Sosyal adalet, insan hakları, kolektif sorumluluk ve farklılıklara saygı sosyal hizmetin odağını oluşturan ilkelerdir.

Boş bırakılan yere engelli olmak kavramı getirilmelidir.

Engelliliğin tanımında bazı sosyal faktörlerin dikkate alınması gerekmektedir. Bu faktörleri şu şekilde sıralayabilmek mümkündür: Bakıma muhtaçlık, çalışabilirlik, sosyal hayata uyumun sağlanabilmesi, ulaşılabilirlik ve erişilebilirliktir.

İlgili tanıma göre ruhsal bozukluklar engellilik kapsamında değerlendirilmemektedir.

DSÖ’ye göre Yetersizlik: Sağlık bakımından psikolojik, fizyolojik ve anatomik (fiziksel) yapı veya fonksiyonlardaki eksikliği ifade eder.

Sarılık engelliliğe neden olabilecek doğum sonrası nedenler arasındadır.

Toksoplazma engelliliğe neden olabilecek doğum öncesi nedenler arasında yer almaktadır.

Yukarıdaki tanım moral modele aittir. En eski model, moral modeldir. Bu modele göre engellilik, doğrudan günahkârlık ve kötülüğe bağlıdır. Engelliliğin nedeni, kötülük yapma ya da kötü şekilde yaşamak değildir; kötü olmaktır. Engelliliğin moral olarak değerlendirilmesi ilk olarak beşeri kültürlerde gelişmiştir ve Orta Çağın sonuna kadar bu konuda egemen görüş olarak kalmıştır. Toplum, işledikleri bazı günahlardan dolayı insanların engelli olduklarına inanmaktadır. Bu toplumlarda engelli bireyler dışlanmakta ve hatta kötü muameleye maruz kalmaktadır.

En geniş anlamda engellilik, sosyal hayata katılımdaki sınırlanmışlık ya da eksiklik durumudur. Engellilik, bir engellilik halinin sonucu olarak, bireyin belirli aktivitelerini yerine getirmesini ve sosyal yaşamdaki rollerini yerine getirmesini engelleyen bir durumdur. Türkçe ’de engelli kişiyi ifade etmek için; sakat, özürlü, ayrıca hem hastalık hem de sakatlık anlamına gelen ‘illet’ sözcüğünden türemiş olan ‘alil’ ve ‘malul’ gibi terimler kullanılmaktadır. Ayrıca Türkçe ‘de bazılarına çok sık rastlanmasa da sakat terimine yakın ve eş anlamlı olarak kullanılan; ahnıt, ahraz (dilsiz), aksak, alil, apışak, bacaksız, bastıbacak, çağanozvari, çalık, çolak, damlalı, dilsiz, düztaban, ebkem, felçli, genzek, inmeli, kambur, kolsuz, kötürüm, makrosefal, meûç, menzul, mikrosefal, nüzullü, paytak, sağır, sarsak, sökel, topal, yangaboz, yarım (kişi), yatalak, çarpık, kekeme, kör, kambur gibi terimleri bulunmaktadır. Bunların bazıları genel olarak engelli olmayı, bazıları ise özel bir engellilik halinde bulunmayı ifade etmektedir.

Engelliliğin nedenleri incelendiğinde, biyolojik olarak genlerden kaynaklanan, doğum sırasında meydana gelen ve doğum sonrasında oluşan engellilik olarak gruplamak mümkündür. Doğum sırasında oluşan engellilik nedenleri; yaşanan yanlış uygulamalar, kötü ve hijyenik olmayan ortamlarda yapılan doğumlardır. Doğum sonrasında olan engellilik nedenleri ise; iş kazaları, trafik kazaları, ev kazaları, yanlış tıbbi uygulamalar, savaşlar, terör ve doğal afetlerdir. Kısaca doğum öncesi nedenlere bakıldığında ise; kalıtım, akraba evliliği, annenim ilk 3 ayda geçireceği ateşli ve bulaşıcı hastalıklar, çoğul gebelik, zararlı ve kötü alışkanlıklar, şiddetli nezle ve yüksel ateş, kemoterapi ve radyoaktif ışınlar, gebelik öncesinde annenin ruh sağlığının bozulması, gebelik süresinin uzun veya kısa olması, annenin bir kazaya maruz kalması sayılabilir.

Günlük yaşamını etkileyecek derecede işitme yetersizliği olan kişiye işitme engelli denilmektedir. İşitme engelliler “sağır” ve “ağır işiten” kişiler olarak iki grupta toplanmaktadır. Sağır kişiler, görsel bilgiler veren donanımlara bağlı olup işitme kayıpları bütün düzeltmelere rağmen 70 db’den daha fazla olan, normal yaşam ve aktivitelerinde işitme gücünden faydalanamayan kişilerdir. “Ağır İşiten kişiler ise normal yaşam ve aktivitelerinde; işitme cihazları, görsel bilgiler veren cihazlar ve ortak dinleme donanımları gibi yardımcı araçlara bağlı olarak yaşayan kişilerdir.

Konuşmanın akışında, ritminde veya akıcılığında bir bozukluk olması durumudur. Kekemelikte konuşmadaki ritim bozukluğunun yanında, ayrıca kaslarda aşırı kasılma, yüzde, ellerde ve ayaklarda tikler görülebilir. Konuşmada tekrarlamalar, bloklar, uzatmalar ve eklemeler görülebilir.

En eski model, moral modeldir. Bu modele göre engellilik, doğrudan günahkârlık ve kötülüğe bağlıdır. Engelliliğin nedeni, kötülük yapma ya da kötü şekilde yaşamak değildir; kötü olmaktır. Engelliliğin moral olarak değerlendirilmesi ilk olarak beşeri kültürlerde gelişmiştir ve Orta Çağın sonuna kadar bu konuda egemen görüş olarak kalmıştır. Toplum, işledikleri bazı günahlardan dolayı insanların engelli olduklarına inanmaktadır. Bu toplumlarda engelli bireyler dışlanmakta ve hatta kötü muameleye maruz kalmaktadır. Engelliliğin moral kaynaklardan ortaya çıkan bir sorun olması görüşü, büyük olasılıkla engelli insanların ruhlar tarafından ele geçirildiği inancına dayanıyordu ve ruhun kötü olması durumunda kötü sonuçların ortaya çıktığına inanan Neolitik insan topluluklarında görülmekteydi.

Medikal modelle bağlantılı olarak bireysel model ve trajedi modelinden söz edilebilir. Bireysel model, engelli kişileri engelleriyle birlikte birer birey olarak görür. Buna göre engel, “bireyin yenmek için mücadele vermek zorunda olduğu bir sorun” olarak tanımlanır. Dünya Sağlık Örgütü’nün 1980 yılında hazırlamış olduğu, Bozukluk, Yeti yitimi ve Engellerin Uluslararası Sınıflandırılması medikal modelin bir açıklamasıdır. Bu sınıflandırmaya göre:
- Bozukluk psikolojik, fizyolojik veya anatomik yapı, işlev kaybı veya bozukluğudur.
- Yeti yitimi bir işlevi bir insan için normal sayılan ölçüler dâhilinde, bir bozukluk sonucu olarak kısıtlamaya uğraması veya yerine getirememesi söz konusudur.
- Medikal model bireyin yapamadıklarına odaklanır.

Sosyal modelde artıları ve eksileriyle şunlar vurgulanmaktadır:
- Bozukluk bireyde fiziksel, zihinsel veya duyusal bozukluk neticesi işlev kısıtlanmasıdır.
- Yeti yitimi fiziksel veya sosyal engeller yüzünden toplumda diğer bireylerle eşit derecede normal yaşamın parçası olarak hareket etme şansının kısıtlanması veya kaybedilmesidir.
- Yeti yitimi (engellilik) artık bireysel değil, sosyal bir sorun olarak görülür. Engellilik toplumun çoğunluğunun, yani belirgin bozuklukları olmayanların ihtiyaçlarını karşılamaya yönelmesiyle engellilerin ihtiyaçlarını ayrı tutması ile ortaya çıkan bir durumdur.
- Engellilik hareketi ise, sorunun ‘tedavi’sinin toplumun yeniden yapılandırılmasıyla gerçekleşebileceği yönündedir. Bireye ve bozukluğuna odaklanan tıbbi ‘tedavi’lerden farklı olarak, bu yaklaşım gerçekleştirilebilir bir hedef saptar ve aynı zamanda herkesin de menfaatine hizmet eder. Bu yaklaşım, engellilerin bireysel ve topluluk olarak dezavantajlarının tıpkı cinsel ayrımcılık, ırkçılık ve eşcinselliğe karşı ayrımcılık gibi temel toplumsal ayrımcılıktan kaynaklandığını öne sürer.
- Engellilik hareketinin ürünü olarak ortaya çıkan sosyal model, engelli bireylerin zihinsel ya da fiziksel durumlarından ötürü toplumla bütünleşmelerinin engellendiğini savunmaktadır. Bu engeller tekerlekli sandalyeyle çıkılamayacak basamaklar, yüksek kaldırımlar, duvarların yüksek kısımlarına monte edilen elektrik anahtarları gibi mekânsal engeller olabileceği gibi özel alt sınıar gibi eğitimsel nitelikli engeller de olabilir. Bunların yanı sıra depo niteliğindeki tedavi ve bakım kurumları da tıbbi engeller kategorisinde düşünülebilir.
- Sosyal modelin eleştirilebilecek bir yönü, bireyin engelli olmasına yol açan durumların araştırılmasını engelleyebilme olasılığıdır.
- Sonuç olarak sosyal model, engellilerin kendilerini toplumla bütünleşmiş hissetmelerine yol açmaktadır; böylece toplumdan soyutlanmamış olmaktadırlar. Engellileri toplumla bütünleştirici bu yaklaşıma, hem engelliler hem de yakınları tarafından ihtiyaç duyulmaktadır.

Bu sorunun çözümü için ilgili kitabın 17. Sayfasında yer alan tablo 1.4’ü inceleyiniz.

Beyinde meydana gelen hasar sonucu, dil ve konuşmanın bozulması ve anlaşılamamasıdır. Çok farklı şekillerde ve derecelerde afazi tipleri bulunmaktadır. Genel olarak afaziler 3 gruba ayrılır:
- Konuşmanın akıcı olduğu, anlamanın zayıf olduğu duyusal afazi ler,
- Konuşma akıcılığının zayıf, anlamanın tam olduğu motor afaziler,
- Konuşma ve anlamanın tamamen bozulduğu total afaziler.

İstemli konuşmanın üretiminde sıralı konuşma hareketlerinin motor planlanmasında oluşan bozukluk sonucu ortaya çıkan motor konuşma bozukluğudur. Normal kas tonusu ve koordinasyonuna rağmen, amaca yönelik hareketler yerine getirilemez. Seslerin çıkarılması için gereken kasların pozisyonlanmasında güçlük vardır. Konuşma organlarında amaca yönelik davranışların ortaya konulamamasıdır. Kişi ifade etmek istediği şeyi söylemekte zorlanmaktadır.

Sosyal adalet, insan hakları, kolektif sorumluluk ve farklılıklara saygı sosyal hizmetin odağını oluşturan ilkelerdir.

Çeşitli derecelerde zihinsel yetersizliği olan kişilere zihinsel engelli kişiler denilmektedir. Down sendromu bu gruba girer.

Kas ve iskelet sisteminde yetersizlik, eksiklik ve fonksiyon kaybı olan kişi ortopedik engellidir.

Verilen şıklardan anormal doğum sancıları doğum anı nedenlerindendir.

Çocuk felci doğum sonrası engellilik nedenlerindendir.

Literatürde engellilik türleri; ortopedik engelli, görme engelli, işitme engelli ve zihinsel engelli olmak üzere dört ana grupta incelenmektedir.

Konuşmanın akışında, ritminde veya akıcılığında bir bozukluk olması kekemelik durumudur.

En eski model, moral modeldir. Bu modele göre engellilik doğrudan günahkarlık ve kötülüğe bağlıdır.

52-67 arası hafif derecede zihinsel engelli olarak geçmektedir.

Afazi beyinde meydana gelen hasar sonucu, dil ve konuşmanın bozulması ve anlaşılmamasıdır.

ENGELLİLİĞE KAVRAMSAL BAKIŞ
Dil ve Konuşma Engelli, herhangi bir nedenle konuşamayan veya konuşmanın hızında, akıcılığında, ifadesinde bozukluk olan ve ses bozukluğu olan kişidir. İşittiği halde konuşamayanlar, gırtlağı alınanlar, konuşmak için alet kullananlar, kekemeler, afazi, dildudak-damak-çene yapısında bozukluk olanlar bu gruba girmektedir. Bu bilgilerin ışığında sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

ENGELLİLİĞE KAVRAMSAL BAKIŞ
Engelliliğin tanımında bazı sosyal faktörlerin dikkate alınması gerekmektedir. Bu faktörleri şu şekilde sıralayabilmek mümkündür: Bakıma muhtaçlık, çalışabilirlik, sosyal hayata uyumun sağlanabilmesi, ulaşılabilirlik ve erişilebilirlik (Öztürk, 2011). Bu bilgilerin ışığında sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

ENGELLİLİĞE KAVRAMSAL BAKIŞ
Zihinsel Engelli: Çeşitli derecelerde zihinsel yetersizliği olan kişidir. Zekâ geriliği olanlar (mental retardasyon), Down Sendromu, Fenilketonüri (zekâ geriliğine yol açmışsa) bu gruba girer, dolayısıyla doğru cevap C şıkkıdır.

ENGELLİLİĞİN NEDENLERİ
Kalıtım, beslenme, hastalık, kazalar, eğitimsizlik, gelenek ve görenekler genellikle engelli hale gelmenin belli başlı nedenleri olmaktadır (Eripek, Özsoy ve Özyürek, 2002). Örnek senaryoda bebek, gelenek ve görenekler nedeniyle tedavi alamamış ve bu sebeple de engelli olmuştur. Bu bağlamda doğru cevap B şıkkıdır.

ENGELLİLİK TÜRLERİ
Tablo 1.1'de IQ puanına göre zihinsel engel tanımlaması bulunmaktadır. Yapılan değerlendirmeler ve zeka testi sonucu Ahmet'in IQ test puan sonucu 65 olarak bulunduğuna göre, hafif derecede zihinsel engel olarak düşünülmelidir. Bu durumda cevap C şıkkı olacaktır.

ENGELLİLİĞE İLİŞKİN MODELLER
En eski model, moral modeldir. Bu modele göre engellilik, doğrudan günahkârlık ve kötülüğe bağlıdır. Engelliliğin nedeni, kötülük yapma ya da kötü şekilde yaşamak değildir; kötü olmaktır. Örnek senaryoda da baba, kromozomal bir durum olan Down sendromunu Tanrı'nın bir cezası olarak değerlendirmektedir. Bu durumda doğru cevap A şıkkıdır.

ENGELLİLİĞE İLİŞKİN MODELLER
Medikal modelin temelinde, engelli bireylerin sınırlı olduğu düşüncesi yatmaktadır. Bu modelde, kişinin güçlü yanları göz ardı edilir ve yalnızca “eksiklik, yetersizlik ya da patoloji” üzerinde durulur. Dolayısıyla engelliyi çevreleyen ve onu engelli kılan etmenlerden çok, engellinin kendisini değiştirmesi beklenir (Mackelprang ve Salsgiver, 1999). Böyle gördüğü için de engelli bireye genellikle şunları söyler: • Sen acı çekiyorsun • Sen bir ‘sorun’sun • Engelliliğinin tedaviye ihtiyacı var • Yaşamına ilişkin kararları veremezsin • Profesyoneller tarafından bakılmaya ihtiyacın var • Asla engeli olmayan birine eşit olamayacaksın gibi bakış açıları hakimdir. Örnek senaryoda da Ayşe Hanım'ın ailesi bu bakış açısını kullandığından doğru cevap B şıkkıdır.

ENGELLİLİĞE İLİŞKİN MODELLER
Tablo 1.4'de medikal model ve sosyal modelin bakış açıları arasındaki fark gösterilmiştir. Tablo incelendiğinde C seçeneğinde yer alan ifadelerin sosyal modele ait olduğu görülmektedir.

ENGELLİLİK TÜRLERİ
Ortopedik engelli kişilerdeki bozukluklar; iskelet bozuklukları ve özürleri, kas bozuklukları ve zayıflıkları, eklem bozuklukları, sinir sistemindeki bozukluklar, devimsel bozukluklar ve yetersizlikler şeklindedir (Çağlar, 1982). Ayşe Hanım'ın mevcut durumu bu nedenle ortopedik engel içerisinde değerlendirileceğinden doğru cevap D şıkkıdır.

ENGELLİLİĞİN NEDENLER
Sayfa 8-9'da engelin doğum öncesi ve sonrası nedenleri betimlenmiştir. Bölüm okunduğunda E seçeneğinde yer alan "düşük doğum kilosu" şıkkının doğum öncesi nedenler arasında olduğu görülebilir.

Açıklama: Engellilik; kişinin normal yaşına göre vücut fonksiyonlarında veya yapısındaki meydana gelen herhangi bir kayıp olarak tanımlanmaktadır. Bir başka tanımla engellilik; kişinin, bedensel, zihinsel, ruhsal ve sosyal özelliklerinde belli bir oranda ve sürekli olarak fonksiyon kaybı veya bozukluğu sonucu normal yaşamın gereklerine uyamama durumu olarak nitelendirilmektedir.

Engelliliğin tanımında bazı sosyal faktörlerin dikkate alınması gerekmektedir. Bu faktörleri şu şekilde sıralayabilmek mümkündür: Bakıma muhtaçlık, çalışabilirlik, sosyal hayata uyumun sağlanabilmesi, ulaşılabilirlik ve erişilebilirlik.
Sağlık

Medikal model engelli bireyleri sorun olarak gördüğü için, onlar da sorunlu ve yetersiz kişiler olarak damgalanmaktadırlar.

Zihinsel Engelli: Çeşitli derecelerde zihinsel yetersizliği olan kişidir. Zekâ geriliği olanlar (mental retardasyon), Down Sendromu, Fenilketonüri (zekâ geriliğine yol açmışsa) bu gruba girer.

Doğum öncesi engelle neden olan faktörler

1. Kalıtım


2. Akraba Evliliği


3. Annenin ilk 3 Ayda Geçireceği Ateşli ve Bulaşıcı Hastalıklar

• Kızamık ve Kızamıkçık


• Kan Uyuşmazlığı


• Çiçek ve Suçiçeği


• Gebelikte Anormal Rahim Kanamaları


• Frengi


• Gebelik Kansızlığı

Çoğul Doğum

Doğum anında engelle neden olacak faktörler

• Plasenta ve Göbek Bağı İle İlgili Anormallikler


• Anormal Doğum Sancıları


• Doğumun Zor Olması Sonucu Bebeğin Beyninin Zedelenmesi


• Aletle veya Müdahale İle Yapılan Doğumlar


• Çoğul Doğum (İkiz, Üçüz vb )


• Doğum Anındaki Ciddi Bulaşıcı Hastalıklar


• Çok Erken veya Geç Doğumlar


• Aşırı Kanamalar


• Doğum Sırasında Yapılan Yanlış Müdahaleler


• Sarılık

36-55 db arası “orta” derecede bir işitme kaybıdır. Bu kişiler, cihazsız konuşmaları takipte ve anlamada zorluk çekerler.

Apraksi
İstemli konuşmanın üretiminde sıralı konuşma hareketlerinin motor planlanmasında oluşan bozukluk sonucu ortaya çıkan motor konuşma bozukluğudur

En eski model, moral modeldir. Bu modele göre engellilik, doğrudan günahkârlık ve kötülüğe bağlıdır. Engelliliğin nedeni, kötülük yapma ya da kötü şekilde yaşamak değildir; kötü olmaktır. Engelliliğin moral olarak değerlendirilmesi ilk olarak beşeri kültürlerde gelişmiştir ve Orta Çağın sonuna kadar bu konuda egemen görüş olarak kalmıştır. Toplum, işledikleri bazı günahlardan dolayı insanların engelli olduklarına inanmaktadır. Bu toplumlarda engelli bireyler dışlanmakta ve hatta kötü muameleye maruz kalmaktadır.

Yeti yitimi bir işlevi bir insan için normal sayılan ölçüler dâhilinde, bir bozukluk sonucu olarak kısıtlamaya uğraması veya yerine getirememesi söz konusudur.

Engelli olmak yaşamdan kopmak değildir.

Ortopedik Engelli: Kas ve iskelet sisteminde yetersizlik, eksiklik ve fonksiyon kaybı olan kişidir. Kol, ayak, bacak, parmak ve omurgalarında kısalık, eksiklik, fazlalık, yokluk,
hareket kısıtlılığı, şekil bozukluğu, kas güçsüzlüğü, kemik hastalığı olanlar, felçliler, serebral palsi, spastikler ve spina bifida olanlar bu gruba girmektedir.

Türkiye ve bütün dünya ülkelerinde engelliliğe yol açan faktörler
I-Doğum Öncesi Nedenler
II-Doğum Anı Nedenleri
III-Doğum Sonrası Nedenler

Akraba Evliliği

Doğum anındaki ciddi bulaşıcı hastalıklar

Doğum Sonrası Nedenler
• Beyin ve Beyin Zarı İltihaplanmaları (Ansefalit ve Menenjit)
• Çocuk Felci
• Çeşitli Kaza ve Travmalar (Özellikle Çocuğun Yüksekten Düşmesi )
• Yüksek Ateş, Havale, Şiddetli Gribal Enfeksiyonlar, Zatürre vb. Enfeksiyonlar
• Solunum Yollarında ve Organlarında Meydana Gelen ve Beyni Etkileyen İltihaplanmalar
• Zehirlenmeler
• Hipotiroidi
• Fenilketonüri
• Hidrosefali
• Beyin Tümörleri
• Ruhsal Bozukluklar, Psiko-Sosyal ve Çevresel Yoksunluklar

71-90 db arası“şiddetli” işitme kaybıdır. Şiddetli işitme kaybı olan kişiler, çevredeki
gürültüleri kolaylıkla ayırt edebilirler, seslileri anlar fakat sessizleri anlayamazlar.
Yüksek sesleri 35 cm uzaktan duyabilirler. Bu kişilerin konuşma eğitiminin yanı
sıra özel eğitim de almaları gerekmektedir.

Dizatri
Konuşma organlarının hareket ve kontrolünü sağlayan kasların çalışmasında yaşanan sorunlar ve konuşma organlarının birbiriyle koordinasyonunun bozulması nedeni ile ortaya çıkan bir dil ve konuşma bozukluğudur.

0-25 arası Ağır Zihinsel Engelli

Sosyal modelin temel iddiası engelliliğin, bireyler arasındaki fiziksel, zihinsel vb. farklılıkların bir yansıması olmaktan çok toplumdaki ayırımcılığın, önyargının ve dışlamanın bir ürünü olduğudur.

IFSW’nin son tanımına göre (2014); sosyal hizmet sosyal değişme ve gelişmeyi, sosyal bütünleşmeyi ve insanların özgürleşmesini ve güçlenmesini arttıran uygulama odaklı bir meslek ve akademik disiplindir. Sosyal adalet, insan hakları, kolektif sorumluluk ve farklılıklara saygı sosyal hizmetin odağını oluşturan ilkelerdir. Sosyal ve beşeri bilimler, yerel bilgi ve sosyal hizmet teorileriyle desteklenen sosyal hizmet disiplini iyilik halini arttırmak ve yaşam zorluklarına işaret eden yapı ve insanlarla ilgilidir (http://www.ifsw.org). Tanımdan da anlaşılacağı gibi, sosyal hizmet mesleğini diğer yardım edici mesleklerden ayıran temel özelliklerden birisi farklılıklara saygıdır. Bu nedenle engelliliğe bakış, istihdam ve sosyal güvenlik konusu farklılığa saygı bağlamında ele alınması gereken kavramlardır

Başbakanlık Engelliler İdaresi Başkanlığı’nın, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü ile müştereken 2002’nin Aralık ayında yapmış olduğu araştırma sonuçlarına göre; engelli olan nüfusun toplam nüfus içindeki oranı % 12,29’dir. Buna göre ülkemizde 8.431.937 (12,29) kişi engelli olarak yaşamlarını sürdürmektedir. % 12,29 engelli oranının; % 7,092’u erkek, % 5,022’si kadın olarak ifade edilmektedir.

Engelli sözcüğü genelde hareket yeteneği sınırlanmış bireyi çağrıştırmaktadır. Hareket yeteneğini sınırlayan nedenler ise doğuştan getirilen, doğum sırasında karşılaşılan ya da sonradan yaşanan bir hastalık veya kaza sonucu ortaya çıkan bir işlev bozukluğundan kaynaklanıyor olabilir. Engelliliği: “doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük ihtiyaçlarını karşılamada güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişi” olarak tanımlamak mümkündür (Öztürk, 2011).

Duygusallık

Aşırı kanamalar

Çeşitli kaza ve travmalar

1/10 ile 1/30

36-55 db arası “orta”

Kekemelik

Apraksi

Toplum tarafından dışlanması

Ailelenle ilişkini kopart

Sağlık sistemi sorunları

Engellilik; kişinin normal yaşına göre vücut fonksiyonlarında veya yapısındaki meydana gelen herhangi bir kayıp olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Özellikle Sanayi Devriminden sonra engelli kavramı toplumsal hayatta daha sık kullanılır hale gelmiştir. Sanayi Devrimi ile birlikte doğuştan kaynaklanan engelin dışında iş kazaları sonucunda oluşan engel oranlarında artış olmuştur. Engelliler dezavantajlı bir grup olarak sosyal politikaların kapsamına girmiştir

Kan uyuşmazlığı hamileliğin ilk 3 ayında gelişen bir durumdur. Doğru cevap D seçeneğidir.

Bütün düzeltmelere rağmen iki gözü ile görmesi 1/10 ile 1/30 arasında yer alan, bir takım özel donanımlar kullanmadan normal yaşantısını sürdüremeyen kişiler “az gören” olarak nitelendirilmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

36-55 db arası “orta” derecede bir işitme kaybıdır. Bu kişiler, cihazsız konuşmaları
takipte ve anlamada zorluk çekerler. Doğru cevap C seçeneğidir.

Apraksi, istemli konuşmanın üretiminde sıralı konuşma hareketlerinin motor planlanmasında oluşan bozukluk sonucu ortaya çıkan motor konuşma bozukluğudur. Normal kas tonusu ve koordinasyonuna rağmen, amaca yönelik hareketler yerine getirilemez. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Afazi beyinde meydana gelen hasar sonucu, dil ve konuşmanın bozulması ve anlaşılamamasıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

En eski model, moral modeldir. Bu modele göre engellilik, doğrudan günahkârlık ve kötülüğe bağlıdır. Engelliliğin moral olarak değerlendirilmesi ilk olarak beşeri kültürlerde
gelişmiştir ve Orta Çağın sonuna kadar bu konuda egemen görüş olarak kalmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Zihinsel Engelli: Çeşitli derecelerde zihinsel yetersizliği olan kişidir. Zekâ geriliği olanlar (mental retardasyon), Down Sendromu, Fenilketonüri (zekâ geriliğine yol açmışsa) bu gruba girer. İşitme Engelli: Tek veya iki kulağında tam veya kısmi işitme kaybı olan kişidir. İşitme cihazı kullananlar da bu gruba girmektedir. Görme Engelli: Tek veya iki gözünde tam veya kısmi görme kaybı veya bozukluğu olan kişidir. Görme kaybı ile birlikte göz protezi kullananlar, renk körlüğü, gece körlüğü (tavukkarası) olanlar da bu gruba girmektedir. Ortopedik Engelli: Kas ve iskelet sisteminde yetersizlik, eksiklik ve fonksiyon kaybı olan kişidir. Kol, ayak, bacak, parmak ve omurgalarında kısalık, eksiklik, fazlalık, yokluk, hareket kısıtlılığı, şekil bozukluğu, kas güçsüzlüğü, kemik hastalığı olanlar, felçliler, serebral palsi, spastikler ve spina bifida olanlar bu gruba girmektedir. Dil ve Konuşma Engelli: Herhangi bir nedenle konuşamayan veya konuşmanın hızında, akıcılığında, ifadesinde bozukluk olan ve ses bozukluğu olan kişidir. İşittiği halde konuşamayanlar, gırtlağı alınanlar, konuşmak için alet kullananlar, kekemeler, afazi, dildudak-damak-çene yapısında bozukluk olanlar bu gruba girmektedir.

Nedenler değişik sınıflamalar halinde ele alınabilmektedir. Bir kısım nedenler bireyin kendisinden kaynaklanır, bir kısmı çevreden kaynaklanır. Çoğunlukla nedenler bireyin gelişim aşamaları dikkate alınarak açıklanır. Kalıtım, beslenme, hastalık, kazalar, eğitimsizlik, gelenek ve görenekler genellikle engelli hale gelmenin belli başlı nedenleri olmaktadır (Eripek, Özsoy ve Özyürek, 2002).

Doğum Anı Nedenleri:
• Plasenta ve Göbek Bağı İle İlgili Anormallikler • Anormal Doğum Sancıları • Doğumun Zor Olması Sonucu Bebeğin Beyninin Zedelenmesi • Aletle veya Müdahale İle Yapılan Doğumlar • Çoğul Doğum (İkiz, Üçüz vb ) • Doğum Anındaki Ciddi Bulaşıcı Hastalıklar • Çok Erken veya Geç Doğumlar • Aşırı Kanamalar • Doğum Sırasında Yapılan Yanlış Müdahaleler • Düşük Ağırlıklı Doğum • Sarılık

Literatürde işitme kaybı dereceleri şu şekilde sınıflandırılmaktadır (Atala, 1996): • 0-20 db arası “normal” işitme kaybıdır. Bu kişiler işitmede zorluk ve konuşmada bozukluk çekerler ve işitme cihazı kullanmaları gerekir. • 21-35 db arası “hafif ” işitme kaybıdır. Bu kişiler karşılıklı konuşmayı anlamada güçlükler yaşarlar. • 36-55 db arası “orta” derecede bir işitme kaybıdır. Bu kişiler, cihazsız konuşmaları takipte ve anlamada zorluk çekerler. • 71-90 db arası“şiddetli” işitme kaybıdır. Şiddetli işitme kaybı olan kişiler, çevredeki gürültüleri kolaylıkla ayırt edebilirler, seslileri anlar fakat sessizleri anlayamazlar. Yüksek sesleri 35 cm uzaktan duyabilirler. Bu kişilerin konuşma eğitiminin yanı sıra özel eğitim de almaları gerekmektedir

Apraksi : İstemli konuşmanın üretiminde sıralı konuşma hareketlerinin motor planlanmasında oluşan bozukluk sonucu ortaya çıkan motor konuşma bozukluğudur. Normal kas tonusu ve koordinasyonuna rağmen, amaca yönelik hareketler yerine getirilemez. Seslerin çıkarılması için gereken kasların pozisyonlanmasında güçlük vardır. Konuşma organlarında amaca yönelik davranışların ortaya konulamamasıdır. Kişi ifade etmek istediği şeyi söylemekte zorlanmaktadır.

Medikal Model Engellilik, hangi tipte olursa olsun bugüne dek ağırlıklı olarak medikal model açısından irdelenmiştir. Medikal model çerçevesinde, engellilik büyük ölçüde bireyin yetersizliğine, patolojisine dayalı olarak açıklanmaktadır. Başka bir deyişle engelli bireyler çeşitli engelleri, yetersizlikleri olması nedeniyle toplumda ‘normal’ bireylerden ayrı bir konumdadırlar.Medikal model, engelli bireyi genel olarak tekerlekli sandalyeye ve eve mahkûm, merdivenleri çıkamayan, yardıma ihtiyaç duyan, tedaviye ihtiyaç duyan, ellerini kullanamayan, yürüyemeyen veya göremeyen, doktora veya kurumsal bakıma ihtiyaç duyan insanlar olarak görür. Böyle gördüğü için de engelli bireye genellikle şunları söyler: • Sen acı çekiyorsun • Sen bir ‘sorun’sun • Engelliliğinin tedaviye ihtiyacı var • Yaşamına ilişkin kararları veremezsin • Profesyoneller tarafından bakılmaya ihtiyacın var • Asla engeli olmayan birine eşit olamayacaksın Engelliler bu nedenlerle medikal modeli reddetmişlerdir.

Bu modelde, kişinin güçlü yanları göz ardı edilir ve yalnızca “eksiklik, yetersizlik ya da patoloji” üzerinde durulur. Dolayısıyla engelliyi çevreleyen ve onu engelli kılan etmenlerden çok, engellinin kendisini değiştirmesi beklenir. Çevre düzenlemesi söz konusu değildir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Medikal /Bireyci Model Sosyal Model Kişisel trajedi teorisi Sosyal baskı teorisi Kişisel problem Sosyal problem Bireysel tedavi Sosyal eylem Tıbbileştirme Kendi kendine yetme Uzmanların hâkimiyeti Kişisel ve kolektif sorumluluk Uzmanlık Deneyim Düzenleme Kabul etme Bireysel kimlik Kolektif kimlik Önyargı Ayrımcılık Tutumlar Davranış Bakım Haklar Kontrol Seçim Siyasa Siyaset Kişisel uyum Sosyal değişim

Artık engelliliğin bireyin ‘özür durumu’ndan çok toplumun koyduğu engellerden kaynaklandığı, bu engellerin özellikle ayırımcılık ve önyargıyla biçimlendiği görülmeye başlamıştır. Bu doğrultuda da sosyal model ortaya çıkmıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.

IFSW’nin son tanımına göre (2014); sosyal hizmet sosyal değişme ve gelişmeyi, sosyal bütünleşmeyi ve insanların özgürleşmesini ve güçlenmesini arttıran uygulama odaklı bir meslek ve akademik disiplindir. Sosyal adalet, insan hakları, kolektif sorumluluk ve farklılıklara saygı sosyal hizmetin odağını oluşturan ilkelerdir. Engellilik konusunda farklılıklara saygı vurgusu önem taşımaktadır. Cevap E şıkkıdır.

Türkçe ’de engelli kişiyi ifade etmek için; sakat, özürlü, ayrıca hem hastalık hem de sakatlık anlamına gelen ‘illet’ sözcüğünden türemiş olan ‘alil’ ve ‘malul’ gibi terimler kullanılmaktadır. Cevap B şıkkıdır.

Engelliliğin tanımında bazı sosyal faktörlerin dikkate alınması gerekmektedir. Bu faktörleri şu şekilde sıralayabilmek mümkündür: Bakıma muhtaçlık, çalışabilirlik, sosyal hayata uyumun sağlanabilmesi, ulaşılabilirlik ve erişilebilirlik. Cevap B şıkkıdır.

Dünya Sağlık Örgütü yetersizliği; "Sağlık bakımından psikolojik, fizyolojik ve anatomik (fiziksel) yapı veya fonksiyonlardaki eksikliği ifade eder." şeklinde tanımlamıştır. Cevap B şıkkıdır.

Doğum Anı Nedenleri
• Plasenta ve Göbek Bağı İle İlgili Anormallikler
• Anormal Doğum Sancıları
• Doğumun Zor Olması Sonucu Bebeğin Beyninin Zedelenmesi
• Aletle veya Müdahale İle Yapılan Doğumlar
• Çoğul Doğum (İkiz, Üçüz vb )
• Doğum Anındaki Ciddi Bulaşıcı Hastalıklar
• Çok Erken veya Geç Doğumlar
• Aşırı Kanamalar
• Doğum Sırasında Yapılan Yanlış Müdahaleler
• Düşük Ağırlıklı Doğum
• Sarılık
Cevap A şıkkıdır.

Doğum Öncesi Nedenler
1. Kalıtım
2. Akraba Evliliği
3. Annenin ilk 3 Ayda Geçireceği Ateşli ve Bulaşıcı Hastalıklar
• Kızamık ve Kızamıkçık
• Kan Uyuşmazlığı
• Çiçek ve Suçiçeği
• Gebelikte Anormal Rahim Kanamaları
• Frengi
• Gebelik Kansızlığı
• Herpes Simpleks Virüsü
• Yetersiz ve Dengesiz Beslenme
• Felç
• Vitamin Eksiklikleri
• Tüberküloz
• Yanlış ve Rastgele İlaç Kullanma
• Menenjit ve Ansefalit
• Oksijen Azlığı
• Yüksek Tansiyon
• Toksoplazma
• Anne Yaşı
• Kromozom Anomalileri
4. Çoğul Gebelik (Birden Fazla Çocuğa Hamile Olmak)
5. Zararlı ve Kötü Alışkanlıklar: Sigara, Alkol, Uyuşturucu Kullanma
6. Şiddetli Nezle ve Yüksek Ateşli Gribal Hastalıklar
7. Kemoterapi ve Radyoaktif Işınlar
8. Gebelik Öncesinde Annenin Ruh Sağlığının Bozulması
9. Gebelik Süresinin Normalden Kısa veya Uzun Olması
10. Annenin Düşmesi, Çarpması vb. Kazalara Maruz Kalması
Cevap E şıkkıdır.

Ortopedik engelli kişiler kendi içinde “yürüyebilen engelliler” ve “tekerlekli sandalyeye bağlı engelliler” şeklinde sınıflandırılmaktadır. Yürüyebilen engelliler grubu içerisinde yardıma ihtiyaç duymadan yürüyebilenler, herhangi bir dayanak veya bastonla yürüyebilenler ve koltuk değneğiyle yürüyebilen engelliler yer almaktadır. Tekerlekli sandalyeye bağlı engelliler grubunda ise; tekerlekli sandalyeye bağımlı olan fakat ara sıra yürüyebilenler, vücudun üst kısmını tümüyle kullanabilenler ve vücudunun hiçbir bölümünü kullanamayan engelliler bulunmaktadır. Cevap D şıkkıdır.

Literatürde işitme kaybı dereceleri şu şekilde sınıflandırılmaktadır (Atala, 1996):
• 0-20 db arası “normal” işitme kaybıdır. Bu kişiler işitmede zorluk ve konuşmada bozukluk çekerler ve işitme cihazı kullanmaları gerekir.
• 21-35 db arası “hafif ” işitme kaybıdır. Bu kişiler karşılıklı konuşmayı anlamada güçlükler yaşarlar.
• 36-55 db arası “orta” derecede bir işitme kaybıdır. Bu kişiler, cihazsız konuşmaları takipte ve anlamada zorluk çekerler.
• 71-90 db arası“şiddetli” işitme kaybıdır. Şiddetli işitme kaybı olan kişiler, çevredeki gürültüleri kolaylıkla ayırt edebilirler, seslileri anlar fakat sessizleri anlayamazlar. Yüksek sesleri 35 cm uzaktan duyabilirler. Bu kişilerin konuşma eğitiminin yanı
sıra özel eğitim de almaları gerekmektedir. Cevap E şıkkıdır.

Apraksi İstemli konuşmanın üretiminde sıralı konuşma hareketlerinin motor planlanmasında oluşan bozukluk sonucu ortaya çıkan motor konuşma bozukluğudur. Normal kas tonusu ve koordinasyonuna rağmen, amaca yönelik hareketler yerine getirilemez. Seslerin çıkarılması için gereken kasların pozisyonlanmasında güçlük vardır. Konuşma organlarında amaca yönelik davranışların ortaya konulamamasıdır. Kişi ifade etmek istediği şeyi söylemekte zorlanmaktadır. Cevap D şıkkıdır.

Cevap B şıkkıdır.