Lütfen "HASTA HAKLARININ TARİHİ" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Tarihte birçok ünlü hekim olmasına rağmen tıp tarihinde iz bırakan kişi Hipokrat’tır. Hipokrat, yaklaşık 2500 yıl önce Ege Denizi’nden bulunan Kos adasında yaşayan bir Pagan rahibinin oğludur. Gerek uygulamaları gerekse tıp alanında getirdiği öğretiler ile hâlen günümüzdeki tıp anlayışına önemli etkileri bulunmaktadır.

Lütfen "HASTA HAKLARININ TARİHİ" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Türkiye kendi iç mevzuatı ve taraf olduğu uluslararası sözleşmelere de dayanarak 1 Ağustos 1998’de “Hasta Hakları
Yönetmeliği”ni yürürlüğe koymuştur.

Lütfen "HASTA HAKLARININ GENEL ÇERÇEVESİ" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Biyomedikal sağlık, sağlığı ve hastalığı laboratuvar bulguları ve patolojik sonuçlar bağlamında ele alan indirgemeci bir
yaklaşımdır ve psikolojik ya da sosyal boyutları göz ardı eder.

Lütfen "HASTA HAKLARININ GENEL ÇERÇEVESİ" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Dünya Sağlık Örgütünün 1947’de resmen benimsediği biyo-psiko-sosyal yaklaşıma göre sağlık “sadece hastalık veya sakatlığın olmaması değil, fiziksel ruhsal ve sosyal açıdan tam iyilik hâli”dir.

Lütfen "HASTA HAKLARININ GENEL ÇERÇEVESİ" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
1. Hastaların, sadece insan olmasından kaynaklanan ertelenemez, devredilemez haklara sahipliği tartışmasız her şeyin üstünde tutulmalıdır.
2. İnsanımızın sağlık hizmetlerinden tam olarak yararlanabilmesi için kolay ve adil erişim imkânı mutlaka sağlanmalıdır.
3. Tıbbın eriştiği modern teknik ve yaklaşımlardan faydalanan, tıbbın sosyal boyutlarının da en az tıp hizmeti kadar önemsendiği bir sağlık hizmeti anlayışı sahaya hakim olmalıdır (Sahada yaygınlaşmalıdır).
4. Hastanın kültürü, inancı, değerleri, anlayışı, ortamı, sosyal statüsü, yaşam algısı gibi durumların tamamen göz ardı edilerek eşit bir sağlık hizmeti sunulmalıdır.
5. Hizmet verilen kişilere dönük her türlü etiketleme, damgalama ve yoksun bırakmadan uzak tutulan bir sağlık hizmeti verilmelidir.
6. Yetileri (kapasitesi) bağlamında hastayı her türlü karar verme süreçlerine dâhil eden, tıbbi ilişki boyunca açık davranan, teknoloji kullanımını insan ilişkisinin önüne geçirmeyen bir ilişki türü uygulanmaya çalışılmalıdır.
7. Hastanın aldığı hizmetin gereklerini, boyutlarını, nedenini, muhtemel sonuçlarını anlamasına odaklanan, hastanın merkezde olduğu, kişiye özgü tutum ve davranışın belirlendiği bir ilişki sürdürülmelidir.
8. Sağlık personeli iletişim beceri yeteneğine sahipliği derecesinde hastaların fiziksel, zihinsel ve duygusal durumlarını anlayabilir. Sağlık personelinin gerilim ve zaman baskısı altında iletişim kurmak zorunda olması gerçeği göz ardı edilmemelidir.
9. Hastanın beden mahremiyeti, bilgilerin gizli tutulması, sırlarının saklaması gibi temel ilkelerden taviz verilmeden bilgilendirme süreçlerinde hassas yaklaşımlar sergilenmelidir.
10. Giderek yaşlanan ve yalnızlaşan toplum fertlerinin artışı kaçınılmaz bir gerçek olarak karşımıza çıkmıştır. Bu gruba sağlık hizmeti sunumuyla alakalı gerekli düzenlemeler zaman geçirilmeden yapılmalıdır.
11. Sağlık meslek mensuplarının örgün eğitim sürecindeki ders programları ile hizmet içi eğitim programlarına insanı psikososyal açıdan daha iyi anlamaya yönelik içerikte konular eklenmelidir.
12. Sağlık meslek mensuplarının dışa dönük, kendini geliştiren esnek bir anlayışla evrensel değerler ile halkın değerlerini bağdaştırmış bütüncül bir hizmet anlayışına sahip birey olması için çaba gösterilmelidir.
13. Özellikli grupları önceleyen, onları her türlü örselemeden uzak tutan bir sağlık hizmeti sunum biçimi benimsenmelidir.
14. Sığınmacı ve mülteciler gibi grupların acil ve koruyucu sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi için ayrıntılı mevzuat hazırlanmalı, sağlık giderlerinin karşılanabilmesi ve bu durumun sürdürülebilir hâle gelmesi için fonlar oluşturulmalıdır.
15. Sağlık çalışanları ile halkın birbirini daha iyi anlaması durumunda sağlık çalışanına şiddete varan davranışlar azalacaktır. Bu gerçekten hareketle sağlık çalışanı ve vatan41 Tıbbi ve Psiko-Sosyal Hizmet 2 daşların iş dışı sosyal alanlarda daha fazla birlikteliğinin sağlanması, sorunların çözümünde katkı sağlayacaktır.
16. Sağlık sisteminin bütünü, hizmet verilen yerler, yapılan işlemler sadeleştirilerek halkın kolayca anlayabileceği bir hâle getirilmelidir.
17. Sağlık hizmeti sunumunda vatandaştan alınan ek ödemeler ya hiç olmamalı ya da kişinin ödeme durumuna göre tekrar gözden geçirilmelidir.
18. Sosyal Güvenlik Kuruluşu uygulamaları, sağlığın temel belirleyicisi olmamalıdır.

Lütfen "UYGULAMADA HASTA HAKLARI" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Sağlık Bakanlığına bağlı tüm sağlık kurum ve kuruluşları kapsayan “Hasta Hakları Uygulama Yönergesi” 26/04/2005
tarih ve 3077 sayılı yürürlüğe girmiştir.

Lütfen "HASTA HAKLARI İLE İLİŞKİLİ KAVRAMLAR" (İletişim) başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Hastayı merkeze alan davranışların başında dinlemek, hastanın suskunluğuna tahammül etmek, hastanın endişelerini yorumlamak, açıklama ve özetlemek gelmektedir.

Lütfen "Hasta Özerkliği" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Günümüz tıp etiğinde çeşitli sayıda ilkelerden söz edilse de genel eğilim; dört ana ilkenin varlığına ilişkindir.
Bunlar:
• Yararlılık
• Zarar vermeme
• Hasta özerkliğine saygı
• Adalet

Lütfen "Hasta Özerkliği" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Paternalist yaklaşım; sağlık çalışanı ile hasta arasındaki iletişim ve ilişkide sağlık çalışanının egemen olması ve hastanın ya da yakının pasif konumda tutulması durumudur. Hekim ya da diğer sağlık çalışanı, kendi aldığı kararlara hastanın uymasını bekler ve hastanın kararlara katılmasına izin vermez.

Lütfen "HASTA HAKLARI UYGULAMALARI BAĞLAMINDA TIBBİ SOSYAL HİZMET" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Tıbbi sosyal hizmet, hasta ve ailesinin hastalık süreciyle birlikte ortaya çıkan psiko-sosyal sorunların önlenmesi ve çözümlenmesi amacıyla sağlık hizmeti veren kurum ve kuruluşlarda yürütülen sosyal hizmet uygulamalarıdır. Tıbbi sosyal hizmet uzmanları; hastaların yaşam koşulları, çevreleri, alışkanlıkları, kişilikleri ve benzeri psikososyal özelliklerine ilişkin sosyal incelemeler ve değerlendirmeler yaparlar.

Hasta haklarını kapsamlı bir şekilde ele alan Amerikan Hastane Birliği, 1973 yılında Hasta Hakları Beyannamesini (A Patient’s Bill of Rights) yayınlamıştır. Hasta hakları ile ilgili olarak yayınlanan ilk belge olarak bilinen bu beyanname, ulusal bir beyanname olmasına rağmen günümüzde genelde kabul edilen değerlere yer vermesi nedeniyle hasta hakları konusunda önemli bir belgedir.

Hasta haklarının uluslararası platformda tartışılmaya başlanması ve hasta haklarına ilişkin bildirgelerin yayınlanmasının ardından, Avrupa Konseyi’nin 1997 tarihli İnsan hakları ve Biyotıp Sözleşmesinin de etkisiyle, Türkiye kendi iç mevzuatı ve taraf olduğu uluslararası sözleşmelere de dayanarak 1 Ağustos 1998’de “Hasta Hakları Yönetmeliği”ni yürürlüğe koymuştur. Bu yönetmelik ile Türkiye Cumhuriyeti’nin değişik yasalarında ve tüzüklerinde dağınık bir hâlde bulunan hasta hakları tek bir düzenleme içerisinde toplanmıştır.

Sağlık Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen “Çok Paydaşlı Sağlık Sorumluluğunu Geliştirme Programı, Hasta Haklarının Geliştirilmesi” bölümünde sağlık hizmetlerinden yararlanma ihtiyacı bulunan herkese, mevzuatla belirlenmiş haklar ve etik ilkeler çerçevesinde nitelikli bir sağlık hizmeti için sağlık hizmeti sunumu aşağıdaki koşullarda belirlenmiştir:

• Sunulan sağlık hizmeti, insan haysiyetine yakışır olmalıdır.


• Toplumun tüm kesimlerini kapsamalı ve adil olmalıdır.


• Hem fiziki hem de kurallar bağlamlı erişilebilir olmalıdır.


• Savunmasız grupları öncelemelidir.


• Her türlü ayrımcılık ve damgalanmayı sağlık hizmetinden arındırmalıdır.


• İnsan haklarının sağlık alanına tamamıyla yansımasını sağlamalıdır.


• Hasta - sağlık çalışanı arasında karşılıklı saygıyı tesis etmelidir.


• Çağdaş tıp yöntem ve cihazlarını kullanmalıdır.


• Hizmet merkezli, insan odaklı binalarda sunulmalıdır.


• Çalışan memnuniyetini g

Sağlık Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen “Çok Paydaşlı Sağlık Sorumluluğunu Geliştirme Programı, Hasta Haklarının Geliştirilmesi” bölümünde sağlık hizmetlerinden yararlanma ihtiyacı bulunan herkese, mevzuatla belirlenmiş haklar ve etik ilkeler çerçevesinde nitelikli bir sağlık hizmeti için sağlık hizmeti sunumu aşağıdaki koşullarda belirlenmiştir:

• Sunulan sağlık hizmeti, insan haysiyetine yakışır olmalıdır.
• Toplumun tüm kesimlerini kapsamalı ve adil olmalıdır.
• Hem fiziki hem de kurallar bağlamlı erişilebilir olmalıdır.
• Savunmasız grupları öncelemelidir.
• Her türlü ayrımcılık ve damgalanmayı sağlık hizmetinden arındırmalıdır.
• İnsan haklarının sağlık alanına tamamıyla yansımasını sağlamalıdır.
• Hasta - sağlık çalışanı arasında karşılıklı saygıyı tesis etmelidir.
• Çağdaş tıp yöntem ve cihazlarını kullanmalıdır.
• Hizmet merkezli, insan odaklı binalarda sunulmalıdır.
• Çalışan memnuniyetini gözetmelidir.

Hasta Hakları Yönetmeliği’nin yayımlanmasının ardından uygulamanın görünür bir şekilde başlaması daha sonradır. Yönetmeliğin 1998 yılında yürürlüğe girmesine rağmen Sağlık Bakanlığı ancak 2003 yılında somut çalışmalara başlamıştır. Sağlık Bakanlığı, 15.10.2003 tarihinde “Sağlık Tesislerinde Hasta Hakları Uygulamalarına İlişkin Yönerge”yi yayınlayarak yürürlüğe sokmuş ve ilk etapta ülke çapında Sağlık Bakanlığına bağlı 60 hastanede pilot uygulamayı başlatmıştır. Bu yönerge hükümleri doğrultusunda “Hastane Hasta Hakları Kurulları” oluşturulmuş ve hasta başvuruları bu kurulda değerlendirilerek sonuca bağlanmıştır.

Hasta hakları alanında yeni ihtiyaçların ortaya çıkması ve sistemin daha da iyileştirilmesi için 2014 yılında Hasta Hakları Yönetmeliği’nde önemli değişikliklere gidilmiştir. Bu değişikliklerin en başında hastane hasta hakları kurullarının kapatılarak Sağlık Müdürlükleri bünyesinde merkezî hasta hakları kurulları oluşturulmuştur. Ayrıca kurulun üye yapısı da değiştirilmiştir.

Genelgede (2014/32) hasta iletişim (hakları) birim sorumlusuna verilen görevler arasında hastalarla görüşme yapma, sorunları yerinde çözme, çözülemeyen sorunları sisteme kaydetme, ilgilere ve hastalara sonuçlar hakkında bilgi verme gibi sistematik görevler yüklenmektedir.
Ayrıca kurumdaki eğitim programlarını hazırlama, organize etme ve yürütme de görevleri arasındadır. Hastalara uygun tedaviye ilişkin tavsiye vermek, hasta iletişim birim sorumlusunun değil sağlık personelinin görevleri arasındadır.

Hastayı merkeze alan davranışların başında dinlemek, hastanın suskunluğuna tahammül etmek, hastanın endişelerini yorumlamak, açıklama ve özetlemek gelmektedir. Ayrıca geri bildirimde bulunmak da hasta odaklı bakımın önemli bileşenlerindendir. Hastanın dile getirdiği ilk semptom üzerine gitmekte ısrarlı olmak ise hekim odaklı bir davranış tarzıdır.
Hastayı merkeze alan davranışların başında dinlemek, hastanın suskunluğuna tahammül etmek, hastanın endişelerini yorumlamak, açıklama ve özetlemek gelmektedir. Ayrıca geri bildirimde bulunmak da hasta odaklı bakımın önemli bileşenlerindendir. Hastanın dile getirdiği ilk semptomun üzerine gitmekte ısrarlı olmak ise hekim odaklı bir davranış tarzıdır.

Hasta Hakları Yönetmeliğinde hastanın hangi konularda nasıl bilgi alabileceği, bilgiyi kimin vereceği, bilgilendirmede temel ilkelerin neler olduğu, bilgi verme süreci gibi konular yer almaktadır.
15’nci madde de konu ayrıntılı anlatılmaktadır. Bu maddeye göre hastaya;

• Hastalığın muhtemel sebepleri ve nasıl seyredeceği


• Tıbbi müdahalenin kim tarafından nerede, ne şekilde ve nasıl yapılacağı ile tahmini süresi


• Diğer tanı ve tedavi seçenekleri ve bu seçeneklerin getireceği fayda ve riskler ile hastanın sağlığı üzerindeki muhtemel etkileri


• Muhtemel komplikasyonları


• Reddetme durumunda ortaya çıkabilecek muhtemel fayda ve riskleri


• Kullanılacak ilaçların önemli özellikleri


• Sağlığı için kritik olan yaşam tarzı önerileri


• Gerektiğinde aynı konuda tıbbi yardıma nasıl ulaşabileceği hususlarında bilgi verilir.

Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 21’inci maddesi mahremiyete saygı gösterilmesini konusunu ele almaktadır. İlgili madde; hastanın mahremiyetine saygı gösterilmesinin esas olduğu, hastanın mahremiyetini korunmasını açıkça talep de edebileceği ve her türlü tıbbi müdahalenin, hastanın mahremiyetine saygı gösterilmek suretiyle icra edileceği hükümlerini içermektedir.

Tıbbi sosyal hizmet uzmanları; hastaların yaşam koşulları, çevreleri, alışkanlıkları, kişilikleri ve benzeri psikososyal özelliklerine ilişkin sosyal incelemeler ve değerlendirmeler yaparlar. Bu çalışmaların yanında tıbbi sosyal hizmet uzmanlarının görev ve sorumluluk aldıkları bir diğer alan ise hasta haklarıdır. Hastanın ilaç tedavisi tıbbi sosyal hizmet uzmanlarının değil sağlık personelinin görevidir.

2500

Amerikan Hastane Birliği, 1973 yılında Hasta Hakları
Beyannamesini (A Patient’s Bill of Rights) yayınlamıştır.

Dünya Tıp Birliği 1995’te Bali'de gerçekleştirdiği toplantıda Lizbon Bildirgesi II'yi kabul etmiştir.

Biyomedikal sağlık, sağlığı ve hastalığı
laboratuvar bulguları ve patolojik sonuçlar bağlamında ele alan indirgemeci bir
yaklaşımdır ve psikolojik ya da sosyal boyutları göz ardı eder. Biyo-psiko-sosyal
yaklaşım ise sağlığın biyolojik olduğu kadar, psikolojik ve toplumsal yönleri ile ele
almaktadır.

Dünya Tıp Birliği’nin Eylül-Ekim 1981’de Portekiz
Lizbon’da gerçekleştirdiği 34. Genel Kurulu’nda
“Lizbon Bildirgesi”ni benimsemiştir.

Sağlık Bakanlığı, 15.10.2003 tarihinde “Sağlık Tesislerinde Hasta Hakları Uygulamalarına İlişkin
Yönerge”yi yayınlayarak yürürlüğe sokmuştur.

“Sağlık Tesislerinde Hasta Hakları Uygulamalarına İlişkin
Yönerge” yayınlandıktan sonra Sağlık Bakanlığına bağlı 60
hastanede pilot uygulama başlatılmıştır.

2012 yılında
hasta hakları birimine 195.669 başvuru yapılmış,
bunlardan 162.556’sı (%83) birimlerce yerinde
çözülmüştür.

Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 21’inci maddesi mahremiyete saygı gösterilmesini konusunu ele
almaktadır.
21.

Hastanın karar verme sürecine dâhil edilmesi, hastanın hem özerkliğini kullanabilmesini hem de tedaviye uyumuna ve tedaviyi sürdürmesine katkı sağlayacaktır.

Hasta hakları kavramı, 20’nci yüzyılın son çeyreğinde kullanılmaya başlanmıştır.

Amerikan Hastane Birliği, 1973 yılında Hasta Hakları Beyannamesini (A Patient’s Bill of Rights) yayınlamıştır.

Türkiye’de 1 Ağustos 1998’de “Hasta Hakları Yönetmeliği yürürlüğe konmuştur.

İlgili davranış mahremiyete saygı gösterilmesi ilkesinin ihlalidir.

Hasta hakları, “insan haklarının, bireyin sağlık hizmetlerine ulaşma, bu hizmetleri kullanma ve sağlıklı bir yaşam sürdürme süreçlerindeki görüntüleridir”.

Biyo-psiko-sosyal yaklaşıma göre sağlık “sadece hastalık veya sakatlığın olmaması değil, fiziksel ruhsal ve sosyal açıdan tam iyilik hâli”dir.

Sağlık Bakanlığına bağlı tüm sağlık kurum ve kuruluşları kapsayan “Hasta Hakları Uygulama Yönergesi” 26/04/2005 tarih ve 3077 sayılı yürürlüğe girmiştir.

Hastaya bilerek yanlış tedavi uygulama hem kanunen hem de tıp etiği açısından uygun bir davranış olmayıp hekimlerin tamamen kendilerine odaklı bir davranışı seçmesiyle birlikte ortaya çıkan durumlardan biri değildir.

Hızlı tedavi tıp etiği ana ilkelerinden biri değildir.

Sosyal hizmet mesleği; bireyler, aileler, gruplar, örgütler ve daha büyük toplulukların karşılaştığı sorunlarla ilgilendiği için çok çeşitli alanların uzmanlık bilgisine sahip olmayı ve bu alanlarla iş birliği yapmayı gerektirir. Bu alanlardan biri olan psikoloji, sosyal hizmet uygulamalarına en çok katkı sağlayan bilim dalıdır. Açıklamada da görüldüğü gibi sorunun doğru cevabı “C” seçeneğidir.

Psikolojinin bilimsel yönü, psikolojik sonuçların bilimsel yöntemlere uygun kanıtlarla ortaya çıkarılmasını gerektirmesidir. Bilimsel yöntem, bilgilerin tarafsız bir şekilde toplanması ve yorumlanması için kullanılan, hata olasılığını azaltıp güvenilir genellemeler yapmaya imkân veren yöntemler bütünüdür. Davranış, bireylerin çevreye uyum sağlama yöntemidir. Psikolojinin konusunun büyük kısmı, davranışları gözlenebilen insanlar ve hayvanlardır. Açıklamada da görüldüğü gibi sorunun doğru cevabı “A” seçeneğidir.

Psikolojik danışman, daha çok uyum problemleri ile ilgilenen ve çoğu zaman öğrenci, evlilik ve aile danışmanlığı gibi özgül alanlarda yoğunlaşan meslek grubudur. Ülkemizde eğitim kurumlarında okul psikoloğu olarak çalışan psikolojik danışmanlar, öğrencilerin akademik ve uyum problemleri ile ilgilenirler. Açıklamada da görüldüğü gibi sorunun doğru cevabı “B” seçeneğidir.

Doğru cevap “D” seçeneğidir. Çünkü klinik psikoloji, davranışsal, zihinsel ve duygusal bozukluğu olan bireylerin değerlendirilip tedavi edildiği uzmanlık alanıdır. Klinik psikologların ilgilendiği sorunlar, gelişim dönemleriyle ilgili kısa süreli gelişimsel krizler (ergenlikteki başkaldırı ve orta yaşta kendilik değerindeki düşme gibi), depresyon, fobi, anksiyete bozuklukları, madde kullanımı ya da şizofreni gibi daha ağır sorunlar olabilmektedir. Ayrıca pek çok klinik psikolog araştırma da yapmaktadır.

Gelişim psikologları, yaşa bağlı davranış değişikliklerinin tanımlanması, açıklanması ve ölçülmesi üzerinde çalışırlar. Doktora düzeyinde eğitim alan gelişim psikologları, araştırma faaliyetlerinde bulunurken lisans ve yüksek lisans mezunları, okul öncesi eğitim veren kurumlarda, hastane ve kliniklerde gelişim psikoloğu olarak çalışabilirler. Bakımevleri ve yetiştirme yurdundaki ergen ve gençlere uygulanan programların değerlendirilmesi türü faaliyetleri, huzurevi ve diğer kurumlardaki yaşlıların belirli hedeflere yönlendirilmeleri gibi çalışmaları yürütürler. Açıklamada da görüldüğü gibi sorunun doğru cevabı “E” seçeneğidir.

Doğru cevap “B” seçeneğidir. Çünkü ihmal, çocuğa bakmakla yükümlü yetişkinlerin karşılama gücü ve imkânı olmasına çocukların sağlıklı gelişimi için gerekli olan temel ihtiyaçlarını karşılamamasıdır. İhmal ve istismarın bu farklı şekilleri sadece aileyi değil sosyal kurumları, toplumu, eğitim sistemini, yasal sistemleri ve iş alanlarını dahi etkileyen bir halk sağlığı sorununu oluşturmaktadır.

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi;
5- Kendini gerçekleştirme
4- Saygı
3- Sevgi ve ait olma
2- Güvenlik
1- Fizyolojik
Kitap sayfa 71, Şekil 3.1’de görüldüğü üzere insanın ihtiyaçları, hiyerarşik bir yapıya sahiptir. Bireylerin hayatta kalmak ve kaliteli bir yaşam sürmek için bu ihtiyaçlarını en alt basamaktan başlayarak gidermesi gerekir. En üst basamakta ise “Kendini gerçekleştirme” ihtiyacı yer alır. Doğru cevap “E” seçeneğidir.

Üçüncül koruma (önleme), alınan tüm önlemlere rağmen hastalığa yakalanan kişilerin hastalığın olumsuz sonuçlarını en aza indirmeyi amaçlayan önleme müdahaleleridir. Hastalığın ardından oluşabilecek sakatlık ve işlev kayıplarının en aza indirilmesi için alınacak önlemler, üçüncül koruma hizmetleri kapsamındadır. Ruh sağlığı kurumlarındaki tezahürü ise hastalıkların depreşmesini önlemeyi, tedaviyle psikososyal işlevselliği artırmayı, sosyal iletişimi artırmayı, tekrarlayan hasta yatışlarını önlemeyi ve bireylerin vasıflı iş sahibi olmalarına yardımcı olmayı içerir. Açıklamada da görüldüğü gibi sorunun doğru cevabı “A” seçeneğidir.

Sorunun doğru cevabı “D” seçeneğidir. Çünkü hizmet geliştirmede sosyal hizmet uzmanları, “toplumun risk altında olan gruplarının ruhsal bozukluklarının önlenmesi, ruh sağlığının korunması ve rehabilitasyon hizmetlerinin planlanması ve sunumu” gibi konularda çalışırlar. Ülkemizde koruyucu ruh sağlığı hizmetleri oldukça sınırlıdır. Bu sebeple ruhsal risk taraması ve tedavisinin yapılacağı bazı hastalıklarla başa çıkma tekniklerinin öğretileceği, hastalıklar hakkında eğitimin verileceği ve sosyal desteğin sağlanacağı psikososyal destek programlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Sosyal hizmet uzmanları bu tarz hizmetlerin geliştirilmesinde önemli rol oynarlar.

Bir psiko-sosyal inceleme raporunda bulunması gereken bölümlerden müracaatçının sorununun kısaca tanımlanması bölümünde, müracaatçının yaşı, cinsiyeti, eğitim durumu, medeni durumu, aile yapısı, giyimi, sözlü-sözsüz iletişim düzeyi, duygu durumu ve görüşmede dikkat çeken diğer şeyler gibi somut bilgiler yer alır. Müracaatçıya dair bilgiler alınırken yorum yapmaktan kaçınılmalı müracaatçının kendini ifade ettiği şekilde not alınmalıdır. Açıklamada da görüldüğü gibi sorunun doğru cevabı “C” seçeneğidir.

Psikoloji ile sosyolojinin kesiştiği noktada bulunan sosyal psikoloji, birey ve toplum etkileşimini
ele alır.

Kaygı bozuklukları özgül fobiler, sosyal kaygı bozukluğu, yaygın kaygı
bozukluğu, agorafobi ve panik bozukluk olmak üzere beş grupta sınıflandırılır.

Kişilik, yetenek, zekâ
ve diğer alanlardaki testleri geliştirirler. Bu testler, iş
yaşamı, endüstri, danışmanlık, klinik ve okul gibi
alanlarda kullanılmaktadır. Psikometristler, veri
analizi, araştırma deseni ve verilerin yorumlanması
konularında çalışmalar yürütürler.

Ayrımcılık, en genel tanımıyla herhangi bir mantıklı gerekçe ya da kamu yararı söz konusu olmaksızın bir kişiye, benzer durum ve koşullara sahip diğer kişilerden farklı ve eşit olmayan bir muamele yapılmasıdır.

Koruyucu/önleyici
sağlık hizmetleri ilk ünitede de bahsedildiği üzere
birincil koruma, ikincil koruma ve üçüncül koruma olmak üzere üç farklı boyutta gerçekleştirilir.

Amerikan Psikoloji Derneğinin tanımına göre travma sonrası stres bozukluğu, “kişinin gerçek bir ölüm tehdidi, ağır bir yaralanma, kendisinin ya da başkasının fizik bütünlüğüne bir
tehdit olayını yaşaması, böyle bir olaya tanık olması
ya da böyle bir olayla karşı karşıya gelmesi ve bir aile
ya da yakın bir arkadaşının başına travmatik bir olay
geldiğini öğrenmesi” olarak tanımlanmıştır.

En genel tanımıyla yoksulluk, insanların en temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek imkânlarının bulunmaması şeklinde
tanımlanabilir.

Sosyal içerme: Sosyal dışlanmaya maruz
kalan bireylerin, sosyal ve ekonomik hayatta
yer almalarına engel olan faktörlerin ortadan
kaldırılarak ve yaşam düzeylerinin toplumda
kabul edilebilir bir düzeye getirerek toplumla kaynaşmalarının sağlanmasıdır.

Nevrozun psikozdan en büyük farkı,
gerçeklik algısının bozulmamış olmasıdır.

Pragmatizm, insanın
kendi çıkarına hizmet ettiği ve yararına
olan şekilde davrandığı anlayışına dayanır.

Sosyal inceleme: Doğru tanının konulması ve uygun tedavi planının geliştirilmesine katkı sağlayan sosyal inceleme, hastanın aile ve sosyal çevresine yöneliktir. İnceleme; tanı öncesinde, tedavi süresince ve

Duygusal ve davranışsal sorunları olan bireyleri tedavi etmek için öncelikli olarak kullanılan terapi yöntemleri, psikoterapi ve danışmanlıktır.

İkincil koruma (önleme): Birincil önle-me hizmetlerinin etkisiz kalması hâlinde ikincil koruma hizmetlerine başvurulmak

Üçüncül koruma (önleme): Alınan tüm önlemlere rağmen hastalığa yakalanan kişilerin hastalığın olumsuz sonuçlarını en aza in

Ruhsal sorunları önleme kavramının yüzyıldan fazla bir geçmişi olmasına rağmen özellikle son 25 yılda hızlı bir gelişim göstermiş ve konu üzerine çok sayıda bilimsel yayın ve program yapılmıştır.

Ruhsal sorunları önleme kavramının yüzyıldan fazla bir geçmişi olmasına rağmen özellikle son 25 yılda hızlı bir gelişim göstermiş ve konu üzerine çok sayıda bilimsel yayın ve program yapılmıştır.
Son yirmibeş yılda

Engelliliğin tanımında bazı sosyal faktörlerin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu faktörler aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Bakıma muhtaçlık • Sosyal yaşama uyumun sağlanabilmesi • Çalışabilirlik
Duygusal dengelilik

Ayrımcılık, en genel tanımıyla herhangi bir mantıklı gerekçe ya da kamu yararı söz konusu olmaksızın bir kişiye, benzer durum ve koşullara sahip diğer kişilerden farklı ve eşit olmayan bir muameleyapılmasıdır. İnsanlık

Amerikan Psikoloji Derneğinin tanımına göre travma sonrası stres bozukluğu, “kişinin gerçek bir ölüm tehdidi, ağır bir yaralanma, kendisinin ya da başkasının fizik bütünlüğüne bir tehdit olayını yaşaması, böyle bir olaya tanık olması

Çocuk istismarı; fiziksel istismar, duygusal istismar, cinsel istismar ve ihmal olmak üzere dört grupta incelenmektedir.
Ekonomik ihmal

Psikoloji tanımlarında temel olarak üzerinde durulan; “bilimsel, davranış, bireysel ve zihinsel” kavramlarıdır.

Psikiyatr: Tıp doktorlarıdır. Tıp eğitiminin ardından üç-beş yıl kadar akıl sağlığı merkezinde bulunmuş ve bu süre içinde anormal davranışların teşhisi, psikoterapi ve ilaç terapisi konularında uzmanlaşmıştır. Psikiyatr, bir doktor olarak ilaç tedavisi ve hastanın hastaneye yatırılmasını önerebilir.

Psikometrik psikoloji alanı, psikolojik bilginin elde edilmesi ve uygulanması esnasında kullanılacak yöntem ve teknikler üzerinde çalışan psikoloji alt dalıdır.

Medikal model, duygusal ve davranışsal problemleri fiziksel hastalık gibi değerlendirerek ruhsal hastalık olarak görmektedir. Tıbbi sınıflamalar (örneğin; akıl hastalığı, psikoz, paranoya, şizofreni) duygusal sorunlar için geçerlidir. Tıbbi modeli benimseyenler bu insanların zihinlerinin bilinmeyen birtakım içsel koşullardan etkilendiğini varsaymaktadırlar.

Duygusal istismar; çocuğun bakımını sağlayan yetişkinlerin çocuğun gelişimini ve ruh sağlığını olumsuz etkileyen davranışlarda bulunması ve çocuğun sağlıklı gelişimi için gerekli olan uygun ortamın sağlanmamasıdır.

Ayrımcılık, herhangi bir mantıklı gerekçe ya da kamu yararı söz konusu olmaksızın bir kişiye, benzer durum ve koşullara sahip diğer kişilerden farklı ve eşit olmayan bir muamele yapılmasıdır.

Ruhsal sorunları önleme: Toplumu etkileyen temel sağlık sorunlarına
çare bulmak için merkezi, bölgesel, ulusal ve uluslararası kaynakların harekete geçirilmesi sürecidir.

İkincil koruma (önleme), hastalık belirtileri ortaya çıkmadan ya da yeni ortaya çıkmaya başladığı durumlarda teşhis ve tedavisinin yapılması ile ilgili uygulamaların tamamını içerir.

Sosyal içerme: Sosyal dışlanmaya maruz kalan bireylerin, sosyal ve ekonomik hayatta yer almalarına engel olan faktörlerin ortadan kaldırılarak ve yaşam düzeylerinin toplumda kabul edilebilir bir düzeye getirerek toplumla kaynaşmalarının sağlanmasıdır.

Türkiye'de ruh sağlığı ekiplerinin sayı ve işlevsellik açısından dağılımı incelendiğinde en fazla alana katkı/destek sağlayan meslek grubu psikiyatrlardır.

Psikoloji, insan davranışını ve bu davranışın gerekçelerini inceleyen, davranışı etkileyen unsurları açıklamaya çalışan sosyal bilim dalıdır. Doğru cevap C’dir.

Kullanım alanı ve önemi her geçen gün biraz daha artan psikoloji bilimi, bilgi birikiminin de çoğalması ile çeşitli alt uzmanlık alanlarına ayrılmıştır. Bunlar: klinik psikoloji, danışmanlık psikolojisi, okul ve eğitim psikolojisi, kişilik psikolojisi, sosyal psikoloji, gelişim psikolojisi, psikometrik psikoloji, endüstri/örgüt psikolojisi, sağlık psikolojisi, spor psikolojisi, trafik psikolojisi. Doğru cevap B’dir.

Psikometrik psikoloji alanı diğer alanlara nispetle psikolojinin küçük bir uzmanlık alanı olsa da çok önemli bir uzmanlık alanıdır. Çünkü psikolojinin diğer alanlarına hizmet vermektedir. Bu alanda çalışan psikologlar, psikolojik bilginin elde edilmesi ve uygulanması esnasında kullanılacak yöntem ve teknikler üzerinde çalışırlar. Doğru cevap D’dir.

Psikoz (psikotik), düşünce ve duygunun ağır oranda bozulduğu, kişinin gerçeği algılama yeteneğinin kaybolduğu ağır psikiyatrik vakalardır. Örneğin, şizofreni ve paranoya psikoz vakalarına örnektir. Doğru cevap C’dir.

Sosyal hizmetin sosyal ve davranışsal sorunlara yaklaşımı, sosyal modele dayalıdır. Sosyal hizmet, sorunlu davranışları düzeltirken sosyal ve davranış bilimlerini referans alarak insani çevresi ile bir bütün olarak değerlendirir. Doğru cevap E’dir.

İnsanın ihtiyaçları, hiyerarşik bir yapıya sahiptir. Bireylerin hayatta kalmak ve kaliteli bir yasam sürmek için bu ihtiyaçlarını en alt basamaktan başlayarak gidermesi gerekir. Bu sıralama şu şekildedir: Fizyolojik, güvenlik, sevgi ve ait olma, saygı, kendini gerçekleştirme. Doğru cevap E’dir.

İhmal, çocuğa bakmakla yükümlü yetişkinlerin karşılama gücü ve imkânı olmasına çocukların sağlıklı gelişimi için gerekli olan temel ihtiyaçlarını karşılamamasıdır. Doğru cevap B’dir.

Ruhsal sorunları önleme kavramı, aslında halk sağlığındaki “Toplumu etkileyen temel sağlık sorunlarına çare bulmak için merkezi, bölgesel, ulusal ve uluslararası kaynakların harekete geçirilmesi sürecidir” seklinde bir yaklaşıma dayandırılmış ve ruhsal bozuklukların önlenmesi amacıyla üç asamadan oluşan bir model geliştirilmiştir. Bunlar sırasıyla1. Risk ve koruyucu faktörlerin tanımlanması. 2. Önleme stratejileri geliştirme bunları sınıflama. 3. Belirlenen önleme stratejilerini toplumun yapısını göz önünde bulundurarak uyarlamak ve uygulamak. Doğru cevap C’dir.

Sosyal hizmet uzmanlarının ruh sağlığı alanında toplumsal düzeydeki rol ve sorumlulukları şunlardır: 1. Ruhsal Risk Taraması ve Araştırma 2. Koruyucu (Önleyici) Ruh Sağlığı Hizmetleri 3. Sosyal İçerme 4. Toplum Eğitimi 5. Hizmet Geliştirme. Doğru cevap D’dir.

Bir psikososyal inceleme raporunda bulunması gereken bölümler şunlardır: 1. Müracaatçının sorunun kısaca tanımlanması. 2. Öz geçmiş. 3. Psikososyal değerlendirme. 4. Müdahale planı 5. Anlaşma. Doğru cevap C’dir.

Yasal ve tıbbi süreçler hakkında bilgi sahibi olmak. Kadın ile çevresi arasında arabuluculuk yapmak. Mağdurlar ile ilişki başlatmak ve sürdürmek. Mağdurların tecavüz travma sendromu yaşadıklarının farkında olmak, cinsel saldırıya uğramış kadınlar ile çalışan profesyonellerin sahip olması gereken özellikler arasındadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

ŞÖNİM’ler, şiddet mağdurunun ve beraberindeki çocukların kendilerini güvende hissetmesini sağlayacak biçimde hizmet sunmak üzere kurulmuştur ve onların güvenliklerinin sağlanması, ekonomik, hukuki, sosyal ve psikolojik açıdan desteklenmesi ve güçlendirilmesi esasına dayalı olarak hizmet sunarlar. Doğru cevap A seçeneğidir.

Ailesine ulaşılamayan terk bebek vakaları için tıbbi sosyal hizmet uzmanları bağlı bulunan ilçe çocuk büro amirliğine hazırlanan sosyal inceleme raporu aracılığı ile bildirimde bulunmakla yükümlüdürler. Doğru cevap D seçeneğidir.

Şikâyet durumu olup olmamasına bakılmaksızın 15 yaş altı çocuklar/adölesanlar Çocuk İzlem Merkezine bildirimi yapılarak sevk edilir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Çocuk izlem merkezleri, cinsel istismar şüphesi olan çocuğun beyanının alınması, muayenesi, aile ile görüşmenin yapılması ve raporunun hazırlanması için gereken tüm personel ve ekipmanın bulunduğu, işlemlerin her aşamada çocuğun yüksek yararı gözetilerek yürütüldüğü merkezlerdir, kamu hastanelerine bağlı olarak hizmet vermektedirler. Doğru cevap E seçeneğidir.

Mezzo boyutta yaşlı bireylerin tedavi aldıkları servisler aracılığı ile sosyalleşme ve etkileşim grubu içinde olmaları sağlanabilir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Bimekân bireylerin sağlık hizmetlerinden yararlanmalarında farklı sorunlar ortaya çıkmaktadır. Kimlik tespitinin güçlüğü, sosyal güvencesinin olmaması ve ekonomik durumunun yetersizliği bunlardan bazılarıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Ulaşım ve coğrafik engeller göçmenlerin sağlığa erişiminde ve sağlık hizmetlerini sürdürülebilir olarak almalarının önündeki yapısal engellerden biridir. Diğer seçenekler hizmet sunanlardan kaynaklanan engeller olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Poliklinik hizmetleri, çevre sağlığı hizmetleri, bağışıklama hizmetleri ve ruh sağlığı hizmetleri göçmenlere yönelik sınırda verilen acil sağlık hizmetleri arasındadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Suriyeli Misafirlerin Sağlık ve Diğer Hizmetleri Hakkında Genelge 2013 yılında yayınlanmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Lütfen "KADINLAR VE TIBBİ SOSYAL HİZMET" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Doğrudan müracaat eden kadınların yaşadıkları şiddet nedeniyle hastaneye başvurduklarında öncelikle hekim tarafından anamnez alınmakta; sonra şiddete maruz kaldığı tespit edilirse hekim tarafından adli muayene raporu hazırlanmaktadır.

Lütfen "KADINLAR VE TIBBİ SOSYAL HİZMET" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Cinsel saldırıya uğramış kadınlar ile çalışan profesyonellerin sahip olması gereken özellikler aşağıdaki
şekilde sıralanmaktadır:
• Yasal ve tıbbi süreçler hakkında bilgi sahibi olmak
• Kadın ile çevresi arasında arabuluculuk yapmak
• Kadınların vermiş oldukları tepkilerin normalleştirilmesini sağlayabilmek için gerçekçi yaklaşıma sahip olmak
• Mağdurlar ile ilişki başlatmak ve sürdürmek,
• Kadınların duygularını, düşüncelerini, algılarını, kendini suçlamalarını, güçsüzlüklerini yönetebilmeleri için yeniden düzenleyici olmak
• Kadınların mağduriyet sürecinde ihtiyaçlarını karşılayabilmelerini sağlamak için kaynaklarla aralarında arabulucu olmak yer almaktadır.

Lütfen "KADINLAR VE TIBBİ SOSYAL HİZMET" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
ŞÖNİM, Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerinin kısaltmasıdır.

Lütfen "Adölesan Gebeler" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Çocuk ihmal ve istismarı konularında önemli vakalardan biri de adölesan gebelikleridir. Özellikle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’na göre yasal olarak 18 yaş altı gebeliklerin bildirimi yapılmak zorundadır.

Lütfen "Adölesan Gebeler" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Şikâyet durumu olup olmamasına bakılmaksızın 15 yaş altı çocuklar/adölesanlar Çocuk İzlem Merkezine bildirimi yapılarak sevk edilir. Buradan vakaya ilişkin adli süreç başlatılır.

Lütfen "Araştırmalarla İlişkilendir" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Genellikle 15 yaş altı adölesan gebelerde şikâyete bakılmaksızın cinsel istismar şüphesi olduğu için, adölesan ve ailenin Çocuk İzlem Merkezine (ÇİM) sevki yapılır.

Lütfen "Yaşlı Bireyler ve Tıbbi Sosyal Hizmet" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Yaşlılar, kronik hastalıklarla birlikte sosyal, çevresel, psikolojik, ekonomik sorunları da eş zamanlı olarak yaşamaktadırlar.

Lütfen "Engelli Bireyler ve Tıbbi Sosyal Hizmet" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
İhtiyaç sahibi engelli birey ve ailesine yönelik bildirimde bulunulduğunda tıbbi sosyal hizmet uzmanları kaynaklara
yönlendirme, danışmanlık verme, sosyal ekonomik kaynaklarla buluşturma ve rehberlik rollerini yerine getirirler.

Lütfen "şekil 4.2" tablosunu gözden geçiriniz.
Hizmet Sunanlardan Kaynaklanan Engeller:
Tutumlar
Sağlık çalışanlarının ilgisizliği,
Ayrımcı uygulamaları
Dil
Kültürel farklılık
Beklentiler

Lütfen "şekil 4.2" de bulunan tabloyu gözden geçiriniz.
Yapısal Engeller:
Sağlık hizmetleri
Sağlık hizmeti maliyeti
Göç konularındaki mevzuat
Ulaşım ve coğrafik engeller
Damgalama

Tıbbi sosyal hizmet kapsamında hassas gruplar olarak sosyal değişkenlerle ilgili faktörler şöyle sıralanabilir: sınıf, eğitim, gelir, yoksulluk, kültür, işsizlik, meslek ve göç.

Tıbbi sosyal hizmet bağlamında hassas grupları etkileyen sağlık sistemiyle ilgili faktörler şöyle sıralanabilir: Finansman, insan gücü, yönetim, örgütlenme, fizik alt yapı ve teknoloji.

Kadın olmak, sosyal desteğe sahip olmamak, ailenin ekonomik durumunun yetersiz olması, hastaya olan yakınlık, bakım verme süresi gibi durumlar bakım yükünü arttırmaktadır.
Hasta olmak

Çocuk ve gençlere sunulan tıbbi sosyal hizmet uygulamalarında uzmanlar, görüşme sırasında çocuğa ve ergene inanmalı, durumu kabul etmeli, beden dilini gözlemlemeli, çocuğa/ergene odaklanmalı, sosyal beceri geliştirmeye dönük
uygulamalar yapmalıdırlar. Psikolojik travma konusunda özellikle bilgilendirmeli; suçlamadan kesinlikle kaçınmalıdırlar.
Çocuğun ve ergenin beden dili gözlemlenmeli

Şiddete uğrayan kadınlara yönelik;
• Kadına yönelik şiddetle mücadelede iş birliği
protokolü temelinde hizmet verilmesi
• Kimlik ve adres bilgilerinin gizlenmesi
• Ortak bilgi sisteminin oluşturulması
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesindeki ilk kabul birimi veya konukevinden gelen kimliği kaybolan/yanında olmayan kadınlara sağlık hizmetinin sunulması Cumhuriyet Savcılığına, ŞÖNİM’e, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bildirimde bulunulması
• Şiddet mağduru kadın ve çocuklarının sağlık hizmetine erişiminin kolaylaştırılması ve öncelik verilmesi
• Sağlık çalışanlarının duyarlılığını artırmak için aile içi şiddetle ilgili eğitim düzenlenmesi yer almaktadır.
Kimlik ve adres bilgilerinin paylaşılması

Öykü alma sürecinde psikososyal değerlendirme yaparken “HEADSSS” (HomeEducation and Employment-Activities- Drugs Sexuality-Suicide/Depression) sıklıkla kullanılır.

Çocuk izlem merkezleri, cinsel istismar şüphesi olan çocuğun beyanının alınması, muayenesi, aile ile görüşmenin yapılması ve raporunun hazırlanması için gereken tüm personel ve ekipmanın bulunduğu, işlemlerin her aşamada çocuğun yüksek yararı gözetilerek yürütüldüğü merkezlerdir, kamu hastanelerine bağlı olarak hizmet vermektedirler.
İstismar şüphesi olan çocukların beyanının alınması

Makro boyutta öncelikle yaşlıların hastane içi hizmetlere erişimini
kolaylaştıracak düzenlemeler ve yönetimsel değişiklikler üzerinde uygulama yaparlar.
Yaşlıların hastane içi hizmetlere erişimini kolaylaştıracak düzenlemeleri yapma

Yapısal engeller:
• Sağlık hizmetleri
• Sağlık hizmetlerinin maliyeti
• Göç konularındaki mevzuat
• Ulaşım ve coğrafik engeller
• Damgalamadır.
Hizmet sunanlardan kaynaklanan engeller:
• Tutumlar
• Sağlık çalışanlarının ilgisizliği
• Ayrımcı uygulamalar
• Dil
• Kültürel Farklılık
• Beklentilerdir.

Yoksulluk konusunda tıbbi sosyal hizmet uzmanlarının savunuculuk ve vaka yönetimi rolleri ön plana çıkar.

Sağlıkta eşitsizliği oluşturan temel etmenlerden teknoloji, sağlık sistemiyle ilişkili faktörlerden birisidir. Gelir, kütür, göç ve meslek ise sosyal değişkenlerle ilgili faktörlerdendir.

"Tıbbi sosyal hizmet: “Ayakta ya da yatarak tedavi gören hastaların tıbbi tedaviden etkili
bir şekilde yararlanması, sosyal sağlığının korunması ve geliştirilmesi, tedavi süresince
hastanın ailesi ve çevresi ile ilişkilerin düzenlenmesi, tedavi sürecini etkileyen psikososyal
ve sosyoekonomik sorunlarının zamanında çözümlenerek sosyal işlevselliğini yeniden
kazanması amacıyla yürütülen sosyal hizmet uygulamasını” ifade eder. (Tıbbi Sosyal Hizmet
Uygulama Yönergesi, 2011)."
Hastanın tüm hastane masraflarının karşılanması