Siyaset Sosyolojisi - Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi

Ünite 1

Soru 1

Siyaset sosyolojisinin kurumsallaştığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1789 Fransız İktilai dönemi

1923 Cumhuriyet dönemi

Birinci Dünya Savaşı Dönemi

İkinci Dünya Savaşı Dönemi sonrasında

1960 Yeni Toplumsal Hareketler dönemi

Açıklama:

Şekil 1.1.
Siyaset bilimince incelenen temel kurumlar yerel ve ulusal hükümetler, yargı, meclisler,
bürokrasi ve kolluk kuvveti unsurları olan asker ve polistir. Sosyologlarca incelenen toplumsal alanı ise üçe ayırmak mümkündür: kamusal alan, ekonomi ve özel alan. Kamusal alanda bulunan dernekler, cemaatler, özel medya, eğitim ve sağlık kuruluşları, ekonomik alanda bulunan firmalar, işçi ve işveren birlikleri ve özel alanda bulunan aile ve cinsiyet ilişkileri toplumun genelini oluşturur
Siyaset bilimi ve sosyoloji disiplinlerinden faydalanan ve siyasi analizleri geliştiren melez bir disiplin olan siyaset sosyolojisi İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurumsallaşmış bir disiplin olarak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

18. yüzyılda toplumu kaos dolu bir yüzeyin altında yatan davranış, kurum ve yasalardan oluşan düzenli bir yapı olarak görerek, "Kanunların Ruhu Üzerine"yi yazan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Marks

N. Machiavelli

A. Tocqueville

C. L. S. Montesquieu

J. Locke

Açıklama:

Kanunların Ruhu Üzerine (1748) adlı eserinde siyaset, tarih ve toplumun bütüncül bir analizini yapmıştır. Yasaların bilge filozofların, peygamberin ya da saygın devlet
adamlarının düşüncelerine dayandırmaktan ziyade toplumun içsel özünü ifade ettiğini iddia eden Montesquieu toplumu karmaşık gözüken yüzeyin altında yatan davranış, kurum ve yasalardan oluşan düzenli bir yapı olarak tanımlamaktadır. Kanunların toplumsal yapıyı yansıttığını iddia eden Montesquieu siyaset ve sosyolojiyi birleştiren ilk siyaset sosyologlarındandır
C. L. S. Montesquieu

Doğru Cevap: D

Soru 3

"Hapishane Defterleri"ni yazan ve giderek artan sınıfsal çatışmalara rağmen kapitalizmin hala nasıl geçmişte olduğundan da güçlü kaldığını kültürel etmenlerle açıklayan ve devletin, kendisinin birebir toplumsal değerleri yansıttığını söyleyerek toplumun burjuvaziye rıza göstermesini sağladığından bahseden siyaset bilimci aşağıdakilerden hangisidir?

A. Gramsci

K. Marks

M. Weber

E. Durkheim

A. Giddens

Açıklama:

Hapishane Defterleri (1947) adlı eseri sınıfsal çelişkilerin derinleşmesine rağmen kapitalizmin nasıl olup da eskisinden daha güçlü olduğunu kültürel faktörlerle açıklamaya çalışmaktadır. Gramsci’ye göre burjuvazi, devletin şiddet gücünün yanı sıra
kendi değerlerinin toplumsal değerler olarak kabul edilmesini sağlayan kilise, eğitim ve entelektüeller gibi araçları kullanarak toplumun burjuvaziye rıza göstermesini sağlamaktadır.
A. Gramsci

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Max Weber'in siyaset ve toplum bağlamındaki görüşlerinden biri değildir?

Toplumsal sınıflar, emek piyasasında birbirine yakın statüleri paylaşan insanların toplamından ibarettirler.

Ortak ve amaçlı eylem potansiyeline sahip iki farklı statüdeki toplumsal tabaka vardır.

Siyasal güce ulaşmak için savaş veren asıl toplumsal gruplar siyasi dernek ve partilerdir.

İktidar burjuva sınıfının çıkarlarına göre şekillenmiştir.

İktidar, bir ya da birden fazla kişinin bir toplumsal eylem içinde bulunmasıdır.

Açıklama:

D Şıkkı Durkheim'a ait bir görüşü ifade etmektedir. Diğerleri Max Weber'e ait temel görüşlerdir.
Durkheim, siyaset sosyolojisinin temel ilgi alanlarından olan demokrasi konusuna da değinmiştir. Durkheim’e göre demokratik bir rejimde yönetim ile yönetilenler arasında iki yönlü bir bağ kurulması ve bu bağ aracılığı ile devletin toplum ile bağlarının daha da sıklaşması gerekmektedir (Giddens, 2008).
Demokratik bir rejimde yöneten ile yönetilenler arasında iki taraflı bir bağ kurulması gerekir. Böyle bir bağ devletin toplum ile bağlarının sıkılaşması için bir araçtır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Toplumlar, ekonomik ve teknolojik ilerlemeler ve güçler sayesinde, karmaşık, heterojen ve farklılaşmış bir yapıya dönüşmektedirler. Bireyselleşme, ulus-devletlerin yükselişi, sanayi toplumu, kapitalist üretim tarzının dünyaya egemen oluşu, hepsi bu büyük toplumsal değişmenin sonuçlarıdır. Siyaset ise değişen toplumsal sistemin ihtiyaçlarına göre bir biçim almaktadır. Yukarıdaki paragraf hangi teorinin temel görüşünü ifade etmektedir?

Postmodernizm

İktisat Teorisi

Modernleşme Teorisi

Sosyalizm

Demografik Geçiş Teorisi

Açıklama:

İkinci Dünya Savaşı sonrasında siyaset sosyolojisi üzerine yapılan çalışmalar genellikle modernleşme yaklaşımını benimsemiştir. Kökenleri aydınlanma düşünürlerinin ve Durkheim ve Weber gibi sosyologların çalışmalarında bulunan modernleşme
teorisine göre toplumlar ekonomik ve teknolojik güçlerin etkisiyle değişmektedir. Basit olandan daha karmaşık olana doğru evrimsel aşamalar şeklinde yaşanan toplumsal değişim sonucunda toplumlar daha karmaşık, heterojen ve farklılaşmış bir
yapıya bürünmekte, kişiler bireyselleşmekte, ulus-devletler siyaset sahnesine egemen olmakta, sanayi üretiminin payı artmakta ve kapitalist üretim tarzı egemen olmaktadır.
Modernleşme Teorisi

Doğru Cevap: C

Soru 6

Siyasal kurumların siyasi davranışlar ve toplumsal tercihler üzerinde etkili olduğunu söyleyerek, seçmen davranışlarının sınıfsal değil, siyasal faktörler tarafından şekillendirildiğini iddia eden düşünür kimdir?

Sigmunt Freud

Robert Dahl

Samuel Huntington

Martin Lipset

Maurice Duverger

Açıklama:

Maurice Duverger (1917-2014), Siyasal Partiler (1970) adlı eserinde seçmen davranışının kurumsal bir faktör olan seçim sistemleri tarafından belirlendiğini iddia etmektedir.
Dikkat: Duverger Kanununa göre seçmen davranışları sınıfsal değil siyasal
faktörler tarafından şekillendirilir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Güçlü bir burjuvazi sınıfının var olmasını, demokrasinin ortaya çıkması için temel koşul olarak gören düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Barrington Moore

Stein Rokkan

Theda Skocpol

Maurice Duverger

Karl Marx

Açıklama:

Dikkat:
Güçlü bir burjuvazi sınıfının varlığı Barrington Moore’a göre demokrasinin ortaya çıkmasının temel şartıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Paradigma değişikliklerinin gündeme gelmesi ile birlikte, sosyal bilimlerde kültürün temel inceleme konusu olması gerektiğini ve güç ilişkileri üzerinden belirlenen anlamların yeniden üretildiğini iddia eden yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kültürleşme

Akültürasyon

Kültürel dönüş

Toplumsal değişme

Modernizm

Açıklama:

Kültürel Dönüş: Sosyal bilimlerde yaşanan paradigma değişiklikleri sonrasında kültürün
temel inceleme konusu olması gerektiğini iddia eden ve anlamların güç ilişkileri bağlamında tekrar yaratıldığını varsayan yaklaşım.

Doğru Cevap: C

Soru 9

İktidar, yöneten ve yönetilenleri birlikte şekillendiren bir güçtür. Herhangi bir sınıfın kontrolü altında olduğu düşünülemez. İktidarın gücünü anlamak için yereldeki biçimlerine ve kurumlardaki işleyişine bakmak gerekir. İktidar kavramı bilgi ile oldukça ilişkilidir; hem bilginin nesnesini hem de nesnenin bağlı olduğu özneyi üretir.
Yukarıdaki yaklaşım hangi düşünürün görüşlerini ifade etmektedir?

Kate Nash

Talcott Parsons

Judith Butler

Michel Foucault

Anthony Giddens

Açıklama:

Ancak Foucault, iktidarın herhangi bir sınıfın kontrolü altında olmadığını, aksine hem yöneten hem de yönetilenleri şekillendiren bir güç olduğunu iddia etmiştir. Bu gücü anlamak için iktidarın meşru formlarına değil, yereldeki formlarına ve kurumlardaki işleyişini incelemek lazımdır. Yöneten ve yönetilenleri yaratan iktidar kavramı bilgi ile
yakından alakalıdır: iktidar hem bilginin nesnesini hem de özgün bilgi/nesnenin ilişkilendirdiği özneyi üretir (Uzuner ve Ayhan, 2016). İktidar ilişkilerinden bağımsız bir şekilde bir bilim olamayacağını iddia eden Foucault, iktidarın da bilgi olmadan işleyemeyeceğini, dolayısıyla bilgi ve iktidarın bir paranın iki ayrı yüzü olduğunu öne sürmüştür.
Michel Foucault

Doğru Cevap: D

Soru 10

Davranışların arkasında var olan anlam dünyasını anlamanın yolunun bilim insanının kendisini o davranışı sergileyen kişinin yerine koymaktan geçtiğini iddia eden teknik aşağıdakilerden hangisidir?

Yorumlayıcılık

Açıklayıcılık

Verstehen

Anlama

Tümdengelim

Açıklama:

Empatik anlayış ya da subjektif anlayış şeklinde Türkçeye çevrilen Verstehen kavramı, davranışların ardında yatan anlam dünyasını anlamanın yolunun bilim insanının kendisini o davranışı sergileyen kişinin yerine koymaktan geçtiğini belirten bir metottur.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi siyaset sosyolojisinin direkt olarak temel konularından birisi değildir?

Firmalar

Sınıflar

Partiler

Toplumsal cinsiyet

Elitler

Açıklama:

Sosyologlarca incelenen toplumsal alanı ise üçe ayırmak mümkündür: kamusal alan, ekonomi ve özel alan. Kamusal alanda bulunan dernekler, cemaatler, özel medya, eğitim ve sağlık kuruluşları, ekonomik alanda bulunan firmalar, işçi ve işveren birlikleri ve özel alanda bulunan aile ve cinsiyet ilişkileri toplumun genelini oluşturur (Hicks, Janoski ve Schwartz, 2005). Siyaset sosyolojisi ise bu alanların kesişme kümesinde bulunan unsurları inceler. Bu unsurlar ise siyasi partiler, toplumsal sınıflar, meşruiyet, iktidar yapıları, toplumsal ve siyasal değişim, elitler, seçmen davranışları, siyasal kültür ve toplumsal cinsiyet ve hareketler olmuştur (Botelho, 2014). Dolayısıyla şıklar arasında yer alan firmalar, siyaset sosyolojisinin direkt olarak temel konularından birisi değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Siyaset sosyolojisinin kendine özgü bir disiplin olarak ortaya çıktığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı sonrası

19. yüzyılın ikinci yarısı

18. yüzyılın ikinci yarısı

I. Dünya savaşı sonrası

Küreselleşme sonrası

Açıklama:

Siyaset sosyolojisi kendine has bir disiplin olarak İkinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkmıştır. Bu döneme kadar ise sosyolojinin bir alt disiplini olarak gelişmiş ve siyasetin sosyolojisi olarak kabul edilmiştir. Klasik siyaset sosyolojisi olarak da adlandırılan siyasetin sosyolojisi, 1850’lerden itibaren tıpkı din sosyolojisi ya da aile sosyolojisi gibi sosyoloji biliminin bir alt dalı olarak ele alınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Siyaset sosyolojisini şekillendiren ve çalışmalarıyla siyaset sosyolojisi ana akımlarının ortaya çıkmasını sağlayan üç önemli sosyoloğun isimleri aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?

Marks, Weber, Durkeim

Marks, Weber, Comte

Marks, Durkeim, Pareto

Platon, Marks, Pareto

Aristo, Marks, Comte

Açıklama:

Doğru yanıt A şıkkıdır. Siyaset sosyolojisini şekillendiren ve çalışmalarıyla siyaset sosyolojisindeki ana akımların ortaya çıkmasını sağlayan üç önemli sosyolog vardır: Karl Marks, Max Weber ve Emile Durkheim.

Doğru Cevap: A

Soru 14

.......... toplumu, çıkarları uzlaşmayan sınıflar ile bu sınıflar arası iş bölümü ve özel mülkiyet üzerine kurulmuş bir yapı olarak kabul eder

Marks

Durkeim

Pareto

Weber

Parsons

Açıklama:

Doğru yanıt A şıkkı, Karl Marks'tır. Marks toplumu, çıkarları uzlaşmayan sınıflar ile bu sınıflar arası iş bölümü ve özel mülkiyet üzerine kurulmuş bir yapı olarak kabul eder.

Doğru Cevap: A

Soru 15

"Hapishane Defterleri" (1947) isimli ölümünden sonra basılan eseriyle tanınan ve II. Dünya Savaşı öncesi İtalya'da "sınıfsal çelişkilerin derinleşmesine rağmen kapitalizmin nasıl olup da eskisinden daha güçlü olduğunu" kültür üstünden açıklayan neo-Marksist düşünürün adı aşağıdakilerden hangisidir?

Gramsci

Negri

Althusser

Poulantzas

Arrighi

Açıklama:

Doğru yanıt A şıkkı Antonio Gramsci'dir. Gramsci’ye göre burjuvazi, devletin şiddet gücünün yanı sıra kendi değerlerinin toplumsal değerler olarak kabul edilmesini sağlayan kilise, eğitim ve entelektüeller gibi araçları kullanarak toplumun burjuvaziye rıza göstermesini sağlamaktadır. Diğer bir deyişle bu değerler üstünden hegemonya kurarak, kendi iktidarını hem meşru kılmakta hem de ona rıza sağlamakta, iktidarını bir ortak duyu gibi kabul ettirmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Marks'ın siyaset-toplum ilişkisini analiz ederken ikinci planda tuttuğu ancak Weber'in siyaset-toplum ilişkisini analiz ederken öne çıkardığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Üstyapı

Altyapı

Üretim tarzı

Organik dayanışma

Görece özerklik

Açıklama:

Doğru yanıt A şıkkıdır. Marks üst yapı kurumlarının (din, hukuk, devlet, medya, kültür) altyapı yani üretim tarzı tarafından belirlendiğini savunur. Üretim araçlarının sahipleri, üst yapı kurumlarını da belirler. Weber kapitalizmin yükselişinde Protestanlığın etkisini savunarak, bir üstyapı kurumu olan dine belirleyicilik verir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

"Kökenleri aydınlanma düşünürlerinin ve Durkheim ve Weber gibi sosyologların çalışmalarında bulunan ...............göre toplumlar ekonomik ve teknolojik güçlerin etkisiyle değişmektedir. Basit olandan daha karmaşık olana doğru evrimsel aşamalar şeklinde yaşanan toplumsal değişim sonucunda toplumlar daha karmaşık, heterojen ve farklılaşmış bir yapıya bürünmekte, kişiler bireyselleşmekte, ulus-devletler siyaset sahnesine egemen olmakta, sanayi üretiminin payı artmakta ve kapitalist üretim tarzı egemen olmaktadır. Kapitalist mülkiyet ilişkileri, iş bölümü ve pazara dayalı dağıtım mekanizmalarıyla modern sanayi toplumu bu .............. sürecinde ortaya çıkan son aşamadır". Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yerlere uygun olan kavramlar aşağıdakilerden hangileridir?

Modernleşme teorisine/modernleşme

Kapitalizm teorisine/kapitalizm

Evrim teorisine/evrim

Devrim teorisine/devrim

Feodalizm teorisine/feodalizm

Açıklama:

Doğru yanıt A şıkkıdır. Kapitalist mülkiyet ilişkileri, iş bölümü ve pazara dayalı dağıtım mekanizmalarıyla modern sanayi toplumu bu modernleşme sürecinde ortaya çıkan son aşamadır. Modernleşme yaklaşımının siyaset sosyolojisindeki ilk uygulamaları Seymour Martin Lipset, Stein Rokkan ve Robert Dahl gibi Amerikalı siyaset sosyologlarının çalışmalarında mevcuttur. Bu yazarlar siyasi ve toplumsal evrimdeki makro eğilimlere genellikle karşılaştırmalı bir şekilde değinmişler, karşılaştırmalarında ABD ve Batı Avrupa’daki siyasal ve sosyoekonomik modernizasyon süreçlerini referans noktası olarak ele almışlar ve siyasi modernleşmenin unsurları olan toplumsal iletişim, bürokrasi, eğitim, ulusal kültür ve siyasi kültür gibi konularda çalışmalar yürütmüşlerdir
(Deth, 2011; Spohn, 2009). Modernleşme teorisi 1960’lı yılların sonlarından itibaren sorgulanmaya başlanmıştır. Modernleşme teorisine getirilen temel eleştiri liberal demokrasiyi ve kapitalizmi toplumsal evrimin son noktası olarak görmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Marksist siyaset sosyolojisi yaklaşımının aksine toplumsal çatışmaları pataloji olarak değerlendirip, "mesleki örgütlenmeleri" çıkar çatışmalarının ifade edileceği kurumlar olarak değil, toplumsal düzeni sağlamak için birleştirici unsurlar olarak gören siyaset sosyoloğu aşağıdakilerden hangisidir?

Durkeim

Althusser

Pareto

Weber

Mosco

Açıklama:

Pozitivist yani yeni oluşan toplumsal düzeni onaylayan bir sosyolog olduğu için, Durkeim, Marks gibi modern toplumun çatışan sınıflardan oluştuğunu değil, bir organizma gibi birbiriyle dayanışma içinde olduğunu düşünür. Bu bağlamda da meslek örgütleri çatışan çıkarları değil, 'ahengi' temsil eder. Durkeim sosyolojisi, II. Dünya Savaşı öncesi İtalyan faşizminin karakteristiği olan korporatizm uygulamasına ve yapısal işlevselci yaklaşıma temel oluşturmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 19

"Siyasal devrimlerin ve rejimlerin temel belirleyicisinin sınıflar arası ilişkiler olduğunu iddia eden Moore’un aksine ............. Devletler ve Devrimler (1979) adlı eserinde Rus, Fransız ve Çin devrimlerinin ortaya çıkmasında asıl önemli faktörün devletlerin krize girmesi olduğunu belirtmektedir. Uluslararası gelişmeler, ekonomik kriz, doğal
felaketler gibi faktörler yüzünden devlet aygıtının iflas etmesinin sınıflar arası çatışmaları körükleyeceğini belirten ............ devrimlerin oluşmasında devlet aygıtının öneminin altını çizerek siyasal olguların ortaya çıkmasında hem toplumsal hem de
siyasal faktörlerin önemli olduğunu vurgulamıştır. ............ çalışması devleti sınıflardan bağımsız ve siyasal ve toplumsal hayatı şekillendirici özerk bir güç olarak ele almış ve yeni kurumsalcı yaklaşımın siyaset sosyolojisinde ve siyaset biliminde benimsenmesini sağlamıştır". Yukarıdaki alıntıda boş bırakılan yerlere uygun olan siyaset sosyoloğunun adı aşağıdakilerden hangisidir?

Skocpol

Mao

Gramsci

Parsons

Duverger

Açıklama:

Doğru yanıt A şıkkı- Skocpol'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 20

2009 yılında İngiltere'de petrol endüstrisinde çalışan işçilerin, "İngiliz işler İngiliz işçilere" diye slogan atması, bu işçilerin evrensel emek sömürüsü mücadelesi yerine geçirdiği toplumsal kimlik siyasetinin dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Etnisite/ırkçılık

Toplumsal cinsiyet/karşı iktidar

Emek/sınıf mücadelesi

Patriarka/egemenlik

Öze dönüş/fundamentalizm

Açıklama:

Bu örnekte öne çıkan etnik kimlik siyaseti- ırkçılık'tır. Toplumdaki göçmenler ağırlıkta olmak üzere, tüm azınlıklara karşı yürütülen, sağ bir siyasettir. Avrupa'da bu nedenle aşırı sağ siyaset yükselmiştir. Kitabımızda sınıf siyaseti yerine geçen kimlik siyasetleri, "siyaset sosyolojisinde kültürel dönüş" başlığı (s. 19) altında değerlendirilmiştir. Başlangıç olarak 1968 hareketi ve eğitimin, siyaset alanı içinde tartışılması gösterilmektedir. Sınıf siyasetine kimlikler siyasetinin eklemlenmesi, yukarıdaki olumsuz örneğin aksine, toplumsal cinsiyet eşitliği, ırkçılık karşıtlığı, çevreci duyarlık gibi özgürlükçü unsurlarla başlamıştır ve "Yeni Sol" olarak da adlandırılmıştır. Yine bu tarz taleplerde bulunan hareketler, geleneksel sınıf mücadelesinden ayırmak için, "Yeni Toplumsal Hareketler" olarak da çalışılmaktadır. Etnik kökene dayalı ayrımcılık, ırkçılık ve yabancı düşmanlığı, faşizme yol açan aşırı sağ yaklaşımlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

I- Yoksulluk
II- Meşruiyet
III- İşsizlik
IV- Elitler
Yukarıdakilerden hangileri siyaset sosyolojisi kapsamında genellikle incelenen konu başlıklarıdır?

II ve IV

I ve II

III ve IV

I ve III

II ve III

Açıklama:

Meşruiyet ve elitler, siyaset sosyolojisi kapsamında genellikle incelenen konu başlıkları arasında yer alır.
II ve IV

Doğru Cevap: A

Soru 22

I- Machiavelli
II- Montesquieu
III- K. Davis
IV- F. Taylor
Yukarıdakilerden hangileri toplum ve siyaset ilişkisine değinen siyaset felsefecileri arasındadır?

III ve IV

I ve II

II ve IV

I ve IV

II ve III

Açıklama:

Machiavelli ve Montesquieu, toplum ve siyaset ilişkisine değinen siyaset felsefecileri arasında yer alır.
I ve II

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi yakınçağ siyaset felsefecilerinin eserlerinde ele aldığı temalardan biri değildir?

Toplumsal birlik isteği

Toplumsal çatışma

Yoksulluk

Özel mülkiyet problemleri

Eşitsizlik

Açıklama:

Yoksulluk, yakınçağ felsefecilerinin eserlerinde ele aldığı temalardan biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

I- Toplumsal değişim süreci evrim değil, devrimler yoluyla gerçekleşmektedir.
II- Siyaset toplumdan özerk olabilir.
III- Siyaset ekonomik altyapının bir yansımasıdır.
IV- İşçi sınıfı beceri, eğitim ve yeteneğine göre alt sınıflara ayrılabilir.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri M. Weber'in görüşlerini temsil eder?

I ve III

II ve III

II ve IV

I ve II

III ve IV

Açıklama:

Siyasetin toplumdan özerk olabileceği ve işçi sınıfının beceri, eğitim ve yeteneğine göre alt sınıflara ayrılabileceği M. Weber'in görüşleri arasındadır.
II ve IV

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi E. Durkheim'a göre kollektif temsiller kapsamında yer almaz?

Ahlaki kavramlar

Politik kurallar

Dinsel dogmalar

Ekonomik gruplar

Ahlaki kurallar

Açıklama:

Ekonomik gruplar, E. Durkheim'a göre kollektif temsiller kapsamında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi klasik ve modern siyaset sosyolojisinin varsayımlarının 1960'lar sonrası sorgulanmaya başlamasını ortaya çıkaran gelişmelerden biri değildir?

Kırdan kente göç

Post-fordist üretime geçiş

Komünist birçok rejimin çöküşü

Öğrenci hareketlerinin ortaya çıkması

Hindistan ve Çin gibi yeni ekonomik güçlerin ortaya çıkması

Açıklama:

Bilgisayar teknolojilerinin gelişmesi, klasik ve modern siyaset sosyolojisinin varsayımlarının 1960'lar sonrası sorgulanmaya başlamasını ortaya çıkaran gelişmelerden biri değildir.
Bu gelişmelerden ilki 1968 yılında ger ekleşen öğrenci hareketleridir... Bir diğer önemli gelişme ise 1980’li yılların sonlarından itibaren çoğu komünist rejimin çöküşüdür....Üçüncü önemli gelişme ise 1970 ekonomik krizi sonrasında yaşanan ve post-Fordizm ya da postendüstrileşme olarak adlandırılan süreçte hizmet sektörünün gelişmesi ve Hindistan ve Çin gibi yeni ekonomik güçlerin ortaya çıkmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

İktidarın herhangi bir sınıfın kontrolü altında olmadığını, aksine hem yöneten hem de yönetilenleri şekillendiren bir güç olduğunu iddia eden kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Marks

Weber

Foucault

Nash

Durkheim

Açıklama:

Foucault, iktidarın herhangi bir sınıfın kontrolü altında olmadığını, aksine hem yöneten hem de yönetilenleri şekillendiren bir güç olduğunu iddia eden kuramcıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Türkçeye ......... anlayış olarak çevrilen Verstehen kavramı, davranışların altında yatan anlam dünyasını anlamanın yolunu bilim insanlarının kendisini o davranışı sergileyen kişinin yerine koymaktan geçtiğini belirten bir metoddur.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

doğal

empatik

içten

nesnel

görece

Açıklama:

Türkçeye empatik anlayış olarak çevrilen Verstehen kavramı, davranışların altında yatan anlam dünyasını anlamanın yolunu bilim insanlarının kendisini o davranışı sergileyen kişinin yerine koymaktan geçtiğini belirten bir metoddur.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Artan zenginlik sayesinde burjuvazi ve işçi sınıfı arasında bir uzlaşmanın mümkün olacağını öne süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Skocpol

Moore

Lipset

Drake

Fukuyama

Açıklama:

Artan zenginlik sayesinde burjuvazi ve işçi sınıfı arasında bir uzlaşmanın mümkün olacağını öne süren kuramcı Lipset'tir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Kültürün temel inceleme konusu olması gerektiğini iddia eden ve anlamların güç ilişkileri bağlamında tekrar yaratıldığını varsayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kültürel sermaye

Kültürel dönüş

Kültürel birikim

Kültürel boşluk

Kültürel sentez

Açıklama:

Kültürün temel inceleme konusu olması gerektiğini iddia eden ve anlamların güç ilişkileri bağlamında tekrar yaratıldığını varsayan yaklaşım, kültürel dönüş yaklaşımıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Weber ile ilgili doğru değildir?

Siyasetin toplumdan özerk olabileceğini savunmuştur.

İktidarı üretim araçlarının sahipliği üzerinden açıklamıştır.

İşçi sınıfını beceri, eğitim ve yeteneğine göre alt gruplara ayırır

Statü grupları toplumsal tabakanın önemli unsurlarındandır

Dernek ve partilerin asıl amacı iktidar kazanmaktır

Açıklama:

Siyaseti sadece topluma bağlı bir olgu olarak g ren Marks’ın aksine Weber siyasetin toplumdan özerk olabileceğini ve iktidarın sadece üretim ara larının sahipliği ile açıklanamayacağını iddia etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Kültürel dönüşle birlikte klasik ve modern siyaset sosyolojisinde benimsenen pozitivist metodoloji yerine aşağıdaki metodolojilerden hangisi benimsenmeye başlamıştır?

Davranışçılık

Etkileşimcilik

Yorumlayıcılık

Çatışmacılık

Varoluşçuluk

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "SİYASET SOSYOLOJİSİNDE KÜLTÜREL DÖNÜŞ" bölümünü gözden geçiriniz.
Kültürel dönüşle birlikte klasik ve modern siyaset sosyolojisinin kimi çalışmalarında benimsenen
pozitivist metodoloji yerini yorumlayıcılık metodolojisine bırakmıştır. Yorumlayıcılık ya da anlama yöntemi kökeni Alman filozof Wilhelm Dilthley’e (1833-1911) dayanan ve Weber tarafından geliştirilen bir metodolojidir. Toplumsal gerçekliği keşfedilmeyi bekleyen nesnel olgular olarak kabul eden pozitivist yaklaşımın aksine yorumlayıcı metodoloji gerçekliğin insanlar arası ilişkilerde yaratılan öznel bir olgu olduğunu iddia eder (Neuman, 2014).

Doğru Cevap: C

Soru 33

Siyaset sosyolojisisinin kurumsallaştığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1789 Fransız İhtilali döneminde

1923 Cumhuriyet Dönemi ile beraber

Birinci Dünya Savaşı döneminde

İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde

1960 Yeni Toplumsal Hareketler dönemi ile birlikte

Açıklama:

anıtınız yanlış ise "Siyaset Sosyolojisinin Diğer Disiplinlerle İlişkisi" bölümünü gözden geçiriniz.
Siyaset bilimi ve sosyoloji disiplinlerinden faydalanan ve siyasi analizleri geliştiren melez bir disiplin olan siyaset sosyolojisi İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurumsallaşmış bir disiplin olarak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Siyaset sosyolojisisinin kurumsallaştığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1923 Cumhuriyet dönemi

1960 Yeni Toplumsal Hareketler dönemi

1789 Fransız İhtilali dönemi

Birinci Dünya Savaşı Dönemi

İkinci Dünya Savaşı Dönemi sonrası

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Siyaset Sosyolojisinin Diğer Disiplinlerle ilişkisi" bölümünü gözden geçiriniz.
Siyaset bilimi ve sosyoloji disiplinlerinden faydalanan ve siyasi analizleri geliştiren melez bir disiplin olan siyaset sosyolojisi İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurumsallaşmış bir disiplin olarak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

“… Aralarındaki ilişkinin bu tartışmalı ve hiyerarşik niteliği ne olursa olsun, ele alınabilecek herhangi bir oyunda …… varlığının, o oyunu mümkün kıldığı açıktır. …”
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki ifadedeki boşluğu doldurmak için en doğru ifadedir?

Kural

Norm

Yapı

Sistem

Aktör

Açıklama:

GİRİŞ
Aktör

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Bilimler Literatüründe bir eylemi mümkün kılan ve aktörler dışında kalan tüm faktörleri kapsar?

Norm

Kural

Kodlar

Yapı

Beğeniler

Açıklama:

Yapı

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“…... kullanılan her sözcük, var olan veya var olduğu kabul edilen bir şeye işaret ettiği için, aynı zamanda bir.…....”

Gösterendir

Gösterilendir

Göstergedir

Aktördür

Dildir

Açıklama:

YAPISALCI YAKLAŞIMLAR
Göstergedir

Doğru Cevap: C

Soru 4

Toplumsal eylemin yapısını, “… bireylerin toplumsal davranışlarındaki örüntüleri ve düzenlilikleri anlamaya çalışan toplumsal analizdeki kilit kavramın, bireyleri bir arada tutan ve onlara toplumsal bir işlevsellik kazandıran yapılar…” olduğunu ileri sürerek tanımlayan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Ferdinand de Saussure

Claude Lévi-Strauss

Talcott Parsons

Louis Althusser

Jean-Paul Sartre

Açıklama:

Talcott Parsons ve Yapısal İşlevcilik

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi, Althusserci yaklaşım doğrultusunda, sınıfların ortaya çıkışını sağlayan artık-değer üretilirken değerlendirilen temel araçlardan biri olarak kabul edilmez?

Söylem

Mekân

Bilgi

İşçi

Birey

Açıklama:

Louis Althusser ve Yapısalcılık
Söylem

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi devletin birincil işlevini, toplumdaki sınıfsal eşitsizlikleri, hukuki-siyasal eşitlikler halinde yeniden düzenlemek olarak tanımlayan Yapısalcı düşünürdür?

Ferdinand de Saussure

Nicos Poulantzas

Claude Lévi-Strauss

Louis Althusser

Jean-Paul Sartre

Açıklama:

Nicos Poulantzas ve Yapısalcı Devlet Teorisi

Doğru Cevap: B

Soru 7

Bir anlamın doğumu, durakları, kesintileri, tekrarları, kırılmaları, ölümü ve yeniden-dirilişi gibi tüm süreçleri, bir arkeolog edasıyla kelimeler ve kavramlar üzerinde kullandığı soybilim (genealogy) yöntemi ile açığa çıkarmaya ve belirtmeye çalışan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Jacques Derrida

Anthony Giddens

Michel Foucault

Pierre Bourdieu

Jean Baudrillard

Açıklama:

Foucault, Soybilim ve Söylem
Michel Foucault

Doğru Cevap: C

Soru 8

Toplumların esas itici/yürütücü gücünün aktör bireyler arasındaki çatışmalar olduğunu savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Yapısalcılık

İşlevselcilik

Yapısal İşlevselcilik

Tarihsel Materyalcilik

Seçkinci (Elitist)

Açıklama:

SEÇKİNCİ (ELİTİST) YAKLAŞIMLAR
Seçkinci (Elitist)

Doğru Cevap: E

Soru 9

Hem tarihteki-toplumdaki düzenlilikleri hem de tarihteki-toplumdaki değişim anlarını anlamayı amaçlayarak, yinelenen toplumsal pratiklerin hem aktör elemine hem de yapısal belirleyicilere göre biçimlendiğini savunan sosyoloji teorisyeni aşağıdakilerden hangisidir?

Jacques Derrida

Anthony Giddens

Michel Foucault

Pierre Bourdieu

Karl Marx

Açıklama:

Giddens, İlişkisellik ve Bilinç
Anthony Giddens

Doğru Cevap: B

Soru 10

Modern-Bürokratik devletlerde, azınlık olmalarına karşın organizasyon becerisini sergileyerek örgütlenen seçkinleri ile örgütlenme becerisi kısıtlı çoğunluk olan kitlelerin var olduğu demokrasilerin kolaylıkla oligarşik eğilimler gösterdiğini savunan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Jacques Derrida

Michel Foucault

Pierre Bourdieu

Robert Michels

Anthony Giddens

Açıklama:

Michels ve Oligarşinin Demir Yasası
Robert Michels

Doğru Cevap: D

Soru 11

Bir bir eylemin gerçekleşmesini sağlayan tüm faktörleri ve gereçleri içine alan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Aktör

Yapı

Sistem

İşleyiş

Süreç

Açıklama:

Türkçeye aktör olarak çevirdiğimiz ve İngilizcesi agent olan kelime, bir eylemi gerçekleştiren geniş-anlamıyla, aslında bir eylemin gerçekleşmesini sağlayan tüm faktörleri ve gereçleri içine almaktadır. Eğer bu geniş anlam kabul edilirse, şüphe yok ki futbol oyununda, yirmi iki adamın peşinden koştuğu ve koşturduğu topun da bu oyunun aktörlerinden biri olarak ele alınması gerekecektir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Bir eylemi mümkün kılan ve aktörler-dışında kalan tüm faktörleri kapsayan olgu aşağıdakilerden hangisidir?

Aktör

Yapı

Sistem

İşleyiş

Süreç

Açıklama:

Yapı, bir eylemi (örneğimizdeki, futbol oyununu) mümkün kılan ve aktörler-dışında kalan tüm faktörleri kapsar.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdaki bilim adamlarının hangisinin katkısıyla, dil'e kendi kendini üreten, bağımsız bir sistem olarak yaklaşılmaya başlanmıştır?

Parsons

Lévi-Strauss

Saussure

Althusser

Marx

Açıklama:

Yapısalcılık (Structuralism) terimini sosyal bilimlere kazandıran kişi her ne kadar Fransız antropolog Claude Lévi-Strauss (1908-2009) olmuş olsa da (Lévi-Strauss, 2012), yapısalcı düşüncenin kökleri, İsviçreli dilbilimci Ferdinand de Saussure’ün (1857-1913) çalışmalarında aranmalıdır (Saussure, 2014). O güne dek dili, kendisini meydana getiren olguları ayrı ayrı inceleyerek ele alan dilbilim, Saussure’ün müdahalesiyle birlikte, dile kendi kendini üreten, bağımsız bir sistem olarak yaklaşmaya başlamıştır. Eşzamanlı analiz adı verilen bu yöntem, Saussure’ün dil ile söz terimleri arasında yaptığı ayrıma dayanır. Bu ayrıma göre dil, kendi kendini üreten ve konuşma/yazma kurallarını belirleyen yapıyı işaret ederken söz, konuşmacının/yazarın bu kuralları belirli bir zamanda uygulaması ile ortaya çıkan eylemi tanımlar. Saussure’e göre dilbilimin amacı, gündelik hayatta kullanılan sözleri belirleyen, kısıtlayan ve mümkün kılan yapıyı </

Doğru Cevap: C

Soru 14

Üniversitede Biyoloji eğitimi de alan Talcott Parsons, 1937 yılında yayımladığı Toplumsal Eylemin Yapısı isimli çalışmasında, toplumsal analizin, bir insan vücudundaki hücrelerin, dokuların, organların, sistemlerin, vb. kendi aralarındaki ahengi anlamaya çalışan biyolojik analize benzer biçimde yapılabilmesi gerektiğini öne sürmüştür. Buna göre, bireylerin toplumsal davranışlarındaki örüntüleri ve düzenlilikleri anlamaya çalışan toplumsal analizdeki kilit kavram, bireyleri bir arada tutan ve onlara toplumsal bir işlevsellik kazandıran yapılardır. Bu yaklaşıma Sosyoloji disiplininde ne ad verilmektedir?

Faydacılık

Yapısal Süreç Yönetimi

İşlevselcilik

Yapısal işlevselcilik

Yapısalcılık

Açıklama:

Üniversitede Biyoloji eğitimi de alan Parsons, 1937 yılında yayımladığı Toplumsal Eylemin Yapısı isimli çalışmasında, toplumsal analizin, bir insan vücudundaki hücrelerin, dokuların, organların, sistemlerin, vb. kendi aralarındaki ahengi anlamaya çalışan biyolojik analize benzer biçimde yapılabilmesi gerektiğini öne sürmüştür (Parsons, 2015). Buna göre, bireylerin toplumsal davranışlarındaki örüntüleri ve düzenlilikleri anlamaya çalışan toplumsal analizdeki kilit kavram, bireyleri bir arada tutan ve onlara toplumsal bir işlevsellik kazandıran yapılardır. Bu yaklaşıma Sosyoloji disiplininde yapısal işlevselcilik (structural functionalism) ismi verilmiştir

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aktörlerin birer özne olarak kim olduklarına odaklanmak yerine Marx’ın belirttiği gibi toplumdaki yapıyı meydana getiren üretim ilişkilerini anlamaya odaklanmalıdır düşüncesi ile Althusserin sosyolojiye kazandırdığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumculuk

İşlevcilik

Öznecilik

Yapsal işlevcilik

Yapısalcılık

Açıklama:

Althusserci bir bakış açısına göre, tarihin bu yapısını anlamak için, ne sınıfsal ilişkilerde egemen durumunda olanların (kabile şeflerinin, toprak sahiplerinin veya burjuvazinin) kim olduğunun ne de sömürülen durumda olanların (avcı-toplayıcıların, çiftçilerin veya proletaryanın) kim olduğunun bir önemi vardır. Önemli olan, aktörlerin birer özne olarak kim olduklarına odaklanmak değil, Marx’ın belirttiği gibi toplumdaki yapıyı meydana getiren üretim ilişkilerini anlamak olmalıdır.
Yapısalcılık

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Bourdieu'nun "Ayırım:BeğeniYargısının Toplumsal Eeştirisi" adlı eserinde ortaya attığı kavramlardan biri değildir?

Yapı

Habitus

Alan

Sermaye

Sembolik Şiddet

Açıklama:

Bourdieu’de Kilit Kavramlar: Habitus + Alan + Sermaye + Sembolik Şiddet
Yapı

Doğru Cevap: A

Soru 17

Bourdieu'ya göre "İçine girilmek istenilen alanın kurallarını öğrenmek, bu kuralları içselleştirmek ve bu kurallar çerçevesinde çocukluktan itibaren içselleştirdiğimiz önceki kuralları değiştirmeye çalışmak" hangi kavramla açıklanır?

Fiziksel Şiddet

Sembolik şiddet

Açık Şiddet

Dolayımlı Şiddet

Kapsamlı Şiddet

Açıklama:

Bourdieu’de şiddet sadece fiziksel değildir; aksine, çoğunlukla aktör-bireyin karşısına sembolik şiddet olarak çıkmaktadır. İçine girilmek istenilen alanın kurallarını öğrenmek, bu kuralları içselleştirmek ve bu kurallar çerçevesinde çocukluktan itibaren içselleştirdiğimiz önceki kuralları değiştirmeye çalışmak, sembolik şiddetin temsilî bir örneğidir. Tıpkı ilkokula başlayan bir öğrencinin, öncelikle aile alanında içselleştirdiği kuralların artık değişiyor olduğunu öğrenmesi süreci gibi; üniversite mezuniyeti sonrasında yeni işine başlayan bir yeni-işçinin, okulun kurallarından sonra iş yerinin kurallarına adapte olmaya çabalaması da sembolik şiddet içermek durumundadır. Bu sayede yalnızca bireysel eylemlerin habitusa dönüşümü değil, aynı zamanda toplumsal davranışın olumlanması ve meşrulaştırılması da gözlenmiş olur. Sembolik şiddet en başta bir normalleştirme aracıdır ve mevcut toplumsal yapıları meşru/normal kılmak amacıyla kullanılmaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 18

Yapı ile aktör veya makro-düzey ile mikro-düzey arasında mutlak bir karşıtlık görmekten ziyade, onların arasında mutlak bir ilişkiselliğin bulunduğu varsayımından yolan çıkan Giddens'ın teorisine ne ad verilir

İlşevsel Yapısalcılık

Yapısalcılık

Yapılaşma

İşlevsellik

Faydacılık

Açıklama:

Pierre Bourdieu’nün, sosyoloji disiplininde yapı ile aktör arasındaki çekişmeyi habitus ile alan kavramları üzerinden yeniden ele almasına benzer şekilde, İngiliz sosyolog Anthony Giddens (doğum: 1938) da bu ayrımı temel alan yaklaşımların yerine daha bütüncül bir teorinin geliştirilmesi fikri ile yola çıkar. Yapı ile aktör veya makro-düzey ile mikro-düzey arasında mutlak bir karşıtlık görmekten ziyade, onların arasında mutlak bir ilişkiselliğin bulunduğu varsayımından yolan çıkan Giddens, teorisini - Türkçeye “yapılaşma” ve “yapılandırma” biçiminde de çevrilmiş olan - yapılaşma teorisi (the theory of structuration) olarak adlandırır (Giddens, 1999).

Doğru Cevap: C

Soru 19

Giddens'a göre eyleyenlerin yaptıkları şeyi sözlü ifade etme yeteneğine sahip olmadan, özümsedikleri eylemlere ne ad verilir?

Gösterilen

Gösterge

Eylemsel Bilinç

Pratik Bilinç

Söylemsel Bilinç

Açıklama:

Belirli bir zaman ve mekân içindeki toplumsal pratiklerin analizini hedefleyen yapılaşma teorisine göre aktörler, eylemde bulundukça pratiği ortaya çıkartan ve aynı zamanda da bu pratiğin farkına varan (onu bilinçli şekilde kurgulayan) eyleyiciler biçimde tanımlanır. Yapı ise bu durumda, pratiklerin tekrarlanması ile meydana gelen bir bütünlüğü ifade etmektedir. Aktörün pratiği ve pratiğin tekrarı arasındaki bu ilişki, Giddens tarafından düşünümsellik olarak adlandırılır: Aktör, kendi pratiğini izledikçe ve onun farkına vardıkça, yapısal koşulları da anlamaya ve rasyonel biçimde çözümlemeye muktedir hâle gelir. Ancak bu açıklamadan, aktörlerin sürekli kendi eylemlerinin rasyonelliğini izleyen ve o çerçevede karar veren mutlak akılcı bireyler oldukları sonucu çıkarılmamalıdır . Bilhassa rutinleşmiş eylemlerin çoğu, Giddens’a göre, sadece bir güdünün sonucu olarak başlar; rasyonel çözümleme ise daha ziyade eylemler gerçekleştikten sonraki süreçte geçerlidir. Bu noktada Giddens’ın
Pratik Bilinç

Doğru Cevap: D

Soru 20

Post-yapısalcı gelenekten olduğunu reddetse de çalışmaları ve aykırı entelektüel karakteri nedeniyle en ünlü post-yapısalcı yazarlardan biri olarak kabul edilen düşünür kimdir?

Althusser

Poulantzas

Giddens

Derida

Foucault

Açıklama:

Post-yapısalcı gelenekten olduğunu reddetse de çalışmaları ve aykırı entelektüel karakteri nedeniyle en ünlü post-yapısalcı yazarlardan biri olarak kabul edilen bir başka Fransız Michel Foucault (1926- 1984) da bir metin olarak dünyada anlamın izini sürmüştür. Anlamın, kaynağından çıktıktan sonra sonsuz düzlemde yayılmasının sonuçları kadar, onun çıktığı kaynak ve sonraki durakları da Foucault için önemlidir. Bir anlamın doğumu, durakları, kesintileri, tekrarları, kırılmaları, ölümü ve yeniden-dirilişi gibi tüm süreçleri, Foucault’nun bir arkeolog edasıyla kelimeler ve kavramlar üzerinde kullandığı soybilim (genealogy) yöntemi ile açığa çıkarılmaya ve belirtilmeye çalışılmaktadır (

Doğru Cevap: E

Soru 21

Bireylerin toplumsal davranışlarındaki örüntüleri ve düzenlilikleri anlamaya çalışan toplumsal analizdeki kilit kavram, bireyleri bir arada tutan ve onlara toplumsal bir işlevsellik kazandıran yapılardır. Bu yaklaşım Sosyoloji disiplininde aşağıdakilerden hangi isimle anılmaktadır?

Yapısal işlevselcilik.

İnşacı yapısalcılık.

İlişkisellik.

Bilinçsel yapısalcılık.

Nesnellik.

Açıklama:

Lütfen "Talcott Parsons ve Yapısal İşlevselcilik" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Buna göre, bireylerin toplumsal davranışlarındaki örüntüleri ve düzenlilikleri anlamaya çalışan toplumsal analizdeki kilit kavram, bireyleri bir arada tutan ve onlara toplumsal bir işlevsellik kazandıran yapılardır. Bu yaklaşıma Sosyoloji disiplininde yapısal işlevselcilik (structural functionalism) ismi verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal sınıfların ortaya çıkışında Karl Marx'ın adını verdiği kavram ile açıklanmaktadır?

Marksist Hümanizm

Artık-değer.

Tarihsel materyalizm.

Manifesto.

Realizm.

Açıklama:

Lütfen "Louis Althusser ve Yapısalcılık" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Toplumsal sınıfların ortaya çıkışı, Marx’ın artık-değer adını verdiği kavram ile açıklanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Karl Marx'a göre işçinin, kendi ürettiği ürünün sahibi olamayarak, hem emeğinden hem de ürününden uzaklaştığı süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Proleterya.

Burjuvazi.

Yabancılaşma.

Alım gücü.

Gizli davranışlar.

Açıklama:

Lütfen "Louis Althusser ve Yapısalcılık" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Ancak, bu emek satın alma işlemiyle birlikte, Marx’ın yabancılaşma adını verdiği bir diğer süreç de ortaya çıkmakta ve işçi, kendi ürettiği ürünün sahibi olamayarak, hem emeğinden hem de ürününden uzaklaşmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Marksist literatürde el konulan emek fazlasına aşağıdakilerden hangi isim verilir?

Eder.

Katma değer.

Mal fazlalığı.

Artık-değer

Fazla üretim.

Açıklama:

Lütfen "Louis Althusser ve Yapısalcılık" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Marksist literatürde el konulan bu emek fazlasına artık-değer adı verilir ve toplumsal sınıflar artık-değere el koyan ve artık değerine el konulan iki karşıt grubunun varlığı ile ortaya çıkar.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Nicos Poulantzas'a göre devletin birinci işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihsiz bir üst-kurgu olarak, üretim ilişkilerindeki artık-değer akışının sömürülen sınıftan egemen sınıfa doğru akışını sürekli kılmak.

Toplumdaki yapıyı meydana getiren üretim ilişkilerini anlamak.

Sermaye sahibinin, verdiği ücret karşılığında işçinin, kendi ürettiği ürün üzerindeki tüm haklarına el koymak.

Sermaye sahipleri (burjuvazi) ile işçiler (proletarya) arasındaki ilişkiyi sağlamak.

Toplumdaki sınıfsal eşitsizlikleri, hukuki siyasal eşitlikler hâlinde yeniden-üretmek.

Açıklama:

Lütfen "Nicos Poulantzas ve Yapısalcı Devlet Teorisi" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Poulantzas’ta Devletin Birincil İşlevi: Toplumdaki sınıfsal eşitsizlikleri, hukukisiyasal eşitlikler hâlinde yeniden-üretmek.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aktörün pratiği ve pratiğin tekrarı arasındaki ilişkiyi, Anthony Giddens hangi isimle adlandırmıştır?

Düşünümsellik.

Karizmatik otorite.

Yapılaşma teorisi.

Söylemsel bilinç.

Pratik bilinç.

Açıklama:

Lütfen "Söylemsel Bilinç ve Pratik Bilinç" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Aktörün pratiği ve pratiğin tekrarı arasındaki bu ilişki, Giddens tarafından düşünümsellik olarak adlandırılır: Aktör, kendi pratiğini izledikçe ve onun farkına vardıkça, yapısal koşulları da anlamaya ve rasyonel biçimde çözümlemeye muktedir hâle gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

1960’ların ortalarından itibaren bilhassa Fransa’da ortaya çıkan ve amacını yapısalcılığın ötesine geçmek olarak belirleyen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Sembolik Etkileşimcilik.

İşlevselcilik.

Fonksiyonolistlik.

Hümanistlik.

Post-yapısalcılık.

Açıklama:

Lütfen "POST-YAPISALCILIK" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Bu yaklaşımların belki de en radikal olanı, 1960’ların ortalarından itibaren bilhassa Fransa’da ortaya çıkan ve amacını yapısalcılığın ötesine geçmek olarak belirleyen post-yapısalcılık (post-structuralism) olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Gaetano Mosca'ya göre toplumun siyasi sınıfı aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetici azınlık.

Halk.

Köylü sınıfı.

İşçi sınıfı.

Elit sınıf.

Açıklama:

Lütfen "Mosca ve Yönetici Sınıf" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Yönetici azınlık, Mosca’nın terimleriyle toplumun siyasi sınıfıdır

Doğru Cevap: A

Soru 29

Tarihi bir "seçkinler mezarlığı" na benzeten İtalyan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Gaetano Mosca.

Robert Michels.

Vilfredo Pareto.

Joseph Schumpeter.

Charles Wright Mills.

Açıklama:

Lütfen "Pareto ve Seçkinlerin Dolaşımı" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Vilfredo Pareto, , tarihi bir seçkinler mezarlığına benzetir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Amerikalı sosyolog Charles Wright Mills'e göre toplumun seçkinleri aşağıdakilerden hangileridir?

Siyasetçiler + Özel Şirket Sahipleri

Siyasetçiler + Özel Şirket Sahipleri + Askeriye

Özel Şirket Sahipleri + Askeriye

Bilim İnsanları + Elitistler

Sanatçılar + Bilim İnsanları + Özel Şirket Sahipleri

Açıklama:

Lütfen "Mills ve Üçlü Erk" başlıklı yazıyı gözden geçiriniz.
Mills’e Göre Toplumun Seçkinleri: Siyasetçiler + Özel Şirket Sahipleri + Askeriye

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi sosyal bilimlerde "bir eylemin kaynağının ne olduğunu belirlemek amacıyla özelleşmiş tartışmaların tümü" olarak tanımlanır?

Ast - Üst Sorunu

Yapı - Aktör Sorunu

Toplum - Birey Sorunu

Asil - Vekil Sorunu

Zaman - Eylem Sorunu

Açıklama:

Yapı-Aktör Sorunu: Sosyal bilimlerde bir eylemin kaynağının ne olduğunu belirlemek amacıyla özelleşmiş tartışmaların tümü.
Sosyal bilimlerde "bir eylemin kaynağının ne olduğunu belirlemek amacıyla özelleşmiş tartışmaların tümü" Yapı - Aktör Sorunu olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Genellikle "sözlü anlaşmalar ve teamüller olarak kabul edilen davranış kalıplarını" tanımlayan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Yapı

Kural

Norm

Kod

Şart

Açıklama:

Norm, "sözlü anlaşmalar ve teamüller olarak kabul edilen davranış kalıplarını" tanımlar.
Genellikle "sözlü anlaşmalar ve teamüller olarak kabul edilen davranış kalıplarını" tanımlayan terim normdur.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Saussure'e göre dil, kendi kendini üreten ve konuşma/yazma kurallarını belirleyen yapıyı işaret ederken söz neyi tanımlar?

Kelime

Zaman

Boyut

Gösterge

Eylem

Açıklama:

Eşzamanlı analiz adı verilen bu yöntem, Saussure’ün dil ile söz terimleri arasında yaptığı ayrıma dayanır. Bu ayrıma göre dil, kendi kendini üreten ve konuşma/yazma kurallarını belirleyen yapıyı işaret ederken söz, konuşmacının/yazarın bu kuralları belirli bir zamanda uygulaması ile ortaya çıkan eylemi tanımlar.
Saussure'e göre dil, kendi kendini üreten ve konuşma/yazma kurallarını belirleyen yapıyı işaret ederken söz eylemi tanımlar.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Toplumsal analizin, bir insan vücudundaki hücrelerin, dokuların, organların, sistemlerin, vb. kendi aralarındaki ahengi anlamaya çalışan biyolojik analize benzer biçimde yapılabilmesi gerektiğini öne süren sosyolog, aşağıdakilerden hangisidir?

Parsons

Saussure

Turner

Ritzer

Althusser

Açıklama:

Parsons, 1937 yılında yayımladığı Toplumsal Eylemin Yapısı isimli çalışmasında, toplumsal analizin, bir insan vücudundaki hücrelerin, dokuların, organların, sistemlerin, vb. kendi aralarındaki ahengi anlamaya çalışan biyolojik analize benzer biçimde yapılabilmesi gerektiğini öne sürmüştür.
Toplumsal analizin, bir insan vücudundaki hücrelerin, dokuların, organların, sistemlerin, vb. kendi aralarındaki ahengi anlamaya çalışan biyolojik analize benzer biçimde yapılabilmesi gerektiğini öne süren sosyolog, Parsons'tur.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Althusser tarihsel-toplumsal analizdeki ana aktörü “bireyler” olarak ele almaz. Althusser’in tarihsel analizindeki ana aktör, aşağıdakilerden hangisidir?

Loncalar

Devletler

Sermayedarlar

Sınıflar

Feodaller

Açıklama:

Marx’ın Friedrich Engels ile birlikte 1848 yılında kaleme aldıkları Komünist Parti Manifestosu, şu bilindik argüman ile açılır: “Bugüne kadarki tüm toplum tarihi, sınıf mücadeleleri tarihidir”. Althusser’in tarihsel analizi işte bu argümandan yola çıkar ve tarihsel-toplumsal analizdeki ana aktörü “bireyler” olarak değil, Marx’ın tanımıyla sınıflar olarak ele alır.
Althusser’in tarihsel analizindeki ana aktör sınıflardır.

Doğru Cevap: D

Soru 36

İşçinin, kendi ürettiği ürünün sahibi olamayarak, hem emeğinden hem de ürününden uzaklaşması Marksist terminolojide nasıl tanımlanır?

Fakirleşme

Paryalaşma

Lümpenleşme

Soyutlanma

Yabancılaşma

Açıklama:

Sermaye sahibi, üretim sürecini başlatan ve kârlılık hesabını yapan aktör olarak, sürecin diğer
aktörleri olan işçilerin üretici emeklerini satın almakta ve bunun için kendilerine bir bedel ödemektedir. Ancak, bu emek satın alma işlemiyle birlikte, Marx’ın yabancılaşma adını verdiği bir diğer süreç de ortaya çıkmakta ve işçi, kendi ürettiği ürünün sahibi olamayarak, hem emeğinden hem de ürününden uzaklaşmaktadır.
İşçinin, kendi ürettiği ürünün sahibi olamayarak, hem emeğinden hem de ürününden uzaklaşması Marksist terminolojide yabancılaşma olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Devletin, vatandaşları eşitleme görevinin aslında sınıflar arası eşitsizliği örtmek için kullanılan bir örtü olduğu düşüncesi aşağıdaki sosyologlardan hangisine aittir?

Marx

Poulantzas

Engels

Bourdieu

Althusser

Açıklama:

Tüm vatandaşlar kanunlar önünde eşittir; on sekiz yaşını doldurmuş herkes siyasete ya da seçimlere katılabilir; mülkiyet ile ilgili yasalar her vatandaşa aynı biçimde uygulanır vb. İşte Poulantzas, bu hukuki-siyasi eşitlemeyi, sınıfsal eşitsizliği gizleyen bir örtü olarak ele alır.
Devletin, vatandaşları eşitleme görevinin aslında sınıflar arası eşitsizliği örtmek için kullanılan bir örtü olduğu düşüncesi Poulantzas'a aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Yapılaşma Teorisi, aşağıdaki sosyologlardan hangisine aittir?

Marx

Giddens

Bourdieu

Ritzer

Derrida

Açıklama:

Yapı ile aktör veya makro-düzey ile mikro-düzey arasında mutlak bir karşıtlık görmekten ziyade,
onların arasında mutlak bir ilişkiselliğin bulunduğu varsayımından yolan çıkan Giddens, teorisini -
Türkçeye “yapılaşma” ve “yapılandırma” biçiminde de çevrilmiş olan - yapılaşma teorisi (the theory of structuration) olarak adlandırır.
Yapılaşma Teorisi, Giddens'e aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Bir metinden çıkan anlamın, yapılar ve aktörler üzerinden yeniden-üretiminin izinin sürülmesi süreci Derrida'ya göre ne olarak adlandırılır?

Yapısalcılık

Düşünümsellik

Söylemsel bilinç

Simülakr

Yapısöküm

Açıklama:

Derrida’da Yapısöküm: Bir metinden çıkan anlamın, yapılar ve aktörler üzerinden yeniden-üretiminin izinin sürülmesidir.
Bir metinden çıkan anlamın, yapılar ve aktörler üzerinden yeniden-üretiminin izinin sürülmesi süreci Derrida'ya göre yapısökümdür.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Toplumu, yöneten azınlık ile yönetilen çoğunluk karşıtlığı üzerinden tanımlamaya çalışan yaklaşım, aşağıdakilerden hangisidir?

Yapısalcı

Post-yapısalcı

Seçkinci

İlişkiselcilik

İşlevselcilik

Açıklama:

İtalyan Seçkinci Okulu’nun bir diğer üyesi olan Gaetano Mosca (1858-1941), 1896 tarihli, Siyaset
Biliminin Temelleri kitabında, tıpkı Pareto’nun yaptığı gibi, toplumu, yöneten azınlık ile yönetilen çoğunluk karşıtlığı üzerinde açıklamaya çabalar.
Toplumu, yöneten azınlık ile yönetilen çoğunluk karşıtlığı üzerinden tanımlamaya çalışan yaklaşım, seçkinci yaklaşımdır.

Doğru Cevap: C

Ünite 3

Soru 1

Steven Lukes'a göre işverenlerin çalışanları karşısındaki ekonomik yaptırım gücü ve bu gücü kullanma durumu sonucunda oluşan çatışma hangi iktidar türüne örnek gösterilebilir?

Tek Boyutlu İktidar

Gündem Belirleyici İktidar

Marksist İktidar

İktidarın Görünmeyen Yüzü

Foucault’cu İktidar

Açıklama:

İKTİDARIN ÜÇ YÜZÜ başlığı altında.
Lukes’ın iktidar tanımı üç farklı düzeyde güç ilişkilerinin nasıl işlediği üzerine odaklanmıştır. Lukes iktidarın ilk yüzünü tek boyutlu ve net bir şekilde görülebilen güç ilişkileri bağlamında; iktidarın ikinci yüzünü siyaset alanında bazı soruların hiç gündeme gelmemesinin sebeplerini araştırdığı gündem belirleyici iktidar olarak; iktidarın üçüncü boyutunu ise güç ilişkilerinin günlük hayatımızdaki görünmez mekanizmaları bağlamında incelemektedir. İktidarın ilk yüzü, uygulanırken açık şekilde görünen, tek boyutlu iktidardır. Buradaki temel soru iktidarın kimin elinde tuttuğudur. Örneğin daha güçlü grup ya da bireye ‘A’, güçsüz olanlara da ‘B’ ismini verecek olursak, A’nın B üzerindeki ikna edici ve tek taraflı iktidarı, tek boyutlu bir iktidardır. İlkokulda diğer çocukları döven zorba çocuk, kiracıyı istediği zaman çıkarmaya çalışan mülk sahibi, işçi ve işverenlerin maaş zamları üzerinden çatışması, bir ülkenin diğer ülke tarafından istilası ya da diktatörlere karşı baş kaldıran vatandaşların arasındaki ilişki iktidarın tek boyutlu ve görünen şeklidir. İktidarın ilk tipi zorlayıcı ve baskıcı bir görünüm sergilemekte ve zaman zaman fiziksel şiddet iktidar aracı olarak kullanabilmektedir. Doğru yanıt A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

I- Pazarlık
II- Çatışma
III- Uzlaşma
IV- Tartışma
Dahl'a göre yukarıdakilerden hangisi Amerikan sisteminde kararlar alınırken dikkati çeken ve sonuçta denge ve fren mekanizmasının oluşmasını sağlayan unsurlar arasında yer almaz?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Çoğulculuğun Düşünsel Kökenleri başlığı altında.
Dahl’a göre, Amerikan hükümetinde -Beyaz Saray, bürokrasi, parlamento, federal ve merkezî mahkemeler, yasama ve yürütme organları- alınan kararların hepsi pazarlık, tartışma, uzlaşma sonucunda hayata geçmektedir. Diğer bir ifadeyle ne tek başına bir çıkar grubu, ne bir siyasi parti, ne bir sınıf, ne de dinî bir grup tek başına iktidar olmaktadır. Aksine devletin bir kanadında baskın olan grup, diğer kanadında yenildiği için bu zaferi yaşamakta ve bu durum sistemdeki denge ve fren mekanizmasını oluşturmaktadır. Doğru yanıt B seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Çoğulculuğun devletle ilgili temel varsayımları çerçevesinde güçlü sivil toplum örgütlerine ihtiyaç duyulması hangi varsayımdan doğmuştur?

Sivil toplum örgütlerinin farklı çıkarları temsil etmesi

Sivil toplum örgütlerinin iktidara alternatif olması

Toplumun üzerinde ve dışında olmayan devletin gücünün sınırlandırılması

İktidarın hükümeti oluşturan farklı kurumlara dağılmış olması

Siyasi çekişmelerin sistemin kaynakların dağıtılması ile ilgili olması

Açıklama:

Çoğulculuğun Düşünsel Kökenleri başlığı altında
Her ne kadar çoğulcu paradigma yıllar içinde bir takım değişiklikler geçirerek ve güncellenmiş olsa da, çoğulculuğun devlet ile ilgili temel varsayımları dört başlıkta sıralanabilmektedir. Bu varsayımlardan biri de "Devlet toplumun üzerinde ve dışında olmadığı için, devletin gücü sınırlandırılmalıdır. Tam da bu sebepten ötürü devletin gücünü dengeleyecek güçlü sivil toplum örgütlerine ihtiyaç vardır" varsayımıdır. Bu çerçevede doğru yanıt C seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

I- Ordu
II- Eğitim Kurumları
III- Siyasal Partiler
IV- Finansal Kurumlar
Yukarıdakilerden hangisi Vilfredo Pareto'nun vurguladığı, İtalya'da seçkinlerin kontrolü altında olan ve toplumu yöneten anahtar kurumlardan biri değildir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve IV

II ve III

Açıklama:

Seçkinciliğin Düşünsel Kökenleri başlığı altında.
Pareto İtalyan toplumunun yönetici seçkinler ve kitlelere bölündüğünü ve seçkinlerin toplumu yöneten anahtar kurumları -ordu, eğitim ve finansal kurumlar- kontrol ettiğini iddia etmektedir. Seçkin kontrolü ise ya güç kullanarak
ya da düzenbazlıkla gerçekleşmekte ve devam etmektedir. Siyasal partiler bu anahtar kurumlardan biri değildir. Doğru yanıt C seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

I- Benzer sınıf ve statülerden gelen seçkinlerin kendi içlerinde toplumsal bir homojenliğe sahip olması
II- Toplumun ve ekonominin nasıl yönetileceği anlamında seçkinler arasında bir uzlaşma olması
III- Seçkinlerin kişisel olarak birbirlerini tanıdıkları ve bir araya geldikleri sivil toplum örgütlerinin olması
Yukarıdakilerden hangisi iktidar aygıtını elinde tutan seçkinlerin bir arada hareket etmesini sağlayan temel özelliklerdendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Seçkinciliğin Düşünsel Kökenleri başlığı altında
İktidar seçkinleri yaklaşımı devletin farklı çıkar gruplarının eşit temsil edildiği tarafsız bir arena olma iddiasını reddetmekte ve seçkinlerin ellerinde tuttukları iktidar aygıtını kendi çıkarları için kullanabileceğini iddia etmektedir. Peki iktidar aygıtını elinde tutan seçkinler neden ve nasıl bir arada hareket edebilmektedir? İktidar seçkinlerinin bir aradalığı üç temel ilişkiden kaynaklanmaktadır: Benzer sınıf ve statülerden gelen seçkinler kendi içlerinde toplumsal bir homojenliğe sahiptir; “oyunun kuralları” (toplumun ve ekonominin nasıl yönetileceği) anlamında seçkinler arasında bir uzlaşma vardır; seçkinlerin kişisel olarak birbirlerini tanıdıkları ve bir araya geldikleri birtakım sivil toplum örgütleri vardır. Doğru yanıt E seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Marksistlerin iktidara yaklaşımını yansıtmaz?

İktidar ve üretim ilişkileri alanında iktidar sahibi olan sınıflar arasındaki ilişkilere odaklanmak gerektiği

Asıl iktidarın üretim ilişkilerindeki eşitsizlikten kaynaklandığı, devlete ya da ideolojik alana sirayet etmediği

Yönetici azınlığın tanımlanmasında sosyal sınıf terimi yerine iktidar seçkinleri teriminin benimsenmesi

İktidarın sınırlarının sistemin yapısal krizleri ve sınıf çatışması üzerinden incelenmesi gerektiği

İktidar yapılarını çözümlemekle yetinmeyip iktidara alternatifler ve stratejiler de geliştirilmesi gerektiği

Açıklama:

SINIF MERKEZLİ İKTİDAR VE
DEVLET YAKLAŞIMI başlığı altında.
Genel hatlarıyla Marksistlerin iktidara yaklaşımı dört perspektiften beslenmektedir. İlk olarak iktidar belli üretim ilişkileri ve o üretim ilişkilerindeki toplumsal sınıfların konfigürasyonları sonucunda ortaya çıkmaktadır. Diğer bir ifadeyle iktidar ve üretim ilişkileri alanında iktidar sahibi olan sınıflar arasındaki ilişkilere odaklanmak gerekmektedir. İkinci olarak Marksist analiz ekonomik, politik ve ideolojik alanlardaki iktidar ilişkilerine bir arada bakmaktadırlar. Asıl iktidar üretim ilişkilerindeki eşitsizlikten kaynaklanmakta ve devlete ya da ideolojik alana sirayet etmektedir. Üçüncü olarak (özellikle seçkinci düşünürlerden farklı) Marksist analiz iktidarın sınırlarını sistemin yapısal krizleri ve sınıf çatışması üzerinden inceler. Bu bağlamda sınıflı toplumlardaki tüm iktidar mekanizmaları sınıfsal bir tahakkümün devamlılığına ihtiyaç duydukları için son derece kırılgandırlar ve tam da bu sebepten iktidar sürekli kendini yeniden üretmek zorundadır. Son olarak ise Marksist analiz sadece iktidar yapılarını çözümlemek değil, iktidara alternatifler ve stratejiler de geliştirmeyi gündeminin merkezine
almıştır. Buna karşın yönetici azınlığı tanımlamak için sosyal sınıf terimi yerine iktidar seçkinleri terimini kullanan ve toplumsal değişimlerde kitlelere pasif bir rol düştüğünü iddia edenler seçkinci düşünürlerdir. Doğru yanıt C seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

I- Siyaset alanında
II- Üretim alanında
III- Piyasa alanında
Marksist devlet teorisine göre yukarıdakilerin hangisinde işçi ile işveren arasında eşitsiz bir ilişki kurulmaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Marksist Devlet Teorisinin Düşünsel
Kökenleri başlığı altında.
Kapitalist devletin en önemli özelliği kurumsal olarak devlet ve sivil toplumu biçimsel olarak birbirinden ayrılmasıdır. İşçi ve işveren arasındaki eşitsiz ilişki siyaset alanında değil, üretim alanında ya da piyasa alanında kurulmaktadır. Marx’ın belirttiği gibi sermayedar işçinin kiminle evleneceğine, üzerindeki yasal yaptırımlara ya da nerede yaşayacağına karar veren lord (toprak ağası) değil, devlet karşısında eşit vatandaşlık haklarına sahip olan işverendir. Doğru yanıt E seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Miliband'a göre devleti oluşturan beş temel kurumdan biri değildir?

İlk, orta, lise ve yüksek öğrenimi ve bunların teşkilatlarını içeren eğitim aygıtı

Ulusal düzeyde seçilmişlerin temsil edildiği yasama ve yürütme organından oluşan hükümet

Bürokrasi, kamu şirketleri, merkez bankası ve düzenleme kurullarından oluşan yönetim aygıtı

Ordu, polis, milli istihbarat teşkilatlarından oluşan baskı aygıtları

Yargıçlar, hakimler, savcılar ve hapishanelerden oluşan yargı aygıtı

Açıklama:

Araçsalcı Devlet Yaklaşımı başlığı altında.
Miliband için devlet beş temel kurumdan oluşmaktadır: (1) Ulusal düzeyde seçilmişlerin temsil edildiği yasama ve yürütme organından oluşan hükümet. (2) Bürokrasi, kamu şirketleri, merkez bankası ve düzenleme kurullarından oluşan
yönetim aygıtı. (3) Ordu, polis, milli istihbarat teşkilatlarından oluşa baskı aygıtları. (4) Yargıçlar,
hakimler, savcılar ve hapishanelerden oluşan yargı
aygıtları. (5) Belediyelerden ve mahalli idarelerden
oluşan oluşan yerel yönetim aygıtları. Tüm bu farklı kurumlar devleti oluşturmakta ve bunlar arasındaki ilişkiler de devletin formunu oluşturmaktadır. Doğru yanıt A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Devletin basitçe kapitalist sınıfların uzantısı olmadığını iddia eden ve devletin göreli özerkliği kavramını geliştiren düşünür kimdir?

Ralph Miliband

Nicos Poulantzas

Robert Dahl

Wright Mills

John Scott

Açıklama:

Yapısalcı Devlet Yaklaşımı başlığı altında.
Nicos Poulantzas’ın kapitalist devletin yapısal özelliklerini kavramsallaştırmak için sorduğu soru şudur: ‘Kapitalist devlet üretim ilişkilerinin yarattığı çelişkileri nasıl görünmez kılmaktadır?’. Devletin basitçe kapitalist sınıfların uzantısı olmadığını iddia eden Poulantzas, devletin göreli özerkliği kavramını geliştirmiştir. Kapitalist toplumlarda ekonomi ve politikanın birbirinden ayrılması sadece piyasanın özerkliğini sağlamamış, daha önceki devlet formasyonlarında görülmemiş bir siyasi alan da sağlamıştır. Son derece düzensiz ve çatışmalı yapıya sahip iktisadi alanın devamlılığı, devlet müdahalesini zorunlu hâle getirmektedir. Piyasa ilişkilerinden görece özerk olan devlet ise, kapitalist
sınıfların kısa erimli çıkarlarıyla çelişen politikalar uygulayarak, kapitalist üretim ilişkilerinin uzun vadeli selametini sağlamaktadır. Doğru yanıt B seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Devleti, iktidar analizinin merkezinden kaldırarak, iktidar ilişkilerinin tüm topluma yayılmış çok merkezli yapısını analiz eden teoriyi kim kurmuştur?

Vilfredo Pareto

Robert Michels

Karl Marx

Michel Foucault

Steven Lukes

Açıklama:

İktidar başlığı altında
Foucaultcu iktidar tanımının siyaset sosyolojisi literatürüne en büyük katkısı devlet-merkezli anlayışlarının göremediği söylemsel ve minör iktidar alanlarını analizinin merkeze almasıdır. Devlet, iktidar analizi için önemsiz bir alan değil ancak toplumdaki iktidar ilişkilerinin kurulduğu birçok alandan sadece bir tanesidir. Bu bağlamda Foucault devleti iktidar tartışmalarının merkezinden alıp ‘yönetim problematiği’ içine yerleştirmektedir. Foucault disiplinize edici iktidarın, içselleştirilmiş iktidar olduğunu iddia etmektedir. Tam da bu sebepten ötürü iktidar düşünme biçimleri, egemen söylemler, davranış kalıpları ile ilgilidir. İktidarın bu biçimi hem merkezileşmiş bir şekilde yukarıdan aşağıya kurulmakta, hem de aşağıdaki öznel performanslarla ve günlük etkileşimlerle yeniden üretilmektedir. İktidar disipline edici pratikler ve mikro-politika yoluyla topluma dağılmış durumdadır. Foucault bu noktada modernist egemen devlet anlayışının ötesine geçerek iktidar analizi yapılması gerektiğini savunmaktadır. Doğru yanıt D seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Sosyolojik düşünme tabirini literatüre kazandırmış olan, kendi yaşamlarımıza dair öz farkındalık kazanırken bunu yalnızca bireysel değil, bir toplumsal bağlama ve iktidar ilişkilerinin içine de oturtacak bir çerçeve kurmaya yönelik ele almayı vurgulayan olan düşünür kimdir?

Wrigth Mills

Slavoj Zizek

Steven Lukes

Karl Marx

Robert Michels

Açıklama:

Sosyolojik düşünme tabirini literatüre kazandırmış olan Wright Mills’in amacı bizlerin kendi yaşamlarımıza dair öz farkındalık kazanırken bunu yalnızca bireysel değil, toplumsal bir bağlama ve iktidar ilişkilerinin içine de oturtacak bir çerçeve sağlamaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi, Slavoj Zizek’in “Kukla ve Cüce” adlı kitabının ana konusudur?

Başka dünyalardaki yaşam

İklim değişikliği sorunları

Yeni iktidar biçimleri

Yeni savaş teknikleri

Çağımızın cinsiyet sorunu

Açıklama:

Çağımızın en ünlü ve medyatik düşünürlerinden biri olan Slavoj Zizek 2003 yılında yazmış olduğu Kukla ve Cüce kitabı üzerine konuşmak için Amerika’da popüler olan bir televizyon programına katılır. Sunucu Zizek’e kitabının çok karmaşık olduğunu ve bir şey anlamadığını söyler, Zizek ise basit bir örnekle kitabının yeni iktidar biçimleriyle ilgili olduğunu ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi, çoğulculuk anlayışının devlet ile ilgili temel varsayımları arasında sayılamaz?

Farklı toplumsal çıkarlardan oluşan sivil toplum örgütleri hükümetteki baskı gruplarını oluşturmaktadır.

Devletin gücünü dengeleyecek güçlü sivil toplum örgütlerine ihtiyaç vardır.

Örgütlenmiş sivil toplum kuruluşları hem üretim hem de üretilenin yeniden dağıtımı için devlete alternatif oluşturmamalıdır.

İktidar ekonomik ve politik olarak hükümeti oluşturan farklı kurumlara dağılmış durumdadır.

Aynı çıkar grubu hükümetin bütün organlarını kontrol altında tutamaz.

Açıklama:

(3) Örgütlenmiş sivil toplum kuruluşları hem üretim hem de üretilenin yeniden dağıtımı için devlete alternatif oluşturabilirler.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi çoğulculuk literatürüne akademik olarak getirilen eleştiriler bağlamında yanlış kabul edilir?

Çoğulculuk literatürünün dayanağını oluşturan çalışmalar Amerika’yı merkeze almamakta, dünyanın diğer coğrafyalarına bir genelleme oluşturmaktadır.

Toplumdaki farklı talepler eşyanın tabiatı gereği bir toplumsal uzlaşma yaratmaktansa, kutuplaşmaya sebep olabilmektedir.

Her sivil toplum örgütünün eşit temsil edilip edilmediği konusunda ciddi bir soru işareti vardır.

İktidar her paydaşa eşit şekilde dağıtılmamaktadır.

Çoğulculuk iktidarın görünen yüzüne odaklanmakta ve temsil edilemeyenlerin yaşadıkları iktidar ilişkilerini ve onları dışlayan toplumsal yapıları görememektedir.

Açıklama:

Akademik olarak ise çoğulculuk literatürüne şu şekilde eleştiriler yöneltilmiştir: (1) Çoğulculuk literatürünün dayanağını oluşturan çalışmalar Amerika’yı merkeze almakta, dünyanın diğer coğrafyalarına bir genelleme oluşturmamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Weber’in, modern demokrasilerin elitist olma eğilimlerini açıkladığı ‘Sezarizm’ kavramı hangi devlet yönetimi analizi üzerine inşa edilmiş bir kavramdır?

Antik Yunanistan

Sümer

Eski Mısır

Göktürk

Antik Roma Cumhuriyeti

Açıklama:

Weber’in modern demokrasilerin elitist olma eğilimlerini açıkladığı ‘Sezarizm’ kavramı seçkinciler için önemlidir. Sezarizm, Julius Caesar’ın diktatörlüğü altındaki Antik Roma Cumhuriyetinin analizi üzerine inşa edilmiş bir kavramdır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdaki eşlemelerden hangisi doğrudur?

Kukla ve Cüce - Wright Mills

Sosyolojik Düşünme - Slavoj Zizek

Siyaset- Steven Lukes

Amerika’da Demokrasi - Tocqueville

İktidarın Üç Yüzü - Aristo

Açıklama:

Amarikan kültürü ve siyaset yapma biçiminin demokrasi fikrinin alt yapısını oluşturduğunu iddia eden Tocqueville’e kadar geri gitmektedir (Düşünürün detaylı çalışmaları için kitaptaki Sivil Toplum bölümüne bakınız). İki ciltlik Amerika’da Demokrasi isimli kitabında çoğulculuk için iki önemli varsayımda bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi, Robert Dahl’ın, organize olmuş farklı azınlıkların eşit şekilde iktidar mekanizması içinde temsil edilmeleri anlamına gelen kavramıdır?

Polüralizm

Poliarşik demokrasi

Marksizm

Seçkincilik

Oligarşi

Açıklama:

Dahl’ın poliarşik demokrasi olarak tanımladığı ideal demokratik durum, organize olmuş farklı azınlıkların eşit şekilde iktidar mekanizması içinde temsil edilmeleri anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi, Marksist devlet teorisinin somut analizini gerçekleştirmek için çalışmalar yapan, araçsalcı devlet yaklaşımının en bilinen teorisyenlerinden biridir?

Max Weber

Robert Michels

Vilfredo Pareto

Ralph Miliband

Gaetano Mosca

Açıklama:

Ralph Miliband, araçsalcı devlet yaklaşımının en bilinen teorisyenlerinden biri olarak 1969 yılında yayınladığı Kapitalist Devlet isimli kitabında gelişmiş kapitalist ülkelerde yönetici sınıflar ve devlet arasındaki ilişkiye odaklanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Yapısalcı devlet yaklaşımına göre, devlete kapitalist karakterini veren durum nereden kaynaklanmaktadır?

Kapitalist üretimin yapısı ve çelişkilerinden

Sermaye temsilcilerinden

Toplum merkezli devlet yönetiminden

Devlet müdahalesinin fazlalığından

Serbest piyasa ekonomi politikasından

Açıklama:

Yapısalcı devlet yaklaşımı, Miliband’ın cevaplayamadığı temel sorular üzerine şekillenmiş ve devlete kapitalist karakterini veren durumun önemli kurumlardaki sermaye temsilcilerinden değil, kapitalist üretimin yapısından ve çelişkilerinden kaynaklandığını iddia etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi, on sekizinci yüzyılda liberal ideolojinin ve kapitalist üretim ilişkilerinin kurumsallaşmaya başlaması ile birlikte yönetici “hükümdar” anlayışı yerine ortaya çıkan anlayıştır?

Sosyalizm

Kapitalizm

Yönetme sanatı

İnsan merkezli

Modern devlet

Açıklama:

Liberal ideolojinin ve kapitalist üretim ilişkilerinin kurumsallaşması ile birlikte yönetici “hükümdar” anlayışının yerine ‘yönetme sanatının’ ortaya çıkmasıyla, ekonomi siyasetten (ya da kraldan) bağımsızlaştırılmış ve özgür bireylerin kendi çıkarları peşinde koştuğu bir alan haline gelmiştir (Hamilton ve Neumann, 2018: 301).

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi çoğul iktidar odaklarından biri değildir?

Siyasi partiler

Rasyonel birey

Çıkar grupları

Seçmenler

Sivil toplum kuruluşları

Açıklama:

Toplumdaki çoğul iktidar odaklarını siyasi partiler, çıkar grupları, seçmenler, sivil toplum kuruluşları ve farklı toplumsal aktörler meydana getirmektedir.
Rasyonel birey

Doğru Cevap: B

Soru 22

Güçlü olan A kendi çıkarlarını, güçsüz olan B’nin çıkarları olduğunu iddia ederek, B’nin çıkarı olmayan davranış ve düşünceleri onun kabul etmesini sağlar. Bu görüş Lukes'in kavramlaştırdığı iktidarın hangi yüzünü ifade eder?

Tek boyutlu iktidar

Gündem belirleyici iktidar

İktidarın somut yüzü

İktidarın görünmeyen yüzü

Çift boyutlu iktidar

Açıklama:

İktidarın üçüncü yüzü ise iktidarın görünmeyen şekilde nasıl işlediği üzerine odaklanmayı gerektirir. Buradaki temel soru hemen fark edemediğimiz iktidar mekanizmalarının nasıl işlediğidir? İktidarın en etkili şekilde kurulduğu bu mekanizmada güçlü olan A kendi çıkarlarını, güçsüz olan B’nin çıkarları olduğunu iddia ederek, B’nin çıkarı olmayan davranış ve düşünceleri onun kabul etmesini sağlar
İktidarın görünmeyen yüzü

Doğru Cevap: D

Soru 23

Robert Dahl, organize olmuş farklı azınlıkların eşit şekilde iktidar mekanizması içinde temsil edilmesi anlamına gelen ideal demokratik durum aşağıdaki hangi kavramla tanımlanır?

Poliarşik demokrasi

Biyoiktidar

Monarşi

Göreli özeklik

Oligarşi

Açıklama:

Dahl’ın poliarşik demokrasi olarak tanımladığı ideal demokratik durum, organize olmuş farklı azınlıkların eşit şekilde iktidar mekanizması içinde temsil edilmeleri anlamına gelmektedir

Doğru Cevap: A

Soru 24

Çoğulculuk paradigmasının devletle ilgili görüşleri arasında aşağıdakilerden hangisi sayılabilir?

Çıkar grupları arasında siyasi çekişmeler sistemin sınırları üzerinden gerçekleştirilir.

Devlet toplumun üzerinde bir yapılanma olduğu için gücü sınırsızdır.

İktidar hükümeti oluşturan farklı gruplara dağılmıştır.

Aynı çıkar grubu hükümetin bütün organlarını kontrol edebilir.

Sivil toplum örgütleri hükümetteki bir askı grubu olarak yer almaz.

Açıklama:

çoğulculuğun devlet ile ilgili temel varsayımları şu şekilde sıralanabilir:
(1) Farklı toplumsal çıkarlardan oluşan sivil toplum örgütleri hükümetteki baskı gruplarını oluşturmaktadır.
(2) Devlet toplumun üzerinde ve dışında olmadığı için, devletin gücü sınırlandırılmalıdır. Tam da bu sebepten ötürü devletin gücünü dengeleyecek güçlü sivil toplum örgütlerine ihtiyaç vardır.
(3)Örgütlenmiş sivil toplum kuruluşları hem üretim hem de üretilenin yeniden dağıtımı için devlete alternatif oluşturabilirler.
(4) İktidar ekonomik ve politik olarak hükümeti oluşturan farklı kurumlara
dağılmış durumdadır, aynı çıkar grubu hükümetin bütün organlarını kontrol altında tutamaz
İktidar hükümeti oluşturan farklı gruplara dağılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Scott, iki tip seçkin iktidardan bahseder. Aşağıdaki kavramlardan hangisi herhangi bir sınıfın tek başına iktidar olmadığı bir koalisyon formu olarak bu iktidarı ifade eder?

Dışlayıcı elit iktidar

Kapsayıcı elit iktidar

İktidar seçkinleri

Oligarşinin tunç yasası

Yönetici seçkinler iktidarı

Açıklama:

Scott, İngiltere’yi ekonomik, toplumsal ve politik güce sahip bir azınlığın yönettiğini iddia etmekte ve iki tip seçkin iktidarından bahsetmektedir: Dışlayıcı elit iktidarı ve kapsayıcı elit iktidarı. Dışlayıcı iktidar iktidarı kendi üyeleriyle sıkı bir bağa sahiptir ve dışlayıcı bir dayanışma içindedir, kapsayıcı elit iktidarı ise herhangi bir sınıfın tek başına iktidar olmadığı bir koalisyon formunu almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Araçsal devlet yaklaşımının en bilinen teorisyenlerinden Ralph Miliband, Kapitalist Devlet isimli kitabıyla kapitalist ülkelerde hangi ikisi arasındaki ilişkiye odaklanır?

Devlet-Üretici sınıf

Devlet-Sivil toplum örgütleri

Devlet-Özel sektör

Özel sektör-Politikacılar

Devlet-Yönetici sınıflar

Açıklama:

Ralph Miliband araçsalcı devlet yaklaşımının en bilinen teorisyenlerinden biri olarak 1969 yılında yayınladığı Kapitalist Devlet isimli kitabında gelişmiş kapitalist ülkelerde yönetici sınıflar ve devlet arasındaki ilişkiye odaklanmaktadır.
Devlet-Yönetici sınıflar

Doğru Cevap: E

Soru 27

Miliband'a göre devleti oluşturan kurumlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Hükümet

Yönetim aygıtı

Baskı aygıtları

Eğitim aygıtı

Yargı aygıtları

Açıklama:

Miliband için devlet beş temel kurumdan oluşmaktadır:
(1) Ulusal düzeyde seçilmişlerin temsil edildiği yasama ve yürütme organından
oluşan hükümet.
(2) Bürokrasi, kamu şirketleri, merkez bankası ve düzenleme kurullarından oluşan yönetim aygıtı.
(3) Ordu, polis, milli istihbarat teşkilatlarından oluşa baskı aygıtları.
(4) Yargıçlar, hakimler, savcılar ve hapishanelerden oluşan yargı
aygıtları.
(5) Belediyelerden ve mahalli idarelerden oluşan oluşan yerel yönetim aygıtları
Eğitim aygıtı

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdaki kavramlardan hangisi nüfusun yönetilmesi için geliştirilen sağlık sistemleri, normal davranış kalıpları, sağlık sigortaları, emeklilik planlamaları, doğum kontrolleri, kentsel planlama gibi yönetsel tekniklerle dolaylı bir yönetimi ifade eder?

İktidar

İktidar Bloğu

Biyoiktidar

Göreli özerklik

Araçsal devlet

Açıklama:

Modern devlette, şiddet ve doğrudan kontrol mekanizmalarına dayanan hükümranlık iktidarının yerini biyoiktidar almıştır. Biyoiktidar nüfusun yönetilmesi
için geliştirilen sağlık sistemleri, normal davranış kalıpları (deliliğin tersi olarak),
sağlık sigortaları, emeklilik planlamaları, doğum kontrolleri, kentsel planlama gibi
yönetsel teknikleri içerir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Devletin göreli özerkliği kavramını geliştiren kimdir?

Poulantzas

Miliband

Marx

Faucault

Miller

Açıklama:

Nicos Poulantzas’ın kapitalist devletin yapısal özelliklerini kavramsallaştırmak
için sorduğu soru şudur: ‘Kapitalist devlet üretim ilişkilerinin yarattığı çelişkileri nasıl görünmez kılmaktadır?’. Devletin basitçe kapitalist sınıfların uzantısı olmadığını iddia eden Poulantzas, devletin göreli özerkliği kavramını geliştirmiştir.
Göreli özerklik

Doğru Cevap: A

Soru 30

Faucoult, gelirimizi tasarruf etmemiz, yasalara uygun davranmamız ve benzer davranışlarla örneklendirebileceğimiz disipline edici iktidarı tanımlamak için aşağıdaki kavramlardan hangisini kullanır?

Modelo

Panoptikon

Özerklik

Otorite

İktidarın gücü

Açıklama:

Foucault, güçlü bir otorite olmadan da bizden beklenen davranışları gerçekleştirmemizi mümkün kılan disipline edici iktidarı tanımlamak için panoptikon kavramını kullanmaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 31

I. Yönetim siyaset ilişkilerinin öznelliği
II. Tek boyutlu güç ilişkileri
III. Yasalar uygulanırken uygulanan yöntem
IV. Gündem belirleyici iktidar
V. Güç ilişkilerinin görünmez mekanizmaları
Yukarıda verilenlere göre aşağıdakilerden hangisinde Steven Lukas’ın "iktidarın üç yüzü soyutlaması" en doğru ve kapsamlı biçimde ifade edilmektedir?

I, II ve III

I, II ve IV

I, III ve V

II, III ve V

II, IV ve V

Açıklama:

Eğer doğru yanıt verilemediyse, kılavuz kitabımızın İktidarın Üç Yüzü (sayfa 60) tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun cevabını verilmesi için Steven Lukes’in Steven Lukes’in iktidarın üç yüzü soyutlamasını gözden geçirelim. Lukes’a göre iktidar tanımı üç farklı düzeyde güç ilişkilerinin nasıl işlediği üzerine odaklanmıştır. Lukes iktidarın ilk yüzünü tek boyutlu ve net bir şekilde görülebilen güç ilişkileri bağlamında; iktidarın ikinci yüzünü siyaset alanında bazı soruların hiç gündeme gelmemesinin sebeplerini araştırdığı gündem belirleyici iktidar olarak; iktidarın üçüncü boyutunu ise güç ilişkilerinin günlük hayatımızdaki görünmez mekanizmaları bağlamında incelemektedir. Bu durumda “E” şıkkı doğru yanıt olmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Bir bölgede maden ocakları vardır ve yöre insanları iş bulmakta istihdam olanağı sağlanmaktadır. Buna karşılık maden ocaklarının yer altı sularının kirliliği, çıkardığı toz ile doğaya ve deniz canlılarına verdiği zarar görünmez kılınmaktadır. Diğer bir ifadeyle maden ocağının ekolojik etkileri gündem oluşturmayacak, sadece istihdam yaratma etkisi tartışılmaktadır.
Yukarıdaki örnek olayda oluşan durumda Steven Lukas’a göre iktidarın hangi yüzü ifade edilmektedir?

İktidarın otoriter yapısı yaklaşımı

Güç ilişkilerinin görünmez mekanizmaları

Gündem belirleyici iktidar

Tek boyutlu güç ilişkileri

Yönetim siyaset ilişkileri anlayışı

Açıklama:

AÇIKLAMA: Eğer doğru yanıt verilemediyse, kılavuz kitabımızın İktidarın Üç Yüzü (sayfa 60) tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun cevabını verilmesi için Steven Lukes’in Steven Lukes’in iktidarın üç yüzü soyutlamasını gözden geçirelim. Lukes’a göre iktidar tanımı üç farklı düzeyde güç ilişkilerinin nasıl işlediği üzerine odaklanmıştır. Lukes iktidarın ilk yüzünü tek boyutlu ve net bir şekilde görülebilen güç ilişkileri bağlamında; iktidarın ikinci yüzünü siyaset alanında bazı soruların hiç gündeme gelmemesinin sebeplerini araştırdığı gündem belirleyici iktidar olarak; iktidarın üçüncü boyutunu ise güç ilişkilerinin günlük hayatımızdaki görünmez mekanizmaları bağlamında incelemektedir. Bu bilgiler ile çeldiriciler birlikte gözden geçirildiğinde doğru cevabın “C” şıkkı olduğu görülür.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Yöntemsel bireycilik aşağıdaki akımlardan hangisine aittir?

Radikalizm

Liberalizm

Demokrasi

Neo- Marksist

İlerlemecilik

Açıklama:

Eğer doğru yanıt verilemediyse, kılavuz kitabımızın İktidarın Üç Yüzü bölümünde (özellikle sayfa 60) tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun cevabını verilmesi için kılavuz kitabımızın İktidarın Üç Yüzü (sayfa 61) yöntemsel bireyciliğin liberalizm anlayışının ontolojik olarak benimsediği bakış açısı olarak verilmektedir. “Bu yaklaşım devlet ve toplumu açıklarken bireylerden başka gerçekliği kabul etmeyen ve kendi çıkarlarının peşinde koşan rasyonel bireyi merkeze alarak hem ekonomiyi hem de modern kurumları açıklar. Diğer bir ifadeyle bireyler yöntemsel açıdan kurucu özne ve ahlaki açıdan öncelikli varlıklar” görüşüne değinilmektedir. Bu bilgiye dayalı olarak doğru cevabın “B” şıkkı olduğu belirmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

I. Adaletin sağlanması devletin asli görevi midir?
II. Devlet kimin ya da hangi grupların çıkarları adına hareket etmektedir?
III. Devlet politikalarını kimler etkileyebilmektedir?
IV. Devletler nasıl değişmektedir?
V. Aktif siyaset ile kamu yönetimi ayrımını devletler nasıl sağlamaktadırlar?
VI. Devletin hesap verebilirliğini kitleler ne kadar kontrol edebilmektedir?
Yukarıda verilenlere göre aşağıdakilerden hangisinde siyaset biliminde iktidar yaklaşımlarının genel olarak devlete ilişkin sorduğu sorular en doğru ve kapsamlı biçimde ifade edilmektedir?

I, II, III ve IV

I, II, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, III ve V

II, III, IV ve VI

Açıklama:

Eğer doğru yanıt verilemediyse, kılavuz kitabımızın İktidarın Üç Yüzü bölümünde (özellikle sayfa 61) tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun cevabını verilmesi için kılavuz kitabımızın sayfa 61 okunduğunda, siyaset biliminde genel olarak iktidar yaklaşımlarının sorduğu temel sorular şu şekilde verilmektedir: (1) Devlet kimin ya da hangi grupların çıkarları adına hareket etmektedir? (2) Devlet politikalarını kimler etkileyebilmektedir? (3) Devletin hesap verebilirliğini kitleler ne kadar kontrol edebilmektedir? (4) Devletler nasıl değişmektedir? Bu sorular dikkate alındığında cevabın “E” şıkkında verildiği görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Robert Dahl tarafından siyaset bilimine kazandırılan ideal demokratik rejimlerde organize olmuş farklı azınlıkların eşit şekilde iktidar mekanizması içinde temsil edilmeleri biçiminde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Radikal demokrasi

Sosyalist demokrasi

Monarşik iktidar

Poliarşik demokrasi

Oligarşik iktidar

Açıklama:

Eğer doğru yanıt verilemediyse, kılavuz kitabımızın Çoğulculuk ve Devlet bölümünü (özellikle sayfa 62) tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun cevabını verilmesi için kılavuz kitabımızın sayfa 62 dikkatle gözden geçirildiğinde, konuya ilişkin Robert Dahl’ın görüşlerine yer verilerek durum şu biçimde verilmektedir. “Dahl’ın poliarşik demokrasi olarak tanımladığı ideal demokratik durum, organize olmuş farklı azınlıkların eşit şekilde iktidar mekanizması içinde temsil edilmeleri anlamına gelmektedir.” Bu saptamaya dayalı olarak doğru cevabın “D” şıkkı olduğu belirlenmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi oligarşinin tunç yasası olarak bilinen olgunun nedenlerinden biri değildir?

Eğitim düzeyinin yetersiz olması

Doğrudan demokrasinin güç olması

Uzmanlık isteyen işlerin olması

Liderlerin etki ve niteliğinin etkisi

İnsan doğası ve toplumsal yapı

Açıklama:

Eğer doğru yanıt verilemediyse, kılavuz kitabımızın Seçkincilik ve Devlet bölümünü (özellikle sayfa 64) tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun cevabını verilmesi için kılavuz kitabımızın sayfa 64 dikkatle gözden geçirildiğinde, konuya ilişkin şu görüşlere yer verildiği görülecektir. Modern toplumlardaki tüm sivil toplum örgütleri ve devlet mekanizmaları için geçerli olan oligarşinin tunç yasası, hem insan doğasının hem de toplumun yapısal özelliklerinin sonucudur. Bunun sebepleri ise doğrudan demokrasinin karmaşık toplumlarda mümkün olmaması, yetki devrinin zorunluluk olarak ortaya çıkması, örgütlerdeki işlerin karmaşıklaşması ile uzmanlaşmış bürokratik yapılara olan gereksinimin ortaya çıkması ve liderlerin etki ve nitelik açısından üstün konumlarıdır. Bu bilgilere dayalı olarak “A” şıkkında verilen “Eğitim düzeyinin yetersiz olması” sorununa yer verilmediği görülmektedir. Bu verilere göre doğru cevap “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

“Toplumda eşitsiz bir iktidar dağılımı ve bu iktidarın da ayrıcalıklı bir zümrenin elinde toplandığını iddia etmektedir. Ancak, yönetici azınlığı tanımlamak için sosyal sınıf terimi yerine iktidar seçkinleri terimini kullanmakta ve toplumsal değişimlerde kitlelere pasif bir rol düştüğünü iddia etmektedirler”
Yukarıda ifade edilen görüşler aşağıda verilen gruplardan hangisine ait görüşlerdir?

Radikal demokratlar

Liberal düşünürler

Seçkinci düşünürler

Sosyal demokratlar

Sosyalist düşünürler

Açıklama:

Eğer doğru yanıt verilemediyse, kılavuz kitabımızın Seçkincilik ve Devlet bölümünü (özellikle sayfa 65) tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun cevabını verilmesi için kılavuz kitabımızın sayfa 65 dikkatle gözden geçirildiğinde, konuya ilişkin şu görüşlere yer verildiği görülecektir.
Seçkinci düşünürler, Marksist teorisyenlere benzer şekilde toplumda eşitsiz bir iktidar dağılımı ve bu iktidarın da ayrıcalıklı bir zümrenin elinde toplandığını iddia etmektedir. Ancak, yönetici azınlığı tanımlamak için sosyal sınıf terimi yerine iktidar seçkinleri terimini kullanmakta ve toplumsal değişimlerde kitlelere pasif bir rol düştüğünü iddia etmektedirler. Bu saptamaya dayalı olarak soru kökünde ifade edilen yaklaşımın seçkinci düşünürlere ait olduğu görülmektedir. Doğru cevap “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

_______ temel iddiası devlet toplumdaki egemen sınıfların iktidarını sağlayan ve yeniden üreten bir enstrümandır
Yukarıda verilen tümcenin doğru olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi tamamlamaktadır?

Demokratik devlet teorisinin

Seçkinci paradigmanın

Yapısalcı devlet yaklaşımının

Araçsalcı devlet yaklaşımının

Oligarşinin tunç yasasının

Açıklama:

Eğer doğru yanıt verilemediyse, kılavuz kitabımızın Sınıf Merkezli İktidar ve Devlet Yaklaşımı başlıklı bölümünde “Araçsalcı Devlet Yaklaşımı” alt başlığında (özellikle sayfa 68) tekrar gözden geçiriniz.
Konu ile ilgili olarak kılavuz kitabımızda devletin toplumdaki egemen sınıfların iktidarını sağlayan ve yeniden üreten bir enstrüman olduğu görüşü araçsalcı devlet yaklaşımının
Ait olduğu görülmektedir. Diğer çeldiricilerde verilen yaklaşım veya görüşlerin farklı görüşlerinin olduğu açıktır. Bu bilgiye göre doğru cevap “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Modern devlette, şiddet ve doğrudan kontrol mekanizmalarına dayanan hükümranlık iktidarının yerini __________ almıştır. __________ nüfusun yönetilmesi için geliştirilen sağlık sistemleri, normal davranış kalıpları (deliliğin tersi olarak), sağlık sigortaları, emeklilik planlamaları, doğum kontrolleri, kentsel planlama gibi yönetsel teknikleri içerir.
Yukarıda verilen paragrafta boşlukları siyaset sosyoloji açısından en anlamlı ve doğru olarak aşağıdaki verilenden hangi doldurmaktadır?

Biyoiktidar /biyoiktidar

Demokrasi/demokrasi

Hümanizm/ Biyoiktidar

Demokrasi/ Hümanizm

Biyoiktidar/ demokrasi

Açıklama:

Eğer doğru yanıt verilemediyse, kılavuz kitabımızın İktidar ve Yönetimsellik başlıklı bölümünde “Yönetimsellik” alt başlığında (özellikle sayfa 73) tekrar gözden geçiriniz.
Çağdaş dünyada artık eskilerde kalan şiddet ve doğrudan kontrol yerine başkaca yönetim biçim ve anlayışları yer almaktadır. Modern devlette, şiddet ve doğrudan kontrol mekanizmalarına dayanan hükümranlık iktidarının yerini biyoiktidar almıştır. Yönetimsellik kavramsallaştırmasında merkezi öneme sahip olan biyoiktidar teknikleri vatandaşların dolaylı yönetilmesinde kilit role sahiptir. Biyoiktidar nüfusun yönetilmesi için geliştirilen sağlık sistemleri, normal davranış kalıpları (deliliğin tersi olarak), sağlık sigortaları, emeklilik planlamaları, doğum kontrolleri, kentsel planlama gibi yönetsel teknikleri içerdiği ifade edilir. Bu açıdan sorunun çeldiricilerinde verilen demokrasi, hümanizm ginbi diğer kavramlar farklı anlamalara sahiptirler. Hümanizm insancı bakış ifade ederken demokrasi katılım, özgürlük kendi kendini yönetme anlamlarında kullanılır. Bu bilgilere dayalı olarak doğru cevabın “A” şıkkı olduğu görülür.

Doğru Cevap: A

Soru 40

I. Halkın can ve mal güvenliğini sağlamak
II. Eğitimde kamusal gücü güçlendirmek
III. Sivil toplumun kendi kurallarıyla yöneteceği alanı sağlamak
IV. İktisadi alandaki arz-talep mekanizmalarına karışılamayan çerçeve çizmek
V. Bireylerin sivil toplumda özgürce hareket edebilmelerine imkân vermek
VI. Devletin kamusal işletmeler kurarak ekonomik yaşamda rol almasını sağlamak
Yukarıda verilenlere göre aşağıdakilerden hangisinde liberal görüşler en doğru ve kapsamlı biçimde ifade edilmektedir?

I, II, III ve IV

I, II, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, III ve VI

II, III, IV ve VI

Açıklama:

Eğer doğru yanıt verilemediyse, kılavuz kitabımızın İktidar ve Yönetimsellik başlıklı bölümünde “Yönetimsellik” alt başlığında (özellikle sayfa 73) tekrar gözden geçiriniz.
Konu ile ilgili olarak şu noktaları öncelikle not edelim. Liberal anlayışa göre devletin üç temel görevi vardır: (1) Topluma direk müdahale İktidar ve Devlet etmeden halkın can ve mal güvenliğini sağlamak. (2) Sivil toplumun kendi kurallarıyla yönetileceği ve iktisadi alandaki arz-talep mekanizmalarına karışılamayan genel bir hukuki ve yargısal çerçeve çizerek bunu korumak. (3) Devletin toplumu yönetebilmesinin biricik koşulu bireylerin sivil toplumda özgürce hareket edebilmelerine imkân vermektir. Bu temel görevlere bakıldığında liberal anlayışa göre devletin kamu işletmeciliği yapması doğru bir yaklaşım değildir. Bu nedenle soru kökü ve çeldiriciler dikkate alındığında, doğru cevabın “C” şıkkı olduğu görülür.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi siyasi partilerin toplumsal işlevlerinden biri değildir?

Siyasal temsil

Toplumsal taleplere tutarlılık kazandırma

Siyasetçi yetiştirme

Siyasal katılımı teşvik etmek

Üyelerine maddi çıkarlar sağlamak

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdaki parti sistemlerinden hangisi, yeni ideolojileri ve küçük grupları var olan gruplara katılmaya teşvik eder?

Tek Parti Sistemi

İki Parti Sistemi

Hakim Parti Sistemi

Egemen Parti Sistemi

Çok Partili Sistem

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdaki parti sistemlerinden hangisi, meclis seçimlerinde çoğunlukçu sistemi benimser?

Tek Parti Sistemi

İki Parti Sistemi

Çok Parti Sistemi

Hakim Parti Sistemi

Egemen Parti Sistemi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 4

İdeolojik çeşitliliğin toplumsal çeşitliliği yansıttığı parti sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Tek Parti Sistemi

İki Parti Sistemi

Çok Partili Sistemi

Hakim Parti Sistemi

Egemen Parti Sistemi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 5

Her partinin parlamentoda mümkün olduğu kadar toplumda gördüğü desteğe bağlı olarak temsil edilmesini hedefleyen seçim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Tek Turlu Seçim Sistemi

İki Turlu Seçim Sistemi

Çoğunlukçu Seçim Sistemi

Orantısal Seçim Sistemi

Karma Seçim Sistemi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 6

Tek bir partinin hükümet olmasını ve bir sonraki seçime kadar görevde kalmasını kolaylaştıran seçim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Tek Turlu Seçim Sistemi

İki Turlu Seçim Sistemi

Orantısal Seçim Sistemi

Çoğunlukçu Seçim Sistemi

Karma Seçim Sistemi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 7

Az sayıda ama yerel ölçüde etkin ve saygın üyeler edinerek örgütlenen siyasi parti türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kitle

Torba

Totaliter

Tek mesele

Kadro

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 8

Çok sayıda üyesinin küçük katkıları ve desteği ile örgütlenen siyasal parti türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kadro

Kitle

Torba

Totaliter

Tek mesele

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdaki seçim sistemlerinden hangisi, temsilde adaleti sağlamak konusunda hassas değildir?

Çoğunlukçu Seçim Sistemi

Orantısal Seçim Sistemi

İki Turlu Seçim Sistemİ

Tek Turlu Seçim Sistemi

Karma Seçim Sistemi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 10

Fransız Devrimi'nden bu yana “halk iradesi” ya da “milli irade” diye adlandırılan bir iradenin oluştuğu ve halkın temsilcilerinin bu iradeyi kullanma yetkisine sahip olduğu varsayımı, aşağıdaki düşünürlerden hangisinin demokrasilerde seçimlerin sonucu olarak tanımladığı “genel irade" kavramı ile denk düşmektedir?

J. G. Herder

J.A. Schumpeter

J. J. Rousseau

R. Michels

M. Duverger

Açıklama:

J. J. Rousseau

Doğru Cevap: C

Soru 11

Demokrasinin aslında “halkın yönetimi” olmadığını vurgulayan Schumpeter’a göre aşağıdaki argümanlardan hangileri doğrudur?
I- Her zaman yönetenler ve yönetilenler vardır.
II- Her toplumda birbirine rakip seçkin grupları vardır. Demokrasi, bu gruplar arasındaki rekabetin seçimlerde vuku bulduğu bir yönetim sistemidir
III- Demokrasinin bir avantajı rakip grupların şiddete başvurmasını engellemesidir.
IV- Demokrasinin bir diğer avantajı ise yönetenleri yönetilenlere karşı hesap verme konumunda bırakmasıdır.

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

I, II, III ve IV

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi tipik siyasi parti türlerinden biri değildir?

Kadro partileri

Kitle partileri

Torba partiler

Tek mesele partileri

Koalisyon partileri

Açıklama:

Koalisyon partileri

Doğru Cevap: E

Soru 13

Tüm seçmenlere seslenebilmek için ideolojik açıdan esnekleşmiş ve strateji belirlerken üyelerine değil de profesyonel uzmanların görüşlerine başvuran parti türü aşağıdakilerden hangisidir?

Tek mesele partileri

Torba partiler

Kadro partileri

Kitle partileri

Koalisyon partileri

Açıklama:

Torba partiler

Doğru Cevap: B

Soru 14

Hem temsilci ile temsil edilenler arasında yakınlık sağlayan hem de tek bir partinin hükümet olmasını ve bir dahaki seçime kadar görevde kalmasını kolaylaştıran seçim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Çoğunlukçu seçim sistemi

Orantısal seçim sitemi

İki turlu seçim sistemi

Çok partili seçim sistemi

Hakim seçim sistemi

Açıklama:

Çoğunlukçu seçim sistemi

Doğru Cevap: A

Soru 15

Düşük hatta yok hükmünde bir barajla, barajı geçen her partinin yaklaşık olarak seçimlerde aldığı oy oranında parlamenterle temsil edilmesini sağlayan seçim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

İki turlu seçim sistemi

Çoğunlukçu seçim sistemi

Orantısal seçim sitemi

Çok partili seçim sistemi

Hakim seçim sistemi

Açıklama:

Orantısal seçim sitemi

Doğru Cevap: C

Soru 16

Rakiplerinin seçimlerde kampanya yürütmesine izin vermekle birlikte devletin kaynaklarını kullanarak, rakiplerini devletin güvenlik güçleri aracılığıyla korkutarak ve hatta gerekirse seçim hilelerine başvurarak iktidardan uzak tutan parti sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Tek parti sistemi

Hakim parti sistemi

Egemen parti sistemi

Çok partili sistemi

İki parti sistemi

Açıklama:

Egemen Parti sistemi dediğimiz sistemde iktidar partisi diktatöryel eğilimler gösterir. Bu parti, her ne kadar rakiplerinin seçimlerde kampanya yürütmesine izin verdiyse de, devletin kaynaklarını kullanarak, rakiplerini devletin güvenlik güçleri aracılığıyla korkutarak ve hatta gerekirse seçim hilelerine başvurarak iktidardan uzak tutmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 17

İktidarın daha hesap verebilir olduğu ve ideolojik çeşitliliğin toplumsal çeşitliliği yansıttığı ancak bu avantajların bedelinin ise istikrar ve sık rastlanan koalisyon krizleri olduğu parti sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

İki parti sistemi

Tek parti sistemi

Hakim parti sistemi

Egemen parti sistemi

Çok parti sistemi

Açıklama:

Çok partili sistemi

Doğru Cevap: E

Soru 18

Parti kimliği ile parti sadakatini önemsizleşmesi ve seçmenlerin oy verdikleri partiyi sık sık değiştirmeleri durumuna ne ad verilmektedir?

Seçmen apolitikleşmesi

Seçmen çizgisizleşmesi

Seçmen depolitizasyonu

Partisizleşme

Politizasyon

Açıklama:

Seçmen çizgisizleşmesi

Doğru Cevap: B

Soru 19

Medya ile modern demokrasi arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? I- Basın özgürlüğü, demokratik bir yönetimin “olmazsa olmaz”ıdır II- Çünkü basın özgürlüğünün olmadığı bir ortamda yuttaşlar devlet yöneticilerinin aldıkları ve toplumdan ziyade kendi kişisel çıkarlarına hizmet eden kararlardan haberleri olmaz. III- Ancak 20. yüzyılda (iktidarın kontrolündeki) kitle iletişim araçlarının demokrasi için bir tehdit de olabileceği görülmüştür. IV- Böylesi örneklerde medyanın demokratik bir denetim aracı olarak değil, tam tersine yukarıdan aşağı işleyen bir propaganda mekanizması olarak işleyebilmektedir.

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

I, II, III ve IV

Doğru Cevap: D

Soru 20

Siyasi partileri baskı ve menfaat gruplarından ayıran en önemli özellik nedir?

İktidara gelme iddiasında olmaları

Toplumsal talepleri yansıtmaları

Toplumsal çıkarları temsil etmeleri

Aday göstermeleri

Bir örgüt yapısına sahip olmaları

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 21

İktidarda temsil edilen ideolojik çeşitliliğin toplumsal çeşitliliği yansıttığı ve siyasi iktidarın daha hesap verebilir olduğu; ancak bu avantajların bedelinin istikrar olduğu kadar sık rastlanan koalisyon krizleri olduğu parti sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Tek parti sistemi

Çok partili sistem

Hakim parti sistemi

Egemen parti sistemi

İki parti sistemi

Açıklama:

Çok partili sistem

Doğru Cevap: B

Soru 22

………………. sisteminin esasen iki dezavantajı vardır. Bunlardan ilki, toplumun geniş bir kesiminin, iktidardan çok uzun bir süre tamamen dışlanarak sisteme yabancılaşmasıdır. İkincisi ise hesap verebilirliği azaltması nedeniyle yolsuzluğu cesaretlendiren bir sistem olmasıdır. Yukarıdaki cümleyi aşağıdakilerden hangisi doğru bir şeklide tamamlar?

Çok parti

İki parti

Tek parti

Hakim parti

Egemen parti

Açıklama:

Hakim parti

Doğru Cevap: D

Soru 23

I-Tek-Parti sitemi
II-İki-Parti sitemi
III-Hakim Parti sistemi
IV-Torba parti sistemi
V-Çok Partili sistem
Yukarıdakilerden hangileri mevcut parti sistemlerindendir?

I, II, III, IV ve V

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

I, II ve III

I, II ve V

Açıklama:

Gnel olarak, dört parti sisteminden bahsedilebilir. Bunlar; Tek-Parti, İki-Parti, Hakim Parti ve Çok Partili sistemlerdir. Dolayısıyla doğru cevap C: I, II, III ve V

Doğru Cevap: C

Soru 24

I-Tek-Parti sistemi
II-İki-Parti sistemi
III-Hakim Parti sistemi
IV-Torba parti sistemi
V- Çok Partili sistemi
Yukarıdakilerden hangileri -genel olarak- mevcut parti sistemlerindendir?

I, II, III ve IV

I, II, III, IV ve V

I, II, III ve V

I, II ve V

I, II ve III

Açıklama:

Mevcut parti sistemleri Tek-Parti sistemi, İki-Parti sistemi, Hakim Parti sistemi ve Çok Partili sistemdir. Torba parti sistemi yoktur sadece parti tipi olarak tıpkı kadro partileri ya da kitle partileri gibi torba partiler vardır. Dolayısıyla, doğru cevap: I, II, III ve V yani C şıkkı.

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi yurttaşlık kavramı ile ilgili yanlış bir ifadedir?

Yurttaşlık, bir kimlik kazandırır.

Yurttaşlık, birey ve devlet arasındaki bir sözleşmedir.

Yurttaşlık, ekonomik kaynaklar kadar siyasal, kültürel, dini kaynakların paylaşımıyla ilgilidir.

Yurttaşlığın bireyleri içerme süreçleri demokrasinin gelişmişliği ile ilgilidir.

Yurttaşlığın sadece hukuki bir sonucu vardır.

Açıklama:

Yurttaşlık hukuki bir arka plana sahiptir ve bir statü kazandırır, ama bunun yanında kültürel, siyasal, ekonomik bir çok hakkın nasıl dağıtılacağıyla ilgili de sonuçlar doğurur.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Antik Yunan'da insanı "politik bir hayvan" olarak tanımlayan Aristoteles'e göre yurttaşlık kriterlerinin temel dayanağı hangisidir?

Cinsiyet, ırk ve sınıf

Ekonomik statü

Cinsiyet

Yaş

Irk ve sınıf

Açıklama:

Aristoteles'e göre 20 yaş ve üzerinde erkek olmak, Atina'da doğmuş olmak, savaşçı olmak ve köle sahibi olmak yurttaş olmanın kriterlerini oluşturmaktadır. Dolayısıyla cinsiyet, ırk ve sınıf kriterlerin temel dayanağıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Yurttaşların bir kez otoriteyi yöneticiye devrettikten sonra pasif olarak itaat etmek zorunda olduklarını ifade eden kişi kimdir?

Locke

Hobbes

Schnapper

Habermas

Rousseau

Açıklama:

İngiliz siyaset felsefecisi Hobbes, otoriteyi bir kez devrenen vatandaşların artık otoriteye itaat etmek zorunda olacaklarını ifade eden kişidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Liberal yurttaşlığın temel ilkesi hangisidir?

Mülkiyet edinme hakkı

İfade özgürlüğü

Bireysel özgürlük

Girişimcilik

Oy verme hakkı

Açıklama:

Rasyonel varlıklar olarak insanlar kendi amaçlarını özgürce seçebilir ve liberal devlet anlayışına göre devlet bu amaçlar ulaşma konusunda bireylere destek olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

"Yurttaşlık" ve "Toplumsal Sınıflar" isimli çalışmasıyla yurttaşlık haklarını tarihsel süreç içerisinde inceleyen kişi kimdir?

Habermas

Locke

Rousseau

Marshall

Weber

Açıklama:

Marshall, sivil, siyasal ve sosyal hakların önemine değinerek, sosyal vatandaşlık kavramını ilk kavramsallaştıran kişidir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Marshall'ın yurttaşlık anlayışına getirilen eleştirilerden biri değildir?

Yurttaşlık ilkelerinin sınıf eşitsizliğini kademeli olarak azaltacağını varsaymıştır.

Yurttaşlık haklarının kümülatif ve evrimsel olduğunu varsaymıştır.

Yurttaşlık anlayışında kadınlar, siyahiler, yaşlılar, işsizlere ilişkin analiz neredeyse yoktur.

Kadınların öznel geçmişine yönelik bir yer ayrılmadığı gibi ataerkil bir bakış açısına sahiptir

Göç ve yurttaşlık üzerinde çok durmuştur.

Açıklama:

Göç, göçmenler gibi konular Marshall'ın yurttaşlık anlayışı içerisinde yer almamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

20.yy.'ın yarısından sonra Avrupa ülkelerinin katı yurttaşlık politikalarını ve değerlerini yeniden gözden geçirmelerine neden olan temel olgu hangisidir?

Avrupa'ya yapılan kitlesel göçler

Teknolojinin gelişimi

Fabrikaların açılması

Nüfusun artması

Ulus-devletin zayıflaması

Açıklama:

Özellikle Batı Avrupa ve Amerika'ya yapılan göçler, esnek politikalara olan ihtiyacı artırmıştır. Göçmenlerin hakları konusunda artan talepleri katı yurttaşlık politikalarının yeniden değerlendirilmesine neden olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Ekonomik elitlerin ortak kader vurgusuna dayalı olarak küresel sorunların uluslararası işbirliği ile çözülebileceği yaklaşımıyla Avrupa Birliği gibi bölgesel siyasi birliklerin oluşturulduğu yeni yurttaşlık paradigması hangisidir?

Ekolojik yurttaşlık

Küresel yurttaşlık

Ulus sonrası yurttaşlık

Radikal demokratik yurttaşlık

Farklılaştırılmış yurttaşlık

Açıklama:

Küresel yurttaşlık modeli, mekansal sınırların aşındığı, uluslararası bağlamda ortak gelecek vurgusuyla hareket eden, ortak paydalarda buluşmak için işbirliklerinden faydalanan belli bir coğrafyadan bağımsız bir yurttaşlık paradigmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Ekosistemin korunması, doğadaki canlılara yönelik sosyal adalet ve hakkaniyet arayışı gibi konular etrafında şekillenen yeni yurttaşlık paradigması hangisidir?

Radikal demokratik yurttaşlık

AB yurttaşlığı

Ulus sonrası yurttaşlık

Küresel yurttaşlık

Ekolojik yurttaşlık

Açıklama:

Ekolojik yurttaşlık, ekolojik ayak izi gibi modelleriyle sosyal adalet fikrini, sorumluluğu, şefkati yaymaya çalışan, gelcekteki sosyal yaşamı korumaya çalışan bir modeldir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yurttaşlık için doğru değildir?

Yurttaşlık, ayrımcılık yapmanın aracı haline gelmiştir.

Yurttaşlıki eşitsizliğe çare olamamıştır.

Yurttaşlık siyasi bir statüdür.

Yurttaşlık, farklılıkların dışlanmasına neden olmaktadır.

Yurttaşlık, küresel bir kimlik kazandırma çabasındadır.

Açıklama:

Yurttaşlık, Antik Yunan'dan itibaren bazı kimlikleri kapsarken, diğerlerini dışlamakta, yazılı eşitlik kuralları ve yasaları uygulamada korunamamaktadır. İşsizler, kadınlar, göçmenler, siyahiler gibi kimlikler göz ardı edilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi klasik yurttaşlık anlayışının niteliklerinden biri değildir?

Birey ve devlet arasındaki ilişkilerin haklar ve yükümlülükler üzerinden düzenlenmesi

Haklar ile yükümlülükler sayesinde bir ulus devletin sınırları içerisinde oluşması

Hukuksal bir statü ve ulusal bir kimlik kazanılıyor olması

Salt iktisadi ve sosyal hakların kazanılması ve yetkinleştirilmesi

Topluma katılım ve kaynaklara erişim hakkı kazanılmasını sağlaması

Açıklama:

Klasik yurttaşlık anlayışının niteliklerine genel olarak bakıldığında şu özellikler öne çıkmaktadır. Öncelikle yurttaşlık ilişkisinin birey ve devlet arasında haklar ve yükümlülükler seti üzerinden düzenlendiği görülmektedir. Yurttaşlar, haklar ile yükümlülükler sayesinde bir ulus-devletin sınırları içerisinde hukuksal bir statü ve ulusal bir kimlik kazandırılmaktadır. Ayrıca yurttaşlar topluma katılım ve kaynaklara erişim hakkı kazanırlar. Bu tür yurttaşlık anlayışı bir tür sözleşmeli nitelik taşır. Bu bilgiler ışığında A, B, C ve E çeldiricilerinde verilen nitelikler burada ifade edilen nitelikleri kapsamaktadır. Bu nedenle sorunun cevabı ‘D’ şıkkıdır.
Salt iktisadi ve sosyal hakların kazanılması ve yetkinleştirilmesi

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi sanayileşmenin ilk safhalarında var olan toplumdaki yurttaşlık mücadelesini doğru açıklamaktadır?

Sanayileşmenin ilk safhasında yurttaşlığın belirli bir niteliği yoktur

Yurttaşlık emek piyasasından çok sermaye piyasası ile ilişkilidir

Yurttaşlık göçmenlerin kimlik hakları ile daha çok ilişkilidir

Yurttaşlık çoğu zaman kültürel kimlik ve kültürel tarihle ilgilidir

Yurttaşlık, sınıf mensubiyeti ve sınıf mücadelesi ile ilgilidir

Açıklama:

Yurttaşlık, her ne kadar ulusal bir kimlik sunuyor olsa da çağdaş toplumlarda göçmen, yerli, kadın, azınlık, lgbti vb. olmaktan kaynaklanan çeşitli kültürel aidiyet ve kimlik biçimleri de insanların talep ettiği ve belli ölçülerde kazanım sağladığı kimlik ve yurttaşlık hakları arasında sayılabilir. Sanayileşmenin ilk safhalarında yurttaşlıkla ilgili mücadelenin büyük bir bölümü emek piyasasında sınıf mensubiyeti ve sınıf mücadelesiyle ilgiliyken, geç 20. yüzyıl toplumundaki yurttaşlık mücadeleleri çoğu zaman kültürel kimlik ve kültürel tarih talepleriyle ilgilidir. Bu mücadeleler göçmenlerin kimlik hakları, cinsel kimlik, eşcinsel hakları, toplumsal cinsiyet eşitliği ve yerlilik hakkında verilmiştir. Bu nedenle çağdaş siyaset kuramında yurttaşlık hakkındaki tartışmaların çoğu, radikal bir çoğullaşma bağlamında tartışılan kolektif kimlik meseleleri hakkındadır. Yurttaşlık üzerine yapılan bu tartışmalar bakıldığında sanayileşmenin ilk safhalarında yurttaşlıkla ilgili mücadelenin büyük
Yurttaşlık, sınıf mensubiyeti ve sınıf mücadelesi ile ilgilidir

Doğru Cevap: E

Soru 13

I. Antik Yunan’da yurttaşlık siyasal tartışmalarla katılma ve özgür insanlarla sınırlıydı
II. Antik Yunan yurttaşlığı büyük ölçüde Sokrates’ten etkilenmiştir
III. Kadın ve kölenin yurttaşlık ve oy hakkı yoktu
IV. ‘İso-polites’ politik hak kullanma demekti
V. Sadece ayrıcalıklı kesime dahil olanlar arasında eşitlik vardı
VI. Söz hakkı olanlar 20 yaşını tamamlamış erkeklerden oluşuyordu
Yukarıda verilenlere göre, aşağıdakilerden hangisinde siyaset sosyolojisinin kapsamı en doğru ve kapsamlı biçimde ifade edilmektedir?

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

I, III, V ve VI

II, III, IV ve V

III, IV, V ve VI

Açıklama:

Soruyu cevaplayabilmek için soru kökünde verilenlerden hareket edilirse, (I)’de belirtilen Antik Yunan’da yurttaşlık siyasal tartışmalarla katılma ve özgür insanlarla sınırlı olduğu doğru bir bilgidir. (II)’de belirtilen Antik Yunan yurttaşlığı büyük ölçüde Sokrates’ten etkilenmiştir bilgisi yanlıştır. Antik Yunan yurttaşlığı büyük ölçüde Aristo’dan etkilenmiştir. (III)’te belirtilen kadın ve kölenin yurttaşlık oy hakkı yoktu bilgisi doğrudur. (IV)’de belirtilen ‘iso-polites’ politik hak kullanma demek değil; eşit haklara sahip yurttaş demekti. (V)’teki Sadece ayrıcalıklı kesime dahil olanlar arasında eşitlik vardı görüşü de doğrudur. Ayrıca (VI)’te belirtilen söz hakkı olanlar 20 yaşını tamamlamış erkeklerden oluşuyordu bilgisi de doğruyu yansıtmaktadır. Bu bilgilere dayalı olarak soru kökünde verilen I, III, V ve VI’te verilen bilgilerin doğruyu yansıttığı görülmektedir. Bu durumda doğru cevap ‘C’ şıkkı doğru görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi ulus-devlet ve modern yurttaşlığın karakteri bağlamında yurttaşlık açısından doğru bir bilgidir?

Bireyleri yasa önünde eşit sayması nedeniyle önemli ve bir adım olarak kabul edilmiştir

Daha önceleri hiçbir yurttaşlık hakkı yokken yurttaşlık ulusal devletle kazanılmıştır

Kapitalist toplumun feodal ayrıcalıkları yıkmaktan yana değildir

Aynı ekonomik sınırlara açık olmak yurttaşlık için yeterli görülmüştür

Ulus devlet öncesi yöneten yönetilen ilgili farkındalık çok yüksektir

Açıklama:

Soruyu cevaplayabilmek ulus-devlet ve modern yurttaşlığın ilişkileri bağlamında için çeldiricilerden hareket edersek şu saptamalar yapılabilir. Öncelikle belirtelim ki ulus-devlet öncesi yönetim yapılarında veya imparatorluklarda kral ya da imparator tarafından yönetilen nüfusun çoğu, onları yönetenlerle ilgili pek az farkındalık ya da onlara yönelik pek az ilgi gösterirdi. Hiçbir siyasal hakları ya da etkileri de yoktu. Buna karşıt olarak, modern toplumlarda, bir siyasal düzenin sınırları içerisinde yaşayan insanların çoğu, ortak hakları ve ödevleri olan ve kendilerine bir ulusun parçası gözüyle bakılan yurttaşlardır. Feodal toplumda, feodal esaret ve vassallık, sınıf sisteminin temelini oluşturuyordu; nüfusun büyük çoğunluğu açıkça yönetime katılımdan dışlanmıştı. Siyasi iktidar elde etme mücadelesinde, kapitalist sınıf feodal ayrıcalıkları yıkmaya çalıştı; siyasete katılım ilke olarak herkese açık olacaktı, çünkü bundan böyle herkes devlette eşit bir “vatandaş” olarak kabul edilecekti. Bu yönüyle, ulu
Bireyleri yasa önünde eşit sayması nedeniyle önemli ve bir adım olarak kabul edilmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 15

I. Yurttaşlık feodal dönemin ve örgütsel kültür ürünüdür
II. Hem yurttaşlık hem de kültürel değer ve kazanım ortaklığı
III. Geleneksel cemaate üyelik yerini anonim ve eşitlikçi bir bağlılık almıştır
IV. Ekonomik ilişkileri sadece feodal üretim ilişkileriyle sürdürülmüştür
V. Ulus-devlet, yurttaşların yasa önünde eşit sayılması temel almıştır
VI.Kamu ve özel alan birbirinden kesin çizgilerle ayrılmıştır.
Yukarıda verilenlere göre aşağıdakilerden hangisinde ulus-devlet yurttaşlığının modern karakterini ve temel niteliklerini en doğru ve kapsamlı biçimde ifade edilmektedir?

I, II, III ve IV

I, II, IV ve V

I, III, IV ve V

II, III, IV ve V

II, III, IV ve VI

Açıklama:

Ulus-devlet yurttaşlığının modern karakterini ve temel niteliklerini şu biçimde özetlemek mümkündür. Ulus-devlet, tüm bireyleri yasa önünde eşit sayması itibariyle önemli ve büyük bir adım atmıştır. Batıda 18. yüzyılın sonuna doğru devrimler çağında eski seçkinci erdemli yurttaşlık tedricen yerini, bağlılık koşulunu merkeze alan, daha kapsayıcı, demokratik bir ulusal yurttaşlığa bıraktı. Bu açıdan yurttaşlık, laik devletin varlığıyla ve sivil topluma katılımın evrenselci normlarının gelişimiyle birlikte olgunlaşmıştır. Modern yurttaşlıkla birlikte, geleneksel cemaate üyelik kalıplarının yerini anonim ve eşitlikçi bir bağlılık (ulus) koşulları almıştır. Bu bağlamda, modernliğin rasyonel bir toplumsal düzenin yaratılmasıyla Yurttaşlığın güçlenme dinamikleri arasında sıkı bir ilişki vardır denilebilir. Habermas’a göre, ulus-devlet vatandaşlığı hem yurttaşlık haklarına sahip olmayı hem de kültürel olarak (ortak köken, dil ve tarih anlayışında kristalleşen ulus bilinci) tanımlanmış
II, III, IV ve VI

Doğru Cevap: E

Soru 16

I. Çatışmacı topluluğun etkileri
II. Düşünce ve inanç özgürlüğünün gelişimi
III. Özel mülkiyet ve yasal muamele
IV. Siyasi hakların gelişimi
V. Yurttaşlıkta sosyal hakların belirleyiciliği
VI. Sosyal hakların gelişimi
Yukarıda verilenlere göre aşağıdakilerden hangisinde Marshall’ın yurttaşlığın oluşmasına ilişkin görüşlerini en doğru ve kapsamlı biçimde ifade edilmektedir?

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

I, III, IV ve VI

II, III, IV ve VI

II, III, V ve VI

Açıklama:

Konuya ilişkin bilgiler gözden geçirildiğinde şu görüşler öne çıkmaktadır. Marshall’a göre sivil hakların önceki yüzyıllardan gelen birikimi 18. yüzyılda olgunlaşmıştır. Sivil haklar, ifade, düşünce ve inanç, özgürlüğü, özel mülkiyet ve yasal muamele görme hakkı, kanun önünde resmî eşitlik, hukuk sistemine dâhil olma hakkı gibi önemli kişisel özgürlükleri içermekteydi. Bu bilgi soru kökünde verilen (II) ve (III) ün doğru olduğunu göstermektedir. Yüzyıllardır belli ölçülerde gelişen siyasal haklar ise en güçlü biçimini 19. yüzyılda kazandı: Oy verme, siyasi parti kurma, siyasi bir pozisyona gelme ve politik süreçte yer alma hakkı en önemli siyasal haklar olarak tarih sahnesine çıktı. Bu ifade ise siyasi hakların yurttaşlığın oluşumundaki önemli bir aşama ve etkisinin olduğunu göstermektedir. Bu da (IV)’ün doğru olduğu göstermektedir. Üçüncü haklar kümesi olan sosyal haklar ise 20. yüzyılda gelişti. Sosyal haklar, eğitim, sağlık, konut, emeklilik, istihdam garantisi, to
II, III, IV ve VI

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Thomas Humphrey Marshall’ın yurttaşlık hakları ve sosyal yurttaşlığın gelişimiyle ilgili eleştirilerden biri değildir?

Siyahlar, kadınlar, yaşlılar ve işsizlerin konumu ve koşullarını çok öne çıkarması

Yurttaşlık haklarının evrimsel ve kümülatif olarak görülmesi

Sosyal hakların sürdürülüp sürdürülemeyeceğinin görülememesi

Yurttaşlık anlatısı kadınları içermeyen ataerkil bir bakışa sahip olması

Sınıf eşitsizliğinin kademeli olarak azaltılması konusunda fazla iyimserliği

Açıklama:

Konuya ilişkin bilgiler gözden geçirildiğinde şu görüşler öne çıkmaktadır. Her hâlükârda, biçimsel eşitlikçiliğiyle yurttaşlık problemi, modern toplumlarda sınıf ayrımının yanı sıra diğer sosyal bölünmelerin, kategorilerin ve ayrımcılık biçimlerinin incelenmesini de gerektirir. Marshall’ın teorisindeki bir diğer kritik konu yurttaşlık haklarının evrimsel ve kümülatif olduğunun varsayılmasıdır. Durum ‘B’ de belirtilmiştir. Yurttaşlık haklarının kümülatif olduğunu savunduğu için, yasal haklara sahip olup parlamenter demokrasinin siyasi savaşlarını ve sosyal refah haklarını kazandıktan sonra bu hakların sonraki toplumsal mücadeleler tarafından aşındırılmayacağını varsaymıştır. Çağdaş demokrasilerde ortaya çıkan önemli tartışmalardan biri, ekonomik rasyonalizm söylemi altında piyasa ihtiyaçlarının giderek daha fazla hâkim olduğu bir toplumda önceki sosyal hakların sürdürülüp sürdürülemeyeceğidir. Bu durum ‘C’ şıkkında belirtilmiştir. Piyasa odaklı bir toplumda, gençler modern ekonominin doğası gereği emek pi
Siyahlar, kadınlar, yaşlılar ve işsizlerin konumu ve koşullarını çok öne çıkarması

Doğru Cevap: A

Soru 18

Birleşik bir kamu fikrinin her zaman evrensel ilkeler üzerinden gerçekleştirilmek zorunda olmadığını ancak bunun siyasal alanda rasyonel normatif iddialarda bulunma olasılığını ortadan kaldırmayacağına ifade eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

J. Habermas

C. Mouffe

I. M. Young

B. S. Turner

E. Balibar

Açıklama:

Soruya doğru cevap verebilmek için her bir düşünürün hangi görüşlerle veya tezlerle öne çıktığına bakılması yolunu seçelim. J. Habermas “sözleşmesel ulusal kimlik” için bir ulusun somut bütününe (dil, kültür vb) değil, aksine siyasal süreçlere ve soyut ilkelere dayanan anayasal yurttaşlık görüşünü geliştirmiş olmasıyla öne çıkmaktadır. C. Mouffe ise radikal demokratik yurttaşlık, liberal yurttaşlıkta olduğu gibi bireylerin sadece bazı hakların alıcısı olarak pasif kaldığı yasal bir statü değildir tezi ile bilinmektedir. Turner ise beyaz yerleşimci toplumlar ve sömürge sonrası toplumların siyasi topluluğu içinde Aborjin vb. yerli toplulukların üyeliğinin durumu muhtemelen çağdaş devletlerin en zor hukuki ve politik sorunu görüşünü belirtmiştir. Balibar ise Atina’da yurttaşları birbirine bağlayan temel birleştirici unsur Aristoteles’e göre, hakların ve ödevlerin karşılıklılığı kuralının açıklaması ile dikkat çekmiştir. Birleşik bir kamu fikrinin her zaman evrensel ilkeler üzerinden ger
I. M. Young

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Nancy Fraser’in demokrasi tartışmasında yurttaşlığa ilişkin görüşünü yansıtmaktadır?

Yurttaşlık oluşumunda sınıf farklılığı önemli sorunlar doğurmaktadır

Yurttaşlık sosyal, politik ve ekonomik yapıyla ilişkili bir durumdur

Yurttaşlığın genel olarak toplumsal cinsiyetsiz bir şeklide ele alınmaktadır

Yurttaşlık tuhaf bir dâhil etme biçimidir.

Yurttaşlar arasında yaş grupları açısından eşitsizlik vardır

Açıklama:

Sorunun cevabını çeldiricilerden hareketle yanıtlayalım. Yurttaşlık oluşumunda sınıf farklılığı önemli sorunlar doğurmaktadır tezi Karl Marx’a aittir. Yurttaşlık tuhaf bir dâhil etme biçimidir görüşü genel geçer bir görüştür. Yurttaşlık sosyal, politik ve ekonomik yapıyla ilişkili bir durumdur görüşü de geneldir ve bütüncül bir yaklaşım olup yapısalcılara ait bir görüştür. Bununla birlikte Nancy Fraser, demokrasi tartışmasında yurttaşlığın genel olarak toplumsal cinsiyetsiz bir şeklide ele alındığına işaret eder. Fraser’a göre yurttaşlık kadınlardan çok erkekleri kayıran biçimlerde gelişmiştir. Örneğin, aile içinde kadının konumu büyük oranda erkeğinkine bağlıdır. Bu bilgilere bağlı olarak doğru cevabın ‘C’ şıkkıdır.
Yurttaşlığın genel olarak toplumsal cinsiyetsiz bir şeklide ele alınmaktadır

Doğru Cevap: C

Soru 20

I. Eşitliğin yaşamda somutlaşması
II. Demokratik idealleri yakalamanın çok uzağında oluş
III. Devletin hayırsever liberal kurum olamayışı
IV. Örgütsel sistemde üst yapının egemenlik kurması
V. Siyasi katılımın görünüşte olması
VI. İşçilerin üzerinde kurulan egemenlik
Yukarıda verilenlere göre aşağıdakilerden hangisinde Karl Marx’a göre kapitalist toplumda yurttaşlar arasında eşitliğin sağlanamamasının nedenleri en doğru ve kapsamlı biçimde ifade edilmektedir?

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

I, III, IV ve VI

II, III, IV ve VI

II, III, V ve VI

Açıklama:

Sorunun çözümü için Karl Marx’ın görüşlerine bakalım. Karl Marx’ın görüşündeki kapitalist devlet, görünüşte örneği olduğu demokratik idealleri yakalamanın çok uzağında kalmıştır. Ayrıca yükselen girişimci sınıfın ve müttefiklerinin, uğruna mücadele verdikleri özgürlükler, aslında bu sınıfın işçi sınıfı üzerindeki egemenliğini desteklemeye hizmet etmiştir. Devlet, sanayi toplumu kuramında resmedilen hayırsever liberal bir kurum değil, sınıf iktidarının ifadesidir. Bu, biri diğerinden daha derin olan iki açıdan böyledir. Kapitalist devlette herkes, herkese aynı şekilde açık olan siyasî katılım hakkıyla görünüşte eşit vatandaştır. Ne var ki 20. yüzyıldan önceki kapitalist toplumların çoğunda, oy kullanma hakkı mülkiyet sahibi olmaya dayandırılarak nüfusun çoğunluğuna fiilen böyle bir hak tanınmamıştır. Bu görüşlere dayalı olarak soru köküne bakıldığında, örgütsel sistemde üst yapının egemenlik kurması ile eşitliğin yaşamda somutlaşması görüşlerinin Karl Marx’a ait olmadığı görülmektedir. Buna karşılık
II, III, V ve VI

Doğru Cevap: E

Soru 21

Yurttaşlık ve Kapitalizm adlı kitabında, toplumsal hareketlerin yurttaşlık haklarının genişletilmesindeki rolünün hayati olduğunu vurgulayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Turner

Marshall

Balibar

Habermas

Giddens

Açıklama:

Yurttaşlık ve Kapitalizm adlı kitabında Bryan Turner (1986), toplumsal hareketlerin yurttaşlık haklarının genişletilmesindeki rolünün hayati olduğunu vurgulamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Yurttaşlığın tümüyle bir ortaklık zemini üzerinden anlaşılamayacağını, bu nedenle mutabakat ve homojenlikle eş anlamlı olarak kullanılamayacağını, çünkü yurttaşlığın güvence altına aldığı hakların mücadeleyle kazanıldığını belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Aristo

Young

Turner

Marshall

Balibar

Açıklama:

Balibar’a göre, yurttaşlık tümüyle bir ortaklık zemini üzerinden anlaşılamaz; bu anlamda mutabakat ve homojenlikle eş anlamlı olarak kullanılamaz. Çünkü yurttaşlığın güvence altına aldığı haklar, mücadeleyle kazanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Ulus-devlet vatandaşlığının hem yurttaşlık haklarına sahip olmayı hem de kültürel olarak tanımlanmış bir topluma ait olma statüsü kazandırdığını ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Benhabib

Marshall

Habermas

Mouffe

Hobbes

Açıklama:

Habermas’a göre, ulus-devlet vatandaşlığı hem yurttaşlık haklarına sahip olmayı hem de kültürel olarak tanımlanmış bir topluma ait olma statüsünü kazandırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Yurttaşlık faaliyetlerini dar bir çerçevede ele alan, ağırlıklı olarak kamusal alandaki hizmetleri ve toplumun korunmasını destekleyen Makyavelci değerlere dayanan ve kamusal alanı kişisel ilişkiler alanından mutlak olarak ayıran yurttaşlık anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik yurttaşlık

Ekolojik yurttaşlık

Küresel yurttaşlık

Çokkültürlü yurttaşlık

Anayasal yurttaşlık

Açıklama:

Klasik yurttaşlık anlayışı, yurttaşlık faaliyetlerinin sadece dar bir çerçevede, kamusal alanda yer aldığı haliyle ilgilenmektedir. Ağırlıklı olarak kamusal alandaki hizmetleri ve toplumun korunmasını destekleyen Makyavelci değerlere dayanır ve kamusal alanı kişisel ilişkiler alanından mutlak olarak ayırır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Bireysel hakları merkeze alarak özellikle Hobbes ve Locke gibi modern İngiliz siyaset düşünürlerinin etkisiyle gelişen yurttaşlık anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Çokkültürlü yurttaşlık

Liberal yurttaşlık

Anayasal yurttaşlık

Cumhuriyetçi yurttaşlık

Ekolojik yurttaşlık

Açıklama:

Liberal yurttaşlık, bireysel hakları merkeze alarak özellikle Hobbes ve Locke gibi modern İngiliz siyaset düşünürlerinin etkisiyle gelişmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Fransız Devrimi’nin eşitlik prensibini bireyin kamusal alandaki sorumluluklarına vurgu yaparak ve onu siyasal topluluğun çıkarlarıyla birlikte tanımlayan yurttaşlık anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Ekolojik yurttaşlık

Çokkültürlü yurttaşlık

Küresel yurttaşlık

Avrupa yurttaşlığı

Cumhuriyetçi yurttaşlık

Açıklama:

Cumhuriyetçi yurttaşlık anlayışı, Fransız Devrimi’nin eşitlik prensibini bireyin kamusal alandaki sorumluluklarına vurgu yaparak ve onu siyasal topluluğun çıkarlarıyla birlikte tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Fransız Devrimi’nin eşitlikçi yurttaşlık fikrinin en etkili siyasal kuramcısı olan ve özgürlüğün, diğer yurttaşlarla iş birliği içinde kişinin ödevlerini yerine getirmesiyle elde edildiğini ve korunduğunu belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hobbes

Locke

Rousseau

Aristo

Turner

Açıklama:

Fransız Devrimi’nin eşitlikçi yurttaşlık fikrinin en etkili siyasal kuramcısı olan Rousseau’ya göre, özgürlük, diğer yurttaşlarla iş birliği içinde kişinin ödevlerini yerine getirmesiyle elde edilir ve korunur.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Marshall’a göre 18. yüzyılda olgunlaşan ve kişisel özgürlükleri içeren sivil yurttaşlık haklarından biridir?

Siyasi parti kurma

Özel mülkiyet

İstihdam garantisi

Oy verme

İşsizlik sigortası

Açıklama:

Marshall’a göre sivil hakların önceki yüzyıllardan gelen birikimi 18. yüzyılda olgunlaşmıştır. Yurttaşlık haklarının gelişimde ilk aşama olan sivil yurttaşlık hakları; ifade, düşünce ve inanç özgürlüğü, özel mülkiyet ve yasal muamele görme hakkı, kanun önünde resmi eşitlik ve hukuk sistemine dahil olma hakkı gibi kişisel özgürlükleri içermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Marshall’a göre 20. yüzyılda gelişen ve bireylerin ekonomik, sosyal refahının ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik sosyal yurttaşlık haklarından biridir?

Özel mülkiyet

İfade özgürlüğü

Siyasi parti kurma

Toplu iş sözleşmesi

İnanç özgürlüğü

Açıklama:

Marshall’a göre 20. yüzyılda gelişen sosyal yurttaşlık hakları eğitim, sağlık, konut, emeklilik, istihdam garantisi, toplu iş sözleşmesi, işsizlik sigortası vb. bireylerin ekonomik, sosyal refahının ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik haklardır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Yabancıları dışarı atma ve yeni gelenlere kapıları kapama isteğinin beraberinde daima kendi bölgesi içinde yaşayıp dagruba dahil olmayanları baskı altında tutma, yeniliği ve dönüşümü engelleme ihtiyacını getirdiğini belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Marshall

Balibar

Habermas

Benhabib

Mouffe

Açıklama:

Benhabib’e göre, yabancıları dışarı atma ve yeni gelenlere kapıları kapama isteği, beraberinde daima kendi bölgesi içinde yaşayıp da gruba dahil olmayanları baskı altında tutma, yeniliği ve dönüşümü engelleme ihtiyacını getirmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

"Sözleşmeli Ulusal Kimlik" için bir ulusun somut bütününe değil, siyasal süreçlere ve soyut ilkelere dayanan anayasal yurttaşlık görüşünü geliştiren kişi kimdir?

Habermas

Schnapper

Streenbergen

Mouffle

Benhabib

Açıklama:

Yurttaşlığın yeni biçimleri bölümünü okuyunuz.
Habermas

Doğru Cevap: A

Soru 32

1992 yılında imzalanan hangi anlaşma ile Avrupa Birliği'nin siyasal ve kültürel temelleri atılmıştır?

Maastricht Anlaşması

Lİzbon Anlaşması

Amsterdam Anlaşması

Paris Anlaşması

Roma Anlaşması

Açıklama:

Yurttaşlığın yeni biçimleri bölümünü okuyunuz.
Maastricht Anlaşması

Doğru Cevap: A

Soru 33

Antik Yunan yurttaşlığı Aristoteles'in hangi eserinden esinlenmiştir?

Politika

Yorum Üzerine

Metafizik

Retorik

Kosmos Üzerine

Açıklama:

Antik Yunan'da kamusal alan ve yurttaşlık
Politika

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi ekolojik yurttaşlık biçiminin özelliklerinden değildir?

Ekolojik yurttaşlık insan-merkezli bir yaklaşıdır

Yurttaşlığın coğrafi olarak tüm yerküreyi esas alması gerekmektedir.

Yerküredeki tüm canlılara ve ekosisteme yönelik sosyal adalet ve hakkaniyet fikri getirilmelidir.

Sorumluluğun sınırsızlığı ve sorumluluğun karşılıksız olması gereklidir.

Ekolojik ayak izi Avrupa Birliği'ndeki tüm ülkelerde uygulanmalıdır.

Açıklama:

Yurttaşlığın yeni biçimleri bölümünü okuyunuz.
Ekolojik yurttaşlığın en önemli kavramlarından biri olan ekolojik ayak izi küresel bir kavramdır.
Ekolojik yurttaşlık insanlara ve çevreye eşit önem verir dolayısıyla insan-merkezli bir yaklaşım değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Ekolojik yurttaşlık biçimi düşüncesi kim tarafından ortaya atılmıştır?

R. Falk

B.Steenbergen

B.S. Turner

E. Wood

M.Walzer

Açıklama:

Yurttaşlığın yeni biçimleri bölümünü okuyunuz.
B.Steenbergen

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi R. Falk'ın benimsediği yurttaşlık paradigmalarını doğru olarak açıklamaz?

Küresel yurttaşlık modelini geliştiren kişidir.

Küresel yurttaşlık ekonomik güçlerin küreselleşmesiyle ilişkilidir.

Küresel dünya ekonomik elitlerin örgütlenmesinden oluşur.

Küresel yurttaşlık çevre ve ekonomiye odaklanır.

Küresel yaklaşım, feminist ve ekolojik yaklaşımı da içine alarak ele alınmalıdır.

Açıklama:

Yurttaşlığın yeni biçimleri bölümünü okuyunuz.
Küresel yaklaşım, feminist ve ekolojik yaklaşımı da içine alarak ele alınmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

"Küresel yurttaşlık modelinde" dünyada mekansal sınırların aşındığını ve yeni gelişen uluslararası yurttaşlığın birinci adresinin bağlam olduğunu anlatan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

R. Falk

B. Steenbergen

B.S. Turner

E. Wood

M. Walzer

Açıklama:

Yurttaşlığın yeni biçimleri bölümünü okuyunuz.
R. Falk

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi küresel dünyada yeni tip yurttaşlığın paradigmalarından biri değildir?

Ekolojik yurttaşlık

Çok kültürlü yurttaşlık

Kozmopolitan yurttaşlık

Farklılaştırılmış yurttaşlık

Site devleti yurttaşlığı

Açıklama:

Yurttaşlığın yeni biçimleri
Site devleti yurttaşlığı

Doğru Cevap: E

Soru 39

Tabakalı yurttaşlık sisteminde göçmenler için hakların uygulanmasında gözönünde bulundurulan özelliklerden değildir?

Milliyet

Oturum süresi

Statü

Gelir seviyesi

Siyasi düşünce

Açıklama:

Biçimsel eşitlik ve gerçek eşitlik bölümünü okuyunuz.
Siyasi düşünce

Doğru Cevap: E

Soru 40

Marshall, İngiltere'de yurttaşlığın evrimini anlatırken aşağıdakilerden hangisine yer vermiştir?

Erkekler

Kadınlar

Yaşlılar

Siyahiler

İşsizler

Açıklama:

Marshall'ın yurttaşlık anlayışına yönelik eleştiriler
Erkekler

Doğru Cevap: A

Soru 41

Yerküredeki tüm canlılara ve ekosisteme yönelik sosyal adalet ve hakkaniyet arayan yurttaşlık modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Ekolojik yurttaşlık

Avrupa Birliği yurttaşlığı

Küresel yurttaşlık

Tabakalı yurttaşlık

Radikal demokratik yurttaşlık

Açıklama:

Ekolojik yurttaşlık

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi sivil toplumla ilişkilendirilemez?

Gönüllülük esasına dayalı bir araya gelme

Belli amaçlar etrafında toplanma

Demokrasiye katkı

Devletten özerk örgütlenme

Belli amaçlar doğrultusunda bürokratik yapılar içinde örgütlenme

Açıklama:

Sivil toplum kuruluşlarına üyelikten doğan hak ve sorumluluklar vardır. Fakat bürokratik yapılar içinde kişilerin ortak fikir veya eğilimler geliştirmeleri mümkünken herhangi bir sivil toplum örgütünün şu veya bu amacı etrafında örgütlenemezler, faaliyette bulunamazlar. Gerekli görülen hallerde bürokratik yapının dışına kendi örgüt bürokrasileri içinde veya kamusal alanda görünerek ve bir araya gelerek örgütlenebilirler.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdaki önermeler, tespitler ve gözlemler sivil toplum demokrasi ilişkisinin çeşitli yönlerine vurgu yapıyor. Sizce sunulan seçeneklerden hangisi veya hangileri 1980 sonrası ortaya çıkan dinsel hareketler, sivil toplum ve demokratikleşme ilişkisi ile doğrudan ilgili değildir?
I. Latin Amerika demokrasileri ayakta kaldıysa bunu siyasetin ana aktörlerine değil ilhamını kısmen kiliseden alan sivil topluma borçlu
II. Sovyetler Birlği'ni dağılmaya götüren süreç net olmasa da post-Sovyet dönem sivil toplumla değil merkezi devlet otoritesinin devamıyla karakterize
III. Müslüman toplumlarda vatandaşlık talepleri daha çok inanç-temelli örgütlenmelerden gelmekte ama nedense Arap Baharı Latin Amerika deneyimindeki başarıya ulaşamadı
IV. Komünist totaliter rejimlerin çöküşünde kilisenin rolü hiç tartışılmadı ama komünizm sonrasında inanç-temelli hareketlerde bir canlanma görüldü
V. Sadece liberal demokrasilerde daha çok sivil toplum örgütü daha çok demokrasi demek çünkü sivil toplum demokratik katılım demek; katılmak istediğiniz demokrasiyse

II, V

I, V

I, II, V

Açıklama:

I, ve III dinsel hareketler, sivil toplum ve demokratikleşme ilişkisini tartışmada doğrudan kullanılabilir, V dolaylı olarak kullanılabilir; fakat II sadece devlet otoritesi, sivil toplum ile ilgili olup dinsel hareketlerle ilgili atfa sahip değil.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi 1980'lerle ortaya çıkan sivil toplum örgütleri ve demokratikleşme ilişkisini çalışan sosyal bilimcilerden biri değildir?

Calhoun

Keyman

Huntington

Berkes

Mardin

Açıklama:

Niyazi Berkes 1980'ler sonrası ortaya çıkan sivil toplum örgütleri demokratikleşme ilişkisini çalışmamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum kavramının Antik Yunan Döneminde kökleri bulunabileceğini savunmamıza yardım eder?

Antik Yunanda kölelik vardı, köle köleliğini bilmeli efendi de efendiliğini

Antik Yunanda yurttaş dendiğinde mülk sahibi erkek anlaşılıyordu

Antik Yunanda mülk sahibi erkek kaçınılmaz olarak evliydi ve köle sahibiydi

Antik Yunanda yurttaşlar kararlara katılmaz; kararları doğrudan alır ve birlikte uygulardı

Demokrasi yurttaşların erdemiyle yükselir ve gelişir; Antik Yunanda böyle olmuştur şimdi de böyledir

Açıklama:

Antik Yunanda demokrasi bugünkü gibi temsili demokrasi olmadığından döneme özgü koşullar ve yurttaşların doğrudan kendi adlarına konuştukları site demokrasileri mevcuttu. Güvenlik ve benzer sebeplerle bilgi paylaşımı yönetsellik için zorunluydu. Zamanla site devletlerindeki büyüme yurttaşların erdemini daha zorunlu kıldı. Bugün de sivil toplum erdemli yurttaş ortaya çıkardıkça demokrasye hizmet eder.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Sivil toplum kavramındaki "sivil"in şehir hayatındaki hak ve sorumlulukları ifade ettiğini belirten sosyal bilimci kimdir?

Berkes

Mardin

Boran

Kıray

Yasa

Açıklama:

Kimsenin karşı çıkmadığı söylenebilirse de bu etimolojik köken ilkin Mardin tarafından vurgulanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Sivil toplum ve demokrasi ilişkisine dair ilk değinilere rastlanan eser ve yazarı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak sunulmuştur?

Kapital/Karl Marx

Makaleler/Şerif Mardin

Din ve İdeoloji/Şerif Mardin

İletişimsel Eylem Kuramı/Jürgen Habermas

Amerika'da Demokrasi/Alexis de Tocqueville

Açıklama:

Sivil toplum ve demokrasi ilişkisine dair ilk değinilere Alexis de Tocqueville'in Amerika'da Demokrasi adlı eserinde rastlanır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Sivil toplum kavramının demokrasinin güçlenmesi, hukukun üstünlüğüne dayalı demokratik devlet ve iyi yönetsellik gibi fikirleri savunması ve bunları sağlamlaştırmasının felsefi kökenleri hangi dönemde bulunabilir?

Aydınlanma Çağı

Keşifler Çağı

Post-modern Dönem

Neo-klasik Dönem

Feodal Dönem

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 8

Sivil toplum kavramının tarihsel kökleri daha eskilere gitmesine rağmen, modern sivil toplum kavramı Hegel tarafından geliştirildi. Hegel' in kavramlaştırmasına aşağıdaki bazı ikili kavramlar arasındaki zıt ilişkiye dikkat çekerek ulaştığı bilinir. Sizce Hegel'i modern sivil toplum kavramına ulaştıran iki kavram aşağıda sunulan seçeneklerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?

Tin/töz

Tin/mutlak tin

Devlet/burjuva toplumu

Devlet/bürokrasi

Devlet/ordu

Açıklama:

Sivil toplum kavramının tarihsel kökleri daha eskilere gitmesine rağmen modern sivil toplum kavramı Hegel tarafından geliştirildi. Hegel' in kavramlaştırmasına aşağıdaki bazı ikili kavramlar arasındaki zıt ilişkiye dikkat çekerek ulaştığı bilinir. Hegel modern sivil toplum kavramına devlet ve burjuva toplumu arasında gözlediği zıt ilişkiyi inceleyerek ulaştı.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Liberal kuramın sivil toplum kuruluşlarına devlet ve yönetsellik ile ilişkileri bakımından olumlu anlamlar yüklediği kabul edilir. Aşağıdakilerden hangisi liberal kuramın eksiklerinden kabul edilebilir?

Kişilerin devlet zoru olmaksızın demokratik ifade ve katılımlarının sağlanması

Devletin zorunlu olmadığı bazı işlevlere gönüllü olarak talip olabilme

Yönetimin sivil toplumdan geri bildirimlerle mükemmelleştirilmesi

Farklı toplumsal grupların, sesi duyulmayanların sesinin duyurulması

Baskı grupları olarak işlev gösteren çıkar gruplarının kavramsal olarak ayrıştırılamaması

Açıklama:

Liberal kuramın sivil toplum kuruluşlarına devlet ve yönetsellik ile ilişkileri bakımından olumlu anlamlar yüklediği kabul edilir. Baskı grupları olarak işlev gösteren çıkar gruplarının kavramsal olarak ayrıştırılamaması liberal kuramın eksiklerinden kabul edilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi sivil toplumun demokratikleşmeye katkıları arasında sayılamaz?

Fikirlerin ifade edilmesi ve yayılmasına katkı

Ortak amaçlar etrafında bir araya gelme

Çoğulculuğu örgütleme ve yayma

Yurttaşlık bilincini geliştirme ve yayma

Yerleşik siyasi kültürü yeniden üretmek

Açıklama:

Yerleşik siyasi kültürü tüketmek ya da yeniden üretmek sivil toplumdan beklenen bir tutum değildir. Bu demokrasiye de hizmet etmez ve sivil toplumun demokratikleşmeye katkıları arasında da sayılamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 11

I- Baskıcı hükümetlere karşı etkili bir direniş kaynağı olmak
II- Sosyalleşme, dayanışma ve aktif yurttaşlık kaynaklarını kuvvetlendirmek
III- Ulus-aşırı sorunlara (çevre, kadın, insan hakları vs.) ses vermek
IV- Devletin siyasetteki ağırlığını desteklemek
V- Piyasanın ekonomik teşebbüslerinde yatırımcı olmak
Yukarıdakilerden hangileri bugün sivil topluma ilginin artmasının nedenlerindendir?

I, II ve III

I, III ve V

II, III ve IV

II, III ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Baskıcı hükümetlere karşı etkili bir direniş kaynağı olmak, sosyalleşme, dayanışma ve aktif yurttaşlık kaynaklarını kuvvetlendirmek ve ulus-aşırı sorunlara (çevre, kadın, insan hakları vs.) ses vermek bütün dünyada sivil topluma ilginin artmasının nedenlerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

I- Yoksulluğu ortadan kaldırmak
II- Finansal piyasayı desteklemek
III- Özgür bir medya ortamını var etmek
IV- Sosyal eşitlik ve adaleti teşvik etmek
V- Çoğulculuğu ortadan kaldırmak
Yukarıdakilerden hangileri günümüzde sivil toplumun işlev ve rolleri olarak algılanmaktadır?

I, II ve V

I, III ve IV

I, IV ve V

II, III ve IV

III, IV ve V

Açıklama:

Yoksulluğu ortadan kaldırmak, özgür bir medya ortamını var etmek, sosyal eşitlik ve adaleti teşvik etmek sivil toplumun işlev ve rollerindendir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

I- Sivil toplum bireyler yerine sınıflar arasındaki bir çelişki alanıdır.
II- Sivil toplum ihtiyaçların, polisin, hukukun, ortaklıkların ve pazar ekonomisinin alanıdır.
III- Sivil toplum işbölümünün rasyonalitesi temelinde toplumun negatif bir anayasasıdır.

John Locke

Adam Ferguson

Adam Smith

W. G. Hegel

Karl Marx

Yukarıdaki sivil toplum tanımlamaları ve düşünürler arasındaki uygun eşleştirme aşağıdakilerden hangisidir?

I-A, II-B ve III-C

I-E, II-C ve III-B

I-E, II-D ve III-C

I-C, II-D ve III-E

I-D, II-A ve III-B

Açıklama:

Karl Marx sivil toplumun bireyler yerine sınıflar arasındaki bir çelişki alanı olduğunu, Hegel sivil toplumun ihtiyaçların, polisin, hukukun, ortaklıkların ve pazar ekonomisinin alanı olduğunu ve Adam Smith ise Sivil toplum işbölümünün rasyonalitesi temelinde toplumun negatif bir anayasası olduğunu söylerler.

Doğru Cevap: C

Soru 14

I- Genel bir muhalefet arenası
II- Hane halkı ile devlet arasında
III- Devlet otoritesi ve merkeziyetçiliğe karşı
IV- Gönüllülük esasına dayalı
V- Kendi kendini üreten ve destekleyen
Yukarıdakilerden hangileri liberal kuram ve sivil toplum ilişkisini tanımlar?

I, II ve III

I, III ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Liberal kuramda sivil toplum hane halkı ve devlet arasında, gönüllülük esasına dayalı, kendi kendini üreten ve destekleyen bir örgütlü alandır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

I- Egemen devlet ve siyasetten uzaklaşma riski vardır.
II- Neo-liberal perspektiften uzaklaşma riski vardır.
III- Niceliksel özelliklerin niteliğin önüne geçme riski vardır.
IV- Farklı çıkarlar ve ideolojiler tarafından araçsallaştırılma riski vardır.
V- Ekonomik liberalleşme sürecini maskelemek için kullanılan bir araca dönüşme riski vardır.
Yukarıdakilerden hangileri çağdaş sivil topluma yönelik eleştirilerdendir?

I, II ve III

I, III ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Niceliksel özelliklerin niteliğin önüne geçme riski, farklı çıkarlar ve ideolojiler tarafından araçsallaştırılma riski, ekonomik liberalleşme sürecini maskelemek için kullanılan bir araca dönüşme riski çağdaş sivil topluma yönelik eleştirilerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Sivil toplum kavramının ortaya çıkışı öncelikli olarak aşağıdakilerden hangisine dayanır?

Yunan siyaset felsefesi

Roma Cumhuriyeti

Reformasyon

Rönesans

Aydınlanma felsefesi

Açıklama:

Sivil toplum kavramının ortaya çıkışı öncelikli olarak Yunan siyaset felsefesine dayanır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi John Keane’nin ifade ettiği sivil toplum kavramının tarihsel gelişim sürecinin aşamalarından biri değildir?

Sivil toplumun siyasi toplumla özdeşleşen anlamından kurtulması

Sivil toplumun finansal piyasa ekonomisine ve neo-liberal politikalara entegrasyonu

Sivil alan içerisindeki grupların devlet otoritelerine karşı savunmalarının meşru görülmesi

Devlet ile sivil toplum arasındaki ilişkinin zayıflaması ve farklı biçimde düzenlenmesi

Çoğulcu ve örgütlenebilen, devletten özerk bir sivil toplum kurmanın önem kazanması

Açıklama:

Sivil toplumun siyasi toplumla özdeşleşen anlamından kurtulması ilk aşama, sivil alan içerisindeki grupların devlet otoritelerine karşı savunmalarının meşru görülmesi ikinci evre, devlet ile sivil toplum arasındaki ilişkinin zayıflaması ve farklı biçimde düzenlenmesi üçüncü evre, çoğulcu ve örgütlenebilen, devletten özerk bir sivil toplum kurmanın önem kazanması son aşama olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aydınlanmanın mottosu kabul edilen “Kendi aklınızı kullanma cesaretine sahip olun!” sözü aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Montesquieu

Diderot

Kant

Hegel

Marx

Açıklama:

Aydınlanmanın mottosu kabul edilen “Kendi aklınızı kullanma cesaretine sahip olun!” sözü Immanuel Kant’a aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

I- Sivil toplum pazar ekonomisinin alanıdır.
II- Sivil toplum burjuva sınıfının toplumsal bir hareketidir.
III- Sivil toplum devlet ve ekonomi arasında bir ara alandır.
IV- Sivil toplum devleti düzenleyen ve ona yön veren bir mekanizmadır.
V- Sivil toplum bireyler yerine sınıflar arası bir çelişki alanıdır.
Yukarıdakilerden hangileri Marx ve Engels’in sivil toplumla ilgili görüşlerindendir?

I, II ve IV

I, III ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Sivil toplumun burjuva sınıfının toplumsal bir hareketi olduğu, devleti düzenleyen ve ona yön veren bir mekanizma olduğu, bireyler yerine sınıflar arası bir çelişki alanı olduğu düşünceleri Marx ve Engels’in sivil toplumla ilgili görüşlerindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

I- Dijitalleşme ile birlikte piyasa ekonomisinin zayıflaması
II- Keynesçi refah devletinin ortaya çıkışı
III- Komünist Orta ve Doğu Avrupa’da parti devletine karşı muhalefet hareketlerinin ortaya çıkışı
IV- Latin Amerika’daki otoriter devlet despotizmine karşı muhalefet hareketleri
V- Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da demokrasiyi canlandırmanın bir yolu olarak görülmesi
Yukarıdakilerden hangileri yirminci yüzyıl sonlarında sivil toplum teorilerindeki yeni yönelimlerin nedenlerindendir?

I, II ve III

I, II ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Komünist Orta ve Doğu Avrupa’da parti devletine karşı muhalefet hareketlerinin ortaya çıkışı, Latin Amerika’daki otoriter devlet despotizmine karşı muhalefet hareketleri ve Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da demokrasiyi canlandırmanın bir yolu olarak görülmesi yirminci yüzyıl sonlarında sivil toplum teorilerindeki yeni yönelimlerin nedenlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

"Devletten özerk ve gönüllü katılımı esas alan örgütlü toplumsal yaşam alanı" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sivil toplum

Siyasal parti

Sendika

Cemiyet

Aile

Açıklama:

Sivil toplum, "Devletten özerk ve gönüllü katılımı esas alan örgütlü toplumsal yaşam alanı" olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi, günümüzde çoğu insanın sivil toplumun işlev ve rolüne ilişkin görüşlerinden biri değildir?

Yoksulluğu ortadan kaldırmak

Demokrasinin pekişmesi

Ayrımcılıkla mücadele etmek

Sosyal çatışmaları çözmek

Siyasal çoğulculuğu sağlamak

Açıklama:

Günümüzde çoğu insan, sivil toplumun işlev ve rolünü yoksulluğu ortadan kaldırmak, istihdamı ve sosyal eşitliği ve adaleti teşvik etmek, ayrımcılıkla mücadele etmek, sosyal çatışmaları çözmek, siyasal çoğulculuğu sağlamak, özgür bir medya ortamını var etmek, güvenilir ve sağlam bir adalet sistemini oluşturmak, insan haklarını güçlendirmek ve teşvik etmek için önemli ve işlevsel bir araç olarak algılar.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Tarihsel gelişim süreci göz önüne alındığında sivil toplumun dört aşamalı bir dönemleme içinde inceleneceğini ifade eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

M. Foucault

A. Ferguson

J. Keane

J. Habermas

J. Lacan

Açıklama:

John Keane, kavramın tarihsel gelişim süreci dikkate alındığında sivil toplumun dört aşamalı bir dönemleme içinde incelenebileceğini ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi doğa durumunu, "siyasal ve yargısal güçlerin kaçınılmaz bir savaş durumundan ziyade karşılıklılık içeren bir özgürlük ve eşitlik durumunda" olunmasıyla ilişkilendirmektedir?

Hobbes

Rousseau

Montesquieu

Locke

Voltaire

Açıklama:

Locke’a göre, doğa durumu, siyasal ve yargısal güçlerin kaçınılmaz bir savaş durumundan ziyade karşılıklılık içeren bir özgürlük ve eşitlik durumunda olunmasıyla ilgidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Sivil toplum ve devlet arasındaki temel ayrımda, devlet iktidarının merkezileşmesi bakımından önemli bir tarihsel süreç olarak 18. ve 19. yüzyılların sonlarında oluşmaya başlayan hangi devlet anlayışı önem taşımaktadır?

Federal

Özerk

Monarşik

Sosyal

Ulusal

Açıklama:

Sivil toplum ve devlet arasındaki temel ayrımda, devlet iktidarının merkezileşmesi bakımından önemli bir tarihsel süreç olan 18. ve 19. yüzyılların sonlarında oluşmaya başlayan “ulusal devlet” önem taşımaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Sivil toplumu, "ihtiyaçların, polisin, hukukun, ortaklıkların ve pazar ekonomisinin alanı" olarak tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hegel

Marx

Engels

Bakunin

Durkheim

Açıklama:

Hegel, sivil toplumu ihtiyaçların, polisin, hukukun, ortaklıkların ve pazar ekonomisinin alanı olarak tanımlar.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi sivil toplum anlayışında "liberal perspektif" çerçevesinde ele alınan şahsiyetlerden biri değildir?

A. Tocqueville

A. Gramsci

A. Smith

A. Ferguson

F. Hutcheson

Açıklama:

İlk yaklaşım liberal perspektiftir, Alexis de Tocqueville, Adam Smith, Adam Ferguson ve Francis Hutcheson da dâhil olmak üzere İskoç ahlakçılardan esinlenerek mevcut sivil toplum tartışmasındaki baskın konumdur.

Doğru Cevap: B

Soru 28

"Sivil toplum kurum ve kuruluşları aracılığıyla ilgili alanlarda taleplerini dile getirmeye başlayan hareketlere" ne ad verilir?

Bireysel hareketler

Militarist hareketler

Toplumsal hareketler

Yerel hareketler

Ulusal hareketler

Açıklama:

Toplumsal hareketler, sivil toplum kurum ve kuruluşları aracılığıyla ilgili alanlarda taleplerini dile getirmeye başlayan hareketlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

II. Dünya Savaşı'ndan, 1980'lere kadar olan süreç içerisinde, Batı Avrupa genelinde ortaya çıkmasında ve oluşumunda sivil toplumun büyük etkisi olan devlet biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Modern devlet

Korparatist devlet

Ulus-devlet

Keynesçi refah devleti

Sosyal devlet

Açıklama:

II. Dünya Savaşı’ndan 1980’lere kadar olan süreç içerisinde, Batı Avrupa genelinde Keynesçi refah devletlerinin ortaya çıkışında ve oluşumunda sivil toplumun büyük etkileri vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden düşünürlerden hangisi, "kendi kendini örgütleyen, çoğulcu ve devletten bağımsız bir sivil toplum, demokrasi için vazgeçilmez bir koşuldur" demiştir?

A. Gramsci

J. S. Mill

M. Foucault

J. Rawls

A. Tocqueville

Açıklama:

Tocqueville’e göre, kendi kendini örgütleyen, çoğulcu ve devletten bağımsız bir sivil toplum, demokrasi için vazgeçilmez bir koşuldur.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi yada hangileri günümüzde çoğu insanın algıladığı sivil toplumun işlevlerindendir?
I- Sosyal çatışmaları çözmek
II- Adaleti teşvik etmek
III- Ayrımcılıkla mücadele etmek

I,II

I,III

I,II ve III

Açıklama:

Günümüzde çoğu insan sivil toplumun işlev ve rolünü yoksulluğu ortadan kaldırmak, istihdamı ve
sosyal eşitliği ve adaleti teşvik etmek, ayrımcılıkla mücadele etmek, sosyal çatışmaları çözmek, siyasal çoğulculuğu sağlamak, özgür bir medya ortamını var etmek, güvenilir ve sağlam bir adalet sistemini oluşturmak, insan haklarını güçlendirmek ve teşvik etmek için önemli ve işlevsel bir araç olarak algılasa da, sivil toplumun, demokrasinin pekişmesi, hukukun üstünlüğü ve iyi yönetim gibi kökleri Aydınlanma Çağına kadar uzanan bir dizi “misyon”a da işaret ettiği vurgulanmalıdır
I,II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aydınlanma Felsefesi hangi ülkede başlamıştır?

İngiltere

Almanya

İtalya

İspanya

İrlanda

Açıklama:

Kabaca 17. yüzyılda İngiltere’de başlayan ve 18. yüzyılda Fransa’da gelişim gösteren entelektüel bir
hareket olan Aydınlanma felsefesi, uzun zamandır birey ve devlet arasındaki ilişkiyi seçkinlerin idealleri ve tutumlarıyla tanımlamak için kullanılmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi yada yangileri sistemin toplumsal düzenini ve otoritesini sorgulatan olaylardır?
I- Emeğin ve sermayenin ticarileşmesi
II- Piyasa ekonomisinin gelişimi
III- Keşifler

I,II

I,III

II,III

I, II ve III

Açıklama:

17. yüzyılda toprağın, emeğin ve sermayenin ticarileşmesi, piyasa ekonomisinin gelişimi, keşifler, İngiltere ve Kuzey Amerika’daki devrimler sistemin toplumsal düzenini ve otoritesini sorgulatmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aydınlanmayı insanın kendisine empoze ettiği olgunlaşmamışlığı ile yüzleşmesi olarak tanımlayan filozof kimdir?

Hegel

Kant

Rousseau

Hobbes

Locke

Açıklama:

1784’te Alman filozof Immanuel Kant sivil hareketi “Aydınlanma Nedir?” başlıklı ünlü makalesinde ele aldı. Ona göre Aydınlanma, insanın kendisine empoze ettiği olgunlaşmamışlığı ile yüzleşmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Sivil toplumu, devletin (savaş anlamına gelen) doğa durumuna karşıt olarak tasarladığı sosyal bir düzen olarak nitelendiren düşünür kimdir?

Locke

Montesquieu

Kant

Hobbs

Rousseau

Açıklama:

Thomas Hobbes’un teorisinde, toplumun kaynaşmasını gerçekleştirecek fail yalnızca sosyal sözleşme tarafından yaratılan devlettir (Cohen ve Arato, 1992). Bu kapsamda Hobbes, sivil toplumu,
devletin (savaş anlamına gelen) doğa durumuna karşıt olarak tasarladığı sosyal bir düzen olarak nitelendirdi.
Hobbs

Doğru Cevap: D

Soru 36

Özel mülkiyetin yükselişinin bir sonucu olarak oluşan yeni durumun, doğa halindeki eşitliği ve barışı yok ettiğini aynı zamanda korkunç bir savaş durumuna yol açtığını ileri süren düşünür kimdir?

Kant

Hegel

Marks

Rousseau

Gramsci

Açıklama:

Rousseau’ya göre, özel mülkiyetin yükselişinin bir sonucu olarak oluşan yeni durum, doğa halindeki eşitliği ve barışı yok etmiş ve korkunç bir savaş durumuna yol açmıştır. Bu açıdan Rousseau’nun Hobbes’dan farklı olduğu söylenebilir çünkü Rousseau doğa durumunu insanın doğrudan birbirleriyle savaşmadan bir savaş hâli içinde sayılmayacağını düşünmektedir

Doğru Cevap: D

Soru 37

Doğa durumunu, tüm insanlığın eşit ve bağımsız olduğu ve hiç kimsenin başkasının hayatına, sağlığına, özgürlüğüne ve mallarına zarar vermemesi gereken bir doğa yasası olarak tanımlayan düşünür kimdir?

Locke

Hegel

Marks

Hobbs

Rousseau

Açıklama:

Locke, doğa durumunu, tüm insanlığın eşit ve bağımsız olduğu ve hiç kimsenin başkasının
hayatına, sağlığına, özgürlüğüne ve mallarına zarar vermemesi gereken bir doğa yasası olarak tanımlar.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Hegel’e göre, sivil toplumun ortaya çıkışının ilk aşaması nedir?

İhtiyaçlar sistemi

Ticaretin yükselişinin

Ahlaki duygularının bozulması

Eşitsizlik

Eşitlik durumu

Açıklama:

Hegel’e göre, ihtiyaçlar sistemi sivil toplumun ortaya çıkışının ilk aşamasıdır; adaletin yönetimi
sivil toplumun ikinci seviyesini teşkil eder
İhtiyaçlar sistemi

Doğru Cevap: A

Soru 39

Sivil toplumu burjuva sınıfının toplumsal bir hareketi olarak gören düşünür kimdir?

Hegel

Engels

Marks

Adam Ferguson

Locke

Açıklama:

Marx’ın sivil toplumu burjuva sınıfının toplumsal bir hareketi olarak gördüğü söylenebilir. Hegel’in aksine, Marx ve Engels devlete sivil toplumla kıyasta ikincil bir önem atfetmekte ve egemen sınıfların elinde bir araç olarak görmekteydi
Marks

Doğru Cevap: C

Soru 40

Sivil toplumu devlet ve ekonomi arasında, hegemonik ilişkilerin yürütüldüğü ve hâkimiyet için sürekli sınıf mücadelelerinin verildiği bir ara alan olarak gören filozof kimdir?

Gramsci

Aristoteles

Marks

Kant

Adam Smith

Açıklama:

Gramsci, sivil toplumu devlet ve ekonomi arasında, hegemonik ilişkilerin yürütüldüğü ve hâkimiyet için sürekli sınıf mücadelelerinin verildiği bir ara alan olarak görmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

I. Devlet ve toplum arasında fark yoktur.
II. Kapsayıcı vatandaşlık var.
III. Aristotales'in çalışmalarından etkilenmiştir
Yukarıdakilerden hangisi Antik Yunan'daki sivil toplum düşüncesiyle ilgili doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Aristoteles’in anlayışında devlet ve toplum arasında
hiçbir ayrım yoktu. Bu bağlamda sivil toplum,
tüm şehri çevreleyen “siyasi toplum” olarak
kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

I. Devlet ve toplum arasında hiçbir ayrım yoktur
II. Kapsayıcı yurttaşlık vardır
III. Aristotales'in düşüncelerinden etkilenilmişitir
Yukarıdakilerden hangisi Antik Yunan sivil toplum anlayışıyla ilgili doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Aristoteles’in anlayışında devlet ve toplum arasında
hiçbir ayrım yoktu. Bu bağlamda sivil toplum,
tüm şehri çevreleyen “siyasi toplum” olarak
kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

I. Ortak bir “kamu yararı” nosyonuna sahip olmak
II. Niceliksel bir kategori şeklinde değerlendirilmesi
III. Fon merkezli olması
Yukarıdakilerden hangisi günümüzdeki sivil toplumun yapısı ile ilgili doğru değildir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Başka bir deyişle, çoğunlukla proje eksenli veya fon merkezli ortaya çıkan, bu fon ve destekler için rekabet eden STK’lar arasında ortak bir “kamu yararı” nosyonunun oluşamaması, sivil toplum içinde zayıf bir kolektif bilinç ve birlik fikrinin olmamasıyla bağlantılı görünmektedir. Böylelikle, daha önce de belirtildiği gibi, sivil toplum ağırlıklı olarak niceliksel bir kategoriye indirgenir ve demokratikleşme süreci üzerine tartışmalar aralarında nasıl bir işbirliği ve koordinasyon kurulacağından ziyade, STK’ların niceliğine sıkıştırılır.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

Toplumsal Hareketler, XX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hangi bilim insanları tarafından meşru ve etkin bir toplumsal güç biçimi olarak değer görmeye başlamışlardır?

Sosyologlar

Psikologlar

Ekonomistler

İşletmeciler

Antropologlar

Açıklama:

Sosyologlar

Doğru Cevap: A

Soru 2

Ani gelişen toplumsal değişimlere gösterilen reaksiyonlar ne olarak tanımlanır?

Sınır ihlali

Kolektif davranış

Çatışma

Düzenin idamesi

Dayanışma

Açıklama:

Kolektif davranış

Doğru Cevap: B

Soru 3

Toplumsal hareketliliği örgütsel biçimlerde gelişen taktiksel bir manevra alanı olarak gören kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Kolektif davranış kuramı

Siyasal süreç kuramı

Kaynak mobilizasyonu kuramı

İşlevselcilik

Rasyonel eylem kuramı

Açıklama:

Kaynak mobilizasyonu kuramı

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi belirli bir toplumsal tehdit karşısında geçici olarak harekete geçmiş, bu tehdit algısı doğrultusunda ortaya çıkan reaksiyoner toplumsal hareket örgütleridir?

Profesyonel toplumsal hareket örgütleri

Komüniter toplumsal hareket örgütleri

Sürece dayalı toplumsal hareket örgütleri

Hususi (ad hoc) toplumsal hareket örgütleri

Liderlik yapılı toplumsal hareket örgütleri

Açıklama:

Hususi (ad hoc) toplumsal hareket örgütleri

Doğru Cevap: D

Soru 5

Siyasal süreç modeline göre aşağıdakilerden hangisi siyasal süreçlerin aşamalarından biri değildir?

Örgütsel dayanaklar

Bilişsel özgürleşme

Formel örgütlenme

Kolektif eylem

İletişim

Açıklama:

İletişim

Doğru Cevap: E

Soru 6

Ortak değerler ve motivasyonlar doğrultusunda harekete geçen bir grubun kendi kolektif aidiyetini, karşıtlık kurduğu ötekisi ile ilişkisi içerisinde anlamlandırma biçimine ne ad verilir?

Kolektif kimlik

Toplumsal gayri-hareketler

Eylem dizileri

Repertuvar

Döngü

Açıklama:

Kolektif kimlik

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi/hangileri başkalarına karşı duyulan ve bir grup ya da kategori adına eylemi motive eden pozitif duygulardır?

Güven, saygı

Dayanışma, sadakat

Coşku, onur

Sevgi

Teslimiyet

Açıklama:

Dayanışma, sadakat

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi bir toplumsal hareket kuramı olan “kültürel analiz”in temel olgularından biridir?

Siyasal süreç

Strateji

Anlamlar

Ekonomik rasyonellik

Fırsat Repertuvar

Açıklama:

Anlamlar

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi, 1960’lı yıllarla birlikte II. Dünya Savaşı sonrası refah toplumunun ilk kuşağını yeni bir protesto dalgasının örgütlenmesi sonucunda oluşan hareketlerden biridir?

Sosyal demokrat

Çartist

Marksist

Feminist

Hegelci

Açıklama:

Feminist

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdaki kişilerden hangisi, toplumsal yaşamın sistem tarafından sömürgeleştirilmesi olarak kavrandığı işleyişe karşı gelen yeni hareketleri, toplumsal yaşamı savunan bir kolektif güç olarak kavramıştır?

Tilly

Touraine

Bennett

Green

Habermas

Açıklama:

Habermas

Doğru Cevap: E

Soru 11

Bir toplumsal grubun çıkarları doğrultusunda bir araya gelerek bir başka toplumsal gruba karşı harekete geçmesine ne denir?

Parti politikası

Rekabet ilişkisi

Toplumsal hareketlilik

Lobi faaliyetleri

Toplumsal tabakalaşma

Açıklama:

Bir toplumsal grubun bir başka gruba karşı harekete geçmesine toplumsal hareketlilik denir

Doğru Cevap: C

Soru 12

Toplumsal hareketliliği bir otorite karşısında çeşitli edimler gerçekleştirme biçiminde gören düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Tilly

Gusmann

Giddens

Girard

Bourdieu

Açıklama:

Tilly toplumsal hareketliliği bir otorite karşısında edimde bulunmak biçiminde anlar

Doğru Cevap: A

Soru 13

Bir toplumsal hareketin ele aldığı meselenin ya yeterince değer görmediğini savunması ya da farklı biçimde değerlendirmesini istemesi aşağıdakilerden hangisine yönelik bir taleptir?

İktidar

Nicelik

Adanmışlık

Birlik

Liyakat

Açıklama:

Bir toplumsal grup ele aldığı meselenin farklı biçimde değerlendirilmesini yalnızca liyakat adına talep eder.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Bir toplumsal grubun otoriteye meydan okumasını aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilendirilebilir?

Birlik

Nicelik

Liyakat

Adanmışlık

İsyan

Açıklama:

Adanmışlık en açık biçimiyle otoriteye karşı meydan okuma olarak görülebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Melucci'nin kolektif eylemi çözümlerken başvurduğu eksenlerdendir?

Düzenin idamesi-sınır ihlali

Kanun yapma-kanuna uyma

Yasal dayanak-yasanın ihlali

Otoriter tutum-özgürlükçü tutum

Muhafazakarlık-Liberallik

Açıklama:

Düzenin idamesi-sınır ihlali Melucci'nin çözümlemesinin üç ana ekseninden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Altmışlı yılların yeni toplumsal hareketlerine dikkat kesilerek görüşlerini geliştiren anlayış hangisidir?

İdamecilik

İnşacılık

Muhafazakarlık

Post yapısalcılık

Liberallik

Açıklama:

İnşacılık altmışlı yılların toplumsal hareketlerine fazlaca dikkat kesilmişti

Doğru Cevap: B

Soru 17

Toplumsal protesto hareketlerini irrasyonellik, cinnet ve düzensizlikle ilişkilendiren sosyal bilimci hangisidir?

Hobbes

Le Maitre

Le Bon

Stevenson

Emerson

Açıklama:

Le Bon toplumsal protestoları irrasyonellik ve cinnet olarak değerlendirmekteydi

Doğru Cevap: C

Soru 18

Hangisi kolektif eylemin rasyonel temellerine dayalı bir açıklama getirme eğilimindedir?

Kanun

Yasa yapıcılar

Sistem analizi

Halkla ilişkiler

Kaynak mobilizasyonu

Açıklama:

Kaynak mobilizasyonu toplumsal hareketleri rasyonel temellerde açıklamaya çalışır

Doğru Cevap: E

Soru 19

Bir kolektif protestonun ortaya çıkışının aktörlerin maliyet ve ödül hesaplamalarına dayalı olduğunu savunan kişi hangisidir?

Bergson

Strindberg

Moore

Oberschall

Mauier

Açıklama:

Oberschall toplumsal protestoları tamamen kazanç kayıp esasına göre incelemiştir

Doğru Cevap: D

Soru 20

Oberschall'a göre hangisi 'kaynak' teriminin en somut anlamıdır?

Para

Ödül

Vakit

Kanun

Güç

Açıklama:

Para, kaynak teriminin en somut anlamıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Bir grubun talepleri ya da çıkarları doğrultusunda bir araya gelerek başka bir grup ya da toplumsal yapılara karşı harekete geçmesine ne denir?

Toplumsal hareketlilik

Toplumsal davranış

Toplumsal girişim

Toplumsal tepki

Toplumsal duruş

Açıklama:

Bir grubun talepleri ya da çıkarları doğrultusunda bir araya gelerek başka bir grup ya da toplumsal yapılara karşı harekete geçmesine toplumsal hareketlilik denir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi McAdam'ın bahsettiği fırsat yapılarının dinamiklerinden değildir?

Bir siyasal sistemin açıklığı/kapalılığı

Seçkinlerin istikrarı/istikrarsızlığı

Seçkinler arasında ittifaklar/ihtilaflar

Devletin muhalefeti bastırma kapasitesi ya da eğilimi

Devletin riskleri / maliyetleri

Açıklama:

McAdam (1996: 27) fırsat yapılarının dört dinamiğini şöyle sıralar: 1. Bir siyasal sistemin açıklığı/kapalılığı 2. Seçkinlerin istikrarı/istikrarsızlığı 3. Seçkinler arasında ittifaklar/ihtilaflar 4. Devletin muhalefeti bastırma kapasitesi ya da eğilimi.
Devletin riskleri / maliyetleri

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdaki geleneksel repertuvar - modern repertuvar eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?

Mahalli - Kapsayıcı

Doğrudan şiddet - Barışçıl / sembolik şiddet

Mahalli - Ulusal

Spesifik - Modüler

Yerel toplumsal ağlar - Kurumsallaşma

Açıklama:

Tablo 7.4 Geleneksel/modern repertuvarların farklılıkları
Mahalli - Ulusal

Doğru Cevap: C

Soru 24

Ortak değerler ve motivasyonlar doğrultusunda harekete geçen bir grubun kendi kolektif aidiyetini, karşıtlık kurduğu ötekisi ile ilişkisi içerisinde anlamlandırma biçimi ne olarak kavramsallaştırılır?

Kolektif değer

Kolektif anlam

Kolektif hareket

Kolektif kimlik

Kolektif tavır

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 25

Hareketlerin belirli tarihsel momentlerde yatkınlık gösterdiği eylem kiplerine ne denir?

Repertuvar

Döngü

Miting

Kampanya

Protesto

Açıklama:

Hareketlerin belirli tarihsel momentlerde yatkınlık gösterdiği eylem kiplerine repertuvar denir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdaki hareket ve amaç eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?

Feminist hareket - Toplumsal cinsiyet eşitliği

Gey/lezbiyen hareketi - Cinsel özgürleşme

New age hareketleri- Alternatif tıp, beslenme, terapiler ve yaşam tarzları

Etnik/dilsel azınlık hareketi - Özgün kimlik

Bütünsel hareket - Kadınların özgürleşmesi

Açıklama:

Feminist hareket toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınların özgürleşmesi için; gey/lezbiyen hareketi cinsel özgürleşme için; new age hareketleri alternatif tıp, beslenme, terapiler ve yaşam tarzları için; etnik/dilsel azınlıklar da özgün kimliklerini özerk bir biçimde icra edebilmek için mücadele eder.
Bütünsel hareket - Kadınların özgürleşmesi

Doğru Cevap: E

Soru 27

Feminist, gey/lezbiyen, ekolojist, barış ve new age hareketlerinin hayata geçisi hangi yıllarda olmuştur?

1980'ler

1960'lar

2000'ler

1970'ler

1940'lar

Açıklama:

1960’lı yıllarda, ikinci dünya savaşı sonrası refah toplumunun ilk kuşağı yeni bir protesto dalgasını örgütleyerek feminist, gey/lezbiyen, ekolojist, barış ve new age hareketlerine hayat verdi.
1960'lar

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi kurumsal iştiraklere örnektir?

Bankalar

Okullar

Marketler

Sendikalar

Şirketler

Açıklama:

Sendikalar

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Melucci’nin kuramsal modelinde yer verdiği bir terimlerden biridir?

Fırsat hesaplaması

İnşa

Geri dönüşüm

Maliyet hesaplaması

Gider hesaplaması

Açıklama:

İnşa

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kitlesel protestolar, sosyal bağlarından soyutlanmış grupların kriz anlarında geliştirdikleri kolektif davranışlardır.

Kolektif davranış ani gelişen toplumsal değişimlere gösterilen reaksiyonlar olarak tanımlanır.

Kolektif hareketler toplumsal düzenle ilişkilenmez.

Kaynak mobilizasyonu ve siyasal süreç yaklaşımları kolektif eylemin rasyonel temellerine dayalı bir açıklama getirme eğilimindedir.

Protestoların kolektif bir cinnet hali olarak tahayyül edilmesi psikolojik motifleri öne çıkarır ve sosyolojik analizi gölgeler.

Açıklama:

Kolektif hareketler toplumsal düzenle ilişkilenmez.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Bir grubun talepleri ya da çıkarları doğrultusunda bir araya gelerek başka bir grup ya da toplumsal yapılara karşı harekete geçmesine ne denir?

Toplumsal talep

Toplumsal beklenti

Toplumsal çıkar

Toplumsal hareketlilik

Toplumsal patlama

Açıklama:

Soru kökünde yer alan ifade Toplumsal hareketliliği tanımlamaktadır. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

“Tilly (1993, 2004), bu repertuvar çeşitliliğine karşın toplumsal hareketlerin dışsal olarak gözlemlenebilen şu özelliklerine vurgu yapar:” aşağıdakilerden hangisini bu ifadede bahsedilen özellikler arasında yer almaz?

Liyakat (worthiness)

Birlik (unity)

Nicelik (numbers)

Adanmışlık (commitment)

Bireysellik (individuality)

Açıklama:

Bireysellik (individuality) Tilly’nin bahsettiği Toplumsal Hareketliliğin dışşal olarak gözlenebilen özellikleri arasında yer almaz. Bu nedenle doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

“Melucci kolektif eylemi toplumsal düzenle özgül bir ilişki biçimi olarak üç eksende çözümler.” aşağıdakilerden hangisinde bu 3 eksen doğru sıralanmıştır?

Uyum ve uzlaşı - dayanışma ve kümelenme - düzenin bozulması ve toplumsal uyum

Düzenin bozulması ve toplumsal uyum - çatışma ve uzlaşı - bireyselleşme ve ayrışma

Çatışma ve uzlaşı - dayanışma ve kümelenme - düzenin idamesi ve sınır ihlali

Uyum ve sadakat- dayanışma ve kümelenme - düzenin idamesi ve sınır ihlali

Çatışma ve uzlaşı - bireyselleşme ve ayrışma - düzenin idamesi ve sınır ihlali

Açıklama:

Melucci kolektif eylemi toplumsal düzenle özgül bir ilişki biçimi olarak üç eksen C şıkkında (Çatışma ve uzlaşı - dayanışma ve kümelenme - düzenin idamesi ve sınır ihlali) doğru verilmiştir. Bu nedenle doğru seçenek C seçeneğidir

Doğru Cevap: C

Soru 34

Ani gelişen toplumsal değişimlere gösterilen reaksiyonlar ne olarak tanımlanır? aşağıdakilerden hangisinde bu tanımın karşılığı doğru verilmiştir?

Kolektif davranış

Toplumsal hareket

Bireysel direniş

Reaksiyon

İşbirliği

Açıklama:

Soru kökünde yer alan ifadenin tanımı, Kolektif Davranıştır. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi, sosyolojinin dört ana yöneliminden birisi değildir?

Bütünleşme

Yönetim

Sistem

Çatışma

Aktör

Açıklama:

Yönetim sosyolojinin dört ana yöneliminden birisi değildir. Bu nedenle doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Sürece dayalı bir analizin çıkış noktası fırsat yapılarıdır. Siyasal rejimlerin belirli tarihsel momentlerinde toplumsal muhalefetin bileşenleri arasında ittifaklar kurulabildiğinde, iktidar sahiplerinin muhalefeti bastırma becerisi gerilediğinde ya da muhalifler rahatsızlıklarını dile getirmek ve çıkarlarını korumak için uygun bir ortamı yakaladığını hissettiğinde toplumsal hareketlerin ortaya çıkışı yapısal olarak olanaklı hale gelir.
McAdam, 1982, Tarrow, 2011, McAdam 1996 yayınlarında fırsat yapılarının dört dinamiğinden bahseder. Aşağıdakilerden hangisi bu fırsat yapılarından birisi değildir?

Bir siyasal sistemin açıklığı/kapalılığı

Seçkinlerin istikrarı/istikrarsızlığı

Siyasal sistemin tarafsızlığı/tutarlılığı

Seçkinler arasında ittifaklar/ihtilaflar

Devletin muhalefeti bastırma kapasitesi ya da eğilimi

Açıklama:

“Siyasal sistemin tarafsızlığı/tutarlılığı” McAdam, 1982, Tarrow, 2011, McAdam 1996 yayınlarında fırsat yapılarının dört dinamiği arasında yer almaz. Bu nedenle doğru seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi, siyasal süreçlerin aşamalarından (McAdam, 1982) birisi değildir?

Siyasal fırsat yapıları

Bilişsel Özgürleşme

Formel Örgütlenme

Kolektif Eylem

Toplumsal dayanışma

Açıklama:

“Toplumsal dayanışma” siyasal süreçlerin aşamalarından (McAdam, 1982) birisi değildir. Bu nedenle doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

1. Kamusal siyasete hareketlilik ve heyecan katarlar. Sıklıkla gözlenebilen marşlar, danslar, kostümler gibi karnavalsı unsurlar bunun en belirgin örnekleridir.
2. Katılımcılar arasındaki muhtelif etkileşimler sayesinde dayanışmayı güçlendirirler. Aynı ritmi, bedensel hareketleri, sloganları, giyim tarzını paylaşan protestocuların kolektif bir bedeni oluşturduğundan söz edilebilir.
3.En önemlisi, gündelik yaşamın olağan akışını bozarak görünürlük kazanırlar. Grevler, işgaller, oturma eylemleri, yolların trafiğe kapatılması, boykot gibi repertuvarlar en belirgin örnekleridir. Ancak bir gösteri yürüyüşü dahi sembolik olarak gündelik rutini bozan bir edim gibi ele alınabilir.
Yukarıda yer alan maddeler, hangi eylemlerin üç özelliğinden bahseder?

Kolektif eylemlerin

Bireysel eylemlerin

Siyasal eylemlerin

Formel eylemlerin

Bilişsel eylemlerin

Açıklama:

Soru kökünde yer alan 3 madde Kolektif Eylemlerin üç özelliğinden bahseder. Bu nedenle doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Kapsayıcı
Barışçıl/sembolik şiddet
Modüler
Kurumsallaşma

Yukarıda sıralanan maddeler, aşağıdakilerden hangisinin öğeleridir?

Siyasal repertuvar

Modern repertuvar

Sosyal repertuvar

Geleneksel repertuvar

Aktüel repertuvar

Açıklama:

Soru kökünde yer alan maddeler, Modern Repertuvarın maddelerini sıralamaktadır. Bu nedenle doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi, toplumsal hareketler bağlamında geleneksel repertuvarın özellikleri arasında yer almaz?

Mahalli

Doğrudan şiddet

Spesifik

Barışçıl/sembolik şiddet

Yerel toplumsal ağlar

Açıklama:

“Barışçıl/sembolik şiddet” modern repertuvarın bir öğesidir. Bu nedenle doğru seçenek D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Ünite 8

Soru 1

Sosyal bilimlerde kavramlar, aşağıdakilerden hangisinin içinde gerçek anlamlarını kazanır?

Belirli bir tarihselliğin

Belirli bir fütürizmin

Belirli bir disiplinin

Belirli bir psikolojinin

Belirli bir siyasetin

Açıklama:

Doğru cevap "belirli bir tarihselliğin" olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

1980 ve sonrası küresel ekonomi ve toplumsal yapılardaki değişimleri tanımlamak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Neoliberalizm

Preliberalizm

Postliberalizm

Liberalizm

Kapitalizm

Açıklama:

Doğru cevap "Neoliberalizm" olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Keynesyenizm kavramının diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?

Örgütlenmiş Liberalizm

Örgütlenmiş Neoliberalizm

Örgütlenmiş Postliberalizm

Örgütlenmiş Preliberalizm

Örgütlenmiş Fordizm

Açıklama:

Doğru cevap "Örgütlenmiş Liberalizm" olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Kapitalizme geçiş sürecinde feodalizmin parçalı siyasal yapısı ne şekilde bir merkezileşme göstermiştir?

Ulusal monarşiler

Uluslararası monarşiler

Demokratik monarşiler

Faşist monarşiler

Asil monarşiler

Açıklama:

Doğru cevap "ulusal monarşiler" olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Bir toplumsal yapı olarak kapitalizm aşağıdakilerden hangisine benzeyen hiyerarşik bir görünüm sergiler?

Tek katlı müstakil ev

İki katlı villa

Üç katlı bina

Dört katlı apartman

Yüksek katlı konut projesi

Açıklama:

Doğru cevap "üç katlı bina" olacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal sözleşme teorisyenleri olarak anılan isimlerden değildir?

Hobbes

Locke

Montesquie

Rousseau

Marx

Açıklama:

Doğru cevap "Marx" olacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Devlet temelli uluslararası ticaret ve sömürgeci politikaların belirleyici olduğu, devletler arasında rekabet ve korumacı politikaların yaygınlaştığı bir dönemi temsil eden 16. yüzyıl Avrupa kapitalizmine aşağıdaki isimlerden hangisi verilir?

Merkantilizm

Merkeltilizm

Putinizm

Marxism

Neoliberalizm

Açıklama:

Doğru cevap "Merkantilizm" olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Şili’de Pinochet döneminin iktisat politikalarının hazırlanmasında yer alan, 1980’li yıllarda Reagan’ın ve Thatcher’ın danışmanlığını yapan muhafazakar iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Milton Friedman

Karl Marx

Friedrich Hayek

Steve Harris

Bruce Dickinson

Açıklama:

Doğru cevap "Milton Friedman" olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

1980’li yıllarda neoliberal politikaların giderek yaygınlaşmasıyla, bu süreci ve dünyada yaşanan dönüşümleri tarif eden küreselleşme kavramı, Marshall McLuhan’ın ifadesiyle dünyayı aşağıdakilerden hangisine benzetmiştir?

Küresel bir köy

Küresel bir şehir

Küresel bir eyalet

Küresel bir ülke

Küresel devletler topluluğu

Açıklama:

Doğru cevap "küresel bir köy" olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi, Neoliberalizmin özü itibariyle burjuvazinin küresel krizine yönelik "neyi" olduğunu tanımlar?

Dünya ölçeğinde bir savunma stratejisi

Ülke ölçeğinde bir savunma stratejisi

Dünya ölçeğinde bir saldırı stratejisi

Ülke ölçeğinde bir saldırı stratejisi

Dünya ölçeğinde bir teslimiyet stratejisi

Açıklama:

Doğru cevap "dünya ölçeğinde bir savunma stratejisi" olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi II. Dünya Savaş sonrası dönemi ifade etmek için kullanılan kavramlardan birisi değildir?

Altın çağ

Kitlesel fordizm

Refah toplumu

Örgütlenmiş liberalizm

Feodalizm

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Giriş" başlıklı bölümü gözden geçiriniz.
İkinci Dünya Savaşı’nı izleyen yıllar tüm kapi-talist dünya için, ulusal ve uluslararası ölçekte, yeni bir örgütlenme sürecine tanıklık etti. Merkezinde ABD’nin olduğu bu yapı uluslararası kurumlar (Birleşmiş Milletler, NATO, IMF, Dünya Ban-kası, Dünya Ticaret Örgütü vb.) aracılığıyla ulus devletlerin karşılıklı sorumluklarının tanımlandı-ğı, kural koyan ve denetleyen bir küresel yönetim sistemiydi. Saf hâlini 1970’lere değin sürdüren bu yeni örgütlenme Keynesyenizm ya da Örgütlenmiş Liberalizm olarak tanımlandı. Ayrıca bu dönem yaygın olarak Altın Çağ, Kitlesel Fordizm ya da Refah Toplumu olarak da adlandırılmaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Sanayi devrimiyle birlikte dünyanın merkez ekonomisi haline gelen ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Hollanda

İtalya

İngiltere

Almanya

Fransa

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Feodalizmden Kapitalizme Geçiş" başlıklı bölümü gözden geçiriniz.
Tarihsel dönemler olarak bakıldığında küresel sis-temin merkezinin önce 15. yüzyılda İtalyan kent devletleri olan Cenova, Venedik ve Floransa vd.etrafında örgütlendiğini ve daha sonra 17. yüzyıl merkantilizm döneminde Hollanda’nın bu rolü üstlendiği, ardından ise 18. ve 19. yüzyıllarda sa-nayi devrimiyle birlikte İngiltere’nin dünyanın merkez ekonomisi olduğunu görüyoruz.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Kapitalizm piyasa değildir; tam aksine kapitalizm aslında karşı piyasadır. Çünkü kapitalizm gücün yoğunlaştığı, finans ve tekelci yapıların egemen ol-duğu ve sıradan insanlara kapalı bir yapıyı temsil etmektedir.
Yukarıdaki düşünceler aşağıdaki isimlerden hangisine aittir?

K. Marx

F. Braudel

M. Weber

T. Hobbes

J. Locke

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "kapitalist sistem" başlıklı bölümü gözden geçiriniz.
Fernand Braudel kapitalizmi tanımlarken sıkça yapılan bir yanlışlığa dair uyarıda bulunur. Braudel’e göre (1979), kapitalizm sanılanın aksi-ne piyasa ya da piyasa ekonomisi değildir. Piyasa, insanlık tarihinde kökleri çok daha erken dönemlere uzanan, kapitalizmden çok daha önce var olan, bir oluşumdur. Nitekim piyasa ekonomisi Avrupa’nın sanayileşme öncesi erken tarım toplulukları arasında dahi yaygınca gözlemlenmekteydi. Kapitalizm piyasa değildir; tam aksine kapitalizm aslında karşı piyasadır. Çünkü kapitalizm gücün yoğunlaştığı, finans ve tekelci yapıların egemen ol-duğu ve sıradan insanlara kapalı bir yapıyı temsil etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdaki düşünürlerden hangisinin açıklamalarında mülkiyet temelli özgürlük anlayışının liberal teorideki en parlak ifadelerine ulaştığını söylemek doğrudur?

Locke

Hobbes

Rousseau

Montesquieu

Mun

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Siyasal Liberalizmin Öncü Düşünürleri..." başlıklı bölümü gözden geçiriniz.
Locke'un açıklamalarında mülkiyet temelli özgürlük anlayışının liberal teorideki en parlak ifadelerine ulaştığını söylemek yanlış olmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 15

........................ kavramı ilk kez Fransa’da An-toine de Montchrétien tarafından kullanılıyor ve merkezine zenginliğin kaynağı olarak üretim soru-nunu alarak devletin ve yurttaşın rolünü tartışmaya açıyordu.
Yukarıdaki ifadedeki boşluğu aşağıdaki kavramlardan hangisi en doğru şekilde tamamlar?

Toplumsal sözleşme

Monarşi

Leviathan

Ekonomi politik

Faydacı felsefe

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Ekonomi Politik ve Klasik Liberalizm" başlıklı bölümü gözden geçiriniz.
Ekonomi politik kavramı ilk kez Fransa’da An-toine de Montchrétien tarafından kullanılıyor ve merkezine zenginliğin kaynağı olarak üretim soru-nunu alarak devletin ve yurttaşın rolünü tartışmaya açıyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdaki yazar-eser eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Locke-Leviathan

Smith-Ulusların Zenginliği

Hobbes-Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Weber-Kapital

Montesquieu-Vergilendirmenin İlkeleri

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Siyasi Liberalizme Eşlik Eden Siyasi Düşünce" başlıklı bölümü gözden geçiriniz.
18. yüzyıl İs-koç Aydınlanması’nın en önemli düşünürlerinden olan ve yaygın olarak iktisat disiplinin kurucusu kabul edilen Adam Smith (1723-1979) Ulusların Zenginliği (1776) adlı eserin sahibidir. Smith ekonomi politiğin merkezine piyasayı ve piyasa dolayımıyla insanı ve doğal öz-gürlükler sistemini yerleştiriyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Alman Liberalizmi olarak da tarif edilmektedir?

Klasik liberalizm

Neoliberalizm

Ordoliberalizm

Ecoliberalizm

Sol liberalizm

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Klasik Liberalizmin Çöküşü" başlıkı bölümü gözden geçiriniz.
Ordoliberalizm Alman liberalizmi (sosyal piyasa ekonomisi) olarak da tarif edilir. Max Weber’in düşüncelerinin önemli yer tuttuğu bu gelenek devlet ve piyasa arasındaki bir uyumu arayan yaklaşımıyla hem merkezi planlamayı hem de laissez faire ilkesini reddetmektedir. Liberal dü-şüncenin genel ilkelerini kabul etseler de serbest piyasa ekonomisinin iktisadi, sosyal ve ahlaki açı-dan kendi kendine işler olmadığını ifade ederler. Ordoliberallerin tezleri Tony Blair önderliğinde İngiliz İşçi Partisi tarafından öne çıkarılan “üçün-cü yol” yaklaşımı üzerinde rol oynamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

1944 yılından 1973 yılına kadar uluslararası para düzeninin nasıl olacağını belirleyen kurallar bütünü ifade etmek için aşağıdakilerden hangisi kullanılmaktadır?

Bretton Woods sistemi

Marshall Planı

Truman Doktrini

Refah Devleti modeli

Soğuk Savaş

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Amerikan Hegemonyasının Yükselişi" adlı bölümü gözden geçiriniz.
Bretton Woods konferansının yapıldığı 1944 yılından 1973 yılına kadar uluslararası para dü-zeninin nasıl olacağını belirleyen kurallar bütünü Bretton Woods sistemi olarak adlandırılır. Bu sis-tem 1947’de Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası (DB) ve Gümrük Tarifleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT) koordinasyonunda fiilen işle-tilmeye başlandı.

Doğru Cevap: A

Soru 19

İlk neoliberal program aşağıdaki ülkelerden hangisinde uygulanmıştır?

ABD

İngiltere

Şili

Güney Kore

Almanya

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Neo-liberal programın ilk uygulamaları" başlıklı bölümü gözden geçiriniz.
Şili'de ilk neoliberal program uygulanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

1980’li yıllarda neoliberal politikaların giderek yaygınlaşmasının bir ifadesi olarak görülemez?

Küreselleşme

Tarihin Sonu tezi

Keynesyenizm

Finansallaşma

Kuralsızlaşma

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Neoliberalizm: Yeni Ekonomi, Yeni Toplum" başlığını gözden geçiriniz.
Keynesyenizm neoliberal dönemi önceleyen ve II. Dünya Savaşı ile 1970'li yılların sonu arasındaki dönemle özdeş bir ekonomi politik anlayıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Kapitalizmin ortaya çıkardığı dönüşümlerin bir ürünü olan "klasik liberal düşünce"nin kökleri kaçıncı yüzyıla uzanır?

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

20. yüzyıl

Açıklama:

Klasik liberal düşünce kapitalizmin ortaya çıkardığı dönüşümlerin ürünüydü. Kökleri 16. yüzyıla uzanan bu düşünce geleneği, Avrupa feodal sisteminin çöküşü üzerine temellenen yeni toplumsal hayat ve bu hayatın inşa edici toplumsal sınıfının, burjuvazinin, özgürlük ve mülkiyet talepleri üzerine şekillenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

"Dünya ekonomisinin küresel iş bölümü bağlamında merkez ve çevre ekonomiler (bugünün gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri) şeklinde bölündüğünü savunan" teori aşağıdakilerden hangisidir?

Kar kütlesi teorisi

Dünya sistemleri teorisi

Doğrudan denetim teorisi

Piyasa ekonomisi teorisi

Karşı piyasa teorisi

Açıklama:

Dünya sistemleri teorisi, dünya-ekonomisinin küresel iş bölümü bağlamında merkez ve çevre ekonomiler (bugünün gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri) şeklinde bölündüğünü savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Kapitalizmin ne olduğuna yönelik farklı görüşler olsa da "Kapital (1867)" adlı kitapta sunduğu analizlerle bu konudaki en önemli çözümlemelerden birini ortaya koyan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Rousseau

Mill

Marx

Voltaire

Locke

Açıklama:

Kapitalizmin ne olduğuna yönelik farklı görüşler olsa da Marx’ın Kapital’de (1867) sunduğu analiz bu konudaki en önemli çözümlemelerden biri olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi toplumsal sözleşme (social contract) teorisyenleri arasında yer alan şahsiyetlerden biri değildir?

Hobbes

Locke

Montesquieu

Engels

Rousseau

Açıklama:

Daha sonra toplumsal sözleşme (social contract) teorisyenleri olarak, Hobbes, Locke,
Montesquieu ve Rousseau gibi düşünürler öne çıkar.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Ekonomi politik kavramı ilk kez Antoine de Montchrétien tarafından hangi ülkede kullanılmıştır?

İngiltere

İtalya

İspanya

Almanya

Fransa

Açıklama:

Ekonomi politik kavramı ilk kez Fransa’da Antoine de Montchrétien tarafından kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

"Faydacılık" düşüncesine öncülük eden düşünür aşağıdakilerden aşağıdakilerden hangisidir?

Bentham

Menger

Walras

Hobsbawm

Polanyi

Açıklama:

Bentham’ın öncülük ettiği "faydacılık" düşüncesi yüzyıldan fazla bir süre liberal düşünceyi yönlendiren egemen etik ve adalet teorisi olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Max Weber'in düşüncelerinin önemli yer tuttuğu "ordoliberalizm (sosyal piyasa ekonomisi)" aşağıdaki hangi liberal anlayış olarak da ifade edilmektedir?

Fransız

Alman

İtalyan

İsveç

İngiliz

Açıklama:

Ordoliberalizm anlayışı, Alman liberalizmi (sosyal piyasa ekonomisi) olarak da tarif edilir. Max Weber’in düşüncelerinin önemli yer tuttuğu bu gelenek devlet ve piyasa arasındaki bir uyumu arayan yaklaşımıyla hem merkezi planlamayı hem de laissez faire ilkesini reddetmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Dünyada iktisadi anlamda yeni bir dünya düzenini fiilen başlattığı ifade edilen "Bretton Woods Anlaşması", kaç yılında yapılmıştır?

1924

1934

1944

1954

1964

Açıklama:

Batılı anlamda dünyadaki iktisadi boyuttaki eski ve yeni hegemonya arasındaki bu tartışmalar 1944’te Bretton Woods antlaşması ile sonlandı. Keynes’in teorik
gücü White’ın politik gücüne yenik düşünce yeni sistemin temel taşları Amerika’nın öne sürdüğü kurallarca yapılandırıldı.

Doğru Cevap: C

Soru 29

1970'li yılların başında ABD'nin askerî harcamalarını oldukça büyük boyutlara taşıyan ve kamu açıklarını arttıran olay aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı

Soğuk Savaş

Arap-İsrail Savaşı

Vietnam Savaşı

Washington Uzlaşısı

Açıklama:

1963-1973 yılları arasında süren Vietnam Savaşı (1963-1973), ABD’nin askerî
harcamalarını inanılmaz boyutlara taşımış ve kamu açıklarını artırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Keynesçi bölüşüm ve kamu sosyal güvenlik politikalarını kesin bir dille eleştirerek, "devletin toplumun alt kesimlerini, yoksulları korumak gibi bir sorumluluğu olamaz" görüşünü seslendiren neoliberal düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Smith

Kennedy

Locke

Woods

Hayek

Açıklama:

Keynesci bölüşüm ve kamu sosyal güvenlik politikalarını kesin bir dille eleştiren Hayek’e göre devletin toplumun alt kesimlerini, yoksulları korumak gibi bir sorumluluğu olamaz. Toplumsal olarak adil olan tek sistem piyasa sistemidir. Mülkiyet en temel özgürlüktür. Hayek’in görüşleri hem Margaret Thatcher ve hem de danışmanlığını yaptığı Ronald Reagan neoliberal politikaları üzerinde çok etkili olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 31

“Dünya ekonomisinin küresel iş bölümü bağlamında merkez ve çevre ekonomiler (bugünün gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri) şeklinde bölündüğünü savunur. Merkez, gelişmiş teknolojik ürünler üretirken çevrenin küresel ekonomideki rolü merkeze hammadde, tarımsal ürün ve ucuz işgücü sağlamaktır. Bu tür bir iş bölümü çevreden merkeze bir kaynak aktarımı (sömürü) anlamına gelmektedir.” İfadesi aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?

Kapital sistemleri teorisi

Feodal sistemleri teorisi

Liberal sistemler teorisi

Dünya sistemleri teorisi

Monarşi sistemler teorisi

Açıklama:

Soru kökünde yer alan ifade “Dünya sistemleri teorisi’ni” tanımlamaktadır. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

“Kapitalizm sanılanın aksine piyasa ya da piyasa ekonomisi değildir. Piyasa, insanlık tarihinde kökleri çok daha erken dönemlere uzanan, kapitalizmden çok daha önce var olan, bir oluşumdur. Nitekim piyasa ekonomisi Avrupa’nın sanayileşme öncesi erken tarım toplulukları arasında dahi yaygınca gözlemlenmekteydi. Kapitalizm piyasa değildir; tam aksine kapitalizm aslında karşı piyasadır.” İfadesi kime aittir?

Marx

Engels

John Locke

Max Weber

Fernand Braudel

Açıklama:

Soru kökünde yer alan ifade Fernand Braudel’e aittir. Bu nedenle doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

“Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu adlı çalışmasında bu süreci Orta Çağ’ın karanlık döneminin aşılması ile Avrupa kültür ve düşünce sistemine yeni bir etik, akılcılık, kuşku, bilme isteği ve bilimin hâkimdir.” ifadesi kime aittir?

Max Weber

John Locke

Fernand Braudel

Marx

Engels

Açıklama:

Soru kökünde yer alan ifade Max Weber’e aittir. Bu nedenle doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

“Doğa üzerine yazıları ve doğanın mülk edinilmesi üzerine önerileri, özellikle İngiliz Amerikan kolonileşmesinin en önemli ideolojik temellerinden birini oluşturmuştur. Ona göre doğa bir boşluk değildir, sahiplenilmelidir. İnsanlık doğayı sahiplenerek onu üretken eyleme kattıkça, aslında toplumun genel iyiliği için de katkı yaratmaktadır. Sorun bir mülkiyetin, bir başkasının mülkiyetini tehdit etmemesidir ve bunu sağlayan şey ‘ “yasa”dır.” İfadesi kime aittir?

Thomas Mun

Fernand Braudel

John Locke

Bentham

Engels

Açıklama:

Soru kökünde yer alan ifade John Locke’a aittir. Bu neden doğru seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Ulusların Zenginliği (1776) adlı eser kime aittir?

Thomas Mun

Adam Smith

John Locke

David Ricardo

Max Weber

Açıklama:

Ulusların Zenginliği (1776) eser, Adam Smith’e aittir. Bu nedenle doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

“Ekonomi Politiğin ve Vergilendirmenin İlkeleri” adlı eser kime aittir?

Max Weber

Thomas Mun

David Ricardo

Adam Smith

Karl Polanyi

Açıklama:

Ekonomi Politiğin ve Vergilendirmenin İlkeleri” adlı eser, David Ricardo’ya aittir. Bu nedenle doğru seçenek B seçeneğidir.
Ekonomi Politiğin ve Vergilendirmenin İlkeleri” adlı eser, David Ricardo’ya aittir. Bu nedenle doğru seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Yüzyıldan fazla bir süre liberal düşünceyi yönlendiren egemen etik ve adalet teorisi olan faydacılık teorisi kime aittir?

Thomas Mun

Fernand Braudel

John Locke

Adam Smith

Bentham

Açıklama:

Faydacılık teorisi Bentham’a aittir. Bu nedenle doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

“II. Dünya Savaşı’nın ardından dünyanın yeni uluslararası iktisadi düzenin temelleri 1944’te yapılan antlaşmayla atıldı. Bu antlaşmayla ABD dolarının uluslararası ekonominin temel parası olarak kabul görürken uluslararası iktisadi düzenin kurallarının belirlenmesinde Amerikan devletinin belirleyici rolü de kabullenilmiştir.” Bu antlaşma, aşağıdakilerden hangisidir?

Bretton Woods Antlaşması

Versay Barış Antlaşması

New Deal Antlaşması

Panopticon Antlaşması

Laissez Fair Antlaşması

Açıklama:

Soru kökünde yer alan tanımlama, Bretton Woods Antlaşmasını tanımlamaktadır. Bu nedenle doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Emek Değer Kuramının kurucusu kimdir?

Thomas Mun

Adam Smith

John Locke

David Ricardo

Max Weber

Açıklama:

Emek Değer Kuramının kurucusu, Adam Smith’tir. Bu nedenle doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

“Ticaret ve sermaye hareketlerinin serbestleştiği, mülkiyet haklarının dünyalaştığı, küresel üretim zincirlerinin yaygınlaştığı, çok uluslu şirketlerin dünya üretim ve ticaret ağlarında güçlendiği, haberleşmeden bilgi edinimine değin iletişim ağının genişlediği, ulaşımın hız ve ölçek olarak tüm dünyayı kuşattığı, kültürel yakınlaşma ve tek tipleşmenin gerçekleştiği bir dönemi temsil etmektedir. “Aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?

Klasik Liberalizm

Kominizm

Neoliberalizm

Küreselleşme

Kapitalleşme

Açıklama:

Soru kökünde yer alan ifade Küreselleşmeyi tanımlamaktadır. Bu nedenle doğru seçenek D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Siyaset Sosyolojisi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler