nitelendirirken, temel olarak altı özelliğe dikkat ettikleri görülmüştür. Bu özellikler sırasıyla: 1) Failin olay sırasındaki açık ifadeleri veya üçüncü bir taraftan -örneğin polisten- alınan kesin bilgiler 2) LGBT’lerin buluşma noktalarına yakın bir yerde olması 3) Diğer bağlamsal ipuçları 4) Mağdurun kendi çıkarımları ve önsezileri 5) Eski eşin intikamı ve 6) Cinsel ilişkiyle tuzağa düşürülme.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi diğer birçok ülkede olduğu gibi Türkiye’de de nefret suçunun hedefleri arasında değildir?

Cinsel yönelim

Cinsiyet kimliği

Dini ya da mezhebe dayalı inançlar

Etnik köken

Kültürel yapı

Açıklama:

Türkiye’de de diğer pek çok ülkede olduğu gibi, cinsel yönelim, cinsiyet kimliği, etnik köken, dini ya da mezhebe dayalı inançlar, daha kapsayıcı bir yaklaşımla söylersek, çoğunluğu belirleyen tektipçi hakim ideolojik anlayışların dışında kalan var olma biçimleri, farklı zamanlarda ve farklı biçimlerde nefret suçlarının hedefi olabilmektedir (Göregenli ve Karakuş, 2011).

Doğru Cevap: E

Soru 11

"Bu terim eşcinsel kurtuluş hareketiyle birlikte ortaya çıkmıştır. Başlangıçta hem kadın hem erkek eşcinselleri kapsamak amacıyla kullanılırken, günümüzde sadece erkek eşcinsellerin kendilerini ifade etmek için kullandıkları bir terimdir."
Yukarıda açıklanan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Lezbiyen

Homoseksüel

Gey

Heteroseksüel

Biseksüel

Açıklama:

Gey: Bu terim eşcinsel kurtuluş hareketiyle birlikte ortaya çıkmıştır. Başlangıçta hem kadın hem erkek eşcinselleri kapsamak amacıyla kullanılırken, günümüzde sadece erkek eşcinsellerin kendilerini ifade etmek için kullandıkları bir terimdir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

_________________; bir toplumda sosyal normlardan sapan kişilerin veya grupların “suçlu, marjinal, sapkın, anormal veya deli” gibi olumsuz nitelendirmelerle adlandırılmasıdır. Bu şekilde, söz konusu grup veya kişiler toplumun çoğunluğu tarafından cezalandırılır ve dışlanırlar.
Yukarıdaki cümlede verilen boşluğu aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Çatışma Teorisi

İşlevselci Teori

Sembolik Etkileşimci Teori

Etiketleme Teorisi

Pozitivist Teori

Açıklama:

Etiketleme Teorisi: Bir toplumda sosyal normlardan sapan kişilerin veya grupların “suçlu, marjinal, sapkın, anormal veya deli” gibi olumsuz nitelendirmelerle adlandırılmasıdır. Bu şekilde, söz konusu grup veya kişiler toplumun çoğunluğu tarafından cezalandırılır ve dışlanırlar. Bu durum etiketlenen bireyin davranışlarını da etkilemektedir. Çünkü bir kişiye yapıştırılan etiketler, diğerlerinin bu kişi karşısındaki davranışlarını etkilemekte ve sonuçta, kişinin diğerleriyle etkileşimi etiketin damgasını taşımaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Homofobi kavramı kim tarafından geliştirilmiştir?

Weinberg

Weber

Herek

Kant

Durkheim

Açıklama:

Eşcinselliğin bir “rahatsızlık” ya da “bozukluk” olarak düşünülmesinden, eşcinsellere yönelik düşmanlığın toplumsal bir sorun ve bir ayrımcılık ideolojisi olarak anlaşılmasına doğru yaşanan toplumsal değişim süreci, George Weinberg’in 1972’de “homofobi” kavramını geliştirmesi ile daha somut ve anlaşılır hale gelmiştir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Travesti

Heteroseksizm

Aseksüel

Ayrımcılık

Homofobi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 15

Heteroseksüelliği yüceltirken heteroseksüel olmayan davranış biçimlerini inkâr eden, karalayan ve damgalayan değerler ve inançlar sistemine ne ad verilir?

Heteroseksizm

Homofobi

Ayrımcılık

Biseksüellik

Nefret suçları

Açıklama:

Heteroseksizm: Heteroseksüelliği yüceltirken heteroseksüel olmayan davranış biçimlerini inkâr eden, karalayan ve damgalayan değerler ve inançlar sistemidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

"Bireylerin cinsel yönelimlerinden ziyade cinsiyet kimlikleriyle ilişkilidir. Kendisini karşı cinsten biri olarak tanımlayan kişidir. Hem erkek hem de kadın için geçerlidir. Daha çok ruhsal eğilimler için belirleyici bir kelimedir. Kişinin davranışlarından çok iç dünyasında kendisini karşı cinsten biri gibi görmesi, hissetmesidir."
Yukarıda açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Heteroseksizm

Transseksüel

Biseksüel

Travesti

Aseksüel

Açıklama:

Transseksüel: Bireylerin cinsel yönelimlerinden ziyade cinsiyet kimlikleriyle ilişkilidir. Kendisini karşı cinsten biri olarak tanımlayan kişidir. Hem erkek hem de kadın için geçerlidir. Kişi erkek olduğu halde kadın olmayı isteyebilir, kadın olduğu halde erkek olmayı isteyebilir. Ancak transseksüel, daha çok ruhsal eğilimler için belirleyici bir kelimedir. Kişinin davranışlarından çok iç dünyasında kendisini karşı cinsten biri gibi görmesi, hissetmesidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Homofobi konusundaki kavramsal çerçevelerin oluşmasında çok önemli katkıları olan ve heteroseksüel erkeklerin, heteroseksüel kadınlara göre genel olarak LGBTT bireylere yönelik çok daha olumsuz tepkileri olduğunu vurgulayan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Herek

Freud

Jung

Weinberg

Marx

Açıklama:

Homofobi konusundaki kavramsal çerçevelerin oluşmasında çok önemli katkıları olan Herek (1986), heteroseksüel erkeklerin, heteroseksüel kadınlara göre genel olarak LGBTT bireylere yönelik çok daha olumsuz tepkileri olduğunu vurgular.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

"Bir kişi ya da gruba, ait olduğu kimliği, inancı, politik görüşü, cinsiyeti ya da cinsel yönelimi gibi nedenlerle farklı biçimlerde zarar verme amacıyla saldırılması sonucunda oluşan suçlardır. Suçun kurbanlarının herhangi bir eylemi nedeniyle değil, gerçek ya da algılanan renkleri, milliyetleri, cinsel yönelimleri, görünümleri, etnik kökenleri, bir başka söyleyişle eylemleri değil var oluşları nedeniyle maruz kaldıkları saldırgan davranışlardır."
Yukarıda açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Taciz

Profesyonel suç

Mağduru olmayan suç

Nefret suçu

Organize suç

Açıklama:

Nefret Suçu: Bir kişi ya da gruba, ait olduğu kimliği, inancı, politik görüşü, cinsiyeti ya da cinsel yönelimi gibi nedenlerle farklı biçimlerde zarar verme amacıyla saldırılması sonucunda oluşan suçlar genel olarak nefret suçları olarak adlandırılmaktadır. Nefret suçları, suçun kurbanlarının herhangi bir eylemi nedeniyle değil, gerçek ya da algılanan renkleri, milliyetleri, cinsel yönelimleri, görünümleri, etnik kökenleri, bir başka söyleyişle “eylemleri değil var oluşları nedeniyle” maruz kaldıkları saldırgan davranışlardır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

I. Nefret suçu olayları, diğer suçlara kıyasla daha fazla sayıda fail içermektedir.
II. Mağdurların dile getirmiş oldukları tüm olayların çoğunda failler, saldırıya uğrayan eşcinsel kişilerin tanıdıkları kişilerdir.
III. Suç tipi ve mağdurun cinsiyetinden bağımsız olarak, faillerin cinsiyetine bakıldığında büyük çoğunluğunun erkek olduğu görülmüştür.
IV. Nefret suçu olaylarının yanlılık içermeyen suçlara kıyasla çok daha fazla kamusal alanda gerçekleştiği, buna karşılık yanlı olmayan suçların daha yüksek sıklıkla iç-kapalı mekânlarda gerçekleştiği görülmüştür.
Yukarıda nefret suçu ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

I. Nefret suçu olayları, diğer suçlara kıyasla daha fazla sayıda fail içermektedir. Şahıs suçu olarak işlenen nefret suçlarının %47’si iki veya daha fazla fail içerirken, diğer şahıs suçlarının %17’si birden fazla fail içermektedir.
II. Mağdurların dile getirmiş oldukları tüm olayların yaklaşık %62’sinde failler, saldırıya uğrayan eşcinsel kişilerin tanımadıkları yabancı kişilerdir.
III. Suç tipi ve mağdurun cinsiyetinden bağımsız olarak, faillerin cinsiyetine bakıldığında büyük çoğunluğunun erkek olduğu görülmüştür.
IV. Katılımcıların dile getirdikleri en ciddi nefret suçu olayları, gerçekleştikleri yere göre sınıflandırılmıştır. Nefret suçu olaylarının (%60) yanlılık içermeyen suçlara (%32) kıyasla çok daha fazla kamusal alanda gerçekleştiği, buna karşılık yanlı olmayan suçların daha yüksek sıklıkla iç-kapalı mekânlarda gerçekleştiği görülmüştür.
Yalnızca II numaralı maddede verilen bilgi yanlıştır. Doğru cevap I, III ve IV numaralı maddeleri içeren C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

I. Failin olay sırasındaki açık ifadeleri
II. LGBT’lerin buluşma noktalarına yakın bir yerde olması
III. Eski eşin intikamı
IV. Mağdurun kendi çıkarımları ve önsezileri
Yukarıdakilerden hangileri mağdurların başlarına gelen olayları nefret suçu olarak nitelendirirken, temel olarak dikkat ettiği özelliklerdendir?

I ve II

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Mağdurların başlarına gelen olayları nefret suçu olarak nitelendirirken, temel olarak altı özelliğe dikkat ettikleri görülmüştür. Bu özellikler sırasıyla: 1) Failin olay sırasındaki açık ifadeleri veya üçüncü bir taraftan -örneğin polisten- alınan kesin bilgiler 2) LGBT’lerin buluşma noktalarına yakın bir yerde olması 3) Diğer bağlamsal ipuçları 4) Mağdurun kendi çıkarımları ve önsezileri 5) Eski eşin intikamı ve 6) Cinsel ilişkiyle tuzağa düşürülme.
Tüm maddelerde verilen bilgiler doğrudur. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Karşı cinse duyulan duygusal veya cinsel ilgiyi ifade etmektedir
Tarihsel açıdan ve günümüzde yaygın olduğundan toplum tarafından kabul edilmiştir
Pek çok toplumda kimlik bozukluğu veya bir tür hastalık olarak tanımlanmıştır
Heteroseksüel bireyler toplum içinde bu kimliklerini açıkça ifade edebilmektedirler

Heteroseksüelliğe ilişkin yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız II

Yalnız IV

I ve III

I ve II

I, II ve IV

Açıklama:

Heteroseksüel, duygusal veya cinsel yönden karşı cinsiyete ilgi duyan kadın veya erkeği tanımlamaktadır. Heteroseksüellik, farklı tarihsel dönemlerde ve farklı toplumlarda egemen olan ve dolayısıyla halkın çoğunluğu tarafından “onaylanan” yönelimdir. Bu nedenle heteroseksüel bireyler günlük hayatlarında heteroseksüel olduklarını belirtme veya kendilerini bu şekilde tanımlama çabası veya kaygısı taşımazlar.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi günümüzde erkek eşcinselliğini ifade etmektedir?

Gey

Lezbiyen

Heteroseksüel

Biseksüel

Aseksüel

Açıklama:

Eşcinsel bireyler, tıbbın kendileri için ürettiği “homoseksüel” kelimesinden ayrılmak için kendi cinsel yönelimlerini kendileri tanımlamıştır. Bu tanımlardan ilki erkek eşcinselliği betimleyen “gey” dir. Başlangıçta hem kadın hem erkek eşcinselleri kapsamak amacıyla kullanılırken, günümüzde sadece erkek eşcinsellerin kendilerini ifade etmek için kullandıkları bir terimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi belirli bir cinsiyetteki bireye karşı süregelen duygusal, romantik ve cinsel çekim anlamına gelir?

Biyolojik cinsiyet

Toplumsal cinsiyet

Cinsel yönelim

Cinsiyet rolü

Cinsel tercih

Açıklama:

Cinsel yönelim, belirli bir cinsiyetteki bireye karşı süregelen duygusal, romantik ve cinsel çekim anlamına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Cinsel yönelime ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cinsel yönelim, sadece cinsel davranışa indirgenerek değerlendirilmemelidir.

Bir erkeğin, bir erkeği cinsel olarak çekici bulması, o kişinin eşcinsel olduğunu gösterir.

Bir kadının, erkeklerle cinsel etkinlikte bulunması heteroseksüelliğin kesin bir kanıtı değildir.

Cinsel yönelim kavramı kapsayıcı bir kavram ve pratikte bir yaşam biçimi şeklinde algılanmalıdır.

Bir kişinin cinsel yöneliminin değerlendirilmesi için boyutlu inceleme gerektirmektedir.

Açıklama:

Cinsel yönelim, sadece cinsel davranışa indirgenerek değerlendirilmemelidir. Örneğin bir erkeğin, erkeklerle ilgili cinsel fantezilerinin olması ya da bir erkeği cinsel olarak çekici bulması, o kişinin eşcinsel olduğunu göstermez. Öte yandan bir kadının, erkeklerle cinsel etkinlikte bulunması da heteroseksüelliğin kesin bir kanıtı değildir. Diğer bir ifadeyle bireylerin tek başına bu davranışları, cinsel yönelimlerinin bir kanıtı olamaz. Cinsel yönelim kavramı, bireylerin kendilik kavramlarını, duygularını ve cinsel davranışlarını da içeren kapsayıcı bir kavram ve pratikte bir yaşam biçimi şeklinde algılanmalıdır. Nitekim bir kişinin cinsel yöneliminin değerlendirilmesi, yaşamının farklı alanlarındaki birçok davranışının, duygularının, tutumlarının ve hatta önyargılarının çok boyutlu bir şekilde incelenmesini gerektirmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Bireyler anlamsızca fiziksel ve psikolojik bir “tedavi” sürecine sokulurlar
Heteroseksüel olmayan bireyler ayrımcılıklar karşılaşırlar
Bireylerin cinsel yönelimleri ile ilgili yaşadığı dışlanmışlıklar ve sorunlar meşrulaştırılır
Farklı cinsel yönelime sahip bireyler “normalleşme” baskısı ile karşılaşırlar

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri cinsel yönelim bir tercih olarak algılandığında karşılaşılabilecek sorunlardandır?

Yalnız III

Yalnız I

I ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Cinsel yönelim değerlendirilirken dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta, bu yaşantının bir tercih olmadığıdır. Bazı kaynaklarda veya gündelik konuşmalar dâhilinde cinsel yönelim yerine cinsel tercih kelimesinin kullanıldığı görülmektedir. Bu kullanım birçok yönden hatalıdır. Cinsel yönelim bir tercih olarak nitelendirilemez. Cinsel yönelimin bir tercih olduğunu düşünmek, yıllar boyunca birçok eşcinsel bireyi psikolojik ve fizyolojik alanlarda çeşitli tedavilerle baş başa bırakmıştır. Bireyler, tercih zannettikleri bu yönelimlerini değiştirmek veya “normal” olanı yani heteroseksüelliği tercih edebilmek için yıllar boyunca uğraşmış fakat başarısız olmuşlardır.
Bireylerin cinsel yönelimlerini tercih ettikleri yönündeki düşünceler, bireyler arası veya gruplar arası ilişkiler bağlamında değerlendirildiğinde, heteroseksüel olmayan tüm yönelimlere karşı her türlü ayrımcılığı meşrulaştıran bir zemin de hazırlamaktadır. Eşcinsel bireylerin, toplumun çoğunluğundan farklı olan cinsel yönelimlerini, kendi iradeleri dâhilinde seçtiklerini düşünmek, yaşamlarının farklı alanlarında maruz kaldıkları ayrımcılıkları da “hakettikleri” gibi yanlış bir yargının paylaşılmasına neden olmaktadır. Örneğin, “eğer eşcinsel olmasaydın, başına gelmezdi”, “eşcinselliği seçmeseydin bunlar yaşanmazdı”, “Bunu sen seçtin ve her şeyin bir bedeli vardır” gibi olumsuz ifadeler bu tarz meşrulaştırma stratejilerine örnek olarak gösterilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi bir toplumda sosyal normlardan sapan kişilerin veya grupların “suçlu, marjinal, sapkın, anormal veya deli” gibi olumsuz nitelendirmelerle adlandırılmasını ifade etmektedir?

Etiketleme teorisi

Cinsel yönelik teorisi

Cinsiyet rolleri teorisi

Toplumsal norm teorisi

Dışlama teorisi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 27

Eşcinsellerin hasta olarak görülmesi
Eşcinsellerin sapkın olarak görülmesi
Eşcinsellerin günahkar olarak görülmesi
Eşcinsellerin acınası olarak görülmesi

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri içleyici ayrımcılık örneğidir?

I ve II

II ve IV

III ve IV

I ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Eşcinselliği ve eşcinselleri, toplumun geri kalanından ayırarak sınıflandırmaya çalışan her türlü tanım veya davranış cinsel yönelim ayrımcılığı olarak değerlendirilebilir. Eşcinsellerin, ahlâki ve dini açıdan toplumun dayattığı normlara uymayan “ahlâksızlar” veya “günahkârlar” olarak nitelendirilmesi, eşcinselleri toplumun çoğunluğundan ayırdığı ve toplumun dışına ittiği için bir tür “dışlayıcı ayrımcılık”tır. Diğer taraftan eşcinsellere hoşgörüyle yaklaştığını veya onlara acıdığını, bir şekilde tedavi edilirlerse bu dertten kurtulacaklarını belirten, diğer yaklaşıma göre daha insani gibi görünen anlayışlar da bir nevi “içleyici ayrımcılıktır”. İçleyici ayrımcılıkta, dışlayıcı ayrımcılıktan farklı olarak, ayrımcılığın hedefindeki grup açıkça değil, örtük olarak olumsuz anlamdaki nitelendirmelerle (aciz, hasta vb.) değerlendirilmektedir (Somay, 2012). Her iki koşulda da temelde eşcinsellerin varoluşları reddedilmektedir

Doğru Cevap: D

Soru 28

Transseksüelliğe ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisinde yanlıştır?

Bireylerin cinsel yönelimlerinden ziyade cinsiyet kimlikleriyle ilişkilidir.

Kendisini karşı cinsten biri olarak tanımlayan kişidir.

Transseksüellik sadece erkeklere özgü bir kavramdır.

Transseksüel, daha çok ruhsal eğilimler için belirleyici bir kelimedir.

Kişinin davranışlarından çok iç dünyasında kendisini karşı cinsten biri gibi görmesi, hissetmesidir.

Açıklama:

Bireylerin cinsel yönelimlerinden ziyade cinsiyet kimlikleriyle ilişkilidir. Kendisini karşı cinsten biri olarak tanımlayan kişidir. Hem erkek hem de kadın için geçerlidir. Kişi erkek olduğu halde kadın olmayı isteyebilir, kadın olduğu halde erkek olmayı isteyebilir. Ancak transseksüel, daha çok ruhsal eğilimler için belirleyici bir kelimedir. Kişinin davranışlarından çok iç dünyasında kendisini karşı cinsten biri gibi görmesi, hissetmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi eşcinsellik, biseksüellik ve transseksüellik gibi farklı cinsel yönelimleri veya kimlikleri bulunan insanlara yönelik olumsuz duygular, tutumlar ve /veya davranışlar olarak açıklanabilir?

Homofobi

Heteroseksüelizm

Cinsel dışlama

Cinsel ayrımcılık

Cinsel karşıtlık

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi cinsel yönelimini biseksüel olarak ifade eden birine etik olarak sorulması yanlış olan bir sorudur?

“Cinsel yöneliminizi ne zaman fark ettiniz?”

“Cinsel yöneliminize dönük ayrımcılıkla karşılaşıyor musunuz?”

“Biseksüel bireylerin duygusal ve cinsel yönden bir cinsiyet kimliğine daha fazla ilgi duyduğu zamanlar oluyor mu?”

“Cinsel tercihinizi belirleyen etmenler nelerdir?

“Homofobi ile mücadele için ne gibi yasal düzenlemelerin gerekli olduğunu düşünüyorsunuz?”

Açıklama:

Bazı kaynaklarda veya gündelik konuşmalar dâhilinde cinsel yönelim yerine cinsel tercih kelimesinin kullanıldığı görülmektedir. Bu kullanım birçok yönden hatalıdır. Cinsel yönelim bir tercih olarak nitelendirilemez. Cinsel yönelim, bireylerin bilinçli kararlarından veya seçim yapma yetilerinden bir anlamda bağımsız olarak, daha iyi bir ifadeyle kendiliğinden oluşan bir yaşantıdır. Bireylerin cinsel yönelimlerinin, henüz cinselliği yaşamadıkları ergenliğin ilk dönemlerinde oluştuğu söylenebilir. Dolayısıyla bu yönelim, iradi bir tercihten farklıdır. Bireyler, hangi mesleği seçeceklerini, ne tarz kıyafetler giyeceklerini veya nasıl besleneceklerini seçebilir, bu hususta neyi istediklerine bilinçli bir şekilde karar verebilirler. Ayrıca bu konulardaki tercihleri, farklı mekân, zaman ve bağlamlarda değişebilirdir. Fakat bireylerin cinsel yönelimleri bu şekilde tercih ettikleri değil, ancak fark ettikleri veya karşı karşıya kaldıkları bir durumdur.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Her iki cinse dönük olan yönelimi olan kişiye ne ad verilir?

Heteroseksüel

Biseksüel

Eşcinsel

Gey

Lezbiyen

Açıklama:

Bir kişinin, karşı cinse olan cinsel yönelimi heteroseksüellik, hemcinsine olan yönelimi eşcinsellik, her iki cinse dönük olan yönelimi ise biseksüellik olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Amerikan Psikiyatri Birliği Ruhsal Bozuklukların Tanı ve İstatiksel El Kitabı-IV (DSM-IV) hangi yılda eşcinselliğin ruhsal bir bozukluk olmadığı kararını almıştır?

1952

1963

1973

1992

1993

Açıklama:

1973 yılında Amerikan Psikiyatri Birliği Ruhsal Bozuklukların Tanı ve İstatistiksel El Kitabı-IV (DSM-IV) ile ve daha sonra 1992 yılında Dünya Sağlık Örgütü de Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD) ile eşcinselliğin ruhsal bir bozukluk olmadığı kararını almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Dünya Sağlık Örgütü Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD) ile hangi yılda eşcinselliğin ruhsal bir bozukluk olmadığı kararını almıştır?

1952

1963

1973

1992

1993

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 34

ABD ve Batı Avrupa'da hangi yıllarda gey ve lezbiyen hareketi başlamıştır?

1940'lar

1950'ler

1960'lar

1970'ler

1990'lar

Açıklama:

Ancak ABD ve Batı Avrupa’da 1970’li yıllarda gey ve lezbiyen hareketinin başlaması ile toplumsal alanda önemli değişimler meydana gelmiş ve heteroseksüellerin eşcinsellere karşı besledikleri düşmanlık çeşitli meslek alanlarının ve bilimsel çalışmaların inceleme konusu haline gelmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi homofobiyi, “heteroseksüeller açısından eşcinsellerle yakınlaşmaktan ya da yakın çevresinde bulunmaktan korkma ve eşcinseller açısından da kendilerinden nefret etme” şeklinde tanımlamıştır?

Weinberg

Herek

Jean Genet

Görenli

Kim Rocco Shield

Açıklama:

Weinberg (1972) homofobiyi, “heteroseksüeller açısından eşcinsellerle yakınlaşmaktan ya da yakın çevresinde bulunmaktan korkma ve eşcinseller açısından da kendilerinden nefret etme” şeklinde tanımlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi kadın giyiminde veya davranışlarındaki erkek; erkek giymende veya davranışlarındaki kadın için kullanılan bir tanımdır?

Heteroseksizm

Travesti

Transseksüel

Gey

Lezbiyen

Açıklama:

Travesti: Kadın giyiminde veya davranışındaki erkek; erkek giyiminde veya davranışındaki kadın için kullanılan bir tanımdır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisinde cinsel yönelimler bakımından düşmanca tutum en çok görülmektedir?

Heteroseksüel erkeklerin geylere yönelik tutumu.

Heteroseksüel kadınların geylere yönelik tutumu.

Heteroseksüel erkeklerin lezbiyenlere yönelik tutumu.

Heteroseksüel kadınların lezbiyenlere yönelik tutumu.

Lezbiyenlerin heteroseksüel erkeklere karşı tutumu.

Açıklama:

Heteroseksüel erkeklerin geylere yönelik düşmanca tutumları hem lezbiyenlere hem de heteroseksüel kadınların gey ve lezbiyenlere yönelik düşmanca tutumlarından daha güçlüdür. Yani, kadın ve erkek heteroseksüellerin gey ve lezbiyenlere yönelik düşmanca tutumları arasında en güçlü olanı heteroseksüel erkeklerin geylere yönelik olan tutumlarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi bir toplumda genel olarak erkeklere ait olduğu düşünülen her türlü duygu, davranış veya görünümün tümünü niteleyen bir kavramdır?

Homofobi

Heteroseksüel

Erkek egemen

Heteroseksizm

Maskelen

Açıklama:

Maskülen: Bir toplumda genel olarak erkeklere ait olduğu düşünülen her türlü duygu, davranış veya görünümün tümünü niteleyen bir kavramdır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi nefret suçlarının diğer suçlardan ayırt edildikleri noktaları açığa çıkaran araştırma bulgularından değildir?

Nefret suçu olaylarının yanlılık içermeyen suçlara kıyasla çok daha fazla kamusal alanda gerçekleşmiştir.

Yanlı olmayan suçların daha yüksek sıklıkla iç-kapalı mekânlarda gerçekleştiği görülmüştür.

Nefret suçu olayları, diğer suçlara kıyasla daha fazla sayıda fail içermektedir.

Nefrete dayalı mal hırsızlığı suçlarının %33’ü birden fazla fail tarafından işlenen suçlardır.

Şahıs suçu olarak işlenen nefret suçlarının %70’inde failler yabancıdır.

Açıklama:

Nefrete dayalı mal hırsızlığı suçlarının %68’i, yanlı olmayan diğer mal hırsızlığı suçlarının ise sadece %33’ü birden fazla fail tarafından işlenen suçlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 40

KAOS GL'nin (2015) raporuna göre cinsel yönelimi hedef alan nefret suçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

2015 yılında bildirilen vakdan yaklaşık 1/10'unun mağduru çocuklardır.

Hedef alınan çocukların tamamına yakını psikolog veya psikiyatrist desteği almıştır.

Saldırıların önemli bir bölümü mağdurların evlerine yakın yerlerde veya kamusal mekanlarda gerçekleşmiştir.

Talep edilen polis koruması genellikle kabul edilmiştir.

Nefret saldırıları sırasındaki görgü tanıklarını genel olarak mağdura yardım etmeyi tercih etmişlerdir.

Açıklama:

Saldırıların önemli bir bölümü mağdurların evlerine yakın yerlerde veya kamusal mekânlarda gerçekleşmiştir. Mağdurlar izlenmekte, en güvenli hissetmeleri gereken özel alanlarında ya da yakınlarında tehdit ya da saldırılarla karşılaşmaktadırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Cinsel yönelim kimliği konusuna ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Heteroseksüellik, eşcinsellik ve biseksüellik dışında cinsel yönelim yoktur.

Başlangıçta hem kadın hem erkek eşcinselleri kapsamak amacıyla
kullanılan gey kelimesi, günümüzde sadece erkek eşcinsellerin kendilerini ifade etmek için kullandıkları bir terimdir.

Cinsel yönelim; biyolojik cinsiyetten, toplumsal cinsiyetten ve toplumsal cinsiyet rollerinden bağımsız değerlendirilmelidir.

Bir erkeğin, erkeklerle ilgili cinsel fantezilerinin olması ya da bir erkeği cinsel olarak çekici bulması, o kişinin eşcinsel olduğunu gösterir.

Bir kadının, erkeklerle cinsel etkinlikte bulunması heteroseksüelliğin kesin bir kanıtı değildir.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 42

Homofobi kavramını ilk kez ortaya atan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Gregory M. Herek

George Weinberg

Karen Franklin

Jonathan M. Cullen

Roberta Kaplan

Açıklama:

George Weinberg’in 1972’de “homofobi” kavramını geliştirmesi ile daha somut ve anlaşılır hale gelmiştir. Weinberg (1972) homofobiyi, “heteroseksüeller açısından eşcinsellerle yakınlaşmaktan ya da yakın çevresinde bulunmaktan korkma ve eşcinseller açısından da kendilerinden nefret etme” şeklinde tanımlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Toplumda sosyal normlardan sapan kişilerin veya grupların “suçlu, marjinal, sapkın, anormal veya deli” gibi olumsuz nitelendirmelerle adlandırılmasına ne denir?

İçleyici ayrımcılık

Homofobi

Etiketleme

Dışlayıcı ayrımcılık

Nefret suçu

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 44

Dünya Sağlık Örgütü hangi yılda eşcinselliğin ruhsal bir bozukluk olmadığı kararını almıştır?

1973

2002

1992

1961

1972

Açıklama:

Sadece terapiye gelen değil, birbirinden farklı özelliklere sahip birçok eşcinsel bireyi kapsayan araştırmaların yapılmasıyla, eşcinselliğin hastalıkla olan bağı koparılmıştır. Böylece 1973 yılında Amerikan Psikiyatri Birliği Ruhsal Bozuklukların Tanı ve İstatistiksel El Kitabı-IV (DSM-IV) ile ve daha sonra 1992 yılında Dünya Sağlık Örgütü de Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD) ile eşcinselliğin ruhsal bir bozukluk olmadığı kararını almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Eşcinsellerin ahlaksız veya günahkar olarak nitelendirilip toplumun çoğunluğundan ayrılmasına ne ad verilir?

Homofobi

Dışlayıcı ayrımcılık

İçleyici ayrımcılık

Nefret suçu

Etiketleme

Açıklama:

Eşcinsellerin, ahlâki ve dini açıdan toplumun dayattığı normlara uymayan “ahlâksızlar” veya “günahkârlar” olarak nitelendirilmesi, eşcinselleri toplumun çoğunluğundan ayırdığı ve toplumun dışına ittiği için bir tür “dışlayıcı ayrımcılık”tır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

1997 yılında Amerika'da 1309 yetişkinle telefon görüşmeleri yoluyla yapılan araştırmada heteroseksüellerin lezbiyen ve geylere ilişkin tutumlarını sınıflandıran yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Gregory M. Herek

Karen Franklin

George Weinberg

Jonathan M. Cullen

Roberta Kaplan

Açıklama:

1997 yılında Amerika’nın 48 farklı bölgesinde yaşamakta olan toplam 1309 yetişkinle telefon görüşmeleri yoluyla yapılan araştırmada Herek (2000) heteroseksüellerin lezbiyen ve geylere ilişkin tutumlarını sınıflandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Nefret suçu olarak cinsel yönelim ayrımcılığıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cinsel yönelim ve cinsiyet kimlikleri nedeniyle bireyleri hedef alan suçlar yanlılık suçları olarak adlandırılır.

Cinsel kimliğe dayalı nefret suçları, diğer grup temelli nefret suçlarından farklı olarak, çocuklara da yönelebilmektedir.

Araştırmalar nefret suçlarının mağdurlarının çoğunlukla lezbiyenler, geyler, biseksüeller ve trans bireyler olduğunu ortaya koyar.

Suçların birçoğu, kamusal alanlarda bir veya iki yabancı kişi tarafından gerçekleştirilmektedir.

Suç tipi ve mağdurun cinsiyetinden bağımsız olarak, faillerin cinsiyetine bakıldığında çoğunluğunun kadın olduğu görülmüştür.

Açıklama:

Suç tipi ve mağdurun cinsiyetinden bağımsız olarak, faillerin cinsiyetine bakıldığında büyük çoğunluğunun erkek olduğu görülmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Heteroseksüel olmayan davranış biçimlerini inkâr eden, karalayan ve damgalayan değerler ve inançlar sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Homofobi

Heteroseksizm

Maskülenite

İçleyici ayrımcılık

Dışlayıcı ayrımcılık

Açıklama:

Heteroseksizm:
Heteroseksüelliği yüceltirken heteroseksüel olmayan davranış biçimlerini inkâr eden, karalayan ve damgalayan değerler ve inançlar sistemidir (Akt. Şah, 2012: 24-25).

Doğru Cevap: B

Soru 49

Eşcinsellerle yakınlaşmaktan ya da yakın çevresinde bulunmaktan korkma anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?

Heteroseksizm

Dışlayıcı ayrımcılık

İçleyici ayrımcılık

Homofobi

Etiketleme

Açıklama:

Weinberg (1972) homofobiyi, “heteroseksüeller açısından eşcinsellerle yakınlaşmaktan ya da yakın çevresinde bulunmaktan korkma ve eşcinseller açısından da kendilerinden nefret etme” şeklinde tanımlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Cinsel yönelim ayrımcılığıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Dışlayıcı ayrımcılıkta, ayrımcılığın hedefindeki grup örtülü olarak olumsuz anlamdaki nitelendirmelerle değerlendirilmektedir.

Eşcinsellere hoşgörüyle yaklaştığını veya onlara acıdığını, bir şekilde tedavi edilirlerse bu dertten kurtulacaklarını belirten anlayış içleyici ayrımcılıktır.

Tarih boyunca insanların çoğu tarafından eşcinsellik bir rahatsızlık ya da bozukluk olarak görülmüştür.

Homofobi kavramı, eşcinsel karşıtı tutum ve davranışların, özel ve kişisel bir korkudan kaynaklandığını ve kişisel bir hastalık olduğunu ima eden anlamı nedeniyle eleştirilmiştir.

Heteroseksüel bireyler, kendilerini ait hissettikleri grupla doğrudan ilişkili olan eşcinsel gruplara karşı daha şiddetli cinsel önyargılara sahip olmaktadırlar.

Açıklama:

İçleyici ayrımcılıkta, dışlayıcı ayrımcılıktan farklı olarak, ayrımcılığın hedefindeki grup açıkça değil, örtük olarak olumsuz anlamdaki nitelendirmelerle (aciz, hasta vb.) değerlendirilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Duygusal veya cinsel yönden karşı cinse ilgi duyan bireyleri tanımlayan terim hangisidir?

Eşcinsel

Heteroseksüel

Biseksüel

Lezbiyen

Gey

Açıklama:

Heteroseksüel, duygusal veya cinsel yönden karşı cinsiyete ilgi duyan kadın veya erkeği tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Farklı tarihsel dönemlerde ve farklı toplumlarda egemen olan ve dolayısıyla halkın çoğunluğu tarafından “onaylanan” yönelim hangisidir?

Heteroseksüellik

Eşcinsellik

Biseksüellik

Homoseksüel

Lezbiyen

Açıklama:

Heteroseksüellik, farklı tarihsel dönemlerde ve farklı toplumlarda egemen olan ve dolayısıyla halkın çoğunluğu tarafından “onaylanan” yönelimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Dünya Sağlık Örgütü, Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD) ile eşcinselliğin ruhsal bir bozukluk olmadığı kararını hangi tarihte almıştır?

1991

1973

1982

1983

1992

Açıklama:

Böylece 1973 yılında Amerikan Psikiyatri Birliği Ruhsal Bozuklukların Tanı ve İstatistiksel El Kitabı-IV (DSM-IV) ile ve daha sonra 1992 yılında Dünya Sağlık Örgütü de Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD) ile eşcinselliğin ruhsal bir bozukluk olmadığı kararını almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 54

“Homofobi” kavramını geliştiren Amerikalı psikolog kimdir?

Emmanuel A. Jannini

Carl Rogers

George Weinberg

Sigmund Freud

John Devey

Açıklama:

Eşcinselliğin bir “rahatsızlık” ya da “bozukluk” olarak düşünülmesinden, eşcinsellere yönelik düşmanlığın toplumsal bir sorun ve bir ayrımcılık ideolojisi olarak anlaşılmasına doğru yaşanan toplumsal değişim süreci, George Weinberg’in 1972’de “homofobi” kavramını geliştirmesi ile daha somut ve anlaşılır hale gelmiştir (Herek, 2000).(

Doğru Cevap: C

Soru 55

Yapılan araştırmalarda Herek (2000) heteroseksüellerin lezbiyen ve geylere ilişkin tutumlarına ilişkin hangi sonucu elde etmemiştir?

Erkek ve kadın heteroseksüellerin gey ve lezbiyenlere yönelik düşmanca tutumlarının gücü farklıdır.

Heteroseksüel erkeklerin geylere yönelik düşmanca tutumları hem lezbiyenlere hem de heteroseksüel kadınların gey ve lezbiyenlere yönelik düşmanca tutumlarından daha güçlüdür.

Kadın ve erkek heteroseksüellerin gey ve lezbiyenlere yönelik düşmanca tutumları arasında en güçlü olanı heteroseksüel erkeklerin geylere yönelik olan tutumlarıdır.

Heteroseksüel kadınların hem gey hem de lezbiyenlere yönelik düşmanca tutumları bulunmamaktadır.

Heteroseksüel erkeklerin lezbiyenlere yönelik düşmanca tutumları vardır ama geylere göre daha azdır.

Açıklama:

Erkek ve kadın heteroseksüellerin gey ve lezbiyenlere yönelik düşmanca tutumlarının gücü farklıdır. Heteroseksüel erkeklerin geylere yönelik düşmanca tutumları hem lezbiyenlere hem de heteroseksüel kadınların gey ve lezbiyenlere yönelik düşmanca tutumlarından daha güçlüdür. Yani, kadın ve erkek heteroseksüellerin gey ve lezbiyenlere yönelik düşmanca tutumları arasında en güçlü olanı heteroseksüel erkeklerin geylere yönelik olan tutumlarıdır.
Erkek ve kadın heteroseksüellerin gey ve lezbiyenlere yönelik tutumlarının niteliği ya da değeri (olumlu ya da olumsuz olması anlamında) farklı değildir. Yani, heteroseksüel erkeklerin lezbiyenlere yönelik de düşmanca tutumları vardır ama geylere göre daha azdır. Ayrıca, heteroseksüel kadınların da hem gey hem de lezbiyenlere yönelik erkeklerinkinden daha az da olsa düşmanca tutumları vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Biseksüel kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Duygusal veya cinsel yönden karşı cinsiyete ilgi duyan kadın veya erkeği tanımlamaktadır.

Duygusal veya cinsel yönden hemcinsine karşı ilgi duyan bireylerdir.

Duygusal veya cinsel yönden her iki cinse ilgi duyan bireylerdir.

Erkek eşcinselliğidir.

Kadın eşcinselliğine verilen addır.

Açıklama:

Her iki cinse dönük olan yönelim biseksüellik olarak tanımlanmaktadır

Doğru Cevap: C

Soru 57

Heteroseksüellik dışındaki cinsel yönelimler tarihsel süreçte hangi şekilde tanımlanmamıştır?

Sapkınlık

Normallik

Uçuk tercihler

Hastalık

Anormallik

Açıklama:

Heteroseksüellik dışındaki cinsel yönelimler, tarihsel süreçte sürekli “norm” dışında kalacak şekilde “sapkınlık, hastalık, anormallik veya uçuk tercihler” şeklinde yeniden ve yeniden tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Mağdurların başlarına gelen olayları nefret suçu olarak nitelendirirken dikkat ettikleri özellikler arasında hangisi yoktur?

Failin olay sırasındaki açık ifadeleri

Üçüncü bir taraftan -örneğin polisten- alınan kesin bilgiler

Eski eşin intikamı

LGBT’lerin buluşma noktalarına çok uzak bir yerde olması

Mağdurun kendi çıkarımları ve önsezileri

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 59

Heteroseksüeller açısından eşcinsellerle yakınlaşmaktan ya da yakın çevresinde bulunmaktan korkma ve eşcinseller açısından da kendilerinden nefret etme şeklinde tanımlanan kavram hangisidir?

Heteroseksizm

Dışlayıcı Ayrımcılık

Biseksüel

İçleyici Ayrımcılık

Homofobi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 60

Heteroseksizm nedir?

Heteroseksüeller açısından eşcinsellerle yakınlaşmaktan ya da yakın çevresinde bulunmaktan korkmadır.

Eşcinsellere hoşgörüyle yaklaştığını veya onlara acıdığını, bir şekilde tedavi edilirlerse bu dertten kurtulacaklarını belirten görüştür.

Bir toplumda çoğunluktaki grup veya gruplar tarafından benimsenen, uygun görülen her türlü tanım, duygu veya davranışlardır.

Kendisini karşı cinsten biri olarak tanımlayan kişidir.

Heteroseksüelliği yüceltirken heteroseksüel olmayan davranış biçimlerini inkâr eden, karalayan ve damgalayan değerler ve inançlar sistemidir.

Açıklama:

Heteroseksizm: Heteroseksüelliği yüceltirken heteroseksüel olmayan davranış biçimlerini inkâr eden, karalayan ve damgalayan değerler ve inançlar sistemidir (Akt. Şah, 2012: 24-25)

Doğru Cevap: E

Soru 61

Cinsel yönelim kimliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cinsel yönelim kimliği biyolojik ve toplumsal cinsiyetten bağımsız değerlendirilmelidir.

Bireylerin cinsel davranışları tek başına cinsel yönelimleri için bir kanıt oluşturmaz.

Cinsel yönelim kavramının yerine onun eşanlamlısı olarak cinsel tercih kavramı kullanılabilir.

Cinsel yönelim, eğer açıklamak isterlerse, sadece bireylerin kendi beyanlarından öğrenilebilir.

Cinsel yönelim kavramı benliği, duyguları ve cinsel davranışları içeren kapsayıcı bir kavramdır.

Açıklama:

Cinsel yönelim kimliği kişinin kendi iradesiyle seçtiği bir kimlik değildir, dolayısıyla bir tercih değildir. Cinsel yönelim terimi cinsel tercih teriminin kesinlikle eşanlamlısı değildir.
Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi duygusal veya cinsel yönden karşı cinsiyete ilgi duyan kadın veya erkeği tanımlayan kavramdır?

Biseksüel

Heteroseksüel

Eşcinsel

Gey

Transeksüel

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 63

Eşcinselliğin ruhsal bir bozukluk olmadığı kararının ilk kez verildiği, Türkiye’de de resmi olarak kullanılan DSM-IV kaç yılında yayınlanmıştır?

1958

1982

1971

1973

1992

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 64

Maskülen nedir?

Bir toplumda genel olarak erkeklere ait olduğu düşünülen her türlü duygu,
davranış veya görünümün tümünü niteleyen bir kavramdır.

Kadın giyiminde veya davranışındaki erkek; erkek giyiminde veya davranışındaki
kadın için kullanılan bir tanımdır.

Bir toplumda sosyal normlardan sapan kişilerin veya grupların “suçlu, marjinal, sapkın, anormal veya deli” gibi olumsuz nitelendirmelerle adlandırılmasıdır.

Bir toplumda çoğunluktaki grup veya gruplar tarafından benimsenen, uygun görülen her türlü tanım, duygu veya davranışlardır.

Açıklama:

Maskülen:Bir toplumda genel olarak erkeklere ait olduğu düşünülen her türlü duygu,
davranış veya görünümün tümünü niteleyen bir kavramdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi bir kişiye yada gruba yönelik farklı biçimlerde zarar verme amacıyla saldırılması sonucunda oluşan suçların genel olarak nefret suçları olarak adlandırılmasının nedenleri arasında değildir?

İnancı

Politik görüşü

Cinsiyeti

Saldırgan tavırları

Cinsel yönelimi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 66

Eşcinselliği ve eşcinselleri, toplumun geri kalanından ayırarak sınıflandırmaya çalışan
her türlü tanım veya davranışı ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Etiketleme Teorisi

Cinsel yönelim ayrımcılığı

Norm dışı

Antiheteroseksüel

Homofobi

Açıklama:

Eşcinselliği ve eşcinselleri, toplumun geri kalanından ayırarak sınıflandırmaya çalışan
her türlü tanım veya davranış cinsel yönelim ayrımcılığı olarak değerlendirilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Failin olay sırasındaki açık ifadeleri
Eski eşin intikamı
Mağdurun kendi çıkarımları ve önsezileri
Cinsel ilişkiyle tuzağa düşürülme
Yara, yanık ya da kırıkların hangi bölgelerde yoğunlaştığı

Yukarıdakilerden hangileri mağdurların başlarına gelen olayları nefret suçu olarak nitelendirilmesinde dikkat edilmesi gereken özelliklerdendir?

III ve IV

Yanlız V

I, II ve III

I, II, III ve IV

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 68

Cinsel yönelim
Cinsiyet kimliği
Etnik köken
Dini ya da mezhebe dayalı inançlar

Yukarıdakilerden hangileri nefret suçlarının hedefinde olan gruplardandır?

I ve II

I, II ve III

II ve III

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Travestiyi diğer cinsel yönelimlerden ayıran özelliktir?

Aynı cinsten insanların birbirilerine karşı duygusal ve cinsel yönelimleriyle şekillenen hayat tarzlarıdır

Kendisini karşı cinsten biri olarak tanımlayan kişidir

Kadın giyiminde veya davranışındaki erkek; erkek giyiminde veya davranışındaki kadın için kullanılır

Hemcinsine yönelimi olan kişiler

Her iki cinse dönük yönelimi olan kişiler

Açıklama:

Travesti: Kadın giyiminde veya davranışındaki erkek; erkek giyiminde veya davranışındaki kadın için kullanılan bir tanımdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

1972'de homofobiyi, “heteroseksüeller açısından eşcinsellerle yakınlaşmaktan ya da yakın çevresinde bulunmaktan korkma ve eşcinseller açısından da kendilerinden nefret etme” şeklinde tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

G. M. Herek

G. Weinberg

A. Kuntz

R. M. Quist

L. Rothschild

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 71

Cinsel yönelim ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cinsel yönelim, objektif olması açısından, sadece cinsel davranışa indirgenerek değerlendirilmelidir.

Cinsel yönelim biyolojik cinsiyetten bağımsız olarak ele alınamaz.

Bireylerin cinsel yönelimleri, fiziksel olarak kadın ya da erkek özelliklerine sahip olmalarıyla yakından ilgilidir.

Cinsel yönelim bireylerin özgür bir ortamda geliştirdikleri tercihle ortaya çıkar.

Bireylerin cinsel yönelimlerinin, henüz cinselliği yaşamadıkları ergenliğin ilk dönemlerinde oluştuğu söylenebilir.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 72

Bir toplumda sosyal normlardan sapan kişilerin veya grupların “suçlu, marjinal, sapkın, anormal veya deli” gibi olumsuz nitelendirmelerle adlandırılmasına ne ad verilir?

Cinsel yönelim ayrımcılığı

Sosyal dışlama

Etiketleme teorisi

Homofobi

Nefret suçu

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 73

Eşcinselliği ve eşcinselleri, toplumun geri kalanından ayırarak sınıflandırmaya çalışan her türlü tanım veya davranışa ne ad verilir?

Etiketlenme teorisi

Dışlanma korkusu

Homofobi

Cinsel yönelim ayrımcılığı

Nefret suçu

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 74

Heteroseksüeller açısından eşcinsellerle yakınlaşmaktan ya da yakın çevresinde bulunmaktan korkma ve eşcinseller açısından da kendilerinden nefret etme” şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Homofobi

Dışlama

Dışlanma

Nefret suçu

Etiketleme

Açıklama:

Weinberg homofobiyi, “heteroseksüeller açısından eşcinsellerle yakınlaşmaktan ya da yakın çevresinde bulunmaktan korkma ve eşcinseller açısından da kendilerinden nefret etme” şeklinde tanımlamıştır. Bu tanımdan yaklaşık otuz yıl sonra homofobi kavramı konuşma diline yerleşmiş, birçok temel sözlükte de yerini almış; ayrıca
sosyal ve davranış bilimlerinde yaygın bir biçimde kullanılır hale gelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Nefret suçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Nefret suçlarının odağında eylemler değil varoluş nedenleri vardır.

Cinsel yönelim ayrımcılığı bir tür nefret suçudur.

Cinsel yönelim ve cinsiyet kimlikleri nedeniyle bireyleri hedef alan suçlar yanlılık suçları olarak da adlandırılır.

Cinsel yönelim ayrımcılığına yönelik nefret suçu mağdurlarının başında heteroseksüeller gelir.

Nefret suçları, saldırılara maruz kalan gruplara ait insanların, kendilerini ifade etmeleri hatta varlıklarını
sürdürmeleri önünde ciddi tehdit ve engel de oluştururlar.

Açıklama:

ABD’de gerçekleştirilen empirik araştırmalar, nefret suçu mağdurlarının büyük ölçüde lezbiyenler, geyler, biseksüeller ve trans bireyler olduğunu ve bu suçların diğer suçlar kadar yaygın bir şekilde işlendiğini ortaya koyarak, nefret suçlarının toplumsal açıdan ciddi bir sorun olarak ele alınmasında etkili olmuşlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Cinsel yönelim ayrımcılığı nefret suçu olaylarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Nefret suçu olayları yanlılık içermeyen suçlara kıyasla çok daha fazla kamusal alanda gerçekleşmektedir.

Nefrete dayalı mal hırsızlığı suçları da gerçekleşmektedir.

Nefret suçu olayları, diğer suçlara kıyasla daha az sayıda fail içermektedir.

Mağdurların dile getirmiş oldukları tüm olayların yaklaşık %62’sinde failler, saldırıya uğrayan eşcinsel kişilerin tanımadıkları yabancı kişilerdir.

Faillerin cinsiyetine bakıldığında büyük çoğunluğunun erkek olduğu görülmüştür.

Açıklama:

Nefret suçu olayları, diğer suçlara kıyasla daha fazla sayıda fail içermektedir. Şahıs suçu olarak işlenen nefret suçlarının %47’si iki veya daha fazla fail içerirken, diğer şahıs suçlarının %17’si birden fazla fail içermektedir. Bununla birlikte nefrete dayalı mal hırsızlığı suçlarının %68’i, yanlı olmayan diğer mal hırsızlığı suçlarının ise sadece %33’ü birden fazla fail tarafından işlenen suçlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Kendisini karşı cinsten biri olarak tanımlayan kişiye ne ad verilir?

Maskülen

Travesti

Gey

Transseksüel

Heteroseksizm

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 78

Geçmişten günümüze eşcinselliğin ele alınış ve algılanış biçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Son otuz beş yılda yapılan daha objektif çalışmalar ise eşcinselliğin duygusal veya sosyal sorunlarla ilgisi olmadığını göstermiştir.

Eşcinsellik uzun yıllar boyunca tıp ve psikoloji literatüründe bir “hastalık” olarak değerlendirilmiştir.

Eşcinsel bireyler uzun yıllar “hasta” olarak etiketlenmişlerdir.

Bilimsel alanda eşcinsellikle ilgili araştırmalarda elde edilen önyargılı bilgilerin birçoğu, sadece terapi sürecinde olan eşcinsel bireylerden hareketle tüm eşcinsellere genellenmekteydi.

Açıklama:

Günümüzde tüm dünyada eşcinselliğin, heteroseksüellik gibi, bireylerin fiziksel ve duygusal açıdan tatmin oldukları ve birbirleriyle sağlıklı ilişkiler kurdukları bir cinsel yönelim olduğu kabul edilmektedir. Eşcinselliğin nedenleri üzerinde konuşmak veya tartışmak, ya da eşcinselliğin “ne olduğunu” sürekli olarak ne olmadığından ayırarak yani heteroseksüellikten ayırarak düşünmeye çalışmak hem akademik hem de sosyal boyutlarda anlamsız veya işlevsiz bir çaba olarak nitelendirilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Cinsel yönelimlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Her iki cinse dönük olan yönelimi eşcinsel olarak adlandırılır.

Hemcinsine olan cinsel yönelim heteroseksüelliktir.

Gey kavramı başlangıçta sadece erkek eşcinselleri kapsamak amacıyla kullanılmıştır.

Üç farklı cinsel yönelimden söz edilebilir; Geylik, biseksüellik, maskülenlik.

Cinsel yönelim, sadece cinsel davranışa indirgenerek değerlendirilmemelidir.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 80

Türkiye'de cinsel yönelim ayrımcılığı nefret suçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türkiye'de hangi suçların “nefret suçu” olarak teşhis edilmesinde söz birliği sağlanmıştır.

Nefret suçları bağlamında gerçekleşen saldırıların çoğu güvenlik güçlerine ya da Türkiye İnsan Hakları Kurumu veya Kamu Denetçiliği Kurumu'na bildirilmektedir.

Nefret suçlarının ortadan kaldırılmasının önündeki en önemli engel olarak “cezasızlık”, hatta cinsel kimlik temelli saldırıların nefret suçu kapsamında görülmemesidir.

Güvenlik güçlerinin cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine yönelik ayrımcı ve nefret suçu içeren davranışlarının, diğer şüphelilerden bir farkı bulunmamaktadır.

Nefret saldırıları sırasındaki görgü tanıklarında genel olarak ortaya çıkan kayıtsızlık, küçümseme, alay etme ve çoğu zaman aşağılama davranışları güvenlik güçleriyle ilişkilerde söz konusu değildir.

Açıklama:

Nefret suçlarının ortadan kaldırılmasının önündeki en önemli engel olarak “cezasızlık”, hatta cinsel kimlik temelli saldırıların nefret suçu kapsamında görülmemesi sayılabilir. Verili yasal sistemde bu tür saldırıların sıradan da olsa “suç” olarak algılanmaması ve sürdürülebilir olması da kamu vicdanında meşrulaştırılabilir olmasıyla yakından ilişkilidir. Cezasızlık uygulaması sürdükçe mağdurların hak arama konusundaki isteklilikleri de giderek azalmaktadır.

Doğru Cevap: C

Ünite 6

Soru 1

Sakatlığı tıbbi bir durum olarak ifade eden yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi model

Sosyal model

Kurumsal reform modeli

Geleneksel model

Yenilikçi model

Açıklama:

Sakatlığın tıbbi modeli, çok genel olarak, sakatlığın tıbbı ilgilendiren bir patoloji olarak görülmesini ve tamamen bireysel bir olgu şeklinde sınırlandırılmasını ifade eder.
Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakileden hangisi tıbbi olmayan veya sosyal bir konunun tıbbi bir problem, hastalık ve tedavi edilmesi gereken bir durum olarak tanımlanmasıdır?

Sınıflandırma

Tıbbıleştirme

Bireyselleştirme

Eksiltme

Tedavi etme

Açıklama:

Tıbbileştirme, tıbbi olmayan veya sosyal bir konunun tıbbi bir problem, hastalık ve tedavi edilmesi gereken bir durum olarak tanımlanmasıdır.
Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi İngilizce'de bir şey yapabilme yetisinden mahrum kalma anlamında kullanılmaktadır?

Repairment

Disase

Disability

Impairment

Abnormal

Açıklama:

İngilizcede “ability” bir şey yapabilmek, “disability” ise bir şey yapma yetisinden mahrum olmak demektir.
Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Kabaca, modern toplumlarda bireylerin duygu, düşünce, davranış, beden görünümleri ve işlevlerini standardize ederek denetleyen kavram aşağılardan hangisidir?

Yeterli

Vasıflı

Standart

Normal

Muktedir

Açıklama:

Normal,kabaca, modern toplumlarda bireylerin duygu, düşünce, davranış, beden görünümleri ve işlevlerini standardize ederek denetleyen ideolojik bir kavram olarak tanımlanabilir.
Doğru yanıt "D" seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Sakatlığın bireyin kendisine ve bedenine hapsedilen, toplumun geri kalanından yalıtılan bir olgu, kişisel bir trajedi olarak ele alınmasına ilişkin kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Normallik

Öjenite

Zorunluluk

Zorunlu sağlam

Bireyselcilik

Açıklama:

Bireyselcilik, sakatlığın bireyin kendisine ve bedenine hapsedilen, toplumun geri kalanından yalıtılan bir olgu, kişisel bir trajedi olarak ele alınmasıdır.
Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Kişisel trajedi teorisi
Kişisel sorun
Önyargı
Seçenekler
Siyaset

Yukarıdakilerden hangisi yada hangileri tıbbi modelle ilişkilidir?

I, II ve III

III, IV ve V

I, II, ve V

IV ve V

I ve V

Açıklama:

Tıbbi modelin özellikleri arasında

Kişisel trajedi teorisi
Kişisel sorun
Önyargı
Tıbbileştirme
Tutum
Kontrol

Sıralanabilir.
Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda, bağımsız bir şekilde faydalanabilmesinin, yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılabilmesinin stratejik ve vazgeçilmez enstrümanı olarak düşünülen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ulaşım

Erişilebilirlik

Taşınabilirlik

Eşit hak

Hak paylaşımı

Açıklama:

Erişilebilirlik, herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda, bağımsız bir şekilde faydalanabilmesinin, yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılabilmesinin stratejik ve vazgeçilmez enstrümanıdır.
Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Sakatlığı politik mücadele konusu hâline getiren sakat hareketinin gündeme sokmuş olduğu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Reform modeli

Geleneksel Model

Sosyal model

Biyopsikososyal Model

Tıbbi model

Açıklama:

Sakatlığın sosyal modeli, sakatlığı politik mücadele konusu hâline getiren sakat hareketinin gündeme sokmuş olduğu bir sakatlık yaklaşımıdır.
Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi sakatlığın tıbbi ve sosyal yaklaşımlarının bir sentezini cisimleştirmektedir?

Kurumlararası reform yaklaşımı

Geleneksel model

Reform yaklaşımı

Biyopsikososyal model

Sosyal model

Açıklama:

ICIDH-2 bugün “biyopsikososyal” model olarak bilinen, sakatlığın tıbbi ve sosyal yaklaşımlarının bir sentezini cisimleştirmektedir. Sakatlanmanın her boyutu bireyin içsel özellikleri ile o insanın sosyal ve fiziki çevresi arasında bir etkileşim olarak kavramsallaştırılmaktadır.
Doğru yanıt "D" seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Sosyal hizmetlerde baskın olan sakatlık yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Biyopsikososyal model

Reform modeli

Geleneksel Model

Sosyal model

Tıbbi model

Açıklama:

Sosyal hizmetlerde baskın olan sakatlık yaklaşımı tıbbi modele dayanmaktadır.
Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Sakatlığın bir patoloji olarak görüldüğü için iyileştirilmesi/onarılması/
tedavi edilmesi gereken bir olgu haline geldiğini savunan yaklaşım hangisidir?

Ekolojik model

Tıbbi model

Bireyselcilik

Sosyal model

Biyopsikososyal model

Açıklama:

Sakatlığın tıbbi modeli, çok genel olarak, sakatlığın tıbbı ilgilendiren bir patoloji olarak görülmesini ve tamamen bireysel bir olgu şeklinde sınırlandırılmasını ifade eder. Daha önceleri ahlâki ya da din temsiller üzerinden anlamlandırılan sakatlık, modern dönemde bireysel bir patoloji olarak görülmeye başlandı. Bir patoloji olarak görüldüğü için de iyileştirilmesi/onarılması/ tedavi edilmesi gereken bir olgu, dolayısıyla 19. yüzyılda ortaya çıkan bir meslek ve kurum olarak tıbbın teşhis ve tedavi nesnesi hâline geldi. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tıbbi modelin açıklamalarından birisi değildir?

Sakatlığı bizatihi yeti yitimiyle bir tutar.

Öne çıkarılması gereken ilk nokta, sakatlığın bir patoloji/bir sapma ya da anormallik olarak görülmesidir.

Yeti yitimlerine onlardan sakınma, onları yok etme, sınıflandırma ve
tedavi etme temelinde yaklaşır.

Sakatlığın bir patoloji olarak görülmesini ve tamamen bireysel bir olgu şeklinde sınırlandırılmasını ifade eder.

Sakatlığı politik mücadele konusu hâline getiren sakat hareketinin gündeme sokmuş olduğu bir sakatlık yaklaşımıdır.

Açıklama:

Sakatlığın sosyal modeli, sakatlığı politik mücadele konusu hâline getiren sakat hareketinin gündeme sokmuş olduğu bir sakatlık yaklaşımıdır. Sakat hareketi sakat kişilerin maruz kaldıkları baskı ve dışlamaya karşı çıkmış, sakatlığa yeni yaklaşım geliştirmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Tıbbi olmayan veya sosyal bir konunun tıbbi bir problem, hastalık ve tedavi edilmesi gereken bir durum olarak tanımlanmasına ne denir?

Sakatlık

Biyotıp

Tıbbileştirme

Bireyselcilik

Tıbbi model

Açıklama:

Tıbbileştirme: Tıbbileştirme, tıbbi olmayan veya sosyal bir konunun tıbbi bir problem, hastalık ve tedavi edilmesi gereken bir durum olarak tanımlanmasıdır. Bir başka deyişle tıbbileştirme, bir konu, problem ya da durumun, tıbbi terimler ve tıbbi dil ile tıbbi çerçeve içinde, tıbbi müdahale ile tedavi edilecek bir durum olarak ifade edilmesidir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Kapitalizm öncesinde sakat kişilerin üretim sürecine büyük ölçüde katıldıklarını, talihsiz olarak görülseler bile toplumdan dışlanmadıklarını belirten öncü kuramcı kimdir?

Finkelstien

Oliver

Thomas

Davis

Sampson

Açıklama:

Sakatlığın tıbbileştirilerek dışlanmasının toplumsal tarihî genelde kapitalist üretim ilişkilerinin ortaya çıkmasıyla açıklanır. Bu alandaki öncü kuramcı Finkelstien kapitalizm öncesinde sakat kişilerin üretim sürecine büyük ölçüde katıldıklarını, talihsiz olarak görülseler bile toplumdan dışlanmadıklarını belirtir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi normallik kavramıyla ilgili yanlış bir ifadedir?

Normal” ve “anormal” sıfatları, tarihsel ve toplumsal olarak inşa edilmiş/geliştirilmiştir.

Normallik ideolojik bir kavram olarak tanımlanabilir.

Bu kavram 19.yy'da ortaya çıkmıştır.

Bu kavram sosyal dünyanın kendisinde olan (olağan) bir kavramdır.

Toplumların inşa ettiği ve doğallaştırdığı bir kavramdır.

Açıklama:

Sakatlığın “patolojik” dolayısıyla “anormal” olarak görülüp tıbbileştirilmesi, zorunlu olarak bir “normal” kategorisinin tanımlanmasını gerektirir. Sanılanın aksine, insan beden ve davranışlarına atfedilen “normal” ve ona bağlı olarak “anormal” terimleri sosyal dünyanın kendisinde olan değil, toplumların inşa ettiği ve doğallaştırdığı kategorilendirme sıfatlarıdır. Normal: Kabaca, modern toplumlarda bireylerin duygu, düşünce, davranış, beden görünümleri ve işlevlerini standardize ederek denetleyen ideolojik bir kavram olarak tanımlanabilir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Yeti yitimleri olan insanları dikkate almayan ya da çok az dikkate alan ve dolayısıyla ana akım toplumsal faaliyetlerden dışlayan, çağdaş bir toplumsal düzenin yol açtığı dezavantajlar veya faaliyet kısıtlamasına ne denir?

Tıbbileştirme

Organ kaybı

Sakatlık

Özel gereksinim

Dışlanma

Açıklama:

Sakatlık: Yeti yitimleri olan insanları dikkate almayan ya da çok az dikkate alan ve dolayısıyla ana akım toplumsal faaliyetlerden dışlayan, çağdaş bir toplumsal düzenin yol açtığı dezavantajlar veya faaliyet kısıtlamasıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Bir uzvun tamamının ya da bir parçasının olmaması ya da kusurlu bir uzva, organizmaya ya da beden mekanizmasına sahip olmak anlamına gelen kavrama ne denir?

Sakatlık

Engel

Yeti yitimi

Organ kaybı

Eksiklik

Açıklama:

Yeti Yitimi: Bir uzvun tamamının ya da bir parçasının olmaması ya
da kusurlu bir uzva, organizmaya ya da beden mekanizmasına sahip
olmak. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda, bağımsız bir şekilde faydalanabilmesinin, yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin
katılabilmesinin stratejik ve vazgeçilmez enstrümanı olan kavrama ne denir?

Erişebilirlik

Ulaşılabilirlik

Faydacılık

Kullanılabilirlik

Hak edilebilirlik

Açıklama:

Erişilebilirlik: En yalın hâliyle erişilebilirlik; herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda, bağımsız bir şekilde faydalanabilmesinin, yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılabilmesinin stratejik ve vazgeçilmez enstrümanıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sakatlığa ilişkin mitlerden birisidir?

Sakatlığın olması ile hasta olmak aynı şeyler değildir. Sakatlık bulaşıcı değildir ve sakatlığı olan kişilerin tedaviye ihtiyacı yoktur.

Sakat kişilerin yaşam kaliteleri yaşam koşullarına, toplumsal etkinliklere ve sosyal ilişkilere ulaşabilir olmalarına ve topluma katkı yapma imkânlarına sahip olmalarına bağlıdır.

Sakat kişiler işe giderken, sportif yarışmalarda rekabet ederken ya da hobileriyle ilgili faaliyetler yaparken sadece normal günlük yaşamlarını sürdürürler.

Sakat kişiler, herkes gibi insana dair tüm deneyimleri yaşama, deneyimleme hakkına sahiptir.

Sakat kişiler bakımevleri, rehabilitasyon merkezleri gibi koruyucu ortamlarda sakatlığı olan diğer kişilerle birlikte yaşamalıdır.

Açıklama:

Mit: Sakat kişiler bakımevleri, rehabilitasyon merkezleri gibi koruyucu ortamlarda sakatlığı olan diğer kişilerle birlikte yaşamalıdır.
Gerçek: Sakat kişiler, kendi seçtikleri toplumsal ortamda, mümkün olduğu kadar bağımsız yaşama hakkına sahiptir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sakatlığa ilişkin mitlerden olmayıp gerçeklerden birisidir?

Sakat kişilerin yaşam kaliteleri düşüktür ve bu kişiler sempatiyi, acımayı ve bağışı hak ederler.

Sakat kişiler, sakatlıklarının üstesinden gelme konusunda ilham verici, cesur ve yüreklidirler.

Sakat kişiler başarısız olabilecekleri durumlardan korunmalıdır.

Sakat kişiler bakımevleri, rehabilitasyon merkezleri gibi koruyucu ortamlarda sakatlığı olan diğer kişilerle birlikte yaşamalıdır.

Herkesin, kişi olmaya içkin bir değeri vardır. Sakat kişiler, toplumun, topluma katkı yapan üyeleridir.

Açıklama:

Mit: Sakat kişiler, toplumu tüketirler.
Gerçek: Herkesin, kişi olmaya içkin bir değeri vardır. Sakat kişiler, toplumun, topluma katkı yapan üyeleridir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi sakat kişileri dışlayıcı/yaralayıcı anlamlarından dolayı artık kullanılmayan bir terimdir?

Engelli

Ama

Sakat

Hasta

Özürlü

Açıklama:

“Özürlülük” teriminin sakat kişileri dışlayıcı/yaralayıcı anlamlarından dolayı artık kullanılmadığı vurgulanmalıdır. Sakat kişilerin, “sakatlık” ve “engellilik” terimlerinden hangisini kullanacakları kendilerini nasıl adlandırmak istediklerine bağlıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi tıbbi olmayan veya sosyal bir konunun tıbbi bir problem, hastalık ve tedavi edilmesi gereken bir durum olarak tanımlanmaktadır?

Tıbbileştirme

Sosyalleşme

İçselleştirme

Kronikleşme

İyileşme

Açıklama:

Tıbbileştirme tıbbi olmayan veya sosyal bir konunun tıbbi bir problem, hastalık ve tedavi edilmesi gereken bir durum olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi modern toplumlarda bireylerin duygu, düşünce, davranış, beden görünümleri ve işlevlerini standardize ederek denetleyen ideolojik bir kavram olarak tanımlanabilir?

Patolojik

Normal

Anormal

Değişik

Sıradan

Açıklama:

Normal, modern toplumlarda bireylerin duygu, düşünce, davranış, beden görünümleri ve işlevlerini standardize ederek denetleyen ideolojik bir kavram olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Yeti yitimleri olan insanları dikkate almayan ya da çok az dikkate alan ve dolayısıyla ana akım toplumsal faaliyetlerden
dışlayan, çağdaş bir toplumsal düzenin yol açtığı dezavantajlar veya faaliyet kısıtlamasına ne ad verilir?

Sakatlık

Olumsuzluk

Olağandışılık

Farklılık

Dışlanmışlık

Açıklama:

Sakatlık, Yeti yitimleri olan insanları dikkate almayan ya da çok az dikkate alan ve dolayısıyla ana akım toplumsal faaliyetlerden dışlayan, çağdaş bir toplumsal düzenin yol açtığı dezavantajlar veya faaliyet kısıtlamasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Bir uzvun tamamının ya da bir parçasının olmaması ya da kusurlu bir uzva, organizmaya ya da beden mekanizmasına sahip
olmasına ne ad verilir?

Sakatlık

Yeti yitimi

Kayıp

Engellilik

Belirsizlik

Açıklama:

Bir uzvun tamamının ya da bir parçasının olmaması ya da kusurlu bir uzva, organizmaya ya da beden mekanizmasına sahip
olmasına yeti yitimi denir

Doğru Cevap: B

Soru 26

Hangi model için sakatlık bireysel bir kusur ya da kişisel bir trajedidir?

Sosyal model

Bireysel model

Tıbbi model

Alternatif model

Sosyal olmayan model

Açıklama:

Tıbbi model için sakatlık bireysel bir kusur ya da kişisel bir trajedidir

Doğru Cevap: C

Soru 27

Hangi model sakatlığın, yeti yitimi olan insanlarla sakatlayıcı bir toplum arasındaki ilişkiden kaynaklandığını ileri sürer?

Tıbbi model

Alternatif model

Sosyal model

Deney model

Sosyal olmayan model

Açıklama:

Sosyal model, sakatlığın, yeti yitimi olan insanlarla sakatlayıcı bir toplum arasındaki ilişkiden kaynaklandığını ileri sürer.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda, bağımsız bir şekilde faydalanabilmesinin, yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılabilmesinin stratejik ve vazgeçilmez enstrümanına ne ad verilir?

Erişilebilirlik

Eşitlik

Özgürlük

Özgünlük

Yaşam hakkı

Açıklama:

Herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda, bağımsız bir şekilde faydalanabilmesinin, yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılabilmesinin stratejik ve vazgeçilmez enstrümanına erişilebilirlik denir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

WHO kısaltmasının açılımı nedir?

Dünya Sağlık Örgütü

Dünya Yaşam Örgütü

Avrupa Sağlık Vakfı

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri

Sınır tanımayan doktorlar birliği

Açıklama:

WHO, Dünya Sağlık Örgütü'nün kısaltmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Sakat hareketi hangi yıllarda başlamıştır?

1940

1950

1960

1970

1980

Açıklama:

Sakatlar hareketi 1960larda başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Bir uzvun tamamının ya da bir parçasının olmaması ya da kusurlu bir uzva, organizmaya ya da beden mekanizmasına sahip olmak aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir.

Sakatlık

Özürlülük

Yeti yitimi

Engellilik

Hastalık

Açıklama:

Bir uzvun tamamının ya da bir parçasının olmaması ya da kusurlu bir uzva, organizmaya ya da beden mekanizmasına sahip olmak aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir.
Sakatlık yeti yitimleri olan insanları dikkate almayan ya da çok az dikkate alan ve dolayısıyla ana akım toplumsal faaliyetlerden dışlayan, çağdaş bir toplumsal düzenin yol açtığı dezavantajlar veya faaliyet kısıtlamasıdır.
Hastalık ya da sayrılık, beden veya zihinde meydana gelen, rahatsızlık, dert ve görev bozukluğuna yol açan belirli bir anormal duruma verilen isimdir.
Engellilik /özürlülük yaralanma ya da fiziksel veya zihinsel bir rahatsızlık nedeniyle bazı hareketleri, duyuları veya işlevleri kısıtlanmasıdır

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi sakatlık konusuna bakışta tıbbi modele ait bir niteliktir?

Düzeltme

Toplumsal sorun

Öz müdahale

Toplumsal baskı teorisi

Kollektif kimlik

Açıklama:

A seçeneği haricindeki seçenekler sosyal modele ait kavramalardır. İki model arasındaki fark aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sakatlıkla ilgili modellerden biri olan sosyal modele ait bir niteliktir ?

Bireysel sorun

Tıbbileştirme

Düzeltme

Bakım

Deneyim

Açıklama:

E seçeneği haricindeki seçenekler tıbii modele aittir. İki modelim karşılaştırılması aşağıdaki şekilde gösterilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Sakatlık olgusunu ele alan, Dünya Sağlık Örgütü'nün de benimsediği model aşağıdakilerden hangisidir ?

Tıbbi model

Biyolojik model

Sosyal Model

Biyopsikososyal Model

Gelişim Modeli

Açıklama:

Biyopsikososyal model, sosyal model ve sosyal modele rakip olan daha radikal yaklaşımlardan farklıdır. Biyopsikososyal model WHO için hazırlanan bir sınıflandırma sistemi olan ICIDH’de (Uluslararası Yeti Yitimi, Sakatlık ve Özürlülük Sınıflandırması) cisimleşmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi İngiltere'deki sakat hareketi ile ilgili doğru bir bilgidir ?

Üniversite öğrencileri tarafından başlatılmıştır.

Birey temelli bir harekettir .

Kendi kaderini tayin hakkı, eşit fırsatlar ve sakat kişilerin özsaygı kazanması etrafında gelişti.

Ayrıştırma Karşıtı Ortopedik Sakatlar Birliği kuruldu.

Diğer yeni sosyal hareketler gibi toplumdan dışlanan kesimlerin ana akıma erişimi için uğraş verildi.

Açıklama:

Sakat hareketi ilk önce İngiltere ve ABD’de farklı dinamiklerle başladı ve farklı bir politik hat izledi. İngiltere’de 1960’lardaki ilk kıpırdanmalardan sonra 1974’te UPIAS (Ayrıştırma Karşıtı Ortopedik Sakatlar Birliği) kuruldu. Dİğer seçenekler ise ABD'deki sakat hareketi ile ilgili bilgileri içermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi ABD'deki sakat hareketi ile ilgil idoğru bir bilgidir ?

Ayrıştırma Karşıtı Ortopedik Sakatlar Birliği kurulmuştur.

1981'de Sakat Örgütleri Konseyi kurulmuştur.

En büyük siyasi talepleri bir medeni haklar yasasıdır.

Toplum temelli değişimi hedeflemişlerdir.

Üniversite öğrencisi olan sakatlarça başlatılmıştır.

Açıklama:

ABD’de sakat hareketi 1960’ların politik ikliminin de etkisiyle Vietnam gazileri ve sakat üniversite öğrencileriyle başlamıştır. Diğer seçenekler İngiltere'deki sakat hareketinin niteliklerini ifade etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Türkiye'deki sakat hareketi ile ilgili doğru bir bilgi değildir?

Türkiye’de devletin sakatlar hakkındaki politik çizgisi, genel olarak tıbbi modele ve iane anlayışına dayalıdır.

Türkiyede sakatlığın toplumsal temsili sorunludur.

1997 yılında Başbakanlığa bağlı Özürlüler İdaresi Başkanlığı kurulmuştur.

Haln bir özürlüler yasası bulunmamaktadır.

Teknolojinin gelişimiyle, hak temelli bu grupların İnternet üzerinden örgütlenmeleri mümkün hâle gelmiştir.

Açıklama:

Sakat kişilere yönelik ilk siyasi girişim olarak 1997 yılında Başbakanlığa bağlı Özürlüler İdaresi Başkanlığı kurulmuş, ancak maalesef bu başkanlık daha sonra Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı altında bir genel müdürlüğe dönüştürülmüştür. Diğer bir siyasi gelişme 2005 yılında ilk defa “Özürlüler Yasası” çıkarılmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıda Sosyal Hizmetlerde Sakatlık Modeli ile ilgili verilen seçeneklerden hangisi yanlıştır ?

Sakatlık ayrımcılık modeli için, “sakat” olarak adlandırılmak, örneğin “kadın”, “siyahi” ya da “gey” olarak adlandırılmaktan farklı değildir.

Sakat kişi “üzerinde çalışmak'' felsefesini benimser.

Sakatlıkla ilişkili bozukluk/yeti yitimi değişmez bir nesnel gerçeklik olarak değil, bir toplumsal inşa olarak görülür.

Sakatlık ayrımcılık modelinde, sosyal hizmetlerde müdahale olarak ne yapılması gerektiğine sadece klinik açıdan cevap verilemeyeceği; eğer cevap verilirse hizmet alan kişileri belirleme işleminin kendisinin kurbanlaştırıcı hale geldiği savunulur.

Sakat kişinin görünüşü ve işlevsel sapma gösteren yanlarına uyum sağlayan içerici bir çevre elbette idealdir; ama böyle bir çevrenin olmayışı kişinin sakat olmayan bir durumdan sakat bir duruma geçtiği anlamına gelmez

Açıklama:

May (2005) için bu sistematik çabanın anlamı, sosyal hizmet uzmanlarının sakat kişilerle “birlikte çalışması” demektir. Sakat kişi “üzerinde çalışmak” yerine, sakat kişilerle “birlikte çalışmak” yaklaşımı açısından, kimlerin sosyal hizmet alacağını belirleyen sistem, sadece zor durumda olanların ya da klinik semptomların bir listesi değildir, ama aynı zamanda yeti yitimini üreten etkileşimsel bir sistemin bileşenidir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi tıbbi modelin özelliklerinden biri değildir?

Sakatlığı tıbbı ilgilendiren bir patoloji olarak görür

Sakatlığı bireysel bir olgu şeklinde sınırlandırır

Sakatlığı iyileştirilmesi/onarılması/tedavi edilmesi gereken bir olgu olarak görür

Sakatlığı yeti yitimiyle bir tutar

Aşırı tıbbileştirilmiş ve bireyselci sakatlık anlayışını reddeder

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Modern toplumlarda bireylerin duygu, düşünce, davranış, beden görünümleri ve işlevlerini standardize ederek denetleyen kavrama ne ad verilir?

Normal

Sakatlık

Sosyal model

Yeti Yetimi

Tıbbi model

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Tıbbi model

Normal

Sakatlık

Sosyal model

Yeti yetimi

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Bir uzvun tamamının ya da bir parçasının olmaması ya da kusurlu bir uzva, organizmaya ya da beden mekanizmasına sahip olmaya ne ad verilir?

Normal

Tıbbi model

Sakatlık

Yeti Yetimi

Sosyal model

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi sosyal modelin özelliklerinden biri değildir?

Aşırı tıbbileştirilmiş ve bireyselci sakatlık anlayışını reddeder

Sakatlığı bireysel bir olgu şeklinde sınırlandırır

Sakatlığın, yeti yitimi olan insanlarla sakatlayıcı bir toplum arasındaki ilişkiden kaynaklandığını ileri sürer

Aileye ya da tıbba bağımlı bir yaşam değil, bağımsız yaşam fikrini savunur

Toplumun gerekli düzenlemeleri yapmasını talep eder

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

İngiliz Sakat Örgütleri Konseyi hangi yıl kuruldu?

1979

1981

1983

1985

1987

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi sosyal modelin kazanımlarından biri değildir?

Sakatların yaşadığı sorunlardan bireyleri sorumlu tutmuştur

Sakat kişilerin toplumsal hareketini inşa etmede siyasi açıdan başarılı olmuştur

Açık ve basittir; bu yüzden de akılda kalıcıdır

Sakatların özgürleşmesi sürecinde araçsal olarak etkili olmuştur

Sakat kişilerin kolektif bir kimlik kurmasında ve bireysel özsaygılarını geliştirmede psikolojik olarak etkili olmuştur

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Sakatlığa ilişkin tıbbi ve sosyal yaklaşımları sentezleyen, sakatlanmanın, her boyutu bireyin içsel özellikleri ile o insanın sosyal ve fiziki çevresi arasında bir etkileşimi olarak gören sakatlık yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Deneyimsel model

Ayrımcılık modeli

Biyopsikososyal model

Sosyal model

Tıbbi model

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi ayrımcılık modelinin özelliklerinden biri değildir?

Ayrımcılık üreten sosyal rol ve görevlerin gerçekleştiği süreç

Toplumun örgütlenme biçiminin sakat kişilere yönelik ayrımcı davranış üretmesi

Yeti yitiminin trajedi ve düşük kaliteli bir yaşam anlamına gelmediğinin idrak edilmesi

Sakatlığı kişisel bir olgu olarak görmesi

Sakat kişilerin ayrımcılık yaşayan bir azınlık olduğunun açık bir gerçek olması

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi ayrımcılık modelinin özelliklerinden biri değildir?

Sakat kişiler de dahil tüm insanların bağımsız yaşaması için çeşitli hizmetlere gereksinim duymaları

Sakatlıkla ilgili politik düzenlemelerin ardındaki konuşulmayan varsayımların açığa çıkarılması

Sakat kişilere karşı ayrımcılığın her yere yayılmış olması

Sosyal politikaların dayandığı “normal” insan davranışının olduğu fikrinin reddedilmesi

Sakatlığı bireysel bir olgu olarak görür

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sakatlıkla ilgili mitlerden biridir ?

Sakat kişiler başarısız olabilecekleri durumlardan korunmalıdır.

Sakat kişiler, kendi seçtikleri toplumsal ortamda, mümkün olduğu kadar bağımsız yaşama hakkına sahiptir.

Sakat kişiler sakatlığı olan ve olmayan arkadaşlar isterler.

Sakatlık insan deneyiminin doğal bir parçasıdır. Sakatlanma sıklığı yaşla birlikte artar.

Sakatlığın olması ile hasta olmak aynı şeyler değildir.

Açıklama:

Sakat kişiler başarısız olabilecekleri durumlardan korunmalıdır (yani “sakatlığı olan kişiler zaten zor bir durumdadır, bir de üstüne herhangi bir şeyde başarısızlık yaşamamalıdırlar) düşünceis sakatlıkla ilgili yaygın bir yanlış inanıştır (mit). Sakat kişiler, herkes gibi insana dair tüm deneyimleri yaşama, deneyimleme hakkına sahiptir. Buna başarı ve başarısızlık da dahildir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sakatlıkla ilgili mitlerden biridir ?

Sakat kişiler, kendi seçtikleri toplumsal ortamda, mümkün olduğu kadar bağımsız yaşama hakkına sahiptir.

Sakat kişiler tedavi edilmelidir.

Sakat kişiler kendi ulaşımlarını sağlayabilirler.

Sakat kişiler sakatlığı olan ve olmayan arkadaşlar isterler.

Sakat kişiler okula gider, çalışır, kişisel ilişkiler kurarlar bu bağlamda sakat olmayan bireyler ile tamamen aynıdır.

Açıklama:

Sakat kişiler hastadır ya da onlarda ters giden bir şeyler vardır; bu yüzden tedavi edilmelidirler düşüncesi yaygın bir yanlış inanış yani mittir. Gerçek anlamda sakatlığın olması ile hasta olmak aynı şeyler değildir. Sakatlık bulaşıcı değildir ve sakatlığı olan kişilerin tedaviye ihtiyacı yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Tıbbi olmayan veya sosyal bir konunun tıbbi bir problem, hastalık ve tedavi edilmesi gereken bir durum olarak tanımlanması işi hangi kavram ile ifade edilir?

Tıbbileştirme

Sakatlık

Yeti Yitimi

Sosyal Model

Öjeni

Açıklama:

Yanıt A: Tıbbileştirme, tıbbi olmayan veya sosyal bir konunun tıbbi bir problem, hastalık ve tedavi edilmesi gereken bir durum olarak tanımlanmasıdır. Bir başka deyişle tıbbileştirme, bir konu, problem ya da durumun, tıbbi terimler ve tıbbi dil ile tıbbi çerçeve içinde, tıbbi müdahale ile tedavi edilecek bir durum olarak ifade edilmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Sakatlık ve kapitalizm ilişkileri dününüldüğünde verilenlerden hangisi ya da hangileri sakatların üretim sürecinden dışlanmasının sebeblerindendir?

Sakatların çalışma hızı
Kapitalist düzenin çalışma disiplini
Üretim normlarının sağlam beden ekseninde yapılandırılmış olması

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Yalnız I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Yanıt E. Sakatlığın tıbbileştirilerek dışlanmasının toplumsal tarihî genelde kapitalist üretim ilişkilerinin ortaya çıkmasıyla açıklanır. Bu alandaki öncü kuramcı Finkelstien (akt. Oliver, 2011a) kapitalizm öncesinde sakat kişilerin üretim sürecine büyük ölçüde katıldıklarını, talihsiz olarak görülseler bile toplumdan dışlanmadıklarını belirtir. Kır merkezli, iş birliğine dayalı çalışma yaşamından, kapitalizmin gelişimiyle bireysel ücretli işçi etrafında örgütlenmiş, kent merkezli, fabrikada üretimin yapıldığı çalışma yaşamına geçilmesiyle sakat kişiler üretim sürecinden dışlanmıştır. Zira fabrikada çalışma hızı, çalışma disiplini, üretim normları sağlam beden ekseninde yapılandırıldığından, sakat bedenlerin bu düzenlemede yeri yoktu.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Sakatlığı politik mücadele konusu hâline getiren sakat hareketinin gündeme sokmuş olduğu sakatlık yaklaşımı hangisidir?

Sosyal Model

Tıbbi Model

Bireyselcilik

Kapitalist Model

Ayrımcılık

Açıklama:

Yanıt A. Sakatlığın sosyal modeli, sakatlığı politik mücadele konusu hâline getiren sakat hareketinin gündeme sokmuş olduğu bir sakatlık yaklaşımıdır. Sakat hareketi sakat kişilerin maruz kaldıkları baskı ve dışlamaya karşı çıkmış, sakatlığa yeni yaklaşım geliştirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Yeti yitimi ve sakatlık ile ilgili verilenlerden bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Sakatlık toplumsal ve tarihsel olarak kurulan bir durumdur ve değiştirilebilir.
Mevcut sistemde öncelik tıp kurumu vasıtasıyla yeti yitimine verilmektedir.
Yeti yitimi kabul edilip, sakatlığı ortadan kaldırmaya odaklanmak gerekir.

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Yalnız I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yanıt E: Yeti yitimi sakatlıktan ayrıdır; yani ikisi farklı olgulara karşılık gelir. Sakatlık toplumsal ve tarihsel olarak kurulan bir durumdur ve değiştirilebilir. Oysa mevcut sistemde öncelik tıp kurumu vasıtasıyla yeti yitimine verilmekte, yeti yitimine çareler bulunmaya çalışılmaktadır. Bunun yerine, yeti yitimi kabul edilip, sakatlığı ortadan kaldırmaya odaklanmak gerekir

Doğru Cevap: E

Soru 55

Verilenlerden hangisi ya da hangileri sakat hareketinin amaçları arasındadırlar?

Sakat kişilerin dezavantajlı ve marjinalleştirilmiş bir topluluk olduğunun kamusal kabul ettirmek.
Sakatlığın verili, nesnel bir durum olmadığı; tarihsel-toplumsal olarak inşa edildiğini göstermek.
istenen toplumsal değişimde bizatihi sakat kişilerin ön ayak olmasını sağlamak.

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Yalnız I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yanıt E.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Mitler de düşünüldüğünde sakatlık ve sakat kişiler ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi gerçektir?

Sakat kişilerin yaşam kaliteleri düşüktür.

Sakatlığı olan kişilerin tedaviye ihtiyacı yoktur.

Sakat kişiler hastadır.

Sakat kişiler sempatiyi, acımayı ve bağışı hak ederler.

Sakat kişiler bakımevleri, rehabilitasyon merkezleri gibi koruyucu ortamlarda sakatlığı olan diğer kişilerle birlikte yaşamalıdır.

Açıklama:

Yanıt B. Gerçek: Sakatlığın olması ile hasta olmak aynı şeyler değildir. Sakatlık bulaşıcı değildir ve sakatlığı olan kişilerin tedaviye ihtiyacı yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Hangisi sakatlık ile ilgili mitlerden biridir?

Sakatlığın olması ile hasta olmak aynı şeyler değildir. Sakatlık bulaşıcı değildir ve sakatlığı olan kişilerin tedaviye ihtiyacı yoktur.

Sakat kişiler, herkes gibi insana dair tüm deneyimleri yaşama, deneyimleme hakkına sahiptir. Buna başarı ve başarısızlık da dahildir.

Sakat kişiler, kendi seçtikleri toplumsal ortamda, mümkün olduğu kadar bağımsız yaşama hakkına sahiptir.

Sakat kişiler kendi ulaşımlarını sağlayabilirler. Sadece mali olarak ulaşımı karşılama ve ulaşıma erişimde zorluklar yaşayabilirler

Sakatlığı olmak, zayıflığın, karakter kusurunun ya da tanrının cezalandırması/ ödüllendirmesinin bir işaretidir.

Açıklama:

Yanıt E. Sakatlığa İlişkin Mitler ve Gerçekler Mit: Sakat kişiler hastadır ya da onlarda ters giden bir şeyler vardır; bu yüzden tedavi edilmelidirler. Gerçek: Sakatlığın olması ile hasta olmak aynı şeyler değildir. Sakatlık bulaşıcı değildir ve sakatlığı olan kişilerin tedaviye ihtiyacı yoktur. Mit: Sakat kişilerin yaşam kaliteleri düşüktür ve bu kişiler sempatiyi, acımayı ve bağışı hak ederler. Gerçek: Sakat kişilerin yaşam kaliteleri yaşam koşullarına, toplumsal etkinliklere ve sosyal ilişkilere ulaşabilir olmalarına ve topluma katkı yapma imkânlarına sahip olmalarına bağlıdır (yani, sakatlığı olmak zorunlu olarak düşük yaşam kalitesine sahip olmak anlamına gelmez). Mit: Sakat kişiler, sakatlıklarının üstesinden gelme konusunda ilham verici, cesur ve yüreklidirler. Gerçek: Sakat kişiler işe giderken, sportif yarışmalarda rekabet ederken ya da hobileriyle ilgili faaliyetler yaparken sadece normal günlük yaşamlarını sürdürürler (yani kahraman değildirler, ayrıca olmaları da gerekmez). Ancak günlük yaşamlarını sürdürürken çevre ve toplumda engellerle karşılaşırlarsa, günlük hayatları zora girer. Toplumsal destek ve hizmetlere ulaşım, bu engellerin çoğunu ortadan kaldırabilir. Mit: Sakat kişiler başarısız olabilecekleri durumlardan korunmalıdır (yani “sakatlığı olan kişiler zaten zor bir durumdadır, bir de üstüne herhangi bir şeyde başarısızlık yaşamamalıdırlar”). Gerçek: Sakat kişiler, herkes gibi insana dair tüm deneyimleri yaşama, deneyimleme hakkına sahiptir. Buna başarı ve başarısızlık da dahildir. Mit: Sakat kişiler bakımevleri, rehabilitasyon merkezleri gibi koruyucu ortamlarda sakatlığı olan diğer kişilerle birlikte yaşamalıdır. Gerçek: Sakat kişiler, kendi seçtikleri toplumsal ortamda, mümkün olduğu kadar bağımsız yaşama hakkına sahiptir. Mit: Sakat kişilerin daima ulaşımla ilgili problemleri vardır. Gerçek: Sakat kişiler kendi ulaşımlarını sağlayabilirler. Sadece mali olarak ulaşımı karşılama ve ulaşıma erişimde zorluklar yaşayabilirler. Mit: Sakat kişiler sadece sakatlığı olan diğer kişilerle ilişki kurmak isterler. Gerçek: Sakat kişiler sakatlığı olan ve olmayan arkadaşlar isterler. Mit: Sakat kişilerin yaşamları diğer pek çok insanın yaşamından tamamen farklıdır. Gerçek: Sakat kişiler okula gider, çalışır, kişisel ilişkiler kurarlar, aileleri vardır, alış veriş yaparlar, oy verirler ve herkes gibi hayal kurarlar. Mit: Sakatlığı olmak, zayıflığın, karakter kusurunun ya da tanrının cezalandırması/ ödüllendirmesinin bir işaretidir. Gerçek: Sakatlık insan deneyiminin doğal bir parçasıdır. Sakatlanma sıklığı yaşla birlikte artar. Mit: Bir alanda sakatlığı olmak, başka alanda da sakatlığı olmak anlamına gelir. Gerçek: Bir alanda sakatlığı olmak, örneğin fiziksel olarak sakatlığı olmak, diğer bir alanda, örneğin zihinsel alanda da sakatlığı olmak anlamına gelmez. Mit: Sakat kişiler, toplumu tüketirler. Gerçek: Herkesin, kişi olmaya içkin bir değeri vardır. Sakat kişiler, toplumun, topluma katkı yapan üyeleridir

Doğru Cevap: E

Soru 58

Sakatlığa ilişkin tıbbi ve sosyal yaklaşımları bir arada bulunduran, sakatlık yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
Biyopsikososyal model
Sosyal model
Tıbbi model
Ayrımcılık modeli
Deneyimsel model

Ayrımcılık modeli

Sosyal model

Tıbbi model

Biyopsikososyal model

Deneyimsel model

Açıklama:

Yanıt D. bugün “biyopsikososyal” model olarak bilinen, sakatlığın tıbbi ve sosyal yaklaşımlarının bir sentezini cisimleştirmektedir. Sakatlanmanın her boyutu bireyin içsel özellikleri ile o insanın sosyal ve fiziki çevresi arasında bir etkileşim olarak kavramsallaştırılmaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 59

Türkiye’deki sakat hareketi ve sakatlık politikaları ile ilgili verilenlerden hangileri doğrudur?

Belediye ve Valilikler sakatlık konusunda merkezi hükümetin politikalarını izlemektedir.
İnternet, sakat hareketinin örgütlenmesini kolaylaştırmıştır.
Türkiye’de sakat hareketi geç ve zor şartlarda gelişmiştir.

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Yalnız I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yanıt E.

Doğru Cevap: E

Soru 60

"Herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda, bağımsız bir şekilde faydalanabilmesinin, yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılabilmesinin stratejik ve vazgeçilmez enstrümanıdır" şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Erişilebilirlik

Ayrımcılık

Normal

Öjeni

Bireyselcilik

Açıklama:

Yanıt A: Erişilebilirlik: En yalın hâliyle erişilebilirlik; herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda, bağımsız bir şekilde faydalanabilmesinin, yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılabilmesinin stratejik ve vazgeçilmez enstrümanıdır .

Doğru Cevap: A

Soru 61

Sakatlar bireyselciliğin etkisiyle toplumlar tarafından aşağıdaki ifadelerden hangisiyle etiketlenme eğilimindedirler?

Düzensiz

Güvencesiz

Yetersiz

Deneyimsiz

Denetimsiz

Açıklama:

Bireyci anlayışın hüküm sürdüğü toplumlarda sakatlar başlarına gelenle yaşamak zorunda olan, bu koşullardan çıkmak için çabalamaları gereken ve tüm bunun sorumluluğunu taşımaları gereken “eksik" ve "yetersiz" bireyler olarak algılanır ya da etiketlenirler.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıda verilen Sakatlık Sosyal Modeli ile ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?

Bireyselci sakatlık anlayışını temel alır.

Tıbbi modeli destekler niteliktedir.

Sakatlığı ahlaki bir kusur olarak nitelendirir.

Sakatlığa yönelik politik ve toplumsal söylemleri eleştirir.

Sakatlara pozitif ayrımcılık yapılması gerekliliğini savunur.

Açıklama:

Huges ve Patterson’a (2011: 63) göre “sakatlığın toplumsal olarak nasıl üretildiğine odaklanan sosyal model, sakatlık tartışmalarını biyotıbbın egemen olduğu gündemlerden siyaset ve yurttaşlık söylemlerine kaydırmayı başarmıştır.”
Sakatlığa yönelik politik ve toplumsal söylemleri eleştirir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Sakatlık Sosyal Modeli'nin dayandığı ikilikler göz önünde bulundurulduğunda aşağıdakilerden hangisi toplumların yapması gereken düzenlemeler içinde yer almaz?

Yeti yitimi kabul edilmeli, sakatlık ortadan kaldırılmaya çalışılmalıdır.

Aileden ve tıptan bağımsız bir yaşam biçimi desteklenmelidir.

Ayrımcılık karşıtı yasalar yürürlüğe girmelidir.

Sakat olmayanların yardımda ya da bağışta bulunması desteklenmelidir.

Sakat kişilerin ihtiyaçları hak talebi olarak nitelendirilmelidir.

Açıklama:

Sakat olmayan kişilerin sakatları acıma nesnesi haline getirmesi ve yardım-bağış vermesi baskıcı bir yaklaşımdır.
Sakat olmayanların yardımda ya da bağışta bulunması desteklenmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Sakatlık Sosyal Modeli'nin kazanımları arasında yer almaz?

Sakatlığa yönelik toplumsal değişimin gerekliliğine dikkat çekmiştir.

Sakatlara yönelik sosyal politikaların geliştirilmesinde etkili olmuştur.

Sakatlara yönelik hizmet ve araçların erişilebilir hale getirilmesine katkı sağlamıştır.

Sakat kişilerin özsaygılarını yeniden kazanmalarına katkıda bulunmuştur.

Sakatların yetersizlik algılarını güçlendiren söylemleri desteklemiştir.

Açıklama:

Sakatların kendilerini "yetersiz" hissetmelerine yol açan söylemler sosyal model tarafından reddedilmiştir.
Sakatların yetersizlik algılarını güçlendiren söylemleri desteklemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Sakatlık Sosyal Modeli'ne yöneltilen en temel eleştiri aşağıdakilerden hangisidir?

Yeti yitimi ve sakatlığı birbirinden ayırarak yalnızca sakatlığa odaklanması.

Yeti yitimi konusunda toplumsal algıyı değiştirmeye yönelik sosyal politikalar önermesi.

Sakatlığı tıbbi model yoluyla çözümlemeye çalışması.

Sakatlığı biyolojik ve toplumsal olarak birlikte ele alması.

Sakatlığın deneyimlenme biçimini göz önünde bulundurması.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi dünya çapında sakat hareketi kapsamında atılan önemli adımlardan biri değildir?

Ayrıştırma Karşıtı Ortopedik Sakatlar Birliği'nin kurulması.

1981'in Birleşmiş Milletler tarafından engelliler yılı ilan edilmesi.

Amerikalı Sakatlar Yasası'nın çıkarılması.

ABD'de sakatlar tarafından yönetilen Özerk Yaşam Merkezi'nin kurulması.

Sakat örgütlenmelerinin tek bir çatı altında birleştirilmesi.

Açıklama:

Birçok ülkede sakatlar arasında resmi olmayan hiyerarşik yapı sebebiyle sakat örgütlenmelerinin parçalandığı veya bir araya getirilemediği metinde ülke örnekleri verilerek vurgulanmaktadır.
Sakat örgütlenmelerinin dünya çapında tek bir çatı altında birleştirilmesi.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de sakatlığın siyasallaştırılmasını zorlaştıran faktörlerden biridir?

Sakatlığın toplumsal temsilinin yardıma muhtaçlık temeline dayanması.

Sakatların sosyoekonomik olarak refah içinde olması.

Sakatların ailelerinden bağımsız bir yaşam sürdürebilmesi.

Sakat kişilerin halihazırda olumlu bir sakat kimliği geliştirebilmesi.

Özürlüler Yasası'nın çıkarılması.

Açıklama:

Türkiye’de hak temelli sakatlık politikasını geliştirilmesinin önündeki belki de en büyük
engel, sakatlığın toplumsal temsilidir. Bir felaket olarak görülen ve dolayısıyla acıma
ve yardımla kuşatılan bu temsil, medya tarafından da yeniden üretilmektedir.
Sakatlığın toplumsal temsilinin yardıma muhtaçlık temeline dayanması.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Sakatlık Ayrımcılık Modeli'nin bileşenlerinden biri değildir?

Sosyal rol ve görevlerin ayrımcılıkla sonuçlandığı bir sürecin deneyimlenmesi.

Sakat örgütlenmelerinin sakatlara yönelik ayrımcı bir temsile sahip olması.

Yeti yitiminin yaşam kalitesini belirlemesi.

Sakat kişilerin ayrımcılığa uğrayan bir azınlık grup olduğunun kabul edilmesi.

Sakat olmayan kişilerin de zamanla sakatlığı deneyimleyebileceği bilgisine sahip olunması.

Açıklama:

3. Yeti yitiminin trajedi ve düşük kaliteli bir yaşam anlamına gelmediğinin
idrak edilmesi
Yeti yitiminin yaşam kalitesini belirlemesi.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi sakatlığa ilişkin gerçeklerden birisidir?

Sakat kişiler tedavi edilmesi gereken hasta kişilerdir.

Sakatlara acıma duygusuyla yaklaşmak gerekir.

Sakat kişilerin başarısızlık yaşamalarının önüne geçilmelidir.

Fiziksel sakatlığı olan bir kişi zihinsel sakatlığa da sahiptir.

Sakatlar kendi seçtikleri ortamda bağımsız yaşama hakkına sahiplerdir.

Açıklama:

Sakatların kendi seçtikleri ortamda bağımsız yaşama hakkına sahip olması yadsınamaz bir gerçektir. Bunun aksi, yani sakat kişilerin rehabilitasyon merkezlerinde diğer sakat kişilerle birlikte yaşamaları gerektiği söylemi ancak bir mitten ibarettir.
Sakatlar kendi seçtikleri ortamda bağımsız yaşama hakkına sahiplerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Sakatlığa ilişkin sosyal hizmetler planlanırken ve gerçekleştirilirken aşağıdakilerden hangisine odaklanılmalıdır?

Yeti yitiminin tıbbi rehabilitasyon sürecine.

Sakat kişilerin yapamadıklarına değil yapabildiklerine.

Sakat kahramanların varlığına.

Sakatlara yönelik acıma duygusuna.

"Normal" insan davranışlarına.

Açıklama:

Sakatlık söz konusu olduğunda, bu perspektif, sakatlığı sadece yeti yitiminin neden olduğu bir durum olarak değil, bir gelişim fırsatı olarak da görür. Bu nedenle de sosyal hizmetlerin planlanmasında, hizmetlerin gerçekleştirilmesinde ve değerlendirmesinde sakat kişilerin yapamadıklarına değil, yapabildiklerine odaklanır.
Sakat kişilerin yapamadıklarına değil yapabildiklerine.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Tıbbi olmayan veya sosyal bir konunun tıbbi bir problem, hastalık veya tedavi edilmesi gereken bir durum olarak tanımlanmasına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbileştirme

Bireyselcilik

Normalleştirme

Engellilik

Yetersizlik

Açıklama:

Tıbbileştirme, tıbbi olmayan veya sosyal bir konunun tıbbi bir problem, hastalık ve tedavi edilmesi gereken bir durum olarak tanımlanmasıdır. Bir başka deyişle tıbbileştirme, bir konu, problem ya da durumun, tıbbi terimler ve tıbbi dil ile tıbbi çerçeve içinde, tıbbi müdahale ile tedavi edilecek bir durum olarak ifade edilmesidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Sakatlığı politik mücadele konusu hâline getiren sakat hareketinin gündeme getirmiş olduğu ve günümüzde farklı disiplinlerden akademisyenlerin bir araya gelerek oluşturdukları sakatlık çalışmalarının dayandığı yaklaşıma verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Ekolojik model

Davranışçı model

Bilişsel model

Sosyal model

Eklektik model

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 73

Herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda ve bağımsız bir şekilde faydalanabilmesinin, yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılabilmesinin stratejik ve vazgeçilmez unsuru olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Geçerlik

Güvenirlik

Erişilebilirlik

Ekolojiklik

Çeşitlilik

Açıklama:

En yalın hâliyle erişilebilirlik; herkesin tüm hak ve hizmetlerden eşit koşullarda, bağımsız bir şekilde faydalanabilmesinin, yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılabilmesinin stratejik ve vazgeçilmez enstrümanıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi sosyal modele gelen eleştirilerden biri değildir?

Sakatlıkla yeti yitimi arasında bir ayrım yapması

Sakatlığa odaklanması

Yeti yitimine dair kişisel deneyimi göz ardı etmesi

Yeti yitiminin kendisinin bir sorun olarak görülmemesi gibi bir algıya yol açması

Sakatlığın tıbbi ve sosyal yaklaşımlarının bir sentezini cisimleştirmeyi amaçlaması

Açıklama:

Sosyal model ortaya atıldıktan kısa bir süre sonra eleştirilmeye başlanmıştır. Tüm eleştirilerin en temel noktası, sosyal modelin sakatlıkla yeti yitimi arasında bir ayrım yapması ve sakatlığa odaklanmasıdır. Sakatlık çalışmaları adı verilen alanda farklı teorik perspektifler, sosyal modeli, yeti yitimine dair kişisel deneyimi göz ardı ettiği için eleştirmişler ve yeti yitiminin doğası ve kavramsallaştırmasına ilişkin farklı görüşler öne sürmüşlerdir. Shakespeare’e (2011) göre, sosyal modelciler insanları, bedenlerinin değil, toplumun sakatladığını söylerken sanki yeti yitiminin kendisini bir sorun olarak görmüyorlarmış gibi algılanmışlardır. Yine yazara göre, sosyal modelin tıbbileştirmeye karşı çıkması, yeti yitiminin tıbben önlenmesi ya da tedavi edilmesini reddediyormuş gibi bir yoruma yol açmıştır. Oysa Shakespeare sosyal modelcilerin amacının bu olmadığını söyler. Zaten dejeneratif olmayan ve tıbbi sorunu olmayan statik yeti yitimi durumunda sakatlığı tümüyle toplumun yarattığı söylenebilir ama acı veren ve dejeneratif durumlarda sadece sosyal olarak yaratılan bir sakatlıktan söz edilemeyeceği, yeti yitiminin kendisinin bir sorun olduğu kabul edilmelidir. Bazı sosyal model yanlıları yeti yitimine bağlı kişisel deneyimi ve yeti yitiminin bizatihi yarattığı sorunu görmeyi reddetmezler ama bunu sakat hareketinin merkezine almayı siyasi bir tavırla reddederler: “Yeti yitiminin kişisel deneyiminin sakatlık çalışmalarının derdi olmadığını, entelektüel ve siyasal çabaların sakatlığın daha genel anlamda toplumsal nedenlerini anlamaya ve çözmeye odaklanması gerektiğini savunmuşlardır.” Aksi durumda, “yeti yitimi sakatlığa yol açar” şeklindeki tıbbi modelin dolaylı yoldan destekleneceği düşünülür.
E şıkkındaki yanıt ise, “biyopsikososyal” modelle ilişkili bir konudur.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Sakat hareketinin öncelikli olarak başladığı ülkeler aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri

Almanya ve Fransa

Kanada ve Japonya

Rusya ve İngiltere

Finlandiya ve Almanya

Açıklama:

Sakat hareketi ilk önce İngiltere ve ABD’de farklı dinamiklerle başladı ve farklı bir politik hat izledi. İngiltere’de 1960’lardaki ilk kıpırdanmalardan sonra 1974’te UPIAS (Ayrıştırma Karşıtı Ortopedik Sakatlar Birliği) kuruldu. Sonradan sakat hareketi için çok önemli hâle gelen Sakatlığın Temel İlkeleri metnini yazan ve bu metinle sosyal modeli oluşturan UPIAS, radikal bir taban hareketiydi. UPIAS ve İngiltere’deki diğer sakat örgütleri birleşerek, 1981’de İngiliz Sakat Örgütleri Konseyini kurdular. 1980’lerden itibaren sakat hareketi erişim ve temsille ilgili pek çok kampanya ve çalışma yaptı. En büyük siyasi talepleri bir medeni haklar yasası idi. Bu talep çok sonraları 1996’da Sakat Ayrımcılığı Yasası olarak çıktı ama kapsamlı ve uygulanabilir medeni haklar getirmedi.
ABD’de ise sakat hareketi 1960’ların politik ikliminin de etkisiyle Vietnam gazileri ve sakat üniversite öğrencileriyle başlamıştır. ABD, İngitere’den farklı olarak gelişkin bir refah devletine ve sendikalara sahip değildi; yazılı anayasada haklara güçlü bir vurgu vardı ve serbest piyasa ve rekabetçi değerlerin tam gelişimi önemliydi. Amerikan sakat hareketi bu politik ortam nedeniyle kendi kaderini tayin hakkı, eşit fırsatlar ve sakat kişilerin özsaygı kazanması etrafında gelişmiştir. Bireycilik geleneği içinden çıkan Amerikan sakat hareketi, diğer yeni sosyal hareketler gibi toplumdan dışlanan kesimlerin ana akıma erişimi için uğraşmıştır. Bunun tersine, İngiltere’deki sakat hareketi, refah devleti, güçlü sendikalar vb. kurumların var olduğu farklı bir politik yapıda toplumun verili statükosuna ve yapısına meydan okumuş ve kolektif eylemlere daha fazla vurgu yapmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Sosyal hizmetlerde sakatlığa bakış temelde hangi modele dayalıdır?

Ekolojik model

Sosyal model

Tıbbi model

Davranışçı model

Bilişsel model

Açıklama:

Sosyal hizmetlerde baskın olan sakatlık yaklaşımı tıbbi modele dayanmaktadır. Yani sosyal hizmetler tıbbi modele bağlı kalarak, sakatlığı fiziksel işlev sınırlaması ile özdeşleştiren “bireysel problem”, “patoloji” ve “işlevsizlik” olarak görmektedir. Böylece sakatlık, sosyal hizmetler için, sosyal ve kültürel çevre ile ilişkisi içinde değil de tıbbi olarak tedavi edilmesi/düzeltilmesi gereken bir “problem”dir (Hiranandani, 2005). Sakatlığa bakışı tıbbi model temelli de olsa, sosyal hizmetler fiziksel ve zihinsel sakatlıkla ilişkili olarak acı, keder, kayıp ve mahrumiyet duygularını da dikkate almıştır. Sakat kişiler, genellikle kendileri ve aileleri hayatta büyük değişiklikler ve krizler yaşamış, acı içinde insanlar olarak görülür. Böyle görülünce de, istemeseler de kişilerin sakatlıklarını kabul etmesini, var olan durumla uzlaşmalarını sağlamak sosyal hizmet müdahalesinin amacı olarak görülmüştür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi sakatlığa ilişkin ayrımcılık modelinin içerdiği bileşen veya ilkelerden biri değildir?

Ayrımcılık üreten sosyal rol ve görevlerin gerçekleştiği süreç

Sakat kişilerin ayrımcılık yaşayan bir azınlık olduğunun açık bir gerçek olması

Yeti yitiminin trajedi ve düşük kaliteli bir yaşam anlamına geldiğinin idrak edilmesi

Sakat kişiler de dahil tüm insanların bağımsız yaşaması için çeşitli hizmetlere gereksinim duymaları

Sakat kişilere karşı ayrımcılığın her yere yayılmış olması

Açıklama:

Sakatlığa ilişkin ayrımcılık modeli, sosyal hizmet uzmanlarına bir teorik model ve uygulamalarını farklı bir biçimde yeniden yapılandırabilecekleri bir dizi pratik ilke önerir. Bu model şu bileşenleri içerir: 1. Ayrımcılık üreten sosyal rol ve görevlerin gerçekleştiği süreç 2. Toplumun örgütlenme biçiminin sakat kişilere yönelik ayrımcı davranış üretmesi 3. Yeti yitiminin trajedi ve düşük kaliteli bir yaşam anlamına gelmediğinin idrak edilmesi 4. Sakat kişilerin ayrımcılık yaşayan bir azınlık olduğunun açık bir gerçek olması 5. Sakat kişiler de dahil tüm insanların bağımsız yaşaması için çeşitli hizmetlere gereksinim duymaları 6. Sakatlıkla ilgili politik düzenlemelerin ardındaki konuşulmayan varsayımların açığa çıkarılması 7. İnsanların zamanla sağlamlıktan önünde sonunda sakatlığa doğru yol aldıkları, dolayısıyla herkesin kaçınılmaz olarak sakatlığı deneyimleyeceği bilgisi 8. Sosyal politikaların dayandığı “normal” insan davranışının olduğu fikrinin reddedilmesi 9. Sakat kişilere karşı ayrımcılığın her yere yayılmış olması. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Sakatlığın tıbbı ilgilendiren bir patoloji olarak görülmesini ve tamamen bireysel bir olgu şeklinde sınırlandırılmasını ifade eden yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal model

Tıbbi model

Ekolojik model

Davranışçı model

Bilişsel model

Açıklama:

Sakatlığın tıbbi modeli genel olarak, sakatlığın tıbbı ilgilendiren bir patoloji olarak görülmesini ve tamamen bireysel bir olgu şeklinde sınırlandırılmasını ifade eder. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Bir uzvun tamamının ya da bir parçasının olmaması ya da kusurlu bir uzva, organizmaya ya da beden mekanizmasına sahip olma anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Duyu kaybı

Yeti yitimi

Yetersizlik

Sakat hareketi

İşitme kaybı

Açıklama:

Yeti yitimi; bir uzvun tamamının ya da bir parçasının olmaması ya da kusurlu bir uzva, organizmaya ya da beden mekanizmasına sahip olma anlamına gelmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi sakatlığa ilişkin ortaya atılan mitlerden biri değildir?

Sakat kişiler hastadır ya da onlarda ters giden bir şeyler vardır; bu yüzden tedavi edilmelidirler.

Sakat kişilerin yaşam kaliteleri düşüktür ve bu kişiler sempatiyi, acımayı ve bağışı hak ederler.

Sakat kişiler bakım evleri, rehabilitasyon merkezleri gibi koruyucu ortamlarda sakatlığı olan diğer kişilerle birlikte yaşamalıdır.

Sakat kişiler sadece sakatlığı olan diğer kişilerle ilişki kurmak isterler.

Bir alanda sakatlığı olmak, örneğin fiziksel olarak sakatlığı olmak, diğer bir alanda, örneğin zihinsel alanda da sakatlığı olmak anlamına gelmez.

Açıklama:

Sakatlığa ilişkin mitler ve gerçekler şunlardır:
Mit: Sakat kişiler hastadır ya da onlarda ters giden bir şeyler vardır; bu yüzden tedavi edilmelidirler.
Gerçek: Sakatlığın olması ile hasta olmak aynı şeyler değildir. Sakatlık bulaşıcı değildir ve sakatlığı olan kişilerin tedaviye ihtiyacı yoktur.
Mit: Sakat kişilerin yaşam kaliteleri düşüktür ve bu kişiler sempatiyi, acımayı ve bağışı hak ederler.
Gerçek: Sakat kişilerin yaşam kaliteleri yaşam koşullarına, toplumsal etkinliklere ve sosyal ilişkilere ulaşabilir olmalarına ve topluma katkı yapma imkânlarına sahip olmalarına bağlıdır (yani, sakatlığı olmak zorunlu olarak düşük yaşam kalitesine sahip olmak anlamına gelmez).
Mit: Sakat kişiler, sakatlıklarının üstesinden gelme konusunda ilham verici, cesur ve yüreklidirler.
Gerçek: Sakat kişiler işe giderken, sportif yarışmalarda rekabet ederken ya da hobileriyle ilgili faaliyetler yaparken sadece normal günlük yaşamlarını sürdürürler (yani kahraman değildirler, ayrıca olmaları da gerekmez). Ancak günlük yaşamlarını sürdürürken çevre ve toplumda engellerle karşılaşırlarsa, günlük hayatları zora girer. Toplumsal destek ve hizmetlere ulaşım, bu engellerin çoğunu ortadan kaldırabilir.
Mit: Sakat kişiler başarısız olabilecekleri durumlardan korunmalıdır (yani “sakatlığı olan kişiler zaten zor bir durumdadır, bir de üstüne herhangi bir şeyde başarısızlık yaşamamalıdırlar”).
Gerçek: Sakat kişiler, herkes gibi insana dair tüm deneyimleri yaşama, deneyimleme hakkına sahiptir. Buna başarı ve başarısızlık da dahildir.
Mit: Sakat kişiler bakımevleri, rehabilitasyon merkezleri gibi koruyucu ortamlarda sakatlığı olan diğer kişilerle birlikte yaşamalıdır.
Gerçek: Sakat kişiler, kendi seçtikleri toplumsal ortamda, mümkün olduğu kadar bağımsız yaşama hakkına sahiptir.
Mit: Sakat kişilerin daima ulaşımla ilgili problemleri vardır.
Gerçek: Sakat kişiler kendi ulaşımlarını sağlayabilirler. Sadece mali olarak ulaşımı karşılama ve ulaşıma erişimde zorluklar yaşayabilirler.
Mit: Sakat kişiler sadece sakatlığı olan diğer kişilerle ilişki kurmak isterler.
Gerçek: Sakat kişiler sakatlığı olan ve olmayan arkadaşlar isterler.
Mit: Sakat kişilerin yaşamları diğer pek çok insanın yaşamından tamamen farklıdır.
Gerçek: Sakat kişiler okula gider, çalışır, kişisel ilişkiler kurarlar, aileleri vardır, alışveriş yaparlar, oy verirler ve herkes gibi hayal kurarlar.
Mit: Sakatlığı olmak, zayıflığın, karakter kusurunun ya da tanrının cezalandırması/ödüllendirmesinin bir işaretidir.
Gerçek: Sakatlık insan deneyiminin doğal bir parçasıdır. Sakatlanma sıklığı yaşla birlikte artar.
Mit: Bir alanda sakatlığı olmak, başka alanda da sakatlığı olmak anlamına gelir.
Gerçek: Bir alanda sakatlığı olmak, örneğin fiziksel olarak sakatlığı olmak, diğer bir alanda, örneğin zihinsel alanda da sakatlığı olmak anlamına gelmez.
Mit: Sakat kişiler, toplumu tüketirler.
Gerçek: Herkesin, kişi olmaya ilişkin bir değeri vardır. Sakat kişiler, toplumun, topluma katkı yapan üyeleridir.
E şıkkındaki yanıt, sakatlık konusunda ortaya atılan bir mit değil, gerçek bir durumdur.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

I. Sakat kişiler hastadır.
II. Sakatlık bulaşıcı değildir.
III. Sakat olan kişiler tedavi edilmelidirler.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sakatlığın olması ile hasta olmak aynı şeyler değildir. Sakatlık bulaşıcı değildir ve sakatlığı olan kişilerin tedaviye ihtiyacı yoktur. Dolayısıyla yukarıda verilenler seçeneklerden yalnızca II. si doğrudur. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

I. Sakat insanların yaşam kaliteleri düşüktür.
II. Sakat insanların yaşamları diğer insanların yaşamlarıyla aynıdır.
III. Sakatlık zayıflığın bir göstergesidir.
Yukarıda sakatlık ile ilgili verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıda sakatlık ile ilgili verilen ifadelerden yalnızca II. seçenek doğrudur. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

I. Kişisel trajedi teorisi
II. Kişisel sorun
III. Toplumsal baskı teorisi
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri tıbbi modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kişisel trajedi teorisi ve kişisel sorun tıbbi modelde ele alınan unsurlarken, toplumsal baskı teorisi sosyal modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 84

I. Toplumsal baskı teorisi
II. Toplumsal sorun
III. Kişisel baskı teorisi
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri sosyal modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Toplumsal baskı teorisi ve toplumsal sorun sosyal modelde ele alınan unsurlar arasında yer alırken, kişisel baskı teorisi tıbbi modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

I. Toplumsal eylem
II. Öz-müdahale
III. Bireysel ve kolektif sorumluluk
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri sosyal modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Her üç seçenekte sosyal modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 86

I. Bireysel tedavi
II. Tıbbileştirme
III. Profesyonel egemenlik
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri tıbbi modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Her üç seçenekte tıbbi modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 87

I. Deneyim
II. Uzmanlık
III. Düzeltme
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri sosyal modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Deneyim sosyal modelde ele alınan unsurlar arasında yer alırken, uzmanlık ve düzeltme tıbbi modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 88

I. Ön yargı
II. Tutum
III. Bakım
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri tıbbi modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Her üç seçenekte tıbbi modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

I. Ayrımcılık
II. Davranış
III. Haklar
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri sosyal modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Her üç seçenekte sosyal modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

I. Kontrol
II. Politikalar
III. Siyaset
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri tıbbi modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kontrol ve politikalar tıbbi modelde ele alınan unsurlar arasında yer alırken, siyaset sosyal modelde ele alınan unsurlar arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Kapitalizmin ortaya çıkışına içkin temel bir bireycilik ideolojisiyle ilişkisi içinde sakatlığın tıbbileştirilmesini ele alan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Gustave Flaubert

Davis

Oliver

Sampson

Hughes

Açıklama:

Oliver kapitalizmin ortaya çıkışına içkin temel bir bireycilik ideolojisiyle ilişkisi içinde sakatlığın tıbbileştirilmesini ele alır. Kapitalist toplumlarda hegemonik hâle gelmiş olan bireyselcilik ideolojisinin, sakatlık bağlamında sakatlığın tıbbi bir sorun ve kişisel bir trajedi olarak kurulmasını mümkün kılan zemin olduğu ileri sürülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Sampson'ın, toplumdan yalıtık, kendi yeterliliklerini edinmiş, güçlü ve bağımsız bir benliği olma anlamında kendinden-menkul birey (self-contained individual) olarak adlandırdığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal model

Kapitalizm

Sakatlık

Tıbbi model

Bireyselcilik

Açıklama:

Sampson bireysellik biçimini toplumdan yalıtık, kendi yeterliliklerini edinmiş, güçlü ve bağımsız bir benliği olma anlamında kendinden-menkul birey (self-contained individual) olarak adlandırmıştır. Gerçekte Batı toplumlarında tek bireysellik biçiminin bu olmadığını, ilişkisel bireysellik adını verdiği başka bireysellik biçimi de olduğunu belirten Sampson; bireyler ister yalıtık ister kolektivist biçimde tanımlansınlar, önemli olanın bu bireysel modellerin, toplumsal düzenin yeniden üretilmesi için sosyal kontrolü sağlama işlevini görmek olduğunu ileri sürer.

Doğru Cevap: E

Soru 93

Sakatlığı politik mücadele konusu hâline getiren sakat hareketinin gündeme sokmuş olduğu bir sakatlık yaklaşımına ne ad verilir?

Tıbbi model

Kapitalist model

Bireyselcilik

Sosyal model

Olumlama

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 94

Sakatlık ve yeti yitimi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Sakatlık ve yeti yitiminin birbirinden ayrılmaktadır.

Sakatlık toplumdan dışlanma anlamına gelirken yeti yitimi fiziksel sınırlılık olarak tanımlanmıştır.

Sakatlık toplumsal ve tarihsel olarak kurulan bir durumdur.

Sakatlık değiştirilemez.

Mevcut sistemde öncelik tıp kurumu vasıtasıyla yeti yitimine verilmektedir.

Açıklama:

Yeti yitimi sakatlıktan ayrıdır; yani ikisi farklı olgulara karşılık gelir. Sakatlık toplumsal ve tarihsel olarak kurulan bir durumdur ve değiştirilebilir. Oysa mevcut sistemde öncelik tıp kurumu vasıtasıyla yeti yitimine verilmekte, yeti yitimine çareler bulunmaya çalışılmaktadır. Bunun yerine, yeti yitimi kabul edilip, sakatlığı ortadan kaldırmaya odaklanmak gerekir.

Doğru Cevap: D

Soru 95

Sosyal model ve tıbbi model arasındaki ilişki göz önünde bulundurulduğunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sosyal model ile tıbbi-bireysel model birbirini dışlayan yaklaşımlardır.

Tıbbi model için sakatlık bireysel bir kusur ya da kişisel bir trajedidir.

Sosyal model, sakatlığın, yeti yitimi olan insanlarla sakatlayıcı bir toplum arasındaki ilişkiden kaynaklandığını ileri sürer.

Sosyal model aileye ya da tıbba bağımlı bir yaşam profili çizer.

Tıbbi model sakatların tüm problemlerini yeti yitimine indirger.

Açıklama:

Sosyal model ile tıbbi-bireysel model birbirini dışlayan yaklaşımlardır. Tıbbi model için sakatlık bireysel bir kusur ya da kişisel bir trajedidir. Oysa sosyal model, sakatlığın, yeti yitimi olan insanlarla sakatlayıcı bir toplum arasındaki ilişkiden kaynaklandığını ileri sürer. Bu iki bakış, beklendiği üzere sakatlığa yönelik farklı politika ve hareket tarzları üretir. Tıbbi model sakatların tüm problemlerini yeti yitimine indirgediği için tıp ve rehabilitasyon hizmetleriyle bu sorunları çözmeye çalışır. Oysa sosyal model aileye ya da tıbba bağımlı bir yaşam değil, bağımsız yaşam fikrini savunur.

Doğru Cevap: D

Soru 96

Sakat hareketi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Sakat hareketi siyasi mücadeleyi üç aşamada ele alır.

1960'larda başlamıştır.

Siyasal talepleri yoktur.

İlk önce İngiltere ve ABD’de farklı dinamiklerle başlamıştır.

Sakat kişiler için istenen toplumsal değişimde bizatihi sakat kişilerin ön ayak olması talep edilmektedir.

Açıklama:

Sakat hareketi de diğer yeni toplumsal hareketler gibi siyasi mücadeleyi üç aşamada vermeye çalışır: İlk aşama, belli bir ihtiyacın siyasal statü kazanmasını sağlamaya çalışmaktır. Sakatlık bağlamında bu, sakatlığın bir siyasi mesele, sakatların hakları olduğunun anlatılmasıdır. Sakatlığın yaygın bir biçimde, fiziksel yeti yitiminin sonucu ve tıbbi ve sosyal yardım profesyonellerinin alanı olarak görüldüğü göz önüne alınırsa, sakatlığın tıbbi değil, siyasi bir olgu olduğunu söylemenin önemi daha iyi anlaşılabilir. İkinci aşama, ihtiyacın tanımı ve yorumlanması hakkındaki tartışmaları içerir. Üçüncü aşama ise, tanımlanan ihtiyacın karşılanması için çalışma yapılan aşamadır.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Sakatlığa ilişkin ayrımcılık modeli ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Diğer gruplar gibi, tarihsel olarak sakat kişiler de gurur duyacak deneyimler yaşamıştır.

Sakatlığa ilişkin ayrımcılık modeli, sosyal hizmet uzmanlarına bir teorik model ve uygulamalarını farklı bir biçimde yeniden yapılandırabilecekleri bir dizi pratik ilke önerir.

Sakatlık ayrımcılık modelinin bakış açısından yapılan müdahale, daha geniş bir alanda gerçekleştirilmeli
ve hizmet alan kişinin deneyiminin tüm önemli yönlerini içermelidir.

Geleneksel olarak kurbanı-suçlayıcı yaklaşımdan, sorumluluğu çevreye veren bu yaklaşıma geçmek kolay değildir ve dirençle karşılanması muhtemeldir.

Sakatlık ayrımcılık modelinin dayandığı sakatlık anlayışında, “sakatlık” ile “yeti yitimi” arasında zorunlu bir bağlantı yoktur.

Açıklama:

Sakatlık ayrımcılık modeli için, “sakat” olarak adlandırılmak, örneğin “kadın”, “siyahi” ya da “gey” olarak adlandırılmaktan farklı değildir, ama adlandırmanın sonuçları itibariyle farklılık vardır. Diğer grupların tersine, tarihsel olarak sakat kişiler gurur duyacak deneyim yaşamamışlardır ve “sakat” adlandırması hiçbir olumlu çağrışım barındırmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 98

Aşağıdakilerden hangisinde sakatlığa dar yanlış bilinen unsurlar bir arada verilmiştir?

- Sakat kişiler hastadır ya da onlarda ters giden bir şeyler vardır; bu yüzden tedavi edilmelidirler.
- Sakat kişiler, herkes gibi insana dair tüm deneyimleri yaşama, deneyimleme hakkına sahiptir. Buna başarı ve başarısızlık da dahildir.

- Sakat kişiler, sakatlıklarının üstesinden gelme konusunda ilham verici, cesur ve yüreklidirler.
- Sakat kişiler hastadır ya da onlarda ters giden bir şeyler vardır; bu yüzden tedavi edilmelidirler.

-Sakat kişilerin daima ulaşımla ilgili problemleri vardır.
-Sakat kişiler sakatlığı olan ve olmayan arkadaşlar isterler.

-Sakat kişiler okula gider, çalışır, kişisel ilişkiler kurarlar, aileleri vardır, alış veriş yaparlar, oy verirler ve herkes gibi hayal kurarlar.
-Sakatlık insan deneyiminin doğal bir parçasıdır. Sakatlanma sıklığı yaşla birlikte artar.

- Bir alanda sakatlığı olmak, başka alanda da sakatlığı olmak anlamına gelir.
-Herkesin, kişi olmaya içkin bir değeri vardır. Sakat kişiler, toplumun, topluma katkı yapan üyeleridir.

Açıklama:

- Sakat kişiler işe giderken, sportif yarışmalarda rekabet ederken ya da hobileriyle ilgili faaliyetler yaparken sadece normal günlük yaşamlarını sürdürürler (yani kahraman değildirler, ayrıca olmaları da gerekmez). Ancak günlük yaşamlarını sürdürürken çevre ve toplumda engellerle karşılaşırlarsa, günlük hayatları zora girer. Toplumsal destek ve hizmetlere ulaşım, bu engellerin çoğunu ortadan kaldırabilir.
- Sakatlığın olması ile hasta olmak aynı şeyler değildir. Sakatlık bulaşıcı değildir ve sakatlığı olan kişilerin tedaviye ihtiyacı yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 99

Sakatlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sakat kişiler sakatlığı olan ve olmayan arkadaşlar isterler.

Sakatlık insan deneyiminin doğal bir parçasıdır. Sakatlanma sıklığı yaşla birlikte artar.

Herkesin, kişi olmaya içkin bir değeri vardır. Sakat kişiler, toplumun, topluma katkı yapan üyeleridir.

Sakatlığın olması ile hasta olmak aynı şeyler değildir. Sakatlık bulaşıcı değildir ve sakatlığı olan kişilerin tedaviye ihtiyacı yoktur.

Sakat kişiler, sakatlıklarının üstesinden gelme konusunda ilham verici, cesur ve yüreklidirler.

Açıklama:

Sakat kişiler işe giderken, sportif yarışmalarda rekabet ederken ya da hobileriyle ilgili faaliyetler yaparken sadece normal günlük yaşamlarını sürdürürler (yani kahraman değildirler, ayrıca olmaları da gerekmez). Ancak günlük yaşamlarını sürdürürken çevre ve toplumda engellerle karşılaşırlarsa, günlük hayatları zora girer. Toplumsal destek ve hizmetlere ulaşım, bu engellerin çoğunu ortadan kaldırabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Sakatlıkla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sakatlanma sıklığı yaşla birlikte artar.

Sakatlığı olmak, zayıflığın, karakter kusurunun ya da tanrının cezalandırması/ ödüllendirmesinin bir işaretidir.

Sakat kişilerin yaşamları diğer pek çok insanın yaşamından tamamen farklıdır.

: Sakat kişiler sadece sakatlığı olan diğer kişilerle ilişki kurmak isterler.

Sakat kişiler hastadır ya da onlarda ters giden bir şeyler vardır; bu yüzden tedavi edilmelidirler.

Açıklama:

Sakatlık insan deneyiminin doğal bir parçasıdır. Sakatlanma sıklığı yaşla birlikte artar.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluk türlerinden değildir?

Sosyal yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Öznel yoksulluk

Göreli yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

Yoksulluk türleri: Mutlak yoksulluk, öznel yoksulluk, göreli yoksulluk, insani yoksulluk, yeni yoksulluktur.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Hane halkı ve bireyin yaşamını sürdürebilecek asgari refah düzeyini yakalayamaması durumu olarak açıklanan yoksulluk türü aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Öznel yoksulluk

Mutlak yoksulluk

İnsani yoksulluk

Göreli yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

Mutlak Yoksulluk: Hane halkı ve bireyin yaşamını sürdürebilecek asgari refah düzeyini yakalayamaması durumudur.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Toplumun kabul edeceği minimum yaşam standardından hareket edilerek yoksulluk çizgisinin belirlenmesi olarak açıklanan yoksulluk türü aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Göreli yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Öznel yoksulluk

Açıklama:

Öznel Yoksulluk: Toplumun kabul edeceği minimum yaşam standardından hareket edilerek yoksulluk çizgisinin belirlenmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Yoksulları ve onların özneliğini dikkate almayan yaklaşım aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Göreli yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Öznel yoksulluk

Açıklama:

Mutlak yoksulluk daha çok “azgelişmiş” ülkelerin yaşadığı yoksulluğu ifade eder ancak ülkelerin koşullarını, toplumsal dayanışma ağlarını dikkate almaz ve yoksul kitleleri tek bir bütün olarak değerlendirir. Yoksulların homojen bir kitle olarak değerlendirilmesi, geçici yoksullarla, sürekli yoksulların ve yoksulluk çizgisinin altına düşme riskini taşıyanların aralarındaki farklılıkların görmezden gelinmesiyle sonuçlanır. Ayrıca, ekonomik bir kesinlikle yoksulluğu belirlemek, bu mutlak sınırın altında kimse yoksa yoksulluk da yoktur sonucunu da beraberinde getirir ki, bu varsayım ne iktisadi olarak ne de herhangi bir sosyal bilim alanı açısından geçerlidir. Daha da önemlisi mutlak yoksulluk yaklaşımı, yoksulları ve onların özneliğini dikkate almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 5

I. Sosyal imkânlara ulaşamayan nüfus yüzdesi
II. Sağlıklı içme suyuna ulaşamayan nüfus yüzdesi
III. Temel sağlık imkânlarından yoksun olan nüfus yüzdesi
IV. Kamusal kaynaklara ulaşamayan nüfus yüzdesi
V. 5 yaşın altında olan ve yeterli beslenemeyen nüfus yüzdesi
İnsani yoksulluğu belirlerken UNDP’nin başvurduğu ölçütler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

I, III, IV

I, II, III

II, III, V

III, IV, V

I, III, V

Açıklama:

UNDP insani yoksulluğu belirlerken şu üç veriyi dikkate almaktadır: Sağlıklı içme suyuna ulaşamayan nüfus yüzdesi; temel sağlık imkânlarından yoksun olan nüfus yüzdesi; 5 yaşın altında olan ve yeterli beslenemeyen nüfus yüzdesi.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması hali olarak açıklanan yoksulluk türü aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Mutlak yoksulluk

İnsani yoksulluk

Öznel yoksulluk

Göreli yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

Göreli Yoksulluk
Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması hali göreli yoksulluk olarak tanımlanır. Bu yaklaşımda ihtiyaçlar, ihtiyaçların karşılanması ve tüketim dikkate alınır. Burada belirleyici olan, içinde yaşanılan toplumun kabul ettiği hayat standartlarının altında bir hayat sürülmesi durumudur. Göreli yoksulluk yaklaşımına göre, bir toplumda her zaman yoksullar bulunur.

Doğru Cevap: D

Soru 7

I. Bağımsızlık
II. Çaresizlik
III. Aşağılık duygusu
IV. Teslim olma duygusu
V. Bütünleşme
Lewis’e göre yoksulluk kültürünün başlıca özellikleri aşağıda hangi seçenekte verilmiştir?

I, II, III

I, II, IV

I, III, V

II, III, IV

III, IV, V

Açıklama:

Lewis’e göre (Akt. Oktik, 2008: 32-33), yoksulluk kültürünün başlıca özellikleri, “Bireysel düzeyde güçlü bir kıyıda kenarda kalma duygusu, çaresizlik, bağımlılık, aşağılık duygusu, görece olarak az bir haz alma gücüyle şimdiki zamana yönelim, teslim olma duygusu ve kadercilik”tir. Lewis’e göre, yoksulluk kültürü; aile düzeyinde, özgür birliktelik ya da resmi olmayan evlilik, anne ve çocukların terki anne merkezli aile, yaygın boşanma; topluluk düzeyinde, etkili katılım eksikliği, toplumun temel kuramları ile bütünleşememe olarak belirir. Kentli yoksul, sendika ya da siyasi partilere üye olmaz, müze ve sanat galerisine gitmez.

Doğru Cevap: D

Soru 8

I. Borç yükü altında yaşayan ülkelerde baskıcı rejimlerin artması.
II. Mülteci nüfusunun artması
III. İnsan haklarının ihlâl edilmesi
IV. Ülke içi demokrasinin ilerlemesi
V. Teknolojinin ilerlemesi
Yukarıda verilenlerden hangileri yoksulluğun küreselleşmesinin sonuçları aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

I, II, IV

I, II, III

I, II, V

I, III, IV

I, IV, V

Açıklama:

Yoksulluğun küreselleşmesi, küreselleşmenin ekonomik boyutu ile yakından ilişkilidir ancak sadece ekonomik bir sorun değildir. Zira küresel çapta uygulanan neo-liberal ekonomik programlar “azgelişmiş” ülkeler ile “gelişmiş” ülkeler arasındaki uçurumu derinleştirirken, gündelik hayattan politikaya uzanan bir takım başka sorunları da beraberinde getirmiştir. Kırılgan bir ekonomisi olan ve borç yükü altında yaşayan ülkelerde bir yandan baskıcı rejimler ve uygulamalar artmakta; en temel insan hakları ihlâl edilmektedir. Öte yandan baskıcı rejimlerde, ekonomi temelli talepler politik taleplerle birleştiğinde, devletler daha sert önlemler almaktadır. Daha sert önlemlerin alınması, en temel taleplerin bile kuşkuyla karşılanmasına neden olmakta ve baskının artmasıyla ülke içi demokrasi gerilemektedir. Göçmen ve mülteci nüfusunun dünyanın her yerinde artması yabancı düşmanlığı ve ırkçılığı da artırmakta, dayanışma ağlarının zedelendiği toplumlarda insanlar en temel güven duygularını yitirmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sosyal dışlanma biçimi değildir?

Ekonomik dışlanma

Toplumsal alandan dışlanma

Politik alandan dışlanma

Sosyal devlet hizmetlerinden dışlanma

Teknolojik dışlanma

Açıklama:

Sosyal dışlanma biçimleri: Ekonomik dışlanma, toplumsal alandan dışlanma, politik alandan dışlanma, sosyal devlet hizmetlerinden dışlanmadır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Sosyal dışlanma ilk kez hangi yıllarda dile getirilmeye başlanmıştır?

1930

1940

1950

1960

1970

Açıklama:

Sosyal dışlanma, ilk kez 1960’larda Fransa’da dile getirilmeye başlanmış; 1970’lerde dünya literatürüne oradan da Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankasının gündemine girmiştir. 1974’te, Fransa’da bir bakan olan Rene Lenoir, Fransa toplumunun onda birinin toplumdan dışlandığını belirterek; dışlanan kimseleri zihinsel ve fiziksel engelliler, intihara eğilimli insanlar, yalnız ebeveynler, istismara maruz kalmış çocuklar, bağımlılar. vb olarak tanımlamıştır. Bu gruba 1980’lerde işsizler ve yoksullar da eklenmiş; böylece sosyal dışlanma kavramı eşitsizlik, adaletsizlik ve yoksulluk çerçevesinde açıklanmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Bir insanın yaşamını minimum düzeyde sürdürebilmesini sağlayacak imkânlardan yoksun olması, yani biyolojik olarak kendisini yeniden üretebilmesi için gerekli kalori ve diğer besin bileşenlerine ulaşamaması halinde beliren yoksulluk aşağıdakilerden hangisidir?

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

Öznel yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 12

Az gelişmiş ülkeler için belirlenen yoksulluk sınırı aşağıdakilerden hangisidir?

1 ABD doları

2 ABD doları

3 ABD doları

4 ABD doları

5 ABD doları

Açıklama:

Günlük 1 doların altında gelire sahip olmak açlık sınırı; 2 dolar ile geçinmek ise yoksulluk sınırı olarak belirlenmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Yoksulluk Kültürü Kavramı ilk kez kim tarafından kullanılmıştır?

Friedman

Bauman

Oscar Lewis

Diane Pearce

Wedel

Açıklama:

Yoksulluk Kültürü Kavramı Amerikalı antropolog Oscar Lewis tarafından kullanılmış ve daha sonra yoksulluk çalışmalarında özellikle alt kültürü açıklarken kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluk kültürünün özelliklerinden biri değildir?

Yaygın boşanma

Bağımlılık

Resmi olmayan evlilik

Cinsel iradesizlik

Sendikaya üye olma

Açıklama:

Kentli yoksul, sendika ya da siyasi partilere üye olmaz, müze ve sanat galerisine gitmez.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Sınıfdışı kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade etmek için kullanılmaz?

Madde bağımlısı olanlar

Evsizler

İşsizler

Yetimler

Evlilik dışı çocuğu olan genç kadınlar

Açıklama:

Sınıfdışı ya da sınıfaltı kavramı genellikle işsiz, çalışsa da marjinal işlerde çalışan, okulu terk etmiş insanları, evlilik dışı çocuğu olup da devlet yardımı alan genç kadınları, evsiz, dilenci, alkol ya da madde bağımlısı olanları ve sokaktaki suçluları ifade etmek için de kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Yoksulluğun kadınlaşması kavramı ilk kez kim tarafından kullanılmıştır?

D. Pearce

O. Lewis

Bauman

Wedel

Friedman

Açıklama:

Yoksulluğun kadınlaşması kavramı ilk kez 1978 yılında Diane Pearce tarafından kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Kişilerin, toplumla bütünleşmelerini sağlayan sivil, politik, ekonomik ve sosyal haklara ulaşamaması durumunu aşağıdakilerden hangisi ifade etmektedir?

Mülksüzlük

Yoksulluk kültürü

Sosyal dışlanma

Toplumsal kırılma

Küresel Yoksulluk

Açıklama:

En genel tanımıyla sosyal dışlanma, kişilerin, toplumla bütünleşmelerini sağlayan sivil, politik, ekonomik ve sosyal haklara ulaşamaması ve kendilerini toplum dışı hissetmelerine neden olan bir süreci ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi insani yoksulluğu belirlerken UNDP’nin dikkate aldığı verilerden birisidir?

Sağlıklı içme suyuna ulaşamama

Tiyatroya gidememe

Gayri safi milli hasıla

İşsizlik

Nüfusun okuma yazma oranı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 19

Dünya mülksüzlerinin büyük çoğunluğunu kimler oluşturur?

Erkekler

Çocuklar

Kadınlar

Emekliler

Bekarlar

Açıklama:

Dünya mülksüzlerinin büyük çoğunluğunu kadınlar oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Kırsal kesimlerde kız çocuklarının okula gönderilmemesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Sağlık hizmetlerinden dışlanma

Sosyal güvenlikten dışlanma

Politik alandan dışlanma

Eğitim hizmetlerinden dışlanma

İşgücü piyasasından dışlanma

Açıklama:

Kırsal kesimlerde kız çocuklarının okula gönderilmemesi eğitim hizmetlerinden yararlanamaması anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması haline ne ad verilir?

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

Öznel yoksulluk

Yeni yoksulluk

İnsani yoksulluk

Açıklama:

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması hali göreli yoksulluk olarak tanımlanır. Bu yaklaşımda ihtiyaçlar, ihtiyaçların karşılanması ve tüketim dikkate alınır. Burada belirleyici olan, içinde yaşanılan toplumun kabul ettiği hayat standartlarının altında bir hayat sürülmesi durumudur. Göreli yoksulluk yaklaşımına göre, bir toplumda her zaman yoksullar bulunur. Zira karşılaştırma yapılır, farklılıklar dikkate alınır ve daha önemlisi kesin bir ölçüt konmaz. Göreli yoksulluk yaklaşımı, karşılaştırma yaparken kişilerin sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını da dikkate alır. Doğru Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

UNDP tarafından gelire bağlı olarak belirlenen yoksulluk sınırları yeterli olmadığı için geliştirilen yoksulluk tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Mutlak yoksulluk

öznel yoksulluk

İnsani yoksulluk

Göreli yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

İnsani yoksulluk kavramı, UNDP tarafından, gelire bağlı olarak belirlenen yoksulluk sınırları yeterli olmadığı için geliştirilmiştir. Buna göre, insanın, insana yaraşır bir hayat sürmesi için sadece temel ihtiyaçlarının karşılanması yeterli değildir. İnsanların temel ihtiyaçlarının yanı sıra sosyal ve kültürel birtakım imkânlara da sahip olması gerekir. Ortalama hayat süresi, kamusal ve özel kaynaklara erişim gibi ölçütlere göre belirlenen insani yoksulluk, bir yandan bir insan hakkı olan gelişme hakkı ile öte yandan yoksunluk ve dışlanma kavramları ile yakından ilişkilidir. Topgül’ün (2013) belirttiği üzere, UNDP insani yoksulluğu belirlerken şu üç veriyi dikkate almaktadır: Sağlıklı içme suyuna ulaşamayan nüfus yüzdesi; temel sağlık imkânlarından yoksun olan nüfus yüzdesi; 5 yaşın altında olan ve yeterli beslenemeyen nüfus yüzdesi. Doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Lewis'ın yoksulluk kültüründen söz edebilmek için gerekli olduğunu belirttiği koşullarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ücretsiz emek karşılığı kar amacı gütmeden, düşük düzeyde işsizlik mevcuttur.

Toplum düşük-gelirli nüfusun sosyal, politik ve ekonomik örgütlenmesini sağlamada başarılıdır.

Klan ve tek yanlı-akrabalık sisteminden farklı olarak iki-yanlı akrabalık sisteminin
mevcuttur.

Egemen sınıf belirgin şekilde zengin ve israf eğilimindedir.

Alt ekonomik statü bireysel değil toplumsal bir yetersizliktir.

Açıklama:

Lewis’e göre yoksulluk ile yoksulluk kültürü aynı şey değildir; yoksulluk kültürü, yoksulluğa ait kendi norm ve değerleri olan farklı bir alt kültürdür. Lewis yoksulluk kültüründen söz edebilmek için şu koşulların gerekli olduğunu belirtir (Kayaoğlu, 2009):
• Ücretli emeğin olduğu, üretimin kâr için gerçekleştiği ve süreğen bir biçimde yüksek düzeyde işsizliğin ve niteliksiz emek için ücretlerin düşük olduğu bir nakit ekonomisinin mevcut olması.
• Toplumun, gönüllülük temelinde ya da hükümetler aracılığıyla düşük-gelirli nüfusun sosyal, politik ve ekonomik örgütlenmesini sağlamakta başarısız kalması.
• Klan ve tek yanlı-akrabalık sisteminden farklı olarak iki-yanlı akrabalık sisteminin
mevcut olması.
• Egemen sınıfın, tutumluluğu ve zenginlik ve mülkiyet birikimini ödüllendiren,
yukarıya doğru hareketlilik olasılığını vurgulayan ve alt ekonomik statüyü bireyin
kişisel yetersizliği ve aşağılık olmasıyla açıklayan bir değerler dizisini öne sürmesi.
Doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi çeşitli grupların sınıfaltı ya da sınıfdışı olarak tanımlanmasına neden olmuştur?

Eğitimsizlik

İşsizlik

Sağlık problemleri

Köy yoksulluğu

Kent yoksulluğu

Açıklama:

Kent yoksulluğu, çeşitli grupların sınıfaltı ya da sınıfdışı olarak tanımlanmasına neden olmuştur. Sınıfdışı ya da sınıfaltı yanda verilen insan grupları dışında, evsiz, dilenci, alkol ya da madde bağımlısı olanları ve sokaktaki suçluları ifade etmek için de kullanılmaktadır. Bu durumun toplumun yoksulları ahlâki evrenin de dışına atan (Bauman, 1999), yoksulları “herşeyi yapabilir” insanlar olarak gören kalıpyargı ile ilişkisi vardır. Doğru Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

80’li yıllardan itibaren birçok alanda rasyonalizasyona gidilmesi dünyanın hemen her bölgesinde aşağıdakilerden hangisine neden olmuştur?

Çok sayıda kadının vasıfsız işçi olarak çalıştığı iş yerlerinin kapanmasına

Kadınların kamusal alanlardan uzaklaşmasına

Çok sayıda kadının özel sektörde kendine yer bulmasına

Yönetici konumundaki kadınların sayısının artmasına

Kadınların düşük ücretlerle uzun saatler çalıştırılmasına

Açıklama:

Kamusal-alan özel alan ayrımı nedeniyle kamusal alandan dışlanan kadınların siyasal katılımın da dışına itilmesi; kadınların hapsoldukları özel alanda örgütlenmeden, yoksullukla baş etme stratejileri geliştirmek zorunda kalmalarına neden olmaktadır. 80’li yıllardan itibaren birçok alanda rasyonalizasyona gidilmesi dünyanın hemen her bölgesinde çok sayıda kadının vasıfsız işçi olarak çalıştığı işyerlerinin kapanmasına neden olmuştur. Eve iş verilmesi, formel işsizliğin yanı sıra güvencesiz koşullarda, evde ve düşük ücretlerle
çalışan kadınların sayısını artırmıştır. Bekâr kadınların emeği daha ucuz olduğu için formel sektörde iş bulabilirken, çocuklu evli kadınlar ve yaşlı kadınlar evde çalışmak zorunda kalmıştır (Kümbetoğlu, 2002). Doğru Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Sosyal dışlanma kavramı ilk kez ne zaman ortaya çıkmıştır?

1960lar

1970ler

1980ler

1990lar

2000ler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 27

"Yoksulluk, sanayileşme ile ilgili iktisadi ve klasik bir olgudur; buna karşılık sosyal dışlanma post modern bir olgu olup bütünleşmenin karşıtıdır" görüşü kime aittir?

Atkinson

Becker

Abrahamson

De Haan

Lewis

Açıklama:

Abrahamson’a (Akt. Şahin, 2010: 74) göre ise yoksullukla sosyal dışlanma farklıdır ve bu fark, farklı zamanlarda ortaya çıkmalarından kaynaklanmaktadır. Yoksulluk, sanayileşme ile ilgili iktisadi ve klasik bir olgudur; buna karşılık sosyal dışlanma post modern bir olgu olup bütünleşmenin karşıtıdır. Yoksulluk, burjuva sınıfının karşısındaki işçi sınıfı ile ilgili iken, sosyal dışlanma post endüstriyel dönemde orta sınıftan kopan ve sayıca az olan kesimi ifade eder. Doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Öğretmen okullarına verilen desteğin çekilmesi, eğitimin özelleştirilmesi ve kız çocuklarına yönelik ayrımcı tutumlar aşağıdaki dışlanma türlerinden hangisi altında incelenir?

Mülksüzlük

Sosyal Güvenlikten dışlanma

Politik alandan dışlanma

Mal ve hizmet piyasalarından dışlanma

Eğitim hizmetlerinden dışlanma

Açıklama:

Eğitim Hizmetlerinden Dışlanma
Eğitim bir insan hakkı olmanın yanı sıra toplumsal bütünleşmenin en önemli araçlarından birisidir. Bu açıdan bakıldığında dışlanmışların ya hiç eğitim almadığı yahut okullarını erken terk etmek zorunda kaldıkları görülür. Örneğin öğretmen okullarına verilen desteğin çekilmesi, eğitimin özelleştirilmesi ve kız çocuklarına yönelik ayrımcı tutumlar dünyanın pek çok bölgesinde insanların eğitim hizmetlerinden yararlanamaması anlamına gelmektedir. Doğru Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

I. Sağlıklı içme suyuna ulaşamayan nüfus yüzdesi
II. Temel sağlık imkânlarından yoksun olan nüfus yüzdesi
III. Temel eğitim imkânlarından yoksun olan nüfus yüzdesi
IV. 5 yaşın altında olan ve yeterli beslenemeyen nüfus yüzdesi
UNDP insani yoksulluğu belirlerken yukarıdaki verilerden hangisi ya da hangilerini dikkate almaktadır?

I, II ve III

I, II ve IV

Yalnızca IV

I,II, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

İnsani yoksulluk kavramı, UNDP tarafından, gelire bağlı olarak belirlenen yoksulluk sınırları yeterli olmadığı için geliştirilmiştir. Buna göre, insanın, insana yaraşır bir hayat sürmesi için sadece temel ihtiyaçlarının karşılanması yeterli değildir. İnsanların temel ihtiyaçlarının yanı sıra sosyal ve kültürel birtakım imkânlara da sahip olması gerekir. Ortalama hayat süresi, kamusal ve özel kaynaklara erişim gibi ölçütlere göre belirlenen insani yoksulluk, bir yandan bir insan hakkı olan gelişme hakkı ile öte yandan yoksunluk ve dışlanma kavramları ile yakından ilişkilidir. Topgül’ün (2013) belirttiği üzere, UNDP insani
yoksulluğu belirlerken şu üç veriyi dikkate almaktadır: Sağlıklı içme suyuna ulaşamayan nüfus yüzdesi; temel sağlık imkânlarından yoksun olan nüfus yüzdesi; 5 yaşın altında olan ve yeterli beslenemeyen nüfus yüzdesi. Doğru Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

UNDP verilerine göre yoksulluk sınırı kaç ABD dolarının altında kabul edilmektedir?

1 dolar

2 dolar

3 dolar

4 dolar

5 dolar

Açıklama:

Günlük 1 doların altında gelire sahip olmak açlık sınırı; 2 dolar ile geçinmek ise yoksulluk sınırı olarak belirlenmektedir. Mutlak yoksulluk tanım ve ölçümü ekonomik verilerle belirlendiği ve Amerikan para birimi üzerinden yapıldığı için pek çok bakımdan sorunlu olsa da “açlık” meselesini içerdiği için önemlidir. Mutlak yoksulluk daha çok “azgelişmiş” ülkelerin yaşadığı yoksulluğu ifade eder ancak ülkelerin koşullarını, toplumsal dayanışma ağlarını dikkate almaz ve yoksul kitleleri tek bir bütün olarak değerlendirir. Yoksulların homojen bir kitle olarak değerlendirilmesi, geçici yoksullarla, sürekli yoksulların ve yoksulluk çizgisinin altına düşme riskini taşıyanların aralarındaki farklılıkların görmezden gelinmesiyle sonuçlanır. Ayrıca, ekonomik bir kesinlikle yoksulluğu belirlemek, bu mutlak sınırın altında kimse yoksa yoksulluk da yoktur sonucunu da beraberinde getirir ki, bu varsayım ne iktisadi olarak ne de herhangi bir sosyal bilim alanı açısından geçerlidir. Daha da önemlisi mutlak yoksulluk yaklaşımı, yoksulları ve onların özneliğini dikkate almaz (Şenses, 2001). Doğru Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Kent yoksulluğu

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi mutlak yoksulluğun özelliklerinden biri değildir?

Tanım ve ölçümü ekonomik verilerle belirlenir

Bu yaklaşımda ihtiyaçlar, ihtiyaçların karşılanması ve tüketim dikkate alınır

Yoksulları ve onların özneliğini dikkate almaz

Daha çok “azgelişmiş” ülkelerin yaşadığı yoksulluğu ifade eder

Yoksullar homojen bir kitle olarak değerlendirilir

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Bir insanın gelirinin, toplumsal olarak yeniden üretebilmesi için gerekli tüketim ve yaşam düzeyinin, başka ifadeyle o toplumda geçerli minimum tüketim düzeyinin altında kalmasına ne ad verilir?

Kent yoksulluğu

Yeni yoksulluk

İnsani yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi göreli yoksulluğun özelliklerinden biri değildir?

Toplumun ortalama refah düzeyinin belli bir oranın altında kalması durumudur

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması halidir

Daha çok “azgelişmiş” ülkelerin yaşadığı yoksulluğu ifade eder

Bu yaklaşımda ihtiyaçlar, ihtiyaçların karşılanması ve tüketim dikkate alınır

Karşılaştırma yaparken kişilerin sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını da dikkate alır

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi insani yoksulluğun özelliklerinden biri değildir?

İnsanın, insana yaraşır bir hayat sürmesi için sadece temel ihtiyaçlarının karşılanması yeterli değildir

İnsanların temel ihtiyaçlarının yanı sıra sosyal ve kültürel birtakım imkânlara da sahip olması gerekir

İnsanı yoksulluk ortalama hayat süresi, kamusal ve özel kaynaklara erişim gibi ölçütlere göre belirlenir

Karşılaştırma yaparken kişilerin sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını da dikkate alır

Bir yandan bir insan hakkı olan gelişme hakkı ile öte yandan yoksunluk ve dışlanma kavramları ile yakından ilişkilidir

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi öznel yoksulluğun özelliklerinden biri değildir?

Bu belirleme genellikle anketlerle yapılmaktadır

Kamusal ve özel kaynaklara erişim gibi ölçütlere göre belirlenir

Kişilerin kendilerini yoksul olarak görüp görmedikleri göz önünde bulundurulmaktadır

Öznel yoksulluk, anket gibi yöntemlerle belirlenir

Burada özneler daha fazla dikkate alındığı için kesin iktisadi sınırlar çizilmemektedir

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Lewis’in yoksulluk kültüründen söz edebilmek için gerekli olduğunu düşündüğü özelliklerden biri değildir?

Maddi mallara ulaşma eksikliği

Ücretli emeğin olduğu, üretimin kâr için gerçekleştiği bir nakit ekonomisinin mevcut olması

Düşük-gelirli nüfusun sosyal, politik ve ekonomik örgütlenmesini sağlamakta başarısız kalması

Klan ve tek yanlı-akrabalık sisteminden farklı olarak iki-yanlı akrabalık sisteminin mevcut olması

Bireyin kişisel yetersizliği ve aşağılık olmasıyla açıklayan bir değerler dizisini öne sürmesi

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluk kültürünün özelliklerinden biri değildir?

Kenarda kalma duygusu

Çaresizlik

Mutluluk

Bağımlılık

Aşağılık duygusu

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi sınıfdışı gruplardan biri değildir?

İşsiz

Mülteciler

Evsiz

Dilenci

Madde bağımlıları

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluk türlerinden biri değildir ?

Yeni yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Öznel yoksulluk

Nesnel yoksulluk

Göreli yoksulluk

Açıklama:

Nesnel yoksulluk yoksulluk türlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

UNDP tarafından, gelire bağlı olarak belirlenen yoksulluk sınırları yeterli olmadığı için geliştirilen yoksulluk türü hangisidir ?

Göreli yoksulluk

Mutlak yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Öznel yoksulluk

Açıklama:

UNDP tarafından, gelire bağlı olarak belirlenen yoksulluk sınırları yeterli olmadığı için geliştirilen yoksulluk türü İnsani yoksulluktur.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması hali hangi yoksulluk türü için de tanımlanır ?

Göreli yoksulluk

Öznel yoksunluk

Yeni yoksulluk

İnsani yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Açıklama:

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması hali göreli yoksulluk türü için de tanımlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Lewis’e göre yoksulluk kültüründen söz edebilmek için gerekli koşullardan biri değildir ?

Egemen sınıfın, tutumluluğu ve zenginlik ve mülkiyet birikimini ödüllendiren,
yukarıya doğru hareketlilik olasılığını vurgulayan ve alt ekonomik statüyü bireyin
kişisel yetersizliği ve aşağılık olmasıyla açıklayan bir değerler dizisini öne sürmesi

Toplumun, gönüllülük temelinde ya da hükümetler aracılığıyla düşük-gelirli nüfusun
sosyal, politik ve ekonomik örgütlenmesini sağlamakta başarısız kalması

Klan ve tek yanlı-akrabalık sisteminden farklı olarak iki-yanlı akrabalık sisteminin mevcut olması

Toplumun, gönüllülük temelinde ya da hükümetler aracılığıyla düşük-gelirli nüfusun
sosyal, politik ve ekonomik örgütlenmesini sağlamakta başarılı kalması

Ücretli emeğin olduğu, üretimin kâr için gerçekleştiği ve süreğen bir biçimde yüksek
düzeyde işsizliğin ve niteliksiz emek için ücretlerin düşük olduğu bir nakit ekonomisinin
mevcut olması

Açıklama:

Toplumun, gönüllülük temelinde ya da hükümetler aracılığıyla düşük-gelirli nüfusun
sosyal, politik ve ekonomik örgütlenmesini sağlamakta başarılı kalması Lewis’e göre yoksulluk kültüründen söz edebilmek için gerekli koşullardan biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun küreselleşmesi ile ilgili yanlış bir bilgidir ?

Üçüncü dünya” ülkelerinde yoksulluk tanımını gelirden yola çıkarak yapmak, güvenilir ve işe yarar verilerin eksikliği yüzünden zordur

Yoksulluk yanlızca işçi sınıfını ilgilendiren bir sorundur

Kırılgan bir ekonomisi olan ve borç yükü altında yaşayan ülkelerde bir yandan
baskıcı rejimler ve uygulamalar artmakta; en temel insan hakları ihlâl edilmektedir

Küresel çapta uygulanan neo-liberal ekonomik programlar “azgelişmiş” ülkeler ile “gelişmiş” ülkeler arasındaki uçurumu derinleştirmektedir

Yoksulluğun küreselleşmesi, küreselleşmenin ekonomik boyutu ile yakından ilişkilidirkK

Açıklama:

"Yoksulluk yanlızca işçi sınıfını ilgilendiren bir sorundur" yoksulluğun küreselleşmesi ile ilgili yanlış bir bilgidir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Cinsiyet hangi yıllardan bu yana yoksulluğun tanımlanmasında ve incelenmesinde
önemli bir kriter olarak ele alınmaktadır ?

1980'li yıllar

1990'lı yıllar

1970'lı yıllar

1940'lı yıllar

1890'lı yıllar

Açıklama:

Cinsiyet 1970’li yıllardan bu yana yoksulluğun tanımlanmasında ve incelenmesinde
önemli bir kriter olarak ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi sosyal dışlanma sürecinde insanların mahrum kaldığı toplumla bütünleşmesini sağlayan haklardan biri değildir ?

Ekonomik

Politik

Sivil

Sosyal

Yaşama hakkı

Açıklama:

Yaşama hakkı sosyal dışlanma sürecinde insanların mahrum kaldığı toplumla bütünleşmesini sağlayan haklardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

"Mülksüzlük" hangi sosyal dışlanma biçiminde incelenir ?

Ekonomik dışlanma

Sosyal devlet hizmetlerinden dışlanma

Sosyal güvenlikten dışlanma

Politik alandan dışlanma

Toplumsal alandan dışlanma

Açıklama:

Mülksüzlük" Toplumsal alandan dışlanma sosyal dışlanma biçiminde incelenir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Sosyal dışlanmanın yol açtığı sorunlardan ilki aşağıdakilerden hangisidir ?

Bedensel rahatsızlıklar

Fiziki rahatsızlıklar

Kınanma korkusu

Kişinin öz değer duygusunu yitirmesi

Stres

Açıklama:

Sosyal dışlanmanın yol açtığı sorunlardan ilki, kişinin öz değer duygusunu yitirmesidir

Doğru Cevap: D

Soru 49

Yoksulluğun kadınlaşması kavramı ilk kez hangi yılda Diane Pearce tarafından kullanılmıştır ?

1988

1847

1948

1878

1978

Açıklama:

Yoksulluğun kadınlaşması kavramı ilk kez 1978 yılında Diane Pearce tarafından kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Öznel yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

Literatürde çeşitli yoksulluk tanımları bulunmaktadır. Buna göre; bir insanın yaşamını minimum düzeyde sürdürebilmesini sağlayacak imkânlardan yoksun olması, yani biyolojik olarak kendisini yeniden üretebilmesi için gerekli kalori ve diğer besin bileşenlerine ulaşamaması mutlak yoksulluk olarak tanımlanır. Buna karşılık bir insanın gelirinin, toplumsal olarak yeniden üretebilmesi için gerekli tüketim ve yaşam düzeyinin, başka ifadeyle o toplumda geçerli minimum tüketim düzeyinin altında kalması ise göreli yoksulluk olarak tanımlanır. Dikkat edilirse, yoksulluk üretim-tüketim ve gelir üzerinden tanımlanmaya ve açıklanmaya çalışılmaktadır. Oysa çalışma ile gelir arasındaki ilişki doğrusal olmadığı gibi; bugün gelinen ekonomik yapıda çalışmak yahut bir işe sahip olmak, yoksulluktan kurtulmak için yeterli değildir. Bu nedenle literatürde yoksulluğa ilişkin yeni tanımlar geliştirilmiştir. Bunlardan ilki UNDP’in (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı) geliştirdiği insani yoksulluk, diğeri ise yoksulluğun küreselleşmesi ve neo-liberal politikaların sonuçlarını açıklamak için kullanılan yeni yoksulluk kavramıdır. Yoksulluk çalışmaları dinamik bir alan olduğu için, başka yoksulluk açıklamaları ve tanımlamaları da mevcuttur.
Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Sağlıklı içme suyuna ulaşamayan nüfus yüzdesi; temel sağlık imkânlarından yoksun olan nüfus yüzdesi; 5 yaşın altında olan ve yeterli beslenemeyen nüfus yüzdesi temel alınarak hesaplanan yoksulluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Öznel yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

İnsani yoksulluk kavramı, UNDP tarafından, gelire bağlı olarak belirlenen yoksulluk sınırları yeterli olmadığı için geliştirilmiştir. Buna göre, insanın, insana yaraşır bir hayat sürmesi için sadece temel ihtiyaçlarının karşılanması yeterli değildir. İnsanların temel ihtiyaçlarının yanı sıra sosyal ve kültürel birtakım imkânlara da sahip olması gerekir. Ortalama hayat süresi, kamusal ve özel kaynaklara erişim gibi ölçütlere göre belirlenen insani yoksulluk, bir yandan bir insan hakkı olan gelişme hakkı ile öte yandan yoksunluk ve dışlanma kavramları ile yakından ilişkilidir. UNDP insani yoksulluğu belirlerken şu üç veriyi dikkate almaktadır: Sağlıklı içme suyuna ulaşamayan nüfus yüzdesi; temel sağlık imkânlarından yoksun olan nüfus yüzdesi; 5 yaşın altında olan ve yeterli beslenemeyen nüfus yüzdesi.
Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması haline ne ad verilir?

Öznel yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması hali göreli yoksulluk olarak tanımlanır. Bu yaklaşımda ihtiyaçlar, ihtiyaçların karşılanması ve tüketim dikkate alınır. Burada belirleyici olan, içinde yaşanılan toplumun kabul ettiği hayat standartlarının altında bir hayat sürülmesi durumudur. Göreli yoksulluk yaklaşımına göre, bir toplumda her zaman yoksullar bulunur. Zira karşılaştırma yapılır, farklılıklar dikkate alınır ve daha önemlisi kesin bir ölçüt konmaz. Göreli yoksulluk yaklaşımı, karşılaştırma yaparken kişilerin sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını da dikkate alır. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Türk-İş Ocak 2016 verilerine göre Türkiye’de dört kişilik ailenin açlık sınırı aşağıdakilerden hangisidir?

1.447,20

1.307,55

4.259,13

1.385,26

4.512,25

Açıklama:

Şubat 2015	Aralık 2015	Ocak 2016	Şubat 2016
Açlık Sınırı	1.307,55	1.385,26	1.447,20	1.407,42
Yoksulluk Sınırı	4.259,13	4.512,25	4.714,00	4.584,44

Doğru Cevap: A

Soru 54

Türk-İş Şubat 2016 verilerine göre Türkiye’de dört kişilik ailenin yoksulluk sınırı aşağıdakilerden hangisidir?

4.259,13

4.584,44

1.447,20

4.512,25

4.714,00

Açıklama:

Şubat 2015	Aralık 2015	Ocak 2016	Şubat 2016
Açlık Sınırı	1.307,55	1.385,26	1.447,20	1.407,42
Yoksulluk Sınırı	4.259,13	4.512,25	4.714,00	4.584,44

Doğru Cevap: B

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluk kültüründen söz edebilmek için gerekli koşullardan biri değildir?

Ücretli emeğin olduğu, üretimin kâr için gerçekleştiği ve süreğen bir biçimde yüksek düzeyde işsizliğin olduğu bir ekonomik sistemin olması

Toplumun, gönüllülük temelinde ya da hükümetler aracılığıyla düşük-gelirli nüfusun sosyal, politik ve ekonomik örgütlenmesini sağlamakta başarısız kalması

Niteliksiz emek için ücretlerin düşük olduğu bir nakit ekonomisinin mevcut olması

Klan ve tek yanlı-akrabalık sisteminin mevcut olması

Egemen sınıfın, alt ekonomik statüyü bireyin kişisel yetersizliği ve aşağılık olmasıyla açıklayan bir değerler dizisini öne sürmesi

Açıklama:

Ücretli emeğin olduğu, üretimin kâr için gerçekleştiği ve süreğen bir biçimde yüksek düzeyde işsizliğin ve niteliksiz emek için ücretlerin düşük olduğu bir nakit ekonomisinin mevcut olması.
Toplumun, gönüllülük temelinde ya da hükümetler aracılığıyla düşük-gelirli nüfusun sosyal, politik ve ekonomik örgütlenmesini sağlamakta başarısız kalması.
Klan ve tek yanlı-akrabalık sisteminden farklı olarak iki-yanlı akrabalık sisteminin mevcut olması.
Egemen sınıfın, tutumluluğu ve zenginlik ve mülkiyet birikimini ödüllendiren, yukarıya doğru hareketlilik olasılığını vurgulayan ve alt ekonomik statüyü bireyin kişisel yetersizliği ve aşağılık olmasıyla açıklayan bir değerler dizisini öne sürmesi. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi sınıfaltı olarak tanımlanan grupta yer almamaktadır?

Evsizler

Evlilik dışı çocuğu olup devlet yardımı alan genç kadınlar

Dilenciler

Okulu terk etmiş insanlar

Köylüler

Açıklama:

Kent yoksulluğu, çeşitli grupların sınıfaltı ya da sınıfdışı olarak tanımlanmasına neden olmuştur. Sınıfdışı (sınıfaltı), Genellikle işsiz, çalışsa da marjinal işlerde çalışan, okulu terk etmiş insanları, evlilik dışı çocuğu olup da devlet yardımı alan genç kadınları ifade eder. Sınıfdışı ya da sınıfaltı yanda verilen insan grupları dışında, evsiz, dilenci, alkol ya da madde bağımlısı olanları ve sokaktaki suçluları ifade etmek için de kullanılmaktadır. Bu durumun toplumun yoksulları ahlâki evrenin de dışına atan, yoksulları “herşeyi yapabilir” insanlar olarak gören kalıpyargı ile ilişkisi vardır. Dikkat edilirse, kavramlaştırmanın kendisi dışlayıcı ve ötekileştirici bir içerik taşımaktadır. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdaki dışlanma biçimlerinden hangisi toplumsal alandan dışlanmaya örnek teşkil etmektedir?

Mal ve Hizmet Piyasalarından Dışlanma

Mülksüzlük

İşgücü Piyasasından Dışlanma

Sağlık Hizmetlerinden Dışlanma

Sosyal Güvenlikten Dışlanma

Açıklama:

Toplumsal Alandan Dışlanma
Mülksüzlük: Sosyal dışlanma toplumsal olduğu kadar mekânlarla da ilgilidir. Sosyal dışlanma, dışlanan kesimlerin büyük kentlerin çeperinde ve genellikle belediye hizmetlerinden yoksun olarak ya da toplu konutlarda devlet yardımları ile yaşamaları anlamına gelir. Evsizlik ise dışlanmanın en uç biçimlerinden birisidir. Öte yandan kırsal kesimde topraksızlık bir dışlanma nedeni olarak belirir. Zira mülkiyet ile toplumsal bütünleşme arasında yakın bir ilişki mevcuttur. Mülkün kaybedilmesi devlet politikaları; etnik, demografik veya ekonomik gerekçelerle; tarıma devlet desteğinin kesilmesi gibi nedenlerle olabilir. Bu açıdan bakıldığında dünya mülksüzlerinin büyük çoğunluğunu kadınlar oluşturur. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Bireylerin; yaşlılık, iş göremezlik, sakatlık, işsizlik, ölüm hallerinde gelir güvencesi sağlayan, yasal koruma programlarından yararlanamamalarını ifade eden dışlanma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Mal ve Hizmet Piyasalarından Dışlanma

İşgücü Piyasasından Dışlanma

Sağlık Hizmetlerinden Dışlanma

Sosyal Güvenlikten Dışlanma

Politik Alandan Dışlanma

Açıklama:

Sosyal Devlet Hizmetlerinden Dışlanma
Eğitim Hizmetlerinden Dışlanma
Eğitim bir insan hakkı olmanın yanı sıra toplumsal bütünleşmenin en önemli araçlarından birisidir. Bu açıdan bakıldığında dışlanmışların ya hiç eğitim almadığı yahut okullarını erken terk etmek zorunda kaldıkları görülür. Örneğin öğretmen okullarına verilen desteğin çekilmesi, eğitimin özelleştirilmesi ve kız çocuklarına yönelik ayrımcı tutumlar dünyanın pek çok bölgesinde insanların eğitim hizmetlerinden yararlanamaması anlamına gelmektedir.
Sağlık Hizmetlerinden Dışlanma
Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımına göre sağlık “sadece hastalık ve sakatlığın olmayışı değil, bedence, ruhça ve sosyal yönden tam iyilik hali”dir. Sağlık sigortası sisteminin yokluğu ve/ya da işlemiyor oluşu toplumun önemli bir kesiminin bu hizmetlere ulaşamaması ile sonuçlanmaktadır. Yine ana çocuk sağlığı hizmetlerindeki geri çekilme, sağlık hizmetlerinin özelleştirilmesi ve ulaşılabilir ucuz, güvenli kliniklerin olmaması sağlık hakkının ihlâli anlamına gelir. Öte yandan özellikle engelli bireyler düşünüldüğünde, halihazırda yaşanan ayrımcı pratiklere bir de sağlık hizmetlerinde dışlanmanın eklendiği görülür.
Sosyal Güvenlikten Dışlanma
Sosyal güvenlik, bireylere; yaşlılık, iş göremezlik, sakatlık, işsizlik, ölüm hallerinde gelir güvencesi sağlayan, yasal koruma programlarıdır. Sosyal güvenlik sosyal risklerle ilgilidir ve bir insan hakkıdır. Ancak dışlanmışlar primlerin yüksekliği, işsizlik yahut kayıt dışı ekonomide çalışıyor veya da marjinal işler yapıyor olmaları nedeniyle sosyal güvenlik programlarından da yararlanamamaktadır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi politik dışlanma konuları arasında yer almamaktadır?

Sendikal haklar

Eğitim

Hukuk önünde eşitlik

İfade özgürlüğü

Siyasi katılım ve fırsat eşitliği

Açıklama:

Sosyal dışlanma politik alana da yansımaktadır. Dışlanmış kesimler politik karar alma mekanizmalarında yer alamadıkları gibi onların katılımını sağlayacak mekanizmalar geliştirilmediği müddetçe siyasetten uzaklaşmaya başlamaktadır. Kişi veya grupların oy kullanmaktan örgütlenme özgürlüğüne uzanan politik süreçlerden dışlanması, ülkelerin demokrasilerine de zarar vermektedir. Politik dışlanmanın konusu olan haklar, kişisel güvenlik, hukuk önünde eşitlik, ifade özgürlüğü, siyasi katılım ve fırsat eşitliği olarak sıralansa da, sendikal hakları da eklemek gerekmektedir. Politik dışlanma yurttaşlık haklarından siyasi haklardan yeterince yararlanamamak olarak belirirken; güvenlik ve adalet alanına da yansımaktadır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Kişinin gelirinin ülkenin ortalama gelirinin altında kalması durumunda beliren yoksulluk aşağıdakilerden hangisidir?

Nöbetleşe Yoksulluk

İnsani Yoksulluk

Öznel Yoksulluk

Mutlak Yoksulluk

Göreli Yoksulluk

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Az gelişmiş ülkeler için belirlenen açlık sınırı aşağıdakilerden hangisidir?

1 ABD doları

2 ABD doları

3 ABD doları

4 ABD doları

5 ABD doları

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi insani yoksulluğu belirlerken UNDP’nin başvurduğu ölçütlerden birisidir?

Sağlıklı içme suyuna ulaşamama

Gelir

Müzeye gidememe

Kente göç

İşsizlik

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi yoksulluğun küreselleşmesinin sonuçlarından birisi olarak değerlendirilemez?

Devlet kurumlarının özelleştirilmesi

Teknolojinin ilerlemesi

Az gelişmiş ülkelerde baskıcı rejimlerin ortaya çıkması

Ülke içi demokrasinin gerilemesi

İnsan haklarının ihlâli

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi sınıfdışı kabul edilmemektedir?

Okulu terk edenler

Dilenciler

Bağımlılılar

Öksüzler

Evsizler

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Yeni yoksulluk olgusuyla ilişkili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Çalışan ama hala yoksul olan kesimlere ait bir olgudur

Toplumun sınıfdışı kesimlerine ait bir olgudu

Kapitalizmin ilk dönemlerine ait bir olgudur

Refah devleti politikalarının bir sonucudur

Sadece Batı toplumlarında görülen bir olgudur

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi sosyal dışlanma ile mücadeleyi yoksullukla mücadeleden farklı kılar?

İstihdamı arttıracak politikalar geliştirme

İşsizlere maddi yardım kaynakları yaratma

Toplumda insan haklarını geliştirme

İşsizler için meslek edindirme kursları açma

Yoksullar için etkili sosyal yardım programları geliştirme

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi ekonomik dışlanmanın görünümlerinden birisidir?

Mülksüzlük

Eğitim hizmetlerinden dışlanma

İşgücü piyasasından dışlanma

Sosyal güvenlikten dışlanma

Adalete erişememe

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmetlerden dışlanmanın görünümlerinden birisidir?

Mülksüzlük

Eğitim hizmetlerinden dışlanma

İşgücü piyasasından dışlanma

Mal ve hizmetlere ulaşamama

Adalete erişememe

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi dışlanmışların sosyal güvenlikten doğrudan dışlanma sebepleri arasında sayılamaz?

İşsizlik

Primlerin yüksekliği

Kayıt dışı ekonomide çalışmaları

Marjinal işler yapmaları

Evlilik dışı çocuk sahibi olmaları

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması hali ne olarak tanımlanır?

göreli yoksulluk

öznel yoksulluk

insani yoksulluk

yeni yoksulluk

varolan yoksulluk

Açıklama:

göreli yoksulluk

Doğru Cevap: A

Soru 71

Kişilerin kendilerini yoksul olarak görüp görmedikleri göz önünde bulundurulan yoksulluk türü hangisidir?

varolan yoksulluk

göreli yoksulluk

yeni yoksulluk

öznel yoksulluk

insani yoksulluk

Açıklama:

öznel yoksulluk

Doğru Cevap: D

Soru 72

Yoksulluğun tanımlanmasında cinsiyet hangi yıldan sonra daha fazla kullanılmaya başlamıştır?

1960

1970

1980

1990

2000

Açıklama:

1970

Doğru Cevap: B

Soru 73

4. Dünya Kadın Konferansı Eylem Planı hangi yıl düzenlenmiştir?

1993

1994

1995

1996

1997

Açıklama:

1995

Doğru Cevap: C

Soru 74

Sosyal dışlanma ile yoksulluk aynı şeyi ifade eder ifadesini hangisi söylemiştir?

Atkinson

abrahamson

bauman

becker

uyan semerci

Açıklama:

Atkinson

Doğru Cevap: A

Soru 75

Gelire dayalı dışlanma biçim hangisidir?

Sosyal devlet haklarından dışlanma

Toplumsal dışlanma

ekonomik dışlanma

politik dışlanma

mülksüzlük

Açıklama:

ekonomik dışlanma

Doğru Cevap: C

Soru 76

Günlük 2 dolar ile geçinmek az gelişmiş ülkeler için hangisidir?

açlık sınırı

yoksulluk sınırı

öznel yoksulluk

politik yoksulluk

göreli yoksulluk

Açıklama:

yoksulluk sınırı

Doğru Cevap: B

Soru 77

Az gelişmiş ülkelerde açlık sınırı olarak belirtilen ücret aşağıdakilerden hangisidir?

1 dolar

2 dolar

3 dolar

4 dolar

5 dolar

Açıklama:

1 dolar

Doğru Cevap: A

Soru 78

Ortalama gelirin ülkenin ortalama gelirinin altında kalması hali olan yoksulluk türü hangisidir?

göreli yoksulluk

mutlak yoksulluk

öznel yoksulluk

insani yoksulluk

yeni yoksulluk

Açıklama:

göreli yoksulluk

Doğru Cevap: A

Soru 79

''Yoksulluk sadece yokluk ve bedensel tehlike anlamına gelmez; aynı zamanda sosyal
ve psikolojik bir durumdur.'' sözü kime aittir?

Becker

Bauman

Abrahamson

Friedman

Atkinson

Açıklama:

Bauman

Doğru Cevap: B

Soru 80

Bir insanın yaşamını minimum düzeyde sürdürebilmesini sağlayacak imkânlardan yoksun olması, yani biyolojik olarak kendisini yeniden üretebilmesi için gerekli kalori ve diğer besin bileşenlerine ulaşamaması aşağıdaki yoksulluk türlerinden hangisine işaret etmektedir?

Mutlak Yoksulluk

Göreli Yoksulluk

Öznel Yoksulluk

İnsani Yoksulluk

Yeni Yoksulluk

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 81

Toplumun ortalama refah düzeyinin belli bir oranın altında kalması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Yoksulluk

Mutlak Yoksulluk

İnsani Yoksulluk

Öznel Yoksulluk

Göreli Yoksulluk

Açıklama:

Göreli Yoksulluk: Toplumun ortalama refah düzeyinin belli bir oranın altında kalması durumudur.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Yoksulları dikkate almadan belirlenen nesnel ölçütlerden ziyade kişilerin kendilerini yoksul olarak görüp görmedikleri göz önünde bulunduran yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Göreli Yoksulluk

Mutlak Yoksulluk

Yeni Yoksulluk

İnsani Yoksulluk

Öznel Yoksulluk

Açıklama:

Öznel yoksulluk yaklaşımında, yoksulları dikkate almadan belirlenen nesnel ölçütlerden ziyade kişilerin kendilerini yoksul olarak görüp görmedikleri göz önünde bulundurulmaktadır. Öznel yoksulluk, anket gibi yöntemlerle belirlenir (Topgül, 2013). Burada özneler daha fazla dikkate alındığı için kesin iktisadi sınırlar çizilmemektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Yoksulluğun kadınlaşması kavramı Diane Pearce tarafından ilk kez kaç yılında kullanılmıştır?

1968

1978

1988

1998

2008

Açıklama:

Yoksulluğun kadınlaşması kavramı ilk kez 1978 yılında Diane Pearce tarafından kullanılmıştır. İfade daha sonra 1995’te 4. Dünya Kadın Konferansı Eylem Planında da yer almıştır. Topgül’ün (2013:289) belirttiği gibi yoksulluğun kadınlaşması kavramı “kadınların daha sıklıkla yoksul oldukları anlatılmak istenirken bazen de yoksulluğun kadınlar arasında erkeklere oranla daha fazla olduğu ve bazen de kadın yoksulluğunun erkek yoksulluğundan daha keskin ve çok boyutlu olduğunu anlatmak için” kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Kişilerin, toplumla bütünleşmelerini sağlayan sivil, politik, ekonomik ve sosyal haklara ulaşamaması ve kendilerini toplum dışı hissetmelerine neden olan süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonomik dışlanma

Yoksulluk Kültürü

Sosyal Dışlanma

Yoksulluğun Küreselleşmesi

Sosyal Devlet

Açıklama:

Sosyal Dışlanma: En genel tanımıyla sosyal dışlanma, kişilerin, toplumla bütünleşmelerini sağlayan sivil, politik, ekonomik ve sosyal haklara ulaşamaması ve kendilerini toplum dışı hissetmelerine neden olan bir süreci ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal alandan dışlanmaya bir örnek teşkil eder?

Sağlık Hizmetlerinden Dışlanma

Sosyal Güvenlikten Dışlanma

Mülksüzlük

İşgücü Piyasasından Dışlanma

Mal ve Hizmet Piyasalarından Dışlanma

Açıklama:

Toplumsal Alandan Dışlanma
Mülksüzlük
Sosyal dışlanma toplumsal olduğu kadar mekânlarla da ilgilidir. Sosyal dışlanma, dışlanan kesimlerin büyük kentlerin çeperinde ve genellikle belediye hizmetlerinden yoksun olarak ya da toplu konutlarda devlet yardımları ile yaşamaları anlamına gelir. Evsizlik ise dışlanmanın en uç biçimlerinden birisidir. Öte yandan kırsal kesimde topraksızlık bir dışlanma nedeni olarak belirir. Zira mülkiyet ile toplumsal bütünleşme arasında yakın bir ilişki mevcuttur. Mülkün kaybedilmesi devlet politikaları; etnik, demografik veya ekonomik gerekçelerle; tarıma devlet desteğinin kesilmesi gibi nedenlerle olabilir. Bu açıdan bakıldığında dünya mülksüzlerinin büyük çoğunluğunu kadınlar oluşturur (Sapancalı, 2003: 166-67).

Doğru Cevap: C

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi bir ekonomik dışlanma örneğidir?

Eğitim Hizmetlerinden Dışlanma

Sağlık Hizmetlerinden Dışlanma

Sosyal Güvenlikten Dışlanma

Mülksüzlük

İşgücü Piyasasından Dışlanma

Açıklama:

Ekonomik Dışlanma
Ekonomik dışlanma daha çok gelire dayalı dışlanma biçimlerini içerir. Bunların başında yoksunluk; başka deyişle toplumun ortalaması kadar tüketememek ile işgücü piyasasından dışlanma gelir (Sapancalı, 2003). İşgücü piyasasından dışlanma çalışma=emek=değer ilişkisinin önemini koruduğu bir ortamda psikolojik ve politik bir olgu olarak da önemlidir.
Mal ve Hizmet Piyasalarından Dışlanma
Mal ve hizmet piyasalarından dışlanma, tüketimden dışlanma ve o toplumda gerekli olan temel ihtiyaçların karşılanamaması durumudur. Burada ekonomik göstergeler belirleyici olmakla birlikte, göreli yoksulluk verilerinin de dikkate alınması gerekir. Zira “gelişmiş” ve “az gelişmiş” ülkeler arasında farklılıklar bulunmaktadır. Öte yandan mutlak yoksulluğun egemen olduğu ülkelerde Sapancalı’nın (2003: 128) belirttiği üzere sosyal dışlanma, açlıkla eş anlamlıdır.
İşgücü Piyasasından Dışlanma
İşgücü piyasasından dışlanma uzun süredir işsiz olanlar, teknolojik gelişme ya da sermaye çıkarları nedeniyle işinden olup uzmanlaştığı alanda iş bulamayacak olanlar ile ilk defa iş arayıp da vasıflarına uygun iş bulamayanları kapsar (Çakır, 2002). İşgücü piyasasından dışlanma iki biçimde ortaya çıkmaktadır: İstihdamdan dışlanma ve işgücü piyasasının içinde dışlanma. İşgücü piyasasının dışında kalanlar; yani istihdamdan dışlananlar homojen bir grup değildir, işsizleri, ev kadınlarını, öğrencileri, yaşlıları, kısmen çocukları kapsar. Ancak işsizlik; başka deyişle üretimden dışlanma sosyal dışlanmanın en belirgin biçimlerinden birisidir. Zira iş sadece gelir değil, statü ve sosyal saygınlık anlamına da gelmektedir (Sapancalı, 2003).

Doğru Cevap: E

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisidir az gelişmiş ülkeler için belirlenen açlık sınırıdır?

1 ABD doları

2 ABD doları

3 ABD doları

4 ABD doları

5 ABD doları

Açıklama:

Yoksulluk, kişilerin en temel ihtiyaçlarını karşılayamama durumudur. Buna göre, günlük 1 doların altında gelir aşırı yoksulluk, 2 doların altında gelir mutlak yoksulluk olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmetlerden dışlanmanın görünümlerinden birisidir?

Adalete erişememe

Mal ve hizmetlere ulaşamama

İşgücü piyasasından dışlanma

Eğitim hizmetlerinden dışlanma

Mülksüzlük

Açıklama:

Sosyal Devlet Hizmetlerinden Dışlanma
Eğitim Hizmetlerinden Dışlanma
Eğitim bir insan hakkı olmanın yanı sıra toplumsal bütünleşmenin en önemli araçlarından birisidir. Bu açıdan bakıldığında dışlanmışların ya hiç eğitim almadığı yahut okullarını erken terk etmek zorunda kaldıkları görülür. Örneğin öğretmen okullarına verilen desteğin çekilmesi, eğitimin özelleştirilmesi ve kız çocuklarına yönelik ayrımcı tutumlar dünyanın pek çok bölgesinde insanların eğitim hizmetlerinden yararlanamaması anlamına gelmektedir.
Sağlık Hizmetlerinden Dışlanma
Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımına göre sağlık “sadece hastalık ve sakatlığın olmayışı değil, bedence, ruhça ve sosyal yönden tam iyilik hali”dir (Durusoy Öztepe ve Ünlütürk Ulutaş, 2013: 311). Sağlık sigortası sisteminin yokluğu ve/ya da işlemiyor oluşu toplumun önemli bir kesiminin bu hizmetlere ulaşamaması ile sonuçlanmaktadır. Yine ana çocuk sağlığı hizmetlerindeki geri çekilme, sağlık hizmetlerinin özelleştirilmesi ve ulaşılabilir ucuz, güvenli kliniklerin olmaması sağlık hakkının ihlâli anlamına gelir. Öte yandan özellikle engelli bireyler düşünüldüğünde, halihazırda yaşanan ayrımcı pratiklere bir de sağlık hizmetlerinde dışlanmanın eklendiği görülür.
Sosyal Güvenlikten Dışlanma
Sosyal güvenlik, bireylere; yaşlılık, iş göremezlik, sakatlık, işsizlik, ölüm hallerinde gelir güvencesi sağlayan, yasal koruma programlarıdır (Durusoy Öztepe ve Ünlütürk Ulutaş, 2013: 312). Sosyal güvenlik sosyal risklerle ilgilidir ve bir insan hakkıdır. Ancak dışlanmışlar primlerin yüksekliği, işsizlik yahut kayıt dışı ekonomide çalışıyor veya da marjinal işler yapıyor olmaları nedeniyle sosyal güvenlik programlarından da yararlanamamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi sosyal dışlanmanın yol açtığı sorunlardan biri değildir?

Dayanışma ağlarının çökmesi

Toplumun önemli kesimlerinin politik alandan dışlanması

Temel ihtiyaçların karşılanamaması sonucu fiziki rahatsızlıklar

Kişinin toplumla bütünleşmesini engellemesi

Kişinin öz değer duygusunu kazanması

Açıklama:

Sosyal dışlanmanın yol açtığı sorunlardan ilki, kişinin öz değer duygusunu yitirmesidir. Stres, kınanma korkusu, damgalanma kişinin toplumla bütünleşmesini engellerken; temel ihtiyaçların karşılanamaması fiziki rahatsızlıkları da beraberinde getirmektedir. Bedensel ve ruhsal rahatsızlıklar, yetersizlik duygusu ve özsaygının kaybı toplum değerleri ile bütünleşememe ile sonuçlandığı gibi dayanışma ağlarının çökmesi de dışlanma sürecinin yeniden üretilmesine neden olmaktadır. Toplumun önemli kesimlerinin politik alandan dışlanması, ülke demokrasisinin zarar görmesine; kayıt dışı ekonominin genişlemesi ise uzun vadede ülke ekonomisine zarar vermektedir.
Öte yandan sosyal dışlanmanın sadece ekonomik veçhesiyle ele alınması meseleyi yoksullukla mücadele söylemine oturtma riskini taşımaktadır. Oysa sosyal dışlanma çok boyutlu dinamik bir süreçtir. Bu nedenle sosyal dışlanmanın önlenmesi için yapılacaklar dışlanma biçimine göre değişmektedir. Sosyal dışlanmayı önlemeye yönelik araçlar genellikle yoksulluk ve işsizlikle mücadele biçiminde belirirken, eş zamanlı olarak sosyal devlet hizmetlerinin fırsat ve sonuç eşitliği yaratacak biçimde düzenlenmesi, insan haklarının güçlendirilmesi ve etkin bir adalet mekanizmasının kurulması da önemlidir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması haline ne ad verilir?

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

Öznel yoksulluk

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 91

aşağıdakilerden hangisi Lewis'in yoksulluk kültüründen söz edebilmek için öne sürdüğü gerekli koşullardan değildir?

Ücretli emeğin olduğu, üretimin kâr için gerçekleştiği ve süreğen bir biçimde yüksek düzeyde işsizliğin ve niteliksiz emek için ücretlerin düşük olduğu bir nakit ekonomisinin mevcut olması.

Toplumun, gönüllülük temelinde ya da hükümetler aracılığıyla düşük-gelirli nüfusun sosyal, politik ve ekonomik örgütlenmesini sağlamakta başarısız kalması.

Egemen sınıfın alt ekonomik statüyü bireyin kişisel yetersizliğine bağlaması.

Egemen sınıfın, tutumluluğu ve zenginlik ve mülkiyet birikimini ödüllendiren, yukarıya doğru hareketlilik olasılığını vurgulayan bir yapıda olması.

Klan ve tek yanlı-akrabalık sisteminin varlığı.

Açıklama:

Lewis yoksulluk kültüründen söz edebilmek için şu koşulların gerekli olduğunu belirtir (Kayaoğlu, 2009):
• Ücretli emeğin olduğu, üretimin kâr için gerçekleştiği ve süreğen bir biçimde yüksek düzeyde işsizliğin ve niteliksiz emek için ücretlerin düşük olduğu bir nakit ekonomisinin mevcut olması.
• Toplumun, gönüllülük temelinde ya da hükümetler aracılığıyla düşük-gelirli nüfusun sosyal, politik ve ekonomik örgütlenmesini sağlamakta başarısız kalması.
• Klan ve tek yanlı-akrabalık sisteminden farklı olarak iki-yanlı akrabalık sisteminin mevcut olması.
• Egemen sınıfın, tutumluluğu ve zenginlik ve mülkiyet birikimini ödüllendiren, yukarıya doğru hareketlilik olasılığını vurgulayan ve alt ekonomik statüyü bireyin kişisel yetersizliği ve aşağılık olmasıyla açıklayan bir değerler dizisini öne sürmesi.

Doğru Cevap: E

Soru 92

Kişilerin, toplumla bütünleşmelerini sağlayan sivil, politik, ekonomik ve sosyal haklara ulaşamaması ve kendilerini toplum dışı hissetmelerine neden olan sürece ne ad verilir?

Öznel yalnızlık

İnsani yoksulluk

Sosyal dışlanma

Yeni yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Açıklama:

Sosyal Dışlanma: En
genel tanımıyla sosyal dışlanma, kişilerin, toplumla bütünleşmelerini sağlayan sivil, politik, ekonomik ve sosyal haklara ulaşamaması ve kendilerini toplum dışı hissetmelerine neden olan bir süreci ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Kırsal kesimde topraksızlık sosyal dışlanmanın hangi türüdür?

İşgücü Piyasasından Dışlanma

Hizmet Piyasasından Dışlanma

Mal Piyasasından Dışlanma

Mülksüzlük

Sosyal Güvenlikten Dışlanma

Açıklama:

Sosyal dışlanma toplumsal olduğu kadar mekânlarla da ilgilidir. Sosyal dışlanma, dışlanan kesimlerin büyük kentlerin çeperinde ve genellikle belediye hizmetlerinden yoksun olarak ya da toplu konutlarda devlet yardımları ile yaşamaları anlamına gelir. Evsizlik ise dışlanmanın en uç biçimlerinden birisidir. Öte yandan kırsal kesimde topraksızlık bir dışlanma nedeni olarak belirir.

Doğru Cevap: D

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi sosyal dışlanma türlerinden değildir?

Politik Dışlanma

Mülksüzlük

Sağlık Hizmetlerinden Dışlanma

Eğitim Hizmetlerinden Dışlanma

Yoksulluğun Kadınlaşması

Açıklama:

Yoksulluğun kadınlaşması cinsiyet bağlamında yoksulluk kavramlarındandır.

Doğru Cevap: E

Soru 95

Aşağıdaki tanımlardan hangisi "yeni yoksulluk" kavramına aittir?

Küresel ekonomik koşullarda, yoksullukla işsizlik arasındaki ilişkinin büyük ölçüde ortadan kalkması.

İnsanın, insana yaraşır bir hayat sürmesi için sadece temel ihtiyaçlarının karşılanmasının yeterli olmaması.

Yoksulları dikkate almadan belirlenen nesnel ölçütlerden ziyade kişilerin kendilerini yoksul olarak görüp görmedikleri göz önünde bulundurulmaktadır.

Ortalama gelirin, ülkenin ortalama gelirinin altında olması halidir.

Hane halkı ve bireyin yaşamını sürdürebilecek asgari refah düzeyini yakalayamaması durumudur.

Açıklama:

Literatürde yoksulluğun pek çok görünümünün “yeni yoksulluk” olarak tanımlanmasına yol açan gelişme, küresel ekonomik koşullarda, yoksullukla işsizlik arasındaki ilişkinin büyük ölçüde ortadan kalkmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 96

"Asgari refah düzeyi" hangi yoksulluk türünü tanımlamakta birincil kavramdır?

Göreli yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Mutlak yoksulluk

Öznel yoksulluk

Açıklama:

Mutlak Yoksulluk: Hane halkı ve bireyin yaşamını sürdürebilecek asgari refah düzeyini yakalayamaması durumudur.

Doğru Cevap: D

Soru 97

Lewis’e göre aşağıdakilerden hangisi yoksulluk kültürünün özelliklerinden değildir?

Bireysel düzeyde güçlü bir kıyıda kenarda kalma duygusu

Çaresizlik

Bağımlılık

Görece olarak az bir haz alma gücüyle şimdiki zamana yönelim

Aşırı özgürlük

Açıklama:

Lewis’e göre, yoksulluk kültürünün başlıca özellikleri, “Bireysel düzeyde güçlü bir kıyıda kenarda kalma duygusu, çaresizlik, bağımlılık, aşağılık duygusu, görece olarak az bir haz alma gücüyle şimdiki zamana yönelim, teslim olma duygusu ve kadercilik”tir.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Yoksulluk, bugün insanları her zamankinden daha fazla etkilemekte ve umutsuzluğa sürüklemektedir. Bu durumun en temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Yerelleşme

Sosyal dışlanma

Yoksulluğun küreselleşmesi

Politik dışlanma

Kadın Yoksulluğu

Açıklama:

Yoksulluk, bugün insanları her zamankinden daha fazla etkilemekte ve umutsuzluğa sürüklemektedir. Bunun başlıca sebebi de yoksulluğun artık bölgesel ya da yöresel olmaktan ya da sadece işsizlerin yahut belli bir sınıfın (işçi sınıfı) sorunu olmaktan çıkıp küreselleşmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 99

Yoksulluğu küreselleşmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yoksulluğun küreselleşmesi, küreselleşmenin ekonomik boyutu ile yakından ilişkilidir.

Yoksulluğun küreselleşmesi sadece ekonomik bir sorun değildir.

Yoksulluk artık bölgesel ya da yöresel olmaktan ya da sadece işsizlerin yahut belli bir sınıfın (işçi sınıfı) sorunu olmaktan çıkıp küreselleşmiştir.

IMF ve Dünya Bankası tarafından “azgelişmiş” ve “gelişmekte olan” ülkelere dayatılan “yapısal uyum” programları yoksullaşmanın azaltılmasında az da olsa faydalı olmuştur.

Sosyal devletin aşındırılması, kamusal alanın yoksullaşması, buna bağlı olarak bireysel yoksullaşmanın hızlanması yaşamın her alanında kendisini göstermektedir.

Açıklama:

1980’lerin başından bu yana IMF ve Dünya Bankası tarafından “azgelişmiş” ve “gelişmekte olan” ülkelere dayatılan “yapısal uyum” programları milyonlarca insanın yoksullaşmasına yol açmış; devlet kurumları parçalanmış, sosyal devlet anlayışı aşındırılmıştır. Sosyal devletin aşındırılması, kamusal alanın yoksullaşması, buna bağlı olarak bireysel yoksullaşmanın hızlanması yaşamın her alanında kendisini göstermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 100

"Hane halkı ve bireyin yaşamını sürdürebilecek asgari refah düzeyini yakalayamaması durumudur." Verilen tanım aşağıdaki yoksulluk türlerinden hangisine aittir?

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

Öznel yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

Verilen tanım mutlak yoksulluğa aittir. Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 101

"Toplumun kabul edeceği minimum yaşam standardından hareket edilerek yoksulluk çizgisinin belirlenmesidir. Bu belirleme genellikle anketler aracılığıyla yapılmaktadır." Verilen tanım aşağıdaki yoksulluk türlerinden hangisine aittir?

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

Öznel yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

Verilen tanım öznel yoksulluğa aittir. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 102

"İnsanın, insana yaraşır bir hayat sürmesi için sadece temel ihtiyaçlarının karşılanması yeterli değildir. İnsanların temel ihtiyaçlarının yanı sıra sosyal ve kültürel birtakım imkânlara da sahip olmaları gerekir." Verilen ifade aşağıdaki yoksulluk türlerinden hangisine aittir?

Mutlak yoksulluk

Göreceli yoksulluk

Öznel yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

Verilen ifade insani yoksulluğa aittir. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 103

" ..., yoksulluğun küreselleşmesi ile yakından ilişkilidir." Verilen ifade aşağıdaki yoksulluk türlerinden hangisine aittir?

Mutlak yoksulluk

Göreli yoksulluk

Öznel yoksulluk

İnsani yoksulluk

Yeni yoksulluk

Açıklama:

Yeni yoksulluk, yoksulluğun küreselleşmesi ile yakından ilişkilidir. Verilen ifade yeni yoksulluğa aittir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 104

I. Mutlak yoksulluk
II. Göreli yoksulluk
III. Öznel yoksulluk
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri yoksulluk türleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yoksulluk türleri, mutlak yoksulluk, göreli yoksulluk, öznel yoksulluk, insani yoksulluk ve yeni yoksulluk olarak sıralanmaktadır. Dolayısıyla her üç seçenekte yoksulluk türleri arasında yer almaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 105

I. Çaresizlik
II. Bağımlılık
III. Aşağılık Duygusu
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri yoksulluk kültürünün başlıca özellikleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yoksulluk kültürünün başlıca özellikleri, “Bireysel düzeyde güçlü bir kıyıda kenarda kalma duygusu, çaresizlik, bağımlılık, aşağılık duygusu, görece olarak az bir haz alma gücüyle şimdiki zamana yönelim, teslim olma duygusu ve kadercilik”tir. Dolayısıyla her üç seçenekte yoksulluk kültürünün başlıca özellikleri arasında yer almaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 106

I. Eğitimsizlik
II. Cinsel yönelim
III. Bağımlılık
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri sosyal dışlanmanın ortaya çıkmasını sağlayan toplumsal, kurumsal, politik ya da bireysel nedenler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyal dışlanma, ekonomik nedenler (işsizlik, mülksüzlük, düşük ücret vb.), eğitimsizlik, yaş, cinsiyet, cinsel kimlik ve cinsel yönelim, sosyal güvenceden yoksunluk, bağımlılık, politik süreçlere katılamamak, karar alma mekanizmalarında yer alamamak gibi toplumsal, kurumsal, politik ya da bireysel nedenler sonucunda ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla her üç seçenekte bu nedenler arasında yer almaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 107

I. Ekonomik dışlanma
II. Toplumsal alandan dışlanma
III. Sosyal devlet hizmetlerinden dışlanma
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri sosyal dışlanma biçimleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Her üç seçenekte sosyal dışlanma biçimleri arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 108

I. Eğitim hizmetlerinden dışlanma
II. Sağlık hizmetlerinden dışlanma
III. Sosyal güvenlikten dışlanma
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri sosyal devlet hizmetlerinden dışlanmanın alt başlıkları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Her üç seçenekte sosyal devlet hizmetlerinden dışlanmanın alt başlıkları arasında yer almaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Planlı değişim süreci dikkate alındığında hangisi ilk basamağın aşamalarından biridir?

Ön değerlendirme

Planlama

Bağlantı kurma

Müdahale

Gözden geçirme

Açıklama:

Planlı değişim sürecinin ilk aşaması Tanışma/Bağlantı Kurma/Kabul'ü içeren aşamadır. Diğer seçenekler planlı değişim sürecindeki diğer bölümleri ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi planlama basamağının alt basamaklarından biri değildir?

Sorunları gereksinim biçiminde tanımlama

Hizmet alanla çalışma

Amaç oluşturma

Sözleşme hazırlama

Bağlantı kurma

Açıklama:

Planlamanın alt aşamaları ise (a) hizmet alanla çalışma, (b) sorunları önceliklerine göre sıralama, (c) sorunları gereksinim biçiminde tanımlama, (d) her bir gereksinim için müdahale düzeylerini belirleme, (e) amaçları oluşturma, (f) hedefleri belirleme ve (g) sözleşme hazırlamadır. Bağlantı kurma ise planlı değişim sürecinin ilk basamağındadır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Hangisi planlama aşamasının alt basamaklarından biridir?

Veri toplama

Bağlantı kurma

Sonlandırma

Sözleşme hazırlama

Müdahale

Açıklama:

Planlamanın alt aşamaları (a) hizmet alanla çalışma, (b) sorunları önceliklerine göre sıralama, (c) sorunları gereksinim biçiminde tanımlama, (d) her bir gereksinim için müdahale düzeylerini belirleme, (e) amaçları oluşturma, (f) hedefleri belirleme ve (g) sözleşme hazırlamadır. Diğer seçenekler ise planlı değişim sürecinin basamaklarını ifade etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Hangisi en yaygın olarak kullanılan müdahale türüdür ?

Bireysel müdahale

Aileyle çalışma

Grupla çalışma

Toplumla çalışma

Azınlıklarla çalışma

Açıklama:

Bireyle Çalışma: En yaygın uygulamalardan biri olan bu çalışma biçimi, bireylerin ihtiyaçlarını karşılamaktan çok bireyin sorunlarına çözüm üretmekte kullanılır. Bireysel güçlendirme için de uygun bir zemin sağlar.
Aileyle Çalışma: Bu çalışma biçimi ailenin tüm üyeleriyle birlikte sorununun çözümüne odaklanır ve ailede değişimi teşvik edebilir.
Grupla Çalışma: Sosyal hizmet uzmanının problemlerin çözümünde kolaylaştırıcı olarak yer aldığı bu çalışma biçimi, ortak sorunları olan insanların bu sorunları birlikte çözmelerini içerir.
Toplumla/toplulukla Çalışma: Çok yaygın olmayan bu çalışma biçiminde, sosyal hizmet uzmanları topluluğun sorunlarını ve bu sorunların çözümünde kullanılacak topluluk kaynaklarını belirlemede katalizör rolü oynar

Doğru Cevap: A

Soru 5

Bireyin yaşadığı bir deneyime yüklediği olumsuz anlamı değiştirebilmesi için yardımcı olmak için kullanılan teknik aşağıdakilerden hangisidir ?

Rol Değiştirme

Yeniden Çerçeveleme

Yüzleştirme

Danışmanlık

Bakım yönetimi

Açıklama:

Rol Değiştirme: İnsanlar, başka birinin bakış açısını anlamaya başladıklarında ilişkiler genellikle olumlu yönde değişir. Sosyal hizmet uzmanı rol değiştirme tekniğini uygularken hizmeti alandan, karşısındaki kişiyi daha iyi anlayabilmesi için geçici olarak o kişinin bakış açısına uygun olarak davranış sergilemesini ister. Bu teknik aynı zamanda bireye kendi tutumunun başkaları tarafından sergilendiğinde nasıl algılandığını görme şansı verir. Bu teknik, kişiler arası ilişkilerde çatışmaların yaşandığı zamanlar çok uygundur .
Yeniden Çerçeveleme: Yeniden çerçevelemenin amacı, hizmet alana, yaşadığı bir deneyime yüklediği olumsuz anlamı değiştirebilmesi için yardımcı olmaktır. Sosyal hizmet uzmanı, yeni ve farklı yorumlar geliştirebilmesi amacıyla hizmet alanı beyin fırtınası yapmaya teşvik eder.
Yüzleştirme: Bu teknik hizmet alanların yüzleşmek istemedikleri durumların farkına varmalarını sağlamak amacıyla kullanılır . Hizmet alanın daha işlevsel davranmasını engelleyen bahane, inkâr, kendini kandırma durumunun farkına varması için gösterilen çabaları içerir.
Danışmanlık: Sosyal hizmet uzmanı hizmet alanların seçeneklerini, duygularını, içinde bulundukları durumu anlamaları yönünde danışmanlık yaparlar .Hizmet alanların anlaşmazlıklarını çözmek veya en aza indirgemek için onlara yol gösterir. Sosyal hizmet danışmanlığı hizmet alana olayları analiz etme, etkili iletişim kurma ve ortak yararlar bulma konusunda yardımcı olarak, anlaşmazlıkların giderilmesini sağlar .
Bakım Yönetimi: İnsanların kurum bakımına ihtiyaç duymalarını önleyecek hizmetleri içerir. Kurum bakımından yararlanmaktansa toplum içerisinde ihtiyaçların karşılandığı bakım hizmetleri esastır

Doğru Cevap: B

Soru 6

Karşısındaki kişiyi daha iyi anlayabilmesi için geçici olarak o kişinin
bakış açısına uygun olarak davranış sergilemesini istenen yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Rol değiştirme

Yeniden çerçeveleme

Yüzleştirme

Danışmanlık

Bakım Yönetimi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 7

Ahmet beyin problemi üzerinde sosyal çalışmacı ile birlikte beyin fırtınası yöntemini kullanmaktadır. Sosyal çalışmacının hangi tekniği uyguladığı ifade edilebilir ?

Yüzleştirme

Yeniden çerçeveleme

Rol değiştirme

Danışmanlık

Bakım yönetimi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 8

Boşanmak isteyen iki kişi boşanma süreci ve sonrası mal paylaşımı ile ilgili konularda anlaşmazlığa düşmüşlerdir. Bu kişilere sunulacak sosyal hizmet müdahalesi aşağıdakilerden hangisidir ?

Danışmanlık

Arabuluculuk

Savunuculuk

Yönlendiricilik

Değerlendiricilik

Açıklama:

Danışmanlık: Sosyal hizmet uzmanı hizmet alanların seçeneklerini, duygularını, içinde bulundukları durumu anlamaları yönünde danışmanlık yaparlar. Hizmet alanların anlaşmazlıklarını çözmek veya en aza indirgemek için onlara yol gösterir. Sosyal hizmet danışmanlığı hizmet alana olayları analiz etme, etkili iletişim kurma ve ortak yararlar bulma konusunda yardımcı olarak, anlaşmazlıkların giderilmesini sağlar .
Arabuluculuk: Arabuluculuk rolü, taraflar arasındaki tartışmalara müdahale etmek, aralarında uzlaşma sağlamak ya da karşılıklı memnuniyet sağlanacak anlaşmalara erişmek amacıyla, otoritesi ya da karar alma yetkisi olmayan üçüncü bir kişinin dâhil olmasıdır. Arabuluculuk, tarafları ortak ve herkes için faydalı olacak çözümü bulmak için yönlendirmektir. Tarafların eşit katılımını ve faydalanmasını sağlamak için sosyal hizmet uzmanının değişim sürecini yönetme becerisi esastır.
Savunuculuk: Savunuculuk sosyal hizmetin hukuk disiplininden almış olduğu bir kavramdır . Savunuculuk kendi çıkarlarını savunamayan hizmet alanların çıkarlarını korumayı içerir. Sosyal hizmet uzmanı savunuculuk rolü üstlendiğinde hizmeti alan adına konuşabilir, tartışabilir, pazarlık ya da görüşme yapabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Farklı cinsel yönelime sahip bireylerin düzenlediği bir çalışmada konuşmacı olarak yer alan sosyal çalışmacı sosyal hizmetin sunumundaki hangi rolü üstlenmektedir ?

Danışmanlık

Savunuculuk

Arabuluculuk

Değerlendirmecilik

Destekleyicilik

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 10

Hizmet sunan meslek profesyonelinin hizmet alandan para ya da hediye almaması yönetmeliklerin ortak noktalarından hangisi ile açıklanır?

Mesleğin amacını ortaya koyan ifade

Etik ilkeyi ortaya koyan ifade

Etik kural

Mesleki pratiğin ilkeleri

Mesleki pratiğin kuralları

Açıklama:

Mesleki pratiğin ilkeleri: Bu ilkeler meslek yönetmeliğinin içinde yer alırlar ve iyi uygulamaları yansıtırlar. Örneğin, hizmet alanların şikâyette bulunmalarına yardımcı olmak, şikâyetleri ciddiye almak ve şikâyetlere cevap vermek ya da uygun kişiye yönlendirmek.
Mesleki pratiğin kuralları: Mesleki pratiğe ilişkin spesifik bir rehberdir. Örneğin, meslek profesyonellerine hizmet alanlardan para ya da hediye alınmamasının hatırlatılması.
Mesleğin ana amacını ya da hizmet idealini ortaya koyan ifadeler: Örneğin sosyal hizmetlerin birincil amacının sosyal adalet ve eşitlik ilkelerine bağlılık olduğunun beyan edilmesi.
Profesyonellerin karakterlerini/özelliklerini ya da erdemlerini ortaya koyan ifadeler: Örneğin, meslek profesyonellerinin açık, dürüst, güvenilir ve adil olması.
Etik ilkeleri ortaya koyan ifadeler: İçeriği ve yazılma biçimleri değişse de etik yönetmelikler içinde her zaman etik ilkeler vardır. Örneğin, hizmet alanların bilgilenerek karar verme hakkına saygı duymak ve kararların hizmet alanlarla birlikte verilmesini sağlamak.
Etik kurallar: Profesyonellerin yapmamaları gereken davranışları içeren ifadelerdir. Örneğin, hizmet alana ilişkin kişisel bilgilerin kötüye kullanılmaması ya da profesyonelin ya da kurumun informel ya da zorlayıcı gücünü, seçeneği olmayan hizmet alanlara karşı kullanmamak.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Planlı Değişim Sürecinin ögeleri arasında sayılmaz?

Tanışma/Bağlantı Kurma/Kabul

Veri Toplama ve Ön Değerlendirme

Müdahale

İlk yardım

Son Değerlendirme

Açıklama:

İlk yardım Planlı Değişim Sürecinin ögeleri arasında değildir. doğru Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Bazen “eylem” aşaması olarak da adlandırılır ve daha önce tanımlanan ihtiyaçları karşılamayı ve sorunları
çözmeyi içerir.
Yukarıda açıklaması yapılan, “planlı değişim süreci”nin hagi aşamasıdır?

Müdahale

Planlama

Veri Toplama ve Ön Değerlendirme

Değerlendirme/Gözden Geçirme

Son Değerlendirme

Açıklama:

Değişim sürecinde en görünür olan aşamalar müdahale ve izleme aşamalarıdır. Bazen “eylem” aşaması olarak da adlandırılır (Sheafor ve Horejsi, 2014: 385). Müdahale aşaması daha önce tanımlanan ihtiyaçları karşılamayı ve sorunları çözmeyi içerir. doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

"Planlı değişim süreci" ögelerinden , ön değerlendirme ve müdahale arasında bir köprü işlevi gören aşama hangisidir?

Müdahale

Planlama

Veri toplama ve Ön Değerlendirme

Son Değerlendirme

Değerlendirme/Gözden geçirme

Açıklama:

Planlama, ön değerlendirme ve müdahale arasında bir köprü oluşturmaktadır (Holloway, 2015: 275; Sheafor ve Horejsi, 2014: 342). Doğru Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

"Planlı değişim süreci"nin, sosyal hizmet uygulamasının sistematik niteliğine işaret ettiğini söylerken, bunun amacının “sosyal hizmet uzmanını katı kurallara uyan bir robota dönüştürmek” olmadığı uyarısını yapan kimdir?

Duyan

Homer

Thompson

Holloway

Sheafor

Açıklama:

Planlı değişim süreci, sosyal hizmet uygulamasının sistematik niteliğine işaret eder, ancak Thompson (2014: 98) bunun amacının “sosyal hizmet uzmanını katı kurallara uyan bir robota dönüştürmek” olmadığı uyarısını yapar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Thompson (2014) müdahale yöntem ve teknikleri ile müdahalenin gerçekleştirildiği sosyal düzeyleri birbirinden ayırt etmektedir. Hangis birbiriyle çeşitli biçimlerde örtüşebilen müdahale düzeyleri arsında sayılmaz?

Bireyle Çalışma

Aileyle Çalışma

Grupla Çalışma

Toplumla/Toplulukla Çalışma

Milletle Çalışma

Açıklama:

Thompson'a (2014) göre, "milletle çalışma" birbiriyle çeşitli biçimlerde örtüşebilen müdahale düzeyleri arasında değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Kısa dönemli problem çözme yaklaşımı olarak tanımlanabilen ve bireylere, ailelere, gruplara ve topluma uygulanabilen sosyal hizmet uygulaması hangisidir?

Görev Odaklı Uygulama

Krize Müdahale

Bakım Yönetimi

Yeniden Çerçeveleme

Danışmanlık

Açıklama:

Görev odaklı uygulama adı verilen sosyal hizmet uygulaması kısa dönemli problem çözme yaklaşımıdır ve bireylere, ailelere, gruplara ve topluma uygulanabilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Biestek’in Hristiyanlık inancını temel olarak hazırladığı sosyal hizmet değerleri listesini, alanda başka mesleki değer ve ilke listeleri izlemiştir. Liste yaklaşımını, “bir dizi ilkenin sosyal hizmet mesleğinde evrensel bir biçimde uygulanabileceği nasıl iddia edilebilir?”, “listenin haklılığı nasıl gerekçelendirilebilir?” vb. sorularla eleştiren kimdir?

Homer

Shardlow

Thompson

Burke

Duyan

Açıklama:

Shardlow (2015: 76) liste yaklaşımını, “bir dizi ilkenin sosyal hizmet mesleğinde evrensel bir biçimde uygulanabileceği
nasıl iddia edilebilir?”, “listenin haklılığı nasıl gerekçelendirilebilir?” vb. sorularla eleştirmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Sosyal hizmetlerde “etik kuram ve karar verme dönemi” olarak adlandırılan üçüncü dönem hangi yılları kapsamaktadır?

1920-1930

1940-1950

1970-1980

1990-2000

2000-2010

Açıklama:

1970 ve 1980’li yılları kapsayan üçüncü dönem, yani “etik kuram ve karar verme dönemi”, Kant’ın etik anlayışına dayanmıştır. doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Özü itibariyle hem bireylerin hem grupların kendileri ve içinde yaşadıkları toplum hakkında benimsedikleri inançlar, fikirler ve varsayımlar aşağıdakilerden hangisidir?

İman

Pratik

Etik

Değer

Norm

Açıklama:

Özü itibariyle hem bireylerin hem grupların kendileri ve içinde yaşadıkları toplum hakkında benimsedikleri inançlar, fikirler ve varsayımlar "değer" olarak adlandırılır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Felsefenin doğru ve yanlışla ilgili olarak rehberlik sunan bölümü hangisidir?

Epistemoloji

Estetik

Ontoloji

Fenomenoloji

Etik

Açıklama:

Felsefenin doğru ve yanlışla ilgili olarak rehberlik sunan bölümü "Etik"tir. doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Toplumsal değişimi, insan ilişkilerinde sorunların çözümünü, insanların güçlendirilmesini ve özgürleştirilmesini destekleyerek, iyilik hâllerinin gelişmesine yardımcı olan meslek aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşam koçluğu

Sosyal hizmet uzmanlığı

Kişisel gelişimci

Sosyal medya uzmanlığı

Eğitim uzmanlığı

Açıklama:

Sosyal hizmet mesleği, toplumsal değişimi, insan ilişkilerinde sorunların çözümünü, insanların güçlendirilmesini ve özgürleştirilmesini destekleyerek, iyilik hâllerinin gelişmesine yardımcı olur. İnsan davranışı ve toplumsal sistemlerle ilgili kuramlardan yararlanarak, insanların etkileşimde bulundukları sosyal çevreye yönelik müdahalelerde bulunur. İnsan hakları ilkeleri ve toplumsal adalet, sosyal hizmetin temellerini oluşturur.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Sosyal hizmette müdahaleyi sürecin içinde görebilmek, yani bütünlüğün içinde ele alabilmek için müdahaleden önceki ve sonraki aşamalara kısaca da olsa yer vermek gerekir. Tüm bu sürece ne ad verilmektedir?

Planlı müdahale süreci

Planlı değerlendirme süreci

Planlı değişim süreci

Sistemli müdahale

Sistematik dönüşüm

Açıklama:

Müdahalenin sosyal hizmet sürecindeki aşamalardan biri olduğunu vurgulamak gerekir. Müdahaleyi sürecin içinde görebilmek, yani bütünlüğün içinde ele alabilmek için müdahaleden önceki ve sonraki aşamalara kısaca da olsa yer vermek gerekir. Tüm bu sürece “sistematik uygulama” adı ya da “planlı değişim süreci” adı da verilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi planlı değişim sürecinin aşamalarından biri değildir?

Ön hazırlık yapma

Tanışma/bağlantı kurma

Veri toplama

Planlama

Müdahale

Açıklama:

Planlı Değişim Süreci:
1. Tanışma/Bağlantı Kurma/Kabul
2. Veri Toplama ve Ön Değerlendirme
3. Planlama
4. Müdahale
5. Değerlendirme/Gözden Geçirme:
6. Sonlandırma/ Bağlantıyı Kesme
7. Son Değerlendirme
Aşamalarından oluşmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Öğrenme deneyimlerini ortaya çıkarmada işlevsel olan ve uygulamanın başarılı yanları, aksayan yanlarının nasıl güçlendirileceği ve genel olarak ne tür deneyimler elde edildiğine ilişkin değerlendirme için zemin hazırlayan aşama planlı değişim sürecinin hangi aşamasını ifade etmektedir?

Planlama

Müdahale

Değerlendirme

Sonlandırma

Son değerlendirme

Açıklama:

Her sosyal hizmet süreci aynı zamanda bir öğrenme sürecidir. Son değerlendirme aşaması da öğrenme deneyimlerini ortaya çıkarmada işlevseldir. Uygulamanın başarılı yanları, aksayan yanlarının nasıl güçlendirileceği ve genel olarak ne tür deneyimler elde edildiğine ilişkin değerlendirme daha iyi uygulamalar için verimli bir zemin hazırlar.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi çeşitli biçimlerde örtüşebilen müdahale düzeylerinden biri değildir?

Bireyle çalışma

Aileyle çalışma

Grupla çalışma

Okulla çalışma

Toplumla çalışma

Açıklama:

Thompson (2014) müdahale yöntem ve teknikleri ile müdahalenin gerçekleştirildiği sosyal düzeyleri birbirinden ayırt etmektedir. Birbiriyle çeşitli biçimlerde örtüşebilen müdahale düzeyleri şunlardır:

Bireyle Çalışma
Aileyle Çalışma
Grupla Çalışma
Toplumla/toplulukla Çalışma

Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Kriz yaşayan hizmet alanın problem çözme becerilerini artırmak için hizmet alanın kaynaklarına ve güçlü yönlerine odaklanan kısa bir müdahale olan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Stres yönetimi

Acil müdahale yöntemi

Krize müdahale

Bakım yönetimi

Danışmanlık

Açıklama:

Kriz müdahalesi, kriz yaşayan hizmet alanın problem çözme becerilerini artırmak için hizmet alanın kaynaklarına ve güçlü yönlerine odaklanan kısa bir müdahaledir. Kriz müdahalesi bir kriz durumunun hemen sonrasında bireylerle, ailelerle, topluluklarla çalışmak için uygundur ve kısa sürelidir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Hizmet alanın daha işlevsel davranmasını engelleyen bahane, inkâr, kendini kandırma durumunun farkına varması için gösterilen çabalar hangi müdahale tekniği kapsamında yer almaktadır?

Krize müdahale

Yüzleştirme

Rol değiştirme

Yeniden çerçeveleme

Danışmanlık

Açıklama:

Hizmet alanların yüzleşmek istemedikleri durumların farkına varmalarını sağlamak amacıyla kullanılan teknik yüzleştirmedir. Bu teknik, hizmet alanın daha işlevsel davranmasını engelleyen bahane, inkâr, kendini kandırma durumunun farkına varması için gösterilen çabaları içerir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

I. Etik ilkeleri ortaya koyan ifadeler
II. Etik kurallar
III. Mesleki pratiğin kuralları
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri sosyal hizmetleri de içeren farklı mesleklerin etik yönetmeliklerini inceleyen Banks'ın çağdaş etik yönetmeliklerde saptadığı ortaklıklar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sosyal hizmetleri de içeren farklı mesleklerin etik yönetmeliklerini inceleyen Banks, çağdaş etik yönetmeliklerde şu ortaklıkları saptamıştır:

Mesleğin ana amacını ya da hizmet idealini ortaya koyan ifadeler
Profesyonellerin karakterlerini/özelliklerini ya da erdemlerini ortaya koyan ifadeler
Etik ilkeleri ortaya koyan ifadeler
Etik kurallar
Mesleki pratiğin ilkeler
Mesleki pratiğin kuralları

Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Özü itibariyle hem bireylerin hem grupların kendileri ve içinde yaşadıkları toplum hakkında benimsedikleri inançlar, fikirler ve varsayımlar ne olarak tanımlanmaktadır?

Ahlak

Kültür

Etik

Değer

Tutum

Açıklama:

Değerler, özü itibariyle hem bireylerin hem grupların kendileri ve içinde yaşadıkları toplum hakkında benimsedikleri inançlar, fikirler ve varsayımlardır. Değerler, insanların günlük yaşamlarına rehberlik eden toplumsal normların ve kültürün bir parçasıdır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

I. Güçlendirme
II. Katılım/birlikte çalışma
III. Minimal müdahale
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri baskı karşıtı sosyal hizmet uygulamasının bileşenleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Baskı Karşıtı Sosyal Hizmet Uygulaması: Üç Bileşenli Süreç'ten oluşmaktadır.
Bunlar, Güçlendirme, Katılım/birlikte çalışma ve Minimal müdahaledir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmet uygulamasının aşamalarından biri değildir?

Ön değerlendirme

Planlama

Müdahale

İzleme

Katılım

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Müdahaleyi sürecin içinde görebilmek, yani bütünlüğün içinde ele alabilmek için müdahaleden önceki ve sonraki aşamalara kısaca da olsa yer vermeye ne ad verilir?

Planlı değişim süreci

Ön değerlendirme

Planlama

Müdahale

İzleme

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Müdahalenin yapılıp yapılamayacağı, ne zaman ve nasıl müdahale edileceği, hangi hizmetlerin sunulacağı veya organize edileceği planlı değişim sürecinin hangi aşamasında belirlenir?

Tanışma/Bağlantı Kurma/Kabul

Veri Toplama ve Ön Değerlendirme

Planlama

Müdahale

Değerlendirme/Gözden Geçirme

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

İhtiyaçların karşılanması veya değerlendirme sonucu ortaya çıkan problemlerin ele alınmasını sağlayacak amaçların belirlenmesi, bunun ardından belirlenen amaçların gerçekleştirilmesi için gerekli müdahalenin kurgulanmasına ne ad verilir?

Tanışma/Bağlantı Kurma/Kabul

Veri Toplama ve Ön Değerlendirme

Planlama

Müdahale

Değerlendirme/Gözden Geçirme

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Hizmet alana, yaşadığı bir deneyime yüklediği olumsuz anlamı değiştirebilmesi için yardımcı olan ve sosyal hizmet uzmanının, yeni ve farklı yorumlar geliştirebilmesi amacıyla hizmet alanı beyin fırtınası yapmaya teşvik ettiği müdahale yöntemi hangisidir?

Görev odaklı uygulama

Krize müdahale

Bakım yönetimi

Yeniden çerçeveleme

Rol değiştirme

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi görev odaklı uygulamanın aşamalarından biri değildir?

Hazırlık

Problemlerin belirlenmesi

Katılım

Planlama ve görevleri belirleme

Çalışmanın sonlandırılması

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi eleştirel sosyal hizmetin bileşenlerinden biri değildir?

Eleştirel sosyal hizmet, genellikle pozitivizm adı verilen başat sosyal bilim tarzını kabul eder

Eleştirel sosyal hizmet, baskı üreten yapıların insanların günlük yaşamlarında nasıl yeniden üretildiğini sorgular

Eleştirel sosyal hizmet baskıyı üreten yapıların ideolojik süreçlerle yeniden üretildiğini ileri sürer

Eleştirel sosyal hizmet, genellikle pozitivizm adı verilen başat sosyal bilim tarzını eleştirir

Eleştirel sosyal hizmet insanların sosyal değişime katılımını/katılabileceğini öngörür

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

İnsanların tek tek, gruplar ve topluluklar içerisinde güçlerini ortaya çıkartarak hayatlarının kontrollerini ellerine almalarında, başkalarıyla paylaşılan ya da belirlenen hedeflere ulaşmalarında kendilerine yardımcı olma kapasitesine ne ad verilir?

Katılım

Birlikte çalışma

Minimal müdahale

Projeyi sonlandırma

Güçlendirme

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Genel olarak hizmet alanların hayatlarına “karışma” ile hizmet alanlara yardım etme arasındaki dengenin gözetilmesiyle gerçekleştirilen müdahale anlamına gelir?

Güçlendirme

Katılım

Birlikte çalışma

Minimal müdahale

Projeyi sonlandırma

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Bireylerin ihtiyaçlarını karşılamaktan çok bireyin sorunlarına çözüm üretmekte kullanılan ve bireysel güçlendirme için de uygun bir zemin sağlayan müdahale düzeyi hangisidir?

Aileyle Çalışma

Bireyle Çalışma

Grupla Çalışma

Toplumla Çalışma

Sınıfla Çalışma

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Hangi yıla kadar çoğu sosyal hizmet programı insan davranışını değerlendirmek için “tıbbi model” yaklaşımını kullanmıştır?

1920

1945

1950

1960

1970

Açıklama:

Sosyal hizmetlerde bugünkü müdahale anlayışı tarihsel bir sürecin sonunda ortaya
çıkmıştır. 1920’lerden 1960’lara kadar çoğu sosyal hizmet programı insan davranışını değerlendirmek için “tıbbi model” yaklaşımını kullanmıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Tanışma/Bağlantı Kurma/ Kabulu sürecinde sosyal hizmet uzmanı kaç aşamalı eylem gerçekleştirir?

İki

Üç

Dört

Beş

Altı

Açıklama:

Tanışma/Bağlantı Kurma/Kabul: Bu süreçte sosyal hizmet uzmanı üç aşamalı eylem gerçekleştirir. Bunlar; hazırlık aşaması, bağlantı kurma ve kabul aşamalarıdır
(Sheafor ve Horejsi, 2003: 203). Bu aşamada sosyal hizmet uzmanı mikro, mezzo
ya da makro düzeyde değişim gerçekleştirmek amacıyla müdahalede bulunacağı
hizmet alan ile bağlantı kurar. Planlı değişim sürecinin bu ilk aşamasında sözlü
ya da sözlü olmayan (beden duruşu, jest, mimik, ses tonu, ses vurgusu vb.) iletişimi kullanır (Duyan, 2012; s.214). Yardım ilişkisinin atmosferini belirlediği için
ilk temas önemlidir. Bu nedenle sosyal hizmet uzmanı ilk görüşmeyi dikkatlice
planlamalıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Değişim sürecinde en görünür olan aşamalar aşağıdakilerden hangisidir?

Müdahale ve izleme

Müdahale ve değerlendirme

Değerlendirme ve Gözden Geçirme

Sonlandırma ve Bağlantıyı Kesme

Veri Toplama ve Ön Değerlendirme

Açıklama:

Değişim sürecinde en görünür olan aşamalar müdahale ve izleme aşamalarıdır. Bazen “eylem” aşaması olarak da adlandırılır (Sheafor ve Horejsi, 2014:
385). Müdahale aşaması daha önce tanımlanan ihtiyaçları karşılamayı ve sorunları
çözmeyi içerir. Müdahale birbiriyle örtüşebilen farklı düzeylerde (bireyle, aileyle
çalışma, grup çalışması, toplulukla çalışma) ve farklı yöntemlerle (görev odaklı uygulama, sözleşmeye dayalı çalışma, krize müdahale, danışmanlık, bakım yönetimi,
arabuluculuk vb.) gerçekleştirilebilir (Thompson, 2014: 97-104). Değişimin her
aşaması bir öncekinin üzerine kurulur. Bu yüzden müdahalenin başarısı, hizmet
alanla tanışma, veri toplama ve ön değerlendirme gibi önceki aşamalardaki başarıların geçerliliğine bağlıdır. Müdahale aşaması, değişim sürecinde, en çok zaman ve
enerji alan aşamadır . Cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi en yaygın uygulamalardan biri olan çalışma biçimidir?

Aileyle çalışma

Grupla çalışma

Bireyle çalışma

Toplumla çalışma

Toplulukla çalışma

Açıklama:

Thompson (2014) müdahale yöntem ve teknikleri ile müdahalenin
gerçekleştirildiği sosyal düzeyleri birbirinden ayırt etmektedir. Birbiriyle çeşitli biçimlerde örtüşebilen müdahale düzeyleri şunlardır:
Bireyle Çalışma, Aileyle Çalışma,Grupla Çalışma,Toplumla/toplulukla Çalışma.
Bireyle Çalışma: En yaygın uygulamalardan biri olan bu çalışma biçimi, bireylerin
ihtiyaçlarını karşılamaktan çok bireyin sorunlarına çözüm üretmekte kullanılır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmetlerde yaygın olarak kullanılan kendi çıkarlarını savunamayan hizmet alanların çıkarlarını korumayı içerir?

Arabuluculuk

Danışmanlık

Yüzleştirme

Krize müdahale

Savunuculuk

Açıklama:

Arabuluculuk: Arabuluculuk rolü, taraflar arasındaki tartışmalara müdahale etmek,
aralarında uzlaşma sağlamak ya da karşılıklı memnuniyet sağlanacak anlaşmalara erişmek
(Zastrow, 2014: 101) amacıyla, otoritesi ya da karar alma yetkisi olmayan üçüncü bir kişinin
dâhil olmasıdır. Savunuculuk: Savunuculuk sosyal hizmetin hukuk disiplininden almış olduğu bir kavramdır (Zastrow, 2014: 101). Savunuculuk kendi çıkarlarını savunamayan hizmet alanların çıkarlarını korumayı içerir. Danışmanlık: Sosyal hizmet uzmanı hizmet alanların seçeneklerini, duygularını, içinde bulundukları durumu anlamaları yönünde danışmanlık yaparlar.Yüzleştirme: Bu teknik hizmet alanların yüzleşmek istemedikleri durumların farkına
varmalarını sağlamak amacıyla kullanılır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Felsefenin doğru ve yanlışla ilgili olarak rehberlik sunan bölümüne ne ad verilir?

Değer

Etik

Fikir

Varsayım

İlke

Açıklama:

Etik: Felsefenin doğru ve yanlışla ilgili olarak rehberlik sunan bölümüdür. Mesleki uygulamaya
da mesleki ilkeler rehberlik etmektedir. Mesleki ilkeler, yaygın kabul görmüş değerlerin temelini
oluşturduğu etik kurallardır. Değer: Özü itibariyle hem bireylerin hem grupların kendileri
ve içinde yaşadıkları toplum hakkında benimsedikleri inançlar, fikirler ve varsayımlardır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Güçlendirme ilk kullanımları hangi yıllara giden bir sosyal hizmet kavramıdır?

1950

1960

1970

1980

1990

Açıklama:

Güçlendirme, ilk kullanımları 1970’lere kadar geriye giden, ancak sosyal hizmetler ve
bakım hizmetlerinde 1990’larda popüler hâle gelen bir kavramdır. Baskı karşıtı sosyal hizmet uygulamasında rehber edinilmesi gereken bir değer olarak da görülen güçlendirme
(Thompson, 2013; Parrott, 2010), bu ünitede baskı karşıtı sosyal hizmet uygulamasının üç
temel bileşeninden biri, dolayısıyla bir pratik biçimi olarak ele alınmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi sayesinde gücün her düzeyde ve farklı yönlerde hareket edebilen ilişkisel bir olgu olduğu gösterilmiştir?

Dalrymple

Burke

Thompson

Krosgrund

Foucault

Açıklama:

Foucault sayesinde gücün (iktidarın), bir bireyden diğer bireye ya da bir odaktan diğerine aktarılan, mutlaka
yukarıdan aşağıya doğru hareket eden bir meta ya da bir nesne değil ama her düzeyde
ve farklı yönlerde hareket edebilen ilişkisel bir olgu olduğu gösterilmiş ve bu yeni güç
anlayışından hareketle güçlendirme kavramı yeniden formüle edilmiştir . Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Sosyal hizmetlerde güçlendirme sürecinin ilke ve varsayımlarına göre hangisi söylenemez?

Güçlendirme, sosyal hizmet uzmanlarının ve hizmet alanların ortak olarak çalışacakları iş birliğine dayalı bir süreçtir.

İnsanlar kendi güçlenme süreçlerine katılmalıdırlar; hedefler, araçlar ve sonuçlar
kendileri tarafından tanımlanmalıdır.

Çözümler, belirli bir durumdan ortaya çıkarlar ve zorunlu olarak çeşitlidir.

Hizmet alanlar kendilerini, değişimi etkileyecek fail (özne) olarak görebilmelidir.

Güçlendirme düzeyinin çözüm sürecinde özel bir önemi vardır.

Açıklama:

DuBois, Krosgrund ve Miley (akt. Dalrymple ve Burke, 2006: 110), farklı yazarların
güçlendirme kavramlaştırmalarına dayanarak, sosyal hizmetlerde güçlendirme sürecinin
ilke ve varsayımlarını şöyle sıralamaktadır:
• Güçlendirme, sosyal hizmet uzmanlarının ve hizmet alanların ortak olarak çalışacakları iş birliğine dayalı bir süreçtir.

Hizmet alanlar kendilerini, değişimi etkileyecek fail (özne) olarak görebilmelidir.
Çözümler, belirli bir durumdan ortaya çıkarlar ve zorunlu olarak çeşitlidir ve bu
herhangi bir problem bağlamında probleme katkı yapan çoklu faktörlerin karmaşıklığını yansıtır.
İnsanlar kendi güçlenme süreçlerine katılmalıdırlar; hedefler, araçlar ve sonuçlar
kendileri tarafından tanımlanmalıdır
Farkındalık düzeyinin güçlendirme sürecinde özel bir önemi vardır; zira bilgi, değişim için harekete geçiricidir.
Verilen bilgilere göre cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi birlikte çalışmanın “ ‘müracaatçıya’ ya da ‘müracaatçı için’ bir
şeyler yapma değil, müracaatçı ile ‘birlikte çalışma’” anlamına geldiğini vurgulamaktadır?

Thompson

Dalrymple

Burke

Parrot

Charnley

Açıklama:

Thompson (2013) birlikte çalışmayı, sosyal hizmetlerde özgürleştirici değerlerden biri
olarak ele almış, Parrot da (2010) birlikte çalışma ya da “ortaklığı” baskı karşıtı uygulamaya dayanan sosyal hizmetlerde rehber edinilmesi gereken bir değer olarak görmüştür. Thompson (2013: 173) birlikte çalışmanın “ ‘müracaatçıya’ ya da ‘müracaatçı için’ bir
şeyler yapma değil, müracaatçı ile ‘birlikte çalışma’” anlamına geldiğini vurgulamaktadır. Buna gör cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmetlerde müdahale anlayışında tıbbi modelin yerine getirilen sosyal hizmetler uygulamasının aşamalarından biri değildir ?

İzleme

Tahmin

Müdahale

Planlama

Ön değerlendirme

Açıklama:

Tahmin sosyal hizmetlerde müdahale anlayışında tıbbi modelin yerine getirilen sosyal hizmetler uygulamasının aşamalarından biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Sosyal hizmetlerde planlı değişim sürecinin üçüncü aşaması aşağıdakilerden hangisidir ?

Veri Toplama ve Ön Değerlendirme

Planlama

Tanışma/Bağlantı Kurma/Kabul:

Müdahale

Değerlendirme/Gözden Geçirme

Açıklama:

Planlama; sosyal hizmetlerde planlı değişim sürecinin üçüncü aşamasını oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmet müdahale düzeylerinden biri değildir ?

Aileyle çalışma

Bireyle çalışma

Toplumla/toplulukla çalışma

Grupla çalışma

Devletle çalışma

Açıklama:

Devletle çalışma sosyal hizmet müdahale düzeylerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Sosyal hizmet uzmanın, yeni ve farklı yorumlar geliştirebilmesi amacıyla hizmet alanı beyin fırtınası yapmaya teşvik ettiği müdahale yöntemi hangisidir ?

Görev Odaklı Uygulama

Krize Müdahale

Yeniden Çerçeveleme

Bakım Yönetimi

Rol Değiştirme

Açıklama:

Sosyal hizmet uzmanın, yeni ve farklı yorumlar geliştirebilmesi amacıyla hizmet alanı beyin fırtınası yapmaya teşvik ettiği müdahale yöntemi yeniden çerçevelemedir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Sosyal hizmetin hukuk disiplininden almış olduğu bir kavram hangisidir ?

Rol değiştirme

Yeniden çerçeveleme

Yüzleştirme

Savunuculuk

Danışmanlık

Açıklama:

Sosyal hizmetin hukuk disiplininden almış olduğu bir kavram savunuculuktur.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmette müdahale yöntem ve tekniklerinden biri değildir ?

Rol Değiştirme

Krize Müdahale

Yeniden oluşturma

Aileyle Çalışma

Toplumla/toplulukla Çalışma

Açıklama:

Yeniden oluşturma sosyal hizmette müdahale yöntem ve tekniklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

I.Mesleğin ana amacını ya da hizmet idealini ortaya koyan ifadeler
II.Etik kurallar
III.Mesleki pratiğin ilkeleri
Yukarıdakilerden hangisi sosyal hizmetleri de içeren farklı mesleklerin etik yönetmeliklerini inceleyen Banks'ın, çağdaş etik yönetmeliklerde saptadığı ortaklıklardandır ?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I,II ve III

Açıklama:

Maddelerin üçü de Banks'ın, çağdaş etik yönetmeliklerde saptadığı ortaklıklardandır.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Thompson'ın sosyal hizmet değerlerinden geleneksel olanlarla ilgilidir ?

Uzaklaşma

Kontrollü duygusal katılım

Sosyal adalet

Yurttaşlık

Otantiklik

Açıklama:

Kontrollü duygusal katılım Thompson'ın sosyal hizmet değerlerinden geleneksel olanlarla ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Thompson’ın özgürleştirici değerler listesindedir ?

Duyguların dışavurumu

Bireyselleştirme

Kontrollü duygusal katılım

Sosyal adalet

Yargılayıcı olmayan tutumlar

Açıklama:

Sosyal adalet Thompson’ın özgürleştirici değerler listesindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi baskı karşıtı sosyal hizmet uygulamasının üç bileşeninden biridir ?

Güçlendirme

Koruma

Arabuluculuk

Zayıflaştırma

Kriz yönetme

Açıklama:

Güçlendirme baskı karşıtı sosyal hizmet uygulamasının üç bileşeninden biridir

Doğru Cevap: A

Soru 61

I Tanışma
II Gözden Geçirme
III Planlama
IV Veri Toplama
Yukarıdakilerden hangisi ön değerlendirme ve müdahale arasında bir köprü görevi görmektedir?

III

III, IV

Açıklama:

"Planlı Değişim Süreci" konusu dikkatle ele alınmalıdır.
III

Doğru Cevap: B

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi bireyin problemine çözüm getirmek için kullanılan müdahale düzeylerinden biridir?

Sosyal Hizmetler

Toplumla Çalışma

Veri Toplama

Aile bireyleriyle çalışma

Bireyle Çalışma

Açıklama:

"MÜDAHALE YÖNTEMLERİ VE TEKNİKLERİ" konusu dikkatle ele alınmalıdır.
Bireyle Çalışma

Doğru Cevap: E

Soru 63

I Hazırlık
II Problemlerin Belirlenmesi
III Planlama ve Görevleri Belirleme
IV Çalışmanın Sonlandırılması
Yukarıda verilen uygulama aşamaları, aşağıdaki müdahale yöntem ve teknikleri arasında yer almaktadır?

Krize Müdahale

Bakım Yönetimi

Görev Odaklı Uygulama

Danışmanlık

Ev Ödevleri

Açıklama:

"MÜDAHALE YÖNTEMLERİ VE TEKNİKLERİ" konusu dikkatle ele alınmalıdır.
Görev Odaklı Uygulama

Doğru Cevap: C

Soru 64

I Hizmet alanların şikayetlerini ciddiye almak
II Hizmet alanları konuyla ilgili uygun kişiye yönlendirmek
III Hizmet alandan hediye vb. şeylerin alınmaması
IV Meslek uzmanlarının güvenilir olması
Yukarıdakilerden hangisi mesleki pratiğin ilkeleri arasında yer almaz?

III

IV, II

IV, III

Açıklama:

"SOSYAL HİZMET UYGULAMASINDA DEĞERLERİN YERİ" konusu dikkatle ele alınmalıdır.
IV, III

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Thompson'ın özgürleştirici değerleri arasında bulunmamaktadır?

Bireysellikten uzaklaşma

Birlikte çalışma

Güçlendirme ve otantiklik

Uyum

Eşitlik

Açıklama:

"Sosyal Hizmet Değerleri" konusu dikkatle ele alınmalıdır.
Uyum

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Allan'a göre eleştirel sosyal hizmet yaklaşımının ilkelerinden biridir?

Uygulamada özgürleştirici kişisel ve sosyal değişim

Güçlendirme stratejilerini dikkate almak

Sosyal bilim tarzını eleştirmek

Hizmet uzmanlarının karmaşık bir güç ağı içinde hareket ettiklerini kavramak

Hizmet alanların eşitliğini sağlamak

Açıklama:

"BASKI KARŞITI SOSYAL HİZMET UYGULAMASI" başlığı altında bulunan "Eleştirel Sosyal Hizmet Yaklaşımı" konusu dikkatle ele alınmalıdır.
Uygulamada özgürleştirici kişisel ve sosyal değişim

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmetlerde güçlendirme sürecinin ilke ve varsayımlarından biri değildir?

Dinamik, sürekli değişim ve evrilen bir süreç olması

Toplumsal ve sosyoekonomik gelişime katkı sağlaması

Kaynaklara erişebilmeyi ve bu kaynakları etkili bir biçimde kullanabilme imkanı sunması

Problemin birden fazla çözümün olması

Bilgi, değişimi harekete geçirmesi

Açıklama:

"Baskı Karşıtı Sosyal Hizmet Uygulaması: Üç Bileşenli Süreç" başlığı altında yer alan
"Güçlendirme" konusu dikkatle ele alınmalıdır.
Toplumsal ve sosyoekonomik gelişime katkı sağlaması

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi baskı karşıtı sosyal hizmet uygulaması yaklaşımını açıklayan bileşenlerden oluşmaktadır?

Güçlendirme- Katılım- Özgürleştirici Değerler

Katılım- Genel Yönelim- Sosyal Eşitlik Yönelimi

Eleştirel Sosyal Hizmet Yaklaşımı- Güçlendirme- Katılım

Minimal Müdahale- Genel Yönelim- Yapısal İlişkiler

Güçlendirme- Minimal Müdahale- Katılım

Açıklama:

"Baskı Karşıtı Sosyal Hizmet Uygulaması: Üç Bileşenli Süreç" konusunun alt başlıları dikkatle ele alınmalıdır.
Güçlendirme- Minimal Müdahale- Katılım

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmet uzmanlarının müdahale sürecinde üstlendiği rollerden biridir?

Görevleri dağıtma

Krize müdahale etme

Arabuluculuk

Eşitliği sağlama

Adaleti sağlama

Açıklama:

"MÜDAHALE YÖNTEMLERİ VE TEKNİKLERİ" konusu dikkatle ele alınmalıdır.
Arabuluculuk

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmet uzmanı ile hizmet alan arasındaki ilişkiye odaklanan bireyselci bir değerdir?

Yeni sosyal hizmet değerleri

Radikal değerler

Özgürleştirici değerler

Geleneksel değerler

Eleştirel sosyal hizmet yaklaşımı

Açıklama:

"Sosyal Hizmet Değerleri" konusu dikkatle ele alınmalıdır.
Geleneksel değerler

Doğru Cevap: D

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi sosyal Hizmet mesleğinin insanların iyilik halini geliştirmek için desteklediği alanlardan biri değildir?

İnsanların özgürleşmesini desteklemek

İnsanlar arasında arabuluculuk sağlamak

İnsanların güçlendirilmesini desteklemek

İnsan ilişkilerinde sorunların çözümünü desteklemek

Toplumsal değişimi desteklemek

Açıklama:

Sosyal hizmet mesleği, toplumsal değişimi, insan ilişkilerinde sorunların çözümünü, insanların güçlendirilmesini ve özgürleştirilmesini destekleyerek, iyilik hâllerinin gelişmesine yardımcı olur. Arabuluculuk ise bir tekniktir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Değişen durumları ortaya koymak, bilgi eksikliklerini gidererek verimliliği artırmak biçimindeki planlı müdahale süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Veri toplama ve ön değerlendirme

Planlama

Değerlendirme/ gözden geçirme

Müdahale

Son değerlendirme

Açıklama:

Değerlendirme/Gözden Geçirme: Uygulama sürecinde durum değiştikçe, değerlendirmelerin de değişmesi gerekebilir. Özellikle önceki değerlendirmelerin sınırlı bilgilere dayandığı durumlarda yeniden değerlendirme yapmak daha önemli hâle gelir. Ayrıca, düzenli aralıklarla değerlendirme yapmak uygulama sürecinin verimliliğini arttırır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Sosyal hizmet uzmanının problemlerin çözümünde kolaylaştırıcı olarak yer aldığı, ortak sorunları olan insanların bu sorunları birlikte çözmelerini içeren sosyal hizmet müdahale düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?

Bireyle Çalışma

Savunuculuk Çalışması

Aileyle Çalışma

Grupla Çalışma

Toplumla/Toplulukla Çalışma

Açıklama:

Grupla Çalışma: Sosyal hizmet uzmanının problemlerin çözümünde kolaylaştırıcı olarak yer aldığı bu çalışma biçimi, ortak sorunları olan insanların bu sorunları birlikte çözmelerini içerir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Taraflar arasındaki tartışmalara müdahale etmek, aralarında uzlaşma sağlamak ya da karşılıklı memnuniyet sağlanacak anlaşmalara erişmek
amacıyla, otoritesi ya da karar alma yetkisi olmayan üçüncü bir kişinin dâhil olması biçimindeki sosyal hizmet müdahale yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Savunuculuk

Danışmanlık

Yüzleştirme

Görev Odaklı Uygulama

Arabuluculuk

Açıklama:

Arabuluculuk: Arabuluculuk rolü, taraflar arasındaki tartışmalara müdahale etmek, aralarında uzlaşma sağlamak ya da karşılıklı memnuniyet sağlanacak anlaşmalara erişmek amacıyla, otoritesi ya da karar alma yetkisi olmayan üçüncü bir kişinin dâhil olmasıdır. Arabuluculuk, tarafları ortak ve herkes için faydalı olacak çözümü bulmak için yönlendirmektir. Tarafların eşit katılımını ve faydalanmasını sağlamak için sosyal hizmet uzmanının değişim sürecini yönetme becerisi esastır. Doğru Yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Aile içi çatışma sorunlarıyla başvurmuş bir aileyle çalışma yürüttüğünüz bir oturumda, bir sorun durum için çocuğa annesinin yerine geçip onun gibi davranmaya yönlendirdiğiniz bir oturumda hangi müdahale tekniğini kullanmış olursunuz?

Krize müdahale

Rol değiştirme

Yüzleştirme

Savunuculuk

Aileyle Çalışma

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 76

Meslek profesyonellerine hizmet alanlardan para ya da hediye alınmamasının hatırlatılması, etik yönetmeliklerin içeriğinde yer alan ortak noktalardan hangisine iyi bir örnektir?

Mesleki pratiğin kuralları

Etik kurallar

Profesyonellerin karakterlerini/özelliklerini ya da erdemlerini ortaya koyan ifadeler

Mesleğin ana amacını ya da hizmet idealini ortaya koyan ifadeler

Mesleki etik ikilemler

Açıklama:

Mesleki pratiğin kuralları: Mesleki pratiğe ilişkin spesifik bir rehberdir. Örneğin, meslek profesyonellerine hizmet alanlardan para ya da hediye alınmamasının hatırlatılması gibi kurallar yer alır. Doğru yanıt A'dır..

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi "eleştirel sosyal hizmetin" bileşenlerinden biri değildir?

Baskı üreten yapıların insanların günlük yaşamlarında nasıl yeniden üretildiğini sorgular.

Baskıyı üreten yapıların ideolojik süreçlerle yeniden üretildiğini ileri sürer.

Etik ilke ve değerlerin sosyal hizmet açısından sınırlayıcı olduğu üzerinde durur.

Genellikle pozitivizm adı verilen başat sosyal bilim tarzını eleştirir.

İnsanların sosyal değişime katılımını/katılabileceğini öngörür.

Açıklama:

Eleştirel sosyal hizmetin aşağıdaki bileşenlerine vurgu yapar:
1. Eleştirel sosyal hizmet, baskı üreten yapıların insanların günlük yaşamlarında nasıl yeniden üretildiğini sorgular. Hem sosyal hizmet uzmanlarının hem de hizmet alanların karmaşık bir güç ağı içinde hareket ettiklerini kavramak, güçlendirme
stratejilerini dikkate almaya ve hizmeti alanların salt sosyal yapının kurbanları olarak görmekten uzaklaşmaya imkân sağlar.
2. Eleştirel sosyal hizmet baskıyı üreten yapıların ideolojik süreçlerle yeniden üretildiğini ileri sürer. Sosyal hizmet uzmanları, hizmet alanların yaşamlarını, yasalarla belirlenen uygun çerçevelere yerleştirerek bu ideolojik süreçlerin içerisinde yer
alırlar.
3. Eleştirel sosyal hizmet, genellikle pozitivizm adı verilen başat sosyal bilim tarzını eleştirir. Sosyal varlıklar olarak insanların içinde bulunduğu duruma müdahale etmeyi engelleyen bir yabancılaşma yaşadıklarını ve bu yüzden “gerçekler”in değiştirebilir olduğu bilincini geliştirmenin gerekli olduğunu ileri sürer.
4. Eleştirel sosyal hizmet insanların sosyal değişime katılımını/katılabileceğini öngörür.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Baskıyı üreten ve sürdüren yapı ve süreçlerin dönüştürülmesi fikrine bağlılık,
Baskı altına alınmış ve marjinalize edilmiş topluluklarla birlikte çalışmaya bağlılık,
Batı odaklı olma ve modernist yapıya yatkınlık
Uygulamalarında katı olması ve farklılıkları dikkate almama
Uygulamada özgürleştirici kişisel ve sosyal değişim, sosyal adalet ve sosyal eşitlik yönelimi
Sosyal hizmet uzmanları ile hizmet alanlar arasında diyalog temelli bir ilişki

Yukarıdakilerden hangisi ya hangileri eleştirel sosyal hizmet yaklaşımında kullanılabilecek ortak ilkelerdendir?

Yalnız I

I ve II

III ve IV

V ve VI

I, II, V ve VI

Açıklama:

Eleştirel sosyal hizmet yaklaşımında kullanılabilecek ortak ilkeler belirlenebileceğini ileri sürer. Bu ilkeler:
(1) Baskıyı üreten ve sürdüren yapı ve süreçlerin dönüştürülmesi fikrine bağlılık,
(2) Baskı altına alınmış ve marjinalize edilmiş topluluklarla birlikte çalışmaya bağlılık,
(3) Uygulamada özgürleştirici kişisel ve sosyal değişim, sosyal adalet ve sosyal eşitlik yönelimi
(4) Sosyal hizmet uzmanları ile hizmet alanlar arasında diyalog temelli bir ilişkidir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Evde karısının karşısında ataerkil normların yarattığı" güçlü" konumdan sonuna kadar yararlanan bir erkek, iş yerinde patron ya da müdürü karşısında görece "güçsüz" bir konumda olabilir.
Yukarıdaki ifade güçlendirme kavramıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini dikkate almak gerektiğine iyi bir örnektir?

Gücün nasıl farklı düzeylerde, aynı anda ve çelişkili bir biçimde işlediğini

Gücün farklı insanlar tarafından nasıl deneyimlendiğini

Gücün kontrol edici olduğu kadar yaratıcı ya da üretici imkânları barındırdığını

Gücün bağlama bağlı olarak değişen doğasını

Gücün dinamik, sürekli değişen ve evrilen bir süreç olduğunu

Açıklama:

İnsanları ya da grupları kolayca “güçlü” ya da “güçsüz” kategorilerine sokmak mümkün değildir. Zaten gücün bağlamsal değişkenliği de böyle bir kategorilendirme yapmaya izin vermez. Yani bir bağlamda “güçlü” bir konumlanması olan kişi, başka bir sosyal bağlamda “güçsüz” bir konumda olabilir (örneğin; evde karısının karşısında ataerkil normların yarattığı güçlü konumdan sonuna kadar yararlanan bir erkek, iş yerinde patron ya da müdürü karşısında görece “güçsüz” bir konumdadır). Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

"Hizmet alana, yaşadığı bir deneyime yüklediği olumsuz anlamı değiştirebilmesi için yardımcı olmak" aşağıdaki sosyal hizmet müdahale tekniğinin amaçlarından biridir?

Savunuculuk

Yeniden Çerçeveleme

Ev Ödevleri

Krize Müdahale

Duygu yansıtma

Açıklama:

Yeniden Çerçeveleme: Yeniden çerçevelemenin amacı, hizmet alana, yaşadığı bir deneyime yüklediği olumsuz anlamı değiştirebilmesi için yardımcı olmaktır. Sosyal hizmet uzmanı, yeni ve farklı yorumlar geliştirebilmesi amacıyla hizmet alanı beyin fırtınası yapmaya teşvik eder. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Sosyal hizmet sürecinde ön değerlendirme ve müdahale arasında köprü oluşturan aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Planlama

Tanışma

Bağlantı kurma

Kabul

Değerlendirme

Açıklama:

Planlama, ön değerlendirme ve müdahale arasında bir köprü oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

“Eylem” aşaması olarak da adlandırılan sosyal hizmet süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Tanışma

Veri toplama

Planlama

Müdahale

Değerlendirme

Açıklama:

Müdahale: Değişim sürecinde en görünür olan aşamalar müdahale ve izleme aşamalarıdır. Bazen “eylem” aşaması olarak da adlandırılır (Sheafor ve Horejsi, 2014:385).

Doğru Cevap: D

Soru 83

Deprem sonrası bireylere uygulanan müdahale yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Görev odaklı uygulama

Krize müdahale

Bakım yönetimi

Rol değiştirme

Yüzleştirme

Açıklama:

Krize müdahale genellikle ani bir şekilde oluşan sorunlarla yüz yüze gelen insanlara yönelik kısa süreli yardım sağlama yöntemlerini içerir. Hastalık ya da bir yakını kaybetmekten dolayı yaşanan yas durumlarının dışında, doğal afetler ya da silahlı çatışma bölgelerinden kaçış gibi durumlar için de kullanılmaktadır (Homer, 2015: 298).

Doğru Cevap: B

Soru 84

Sosyal hizmet uzmanının hizmeti alan adına konuştuğu, tartıştığı, pazarlık ya da görüşme yaptığı müdahale yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Danışmanlık

Yüzleştirme

Savunuculuk

Krize müdahale

Görev odaklı uygulama

Açıklama:

Sosyal hizmet uzmanı savunuculuk rolü üstlendiğinde hizmeti alan adına konuşabilir, tartışabilir, pazarlık ya da görüşme yapabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Eleştirel sosyal hizmet yaklaşımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Eleştirel sosyal hizmet baskıyı üreten yapıların ideolojik süreçlerle yeniden üretildiğini ileri sürer.

Eleştirel sosyal hizmet insanların sosyal değişime katılabileceğini öngörür.

Eleştirel sosyal hizmet, baskı üreten yapıların insanların günlük yaşamlarında nasıl yeniden üretildiğini sorgular.

Eleştirel sosyal hizmet, gerçeklerin değiştirebilir olduğu bilincini geliştirmenin gerekli olduğunu ileri sürer.

Eleştirel sosyal hizmet, genellikle pozitivizm adı verilen sosyal bilim tarzını savunur.

Açıklama:

Eleştirel sosyal hizmet, genellikle pozitivizm adı verilen başat sosyal bilim tarzını savunmaz, eleştirir.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Çocuk ve gençlerin söz konusu olduğu bir durumda, çocuk ve gençlerin yetişkinler tarafından dinlenmesi baskı karşıtı sosyal hizmet uygulamasının hangi bileşenine örnektir?

Güçlendirme

Katılım

Minimal müdahale

Kolaylaştırma

Bağımsızlaştırma

Açıklama:

Çocuk ve gençler söz konusu olduğunda; çocuk ve gençlerin yetişkinler tarafından dinlenmesi bir katılım düzeyine işaret eder.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Müdahalenin mümkün olduğu kadar hizmet alanların yaşamlarına karışmadan, yaşam alanlarını ihlâl etmeden yapılmasına ne ad verilir?

Minimal müdahale

Güçlendirme

Katılım

Birlikte çalışma

Kolaylaştırma

Açıklama:

Minimal müdahale, müdahalenin mümkün olduğu kadar hizmet alanların yaşamlarına karışmadan, yaşam alanlarını ihlâl etmeden yapılmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel sosyal hizmet değerlerinden biri değildir?

Bireyselleştirme

Duyguların dışavurumu

Yargılayıcı olmayan tutumlar

Koşulsuz olumlu kabul

Birlikte çalışma

Açıklama:

Geleneksel değerler bireyselleştirme, duyguların dışavurumu, kontrollü duygusal katılım, kabul, yargılayıcı olmayan tutumlar, hizmet alanların kendi kaderini tayini, gizlilik, kişiye saygı, uyum, empati, koşulsuz olumlu kabul olarak sayılabilir. Thompson’ın özgürleştirici değerler listesinde bireysellikten
uzaklaşma, eşitlik, sosyal adalet, birlikte çalışma, yurttaşlık, güçlendirme ve otantiklik yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Sorunu bireyde görmesi ve birey düzeyinde çözüm üretmesi nedeniyle sosyal hizmet uzmanlarının bakış açısını daralttığı için eleştirilen sosyal hizmet yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Planlı Değişim Modeli

Eleştirel Sosyal Hizmet Modeli

Baskı Karşıtı Sosyal Hizmet Modeli

Tıbbi Model

Güçlendirme Modeli

Açıklama:

Sorunu bireyde görmesi ve birey düzeyinde çözüm üretmesi nedeniyle, tıbbi modelin, sosyal hizmet uzmanlarının bakış açısını daralttığı söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Hizmet alana, yaşadığı bir deneyime yüklediği olumsuz anlamı değiştirebilmesi için yardımcı olmayı amaçlayan müdahale yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Görev odaklı uygulama

Bakım yönetimi

Yeniden çerçeveleme

Yüzleştirme

Danışmanlık

Açıklama:

Yeniden çerçevelemenin amacı, hizmet alana, yaşadığı bir deneyime yüklediği olumsuz anlamı değiştirebilmesi için yardımcı olmaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 91

1920’lerden 1960’lara kadar çoğu sosyal hizmet programı insan davranışını değerlendirmek için genellikle aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini kullanmıştır?

Kapitalist model

İnsancıl model

Tıbbi model

Sosyal model

Halk modeli

Açıklama:

Sosyal hizmetlerde bugünkü müdahale anlayışı tarihsel bir sürecin sonunda ortaya çıkmıştır. 1920’lerden 1960’lara kadar çoğu sosyal hizmet programı insan davranışını değerlendirmek için “tıbbi model” yaklaşımını kullanmıştır. Tıbbi model, modernitenin güvenilir, evrensel ve genellenebilir bilginin mantık ve bilimsel yollarla üretileceği inancına dayalıdır. Dolayısıyla bu mantığı en iyi şekilde izleyen alanlardan biri olarak tıp, hastalığın teşhisi ile başlayan ve tıbbi müdahaleyle devam eden bir mantık silsilesiyle işlevini yerine getirir.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Sosyal hizmet sürecinde müdahalenin de içinde olduğu ve müdahaleden önceki ve sonraki aşamaların da yer aldığı tüm bu sürece ne ad verilmektedir?

Aşamalı Değişim Süreci

Planlı Değişim Süreci

Kademeli Yaklaşma Süreci

Planlı Uygulama Süreci

Kademeli değişim Sürec

Açıklama:

Homer’e göre, müdahale soruna çözüm üreten basit bir eylem olarak değil, “birbiriyle sıkı şekilde bağlantılı ihtiyaçların tespit edilip değerlendirildiği ilk sözleşme aşamasından, mesleki eylemin temellerini ve müdahale şeklini oluşturmaya dek uzanan planlı bir dizi eylem” olarak görülmelidir.
Müdahalenin sosyal hizmet sürecindeki aşamalardan biri olduğunu vurgulamak gerekir. Müdahaleyi sürecin içinde görebilmek, yani bütünlüğün içinde ele alabilmek için müdahaleden önceki ve sonraki aşamalara kısaca da olsa yer vermek gerekir. Tüm bu sürece “sistematik uygulama” ya da “planlı değişim süreci” adı da verilmektedir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 93

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Planlı Değişim Sürecinin ilk ve son aşamaları doğru verilmiştir?

Veri toplama ve ön değerlendirme- Son değerlendirme

Veri toplama ve ön değerlendirme- Değerlendirme/gözden geçirme

Tanışma/bağlantı kurma/kabul ve-Değerlendirme/gözden geçirme

Tanışma/bağlantı kurma/kabul ve-Son değerlendirme

Planlama-Bağlantıyı kesme

Açıklama:

Planlı Değişim Süreci

Tanışma/Bağlantı Kurma/Kabul
Veri Toplama ve Ön Değerlendirme
Planlama
Müdahale
Değerlendirme/gözden geçirme
Sonlandırma/bağlantıyı kesme ve
Son değerlendirme

aşamalarından oluşmaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 94

Değişim sürecinde en görünür olan aşamalar arasında yer alan, bazen “eylem” aşaması olarak da adlandırılan ve daha önce tanımlanan ihtiyaçları karşılamayı ve sorunları çözmeyi içeren Planlı Değişim Süreci aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Planlama

Müdahale

Değerlendirme/gözden geçirme

Sonlandırma

Son değerlendirme

Açıklama:

Müdahale: Değişim sürecinde en görünür olan aşamalar müdahale ve izleme aşamalarıdır. Bazen “eylem” aşaması olarak da adlandırılır Müdahale aşaması daha önce tanımlanan ihtiyaçları karşılamayı ve sorunları çözmeyi içerir. Müdahale birbiriyle örtüşebilen farklı düzeylerde (bireyle, aileyle çalışma, grup çalışması, toplulukla çalışma) ve farklı yöntemlerle (görev odaklı uygulama, sözleşmeye dayalı çalışma, krize müdahale, danışmanlık, bakım yönetimi, arabuluculuk vb.) gerçekleştirilebilir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi birbiriyle çeşitli biçimlerde örtüşebilen müdahale düzeylerinden biri değildir?

Kamuyla çalışma

Bireyle çalışma

Aileyle çalışma

Grupla çalışma

Toplumla/toplulukla çalışma

Açıklama:

Bireyle Çalışma: En yaygın uygulamalardan biri olan bu çalışma biçimi, bireylerin ihtiyaçlarını karşılamaktan çok bireyin sorunlarına çözüm üretmekte kullanılır. Bireysel güçlendirme için de uygun bir zemin sağlar.
Aileyle Çalışma: Bu çalışma biçimi ailenin tüm üyeleriyle birlikte sorununun çözümüne odaklanır ve ailede değişimi teşvik edebilir.
Grupla Çalışma: Sosyal hizmet uzmanının problemlerin çözümünde kolaylaştırıcı olarak yer aldığı bu çalışma biçimi, ortak sorunları olan insanların bu sorunları birlikte çözmelerini içerir.
Toplumla/toplulukla Çalışma: Çok yaygın olmayan bu çalışma biçiminde, sosyal hizmet uzmanları topluluğun sorunlarını ve bu sorunların çözümünde kullanılacak topluluk kaynaklarını belirlemede katalizör rolü oynar.

Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 96

I. Psikolojik kuramlar
II. Sosyolojik kuramlar
III. Sistem kuramları
Yukarıdakilerden hangisi müdahale yöntem ve tekniklerin beslendiği sosyal hizmetlerde yaygın olarak kullanılan kuramlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Müdahale yöntem ve teknikleri sosyal hizmetlerde (İnsan Davranışı ve Sosyal Çevre 1 kitabında) yaygın olarak kullanılan psikolojik, sosyolojik ve sistem kuramlarından beslenerek geliştirilmiştir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 97

''Genellikle ani bir şekilde oluşan sorunlarla yüz yüze gelen insanlara yönelik kısa süreli yardım sağlama yöntemlerini içeren ve hastalık ya da bir yakını kaybetmekten dolayı yaşanan yas durumlarının dışında, doğal afetler ya da silahlı çatışma bölgelerinden kaçış gibi durumlar için de kullanılmakta olan'' müdahale yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Görev Odaklı Uygulama

Krize Müdahale

Danışmanlık

Bakım Yönetimi

Savunulucuk

Açıklama:

Kriz yorucu ve yıpratıcı bir olay sonucunda kişinin hayatını sürdürebilmesini engelleyen ani ve geçici çöküntü olarak tanımlanabilir. Krize müdahale genellikle ani bir şekilde oluşan sorunlarla yüz yüze gelen insanlara yönelik kısa süreli yardım sağlama yöntemlerini içerir. Hastalık ya da bir yakını kaybetmekten dolayı yaşanan yas durumlarının dışında, doğal afetler ya da silahlı çatışma bölgelerinden kaçış gibi durumlar için de kullanılmaktadır
Kriz müdahalesi, kriz yaşayan hizmet alanın problem çözme becerilerini artırmak için hizmet alanın kaynaklarına ve güçlü yönlerine odaklanan kısa bir müdahaledir. Kriz müdahalesi
bir kriz durumunun hemen sonrasında bireylerle, ailelerle, topluluklarla çalışmak için uygundur ve kısa sürelidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Sosyal hizmet uzmanlarının davranışlarına rehberlik eden ve bu davranışları düzenleyen, değerlerin belirsizliğini azaltarak, onları daha somut hâle getiriren ve değerler ile değerlerin pratikte uygulanması arasında bir köprü işlevi gören önemli unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Etik yönetmelikler

Yasal yükümlülükler

Sendikal faaliyetler

Danışmanlık hizmetleri

Yetkinlik beklentileri

Açıklama:

Sosyal hizmet uzmanlarının davranışlarına rehberlik eden ve bu davranışları düzenleyen etik yönetmelikler, değerlerin belirsizliğini azaltarak, onları daha somut hâle getirirler ve değerler ile değerlerin pratikte uygulanması arasında bir köprü işlevi görürler.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 99

''Hizmet alana ilişkin kişisel bilgilerin kötüye kullanılmaması ya da profesyonelin ya da kurumun informel ya da zorlayıcı gücünü, seçeneği olmayan hizmet alanlara karşı kullanmamak'' çağdaş etik yönetmeliklerde yer alan hangi ortaklığı ifade etmektedir?

Etik Kurallar

Mesleki pratiğin kuralları

Etik ilkeleri ortaya koyan ifadeler

Mesleğin ana amacını ya da hizmet idealini ortaya koyan ifadeler

Profesyonellerin karakterlerini/özelliklerini ya da erdemlerini ortaya koyan ifadeler

Açıklama:

Sosyal hizmetleri de içeren farklı mesleklerin etik yönetmeliklerini inceleyen Banks, çağdaş etik yönetmeliklerde şu ortaklıkları saptamıştır:

Etik kurallar: Profesyonellerin yapmamaları gereken davranışları içeren ifadelerdir. Örneğin, hizmet alana ilişkin kişisel bilgilerin kötüye kullanılmaması ya da profesyonelin ya da kurumun informel ya da zorlayıcı gücünü, seçeneği olmayan hizmet alanlara karşı kullanmamak.

Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 100

Genel olarak hizmet alanların hayatlarına “karışma” ile hizmet alanlara yardım etme arasındaki dengenin gözetilmesiyle gerçekleştirilen müdahale anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Güçlendirme

Katılım

Birlikte çalışma

Minimal müdahale

Baskı Karşıtı Sosyal Hizmet Uygulaması

Açıklama:

Minimal Müdahale: Genel olarak hizmet alanların hayatlarına “karışma” ile hizmet alanlara yardım etme arasındaki dengenin gözetilmesiyle gerçekleştirilen müdahale anlamına gelir.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 101

I. Hizmet alanın bilgilendirilerek karar verme hakkına saygı duymak
II. Hizmet alanların şikayette bulunmalarına yardımcı olmak
III. Hizmet alanların şikayetlerini uygun kişiye yönlendirmek
IV. Kararların hizmet alanlarla birlikte verilmesini sağlamak
Yukarıda sosyal hizmet müdahalesi ile ilgili ifadelerle bunları ait olduğu yönetmelik kategorileri arasındaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

I. Etik ilkeler
II. Mesleki pratik ilkeleri
III. Mesleki pratik ilkeleri
IV. Etik ilkeler

I. Etik ilkeler
II. Etik ilkeler
III. Mesleki pratik ilkeleri
IV. Mesleki pratik ilkeleri

I. Mesleki pratik ilkeleri
II. Etik ilkeler
III. Mesleki pratik ilkeleri
IV. Etik ilkeler

I. Mesleki pratik ilkeleri
II. Etik ilkeler
III. Etik ilkeler
IV. Mesleki pratik ilkeleri

I. Mesleki pratik ilkeleri
II. Mesleki pratik ilkeleri
III. Etik ilkeler
IV. Etik ilkeler

Açıklama:

I. Hizmet alanın bilgilendirilerek karar verme hakkına saygı duymak -- Etik ilke
II. Hizmet alanların şikayette bulunmalarına yardımcı olmak -- Mesleki pratik ilkesi
III. Hizmet alanların şikayetlerini uygun kişiye yönlendirmek -- Mesleki pratik ilkesi
IV. Kararların hizmet alanlarla birlikte verilmesini sağlamak -- Etik ilke
Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi planlı değişim sürecinin aşamalarından değildir?

Tanışma/Bağlantı Kurma/Kabul

Sonlandırma/ Bağlantıyı Kesme

Veri Toplama ve Ön Değerlendirme

Müdahale

Bireyle Çalışma

Açıklama:

Bireyle çalışma planlı değişim süreci aşaması olmayıp bir müdahale düzeyidir.

Doğru Cevap: E

Soru 103

Kısa dönemli problem çözme yaklaşımı olan, bireylere, ailelere, gruplara ve topluma uygulanabilen ve hazırlık, problemlerin belirlenmesi, amaç ve süreyi belirleme, planlama ve görevleri belirleme, çalışmanın sonlandırılması evrelerinden oluşan uygulama şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Krize Müdahale

Rol Değiştirme

Bakım Yönetimi

Görev Odaklı Uygulama

Ev Ödevleri

Açıklama:

Görev Odaklı Uygulama: Görev odaklı uygulama adı verilen sosyal hizmet uygulaması kısa dönemli problem çözme yaklaşımıdır ve bireylere, ailelere, gruplara ve topluma uygulanabilir. Uygulamanın adımları şu şekildedir: (1) hazırlık, (2) problemlerin belirlenmesi (problem taraması, problemin detayları, problemin öncelikleri), (3) amaç ve süreyi belirleme, (4) planlama ve görevleri belirleme, (5) çalışmanın sonlandırılması.

Doğru Cevap: D

Soru 104

Sosyal hizmet uzmanının, yeni ve farklı yorumlar geliştirebilmesi amacıyla hizmet alanı beyin fırtınası yapmaya teşvik ettiği müdahale tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Görev Odaklı Uygulama

Danışmanlık

Yüzleştirme

Ev Ödevleri

Yeniden Çerçeveleme

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 105

Thompson’ın özgürleştirici değerler listesinde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Duyguların dışavurumu

Yurttaşlık

Eşitlik

Birlikte çalışma

Bireysellikten uzaklaşma

Açıklama:

Thompson, bu listelerde yer alan sosyal hizmet değerlerini geleneksel ve özgürleştirici değerler olarak ikiye ayırır. Geleneksel değerler bireyselleştirme, duyguların dışavurumu, kontrollü duygusal katılım, kabul, yargılayıcı olmayan tutumlar, hizmet alanların kendi kaderini tayini, gizlilik, kişiye saygı, uyum, empati, koşulsuz olumlu kabul olarak sayılabilir. Thompson’ın özgürleştirici değerler listesinde bireysellikten uzaklaşma, eşitlik, sosyal adalet, birlikte çalışma, yurttaşlık, güçlendirme ve otantiklik yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 106

Aşağıdakilerden hangisi eleştirel sosyal hizmet yaklaşımına ait özelliklerden değildir?

Eleştirel sosyal hizmet, baskı üreten yapıların insanların günlük yaşamlarında nasıl yeniden üretildiğini sorgular.

Eleştirel sosyal hizmet baskıyı üreten yapıların ideolojik süreçlerle yeniden üretildiğini ileri sürer.

Eleştirel sosyal hizmet, genellikle pozitivisttir.

Eleştirel sosyal hizmet insanların sosyal değişime katılımını/katılabileceğini öngörür.

Eleştirel sosyal hizmet, sosyal varlıklar olarak insanların içinde bulunduğu duruma müdahale etmeyi engelleyen bir yabancılaşma yaşadıklarını ve bu yüzden “gerçekler”in değiştirebilir olduğu bilincini geliştirmenin gerekli olduğunu ileri sürer.

Açıklama:

Eleştirel sosyal hizmet, genellikle pozitivizm adı verilen başat sosyal bilim tarzını eleştirir. Sosyal varlıklar olarak insanların içinde bulunduğu duruma müdahale etmeyi engelleyen bir yabancılaşma yaşadıklarını ve bu yüzden “gerçekler”in değiştirebilir olduğu bilincini geliştirmenin gerekli olduğunu ileri sürer.

Doğru Cevap: C

Soru 107

Baskı karşıtı sosyal hizmet uygulamasının üç sürecinden biri olan güçlendirmeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Güçlendirme, psikolojik düzeyde bir tür kişisel kontrolü ya da etkiyi ifade etse de politik güç, yasal haklar ve sosyal etkiye de işaret eder.

Baskı karşıtı sosyal hizmet uygulamasında, tüm süreçlerinde hizmet alanın kendi hayatını etkileyen kararlara aktif olarak katılmasını ifade eder.

Thompson güçlendirmeyi, sosyal hizmetlerde özgürleştirici değerlerden biri olarak ele almıştır.

Parrot güçlendirmeyi baskı karşıtı uygulamaya dayanan sosyal hizmetlerde rehber edinilmesi gereken bir değer olarak görmüştür.

Güçlendirme, hizmet alanı dinlemek, ona danışmaktan başlayıp hizmet alanın, alacağı hizmet üzerinde kontrolünün olduğu radikal noktalara kadar uzanabilir.

Açıklama:

Thompson, kavramın basit anlamının sosyal hizmetler için yeterli olmadığını, “müracaatçıların yaşadığı ayrımcılık ve baskıların dikkate alınması için daha kapsamlı kullanılması” gerektiğini ifade etmektedir. Güçlendirme, psikolojik düzeyde bir tür kişisel kontrolü ya da etkiyi ifade etse de politik güç, yasal haklar ve sosyal etkiye de işaret eder.

Doğru Cevap: A

Soru 108

Genel olarak hizmet alanların hayatlarına “karışma” ile hizmet alanlara yardım etme arasındaki dengenin gözetilmesiyle gerçekleştirilen müdahaleye ne ad verilir?

Müdahale

Katılım

Birlikte çalışma

Güçlendirme

Minimal müdahale

Açıklama:

Minimal Müdahale: Genel olarak hizmet alanların hayatlarına “karışma” ile hizmet alanlara yardım etme arasındaki dengenin gözetilmesiyle gerçekleştirilen müdahale anlamına gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 109

Müdahale kararı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Müdahale konusundaki karar, sosyal hizmet uzmanının değerleri açısından nasıl konumlandığına, deneyimlerine ve müdahale edilecek ya da edilmeyecek söz konusu duruma ilişkin verilere bağlıdır.

Müdahale kararı, sosyal hizmet uzmanının verili durumu nasıl yorumladığına bağlıdır.

Sosyal hizmet uzmanının verili durumu yorumlama şekli ile müdahale düzeyini arasında yakın bir ilişki vardır.

İhtiyaçlar, haklar ve zarar arasındaki dengeleme, sosyal hizmet uzmanının sahip olduğu gücün farkına varmasını engelleyerek onu hizmet alanı aşırı koruyan bir tavra sokar.

Müdahalenin minimalliğini şekillendiren zemin, müdahaleye karar verme sürecidir.

Açıklama:

Dalrymple ve Burke, bu aşamada, riskleri göz önüne alırken, “ihtiyaçları, hakları ve zararı dengelemek gerektiğini” vurgulamaktadır. İhtiyaçlar, haklar ve zarar arasındaki bu dengeleme, sosyal hizmet uzmanının sahip olduğu gücün farkına varmasını ve böylelikle hizmet alana yukarıdan bakan ya da aşırı koruyan bir tavırdan uzaklaşmasını sağlar.

Doğru Cevap: D

Soru 110

Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmetlerde güçlendirme sürecinin ilke ve varsayımları uygun bir ifade değildir?

Güçlendirme süreci hizmeti alanları, kaynak ve fırsatlara ulaşabilme yeterliği ve kapasitesi olan insanlar olarak görür.

Hizmet alanlar kendilerini, değişimi etkileyecek fail (özne) olarak görebilmelidir.

Çözümler, belirli bir durumdan ortaya çıkarlar ve zorunlu olarak çeşitlidir.

Güçlendirme süreci statik ve istikrarlı bir yapıya sahiptir.

İnsanlar kendi güçlenme süreçlerine katılmalıdırlar; hedefler, araçlar ve sonuçlar kendileri tarafından tanımlanmalıdır.

Açıklama:

Güçlendirme süreci, dinamik, sürekli değişen ve evrilen bir süreçtir; problemlerin her zaman birden fazla çözüm yolu vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 111

Bireysellikten uzaklaşma, sosyal hizmet uzmanının, bireyi salt birey olarak göremeyeceği, toplumdaki daha geniş grupların bir parçası olarak görmesi gerektiği anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Bireysellik

Genel Yönelim

Bireysellikten uzaklaşma

Aktif bireysellik

Eleştirel sosyal hizmet yaklaşımı

Açıklama:

Bireysellikten Uzaklaşma: Sosyal hizmetlerde özgürleştirici bir değer olarak görülen bireysellikten uzaklaşmanın,
bireyin biricikliğini tanımak, bireyin kendi başına değerli olduğunu kabul etmekle çelişmediğini belirtmek gerekir.
Bireysellikten uzaklaşma, sosyal hizmet uzmanının, bireyi salt birey olarak göremeyeceği, toplumdaki daha geniş grupların bir parçası olarak görmesi gerektiği anlamına gelmektedir. Özellikle hizmet alan birey baskı gören grubun bir parçasıysa, bireyi daha geniş sosyal bağlam içinde görmek daha önemli hâle gelir.

Doğru Cevap: C

İnsan Davranışı ve Sosyal Çevre II - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler