Sağlık Bilimlerinde ve Yönetiminde Etik - Sağlık Kurumları İşletmeciliği

Ünite 1

Soru 1

Ahlak olgusunun temel değerlerini ve bu değerlerin geliştirilmesini inceleyen etik türü aşağıdakilerden hangisidir?

Normatif etik

Meta-etik

Uygulamalı etik

Teorik etik

Ampirik etik

Açıklama:

Normatif etik, ahlak olgusunun temel değerlerini ve bu değerlerin geliştirilmesini incelemekte; uygulamalı etik insan, toplum ve kültürlerin ahlaklılığının betimlenmesi ve bu konularda çalışmaların yapılmasını incelemekte; meta-etik de ahlakın nedenselliğini incelemektedir. Uygulamalı etiğin daha ileri aşaması olan ve özellikle sağlık hizmetlerinde daha çok karşılaştığımız “ampirik etik”;
normatif etik, uygulamalı etik ve meta etiği kapsamına dahil ettiği dikkat çekmektedir.
Yanıt A seçeneği ''Normatif Etik'' olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Doğalcılık, duyguculuk ve görecilik terimlerinin yer aldığı etik türüyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur ?
I. Deontolojik etik türünde yer alır.
II. Mesleki etik teorisini de içerir.
III. Betimleyici etik türü içerisinde yer alır.

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

Yanıt D seçeneği ''Betimleyici etik'' olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

İş ahlakı arayışları ve yaklaşımlarından 1950-1970 yılları arası hangi döneme karşılık gelmektedir ?

Ahlak Arayan İş Dünyası

Profesyonellik ve İş Ahlakı

İş Dünyası ve Büyüyen Karmaşıklık

İş Ahlakında Düzen Getirme Girişimleri

Küresel İş Ahlakı

Açıklama:

-Ahlak Arayan İş Dünyası (1900-1920)
-Profesyonellik ve İş Ahlakı (1920-1950)
-İş Dünyası ve Büyüyen Karmaşıklık (1950-1970)
-İş Ahlakında Düzen Getirme Girişimleri (1970-1990)
-Küresel İş Ahlakı (1990-2000)
Yanıt C seçeneği ''İş Dünyası ve Büyüyen Karmaşıklık'' yaklaşımı olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

F.W. Taylor'ın yönetim biliminin temellerini attığı, Amerika’da ve İngiltere’deki kimi üniversitelerde ticaret ahlaki derslerinin verilmeye başlandığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1900-1920

1920-1950

1950-1970

1970-1990

1990-2000

Açıklama:

Ahlakı Arayan İş Dünyası (1900-1920)
İş ahlakı ile ilgili ilk çalışmalar 20. yüzyılın başlangıcında ortaya çıkmaya başlamış, yönetim biliminin de aynı dönemde temelleri atılmıştır. F.W. Taylor yönetim bilimin temellerini atmıştır.
Bu süreçte Amerika’da ve İngiltere’deki kimi üniversitelerde ticaret ahlaki dersleri verilmeye başlanmıştır.
Cevap A seçeneği olmalıdır. 1900-1920

Doğru Cevap: A

Soru 5

1920-1950 yılları arasında iş ahlakını konu alan ve R.H. Tawney tarafından yazılan kitap aşağıdakilerden hangisidir?

Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu

Din ve Kapitalizmin Yükselişi

Kapitalizm

Ahlak Kuralları

Etik İlkeler

Açıklama:

Profesyonellik ve İş Ahlakı (1920-1950)
Bu süreçte Almanya’da M. Weber’in Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu adlı kitabı ve İngiltere’de R. H. Tawney’in Din ve Kapitalizmin Yükselişi adlı kitabı yayımlanmıştır. Her iki kitapta da iş ahlakı konusu işlenmiştir.
Din ve Kapitalizmin Yükselişi adlı kitap R.H. Tawney tarafından yazılmıştır. Cevap B seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

İş ahlakına düzen getirme arayışları döneminde iş ahlakıyla ilgili uluslararası dergilerin yayına başladığı, ilk örgütün kurulduğu tarih ve örgüt adı eşleştirmesi hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

1975: Hollanda İş Etiği Grubu

1981: İngiltere Yönetim Ahlakı Topluluğu

1984: Amerika İş Ahlakı Organizasyonu

1987: Avrupa İş Ahlakı Örgütü

1990: Dünya Etik Örgütü

Açıklama:

İş Ahlakında Düzen Getirme Arayışları (1970-1990) : 1987 yılında Hollanda’da Avrupa İş Ahlakı Örgütü (European Business Ethics Network) kurulmuş, aynı dönemde iş ahlakı ile ilgili uluslararası akademik dergiler yayına başlamış ve konuyla ilgili akademik çalışmalar artmıştır.
1987: Avrupa İş Ahlakı Örgütü

Doğru Cevap: D

Soru 7

Sağlık İdaresi ya da güncel haliyle Sağlık Yönetimi lisans programı ilk defa hangi yılda ve hangi üniversite bünyesinde açılmıştır?

1963-Ankara Üniversitesi

1970-İstanbul Üniversitesi

1975-Hacettepe Üniversitesi

1979-Ankara Üniversitesi

1984-Hacettepe Üniversitesi

Açıklama:

Türkiye’de Sağlık İdaresi Yüksekokulu 1963’te Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulmuştur. 1970’te Hacettepe Üniversitesinde Hastaneİdaresi Yüksekokulu kurulmuş ve 1975’e kadar lisansüstü eğitim vermiştir.
1975’te lisans programı da açılarak okulun adı “Sağlık İdaresi Yüksekokulu” olarak değiştirilmiştir. Sağlık Bakanlığına bağlı okul ile Hacettepe Üniversitesine bağlı okul, 1982’de birleştirilerek Hacettepe Üniversitesi bünyesine alınmıştır. Aynı okul 2006 yılında Hacettepe Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesinin adı “Sağlık İdaresi Bölümü” ve 2016 yılında aynı fakültede “Sağlık Yönetimi” olarak değiştirilmiştir
Yanıt C seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıda belirtilenlerden hangisi/hangileri sağlık yöneticisinin görevlerindendir?
I. Kurumun finansal yönetim politikalarının belirlenmesi, uygulaması ve yönetilmesinde görev alır.
II. Kurumun muhasebe, bütçe, mali analiz ve maliyet analizi faaliyetlerini yürütür.
III. Kurumda kriz ve afet planının hazırlanması ve yürütülmesi çalışmalarından görev alır.

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sağlık yöneticisinin görevleri aşağıda sıralanmıştır:
• Kurumun idari, mali ve teknik hizmetlerinin yürütülmesinde misyon, vizyon, temel
hedef ve değerlerinin belirlenmesinde; kalite, standardizasyon ve akreditasyon çalışmaları ile performans değerlendirmesinde
görev alır.
• Kurumun finansal yönetim politikalarının
belirlenmesi, uygulaması ve yönetilmesinde
görev alır.
• Kurumun muhasebe, bütçe, mali analiz ve
maliyet analizi faaliyetlerini yürütür.
• Sağlık hizmetleri sunumunun planlanması,
yürütülmesi ve sonuçlarının değerlendirilmesi sürecinde görev alır.
• Kurumda tıbbi ve hasta bakımı dışında verilen hizmetlerin organizasyonu, yürütülmesi ve denetimini sağlar.
• Kurumda kriz ve afet planının hazırlanması
ve yürütülmesi çalışmalarından görev alır.
• Hastalıkların tanıları ve ameliyatlarının
uluslararası hastalıklar kod sistemine göre
kaydedilmesi, tıbbi ve idari istatistiklerinin
tutulması, saklanması, değerlendirilmes
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

''Herhangi bir alanda “iyi” diye kabul edilen etik değerler o alanda alışkanlık, kural, ilke ya da standartlar bir meslek için bir araya getirildiğinde ............ olarak isimlendirilir.'' Cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir ?

Etik teori

Etik senaryo

Etik modül

Etik eğitim

Etik kod

Açıklama:

Sağlık yönetiminde sürdürülebilir etik politika ve uygulamalarının geliştirilmesinde sağlık yöneticilerinin kurumsal etik kodlar hazırlanmasını sağlaması önemli diğer bir konudur. Herhangi bir alanda “iyi” diye kabul edilen etik değerler o alanda alışkanlık, kural, ilke ya da standartlar olarak yer alırlar. Bu ögeler bir meslek için bir araya geldiğinde etik kod adıyla yazılı kuralları oluştururlar. Mesleki etik kodlara, her bir meslek elemanı uymalıdır.
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıda belirtilen ifadelerden hangisi/hangileri etik kodların özelliklerindendir?
I. Yazılı olmalıdır.
II. Çalışanların katılımı ile ortak oluşturulur.
III. Belirlenen ilkelere uyulmadığında nasıl bir yaptırım uygulanacağı belirtilmez.

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Etik kodlar yazılı ve çalışanların katılımı ile ortak oluşturulduğunda çalışanlar tarafından sahiplenilmesi daha kolay olur.
Etik kodlar uyulacak ahlaki ilkeleri belirttiği gibi bu ilkelere uyulmadığında nasıl bir yaptırım uygulanacağını da içerir.
Yanıt B seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi etik ve ahlak arasındaki farkı en doğru şekilde açıklar?

Etik toplum kurallarına dayanır; ahlak ise bireysel tercihlerle ilgilidir.

Etik bireyin içsel duygularıdır; ahlak ise mantıksal yargılardır.

Etik, davranışların uygulamaya dönük boyutudur; ahlak ise teorik ilkeleri kapsar.

Etik, doğru ve yanlış üzerine teorik düşünmeyi kapsar; ahlak ise bu düşüncenin günlük yaşamdaki uygulamasıdır.

Etik yalnızca dinî kurallar üzerinden şekillenir; ahlak ise evrensel kurallara dayanır

Açıklama:

Etik, doğru ve yanlış üzerine teorik düşünmeyi kapsar; ahlak ise bu düşüncenin günlük yaşamdaki uygulamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdaki etik türlerinden hangisi, ahlaki yargıların nedenselliği ile ilgilenir?

Normatif Etik

Uygulamalı Etik

Meta-Etik

Deontolojik Etik

Teleolojik Etik

Açıklama:

Meta-etik, ahlaki yargıların doğasını ve nedenselliğini sorgular. Yani “iyi nedir?”, “ahlaki değerler nesnel midir?” gibi sorulara odaklanır. Diğer etik türleri daha çok davranışlar ve uygulamalar üzerine yoğunlaşır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Etik kavramının Türk kültüründe kullanımına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türk kültüründe "etik" kavramı "meslek etiği" kavramıyla eşanlamlı olarak kullanılır.

Etik kavramı Türk kültüründe günlük dilde yaygın ve somut bir şekilde kullanılır.

Türk kültüründe "etik" yerine genellikle "ahlak" kavramı tercih edilmektedir.

Türk kültüründe etik kavramı, yalnızca akademik çevrelerde kullanılır.

Etik kavramı Türk kültüründe dinsel normlarla özdeşleşmiştir.

Açıklama:

Türk kültüründe "etik" kavramı soyut bulunmakta ve bunun yerine "ahlak" kelimesinin kullanılması gerektiği düşünülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi deontolojik etik anlayışının temel özelliklerinden biri değildir?

Evrensel ahlaki doğrular zaman ve koşullara göre değişebilir.

Eylemin sonuçları ne olursa olsun bazı eylemler her durumda ahlaken yanlıştır.

Öldürme, işkence gibi eylemler her koşulda ahlaken kabul edilemez.

Eylemin ahlaki değeri, eylemde bulunanın niyetine ve yükümlülüğüne bağlıdır.

Ahlaki davranış, rasyonel ve evrenselleştirilebilir ilkelere dayanmalıdır.

Açıklama:

Deontolojik etik, evrensel doğruların zaman ve koşullara bağlı olmadan geçerli olduğunu savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdaki ifadelerden hangisi egoizm anlayışına uygundur?

Davranışın ahlaki olup olmadığı, toplumun genel faydasına göre belirlenir.

Ahlaki davranış, kişinin içsel vicdanına göre şekillenir.

Doğru eylem, evrensel kurallara en uygun eylemdir.

Başkasının acısını azaltmak için fedakârlık yapmak ahlaki zorunluluktur.

Bir kişi, yalnızca kendi çıkarı ve uzun vadeli kazancı için eylemde bulunmalıdır.

Açıklama:

Egoizm, bireyin yalnızca kendi çıkarını gözeterek hareket etmesini savunur. Başkalarına karşı yükümlülüğü olmadığını öne sürer

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi erdem etiğinin temel sorusudur

Eylem sonucunda ne elde edilir?

İnsanlar bu davranışı onaylar mı?

Bu davranış bana ne kazandırır?

Nasıl bir insan olmalıyım?

Kurallara uyuyor muyum?

Açıklama:

Erdem etiği, davranıştan çok insanın karakterine odaklanır. Yani “Nasıl bir insan olmalıyım?” sorusu esastır.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Mesleki etiğin ilk ortaya çıktığı alan aşağıdakilerden hangisidir?

Eğitim

Hukuk

Tıp

Kamu yönetimi

Psikoloji

Açıklama:

Mesleki etik ilk olarak tıpta ortaya çıkmış ve sonra diğer mesleklere yayılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangileri mesleki etik kurallarına uymamanın sonuçlarındandır?
I. Meslekten çıkarılma
II. Kamu görevine son verilme
III. Toplumsal güvenin artması

Yalnız I

I ve II

II ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

Etik dışı davranış güveni azaltır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi 1970-1990 yılları arasındaki iş ahlakı gelişmelerinden biridir?

Avrupa İş Ahlakı Örgütü’nün kurulması

İnternet etiği kavramının ortaya çıkması

İş ahlakının kişisel bir konu olarak görülmesi

Protestan Ahlakı kitabının yazılması

Yöneticilik mesleğinin sona ermesi

Açıklama:

1977’de kurulan Avrupa İş Ahlakı Ağı, iş dünyasında etik değerlerin yayılmasını sağladı ve bu dönem iş ahlakının kurumsallaştığı yıllar oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi sağlık yöneticisinin sahip olması gereken temel niteliklerden biri olarak metinde vurgulanmaktadır?

Sadece tıbbi bilgiye sahip olması

Hukuk eğitimi almış olması

Liyakat sahibi olması

Politik bağlantıları bulunmas

Kendi alanında yayın yapmış olması

Açıklama:

Liyakat sahibi olması

Doğru Cevap: C

Soru 21

"...(I)..., insana ne yapmasını ya da ne yapmamasını öneren değerler bütünüdür. ...(II)..., bir birey veya bir topluluk için doğru ve yanlışı tanımlayan sosyal süreçlere gömülü normlar, değerler ve inançlarla ilgilidir. ...(III)... günlük yaşamdaki davranış, tutum ve ilişkileri ayrıntılı olarak incelemektedir."
Yukarıdaki metinde (I), (II) ve (III) numaralı boşluklara gelmesi gereken sözcükler hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

(I): Felsefe; (II): Etik; (III): Ahlak

(I): Ahlak; (II): Ahlak; (III): Felsefe

(I): Ahlak; (II): Etik; (III): Felsefe

(I): Etik; (II): Ahlak; (III): Ahlak

(I): Felsefe; (II): Ahlak; (III): Etik

Açıklama:

Etik, insana ne yapmasını ya da ne yapmamasını öneren değerler bütünüdür. Ahlak, bir birey veya bir topluluk için doğru ve yanlışı tanımlayan sosyal süreçlere gömülü normlar, değerler ve inançlarla ilgilidir. Ahlak günlük yaşamdaki davranış, tutum ve ilişkileri ayrıntılı olarak incelemektedir.
(I): Etik; (II): Ahlak; (III): Ahlak

Doğru Cevap: D

Soru 22

"...(I)..., davranış kurallarıyla ilgili bir kavramdır; ...(II)... değerler kavramı ise bir davranış kuralları sistemidir genel anlamda bir felsefe ekolü veya din ile bir meslek grubu veya bir kültürle ilgili kurallar sistemidir."
Yukarıdaki metinde (I) ve (II) numaralı boşluklara gelmesi gereken sözcükler hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

(I):Etik; (II): ahlaki

(I):Ahlak; (II): etik

(I):Etik; (II): felsefi

(I):Ahlak; (II): felsefi

(I):Etik; (II): etik

Açıklama:

Etik, davranış kurallarıyla ilgili bir kavramdır; etik değerler kavramı ise bir davranış kuralları sistemidir genel anlamda bir felsefe ekolü veya din ile bir meslek grubu veya bir kültürle ilgili kurallar sistemidir.
(I):Etik; (II): etik

Doğru Cevap: E

Soru 23

Etik ile ilgili sınıflandırmalardan hangisindeki görüşler "sonuç odaklı olmayan" olarak ayrılmaktadır?

Normatif

Meta-etik

Betimleyici

Deontolojik

Teleolojik

Açıklama:

Etik en genel anlamda teorik ve uygulamalı etik; felsefi açıdan ise normatif etik, uygulamalı etik ve meta-etik biçiminde sınıflandırılmaktadır. Normatif etik, ahlak olgusunun temel değerlerini ve bu değerlerin geliştirilmesini incelemekte; uygulamalı etik insan, toplum ve kültürlerin ahlaklılığının betimlenmesi ve bu konularda çalışmaların yapılmasını incelemekte; meta-etik de ahlakın nedenselliğini incelemektedir. Uygulamalı etiğin daha ileri aşaması olan ve özellikle sağlık hizmetlerinde daha çok karşılaştığımız “ampirik etik”; normatif etik, uygulamalı etik ve meta etiği kapsamına dahil ettiği dikkat çekmektedir. Etik sonuç odaklı olacak biçimde de sınıflanmaktadır. Sonuç odaklı görüşler teleolojik, sonuç odaklı olmayan deontolojik olarak da ayrılabilmektedir. Normatif etik (kuralcı), betimleyici etik (tanımlayıcı) ve meta-etik (analitik) sınıflamasının diğerlerine göre daha yaygın kabul gördüğü söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi etik türleri ve teorilerinin sınıflandırması göz önüne alındığında teorik etik altında yer almaz?

Normatif

Betimleyici

Meta-etik

Faydacılık

Yönetim etiği

Açıklama:

Şekil 1.1'e bakınız.
Yönetim etiği

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi "yargılamaların ve değerlendirmelerin kendine göre yapıldığı ölçüt; uyulmak zorunda olunan kural" anlamına gelir?

Norm

Form

Deon

Soru 26

"...... teoride vurgu eylemin veya eylem türlerinin üzerindedir, eylemlerin sonuçları üzerine değildir."
Yukarıdaki metinde yer alan boşluğa aşağıdaki sözcüklerden hangisi gelmelidir?

Normatif

Deontolojik

Meta-etik

Teleolojik

Betimleyici

Açıklama:

Deontoloji, Yunancada “ödev” anlamındaki “deon” sözcüğünden gelir. Deontoloji; ödev ahlakı, haklar teorisi ve Kant Ahlakı olarak da adlandırılmaktadır. Deontolojik teoride vurgu eylemin veya eylem türlerinin üzerindedir, eylemlerin sonuçları üzerine değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

"İş ahlakı ile ilgili ilk çalışmalar 20. yüzyılın başlangıcında Avrupa ve Amerika’da ...(I)... zayıflaması ve ...(II)... güçlenmesi döneminde başlamıştır."
Yukarıdaki metinde (I) ve (II) numaralı boşluklara gelmesi gereken sözcükler hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

(I): kapitalizmin; (II): liberalizmin

(I): sosyalizmin; (II): anarşizmin

(I): liberalizmin; (II): sosyalizmin

(I): kapitalizmin; (II): anarşizmin

(I): anarşizmin; (II): liberalizmin

Açıklama:

İş ahlakı ile ilgili ilk çalışmalar 20. yüzyılın başlangıcında Avrupa ve Amerika’da liberalizmin zayıflaması ve sosyalizmin güçlenmesi döneminde başlamıştır.
(I): liberalizmin; (II): sosyalizmin

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi etik ve ahlakı yargıların doğasını ve gerekçelendirilmesini inceler?

Betimleyici etik

Uygulamalı etik

Mesleki etik

Yönetim etiği

Meta-etik

Açıklama:

Meta-etik, etik ve ahlakı yargıların doğasını ve gerekçelendirilmesini inceler.

Doğru Cevap: E

Soru 29

1990-2000 yılları arasında yapılan ahlak incelemeleri hangi başlıkla anılmaktadır?

Ahlak Arayan İş Dünyası

İş Dünyası ve Büyüyen Karmaşıklık

Küresel İş Ahlakı

İş Ahlakında Düzen Getirme Girişimleri

Profesyonellik ve İş Ahlakı

Açıklama:

20.yüzyılın başlarında ortaya çıkan iş ahlakı arayışları ve yaklaşımları, ilgili kaynaklarda aşağıdaki gibi belli dönemlere ayrılarak incelenmektedir:
• Ahlak Arayan İş Dünyası (1900-1920)
• Profesyonellik ve İş Ahlakı (1920-1950)
• İş Dünyası ve Büyüyen Karmaşıklık (1950-1970)
• İş Ahlakında Düzen Getirme Girişimleri (1970-1990)
• Küresel İş Ahlakı (1990-2000)

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü tarafından kabul edilen “Kamu Etik Davranış Kuralları” yönetim süreçlerinde kullanılması için önerilen kurallardan değildir?

Mal bildiriminde bulunma

Eski kamu görevlileriyle ilişkiler

Hediye alma ve menfaat sağlama

Bağlayıcı açıklamalar ve gerçek dışı beyan

Görev ve yetkilerin menfaat sağlamak amacıyla kullanılmaması

Açıklama:

Hediye alma ve menfaat sağlama yasağı olmalı.

Doğru Cevap: C

Ünite 2

Soru 1

Sosyal düzeni muhafaza etmek ve anlaşmazlıkları çözmek ve sosyal kaynakları insanların ihtiyaç duyduğu veya hak ettiği biçimde dağıtmak için gerekli olan hükûmetler tarafından kurulan somut görevler aşağıda belirtilen hangi kelime ile ifade edilir ?

Etik

Ahlak

Hukuk

Yönetim

İlke

Açıklama:

Hukuk, sosyal düzeni muhafaza etmek ve anlaşmazlıkları çözmek ve sosyal kaynakları insanların ihtiyaç duyduğu veya hak ettiği biçimde
dağıtmak için gerekli olan hükûmetler tarafından kurulan somut görevlerden oluşmaktadır. Hukuk kamu yararı ve kişisel hakların korunması ile ilgiliyken etik sadece bu konuları kapsamamakta, aynı
zamanda kişilerin kendilerine, başkalarına ve topluma karşı sorumluluklarını da içermektedir.
Yanıt C seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi ''Etik'' kavramı ile ilişkili değildir ?

Doğru-Yanlış, İyi-Kötü anlamlarının yanı sıra normatif standartların ve ahlaki yargıların doğası ve gerekçesini de inceler.

Karmaşık sorunların çözümü için resmî olmayan yönergeler bulunmaktadır.

Ahlaki sorunları önlemek ve çözmek için kişiler ve gruplar için davranış standartlarını tanımlar ve belirler.

İlkelere dayalıdır.

Karmaşık sorunların resmî kurallar ile çözümüdür.

Açıklama:

İlk dört seçenekte verilen özellikler Etik kavramı ile ilişkili olup, ''karmaşık sorunların resmî kurallar ile çözümü'' Hukuk kavramı ile ilişkilidir.
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Herhangi bir karar sürecinde etik kuralların dikkate alınmaması veya bazılarının göz ardı edilmesi neticesinde aşağıdakilerden hangisi oluşur ?

Etik ihlal

Etik ikilem

Etik problem

Etik değer

Etik kod

Açıklama:

Etik değer; kişilerin davranışlarını düzenleyen yol gösterici, etik davranışların oluşumundaki zihinsel işlevlerin ölçütü veya toplumsal davranışların kaynağı olarak ifade edilir.
Etik, yazılı olmayan kurallardan oluşmaktadır. Fakat mesleki uygulamalarda ve iş hayatında çalışanların işlerini yaparlarken somut, yazılı kaidelere ihtiyaçları bulunmaktadır.
Kişilerin bir davranış sırasında harekete geçmesini zorlaştıran, iki karar arasında kalmalarına sebep olan duruma etik ikilem denir.
Etik İhlaller
Herhangi bir karar sürecinde etik kuralların dikkate alınmaması veya bazılarının göz ardı edilmesi neticesinde etik ihlaller meydana gelir.
Etik Problemler
Etik problemler, ahlaki bir konuda tercih yapmayı gerektiren, doğruyu ve yanlışı belirleyecek net kurallar içermeyen kişiyi tereddüte düşüren sorunlardır.
Yanıt A seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi "Beauchamp ve Childress” isimli iki Amerikalı biyo-etikçinin önerdiği “çift etki kuramı''nın ilkelerinden biri değildir ?

Kötü etki, iyi etki için bir araç olmamalıdır.

Eylem, neticelerinden bağımsız olarak iyi veya en azından ahlaki açıdan tarafsız olmalıdır.

İyi etki kötü etki ayrımı ölçülebilirdir.

Etken, kötü etkiyi değil yalnızca iyi etkileri amaçlar.

İyi etki, kötü etkiden daha ağır basmalıdır.

Açıklama:

Sağlık alanında doğal hukuk kuramı ile en yakın ilişkili olan
kuram “Beauchamp ve Childress” isimli iki Amerikalı biyo-etikçinin önerdiği “çift etki kuramı” dır.
Dört temel ilkeden oluşmaktadır.
• Kötü etki, iyi etki için bir araç olmamalıdır.
• İyi etki, kötü etkiden daha ağır basmalıdır.
• Etken, kötü etkiyi değil yalnızca iyi etkileri amaçlar.
• Eylem, neticelerinden bağımsız olarak iyi veya en azından ahlaki açıdan tarafsız olmalıdır.
Çift etki teorisi, sağlık hizmetleri etiğinde kürtaj ve ötanazi gibi hususlarda, iyi ile kötü arasında bir çatışmanın olduğu kararlarla uğraşırken kullanılmaktadır. Bu görüşe göre; kürtaj kötülüktür
fakat bir annenin yaşamını kurtarmak iyiliktir.
Yanıt C seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Morrison ve Furlong'a göre sağlık profesyonellerinin görevlerinde öncelik sıralaması aşağıda belirtilen hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir ?

Hastalar, meslekleri, diğer klinik profesyoneller, çalıştıkları kurum

Hastalar, diğer klinik profesyoneller, meslekleri, çalıştıkları kurum

Hastalar, çalıştıkları kurum, meslekleri, diğer klinik profesyoneller

Çalıştıkları kurum, hastalar, meslekleri, diğer klinik profesyoneller

Meslekleri, hastalar, diğer klinik profesyoneller, çalıştıkları kurum

Açıklama:

Morrison ve Furlong, sağlık profesyonellerinin görevlerini şu şekilde sıralamıştır.
Birinci sırada hastalar, ikinci sırada meslekleri, üçüncü sırada diğer klinik profesyoneller ve son olarak çalıştıkları kurumlardır. Diğer taraftan, görevleri konusunda net bir anlayışa sahip olmanın,
sağlık profesyonellerinin hasta bakımına yönelik yükümlülükleri hakkında konuşmalarını kolaylaştıracağı vurgulanmıştır.
Yanıt A seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Bir karar veya eylemden etkilenen tüm taraflar için umut edilen faydanın maksimum düzeyde olduğu etik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir ?

Egoist teori

Otorite temelli teori

Erdem etiği teorisi

Deontolojik teoriler

Teleolojik teoriler

Açıklama:

Teleolojinin türetilmesi, Yunanca “sonsal” anlamına gelen “telos” kelimesine dayanmaktadır. Sonuçsalcılık olarak da adlandırılan bu teori, bir eylemin doğruluğunu veya yanlışlığını o eylemin
getirdiği sonuçlar açısından değerlendirmektedir.
Eylemin etik açıdan değerlendirilmesi, eylemin neticesinin iyi olmasına bağlıdır. Faydacılık, teleolojinin en yaygın şeklidir. Faydacılık; bir karar veya eylemden etkilenen tüm taraflar için umut edilen faydanın maksimum düzeyde olmasını içermektedir. Sonuçlar tahmin
edilebiliyor ve faydaları hesaplanabiliyorsa, bu gibi
durumlarda, eylemler arasındaki seçim, daima en
büyük faydaya sahip eylemlerin seçilmesini gerektirmektedir.
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi tıp etiğinin genel ilkeleri arasında yer almaz ?

Zarar vermeme ilkesi

Güncel bilgiyi takip etme ilkesi

Özerkliğe saygı ilkesi

Gizliliğe saygı ilkesi

Yarar sağlama ilkesi

Açıklama:

Hipokrat yemininde bulunan ve bilinen en eski ilkeler kapsamında; yararlılık, zarar vermeme, özerkliğe saygı, adil olma ilkelerini sayabiliriz. Yaşama saygı duyma, aydınlatma ve onam alma,
sır saklama, mahremiyete saygı gösterme, dürüstlük, özgecilik, ayrımcılıktan kaçınma, ihtisasa saygı duyma, dayanışma da bu ilkelere dahil edilir.
Yanıt B seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Sağlık çalışanlarının tüm risklere rağmen çalışmalarına devam ederek herhangi bir ikincil zararı önlemek için azami önlemlerle bakım sağlama görevinde bulunmaları etik ilkelerin sağlık hizmetleri süreçlerindeki aşağıda verilen hangi katkısı altında yer alır ?

Zararı en aza indirmek

Hesap verilebilirlik ve şeffaflık

Görev sunma yükümlülüğü

Gizlilik

İletişim

Açıklama:

Görev sunma yükümlülüğü; Tüm sağlık profesyonelleri, sağlık hizmetlerini sunma yükümlülüğüne etik olarak bağlıdırlar. Sağlık çalışanları tüm risklere rağmen çalışmalarına devam etmektedirler. Sağlık hizmeti sunucularının tüm riskleri kabul
ederek herhangi bir ikincil zararı önlemek
için azami önlemlerle bakım sağlama görevi bulunmaktadır
Yanıt C seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Sağlık yöneticilerinin uyması gereken kuralları içeren “Code of Ethics” belgeleri hangi kurum tarafından oluşturulmuştur ?

National Health Services (NHS)

American College of Healthcare Executives (ACHE)

Joint Commission International (JCI)

World Health Organization (WHO)

European Medicine Agency (EMA)

Açıklama:

Sağlık yöneticilerinin uyması gereken etik kurallar American College of Healthcare Executives (ACHE) ve American College of Health Care Administrators (ACHCA) tarafından yayınlanan “Code of Ethics” belgeleri, İngiltere’de National Health Services (NHS) tarafından 2002 senesinde yayımlanan “Code of Conduct for NHS Managers” ve sağlık kuruluşlarının uluslararası akreditasyon kuruluşu Joint
Commission International (JCI)’ın yedinci version hastane setinde bulunan “Organizational and Clinical Ethics” standartlarından faydalanılarak oluşturulmuştur.
Yanıt B seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Klinik araştırmalarda yarar-zarar değerlendirilmesi ve araştırmalarda bilgilendirilmiş onam aşağıda belirtilen hangi etik konu altında değerlendirilmektedir ?

Sağlık Uygulamalarında

Sağlık Hizmetleri Karar Verme Sürecinde

Epidemiyoloji’de

Sağlık Araştırmaları ve Yeni Teknolojilerde

Hiçbiri

Açıklama:

Sağlık Araştırmaları ve Yeni Teknolojilerde Etik Konular arasında
Tıbbi araştırmalarda etik, Hayvan araştırmalarında etik, Tıbbi teknolojilerin geliştirilmesi ve sağlık hizmeti sunum
süreçlerindeki sorunlar, Klinik araştırmalarda yarar-zarar değerlendirilmesi ve araştırmalarda bilgilendirilmiş onam yer almaktadır.
Yanıt D seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi ahlakın bir özelliğidir?

Evrensel kurallara dayanı

Değişmez ve sabittir

Teorik temellere dayanır

Toplumdan topluma değişebilir

Sadece bireysel yargılarla ilgilenir

Açıklama:

Toplumdan topluma değişebilir

Doğru Cevap: D

Soru 12

Normatif etik aşağıdakilerden hangisiyle ilgilenir?

İnsanların tarihsel ahlak anlayışlarını betimlemek

Etik ilkelerine dayanarak neyin yapılması veya yapılmaması gerektiğini belirlemek

Etik kavramlarının anlamını analiz etmek

Toplumların dini inançlarını incelemek

Hukuki düzenlemeleri yorumlamak

Açıklama:

Normatif etik, etik kuralları ve ilkeleri belirleyerek hangi davranışların ahlaki olarak doğru veya yanlış olduğunu ortaya koyar.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Etik ikilem ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Etik değerlerin evrensel olarak kabul edilmesidir.

Kesin ve net kararların verildiği durumlardır.

Etik kuralların tamamen ihlal edildiği olaylardır.

Kurum dışı karar süreçlerini ifade eder.

Kişilerin iki farklı etik kural arasında kalmasıdır.

Açıklama:

Etik ikilem, iki farklı kural veya karar arasında kalma ve hangisinin doğru olduğunda tereddüt etme durumudur.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi “etik ihlal” kavramını tanımlar?

Etik kuralların tam olarak uygulanmas

Etik kuralların göz ardı edilmesi veya dikkate alınmaması

Etik değerlerin toplum içinde farklılık göstermesi

Etik kodların oluşturulması

Mesleki etik ilkelerin benimsenmesi

Açıklama:

Etik ihlal, etik kuralların karar sürecinde dikkate alınmaması ya da ihmal edilmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Otoriter temelli teoriler, doğru davranışın tespitinde ___________ temelli olabilir.
Yukarıda boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

sadece bilimsel

bireysel tercih

ekonomik çıkar

sadece hukuki

din, gelenek veya ideolojik

Açıklama:

din, gelenek veya ideolojik

Doğru Cevap: E

Soru 16

Erdem etiği teorisinde iyi hekim nasıl bir birey olarak kabul edilir?

Sadece teknik olarak yetkin

Yalnızca etik kurallara uyan

İyi karaktere sahip ve teknik olarak yetkin

Sadece deneyimli

Yalnızca yöneticilik becerisi gelişmiş

Açıklama:

İyi karaktere sahip ve teknik olarak yetkin

Doğru Cevap: C

Soru 17

Deontolojik teorilerde, bir görevin doğruluğu veya yanlışlığı neye bağlıdır?

Görevin sonucuna

Görevin niyetine

Görevin evrenselliğine

Görevin kendi içinde iyi ya da kötü olmasına

Görevin sosyal kabulüne

Açıklama:

Görevin kendi içinde iyi ya da kötü olmasına

Doğru Cevap: D

Soru 18

Kural sonuçsallığı aşağıdakilerden hangisini ifade eder

Her eylemin net faydasına göre değerlendirilmes

Yalnızca niyete dayalı karar verilmesi

En büyük net faydayı sağlayan genel kuralların geliştirilmesi

Kararların tamamen rastgele alınması

Etik kuralların göz ardı edilmesi

Açıklama:

En büyük net faydayı sağlayan genel kuralların geliştirilmesi

Doğru Cevap: C

Soru 19

Tıp etiğinin tarihsel kökenleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?

Hipokrat ve Hammurabi Kanunları

Florence Nightingale ve Hippokrat

Kant ve Marx

Aristoteles ve Sokrates

Beauchamp ve Childress

Açıklama:

Hipokrat ve Hammurabi Kanunları

Doğru Cevap: A

Soru 20

Etik standartların sağlık hizmetlerinde iletişim ile ilgili rolü aşağıdakilerden hangisidir?

Hasta ile doktor arasında güven ve karşılıklı saygıyı artırmak

İletişimi sadece yazılı raporlarla sınırlandırmak

Sadece hastalarla değil, tüm toplumla iletişimi engellemek

İletişim kalitesini azaltmak

İletişim sürecini hızlandırmak için hastaları bilgilendirmemek

Açıklama:

Hasta ile doktor arasında güven ve karşılıklı saygıyı artırmak

Doğru Cevap: A

Soru 21

Ahlaki bir konuda tercih yapmayı gerektiren, doğruyu ve yanlışı belirleyecek net kurallar içermeyen kişiyi tereddüte düşüren sorunlara ne denir?

Etik ihlal

Etik ikilem

Etik kod

Etik değer

Etik problem

Açıklama:

Etik problemler, ahlaki bir konuda tercih yapmayı gerektiren, doğruyu ve yanlışı belirleyecek net kurallar içermeyen kişiyi tereddüte düşüren sorunlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Deontolojik teorilerin kökeni kimin çalışmalarına dayanır?

Kant

Aristoteles

Marx

Aquinas

Hipokrat

Açıklama:

Deontolojik teorilerin kökleri Alman filozof Immanuel Kant’ın çalışmalarına dayanır. Kant, etiğin matematiksel bilgi kadar açık ve sağlam temellere dayanması gerektiğini ve tıpkı matematiksel bir gerçeğin evrensel olarak doğru olması gibi etik gerçeğinde evrensel olarak doğru olması gerçeğini savunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Hastaya uygulanacak tedavi neticesinde riskleri dengeleme, risk seviyesinin beklenen faydadan daha az olmasını sağlama ilkesi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Yarar sağlama ilkesi

Zarar vermeme ilkesi

Aydınlatılmış onam ilkesi

Dürüstlük ve doğruluk ilkesi

Adalet ilkesi

Açıklama:

Yarar sağlama ilkesi: Hastaya uygulanacak tedavi neticesinde riskleri dengeleme, risk seviyesinin beklenen faydadan daha az olmasını sağlamaktadır. Hastaya hastalığın ilerlemesini durdurma ya da yavaşlatma, iyileştirme biçiminde yarar sağlamayacak hiçbir uygulamanın gerçekleştirilmemesidir. Bu ilke gereği; uygulanan tedavi ile hastanın sağlık adına kazanımlarının, katlandığı acı ve ızdıraplardan daha fazla olması gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Hastanın onayı olmadan, hastalara uygulanan tedavi, hastalığın türü ve seyri hususlarında kimseye bilgi verilmemesi ya da herhangi bir araştırmada kullanılmaması aşağıdaki ilkelerden hangisi ile ifade edilir?

Özerkliğe saygı ilkesi

Adalet ilkesi

Gizliliğe saygı ilkesi

Dürüstlük ve doğruluk ilkesi

Aydınlatılmış onam ilkesi

Açıklama:

Gizliliğe saygı ilkesi: Hastanın onayı olmadan, hastalara uygulanan tedavi, hastalığın türü ve seyri hususlarında kimseye bilgi verilmemesi ya da herhangi bir araştırmada kullanılmaması ilkesine dayanır. Bu ilkeye göre; hayati risk durumunda bile hastanın kendi isteği dışında birinci derece akrabalarına dahi hiçbir bilgi verilmez.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Toplumdaki hastalık, salgın, kaza ve sağlıkla ilgili vakaların dağılımını, görülme sıklıklarını ve bunları etkileyen belirteçleri inceleyen tıp bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Endokrinoloji

İstatistik

Epidemiyoloji

Gastroenteroloji

Etik

Açıklama:

Epidemiyoloji: Toplumdaki hastalık, salgın, kaza ve sağlıkla ilgili vakaların dağılımını, görülme sıklıklarını ve bunları etkileyen belirteçleri inceleyen tıp bilim dalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Doğru olanın bireyin kendi çıkarını en üst düzeye çıkaran fikir olduğu temeline dayanan teori aşağıdakilerden hangisidir?

Egoist teori

Otorite temelli teori

Doğal hukuk teorisi

Erden etiği teorisi

Deontolojik teori

Açıklama:

Egoist teori

Doğru Cevap: A

Soru 27

Erdem etiği teorisine göre aşağıdakilerden hangisi insanların kimliklerinin bir parçasını oluşturmaktadır?

Adaletli olanı yapmak

Sağlıklı olanı yapmak

Doğal olanı yapmak

Doğru olanı yapmak

Deontolojik olanı yapmak

Açıklama:

Kökleri Aristoteles’e kadar uzanan erdem etiği teorisine göre; doğru olanı yapmak, insanların kimliklerinin bir parçasını oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Etiğin matematiksel bilgi kadar açık ve sağlam temellere dayanması gerektiğini ve tıpkı matematiksel bir gerçeğin evrensel olarak doğru olması gibi etik gerçeğinde evrensel olarak doğru olması gerçeğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Marx

Kant

Aristoteles

Aquinas

Hipokrat

Açıklama:

Kant

Doğru Cevap: B

Soru 29

"Teleolojik" sözcüğü aşağıdakilerden hangisi ile eş anlamlıdır?

Sonuçsalcılık

Faydacılık

Dürüstlük

Özerklik

Hesap verilebilirlik

Açıklama:

Sonuçsalcılık

Doğru Cevap:

Soru 30

Hasta bireye uygulanacak her türlü tıbbi müdahalenin hangi amaçla yapıldığı, hangi komplikasyonlara sebep olacağı, neleri etkileyeceği gibi tüm bilgileri içeren ve sonunda hastanın onayladığını belirten belge aşağıdakilerden hangisidir?

Aydınlatılmış onam formu

Onam formu

Onay formu

Hasta-doktor sözleşmesi

Hasta bilgi formu

Açıklama:

Aydınlatılmış onam formu

Doğru Cevap: A

Soru 31

Etik kavramı hangi durumlarda doğru hareket biçimine karar verilmesine yardımcı olan bir felsefe olarak tanımlanır?

Yalnızca bilimsel deneylerde

Düzen, uyum ve barış ortamlarında

Düzensizlik, karmaşıklık, çatışma ve ahlaki belirsizlik durumlarında

Yalnızca hukuki uyuşmazlıklarda

Toplumsal geleneklerin dışlandığı durumlarda

Açıklama:

Etik, evrensel bir anlam ifade eden düzensizlik, karmaşıklık, çatışma ve ahlaki belirsizlik durumlarında doğru hareket etme biçimine karar verilmesine yarayan bir felsefedir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Meslek etiği sağlık hizmetlerinde öncelikle kimlerin iletişim biçimlerini düzenler?

Hastanelerdeki yöneticilerin

Hekimler ve tüm sağlık çalışanlarının

Sigorta şirketlerinin

Sadece hemşirelerin

Hasta yakınlarının kendi aralarındaki ilişkilerin

Açıklama:

Meslek etiği, sağlık hizmetlerinde öncelikle hekimler olmak üzere tüm çalışan personelin birbirleriyle, hastalarla, hasta yakınlarıyla ve çalıştıkları kurumla iletişim biçimlerini düzenlemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Etik kelimesi hangi kökten türemiştir?

Ethos

Nomos

Logos

Pathos

Telos

Açıklama:

“Etik” kelimesi; karakter, ahlak, doğa anlamlarına gelen “ethos” kökünden gelen “ahlak için, ahlaki, karakterle ilgili” anlamlarına gelen eski Yunanca “ethikos” kelimesinden türetilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

.........., etik ilkeleri kapsayan teorilere dayanarak kişilerin neyi yapıp neyi yapmaması gerektiğini belirleyen, ahlaki olarak kabul gören ve görmeyen davranışları ortaya koyan standartların, kaidelerin ve ilkelerin belirlenmesine odaklanmaktadır.
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Deskriptif (tanımlayıcı) etik

Metaetik

Uygulamalı Etik

Normatif (kuralcı) etik

Çağdaş Etik

Açıklama:

Normatif (kuralcı) etik; etik ilkeleri kapsayan teorilere dayanarak kişilerin neyi yapıp neyi yapmaması gerektiğini belirleyen, ahlaki olarak kabul gören ve görmeyen davranışları ortaya koyan standartların, kaidelerin ve ilkelerin belirlenmesine odaklanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi etik dilin, kavramların veya akıl yürütme metodlarının irdelendiği, etik kaidelerin ne kadar doğru olduğunun sorgulandığı, bu değerlendirmeler için modellemelerin yapıldığı alandır?

Erdem Etiği

Teolojik Etik

Deskriptif Etik

Normatif Etik

Metaetik

Açıklama:

Metaetik dilin, kavramların veya akıl yürütme metodlarının irdelendiği, etik kaidelerin ne kadar doğru olduğunun sorgulandığı, bu değerlendirmeler için modellemelerin yapıldığı alandır

Doğru Cevap: E

Soru 36

Etik kodların en önemli özelliği nedir?

Her toplum için evrensel olması

Yazılı hale getirilmiş kurallar olmaları

Yalnızca hekimler tarafından belirlenmesi

Ekonomik temellere dayanması

Dini temellere dayanması

Açıklama:

Etik, yazılı olmayan kurallardan oluşmaktadır. Fakat mesleki uygulamalarda ve iş hayatında çalışanların işlerini yaparlarken somut, yazılı kaidelere ihtiyaçları bulunmaktadır. Bu ihtiyaca istinaden etik kaidelerin yazılı hâle getirilmesiyle elde edilen kurallar, etik kodları oluşturur.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Erdem etiği teorisine göre iyi bir hekim nasıl tanımlanır?

Yalnızca bilimsel açıdan yetkin olanlar

Yalnızca otoriteye uyanlar

İyi karakterli ve mesleki açıdan yetkin bireyler

Yalnızca kuralcı yaklaşımı benimseyenler

En fazla faydayı sağlayanlar

Açıklama:

Erdem etiğine göre; iyi hekimler sadece teknik olarak yetkin olanlar değil, aynı zamanda iyi karakterli bireylerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Ölme hakkı’na …….denir.
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Normatif etik

Objektif hak

Ötenazi hakkı

Erdem etiği

Anestezi

Açıklama:

Ölme hakkına ötenazi hakkı denir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi toplumdaki hastalık, salgın, kaza ve sağlıkla ilgili vakaların dağılımını, görülme sıklıklarını ve bunları etkileyen belirteçleri inceleyen tıp bilim dalıdır?

Epidemiyoloji

Sitoloji

Viroloji

Histoloji

Deontoloji

Açıklama:

Epidemiyoloji toplumdaki hastalık, salgın, kaza ve sağlıkla ilgili vakaların dağılımını, görülme sıklıklarını ve bunları etkileyen belirteçleri inceleyen tıp bilim dalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Sağlık personelinin, sağlık hizmeti sunumu sırasında herkesin kabul ettiği standartları uygulamaması, dikkatsizliği ya da bilgi ve beceri eksikliğinden kaynaklanan hatalarından kaynaklı olarak hastanın zarar görmesi olarak değerlendirilmesine ne ad verilir?

Etik ihlal

Hasta hakları ihlali

Mobbing

Malpraktis

Tıbbi etik

Açıklama:

Malpraktis, sağlık personelinin, sağlık hizmeti sunumu sırasında herkesin kabul ettiği standartları uygulamaması, dikkatsizliği ya da bilgi ve beceri eksikliğinden kaynaklanan hatalarından kaynaklı olarak hastanın zarar görmesi olarak değerlendirilmesidir.

Doğru Cevap: D

Ünite 3

Soru 1

Hasta hakları ile ilgili ilk uluslararası belge ve yayımlandığı tarih aşağıda belirtilen hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir ?

Bali bildirgesi, 1995

Lizbon hasta hakları bildirgesi, 1981

Amsterdam bildirgesi, 1994

Londra hasta hakları bildirgesi, 1975

Santiago hasta hakları bildirgesi, 2005

Açıklama:

Çağımızda evrensel hasta haklarını düzenleyen bildirgeler Dünya Tabipler Birliği ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından düzenlenmiştir. Hasta hakları ile ilgili ilk uluslararası belge; Dünya Tıp Birliğinin 34. Genel Kurulunda benimsediği (1981) “Lizbon Bildirgesi’dir”. Daha sonra Amsterdam, Bali, Santiago Bildirgeleri yayımlanmıştır.
Yanıt D seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Hasta hakları ile ilgili tek bir bölgeyi ele alarak hazırlandığı için eleştirilen ve altı bölümden oluşan bildirge aşağıdakilerden hangisidir ?

New York Bildirgesi

Lizbon Hasta Hakları Bildirgesi

Bali Bildirgesi

Amsterdam Bildirgesi

Santiago Hasta Hakları Bildirgesi

Açıklama:

Lizbon Bildirgesi’ne göre daha geniş kapsamlı olan Amsterdam Bildirgesi altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm sağlık hizmetlerinde insan haklarını
ve değerini, ikinci bölüm hastaların bilgilendirme hakkını, üçüncü bölüm hastaların onamlarının alınmasını, dördüncü bölüm mahremiyet ve özel
hayatı, beşinci bölüm tedavi ve bakım haklarını, son bölüm ise başvuru hakkını düzenlemektedir. Ancak, Amsterdam Bildirgesi hasta haklarını sadece Avrupa merkezli olacak biçimde ele aldığı için eleştirilmiştir.
Yanıt D seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdaki seçeneklerde ülkemizde hasta hakları ile ilgili uygulamaya konulan yönerge/genelge/bildirgelerden hangisi yanlış verilmiştir ?

Hasta Hakları-Temel Belgeler

Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi

Hasta Hakları Yönetmeliği

Poliklinik Hizmetlerinin Yeniden Yapılandırılması Genelgesi

Hasta ve Refakatçi Hizmetleri Düzenleme Yönergesi

Açıklama:

Türkiye’de yasal olarak hasta hakları konusunda atılan adımların dünya genelinde yaşanan gelişmelerle uyumlu olduğu görülmektedir. Türk Tabipleri
Birliği (TTB)’nin 1980’lerin ortasından itibaren Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’daki hekim birlikleri ile iş birliği içinde başlattıkları çalışmalar
Türkiye’de hasta hakları konusunu daha çok gündeme taşımıştır. 1995 yılında hazırlanan “Hasta Hakları-Temel Belgeler” ve 1997 yılında TTB ve Uluslararası Hukuk, Bilim ve Etik Kurumu Toplantısı ve Bildirgesi örnek verilebilir. Ancak, TTB’nin hasta hakları kapsamında gerçekleştirdiği en önemli çalışma 1998 senesindeki “Hekimlik Meslek Etiği Kurulları” isimli tüzük olmuştur.
Ayrıca kronolojik olarak; Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi (1960), Hasta Hakları Yönetmeliği (1998), Hasta Hakları Yönergesi (2003), Poliklinik Hizmetlerinin Yeniden Yapılandırılması Genelgesi (2004), Hasta Hakları Genelgesi (2005), Hasta Hakları Uygulama Genelgesi (2005), Hekim Seçme Yönergesi (2007), Hasta Hakları Uygulama Gene
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi/hangileri Türkiye'deki hasta haklarının bilinirliğini ve uygulanırlığını arttırmak amacıyla kurulmuştur ?
I. Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Hasta Hakları Şubesi
II. Hasta Hakları İl Koordinatörlüğü
III. Hastane Hasta Hakları Kurulu ve Hasta Hakları Birimi

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Türkiye’de hasta hakları uygulamalarına dair yönerge 2003 senesinde yayımlanmıştır. Bu yönerge ile hastaların haklarının sağlık sistemi içerisindeki bilinirliğini arttırmak ve uygulanırlığını arttırmak amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için aşağıdaki birim ve kurullar oluşturulmuştur;
• Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Hasta Hakları Şubesi
• Hasta Hakları İl Koordinatörlüğü
• Hastane Hasta Hakları Kurulu ve Hasta Hakları Birimi
• Hasta Hakları İletişim Birimi
• Ayakta teşhis ve tedavi yapan sağlık kurum ve kuruluşları hasta hakları kurulları, birimleri ve iletişim birimleri
• Sağlık Grup Başkanlığı bulunmayan il merkezlerinde oluşturulacak hasta hakları kurulları ve hasta hakları birimleri
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde kabul edilen ''Hasta Hakları Yönetmeliği''nde yer almaz ?

Hastaların, adalet ve hakkaniyet ilkeleri kapsamında sağlık hizmetlerinden ihtiyacına uygun olarak yararlanma hakkı vardır.

Hastaların, kendisine sağlık hizmeti sunacak sağlık çalışanı hakkında seçmeleri ya da değiştirmeleri kabul edilmemektedir.

Hastaların, modern tıbbın gerektirdiği tanı, tedavi ve bakım hizmetini isteme hakkı vardır.

Her ne durumda olursa olsun, hastanın yaşam hakkından vazgeçilemez. Ötanazi kesinlikle yasaktır.

Hastaların mevzuata uygun biçimde sağlık kurum ve kuruluşlarını seçme hakkı vardır.

Açıklama:

Hasta Hakları Yönetmeliği’ne göre;
• Hastaların, adalet ve hakkaniyet ilkeleri kapsamında sağlık hizmetlerinden ihtiyacına uygun olarak yararlanma hakkı vardır.
• Hastaların sağlık kurum ve kuruluşlarından hangi koşullarda yararlanabileceğini, sunulan hizmet ve olanakların neler olduğunu ve
başvurulan kurumda verilen sağlık hizmetinden yararlanma usulünü öğrenmek için bilgi isteme hakkı vardır.
• Hastaların mevzuata uygun biçimde sağlık kurum ve kuruluşlarını seçme hakkı vardır. Mevzuata uygun biçimde hastanın sağlık kurumunu değiştirme hakkı vardır.
• Hastaların, kendisine sağlık hizmeti sunacak sağlık çalışanı hakkında bilgi alma, mevzuata uygun biçimde sağlık çalışanını seçme değiştirme hakkı vardır.
• Sağlık hizmeti zamanında sunulmazsa,hastaların öncelik hakkının tıbbi kriterlere göre ve objektif olarak tespit edilmesini isteme hakkı vardır.
• Hastaların, modern tıbbın gerektirdiği tanı, tedavi ve bakım hizmetini isteme hakkı vardır.
• Tanı, tedavi veya koruma
Yanıt B seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Ülkemizde tıbbi müdahalede hasta rızası ile ilgili aşağıda belirtilen maddelerden hangisi/hangileri uygulanmaktadır ?
I. Rıza herhangi bir şekle bağlanmamış olup, hukuka ve ahlaka aykırı olmamalıdır.
II. Gebeliğin sonlandırılmasında hasta rızasının alınması yeterlidir.
III. Aile planlaması kapsamında Bakanlık tarafından izin verilen ilaç ve araçlar dışındakiler kullanılamaz.

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

• Tıbbi müdahalelerde hastanın rızası gereklidir. Hasta rıza veremeyecek durumda ise velisinden veya yasal temsilcisinden rıza alınmalıdır.
• Kanunda belirtilen zorunlu hâller dışında, hasta kendisi için belirlenen tedaviyi reddetme ve durdurma hakkına sahiptir.
• Sağlık işletmeleri tarafından rıza formu hazırlanmalıdır. Hazırlanan rıza formu, hastaların bilgilendirilme hakkı çerçevesinde belirtilen ilkelere uygun olmalıdır.
• Bilinen klasik tedavi yöntemlerinin hastaya fayda sağlamadığı durumlarda daha önce deney hayvanlarında denenmiş ve hasta için olumlu netice yaratacağı belli olan tedavi metotları hastanın rızasının alınması kaydıyla uygulanabilir.
• Rıza herhangi bir şekle bağlanmamıştır. Hukuka ve ahlaka aykırı olmaması gerekmektedir.
• 18 yaşının altında olanlardan organ veya doku alınamaz. 18 yaşından büyüklerde ise ilgili kanun hükümlerinde belirtilen şartlar gereklidir.
• Aile planlaması kapsamında Bakanlık tarafından izin verilen ilaç ve araçlar dışındakiler kullan
Yanıt D seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağı verilenlerden hangisi/hangileri tıbbi etikle ilgili verilen problemlerin sebeplerindendir ?
I. Sağlık hizmetlerinde bilginin dengesiz dağılımı
II. Sağlık hizmetlerinin kamusal mal niteliği taşıması
III. Kamu otoritesinin sağlık hizmeti sunumunda adaleti sağlama amacı

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Tıbbi girişimlerde kurallara uyma, kural ihlalleri ve oluşabilecek ikilem durumlarda nasıl davranılması gerektiği tıbbi etiğin alanıdır. Etik problemlerin kaynağı ise aşağıdaki biçimde sıralanabilir;
• Sağlık hizmetlerinde bilginin dengesiz dağılımı
• Sağlık hizmetlerinin kamusal mal niteliği taşıması
• Kamu otoritesinin sağlık hizmeti sunumunda adaleti sağlama amacı taşıması gibi sebeplerden dolayı zaman zaman etik ikilemler hatta etik problemler ile karşı karşıya kaldığı gözlemlenmektedir.
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Sağlık personeli tarafından hastaya ait bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılması hangi etik ilkeye aykırılıktır ?

Yararlılık

Adalet

Özerklik

Mahremiyet

Hiçbiri

Açıklama:

Güven üzerine kurulan hekim-hasta ilişkisinin temeli, hekimin iyi niyetine olan inanç ve gizlilik kuralına uymaktır. Sır saklama hususunda gerek
hekimin gerekse sağlık kuruluşunun üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi hasta hakları çerçevesinde oldukça önem arz etmektedir. Öyle ki hastaya ait bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılması bu ilkenin ihlali anlamına gelmektedir.
Yanıt D seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi/hangileri hastaların sorumluluklarındandır ?
I. Randevuların tarih ve saatine uymak, şayet randevuya gelinemeyecekse bu durumu ilgili birime sunmak
II. Sağlık çalışanlarına yönelik olarak, sözel ve fiziki saldırı davranışlarında bulunmamak
III. Hasta ve hasta yakınları hastane hijyenini bozacak davranışlardan uzak durmak

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Randevuların tarih ve saatine uymak, şayet randevuya gelinemeyecekse bu durumu ilgili birime sunmak
Sağlık çalışanlarına yönelik olarak, sözel ve fiziki saldırı davranışlarında bulunmamak
Hasta ve hasta yakınları hastane hijyenini bozacak davranışlardan uzak durmak
hastaların sorumluluklarındandır.
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

2016 Yılında T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından kabul edilen Hasta Hakları Yönetmeliği'ne göre hasta hakları ''Sağlık hizmetlerinden yararlanma gereksinimi olan kişilerin, sırf insan olmaları nedeniyle sahip bulundukları ve ........................................ ile güvence altına alınmış bulunan haklar'' biçiminde tanımlanmıştır. Cümledeki boşluğa aşağıda belirtilen hangi seçenek getirilmelidir ?

T.C. Anayasası

uluslararası anlaşmalar

T.C. Anayasası, uluslararası anlaşmalar, kanunlar ve diğer mevzuat

kanun ve yönetmelikler

Dünya Sağlık Örgütü'nce kabul edilen kurallar

Açıklama:

T.C. Sağlık Bakanlığı 2016 yılı Hasta Hakları Yönetmeliği’nde ise hasta hakları “Sağlık hizmetinden yararlanma gereksinimi olan kişilerin, sadece insan oldukları için sahip bulundukları T.C. Anayasası, uluslararası anlaşmalar, yasalar ve diğer mevzuat ile güvence altına alınan haklarını ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır.
Yanıt C seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Hasta hakları ile ilgili ilk uluslararası belge aşağıdakilerden hangisidir?

Lizbon Bildirgesi

Amsterdam Bildirgesi

Bali Bildirgesi

Santiago Bildirgesi

Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

Açıklama:

Lizbon Bildirgesi

Doğru Cevap: A

Soru 12

"Dünya Sağlık Örgütü ...... yılında ilk kez sağlık hakkını “Erişilebilir en yüksek sağlık standardı her insanın temel hakkıdır” diyerek ifade etmiştir."
Yukarıdaki metinde yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

1930

1946

1981

1994

1995

Açıklama:

1946

Doğru Cevap: B

Soru 13

"Hasta hekimini özgürce seçme hakkına sahiptir." ifadesi ilk kez aşağıdaki bildirgelerden hangisinde geçmiştir?

Lizbon Bildirgesi

Amsterdam Bildirgesi

Bali Bildirgesi

Santiago Bildirgesi

Cenevre Bildirgesi

Açıklama:

Lizbon Bildirgesi

Doğru Cevap: A

Soru 14

Hasta Hakları Yönetmeliği ülkemizde hangi yılda yayınlanmıştır?

1960

1995

1930

1998

2007

Açıklama:

1998

Doğru Cevap: D

Soru 15

Poliklinik Hizmetlerinde Öncelik Sırası Genelgesi ülkemizde hangi yıl yayınlanmıştır?

1960

1993

2000

2007

2010

Açıklama:

2010

Doğru Cevap: E

Soru 16

Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi ülkemizde hangi yıl yayınlanmıştır?

1908

1923

1928

1930

1960

Açıklama:

1960

Doğru Cevap: E

Soru 17

"Hasta haklarının hukuksal nitelik kazanması için 1996 yılında Türkiye’de atılan ilk adım ...... tarafından gerçekleştirilen hasta hakları ve sorumluluklarını belirtmeye yönelik çalışmadır."
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Türk Standartları Enstitüsü

Türk Tabipleri Birliği

Sağlık Bakanlığı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

Anayasa Mahkemesi

Açıklama:

Türk Standartları Enstitüsü

Doğru Cevap: A

Soru 18

Türkiye’de hasta hakları uygulamalarına dair yönerge hangi yıl yayımlanmıştır?

1998

2003

2007

2009

2014

Açıklama:

2003

Doğru Cevap: B

Soru 19

Hasta Hakları Yönetmeliğine göre kaç yaşın altındaki bireylerden organ veya doku alınamaz?

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 20

"Hekimlik Meslek Etiği Kurulları" isimli tüzük çalışması hangi yılda yapılmıştır?

1930

1960

1983

1996

1998

Açıklama:

1998

Doğru Cevap: E

Soru 21

Hasta hakları kavramı, aşağıdakilerden hangisi en kapsamlı şekilde tanımlar?

Sadece tedavi sürecinde hastaların sahip olduğu haklardır.

Sağlık hizmeti alan her bireyin yasalarla güvence altına alınmış haklarıdır.

Yalnızca hekimlerin belirlediği ve uyguladığı kurallardır.

Hastanelerin iç işleyişine göre değişen kurallardır.

Sadece acil durumlarda geçerli olan haklardır.

Açıklama:

Hasta hakları kavramı Sağlık hizmeti alan her bireyin yasalarla güvence altına alınmış haklar olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Hasta haklarını ilgilendiren ilk ana metin; Dünya Tıp Birliğinin 1981 senesinde onayladığı “………………. Bildirgesidir”.
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Bali

Amsterdam

Roma

Lizbon Hasta Hakları

Santiago

Açıklama:

Hasta haklarını ilgilendiren ilk ana metin; Dünya Tıp Birliğinin 1981 senesinde onayladığı “Lizbon Hasta Hakları Bildirgesidir”.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Bali Bildirgesi hangi yılda hazırlanmıştır?

1995

1998

2000

2002

2005

Açıklama:

Dünya Tabipler Birliğinin, 1995 yılında Endonezya’nın Bali şehrinde gerçekleştirilen toplantısında, Lizbon Hasta Hakları Bildirgesinin incelenip genişletilmesiyle hazırlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Türkiye’de hasta haklarının hukuki nitelik kazanmasındaki ilk önemli adım aşağıdakilerden hangisidir?

Hasta Hakları Yönetmeliği

Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi

Türk Standartları Enstitüsü çalışması

Umumi Hıfzısıhha Kanunu

Hekim Seçme Yönergesi

Açıklama:

Hasta haklarının hukuksal nitelik kazanması için 1996 yılında Türkiye’de atılan ilk adım Türk Standartları Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen hasta hakları ve sorumluluklarını belirtmeye yönelik çalışmadır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi hastaların haklarının sağlık sistemi içerisindeki bilinirliğini arttırmak ve uygulanılırlığını arttırmak amacıyla oluşturulan birimlerden biri değildir?

Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Hasta Hakları Şubesi

Hasta Hakları İl Koordinatörlüğü

Hastane Hasta Hakları Kurulu ve Hasta Hakları Birimi

Sağlık Grup Başkanlığı

Hasta Hakları İletişim Birimi

Açıklama:

Sağlık Grup Başkanlığı hastaların haklarının sağlık sistemi içerisindeki bilinirliğini arttırmak ve uygulanılırlığını arttırmak amacıyla oluşturulan birimlerden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Hasta Hakları Yönetmeliği’ne göre, hastanın bilgilendirilme hakkı kapsamında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Hastalığın olası nedenleri

Tedavinin maliyeti

Olası komplikasyonlar

Tedavi seçenekleri

İlaçların özellikleri

Açıklama:

Tedavi maliyeti Hasta Hakları Yönetmeliği’ne göre, hastanın bilgilendirilme hakkı kapsamında yer almaz.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Hasta Hakları Yönetmeliği’ne göre, hastanın şikâyet hakkı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Şikâyetler yalnızca yazılı olarak yapılabilir.

Şikâyet hakkı yalnızca hastaya aittir.

Hastalar şikâyetlerini yalnızca mahkemelere iletebilir.

Hastalar şikâyetlerinin sonucu hakkında bilgi alma hakkına sahiptir.

Şikâyetler yalnızca sözlü olarak değerlendirilir.

Açıklama:

Hasta Hakları Yönetmeliği’ne göre Hastalar şikâyetlerinin sonucu hakkında bilgi alma hakkına sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Yaşamsal fonksiyonların belirli bir süre içinde sonlanmasının beklendiği hastanın yaşamdaki son evresine verilen isimdir?

Kronik dönem

İyileşme dönemi

Akut dönem

Terminal dönem

Stabil dönem

Açıklama:

Terminal Dönem Yaşamsal fonksiyonların belirli bir süre içinde sonlanmasının beklendiği hastanın yaşamdaki son evresine verilen isimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi hayati fonksiyonları veya yaşam bulguları olmayan bir insanda, kurtarıcılar tarafından kalbin, akciğerin ve beynin yeniden canlandırılması işlemidir?

Defibrilasyon

Kardiyopulmoner resüsitasyon

Entübasyon

Oksijen tedavisi

Hemodiyaliz

Açıklama:

Kardiyopulmoner resüsitasyon hayati fonksiyonları veya yaşam bulguları olmayan bir insanda, kurtarıcılar tarafından kalbin, akciğerin ve beynin yeniden canlandırılması işlemidir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi herhangi bir karar hususunda kişinin zorlanmadan özgürce karar vermesini ve bu karar neticesinde sorumluluğu kendi üstüne almasıdır?

Adalet

Yarar sağlama

Otonomi

Sadakat

Zarar vermeme

Açıklama:

Otonomi herhangi bir karar hususunda kişinin zorlanmadan özgürce karar vermesini ve bu karar neticesinde sorumluluğu kendi üstüne almasıdır.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi/hangileri 1947 yılında kabul edilen tıbbi araştırmalarda etik kavramıyla ilgili Nuremberg ilkelerinin temel aldığı bileşenlerdendir ?
I. Gönüllü onam
II. Hayvan deneyleri
III. Yönetim

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

1947’de “Nuremberg Kodu” olarak yayımlanan bildirge tıbbi araştırmalarda etik kavramının gündeme gelmesinde önemli bir doküman olmuştur.
Nuremberg Mahkemesinin insan bedenine müdahalede etik yönden büyük önemi olan “onamı” temel alan on ilkesinde yararlandığı ve geliştirdiği
üç bileşen; gönüllü onam, her bir denemenin tehlikelerini belirlemede öncelikli hayvan deneyleri ve tıbbi sorumlu olarak görev alacak bir yönetimdir.
Öyle ki Nuremberg İlkeleri bilimsel araştırma etiği bakımından bir ilk ve dönüm noktası olarak kabul edilmektedir.
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Dünya Tıp Birliği (WMA) tarafından tıbbi etiği uluslararası nitelikte geçerli hale getiren hukuki düzenleme ve yayımlandığı yıl aşağıda belirtilen hangi seçenekte verilmiştir ?

Nuremberg Bildirgesi-1964

Lizbon Bildirgesi-1976

Santiago Bildirgesi-1989

Amsterdam Bildirgesi-1984

Helsinki Bildirgesi-1964

Açıklama:

Nuremberg Kodu’ndan 17 yıl sonra tıbbi etik alanında yapılacak ve uluslararası nitelikte geçerlilik kazanacak olan hukuki düzenleme Dünya Tıp Birliği (WMA) Helsinki Bildirgesi (1964) olmuştur.
Helsinki Bildirgesi, 1964 yılında yayımlandıktan sonra sağlık politikaları, sağlık alanındaki teknolojik gelişmeler, bu gelişmelere bağlı yeni yaklaşımlar ve tartışmalara bağlı olarak 7 kez revizyondan geçirilmiş, 2 kez de açıklama notu eklenmiştir.
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

''Aydınlatılmış onam süreci hastanın özgür seçimine dayalı olup, temelinde ........... ve .............. bileşenleri olmak üzere iki bileşen içerir.'' Cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden seçeneklerden hangisi getirilmelidir ?

anlama, tanımlama

karar verme, bilgilendirme

onama, reddetme

korunma, uzaklaştırma

izin alma, devretme

Açıklama:

Aydınlatılmış onam süreci; hastanın kendisine uygulanacak herhangi bir tıbbi işleme onay verebilmesi ya da reddedebilmesi için bireyin yeterince bilgilendirilmesi, aldığı bilgi üzerine düşünmesi, özgür seçimine dayalı kararını vermesi sürecidir. Temelinde karar verme ve bilgilendirme bileşenleri olmak üzere iki bileşen içerir. Karar
verme eyleminde bulunan bireyin kendi geleceğini tayin etmek üzere özerk davranması, haklarını ve sınırlarını tanımlaması gerekir.
Yanıt B seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Sağlık hizmetlerinde aydınlatılmış onam aşağıdaki bilgilerden hangisini/hangilerini kapsamalıdır ?
I. Önerilen tedavi yönteminin türü
II. Hastanın hastalık geçmişi
III. Verilen ilaçların kullanılışı ve olası yan etkileri

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Aydınlatılmış onamda verilmesi gereken bilgiler aşağıdakilerin tümünü
kapsamalıdır:
a. Hastanın sağlık durumu ve konulan tanı,
b. Önerilen tedavi yönteminin türü,
c. Başarı şansı ve süresi,
d. Tedavi yönteminin hastanın sağlığı için taşıdığı riskler,
e. Verilen ilaçların kullanılışı ve olası yan etkileri,
f. Hastanın önerilen tedaviyi kabul etmemesi
durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar,
g. Olası tedavi seçenekleri ve riskleri
Yanıt C seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi aydınlatılmış onam formunun geçerli olabilmesi için geçerli koşullardan biri değildir ?

Hastanın rıza vermeye ehil olması gerekmektedir.

Hastanın aydınlatılmış onamı alınırken açıklanan bilgiyi anlayabilen, tedaviyi değerlendirebilen düzeyde olması gereklidir.

Hastanın öz değerlendirme süreci sonrası gönül rızası ve sorumluluk bilinci ile açık ve uygun bir cevap vermesi gereklidir.

Hastaya karşılaşabileceği durumlar için hukuki bilgiye yer verilmelidir.

Hastanın yazılı onamının alınması aşamasında kullanılan onam formu yasal düzenlemeler ile günün bilimsel, teknolojik ve sosyokültürel şartlarına uygun olmalıdır.

Açıklama:

Aydınlatılmış onamın geçerli olabilmesi için sürecin bazı koşulları taşıması gereklidir:
1. Hastanın rıza vermeye ehil olması gerekmektedir. Hukuki açıdan ehliyet bir kişilik niteliği ve yetenektir. İki türlü ehliyet bulunur;
hak ehliyeti (doğuştan gelen haklar) ve fiil ehliyetidir (kişinin eylem ve davranışlarından sorumlu olmasıyla ilgili haklar). Onam fiil ehliyeti kapsamına giren bir kavramdır. Bir kişinin fiil ehliyeti olduğundan söz edebilmek için reşit olmak, temyiz kuvveti (ayırtım gücü) ve fiil ehliyetine kısıtlılık getiren mahkeme kararının olmaması gibi bazı koşulların varlığı gerekmektedir.
2. Hastanın aydınlatılmış onamı alınırken açıklanan bilgiyi anlayabilen, tedavinin yarar ve risklerini değerlendirebilen, tedavinin günlük yaşamındaki etkisini ve sonuçlarını karşılaştırarak karar verebilen ve kararıyla ilgili makul bir seçim ifade edebilen hastanın tedavisiyle ilgili kararları vermede yeterli olduğu kabul edilmektedir.
3. Hekim ile hasta arasında iletişim sürecinin empat
Yanıt D seçeneği olmaldır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi/hangileri Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği’nde 3. maddesinde yer almaktadır ?
I. Hastalığın muhtemel sebepleri ve olası seyri açıklanmalıdır.
II. Hasta, aynı şikayeti ile ilgili olarak bir başka hekimden de sağlık durumu
hakkında ikinci bir görüş almayı talep edebilir.
III. Tıbbi müdahalelerde hastanın rızası gerekir. Hasta küçük veya mahcur ise
velisinden veya vasisinden izin alınır.

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği’nde (1998 ve 8/5/2014 tarihli ve
28994 Sayılı değişiklik yönetmeliğinde) aydınlatılmış onam süreci ve koşulları detaylı şekilde
açıklanmaktadır. Yönetmeliğin 3. maddesinde;
a. Hastalığın muhtemel sebepleri ve olası seyri,
b. Tıbbi müdahalenin kim tarafından, nerede, nasıl yapılacağı ve sürecin tahmini süresi,
c. Diğer tanı ve tedavi seçenekleri ve bu seçeneklerin getireceği fayda ve riskler ile bu
fayda ve risklerin hastanın sağlığı üzerindeki muhtemel etkileri,
d. Gelişebilecek komplikasyonları,
e. Hastanın tedavi protokolünü reddetme durumunda ortaya çıkabilecek muhtemel fayda ve riskler,
f. Kullanılacak ilaçların önemli özellikleri,
g. Sağlığı için kritik olan yaşam tarzı önerileri,
h. Gerektiğinde aynı konuda tıbbî yardıma nasıl ulaşabileceği, konularında hastaya bilgi verme sürecinin önemli aşamaları açıklanmaktadır.
Yanıt A seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi 9. maddesine göre ''Müdahale sırasında isteğini açıklayabilecek durumda bulunmayan bir hastanın .......................'' cümlesindeki boşluğa aşağıda belirtilenlerden hangisi getirilmelidir ?

tedavisi kesinlikle durdurulmalıdır.

bilincinin açılması beklenilmelidir.

hasta yakınlarına sorulmalıdır.

tıbbi müdahale ile ilgili olarak önceden açıklamış olduğu istekleri göz önüne alınmalıdır.

Hiçbiri

Açıklama:

Hasta Hakları Yönetmeliği’nin 31. madddesine göre; “Hastaya tıbbi müdahalede bulunulurken yapılan işlemin genişletilmesi gereği doğduğunda müdahale genişletilmediği takdirde hastanın bir organının kaybına veya fonksiyonunu ifa edemez hale gelmesine yol açabilecek tıbbi zaruret hâlinde rıza aranmaksızın tıbbi müdahale genişletilebilir” şeklinde onamın alınamadığı ancak müdahalenin zorunluluk teşkil ettiği durumlar için, İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi 9. maddesinde, “Müdahale sırasında isteğini açıklayabilecek durumda bulunmayan
bir hastanın, tıbbi müdahale ile ilgili olarak önceden açıklamış olduğu istekleri göz önüne alınmalıdır”. şeklinde açıklama yer almaktadır
Yanıt D seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıda aydınlatılmış onam ile ilgili belirtilen uygulama sorunlarındandır ?
I. İletişimde dil engeli
II. Yoğun hasta yükü nedeniyle zamansızlık
III. Formda detaylı bilgi sunulması

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Aydınlatılmış onam ile ilgili belirtilen uygulama sorunları iletişimde dil engeli (göçmenler için), yoğun hasta yükü nedeniyle zamansızlıktır. (gelişmekte olan ülkelerde hasta sayısının çok olması nedeniyle).
Formda detaylı bilgi sunulması uygulama sorunlarından değildir, geniş bilgi verilmesi istenilen bir durumdur.
Yanıt B seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Hekimin hastanın hayatını kurtarmak ve sağlığını korumakla yükümlü olduğunun belirtildiği yasal belge aşağıdakilerden hangisidir ?

Tıbbi Deontoloji Tüzüğü, 14. madde

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, 3. madde

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi

1982 Anayasası, 17. madde

Hiçbiri

Açıklama:

Ülkemizde 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair
Kanun ve Türk Tabipleri Birliği (6023) Kanunu hükümlerince tıp mesleğini icra edebilecek kişiler ve bu kişilerin hak ve sorumlulukları düzenlenmektedir. Tıbbi müdahalelerde insanlara verilen ve en temel hak olan yaşam hakkının korunması esastır. Uluslararası hukukta İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 3. maddesinde ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nde yer alan yaşama hakkı, iç hukukumuzda da Anayasal ve yasal düzeyde koruma altındadır. 1982 Anayasası’nın 17. maddesinin 1. fıkrasında, herkesin, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu açıkça düzenlenmiştir. Tıbbi Deontoloji Tüzüğü’nün 14. maddesinde, hekimin hastanın hayatını kurtarmak ve sağlığını korumakla yükümlü olduğu belirtilmiştir.
Yanıt A seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Bilgilendirilen bireyin kendisi ile ilgili kararında bireysel haklarını gönüllü olarak (kendi rızası ile) bir başkasına (çoğu zaman hekim) devretmesi aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir ?

onay

onam

yararlılık

gönüllülük

hiçbiri

Açıklama:

Çağdaş tıp etiği ile birlikte ortaya çıkan onam (consent) kelimesini onaydan ayıran önemli fark, bilgilendirilen bireyin kendisi ile ilgili kararında bireysel haklarını
gönüllü olarak (kendi rızası ile) bir başkasına (çoğu zaman hekim) devretmesi söz konusudur.
Yanıt B seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aydınlatılmış onam kapsamında hastaya verilmesi gereken bilgiler aşağıdakilerden hangisidir?

Hastanın sağlık durumu ve konulan tanı
Önerilen tedavi yönteminin türü
Başarı şansı ve süresi
Tedavi yönteminin hastanın sağlığı için taşıdığı riskler

I-II-III-IV

I-II-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

Açıklama:

Aydınlatılmış onam, hastanın kendisine yapılacak işlemleri onayladığını belirten imzasının alınmasından farklıdır. Temel amaç hastaya bilgi vermek ve bu bilgiyi anlamasını sağlamaktır. Bu nedenle form imzalatılmasından önce yapılması gereken, hastanın kendi kültürüne ve eğitim düzeyine uygun biçimde bilgilendirilmesinin sağlanmasıdır. Ayrıca hastanın verilen bilgileri anlamasının sağlanması ve anladığının denetlenmesi gerekir. Bu sürecin yaşama geçirilebilmesi için bazı ön koşullar bulunmaktadır.
Verilmesi gereken bilgiler aşağıdakilerin tümünü kapsamalıdır:

Hastanın sağlık durumu ve konulan tanı
Önerilen tedavi yönteminin türü
Başarı şansı ve süresi
Tedavi yönteminin hastanın sağlığı için taşıdığı riskler
Verilen ilaçların kullanılışı ve olası yan etkileri
Hastanın önerilen tedaviyi kabul etmemesi durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar
Olası tedavi seçenekleri ve riskleri

Doğru cavp A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aydınlatılmış onam kapsamında hastaya verilmesi gereken bilgiler aşağıdakilerden hangisidir?

Verilen ilaçların kullanılışı ve olası yan etkileri
Hastanın önerilen tedaviyi kabul etmemesi durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar
Olası tedavi seçenekleri ve riskleri

I-II-III

I-II

I-III

II-III

Yalnız II

Açıklama:

Hastanın sağlık durumu ve konulan tanı
Önerilen tedavi yönteminin türü
Başarı şansı ve süresi
Tedavi yönteminin hastanın sağlığı için taşıdığı riskler
Verilen ilaçların kullanılışı ve olası yan etkileri
Hastanın önerilen tedaviyi kabul etmemesi durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar
Olası tedavi seçenekleri ve riskleri

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aydınlatılmış onamın geçerli olabilmesi için sürecin taşıması gereken koşullar aşağıdakilerden hangisidir?

Hastanın rıza vermeye ehil olması gerekmektedir.
Hastanın aydınlatılmış onamı alınırken açıklanan bilgiyi anlayabilen ve tedavisiyle ilgili kararları vermede yeterli olduğu kabul edilmektedir.
Hekim ile hasta arasında iletişim sürecinin empati, gerçeklik ve güven duygusu temeline dayalı olması gereklidir.
Hastanın öz değerlendirme süreci sonrası gönül rızası ve sorumluluk bilinci ile açık ve uygun bir cevap vermesi gereklidir.

I-II-III

I-III-IV

I-II-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Hastalığın muhtemel sebepleri ve olası seyri
Tıbbi müdahalenin kim tarafından, nerede, nasıl yapılacağı ve sürecin tahmini süresi
Diğer tanı ve tedavi seçenekleri ve bu seçeneklerin getireceği fayda ve riskler ile bu fayda ve risklerin hastanın sağlığı üzerindeki muhtemel etkileri
Gelişebilecek komplikasyonları
Hastanın tedavi protokolünü reddetme durumunda ortaya çıkabilecek muhtemel fayda ve riskler
Kullanılacak ilaçların önemli özellikleri
Sağlığı için kritik olan yaşam tarzı önerileri
Gerektiğinde aynı konuda tıbbî yardıma nasıl ulaşabileceği, konularında hastaya bilgi verme sürecinin önemli aşamaları açıklanmaktadır.

Yukarıda açıklaması verilen durumlar Hasta Hakları Yönetmeliği’nin kaçıncı maddesinde yer almaktadır?

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 3. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 4. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 5. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 6. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 7. maddesi

Açıklama:

Hastalığın muhtemel sebepleri ve olası seyri
Tıbbi müdahalenin kim tarafından, nerede, nasıl yapılacağı ve sürecin tahmini süresi
Diğer tanı ve tedavi seçenekleri ve bu seçeneklerin getireceği fayda ve riskler ile bu fayda ve risklerin hastanın sağlığı üzerindeki muhtemel etkileri
Gelişebilecek komplikasyonları
Hastanın tedavi protokolünü reddetme durumunda ortaya çıkabilecek muhtemel fayda ve riskler
Kullanılacak ilaçların önemli özellikleri
Sağlığı için kritik olan yaşam tarzı önerileri
Gerektiğinde aynı konuda tıbbî yardıma nasıl ulaşabileceği, konularında hastaya bilgi verme sürecinin önemli aşamaları açıklanmaktadır.

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

“Bilgi, mümkün olduğunca sade şekilde, tereddüt ve şüpheye yer verilmeden, hastanın sosyal ve kültürel düzeyine uygun olarak anlayabileceği şekilde verilir. Hasta, tıbbi müdahaleyi gerçekleştirecek sağlık meslek mensubu tarafından tıbbi müdahale konusunda sözlü olarak bilgilendirilir.”
Yukarıda açıklaması verilen durumlar Hasta Hakları Yönetmeliği’nin kaçıncı maddesinde yer almaktadır?

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 3. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 4. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 5. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 6. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 7. maddesi

Açıklama:

Madde 4’te ise bilgilendirme süreci ve bilgilendirmenin tarafları açıklanmaktadır. Buna göre; “Bilgi, mümkün olduğunca sade şekilde, tereddüt ve şüpheye yer verilmeden, hastanın sosyal ve kültürel düzeyine uygun olarak anlayabileceği şekilde verilir. Hasta, tıbbi müdahaleyi gerçekleştirecek sağlık meslek mensubu tarafından tıbbi müdahale konusunda sözlü olarak bilgilendirilir. Bilgilendirme ve tıbbi müdahaleyi yapacak sağlık meslek mensubunun farklı olmasını zorunlu kılan durumlarda, bu duruma ilişkin hastaya açıklama yapılmak suretiyle bilgilendirme yeterliliğine sahip başka bir sağlık meslek mensubu tarafından bilgilendirme yapılabilir. Hastanın kendisinin bilgilendirilmesi esastır. Hastanın kendisi yerine bir başkasının bilgilendirilmesini talep etmesi halinde, bu talep kişinin imzası ile yazılı olarak kayıt altına alınmak kaydıyla sadece bilgilendirilmesi istenilen kişilere bilgi verilir. Hasta, aynı şikayeti ile ilgili olarak bir başka hekimden de sağlık durumu hakkında ikinci bir görüş almayı talep edebilir. Acil durumlar dışında, bilgilendirme hastaya makul süre tanınarak yapılır. Bilgilendirme uygun ortamda ve hastanın mahremiyeti korunarak yapılır. Hastanın talebi halinde yapılacak işlemin bedeline ilişkin bilgiler sağlık hizmet sunucusunun ilgili birimleri tarafından verilir.” şeklinde açıklanmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

“Bilginin mahremiyeti ile ilgili-İlgili mevzuat hükümleri ve/veya yetkili mercilerce alınacak tedbirlerin gerektirdiği haller dışında; kişi, sağlık durumu hakkında kendisinin, yakınlarının ya da hiç kimsenin bilgilendirilmemesini talep edebilir. Bu durumda kişinin kararı yazılı olarak alınır. Hasta, bilgi verilmemesi talebini istediği zaman değiştirebilir ve bilgi verilmesini talep edebilir.”
Yukarıda açıklaması verilen durumlar Hasta Hakları Yönetmeliği’nin kaçıncı maddesinde yer almaktadır?

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 3. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 4. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 5. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 6. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 7. maddesi

Açıklama:

Madde 5 ile bilginin mahremiyeti ile ilgili-İlgili mevzuat hükümleri ve/veya yetkili mercilerce alınacak tedbirlerin gerektirdiği haller dışında; kişi, sağlık durumu hakkında kendisinin, yakınlarının ya da hiç kimsenin bilgilendirilmemesini talep edebilir. Bu durumda kişinin kararı yazılı olarak alınır. Hasta, bilgi verilmemesi talebini istediği zaman değiştirebilir ve bilgi verilmesini talep edebilir.” şeklinde açıklamalar yer almaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

“Tıbbi müdahalelerde hastanın rızası gerekir. Hasta küçük veya mahcur ise velisinden veya vasisinden izin alınır.”
Yukarıda açıklaması verilen durumlar Hasta Hakları Yönetmeliği’nin kaçıncı maddesinde yer almaktadır?

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 3. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 4. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 5. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 6. maddesi

Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği 7. maddesi

Açıklama:

Madde 6 ile alınacak rızanın kapsamı ve hastanın kararlara katılımı ile ilgili “Tıbbi müdahalelerde hastanın rızası gerekir. Hasta küçük veya mahcur ise velisinden veya vasisinden izin alınır.” İfadesi yer alır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

“Hekimin öncelikli ödevinin meslek uygulaması sırasında insan onurunun gözetilmesi olduğunun belirtilmesi genel çerçevenin insan hakları ve insan onuru paralelinde çizilmesi bakımından önemlidir.”
Yukarıda açıklaması verilen durum Türk Tabipler Birliği tarafından 1999 yılında geliştirilen Hekimlik Meslek Etiği Kuralları’nın kaçıncı maddesinde yer alır?

Açıklama:

Türk Tabipler Birliği tarafından 1999 yılında geliştirilen Hekimlik Meslek Etiği Kuralları ise Türkiye’de hekimlik mesleğini icra eden herkesi kapsayan etik kuralları içermektedir. 5. Maddede hekimin öncelikli ödevinin meslek uygulaması sırasında insan onurunun gözetilmesi olduğunun belirtilmesi genel çerçevenin insan hakları ve insan onuru paralelinde çizilmesi bakımından önemlidir. Yine 6. maddesinde yararlılık, zarar vermeme, adalet ve özerklik evrensel tıbbi etik ilkeleri kabul edilmiştir. Bu ilkeler doğrultusunda hekimin yansızlığı, sır saklama yükümlülüğü, acil yardım yükümlülüğü, ticari amaç ve reklam yasağı, hekimliğin kötü uygulanması yasağı hüküm altına alınmıştır. Hekimlik Meslek Etiği Kuralları’nın 4. bölümü hekim-hasta ilişkilerine ayrılmıştır. ‘Hasta haklarına saygı’ kenar başlıklı 21. madde hekimlerin hastanın sağlığına ilişkin kararlar alırken dikkat etmesi gereken hasta haklarına değinmiş, aydınlatılmış onam da bu haklar arasında açıkça sayılmıştır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Türk Tabipler Birliği tarafından 1999 yılında geliştirilen Hekimlik Meslek Etiği Kuralları’nın kaçıncı maddesinde “yararlılık, zarar vermeme, adalet ve özerklik evrensel tıbbi etik ilkeleri” yer alır?

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 20

Hekim hastasını bilgilendirirken, hastanın uyruğunu dikkate alarak uygun kelimeleri ve açıklamaları seçti mi?
Tercüman hastaya çeviri yaparken doğru ve uygun kelimeleri seçti ve hekimi anladı mı?
Hastaya düşünmesi ve özgür iradesi ile karar verebilmesi için gerekli zaman tanındı mı?
İmzalanan form hangi dilde hazırlanmıştır? Hastanın dilinden farklı bir dilde ise hasta onam formunun içeriğini nasıl anladı?

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri olası etik sorun alanları içinde yer alır?

I-II-III-IV

I-II-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

Açıklama:

Olası Etik Sorun Alanları:

Hekim aydınlatılmış onam sürecinin gerektirdiği her türlü bilgi ve ayrıntıyı hastasına aktardı mı?

Yabancı uyruklu olan hasta tercüman aracılığı ile bu bilgileri hangi seviyede algıladı?

Hekim hastasını bilgilendirirken, hastanın uyruğunu dikkate alarak uygun kelimeleri ve açıklamaları seçti mi?
Tercüman hastaya çeviri yaparken doğru ve uygun kelimeleri seçti ve hekimi anladı mı?
Hastaya düşünmesi ve özgür iradesi ile karar verebilmesi için gerekli zaman tanındı mı?
İmzalanan form hangi dilde hazırlanmıştır? Hastanın dilinden farklı bir dilde ise hasta onam formunun içeriğini nasıl anladı?
Tedavi protokolü sonunda oluşabilecek tıbbi hatalara karşı hastane yönetimi ve hekimin sorumluluğunun sınırları nedir?

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aydınlatılmış onam kavramı hangi etik ilkeye dayanmaktadır?

Adalet

Yararlılık

Özerklik

Sır saklama

Kötülük yapmama

Açıklama:

Aydınlatılmış onam, iyi hekimlik uygulaması ön koşullarından biridir ve tıp etiğinin temel ilkelerinden
olan özerklik ilkesine dayanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aydınlatılmış onamın temelinde hasta hangi haklarını kullanmaktadır?

Kendi kaderini belirleme ve insan onuru

Sadece sağlık hakkı

Yalnızca tedavi seçme hakkı

Maddi haklar

Sosyal güvence hakkı

Açıklama:

Aydınlatılmış onamın temelinde Kendi kaderini belirleme ve insan onuru yatar

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aydınlatılmış onam kavramının ortaya çıkışında hangi tarihsel olay etkili olmuştur?

I. Dünya Savaşı

Soğuk Savaş

II. Dünya Savaşı’nda Nazi kamplarındaki deneyler

Kore Savaşı

Vietnam Savaşı

Açıklama:

“Aydınlatmak” ve “Onaylamak” kavramlarının bir araya gelmesinden oluşan aydınlatılmış onam etik ilkesinin ortaya çıkmasında 1935-1945 yılları arasında 2. Dünya Savaşı sırasında
Nazi toplama kamplarında savaş tutsakları ve etnik gruplar üzerinde yapılan deneyler etkili olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Nuremberg Kodunun aydınlatılmış onam ile ilişkili en önemli vurgusu nedir?

Tüm hastalara ücretsiz tedavi

Hekimlerin sadece yazılı onam alması

Onamın gönüllü olması

Onamın devlet tarafından verilmesi

Onamın mahkemelerce zorunlu tutulması

Açıklama:

Nuremberg Kodunun aydınlatılmış onam ile ilişkili en önemli vurgusu onamın gönüllü olmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Nuremberg İlkeleri’ne göre insan deneyleri hangi koşulda yapılabilir?

Sadece gönüllüler üzerinde yapılır

Sadece çocuklar üzerinde yapılır

Hayvan deneyleri yapılmadan başlanabilir

Hekim onayı yeterlidir

Yazılı onam gerekmez

Açıklama:

Nuremberg İlkeleri’ne göre insan deneyleri sadece gönüllüler üzerinde yapılır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Helsinki Bildirgesi hangi yıl yayımlanmıştır?

1947

1950

1964

1972

1980

Açıklama:

Helsinki Bildirgesi 1964 yılında yayınlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Helsinki Bildirgesi bugüne kadar kaç kez revize edilmiştir?

Açıklama:

Helsinki Bildirgesi, 1964 yılında yayımlandıktan sonra sağlık politikaları, sağlık alanındaki teknolojik
gelişmeler, bu gelişmelere bağlı yeni yaklaşımlar ve tartışmalara bağlı olarak 7 kez revizyondan geçirilmiş, 2 kez de açıklama notu eklenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aydınlatılmış onam sürecinin iki temel bileşeni hangileridir?

Onay ve imza

Karar verme ve bilgilendirme

Teşhis ve tedavi

Yazılı ve sözlü bildirim

Hak ve sorumluluk

Açıklama:

Karar verme ve bilgilendirme Aydınlatılmış onam sürecinin iki temel bileşenidir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aydınlatılmış onam sürecinde hastaya hangi bilgiler verilmelidir?

Sadece ilaç isimleri

Hastanın eğitim bilgileri

Tanı, tedavi yöntemi, risk ve alternatifler

Hastane yönetimi kuralları

Hekimin özgeçmişi

Açıklama:

Aydınlatılmış onam sürecinde hastaya Tanı, tedavi yöntemi, risk ve alternatifler hakkında bilgi verilmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aydınlatılmış onamda hekim ile hasta arasındaki iletişim hangi temele dayanmalıdır?

Rekabet

Empati, güven ve gerçeklik

Maddi kazanç

Otorite

Cezalandırma

Açıklama:

Aydınlatılmış onamda hekim ile hasta arasındaki iletişim Empati, güven ve gerçeklik temeline dayanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Ünite 5

Soru 1

Veri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Çevreden duyu organlarımız aracılığı ile topladığımız ham, işlenmemiş her türlü materyal ya da olguya denir.

Rakamlar, metinler, sesler, görüntüler ve diğer formatlarda bulunabilir.

Bir anketin sayısal sonuçları nicel veri iken katılımcıların açık uçlu sorulara verdikleri cevaplar nitel veridir.

Tanımlanmış ve şekillendirilmiş ilişkilerin sentezi olarak açıklanmaktadır.

Gözlem, ölçüm, deney ve araştırma gibi yöntemlerle toplanır ve bu süreçlerde bilimsel ve sistematik yaklaşımlar kullanılır.

Açıklama:

Veri (data), kendi başına anlam taşımayan, olup bitenlerin bir bölümünü oluşturan, bilgi oluşturmak için gerekli ham maddeyi oluşturan nesnel gerçeklerdir. Verinin tanımı, onun herhangi bir analiz veya işlemden geçirilmemiş hâliyle, yani verinin ham durumda olduğu anı ifade eder. Veri, gözlem, ölçüm, deney ve araştırma gibi yöntemlerle toplanır ve bu süreçlerde bilimsel ve sistematik yaklaşımlar kullanılır. Çevreden duyu organlarımız
aracılığı ile topladığımız ham, işlenmemiş her türlü materyal bu anlamda veri tanımına girmektedir. Bu ham materyaller ölçümler, gözlemler, deneyler veya araştırmalar sonucunda elde edilir. Veri, rakamlar, metinler, sesler, görüntüler ve diğer formatlarda
bulunabilir.
Blum (1986), bilgiyi (knowledge) tanımlanmış ve şekillendirilmiş ilişkilerin sentezi olarak açıklamaktadır
Yanıt D seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi bilgi sistemlerini oluşturan unsurlardan değildir?

İnsan

Yazılım

Donanım

Veri

Güvenlik

Açıklama:

Kişisel ve daha az miktarda verinin işlenmesi çoğu zaman kişinin kendisi tarafından yapılırken daha büyük miktarda verinin işlenip bilgi hâline dönüştürülmesi bilgi sistemleri ile mümkün olabilmektedir. Donanım, yazılım, veri, bilgisayar ağları ve insan unsurlarından oluşan, veriyi toplayan, kaydeden, işleyen, dönüştüren ve yayan sistemler
bütününe bilgi sistemleri adı verilir.
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

''Bir müşteri anketinden elde edilen ham sayısal ve metinsel yanıtlar ........... iken,
bunların analiz edilerek müşteri memnuniyeti hakkında elde edilen çıkarımlar ..........dir.'' Cümlesindeki boşluğa sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir ?

bilgi sistemleri, veri

veri, bilgi

bilgi, veri sistemleri

bilgi, bilgi sistemleri

bilgi, veri

Açıklama:

Veriyi, bilginin ham maddesi olarak düşündüğümüzde; örneğin, bir müşteri anketinden elde edilen ham sayısal ve metinsel yanıtlar veri iken, bu verilerin analiz edilerek müşteri memnuniyeti hakkında elde edilen çıkarımlar bilgidir.
Yanıt B seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıda belirtilen kurum/kuruluşlardan hangisinde/hangilerinde sağlıkla ilgili veri setleri bulunmaktadır ?
I. UNICEF
II. Dünya Sağlık Örgütü
III. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Türkiye’de Türkiye İstatistik Kurumunun Sağlık ve Sosyal Koruma İstatistik Portalı, Sağlık Bakanlığının, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun, Sosyal Güvenlik Kurumunun sağlıkla ilgili ilaç, hastalık, tıbbi malzeme, doğum, ölüm, reçete vb. verilerini içeren büyük
veri setleri bulunmaktadır. Dünyada, Dünya Sağlık Örgütünün, UNICEF’in, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (Centers for Disease Control and Prevention) ve Dünya Bankasının, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün benzer veri setleri bulunmaktadır.
Yanıt E seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıda belirtilenlerden hangisi/hangileri kişisel veridir ?
I. IP numarası
II. Nüfus verileri
III. Öğrenci numarası

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kişinin bulaşıcı bir hastalık taşıyıp taşımaması, finansal durumu kişisel
veri olarak belirtilebilir. T.C. kimlik numaraları, hasta dosyası numarası, hastane protokol numarası, öğrenci numarası ya da bilgisayar IP numarası gibi.
Hava durumu, sağlık istatistikleri, nüfus verileri ise kamu verisine örnektir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Veri ya da bilginin izinsiz ve yetkisiz bir biçimde erişilme, kullanılma, değiştirilme, ifşa edilme, ortadan kaldırılma, el değiştirme ya da hasar verilmesini önlemek üzere CIA Triad üçlüsü olarak literatüre girmiş üç temel şartı aşağıdakilerden hangisidir ?

kesinlik, bütünlük, şeffaflık

şeffaflık, bütünlük, kıyaslanabilirlik

şeffaflık, güvenlik, bütünlük

gizlilik, bütünlük, erişilebilirlik

gizlilik, düzenlenebilirlik, kıyaslanabilirlik

Açıklama:

Veri ya da bilgi hangi formda olursa olsun, izinsiz ve yetkisiz bir biçimde erişilme, kullanılma, değiştirilme, ifşa edilme, ortadan kaldırılma, el değiştirme
ya da hasar verilmesini önlemek üzere; “gizlilik”, “bütünlük” ve “erişilebilirlik” olarak isimlendirilen CIA Triad (Confidentiality-Integrity- Availability) üçlüsü olarak literatüre girmiş üç temel şartı taşımalıdır. Bu üç özellik güvenlik olarak tanımlanır.
Gizlilik: Temeli Roma İmparatorluğu’na dayanan ve kriptoloji bilimini esas alan bir kavramdır. Roma komutanları ve liderlerinin askerî mesajları şifrelemek ve şifreleri çözmek üzere kullandıkları cihazları ve algoritmaları veri gizliliği kavramının ilk örneklerindendir.
Bütünlük: Verinin ya da bilginin yetkisiz kişiler ya da kurumlar tarafından
kasıtlı ya da yanlışlıkla değiştirilmesi, silinmesi,bozulmasının engellenmesi ve böyle durumlarda da olası tehditlerden haberdar olmayı içerir. Bütünlük, verinin tam ve bozulmamış yapısının korunmasıdır.
Erişilebilirlik: Veri
Yanıt D seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi 1996’da Sağlık Sigortası Taşınabilirlik ve Sorumluluk Yasası gereğince hasta verilerinin saklanmasında bahsedilen temel bileşenlerden değildir ?

gizlilik

güvenlik

özerklik

ihlalin bildirimi

bilgiye erişim ve düzeltmenin sınırlı olması

Açıklama:

1996’da Sağlık Sigortası Taşınabilirlik ve Sorumluluk Yasası (Portability and Accountability
Act of 1996 (HIPAA) kapsamında hasta verileriyle ilgili gizlilik beklentilerine dair hasta verilerinin gizliliğinin korunması, sağlık verilerine dijital erişimin ücret karşılığı gerçekleştirilmesi, ihmal eylemleri için para cezası ve yaptırım gibi düzenlemeler
getirerek hasta kayıtlarının ifşasının önüne geçmeye çalışmıştır. Bu düzenlemeler doğrultusunda bilgi güvenliğinin sağlanmasında temel 4 bileşenden
bahsetmiştir; gizlilik, güvenlik (fiziksel, teknik ve idari), ihlalin bildirimi ve hasta hakları gereği bilgiye erişim ve düzeltmenin sınırlarıdır
Yanıt C seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

İnternet üzerindeki tüm dijital sistem, ağ ve benzeri tüm etkinliklerde gerçekleşen
tehditlerin belirlenmesi, önlenmesi ve bunlara karşı savunma sağlamak için kullanılan
strateji ve teknolojileri ifade eden seçenek aşağıdakilerden hangisidir ?

Siber alan

Siber güvenlik

Bilgi güvenliği

Dijital gizlilik

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu

Açıklama:

Siber alan, internet üzerindeki tüm dijital sistem, ağ ve benzeri tüm etkinlikleri kapsar,
“siber güvenlik” ise bu alanda gerçekleşen tehditlerin belirlenmesi, önlenmesi ve bunlara karşı savunma sağlamak için kullanılan
strateji ve teknolojileri ifade eder.
Yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıda Avrupa Konseyinin 1981 yılında kabul ettiği “Kişisel Verilerin Otomatik İşleme Tabi Tutulması Karşısında Bireylerin Korunması Sözleşmesi” ile ilgili belirtilen hangi bilgi yanlıştır ?

Sözleşme, kamusal verilerin korunmasına ilişkin temel ilkeleri belirler ve veri güvenliği konusunda önemli hükümler içerir.

5. Maddesinde veri kalitesi, kişisel verilerin doğru, eksiksiz ve güncel olmasını sağlama yükümlülüğünü içerir.

7. Maddede, kişisel verilerin kazara veya yetkisiz imhası, kaybı, değiştirilmesi, yetkisiz erişimi veya ifşasına karşı korunması gerektiğini vurgular.

9. Maddede, Özel Kategorilerdeki Verilerin işlenmesine değinerek, özel nitelikli verilerin (ırk, etnik köken, siyasi düşünceler, dinî veya diğer inançlar, sağlık veya cinsel yaşam gibi) işlenmesinde ek güvenlik önlemleri ve sınırlamalar getirir.

“108 sayılı Sözleşme” olarak anılır.

Açıklama:

Avrupa Konseyinin 1981 yılında kabul ettiği “Kişisel Verilerin Otomatik İşleme Tabi Tutulması Karşısında Bireylerin Korunması Sözleşmesi” (Convention for the Protection of Individuals with regard to Automatic Processing of Personal Data), genellikle “108 sayılı Sözleşme” olarak anılır. Bu sözleşme, kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel ilkeleri belirler ve veri güvenliği konusunda önemli hükümler içerir. Özellikle, Veri Güvenliği
İle İlgili Temel Hükümler içinde madde 5 - Veri Kalitesi; Bu madde, kişisel verilerin doğru, eksiksiz ve güncel olmasını sağlama yükümlülüğünü içerir.
Verilerin toplanma ve işlenme amaçlarına uygun olması gerektiğini belirtir. Veri güvenliği başlıklı madde 7, kişisel verilerin kazara veya yetkisiz imhası, kaybı, değiştirilmesi, yetkisiz erişimi veya ifşasına karşı korunması gerektiğini vurgular. Veri sorumlularının uygun güvenlik önlemlerini almaları gerektiğini belirtir. Aynı sözleşmenin 9. maddesinde Özel Kategorilerdeki Verilerin işlenmesine değinerek, özel nite
Yanıt A seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Hassas veri niteliğinde olan sağlık verilerinin korunması ile ilgili 7 Nisan 2016 tarihinde yürürlüğe giren 29677 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve KVKK ile ifade edilen kısaltma hangi seçenekte doğru olarak belirtilmiştir ?

Kamusal Varlıkların Korunması Kanunu

Kişisel Verilerin Kullanılması Kanunu

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu

Kimlik Verilerinin Korunması Kanunu

Kurumsal Verilerin Korunması Kararnamesi

Açıklama:

Hassas veri niteliğinde olan sağlık verilerinin korunması ile ilgili 7 Nisan 2016 tarihinde yürürlüğe giren 29677 sayılı Resmî Gazete’de, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile kişisel verilerin işlenmesi, saklanması, aktarılması ve silinmesi ile ilgili düzenlemeler getirilmiştir. KVKK, kişisel verilerin izinsiz erişim, ifşa ve kötüye kullanımdan korunmasını amaçlar.
Yanıt C seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

“Çevreden duyu organlarımız aracılığı ile topladığımız ham, işlenmemiş her türlü materyal ya da olguya denir.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Veri

Bilgi

Bilgi sistemi

Etik

Gizlilik

Açıklama:

Veri: Çevreden duyu organlarımız aracılığı ile topladığımız ham, işlenmemiş her türlü materyal ya da olguya denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

“Tanımlanmış ve şekillendirilmiş ilişkilerin sentezi olarak açıklamaktadır.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Veri

Bilgi

Bilgi sistemi

Etik

Gizlilik

Açıklama:

Bilgi (Çing.:Knowledge): Tanımlanmış ve şekillendirilmiş ilişkilerin sentezi olarak açıklamaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

“Donanım, yazılım, veri, bilgisayar ağları ve insan unsurlarından oluşan, veriyi toplayan, kaydeden, işleyen, dönüştüren ve yayan sistemler bütününe denir.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Veri

Bilgi

Bilgi sistemi

Etik

Gizlilik

Açıklama:

Bilgi Sistemleri: Donanım, yazılım, veri, bilgisayar ağları ve insan unsurlarından oluşan, veriyi toplayan, kaydeden, işleyen, dönüştüren ve yayan sistemler bütününe bilgi sistemleri adı verilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

“Bilginin yetkisiz kişilerden korunması ve sadece yetkili kişilerin erişimine izin verilmesi anlamına gelirken güvenlik, bilginin bütünlüğünün korunması ve doğruluğunun sağlanması için alınan önlemleri ifade eder.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Veri

Bilgi

Bilgi sistemi

Etik

Gizlilik

Açıklama:

Gizlilik: Bilginin yetkisiz kişilerden korunması ve sadece yetkili kişilerin erişimine izin verilmesi anlamına gelirken güvenlik, bilginin bütünlüğünün korunması ve doğruluğunun sağlanması için alınan önlemleri ifade eder. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

“Belirli bir zamanda belirli bir popülasyon içinde mevcut olan bir hastalık veya durumun yaygınlığını ifade eden ölçümdür.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Prevelans

Mortalite

Kişisel verilerin silinmesi

Aydınlatılmış onam

Gizlilik

Açıklama:

Prevelans: Belirli bir zamanda belirli bir popülasyon içinde mevcut olan bir hastalık veya durumun yaygınlığını ifade eden ölçümdür. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

“Belirli bir zamanda belirli bir popülasyon içindeki ölüm sayısının oranını ifade eder.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Prevelans

Mortalite

Kişisel verilerin silinmesi

Aydınlatılmış onam

Gizlilik

Açıklama:

Mortalite: Belirli bir zamanda belirli bir popülasyon içindeki ölüm sayısının oranını ifade eder. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

“Kişisel verilerin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesi işlemidir.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Prevelans

Mortalite

Kişisel verilerin silinmesi

Aydınlatılmış onam

Gizlilik

Açıklama:

Kişisel verilerin silinmesi: Kişisel verilerin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesi işlemidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

“Hasta veya araştırma katılımcısının, kendisine sunulan tıbbi tedavi veya araştırma prosedürleri hakkında yeterli bilgiye sahip olduktan sonra özgür ve bilinçli bir şekilde onay vermesidir.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Prevelans

Mortalite

Kişisel verilerin silinmesi

Aydınlatılmış onam

Gizlilik

Açıklama:

Aydınlatılmış onam: Hasta veya araştırma katılımcısının, kendisine sunulan tıbbi tedavi veya araştırma prosedürleri hakkında yeterli bilgiye sahip olduktan sonra özgür ve bilinçli bir şekilde onay vermesidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

“İnternet üzerindeki tüm dijital sistem, ağ ve benzeri tüm etkinlikleri kapsar.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Prevelans

Mortalite

Siber alan

Siber güvenlik

Gizlilik

Açıklama:

Siber alan: İnternet üzerindeki tüm dijital sistem, ağ ve benzeri tüm etkinlikleri kapsar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

“Bu alanda gerçekleşen tehditlerin belirlenmesi, önlenmesi ve bunlara karşı savunma sağlamak için kullanılan strateji ve teknolojileri ifade eder.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Prevelans

Mortalite

Siber alan

Siber güvenlik

Gizlilik

Açıklama:

Siber güvenlik: Bu alanda gerçekleşen tehditlerin belirlenmesi, önlenmesi ve bunlara karşı savunma sağlamak için kullanılan strateji ve teknolojileri ifade eder. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Bilgi güvenliğinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Sadece kişisel verileri toplamak

Yalnızca kamu verilerini analiz etmek

Verilerin gizlilik, bütünlük ve güvenilirliğini sağlamak

Kâr amacıyla verileri üçüncü taraflarla paylaşmak

Sağlık araştırmalarını durdurmak

Açıklama:

Bilgi güvenliğinin temel amacı Verilerin gizlilik, bütünlük ve güvenilirliğini sağlamaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Sağlık alanında bilginin etkili yönetimi kurumlar açısından neyi doğrudan etkiler?

Hasta sayısını azaltmayı

Karar alma süreçlerini ve stratejik planlamayı

Sadece doktor-hasta ilişkisini

Uluslararası ticari anlaşmaları

Tıbbi cihaz üretimini

Açıklama:

Sağlık alanında bilginin etkili yönetimi kurumlar açısından Karar alma süreçlerini ve stratejik planlamayı etkiler.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi “nicel veri”ye örnektir?

Hastaların yaş ortalaması

Hastaların düşünceleri

Bir hekimin yorumları

Hasta memnuniyetine ilişkin açık uçlu yanıtlar

Sosyal medya paylaşımları

Açıklama:

Hastaların yaş ortalaması nicel veriye örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Bir hastanın kilosu, tansiyonu, ateşi gibi ölçümler hangi kavramla ifade edilir?

Teori

Bilgi

Veri

Hipotez

Model

Açıklama:

Bir hastanın kilosu, tansiyonu, ateşi gibi ölçümler veridir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Avrupa Birliği’nin 95/46/EC Direktifi kişisel veriyi nasıl tanımlar?

Her türlü kamuya açık bilgi

Belirlenebilir gerçek kişiye ait tüm içerik

Sadece finansal kayıtlar

Yalnızca sağlık raporları

Bilgisayarda saklanan dosyalar

Açıklama:

Avrupa Birliği’nin 95/46/EC Direktifi Belirlenebilir gerçek kişiye ait tüm içeriği tanımlar.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Gizlilik kavramı en doğru şekilde nasıl tanımlanır?

Bilginin yalnızca saklanması

Bilginin yetkisiz kişilerden korunması

Bilginin herkesle paylaşılması

Bilginin sadece yazılı belgelerde tutulması

Bilginin sürekli değiştirilmesi

Açıklama:

Gizlilik: Bilginin yetkisiz kişilerden korunması ve sadece yetkili kişilerin erişimine izin verilmesi
anlamına gelirken güvenlik, bilginin bütünlüğünün korunması ve doğruluğunun sağlanması
için alınan önlemleri ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Bilgi güvenliği kavramı ilk olarak McCumber tarafından nasıl tanımlanmıştır?

Bilgiyi satılabilir hâle getirmek

Bilgiyi yalnızca fiziksel belgelerde saklamak

Bir varlık ve değer olan bilginin korunması

Bilgiyi anonimleştirmek

Veriyi yok etmek

Açıklama:

Bilgi güvenliği kavramı ilk olarak McCumber (2005) tarafından şöyle tanımlanmıştır;
“...bir varlık ve değer olan bilginin korunmasıdır”.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Bilgi güvenliği tehditleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Kimlik avı

Sosyal mühendislik saldırıları

Hizmet aksatma saldırıları

Veri kaybı ve hırsızlığı

Sağlık turizminin artırılması

Açıklama:

Sağlık turizminin artırılması Bilgi güvenliği tehditleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 12. maddesi bilgi güvenliği açısından hangi hakkı vurgular?

Eğitim hakkı

Çalışma hakkı

Mahremiyet hakkı

Seyahat özgürlüğü

İfade özgürlüğü

Açıklama:

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 12. maddesi bilgi güvenliği açısından mahremiyet hakkını vurgular.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Mortalite kavramı hangi ölçümü ifade eder?

Hastalık sıklığı

Ölüm oranı

Aşılanma oranı

Hasta memnuniyeti

Sağlık harcamaları

Açıklama:

Mortalite kavramı ölüm oranını ifade eder.

Doğru Cevap: B

Ünite 6

Soru 1

Hemşire
Eczacı
Hastane yönetimi
Hekim

Yukarıda verilenlerden hangileri malpraktisten sorumludur?

I, II, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

I ve IV

Açıklama:

Tıbbi uygulama hatası sonucu ortaya çıkan sorumluluk hemşire, eczacı, diş hekimi, diyetisyen, fizyoterapist, teknisyen ve hastane yönetimine de ait olabilir. Bu sorumluluğun yasal sınırlarını belirleyebilmek için tıbbi müdahale yapma hakkına sahip olan meslek gruplarının yasal olarak tanımlanmış olması gerekli ve önemlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Komplikasyon
Taksir
Malpraktis

Hastanın ameliyat sonrasında önerilen profilaktik antibiyotiği uygun dozda ve sürede bilgi eksikliğinden dolayı kullanmadığının belirlenmesinde yukarıdaki durumlardan hangi/hangileri oluşur?

I, II ve III

II ve III

I ve III

I ve II

III

Açıklama:

Tıbbi uygulama açısından bir örnekle açıklamak gerekirse, açık apendektomi ameliyatı yapan hekimin ameliyat öncesi ve ameliyat süresince mesleki bilgi ve becerilerini kullanarak gereken özen ve çabayı gösterdiğini kabul edelim. Ameliyat sonrası gereken kontrole gelen hastanın ameliyat bölgesinde enfeksiyon gelişmiştir. Gerekli muayene ve kontrolü yapıldıktan sonra hastanın ameliyat sonrasında önerilen profilaktik antibiyotiği uygun dozda ve sürede kullanmadığı ortaya çıkmıştır. Hasta tekrar hastaneye yatırılarak yeni tedavi prosedürleri başlatılmıştır. Böyle bir durumda hekimin istemediği bir durum ile karşılaşması komplikasyon gibi gözükse de ameliyat sonrasında hastanın ilaç kullanımı konusunda yeterince ve anlaşılır şekilde bilgilendirilmediği ortaya çıkmıştır. Hekim hastasına bilerek ve isteyerek zarar vermek istememiş ancak aydınlatma aşamasında gereken özeni göstermediği için taksirli bir suç işleyerek tıbbi uygulama hatasına neden olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Örgütsel faktörlere bağlı tıbbi hatalar - Hatalı bilgi transfer süreci
Örgütsel faktörlere bağlı tıbbi hatalar - Eğitim eksikliği
Bireysel faktörlere bağlı tıbbi hatalar - Beceri temelli hatalar
Bireysel faktörlere bağlı tıbbi hatalar - Yönetim önceliklerinin amaçlar ve ihtiyaçlar ile çelişmesi

Yukarıda verilen eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve III

I ve IV

Açıklama:

Sağlık örgütü içinde yer alan bilgi transfer sürecinin hatalı ve eksik olması, protokol ve prosedürlere yönelik rehberlerin olmaması, yönetim önceliklerinin amaçlar ve ihtiyaçlar ile çelişmesi, örgüt içi karar verme mekanizmasındaki başarısızlıklar, örgüt kültürü ve teknik donanım (hataya yol açan fiziksel çevre, araç, gereç ve diğer fiziksel unsurlar) aksaklıkları tıbbi uygulama hatalarına yol açmaktadır.
Tıbbi uygulama hatalarına neden olabilen faktörler; yorgunluk, eğitim eksikliği, yetersiz iletişim, güçkontrol, kibir-kin, oyalanma ya da zaman kısıtı, yetersiz tahmin, sezgi kullanma ve mantık hatası; bilgi temelli hatalar (örneğin, hamile birine fetüsü olumsuz etkileyebilecek bir ilacın reçete edilmesi) ile bilgiye erişememe (örneğin, hastanın alerjisinin olduğunu içeren belgeyi görmeme), kural temelli hatalar; yanlış kuralın uygulanması sonucu ortaya çıkan hatalar, doğru kuralın yanlış uygulanması sonucu ortaya çıkan hatalar (örneğin, kafatası içi kanaması olan hastaya trombolitik ilaç reçete edilmesi), beceri temelli hatalar (örneğin, nefrotoksik bir ilacın reçete edilmesine rağmen böbrek fonksiyonlarını izlememe), kasıtsız uygulama ve aksilikler (örneğin, bir hastaya uygulanacak tedavinin başka bir hastaya uygulanması) şeklinde sıralanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Yukarıda verilen şemada numaralı yerlerin doğru eşleştirmesi nasıldır?

I- Komplikasyon hatası
II- Semptom hatası
III- Anestezi hatası
IV- Tedavi hatası

I- Tanı hatası
II- Koruyucu tedavi hatası
III- Anestezi hatası
IV- Görsel tanı hatası

I- Ekipman hatası
II- Cerrahi hata
III- Koruyucu tanı hatası
IV- Tedavi hatası

I- Standardizasyon hatası
II- Cerrahi hata
III- Koruyucu tanı hatası
IV- Kurum hatası

I- Tanı hatası
II- Cerrahi hata
III- Anestezi hatası
IV- Tedavi hatası

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 5

Tanı hatalarının arasında en yoğun görülen türü olup göz ve teknoloji ile yapılan okumalardaki hatalardan kaynaklanan malpraktis türü aşağıdakilerden hangisidir?

Anestezi hatası

Cerrahi hata

Görsel tanı hatası

Nadir semptom hatası

Tedavi hatası

Açıklama:

Görsel tanı (patoloji, radyoloji vb.): Tanı hatalarının arasında en yoğun görülen türdür. Göz ve teknoloji ile yapılan okumaları içerir. Bu aşamada bağımsız ikinci göz ve yoğun bilgisayar destekli tanıma teknolojileri bu hataların engellenmesine katkıda bulunabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Hekimin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında tıp mesleğini icra ederken işlediği suçlarla, bu mesleğin icrası dolayısıyla işlemiş olabileceği suçlardan dolayı sorumluluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuki sorumluluğu

Cezai sorumluluğu

Disiplin sorumluluğu

Yaşatma sorumluluğu

İyatrojenik sorumluluk

Açıklama:

Hekimin (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında) cezai sorumluluğu geniş anlamda, hekimin tıp mesleğini icra ederken işlediği suçlarla, bu mesleğin icrası dolayısıyla işlemiş olabileceği suçlardan dolayı sorumluluğunu ifade eder. Hekimin tıp mesleği dolayısıyla işlediği suçlar bir özellik arz etmez.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Kusur
Zarar
Faul
Kausalität

"Hekimin, standart tıbbi uygulamalara aykırı davranması veya dikkatsizlik göstermesi sonucunda zararın meydana gelmesine ............................. denir." ifadesinde boş bırakılan yere yukarıdakilerden hangileri gelebilir?

III ve IV

II ve IV

I ve IV

I ve III

I ve II

Açıklama:

Kusur (Faul): Hekimin, standart tıbbi uygulamalara aykırı davranması veya dikkatsizlik göstermesi sonucunda zararın meydana gelmesi gereklidir. Yani, hekimin eylemi veya ihmali normal bir hekimin göstereceği özen düzeyinin altında olmalıdır. Kusurun varlığı, hekimin mesleki standartlara aykırı davrandığının göstergesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Ülkemizde hekimlik mesleği ile ilgili bildirge ve etik ilkeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Etik Kurulu

Türk Tabipleri Birliği

Türk Hemşireler Derneği

Sağlık Bakanlığı Etik Komisyonu

Kamu Görevlileri Etik Kurulu

Açıklama:

Ülkemizde hekimlik mesleği ile ilgili başta Türk Tabipleri Birliği bildirgeleri (Hekimlik Mesleği Etik Kuralları) olmak üzere, Türk Hemşireler Derneği, Sağlık Bakanlığı Etik Komisyonu, Sağlık Bakanlığı (Hasta Hakları Yönetmeliği) ile kamuda çalışan sağlık personeli ile ilgili Kamu Görevlileri Etik Kurulu (Kamu Görevlileri Etik Sözleşmesi) bildirge ve etik ilkeleri uygulanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Ülkemizde hekimin mesleki sorumluluk sigortası aşağıdakilerden hangisi ile düzenlenmiştir?

TCK 456 Maddesi ile kasıtlı sulara örnek olarak kasıtlı adam öldürme

1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları

Türk Ceza Kanunu’nda taksir başlığı

Türk Borçlar Kanunu madde 501/1 ve 502/2

Açıklama:

Ülkemizde hekimin mesleki sorumluluk sigortası, 26/05/2013 tarihli ve 28658 Resmî Gazete’de yayımlanan Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel artları ve ekindeki Hekim Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozu ile 28/08/2012 tarihli ve 28395 Resmî Gazete’de yayımlanan Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel artları ile düzenlenmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Hekimin hastayı tanı ve tedavi işlemlerinin detayları ile ilgili bilgilendirdiği aydınlatılmış onam unsurunu sunması hangi sorumluluğu ile ilişkilidir?

Kusur sorumluluğu

Bilimsel sorumluluğu

Disiplin sorumluluğu

Cezai sorumluluğu

Hukuki sorumluluğu

Açıklama:

Hekim-hasta ilişkisi, hukuken serbest alınan bir hekim ile hastası veya hastanın kanuni temsilcisi arasında yapılan ve hekimin öncelikle tıp bilimini ve uygulamasının öngördüğü esaslar çerçevesinde gerekli tehisi koymak ve konulan teşhise en uygun tedaviyi seçip uygulamak yükümlülüğünü içeren güven unsurunun ağır bastığı bir ilişkidir. Bu sözleşme türünün en önemli ayırt edici özelliği, hekimin hastayı tanı ve tedavi işlemlerinin detayları ile ilgili bilgilendirdiği aydınlatılmış onam unsuruna dayanmasıdır. Bu sözleşmeye dayalı olarak hekimin hastayı aydınlatma, hastasının rızasını alma, uygun tıbbi tanı ve tedavi işlemlerini özenle yürütme, sır saklama, kayıt tutma ve mahremiyete saygı gösterme yükümlülüğü bulunmaktadır. Sözleşmenin gereklerini kusur, kast ya da ihlal nedeniyle yerine getirmeyen hekimin yol açtığı zarara yönelik kamu kurumunda çalışıyor ise idare hukuku kurallarına göre dava açılması söz konusudur.

Doğru Cevap: E

Soru 11

“Planlanmış eylemin başarısızlığı, amaca ulaşmak için yanlış planın uygulanması (planlama hatası), hastaya zarar verecek ya da vermeyecek şekilde süreçten sapma olarak da tanımlanabilir.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Malpraktis (Tıbbi Hata)

Tanı Hatası

Tedavi Hatası

Cerrahi Hata

Anestezi Hataları

Açıklama:

Malpraktis (Tıbbi Hata): Planlanmış eylemin başarısızlığı, amaca ulaşmak için yanlış planın uygulanması (planlama hatası), hastaya zarar verecek ya da vermeyecek şekilde süreçten sapma olarak da tanımlanabilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

“Hastalıkların ve bozuklukların tespit edilmesine yönelik uygulanan yöntem ve süreçlerde ortaya çıkan hataları kapsamına alır.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Malpraktis (Tıbbi Hata)

Tanı Hatası

Tedavi Hatası

Cerrahi Hata

Anestezi Hataları

Açıklama:

Tanı Hatası: Hastalıkların ve bozuklukların tespit edilmesine yönelik uygulanan yöntem ve süreçlerde ortaya çıkan hataları kapsamına alır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

“Hastalıkların, ilgili sağlık sorunlarının ortadan kaldırılması ve bozuklukların düzeltilmesine yönelik yürütülen hizmetler ile ilgili tıbbi uygulama hatalarını kapsamına alır.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Malpraktis (Tıbbi Hata)

Tanı Hatası

Tedavi Hatası

Cerrahi Hata

Anestezi Hataları

Açıklama:

Tedavi Hatası: Hastalıkların, ilgili sağlık sorunlarının ortadan kaldırılması ve bozuklukların düzeltilmesine yönelik yürütülen hizmetler ile ilgili tıbbi uygulama hatalarını kapsamına alır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

“Yanlış organ ya da dokuya müdahale edilmesi, ameliyat sırasında yaşanan anestezi hataları, hastanın ameliyathane, yoğun bakım ve servisler arasında taşınması sırasında düşürülmesi, ameliyat olacak hastaların karıştırılması, doğru ameliyatın sağlık personelinin özen ile beceri eksikliğine bağlı olarak yanlış ve yetersiz uygulanması sonucu yaşanan tıbbi uygulama hatalarını kapsamına alır.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Malpraktis (Tıbbi Hata)

Tanı Hatası

Tedavi Hatası

Cerrahi Hata

Anestezi Hataları

Açıklama:

Cerrahi Hata: Yanlış organ ya da dokuya müdahale edilmesi, ameliyat sırasında yaşanan anestezi hataları, hastanın ameliyathane, yoğun bakım ve servisler arasında taşınması sırasında düşürülmesi, ameliyat olacak hastaların karıştırılması, doğru ameliyatın sağlık personelinin özen ile beceri eksikliğine bağlı olarak yanlış ve yetersiz uygulanması sonucu yaşanan tıbbi uygulama hatalarını kapsamına alır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

“Cerrahi müdahale sırasında uyutulmakta olan hasta birçok risk ile karşı karşıyadır. Özellikle hasta dosyasında yer alan hastanın anamnez bilgisinin itina ile okunmaması, özellikle solunum ve dolaşım sistemi üzerinde olumsuz etkiye neden olabilecek madde ve ilaçların kullanılması gibi hataları kapsar.”
Yukarıda açıklaması verilen kavram hangisidir?

Malpraktis (Tıbbi Hata)

Tanı Hatası

Tedavi Hatası

Cerrahi Hata

Anestezi Hataları

Açıklama:

Anestezi Hataları: Cerrahi müdahale sırasında anestezi altında olan hasta birçok risk ile karşı karşıyadır. Özellikle hasta dosyasında yer alan hastanın anamnez bilgisinin itina ile okunmaması, özellikle solunum ve dolaşım sistemi üzerinde olumsuz etkiye neden olabilecek madde ve ilaçların kullanılması gibi hataları kapsar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıda verilenlerden hangisi yaygın malpraktis türleri arasında yer almaz?

Tanı Hatası

Tedavi Hatası

Cerrahi Hata

Anestezi Hataları

Sigorta Hataları

Açıklama:

Yaygın malpraktis türleri; Tanı Hatası, Tedavi Hatası, Cerrahi Hata ve Anestezi Hataları. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Hiçbir yakınması olmayan hasta
Kompleks yatan hasta
Ayaktan bakılan rutin hasta
Nadir semptomları olan hasta

Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Newman-Toker ve Pronovost’ın bahsettiği tanı hatalarının nedenleri ve bunlarla baş etme stratejileri arasında yer alır?

I-II-III

II-III-IV

I-II-IV

I-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Newman-Toker ve Pronovost (2009) yeni hasta güvenliği sınırı olarak tanımladıkları tanı hatalarının nedenlerini ve bunlarla baş etme stratejilerini 5 başlık altında incelemiştir: Görsel tanı (patoloji, radyoloji vb.), Kompleks yatan hasta (kritik hastalık ya da ağır travmalı hasta), Ayaktan bakılan rutin hasta (yorgunluk, başağrısı gibi yakınmaları olan), Nadir semptomları olan hasta (işitme ve göz hareketleri gibi), Hiçbir yakınması olmayan hasta (rutin kanser taraması gibi). Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

“Birçok fizyolojik bozukluğu olan bir hastada aşırı veri yüklenmesi tanısal hatalara yol açabilir. Yapılandırılmış standart tanısal protokol ve algoritmalar ile veri izleme araçları bu tür hataları önlemeye yardımcı olabilir.”
Yukarıda açıklaması verilen Newman-Toker ve Pronovost’ın bahsettiği tanı hatalarının nedenleri ve bunlarla baş etme stratejilerinden hangisidir?

Görsel tanı

Kompleks yatan hasta

Ayaktan bakılan rutin hasta

Nadir semptomları olan hasta

Hiçbir yakınması olmayan hasta

Açıklama:

Kompleks yatan hasta (kritik hastalık ya da ağır travmalı hasta): Birçok fizyolojik bozukluğu olan bir hastada aşırı veri yüklenmesi tanısal hatalara yol açabilir. Yapılandırılmış standart tanısal protokol ve algoritmalar ile veri izleme araçları bu tür hataları önlemeye yardımcı olabilir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

“Hastanın semptomlarını belirlemek için kontrol listeleri ve semptom odaklı karar destek sistemleri hatanın yapılmasını engelleyebilir.”
Yukarıda açıklaması verilen Newman-Toker ve Pronovost’ın bahsettiği tanı hatalarının nedenleri ve bunlarla baş etme stratejilerinden hangisidir?

Görsel tanı

Kompleks yatan hasta

Ayaktan bakılan rutin hasta

Nadir semptomları olan hasta

Hiçbir yakınması olmayan hasta

Açıklama:

Ayaktan bakılan rutin hasta (yorgunluk, baş ağrısı gibi yakınmaları olan): Bu tip hastalarda nadir görülen hastalıklar atlanabilir. Hastanın semptomlarını belirlemek için kontrol listeleri ve semptom odaklı karar destek sistemleri hatanın yapılmasını engelleyebilir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

“Koruyucu hekimlik önerilerini uygulamamak, ertelemek tanı hatalarına ya da geç tanıya yol açabilir. Koruyucu hekimlik önerilerinin kontrol listesi hâline getirilmesi ve elektronik sağlık kayıt sistemleri ile takip altına alınması bu hataların önlenmesinde rol alabilir.”
Yukarıda açıklaması verilen Newman-Toker ve Pronovost’ın bahsettiği tanı hatalarının nedenleri ve bunlarla baş etme stratejilerinden hangisidir?

Görsel tanı

Kompleks yatan hasta

Ayaktan bakılan rutin hasta

Nadir semptomları olan hasta

Hiçbir yakınması olmayan hasta

Açıklama:

Hiçbir yakınması olmayan hasta (rutin kanser taraması gibi): Koruyucu hekimlik önerilerini uygulamamak, ertelemek tanı hatalarına ya da geç tanıya yol açabilir. Koruyucu hekimlik önerilerinin kontrol listesi hâline getirilmesi ve elektronik sağlık kayıt sistemleri ile takip altına alınması bu hataların önlenmesinde rol alabilir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

"Planlanmış eylemin başarısızlığı, planlama hatası, hastaya zarar verecek ya da vermeyecek şekilde süreçten sapma ...................................... olarak; hastalığın seyri, tanı ve tedavi sürecinde izin verilen risk ise .................................................... olarak tanımlanır." ifadesinde boş bırakılan yerlere gelmesi gereken terimler aşağıdakilerden hangisinde doğru sıralanmıştır?

tedavi hatası-tanı hatası

komplikasyon-malpraktis

tanı hatası-tedavi hatası

tedavi hatası-malpraktis

malpraktis-komplikasyon

Açıklama:

Malpraktis (Tıbbi Hata): Planlanmış eylemin başarısızlığı, amaca ulaşmak için yanlış planın uygulanması (planlama hatası), hastaya zarar verecek ya da vermeyecek şekilde
süreçten sapma olarak da tanımlanabilir. Komplikasyon: Hastalığın seyri, tanı ve tedavi sürecinde izin verilen risk anlamına gelir

Doğru Cevap: E

Soru 22

Uzun çalışma saatleri, optimal olmayan hasta sayısı, psikolojik olarak çalışanı sarsan istenmeyen durumlar, eğitim sisteminin standardize olmamış eksik kazanımları, yönetim ve çalışanlar arası iletişim sorunları gibi faktörlerin neden olduğu hata tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Bireysel faktörlere bağlı tıbbi hata

Örgütsel faktörlere bağlı tıbbi hata

Kurumsal faktörlere bağlı tıbbi hata

Hukuksal faktörlere bağlı tıbbi hata

Yasal faktörlere bağlı tıbbi hata

Açıklama:

Sağlık hizmetlerinin emek unsurunu oluşturan hekim, diş hekimi, hemşire, fizyoterapist, sağlık tekniker-teknisyenleri ve yardımcı sağlık iş gücü diğer sektörlerden farklı olarak sağlık hizmetlerinin kesintisiz yürütüldüğü sağlık kurum ve kuruluşlarında faaliyet göstermektedir. Sağlık hizmetinin doğası gereği stoklanamaz ve mülkiyeti devredilemez oluşundan dolayı hizmet aynı anda üretilir ve tüketilir. Bu özellik aciliyet gerektiren hizmetlerde iş gücünün zamanı oldukça etkili ve verimli kullanmasını gerektirir. Aynı zamanda sağlık hizmeti üretiminin gerektirdiği mesleki bilgi, beceri ile uygulanacak işlem prosedürünün eş zamanlı olarak ortaya konulması önemlidir. Bu aşamada uzun çalışma saatleri, optimal olmayan hasta sayısı, psikolojik olarak çalışanı sarsan istenmeyen durumlar, eğitim sisteminin standardize olmamış eksik kazanımları, yönetim ve çalışanlar arası iletişim sorunları, gürültü, havalandırma, ışık, ısı, mimari düzen gibi ergonomik sorunların yol açtığı stres de sağlık hizmeti sunucusunun tıbbi uygulamada hata yapmasına yol açabilecektir. Hatayı ortaya çıkaran kaynak bireysel olarak gözükse de birey üzerinde etkili olan birtakım dış faktörler de aracı etki gösterebilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Çalışanın birden çok amire hesap vermesi sorumluluğunu artırdığı için, çalışan üzerinde bir baskı ve karmaşa unsuru oluşturması hangi tip hatadır?

Bireysel faktörlere bağlı tıbbi hata

Örgütsel faktörlere bağlı tıbbi hata

Kurumsal faktörlere bağlı tıbbi hata

Hukuksal faktörlere bağlı tıbbi hata

Yasal faktörlere bağlı tıbbi hata

Açıklama:

Sağlık çalışanlarının faaliyet gösterdiği her türlü sağlık kurum ve kuruluşlarını (hastane, rehabilitasyon merkezi, ana çocuk sağlığı merkezi, tıp merkezi vb.) içeren belirli amaçlara ulaşmak için oluşturulan toplumsal sağlık birimlerine sağlık örgütü adı verilmektedir. Özellikle fonksiyonel birimler arası ilişkinin türü ve boyutu, uzmanlaşma ile iş bölümü açısından sağlık örgütleri matriks yapılanma gösteren örgütlerdir. Bu örgütlerin en belirgin özelliği, ast-üst ilişkisine dayalı hiyerarşik bir yapılanmanın aksine, birimler arasında yatay, dikey ve çapraz iletişim ve ilişkinin ön planda olmasıdır. Bu özellik bir yandan örgütsel birtakım avantajları beraberinde getirirken bir yandan da çalışanın birden çok amire (bölüm başkanı, başhekim, hastane müdürü gibi) hesap vermesi sorumluluğunu artırdığı için, çalışan üzerinde bir baskı ve karmaşa unsuru oluşturabilmektedir. Bu karmaşa ve çoklu mekanizmanın yaratabileceği kaos ortamı doğrudan ya da dolaylı şekilde tıbbi uygulama hatalarına da yol açabilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Hasta ve hastalığın gerektirdiği, güncel bilimsel ve teknolojik gelişmelere paralel tıbbi laboratuvar
tetkiki ve görüntüleme istemlerinin yapılmaması, hasta anamnezinin alınmaması, test kitlerinin miadını doldurmuş olması, laboratuvarda kullanılan cihazların tutarsız ve güvensiz sonuçların neden olduğu hata tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Tanı hatası

Tedavi hatası

Cerrahi hata

Anastezi hatası

Anamnezi hatası

Açıklama:

Hastalıkların ve bozuklukların tespit edilmesine yönelik uygulanan yöntem ve süreçlerde ortaya çıkan hataları kapsamına alır. Hasta ve hastalığın gerektirdiği, güncel bilimsel ve teknolojik gelişmelere paralel tıbbi laboratuvar tetkiki ve görüntüleme istemlerinin yapılmaması, hasta anamnezinin (hastalık öyküsü) alınmaması, test kitlerinin miadını doldurmuş olması, laboratuvarda kullanılan cihazların tutarsız ve güvensiz sonuçları, yanlış tanı konulması gibi tanı aşamasında yer alan hatalardır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Hekimlerin kasıtsız ve kusurlu tıbbi hizmet sunmaları sonucu oluşacak ceza Türk Ceza Kanunu’nda
taksir başlığı (madde 85, madde 89) altında incelenmesi tıbbi uygulamanın hangi hata boyutu ile ilişkilidir?

Etik boyutu

Hukuki boyutu

Cerrahi boyutu

Tanı boyutu

Teftiş boyutu

Açıklama:

Hekimlerin kasıtsız ve kusurlu tıbbi hizmet sunmaları sonucu oluşacak ceza Türk Ceza Kanunu’nda
taksir başlığı (madde 85, madde 89) altında incelenmektedir. Bu hukuki boyutudur.

Doğru Cevap: B

Soru 26

"Tıp mesleği ve diğer sağlık mesleklerinin eğitim süresi boyunca bilimsel ve akademik eğitim öğretim kazanımlarının yanında, bireylerin ve toplumun etik, sosyal, kültürel değerlerine saygıyı, insan hakları ve sorumluluklarının bilincinde olmayı, toplumsal faydayı bireysel çıkarların üzerinde görmeyi hedefleyen bir öğreti verilmesi ...................... boyutu ile ilişkilidir." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

hukuki

cezai

etik

tanısal

anamnezi

Açıklama:

Etik Boyutu
Tıp mesleği ve diğer sağlık mesleklerinin eğitim süresi boyunca bilimsel ve akademik eğitim öğretim kazanımlarının yanında, bireylerin ve toplumun etik, sosyal, kültürel değerlerine saygıyı, insan hakları ve sorumluluklarının bilincinde olmayı, toplumsal faydayı bireysel çıkarların üzerinde görmeyi hedefleyen bir öğreti verilmeye çalışılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Kusur
Zarar
Malpraktis
Neden-sonuç ilişkisi

Yukarıda verilenlerden hangileri hekimlerin cezai sorumluluğunun dayandığı temel unsurlar arasında yer alır?

I, II, III ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Hekimlerin cezai sorumluluğu genellikle üç temel unsura dayanır: Kusur (Faul): Hekimin, standart tıbbi uygulamalara aykırı davranması veya dikkatsizlik göstermesi sonucunda zararın meydana gelmesi gereklidir. Yani, hekimin eylemi veya ihmali normal bir hekimin göstereceği özen düzeyinin altında olmalıdır. Kusurun varlığı, hekimin mesleki standartlara aykırı davrandığının göstergesidir. Zarar (Schaden): Hekimin kusuru sonucu hasta veya hasta yakınlarının zarar görmesi gerekir. Zarar, fiziksel veya ruhsal olarak hastada meydana gelen herhangi bir olumsuz sonuç olabilir. Bu zararın doğrudan hekimin eylemi veya ihmalinden kaynaklanması gereklidir.
Neden-sonuç İlişkisi (Kausalität): Hekimin kusurunun, zararın oluşmasında doğrudan bir etkisi olmalıdır. Yani, hekimin eylemi veya ihmali ile zarar arasında nedensel bir ilişki bulunmalıdır. Bu ilişkiyi belirlemek, malpraktis davalarının incelenmesinde önemli bir adımdır.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdaki durumlardan hangisinde hekim tıbbi uygulamaları nedeniyle sorumlu tutulamaz?

Hukuka aykırı olması

Bilimsel tıbbi standartlardan sapma olmas

Zararlı bir sonuç doğurmuş olması

Zararlı sonuç ile kusurlu davranış arasında nedensellik ilişkisinin bulunması

Komite değerlendirmesinin dışına çıkması

Açıklama:

Hekimlerin tıbbi uygulamaları nedeniyle sorumlu tutulabilmeleri için eylemin;
• Hukuka aykırı olması (ilgili anayasa, kanun, yönetmelik ve tüzüklere uygun olmaması)
• Bilimsel tıbbi standartlardan sapma olması (kusur oluşması)
• Zararlı bir sonuç doğurmuş olması
• Zararlı sonuç ile kusurlu davranış arasında nedensellik ilişkisi bulunması gerekir (hekimin kusuru nedeniyle sorumlu olabilmesi için zararla kusurlu davranış arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır. Zararlı sonuç, hekimin kusurlu eyleminin uygun nedeni ve sonucu olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

"Dünya Sağlık Örgütü 2007 yılında “..........................................” kampanyasıyla cerrahide hasta güvenliğine dikkat çekmiş ve cerrahi hastalarının güvenliğini sağlamaya yönelik birçok uygulama rehberleri oluşturmuştur." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

İyi Anastezi Hayat Kurtarır

İyi Cerrah Olma Hedefi

Güvenli Cerrahi Hayat Kurtarır

Güvenli Tanı ve Teşhis

Ayrıntılı Anamnezi

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü 2007 yılında “Güvenli Cerrahi Hayat Kurtarır” kampanyasıyla cerrahide hasta güvenliğine dikkat çekmiş ve cerrahi hastalarının güvenliğini sağlamaya yönelik birçok uygulama rehberleri oluşturmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi anastezi hatalarının nedenleri arasında yer almaz?

Anestezi ekipmanlarının yanlış kullanımı

Yetersiz izleme ve değerlendirme süreçleri

Hasta özelliklerinin yeterince değerlendirilmemesi

Anestezi ekibinin iletişim eksiklikleri

Yetersiz anamnezi

Açıklama:

Hataların kaynağı genellikle anestezi ekipmanlarının yanlış kullanımı, yetersiz izleme ve değerlendirme süreçleri, hasta özelliklerinin yeterince değerlendirilmemesi veya anestezi ekibinin iletişim eksiklikleri olabilir.

Doğru Cevap: E

Ünite 7

Soru 1

Hak edilmiş ölüm
Gönüllü ölüm
Tatlı ölüm
Hoş ölüm

Ötanazi kelimesi yukarıdaki kavramlardan hangilerini içerir?

I, II, III ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Ötanazi (Euthanasia) kelimesi Yunanca Eu “İyi, hoş, güzel” ve Thanatosis “ölüm” anlamındaki iki kelimeden oluşmaktadır. Türkçe karşılığı “iyi ölüm”, “tatlı ölüm”, “kolay ve acısız, hoş ölüm” anlamına gelmektedir. Ayrıca “Euthanasia” kelimesi için “gönüllü ölüm” kavramı da kullanılabilir. Ötanazi kavramını her grup kendi ilgi alanına göre tanımladığından, literatürde birden çok tanımla karşılaşmak mümkündür. Modern tıptaki en genel anlamıyla ötanazi, ıstırap verici ağır ve tedavisi olmayan bir hastalığa yakalanan kişilerin, bu ıstıraplarını gidermek için acı çekmeden ölmelerini temin etmektir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Ötanazi tanımlarının tümünde ortak olan en önemli nokta aşağıdakilerden hangisidir?

Hastaya kolay, acısız bir ölüm sağlamak amacı ile kişiye yardım edilme prensibi taşıması

Öncelikle bilinen tedavi metotlarına göre iyileşme ve kurtuluş ümidi kalmamış bir hastalığın bulunması

Hastanın dayanılmaz seviyede bir ıstırabının olması

Hastanın yaşamına son verilmesini açıkça istemesi

Yaşama son verme fiilinin hekim tarafından gerçekleştirilmesi

Açıklama:

Ötanazi tanımlarının tümünde ortak olan en önemli nokta hastaya kolay, acısız bir ölüm sağlamak amacı ile kişiye yardım edilme prensibi taşımasıdır. Ötanazi tanımlarında bulunan bir diğer nokta ise hastanın dayanılmaz acılar içinde bulunması gerektiğidir. Çekilen acının ya da ağrının dayanılmaz nitelikte olup olmadığının kararını kişi kendisi verip ötanazi ister. Ancak ötanazide hastanın dayanılmaz acılarına mevcut tıbbi imkânlarla çare bulunamaması gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

"Hasta hakları kapsamında bilgi edinme hakkı, kişi özgürlüğünü ve itibarını vurgulayan temel haklardan biri olup tıp etiğinde sağlık profesyonellerine yüklenmiş etik bir yükümlülüktür." ifadesi ötanazinin hangi kavramı ile ilşikilidir?

Yaşama hakkı

Ölme hakkı

Özerklik hakkı

Rıza ehliyeti ve aydınlatılmış onam-rıza

Tıbbi vasiyetler ve vekâletler

Açıklama:

Rıza Ehliyeti ve Aydınlatılmış Onam-Rıza
Hasta hakları kapsamında bilgi edinme hakkı, kişi özgürlüğünü ve itibarını vurgulayan temel haklardan biri olup tıp etiğinde sağlık profesyonellerine yüklenmiş etik bir yükümlülüktür. Hasta özerkliğine saygı ilkesi çerçevesinde, bütün tıbbi operasyonlarda aydınlatılmış onam uygulamaları gerçekleştirilir. Ayrıca, aydınlatma ceza hukukundaki rızada olmazsa olmaz ön koşuldur. Aydınlatılmış onam, kişinin kendisine yönelik önerilen her türlü tıbbi tanı ve tedavi ile bunların her türlü sonucu (yararlar, olası riskler, tanı ve tedaviden kaçınma durumunda karşılaşılabilecek durumlar, alternatif tanı ve tedaviler ile bunlara yönelik yararlar ve riskler) hakkında açık, anlaşılır ve tarafsız bir biçimde bilgilendirilmesi ve bu bilgilendirmeden sonra kendi kararını özgürce vermesi şeklinde tanımlanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aktif ötanazi - Yaşam desteklerini çekerek ölümü hızlandırmak ve doğal seyrine bırakma

Pasif ötanazi - Hastanın isteği üzerine tıbbi yolla doğrudan ölümüne sebep olunma

Aktif ötanazi - Rıza ehliyeti olmayan hastaya ölüme sebep olacak ilaç ya da tıbbi girişimin yapılması

Aktif ötanazi -İstek veya sorulmadan hastaya ölüme sebep olacak ilaç ya da tıbbi girişimin yapılması

Yukarıda verilen eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Pasif ötanazi
Yaşam desteklerini çekerek ölümü hızlandırmak ve doğal seyrine bırakmaktır. Bu “tıbbi müdahaleyi yapmamak, geri çekmek”, “yaşam devam ettirme tedavisinin sonlandırılması” ya da tıbbi tedaviyi kesmek, vermemek” biçiminde ortaya çıkar. Pasif ötanaziye örnek olarak; hastanın suni solunum cihazının çekilmesi veya sıvı ve beslenme desteklerinin kesilmesi verilebilir
Aktif ötanazi
Aktif ötanazi kendi içerisinde hastanın istemlilik pozisyonuna göre üçe ayrılır. Birincisi istemli aktif ötanazi olup hastanın isteği üzerine tıbbi yolla doğrudan ölümüne sebep olunmasıdır. Günlük yaşantımızda halk arasındaki konuşmalarda ötanazi derken vurgulanan aslında bu türdür. Diğer bir ifadeyle aktif ötanazinin hastanın talebi doğrultusunda gerçekleştirilmesi istemli aktif ötanazidir. İkincisi istem dışı aktif ötanazi olup rıza ehliyeti olmayan hastaya ölüme sebep olacak ilaç ya da tıbbi girişimin yapılmasıdır. Sonuncusu ise istemsiz aktif ötanazi olup hasta bilinçli ve onam verebilecek pozisyondayken, kendisinden herhangi bir istek gelmeden ve sorulmadan ilaç ya da başka bir müdahale ile hastanın ölümüne sebep olmaktır. Bu tür aslında bir cinayet olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

İstem dışı ötanazi
İstemsiz ötanazi
Gönülsüz ötanazi
Gönüllü-iradi ötanazi

"Bireyin iradesine hiç başvurulmadan veya kişinin rızası olmadan hasta sadece ölümcül bir hastalığa veya engele sahip diye öldürülmesi ............................................................ denir." ifadesinde boş bırakılan yere yukarıda verilenlerden hangileri gelebilir?

I ve II

II ve III

III ve IV

II ve IV

I ve III

Açıklama:

İstemsiz (Gönülsüz) Ötanazi Zorunlu ötanazi, en geniş manada ötanazi veya gerçek olmayan ötanazi olarak da isimlendirilir. Bireyin iradesine hiç başvurulmadan veya kişinin rızası olmadan hasta sadece ölümcül bir hastalığa veya engele sahip diye öldürülmesi istemsiz ötanazidir. Bu tipte ya hastanın iradesi ötanazi uygulanmaması yönündedir ya hastanın iradesine hiç başvurulmamıştır ya da iradesini açıklayacak pozisyonda değildir ve hakkında karar vermeye yetkili yakınlarının taleplerinin aksi yönünde hareket edilir

Doğru Cevap: B

Soru 6

Hekimin hastanın acısını azaltmak üzere kullandığı ve kullanılmasının tıp bilimi tarafından öngörüldüğü bir ilacın kaçınılmaz bir yan etkisi olarak hastanın yaşamının kısalması hangi tip ötanazidir?

Hastanın istem durumuna göre ötanazi

Karar merciisine göre ötanazi

İrade tarafına göre ötanazi

Yaş grubuna göre ötanazi

Gerçekleşme amacına göre ötanazi

Açıklama:

Gerçekleşme amacına göre ötanazi dolaylı ve doğrudan olmak üzere ikiye ayrılır. Doğrudan ötanazi önceki kısımlarda bahsedildiğinden, burada dolaylı ötanazi hakkında bilgi verilmiştir. Dolaylı ötanazi, hastanın yaşam süresini kısaltmasına rağmen, tedavisi mümkün olmayan hastanın acılarını dindirmek amacıyla birtakım ilaçlar verilmesi ve bu biçimde dolaylı olarak hastanın yaşamının kısaltılmasıdır. Bir diğer tanıma göre, hekimin hastanın acısını azaltmak üzere kullandığı ve kullanılmasının tıp bilimi tarafından öngörüldüğü bir ilacın kaçınılmaz bir yan etkisi olarak hastanın yaşamının kısalmasıdır. Dolaylı ötanazi “çifte etki doktrini” olarak da isimlendirilir ve aktif ötanazinin farklı bir çeşidi olan bu türde, hastanın yazılı rızasının alınması gerektiği vurgulanır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Türk hukukunda ötanaziye ilişkin en net düzenlemesi aşağıdakilerden hangisidir?

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu'dur.

TCK m. 62’nin uygulanmasıdır.

TCK m. 26/2 gereği garantörlüktür.

TCK m. 83'tür.

Hasta Hakları Yönetmeliği (HHY) m. 13’tür.

Açıklama:

Türk hukukunda ötanaziye ilişkin en net düzenleme Hasta Hakları Yönetmeliği (HHY) m. 13’tür. Bu maddede “Ötanazi yasaktır. Tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun, hayat hakkından vazgeçilemez. Kendisinin veya başkasının talebi olsa dahi, kimsenin hayatına son verilemez.” ifadesi bulunur. Arpacıoğlu’na (2019) göre, HHY’nde hastanın tedaviyi reddetme ve durdurma hakkından bahsedildiği için, hukuki düzenlemeler ötanazi çeşitleri açısından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

2002'de aktif ötanazi ve PAS'a izin veren ve ötanaziden başka bir çare kalmadığına dair hastayla mutabakat sağlaması ve bağımsız bir hekime danışması gibi koşulların arandığı ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Almanya

Amerika Birleşik Devletleri

Belçika

İsviçre

Hollanda

Açıklama:

Belçika
2002’de aktif ötanazi ve PAS’a yasal izin vermiş olup Hollanda’dan sonra yasalaştıran ikinci ülkedir. Hastanın ölümcül hastalığından dolayı, fiziki veya ruhsal açıdan sürekli ve dayanılmaz acı çekiyor olması, ötanazi isteğini düşünerek ve birkaç defa yansıtması, bu talebini bilinçli ve kendi iradesiyle yapması koşullardır. Hekim için de hastayla derinlemesine görüşmesi, sağlık durumuyla ilgili bilgi vermesi, “ötanaziden başka bir çare kalmadığına dair hastayla mutabakat sağlaması ve bağımsız bir hekime danışması gibi koşullar aranır. Hastanın ötanazi talebiyle ötanazinin yapılması arasında en az bir ay geçmesi ve özel bir komisyonun nihai kararı vermesi de koşullar arasındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Dünya Tabibler Birliğinin ötanazi karşısındaki tavrı aşağıdakilerden hangisidir?

Ötanazinin tıbbi uygulamanın temel etik ilkeleriyle çeliştiğini tekrarlamaktadır.

Ötanaziye katılmaktan kaçınmayı şiddetle tavsiye etmektedir.

Hekim Yardımlı İntihar Bildirgesi'ni ret etmiştir.

Ötanazi Bildirgesini kabul etmiştir.

"Kendi ya da yakınlarının izni olsa bile, kasıtlı olarak bir hastanın yaşamına son verme eylemi olan ötanazi etik değildir.” bildirgesini savunur.

Açıklama:

Dünya Tabibler Birliği 1987’de Madrid’teki 38. toplantısında “Ötanazi Bildirgesini” kabul etmiştir. Bu bildirge 2005’te 170. toplantısında ve 2015’te 200. toplantısında yeniden onaylanmıştır. Bildirge’ye göre “kendi ya da yakınlarının izni olsa bile, kasıtlı olarak bir hastanın yaşamına son verme eylemi olan ötanazi etik değildir”. Dünya Tabibler Birliğinin “Hekim Yardımlı İntihar Bildirgesi” ise, 1992’de Marbella’da 44. toplantısında onaylanmıştır ve 2005’te 170. toplantısında yeniden düzenlenerek kabul edilmiştir. Buna göre, “hekim yardımlı intihar, ötanazi gibi etik dışıdır ve tıp mesleği tarafından kınanmalıdır. Hekimin yardımının kasıtlı olduğu durumlarda ve bilinçli olarak bireyin kendi yaşamına son vermesine yönlendirdiği için hekim etik dışı davranmış olmaktadır. Ancak tıbbi tedaviyi reddetme hakkı hastanın temel bir hakkıdır ve hastanın ölümüyle sonuçlansa bile böyle bir dileğe saygı duyduğunda, hekim etik dışı hareket etmiş olmamaktadır.” Dünya Tabibler Birliği, aktif ötanazi ve PAS uygulamaları bazı ülkelerde yasalarla kabul edilmiş olmasına rağmen, ötanazinin tıbbi uygulamanın temel etik ilkeleriyle çeliştiğini tekrarlamaktadır. Hekimlere, ulusal yasalar izin verse ya da belirli koşullar altında hareket edilse bile, ötanaziye katılmaktan kaçınmayı şiddetle tavsiye etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Dünya Tabipler Birliğinin (The World Medical Association) bildirgelerinde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Ötanazi net bir biçimde ret etme

Özerklik hakkı bakımından hastanın kendi geleceğini belirleme

Özerklik hakkı bakımından hastanın tedaviyi ret etme hakkı

Hastanın ölümüne neden olacak durumda tedaviyi ret kararını hekimin yok sayması

Yaşamlarının son döneminde insanca bakılıp onurlu bir şekilde ölme hakkına sahip olması

Açıklama:

Dünya Tabipler Birliğinin (The World Medical Association) bildirgelerinde ötanazi net bir biçimde reddedilmekle birlikte, özerklik hakkı bakımından, hastanın kendi geleceğini belirleme ve tedaviyi reddetme hakkı bulunur. Lizbon Bildirgesi’nde, hastanın ölümüne neden olacak olsa bile, tedaviyi ret kararına hekim saygı duymak zorundadır. Bu doğrultuda tedaviyi yarıda kesen hekimin davranışı etik kurallara uygun kabul edilir. Lizbon Bildirgesi’nin gözden geçirilmiş son hâlinde hastaların “yaşamlarının son döneminde insanca bakılıp onurlu bir şekilde ölme hakkına” sahip oldukları açık ve net bir biçimde beyan edilmiştir. Amsterdam Bildirgesi’nde ise hastaların muzdarip oldukları ıstırapların iyileştirilmesi hakkına sahip oldukları bildirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Ötanazi kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisinde doğru şekilde verilmiştir?

Kişinin kendi iradesiyle yaşamını sonlandırması

Tedavisi mümkün olmayan hastaların acılarını dindirmek için yaşamlarının sonlandırılması

Ağır engelli bireylerin toplumdan izole edilmesi

Hekimlerin hastalarına tedavi uygulamaması

Devletin belirli grupların yaşamına son vermesi

Açıklama:

Ötanazi (Euthanasia) kelimesi Yunanca Eu
“İyi, hoş, güzel” ve Thanatosis “ölüm” anlamındaki
iki kelimeden oluşmaktadır. Türkçe karşılığı
“iyi ölüm”, “tatlı ölüm”, “kolay ve acısız, hoş
ölüm” anlamına gelmektedir. Ayrıca “Euthanasia”
kelimesi için “gönüllü ölüm” kavramı da kullanılabilir.
Ötanazi kavramını her grup kendi ilgi alanına
göre tanımladığından, literatürde birden çok
tanımla karşılaşmak mümkündür. Modern tıptaki
en genel anlamıyla ötanazi, ıstırap verici ağır ve
tedavisi olmayan bir hastalığa yakalanan kişilerin,
bu ıstıraplarını gidermek için acı çekmeden ölmelerini
temin etmektir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Pasif ötanazi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yaşam destek ünitelerinin çekilmesini içerir.

Hastanın doğal süreçte ölümüne izin verilir.

Tıbbi tedavinin kesilmesi veya başlanmamasıdır.

Doğrudan öldürücü bir madde enjekte edilir.

Hastanın rızası alınarak uygulanabilir.

Açıklama:

Yaşam desteklerini çekerek ölümü hızlandırmak
ve doğal seyrine bırakmaktır. Bu “tıbbi müdahaleyi
yapmamak, geri çekmek”, “yaşam devam ettirme
tedavisinin sonlandırılması” ya da tıbbi tedaviyi
kesmek, vermemek” biçiminde ortaya çıkar. Pasif
ötanaziye örnek olarak; hastanın suni solunum cihazının
çekilmesi veya sıvı ve beslenme desteklerinin
kesilmesi verilebilir. Medikal tedavideki ilerlemeler
neticesinde, 1970’li yıllardan sonra pasif
ötanazi yaşam kalitesi, yaşam desteğinden vazgeçmek,
sonuç alınamayacak müdahaleler gibi hususlar
çerçevesinde yoğun bir biçimde tartışılmıştır.
Bu yıllarda hastanın isteği ve çıkarları sonucu yaşam
destek tedavilerinin sonlandırılması ahlaki ve
yasal olarak kabul edilirken, temyiz gücüne sahip
olmayan hastaların isteğinin hangi yönde olacağının
bilinmemesi

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi ötanazinin etik açıdan tartışılmasının temel nedenlerinden biri değildir?

Yaşam hakkının kutsallığı

Ekonomik kaynakların verimli kullanımı

Hastanın özerklik hakkı

Hekimin rol çatışması

Toplumsal ahlaki değerler

Açıklama:

Amerikan Tabipler Birliği Etik ve Adli İşler
Konseyine göre ötanazi, “hastanın dayanılmaz
ve tedavi edilemez acılarını rahatlatmak amacıyla
öldürücü bir etkin maddenin tıbbi müdahale ile
uygulanmasıdır. Kapsamlı bir tanıma göre ötanazi; “iyileşemeyeceği ve dayanılmaz acıların ölümüne
kadar süreceği tıbbi yönden ispatlanmış,
durumu; kendisi ve yakınları tarafından bilinen,
hukuken ehliyeti tam bir kişinin kendi, bilinçli
ve özgür iradesi ile verilmiş kararı üzerine kendisini
tedavi eden hekim tarafından acısız bir şekilde
yaşamının sonlandırılması”dır. Tıp hukukuna
göre ötanazi, “ölümün kaçınılmaz olduğu ve tıp
biliminin verilerine göre iyileştirilmesi olanağı
olmayan veya dayanılmaz acılar içinde olan kişinin
tıbbi yollarla öldürülmesi veya tıbbi yardımın
kesilerek ölümüne terk edilmesi” şeklinde tanımlanmaktadır.
Eroğul’a (1993) göre ötanazinin
belirli ögeleri içermesi gerekir. Öncelikle bilinen
tedavi metotlarına göre iyileşme ve kurtuluş ümidi
kalmamış bir hastalığın bulunması; ikincisi,
hastanın dayanılmaz seviyede bir ıstırabının olması;
üçüncüsü, hastanın yaşamına son verilmesini
açıkça istemesi ve neticede yaşama son verme
fiilinin hekim tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğidir.
Sağlam’a (2017) göre; ötanazide mevcut
olan en son teknolojilerle kişinin hastalığının
tedavi edilemez olması ve kişiye çok acı vermesi
gerekir. Ölümle neticelenen aktif ya da pasif eylemlerin
hastayı öldürme kastı ile yapılmış olması
da zorunludur.

Doğru Cevap: B

Soru 14

"Beyin ölümü" kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kalp atışları ve solunum devam eder.

Geri dönüşümlü bir süreçtir.

Hasta yakınları tarafından kolayca anlaşılabilir.

Tüm beyin fonksiyonlarının geri dönüşümsüz kaybıdır.

Yaşam destek cihazları olmadan da yaşam sürdürülebilir

Açıklama:

Beyin ölümü, hastanın tüm beyin fonksiyonlarının
geri dönüşümsüz olarak sonlanmasıdır.
Mevcut teknoloji ile beyin ölümü gerçekleşen hastanın
yaşam destek cihazları olmaksızın yaşamını
sürdürmesi imkânsızdır. Beyin ölümünde, beyin
korteksi ve beyin sapı dahil tüm beyin fonksiyonlarının
kaybı söz konusu olup, vücut hücreleri ve
organların canlılıkları solunum ve kalbi destekleyecek
tıbbi teknolojilerle sağlanabilir. Beyin ölümü
klasik ölüm tanımının dışında kalan bir durumdur
ve hukuki olarak kabul edilmektedir. Beyin ölümü
birçok problemle neticelenir. Beyin ölümünde
hasta normal ten renginde ve vücut ısısında olup
kalp ritmi normal ve solunum cihazı sayesinde göğüs
kafesi inip kalkmaktadır. Bu durumu gören
hasta yakınları ilgili durumu yaşam belirtisi olarak
yorumladığından, gerçekte var olan durumu
anlamakta zorluk yaşayabilirler. Beyin ölümü gerçekleşmiş
olan hasta için artık yapılabilecek bir şey
kalmamıştır ve uzman hekimlerin vereceği karar
sonucunda hastanın yaşam destek cihazları durdurulabilir.
Medyada “hastanın fişi çekildi” iddiasıyla
gündeme gelen haberler, toplumda sağlık çalışanları
ile ilgili olumsuz bir ön yargı yaratabilmektedir.
Oysaki genellikle bu tür vakalarda beyin ölümü
gerçekleşen hastanın yaşam destek cihazlarının kapatılması
gerçekleştirilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Hekim yardımlı intihar (PAS) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hekim öldürücü ilacı hastaya bizzat enjekte eder.

Hastanın kendi kendini öldürmesine yardım edilir.

İsviçre'de yasal olarak düzenlenmiştir.

Ötanaziden farklı bir kavramdır.

Hastanın kontrolünde gerçekleşir.

Açıklama:

Ölme hakkı ötanazi ile birlikte PAS ve intihar
kavramlarını da içerir. Ötanazinin kabul edilip
edilmemesi yönündeki tartışmalardan biri, onun
bir çeşit intihar olup olmadığıdır. Kişi yaşamına
bizzat kendisi son verirse, intihar bahis konusudur.
Bu bağlamda tedavisi mümkün olmayan ve dayanılmaz
ıstırapları nedeniyle ölmeyi isteyen bir hasta,
yaşaması için gerekli ilaçları vb. almamak için
direnç gösterir ve sonuçta ölürse bu bir intihar olur.
Hastanın intihar etme talebi üzerine hekim hastasına
ölüme sebep olacak ilaçları reçete eder ya da
temin ederse, hasta bu ilaçları kendi tasarrufuyla ve
bizzat alarak ölürse hekimin intihara yardımından
bahsedilir.
İntiharda kişi şahsi isteğiyle ve yine kendi bildiği
yöntem ve yollarla kendi hayatına son verir. PAS ise,
hekimin hastaya yaşamını sonlandırabilmesi amacıyla
öldürücü dozda uyku hapı, karbon monoksit
gazı gibi gerekli araç, bilgi ya da olanağı sağlamasıdır.
Literatürde PAS, ötanazinin bir türü, aktif ötanazinin
bir gerçekleştirilme biçimi olarak kabul edilebilmektedir.
Hastanın bir başkasının yardımı ile intihar
etmesi söz konusu olup, hekimin ölmek isteyen hastasına
öldürücü etkisi olan bir ilacı reçete etmesi, ilacın
teminini sağlaması bu kapsamda değerlendirilir.
Hekim hastayı doğrudan bir eylemle öldürmediği
gibi, tedaviye başlamama veya yarıda bırakma gibi
pasif bir eylemle de ölüme sebep olmaz. Ölümü gerçekleştiren
hastanın bizzat kendisidir. Hekim, isteği
üzerine hastaya kendisini öldürebilmesi için gerekli
ortamı hazırlayarak, ölüm için gerekli olanakları sağlayarak
yardım eder. Neticede PAS, hem saik hem
de fiili gerçekleştiren kişi açısından ötanaziden ayrılır.
Bu sebeple ötanazi ve PAS birbirleri ile karıştırılmamalıdır.
PAS ne tam olarak aktif ne de tam
olarak pasif ötanazidir, durum salt intihar da değildir.
Mausbach’a (2011) göre, PAS’ta ölüme yol açan
hareket ve her şey baştan sona intihar edenin kontrolü
altında gerçekleşmelidir. Buradaki amaç, olayın
tüm sorumluluğunun intihar eden de kalmasını sağlamak
ve son ana kadar intihar edene vazgeçebilme
yolunu açık tutmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi ötanazinin yasal olduğu ülkelerden biri değildir?

Hollanda

Belçika

Kanada

Türkiye

Lüksemburg

Açıklama:

Her ne kadar Türkiye’de ötanaziye yönelik tartışmaların önü hukuken, dinen ve sosyal açıdan kesilmiş
olsa da küresel anlamda süregiden fikir çatışmalarına duyarsız kalmak pek mümkün olamamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 17

"Kaygan zemin" (Slippery slope) argümanı ötanazi tartışmalarında neyi ifade eder?

Ötanazinin sadece fiziksel acı çekenlere uygulanması

Ötanazinin kötüye kullanılarak genişletilme riski

Hekimlerin karar verme sürecindeki zorlukları

Hastaların rızasının her zaman geçerli olması

Dini inançların ötanaziyi engellemesi

Açıklama:

Kaygan zemin (“Slippery slope”) tezine göre
ötanazi, ölümcül hastalar dışında engellilere
veya tedavisi mümkün olan hastalara kadar
yayılabilir, amacı dışında uygulanarak kötüye
kullanılabilir. Kısacası ötanazi kaygan bir
zeminde olup suistimaller gerçekleşebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi ötanaziyi destekleyen argümanlardan biridir?

Yaşamın kutsallığı ilkesi

Hastanın onurlu ölüm hakkı

Toplumsal ahlaki değerler

Dinî öğretilerin yasaklaması

Hekimin tedavi etme yükümlülüğü

Açıklama:

Ötanaziyi destekleyenlerin savundukları argümanlar,
aşağıda belirtildiği şekilde özetlenebilir.
✓ Hiç kimse insan onuruyla bağdaşmayacak
şekilde acı ve ıstırapla yaşamaya zorlanamaz.
Özerkliğe saygı ilkesi gereğince, dayanılmaz
acılar çeken kişinin özgür iradesiyle
onurlu bir ölümü isteme hakkı vardır.
✓ Yaşamın niteliği tezi çerçevesinde insanın kaliteli
bir yaşam hakkı vardır. Sadece fiziksel
değil, psikolojik ıstıraplar da insan yaşamının
niteliğini olumsuz etkiler. Dayanılmaz
acılar içinde, umutsuz ve başkalarına muhtaç
olmak insanın onurunu zedeleyebileceğinden,
insan onuruyla ölmek isteyebilir.
✓ Pasif ötanazi açısından, kişinin kendi geleceğini
belirleme hakkı yaşamın ne zaman ve
nasıl sonlandırılacağını kapsar. Bu bağlamda
hastanın tedaviyi reddetme hakkı vardır.
✓ Bir bireyin işkence çekmesi yerine acısız şekilde
ölümü, daha kabul edilebilirdir. Aynı şekilde
hasta yakınlarının ölümü kabullenmesi ve yas
süreçlerinin kısa olması çok daha insancıldır.
✓ Ötanazide hasta ölmeyi kendi talep ettiğinden,
intihar olarak kabul edilir ve ceza
söz konusu değildir. Ötanazi uygulayan
hekimin kastı zarar vermek değil, hastanın
acılarını dindirmek olduğundan, hekim
adam öldürme suçunun manevi unsurunu
gerçekleştirmiş olmaz. Bu nedenle ötanazi
adam öldürme suçu niteliğinde değildir.
Nedensellik bağı açısından, hastanın ölüm
nedeni hekimin fiilî değil, bunun öncesinde
var olan tedavisi imkânsız hastalıktır.
✓ Uygulamada ortaya çıkabilecek kötüye kullanmalar-
istismar, alınacak önlemlerle engellenebilir.
✓ İyileşmesi imkânsız hastalar için harcanan
kaynaklar gereksizdir, bu hastalar toplumadevlete
ekonomik yüktür. Biraz acımasız
bir ilke olarak görünse de her ülkenin sağlık
imkânları kısıtlı ve belli sayıda tıbbi ekipman
ve insan kaynağı olması ve bu hastaların
büyük maliyetler getirmesi, iyileşme
ihtimali olan hastalara gereken özenin gösterilememesine
neden olur.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Türk hukukunda ötanazi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aktif ötanazi cezasızdır.

Pasif ötanazi yasaldır.

Hasta Hakları Yönetmeliği'nde açıkça yasaklanmıştır.

TCK'da özel bir düzenleme bulunur.

Hekimler için ceza indirimi uygulanır.

Açıklama:

Türk hukukunda ötanaziye ilişkin en net düzenleme
Hasta Hakları Yönetmeliği (HHY) m. 13’tür.
Bu maddede “Ötanazi yasaktır. Tıbbi gereklerden
bahisle veya her ne suretle olursa olsun, hayat hakkından
vazgeçilemez. Kendisinin veya başkasının talebi
olsa dahi, kimsenin hayatına son verilemez.” ifadesi
bulunur. Arpacıoğlu’na (2019) göre, HHY’nde
hastanın tedaviyi reddetme ve durdurma hakkından
bahsedildiği için, hukuki düzenlemeler ötanazi
çeşitleri açısından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Dünya Tabipler Birliği'nin ötanaziye yönelik tutumu aşağıdakilerden hangisidir?

Koşullu olarak destekler.

Etik dışı olduğunu belirtir.

Sadece pasif ötanaziyi onaylar.

Ülkelere göre değişebileceğini savunur.

Yasal düzenlemelere tamamen saygı duyar.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 21

Ötanazinin kapsamlı tanımında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

İyileşemeyeceği ve dayanılmaz acıların ölümüne kadar süreceği tıbbi yönden ispatlanması

Yapılmasının için hastanın kendisi ve yakınları tarafından bilinmesi

Hukuken ehliyeti tam bir kişinin kendi, bilinçli ve özgür iradesi ile verilmiş karar olması

Tedavisi mümkün olmayan ve dayanılmaz acılar içinde olan hasatanın intihar etmesi

Hastanın kendisini tedavi eden hekim tarafından acısız bir şekilde yaşamının sonlandırılması

Açıklama:

Kapsamlı bir tanıma göre ötanazi; “iyileşemeyeceği ve dayanılmaz acıların ölümüne kadar süreceği tıbbi yönden ispatlanmış, durumu; kendisi ve yakınları tarafından bilinen, hukuken ehliyeti tam bir kişinin kendi, bilinçli ve özgür iradesi ile verilmiş kararı üzerine kendisini tedavi eden hekim tarafından acısız bir şekilde yaşamının sonlandırılması”dır. Tıp hukukuna göre ötanazi, “ölümün kaçınılmaz olduğu ve tıp biliminin verilerine göre iyileştirilmesi olanağı olmayan veya dayanılmaz acılar içinde olan kişinin tıbbi yollarla öldürülmesi veya tıbbi yardımın kesilerek ölümüne terk edilmesi” şeklinde tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 22

"Ötanazi tanımlarının tümünde ortak olan en önemli nokta ....................................................................................................... prensibi taşımasıdır." cümlesinde boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade aşağıdakilerden hangisidir?

hastaya kolay, acısız bir ölüm sağlamak amacı ile kişiye yardım edilme

hastanın intihar etmesi için destek sağlama

hastanın dayanılmaz acılar içinde yaşamına son vermesi

hastanın farkına varmadan acısız bir şekilde yaşamına son verilmesi

hastanın hukiki değerlendirmeye tabi tutulmaksızın isteğine göre yaşamına son verilmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 23

Yaşama hakkı
Özerklik hakkı
İntihar etme hakkı
Tıbbi vasiyetler ve vekâletler

Yukarıda verilenlerden hangileri ötanzinin ilişkili olduğu kavramlardır?

I, II, III ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Ötanazi konusunu tüm yönleriyle araştırmadan önce, ilişkili olduğu kavramların anlaşılması gerekir. Ötanazi yaşama hakkı öncelikli olmak üzere, ölüm hakkı ve özerklik hakkı gibi kavramlar ile yakından ilişkilidir. Ayrıca beyin ölümü, rıza ehliyeti, aydınlatılmış onam-rıza, tıbbi vasiyetler-vekâletler de ötanazi ile ilişkili olan diğer kavramlar olup bu kısımda anlatılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Günümüzde kişinin kendi canı ve bedeni hakkında söz sahibi olma fikrinin çekici bulunması aşağıdaki hangi ötanazi kavramı ile ilişkilidir?

Yaşama hakkı

Ölme hakkı

Özerklik hakkı

Rıza ehliyeti ve aydınlatılmış onam-rıza

Tıbbi vasiyetler ve vekâletler

Açıklama:

Ölme hakkı dünya genelinde gitgide artan taraftar bulmaktadır. Bunun sebebi, kişinin kendi canı ve bedeni hakkında söz sahibi olma fikrinin çekici bulunmasıdır. Bu noktada düşünülmesi gereken; “Özerklik kapsamında insanın kendi yaşamı ile ilgili her türlü tasarrufta bulunması tartışmasız kabul edilse de konu ölme hakkı olduğunda bu kabul edilmeli midir?” sorusudur.

Doğru Cevap: B

Soru 25

"Yaşam desteklerini çekerek ölümü hızlandırmak ve doğal seyrine bırakmak ................................................olarak tanımlanır." ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Pasif ötanazi

Aktif ötanazi

İstemli ötanazi

İradi ötanazi

Gönüllü ötanazi

Açıklama:

Pasif Ötanazi
Yaşam desteklerini çekerek ölümü hızlandırmak ve doğal seyrine bırakmaktır. Bu “tıbbi müdahaleyi yapmamak, geri çekmek”, “yaşam devam ettirme tedavisinin sonlandırılması” ya da tıbbi tedaviyi kesmek, vermemek” biçiminde ortaya çıkar. Pasif ötanaziye örnek olarak; hastanın suni solunum cihazının çekilmesi veya sıvı ve beslenme desteklerinin kesilmesi verilebilir. Medikal tedavideki ilerlemeler neticesinde, 1970’li yıllardan sonra pasif ötanazi yaşam kalitesi, yaşam desteğinden vazgeçmek, sonuç alınamayacak müdahaleler gibi hususlar çerçevesinde yoğun bir biçimde tartışılmıştır. Bu yıllarda hastanın isteği ve çıkarları sonucu yaşam destek tedavilerinin sonlandırılması ahlaki ve yasal olarak kabul edilirken, temyiz gücüne sahip olmayan hastaların isteğinin hangi yönde olacağının bilinmemesi sebebiyle istemsiz pasif ötanaziye karşı çıkılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aktif ötanazi, ötanazi olarak kabul edilirken pasif ötanazi kişiyi öldürmedir.
İkisininde amacı ve sonucu benzerdir.
Tıbbi yönden ve sonuç yönünden de aynı kabul edilirler.
Ahlaksal açıdan fark olup olmadığı hala tartışmalıdır.

Aktif ve pasif ötanazinin kıyaslamasına ilişkin yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
aktif olarak hastanın ölümüne sebep olacak bir müdahale gibi bilinçli
olarak hastaya müdahale etmeme kararı da birer
hareket olduğundan, ölümle sonuçlanan aktif ve
pasif hareketlerin ikisi de tartışmasız birer ötanazidir. İkisinin amacı ve sonu benzer olup uygulanış biçimleri farklı olduğundan, tıbbi yönlerinin
farklı olduğu kabul edilmekte ancak ahlaksal açıdan bir fark olup olmadığı tartışılmaktadır.

I ve II

II ve III

III ve IV

II ve III

II ve IV

Açıklama:

Özetleyecek olursak, aktif olarak hastanın ölümüne sebep olacak bir müdahale gibi bilinçli olarak hastaya müdahale etmeme kararı da birer hareket olduğundan, ölümle sonuçlanan aktif ve pasif hareketlerin ikisi de tartışmasız birer ötanazidir. İkisinin amacı ve sonu benzer olup uygulanış biçimleri farklı olduğundan, tıbbi yönlerinin farklı olduğu kabul edilmekte ancak ahlaksal açıdan bir fark olup olmadığı tartışılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Yaşamın niteliği tezi çerçevesinde insanın kaliteli bir yaşam hakkı vardır.
Yaşamın kutsallığı ve dokunulmazlığı ilkesi esastır.
Ötanazi kaygan bir zeminde olup suistimaller gerçekleşebilir.
İyileşmesi imkânsız hastalar için harcanan kaynaklar gereksizdir.

Yukarıda verilenlerden hangileri ötanaziyi rededen görüşler arasında yer alır?

I ve III

II ve III

I ve IV

II ve IV

I ve II

Açıklama:

Ötanaziyi Reddeden Görüşler
Ötanaziyi destekleyenler gibi, karşı çıkanların veya suç olarak kabul edenlerin de çeşitli argümanları bulunmaktadır. Bunlar aşağıda belirtildiği biçimde özetlenebilir.
✓ Yaşamın kutsallığı ve dokunulmazlığı ilkesi esastır. İnsan yaşamı her yönden vazgeçilmeyecek kadar değerlidir. Gelenekler ve birçok din de ötanaziye karşı çıkar ve ötanaziyi cinayetle eş görür. Toplumsal ve ekonomik çıkarların insanın yaşam hakkından üstün görülmesi tehlikesi vardır.
✓ Ötanazi insanın yaşamını koruma içgüdüsüne yani insanın doğasına aykırıdır.
✓ Hatalı teşhis ya da tıbbi gelişmeler sebebiyle tedavisi imkânsız olan hastalık nitelendirmesi olamaz, geçmişte tedavisi olmayan pek çok hastalığa günümüzde çare bulunmuştur, ayrıca öleceği kesin olarak görülen hastaların yaşadığı örnekler de bulunmaktadır.
✓ Kaygan zemin (“Slippery slope”) tezine göre ötanazi, ölümcül hastalar dışında engellilere veya tedavisi mümkün olan hastalara kadar yayılabilir, amacı dışında uygulanarak kötüye kullanılabilir. Kısacası ötanazi kaygan bir zeminde olup suistimaller gerçekleşebilir.
✓ Herkesin yaşamı hukuki bakımdan eşit değerde olduğundan, öldürülen kişinin sağlık durumu yönünden bir ayrım yapılamaz. Tedavisi imkânsız veya ölmekte olan şeklinde farklılaştırılamaz.
✓ Ötanazi talebinde bulunan kişi bu kararı ailesine yük olmamak, maddi gücü olmamak ve suçluluk duygusu gibi psikolojik nedenlerle alabilir. Ötanazi kararı alan bireyin akıl ve ruh sağlığı bozuk ya da üzerinde manevi baskı olabilir, bu nedenle hastanın iradesi hukuken geçersizdir.
✓ İstem dışı ötanazi bakımından, karar verme yetkinliğine sahip olmayan bir kişi adına başkası/başkaları tarafından karar alınması uygun değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

" ................................. 1942’de PAS’ı, kişinin miras gibi bir menfaati için gerçekleştirmemesi koşulu ile suç olmaktan çıkaran ilk ülkedir." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

İsviçre

Fransa

Hollanda

Lüksemburg

Kanada

Açıklama:

İsviçre 1942’de PAS’ı, kişinin miras gibi bir menfaati için gerçekleştirmemesi koşulu ile suç olmaktan çıkaran ilk ülkedir. Hastanın ölümüne yardım eden kişilere bir yaptırım uygulanmaz. İsviçre’de hekim olmayan kişiler de intihara yardım edebilir. Exit DS, Dignitas gibi intihara yardım amaçlı kurulan kuruluşlar vardır. İntihar yardımında kontrol mutlaka karar verme yetkinliği olan hastada olmalıdır. Ayrıca terminal dönem olmasa da tedavi edilemeyecek bir hastalık şarttır. İsviçre’deki PAS vakalarının sayısı 2003 ile 2016 yılları arasında dört kattan fazla artmıştır. Bunda İsviçre’nin, yabancı ülke vatandaşlarına intihar yardımı hakkı tanıyan tek ülke olmasının rolü bulunmaktadır. Bu durum, “ötanazi turizmi” ve “intihar turizmi” kavramlarını ortaya çıkarmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 29

Ötanaziyi açık bir biçimde yasaklayan Anayasa, kanun yada tüzüğü bulunmayan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Almanya

Amerika Birleşik Devletleri

Türkiye

Belçika

İsviçre

Açıklama:

Türkiye’de ötanaziyi açık bir biçimde yasaklayan Anayasa, kanun, tüzük ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesi mevcut değildir. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda da (TCK), ötanaziye yönelik herhangi bir düzenleme yoktur. Hukuk sistemlerinin çoğunda olduğu gibi ötanaziyi ayrı bir suç kategorisinde ele alarak daha az bir ceza öngören herhangi bir hüküm de yoktur. Dolayısıyla ötanazi hâlinde nasıl karar verilmesi gerektiği, genel hükümlere göre belirlenir. Bu bağlamda TCK 2. kısım 1. bölümü (m. 81, m. 82, m. 83, m. 84, m. 85) hayata karşı suçları ve 2. kısım 2. bölümü (m. 86, m. 87, m. 88, m. 89, m. 90, m. 91, m. 92, m. 93) vücut dokunulmazlığına karşı suçları düzenler. Ötanazi sonucu ölüm meydana geldiğinde, gerek hastanın rızası ve talebi üzerine, gerek merhamet hissiyle işlenmiş olsun, adam öldürme suçuna ilişkin hükümler (m. 81; m. 83) devreye girer.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Pediatrik ötanazi, ağır engelli veya doğumsal anomalili veya sürekli ileri zekâ geriliği olan yenidoğanlara doğum sonrası uygulanan ötanazi hangi gruba aittir?

İrade tarafına gömre ötanazi

Gerçekleşme amacına göre ötanazi

Yaş grubuna göre ötanazi

İstemli ötanazi

Kara merciisine göre ötanazi

Açıklama:

Yaş grubuna göre ötanazi, yetişkinlere uygulanan ötanazi ve çocuklara uygulanan “pediatrik (erken-kriminel) ötanazi” şeklinde ikiye ayrılır. Pediatrik ötanazi, ağır engelli veya doğumsal anomalili (teratolojik anomaliler; özellikle ağır santral sinir sistemi anomalileri veya yaşama şansı sınırlı diğer sistemik anomaliler) veya sürekli ileri zekâ geriliği olan yenidoğanlara doğum sonrası uygulanan ötanazidir. Bu vakalarda karar verme yeterliliği ve gönüllülük esası, hastanın yüksek yararı gibi hususlarda tartışmalar sürmektedir.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

Sağlık yönetimi alanında ilk formal eğitim ülkemizde nerede başlamıştır?

Sağlık İdaresi Meslek Okulu'nda

Sağlık İdaresi Lisesi'nda

Hastane İdaresi Yüksek Okulu'nda

Sağlık İdaresi Yüksek Okulu'nda

Sağlık Yönetimi Yüksek Okulu'nda

Açıklama:

Ülkemizde sağlık yönetimi alanında ilk formal eğitim 1963 yılında Sağlık Bakanlığı Mesleki Eğitim Genel Müdürlüğü'ne bağlı olarak kurulan Sağlık İdaresi Yüksek Okulu'nda başlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

I. Kişinin yetenek ve ilgilerine uygun olarak seçme
II. Belirli bir eğitim sonucunda kazanma
III. Belirli bir iş alanında uyguladığı bilgi ve becerilerin toplamı
IV. Belirli bir iş alanıyla ilgili alışkanlık değil yatkınlık durumu
iŞKUR'a göre yukarıda verilenlerden hangileri mesleğin özellikleri arasında yer alır?

I, II, III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

I ve III

Açıklama:

Türkiye İş Kurumu (İŞKUR), mesleği bir kişinin yetenek ve ilgilerine uygun olarak seçip belirli bir eğitim sonucunda kazandığı ve belirli bir iş alanında uyguladığı bilgi, beceri ve alışkanlık toplamı olarak tanımlar.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Sağlık yöneticiliğinin resmi tanımında aşağıdaki ifadelerden hangisi yer almaz?

Hastanedeki çalışmaların düzenlenmesi

Hastanedeki çalışmaların yürütülmesi

Hastane bütçesinin hazırlanması

Hastanedeki bölümlere gerekli personelin sağlanması

Hasta tedavisinin yapılması

Açıklama:

Türkiye’de zaman zaman idareci zaman zaman yönetici olarak ifade edilen sağlık yöneticiliğinin geniş bir anlama sahip olmasının yanında resmî tanımı ‘Hastanedeki çalışmaların düzenlenmesinden ve yürütülmesinden, bölümlere gerekli personel, araç ve gerecin sağlanmasından, bütçenin hazırlanmasından ve hasta bakım hizmet ücretlerinin saptanmasından sorumlu kişidir’ şeklinde yapılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 4

"Profesyonelleşmenin ikinci aşaması ...........................dır." ifadesinde boş bırakılan yera aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Tam zamanlı meslek

Mesleki birlik

Örgün eğitim

Öz denetim

Etik kurallar

Açıklama:

Profesyonelleşmenin ikinci aşaması örgün eğitimdir. Meslekler, tam zamanlı uygulama için bir ön
koşul olarak yüksek okullarda ve üniversitelerde örgün eğitim ve öğretim programları oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 5

"Profesyonelleşmenin son aşaması ................................... geliştirilmesi ve uygulanmasıdır." ifadesinde boş bırakılan yer aşağıdakilerden hangisi getirilir?

Öz denetim

Mesleki birlik

Formal eğitim

Etik kurallar

Tam zamanlı meslek

Açıklama:

Profesyonelleşmenin son aşaması etik kuralların geliştirilmesi ve uygulanmasıdır. Etik kuralların temel amacı, meslek mensuplarını yüksek etik standartlarda tutmaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi hastane sahip ve hissedarlarının sağlık kurumları yöneticilerinden beklentileri arasında yer almaz?

Sağlık kurumunun verimli çalıştırılması

Sağlık kurumunda yapılan işlerden kendisinin anında haberdar olması

Sağlık kurumunun mevcut para, üretim araçları ve çalışanlardan mümkün olduğunca fazla yararlanılması,

Sağlık kurumunun mevcut kredisi, toplum ve piyasadaki görünümünün daha da iyileştirilmesi ve korunması

Topluma karşı sorumluluk, toplumun refahına ve kalkınmasına katkıda bulunma

Açıklama:

Hastane sahip ve hissedarlarının, sağlık kurumları yöneticilerinden beklentileri şunlardır:
a. Sağlık kurumunun verimli çalıştırılması,
b. Sağlık kurumunda yapılan işlerden kendisinin anında haberdar olması,
c. Sağlık kurumunun mevcut para, üretim araçları ve çalışanlardan mümkün olduğunca fazla yararlanılması,
d. Sağlık kurumunun mevcut kredisi, toplum ve piyasadaki görünümünün daha da iyileştirilmesi ve korunması.

Doğru Cevap: E

Soru 7

I. Kuruma sorumluluk: Bölüm III
II. Topluma sorumluluk: Bölüm V
III. Kural ihlallerini bildirme: Bölüm I
IV. Hastalara veya hizmet verilen diğer kişilere sorumluluk: Bölüm VI
Yukarıda verilen ACHE (2017) etik kodları ve bölüm eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve IV

II ve IV

Açıklama:

ACHE (2017), sağlık yöneticilerinin kendi toplumlarına ve genel olarak topluma karşı sahip olduğu sorumluluğu ve etik kodları altı ana başlık altında toplanmaktadır. Altı madde, üyelerin mesleğe (bölüm I), hastalara veya hizmet verilen diğer kişilere (bölüm II), kuruma (bölüm III), çalışanlara (bölüm IV) ve topluma (bölüm V) karşı farklı sorumluluklarının yanı sıra kural ihlallerini bildirme görevlerini (bölüm VI) kapsamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Sağlık yöneticilerinin sağlık politikası konularında toplumsal diyaloğu teşvik etmesi, sağlık hizmeti kalitesini artırması ve sağlık durumunu/düzeyini geliştirmek için ortaya konulan çözümleri savunması hangi tip sorumluluktur?

Sağlık yöneticilerinin sağlık yönetimi mesleğine karşı sorumlulukları

Sağlık yöneticilerinin hasta ve diğer hizmet alanlara karşı sorumlulukları

Sağlık yöneticilerinin yerel topluluklara ve topluma karşı sorumlulukları

Sağlık yöneticilerinin çalışanlara karşı sorumlulukları

Sağlık yöneticilerinin kuruma karşı sorumlulukları

Açıklama:

Sağlık Yöneticilerinin Yerel Topluluklara ve Topluma Karşı Sorumlulukları

Halkın sağlık ihtiyaçlarını belirlemek ve karşılamak için diğer yerel kuruluşlarla ortaklaşa çalışır.
Toplum içinde sağlığın geliştirmesini desteklemek için fırsatları aramaya ve belirlemeye çalışır.
Sağlık politikası konularında toplumsal diyaloğu teşvik etmek, sağlık hizmeti kalitesini artırmak ve sağlık durumunu/ düzeyini geliştirmek için ortaya konulan çözümleri savunmak
Sağlığın sosyal belirleyicilerinin anlaşılmasını sağlamak ve teşvik etmek ve hem toplumu hem de toplumu etkileyen liderlik kararlarına kısa ve uzun vadeli değerlendirmeler uygularken, eğitim, barınma, istihdam ve sağlığı, işlevselliği ve yaşam kalitesi sonuçlarını ve risklerini etkileyen benzer konular gibi bunları etkileyen faktörleri ele almak için girişimleri teşvik etmek

Doğru Cevap: C

Soru 9

ACHE Etik Kurallarında üyelerin hastaların ve diğer paydaşların haklarını ve çıkarlarını korumak gibi karar alma süreçlerinde taşıması gereken özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Yardımseverlik

Adalet

Onur

Özerklik

Güvenirlik

Açıklama:

Hem kişisel hem de profesyonel etkileşim ve faaliyetlerde dürüstlük
Karakter, karar verme ve eylemlerde güvenilirlik
Gelenekler, inançlar ve uygulamalar da dahil olmak üzere kendine ve başkalarına saygı
Çalışanlara ve hastalara adil davranmak, kaynakları eşit bir şekilde tahsis etmek ve tüm insanların sağlık hizmetlerine erişimini desteklemek gibi düşünce ve eylemde adalet
Mesleğe ve çalışılan kuruma sadakat (Bu, potansiyel tehditlerin ve olumsuz olayların derhâl rapor edilmesini, ele alınmasını ve önlenmesini içerir.)
Başkalarına karşı yardımseverlik ve her kararın insanlar için sonuçları olacağının bilincinde olmak
Hastaların ve diğer paydaşların haklarını ve çıkarlarını korumak gibi karar alma süreçlerinde özerklik
Ahlaki bir destekçi olarak hizmet etme onuru

Doğru Cevap: D

Soru 10

Gelecek vadeden liderlerin yanlışlıkla kendilerinden hızlı ve bağımsız kararlar beklendiğine ve bunun bir liderin işareti olduğuna inanmaları etik karar vermedeki hangi engelden kaynaklanabilir?

Yönetim kararlarının klinik bakımı doğrudan etkilediğini kabul etmemek

Karar vermekte acele etmek

Başkalarının kural ve yasalarının üstünde olduğunuza inanmak

Herkes yaptığında sizin de yapabileceğinize inanmak

Etiğin iş yapma biçiminize entegre edilmemesi

Açıklama:

Karar vermekte acele etmek: Etik hatalar genellikle üzerinde düşünülmeden ve başkalarına danışılmadan verilen aceleci kararların sonucudur. Gelecek vadeden liderler yanlışlıkla kendilerinden hızlı ve bağımsız kararlar beklendiğine ve bunun bir liderin işareti olduğuna inanabilirler. Teknoloji, zaman sıkıntımızı daha da artmıştır. Zaman sıkıntısı çeken sağlık yöneticileri aşırı bilgi yüklemesinden muzdariptir. Her zaman açık, çok görevli çalışma ortamları, etik ikilemlerin ve kararların sonuçlarının düşünceli analizi için çok az zaman bırakmaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 11

Uluslararası Standart Meslek Sınıflandırılmasında sağlık meslekleri içinde özel olarak belirtilmemekle birlikte, sağlık yönetimi alanında ihtiyaç, ABD’de ……’larda fark edilmiştir
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

1910

1930

1940

1960

1990

Açıklama:

Sağlık yöneticiliği Uluslararası Standart Meslek Sınıflandırılmasında sağlık meslekleri içinde özel olarak belirtilmemekle birlikte, sağlık yönetimi alanında ihtiyaç, ABD’de 1910’larda fark edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Bir mesleğin tanımı yapılırken aşağıdakilerden hangisi Talcott Parsons’un yaklaşımına göre temel bileşenlerden biri değildir?

Yüksek etik standartlara bağlı olmak

Yüksek düzeyde eğitim ve öğretim almak

Halk tarafından tanınmak ve kabul edilmek

Kişisel kazanç sağlama önceliği

Bilgi ve becerileri başkalarının yararına kullanmak

Açıklama:

Parsons’a göre “Bir meslek, yüksek etik standartlara bağlı olan ve yüksek düzeyde eğitim ve öğretimden elde edilen yaygın olarak tanınan, organize bir öğrenme bütününde özel bilgi ve becerilere sahip olarak kendilerini halka tanıtan ve halk tarafından kabul edilen ve bu bilgi ve becerileri başkalarının yararına kullanmaya hazırlanan disiplinli bir grup bireydir”. D şıkkı yanlıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Türkiye’de sağlık yönetimi alanında ilk formal eğitim hangi yıl başlamıştır?

1955

1960

1963

1970

1975

Açıklama:

Ülkemizde sağlık yönetimi alanında ilk formal eğitim 1963 yılında Sağlık Bakanlığı Mesleki Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı olarak kurulan Sağlık İdaresi Yüksek Okulunda başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Meslek ve profesyoneller için ortak olan iki özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Liderlik yeteneği ve yaratıcılık

Takım çalışması ve iletişim becerisi

Yenilikçilik ve girişimcilik

Sistematik bilgiye sahip olmak ve mesleki normlara bağlı kalmak

Hizmet odaklılık ve kararlılık

Açıklama:

Meslek ve profesyoneller için ortak olan iki özellik, sistematik bilgiye sahip olmak ve profesyonel normlara bağlı kalmaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Sağlık Yönetimi Üniversite Programları Birliğine (AUPHA) göre sağlık yönetimi lisans öğrencilerinin sahip olması gereken içerik alanlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

Mekanik bakım teknikleri

Jeopolitik analiz

Spor yönetimi

Denizcilik hukuku

Kültürel yeterlilik ve çeşitlilik

Açıklama:

Sağlık Yönetimi Üniversite Programları Birliğine (AUPHA) göre sağlık yönetimi lisans öğrencilerinin sahip olması gereken içerik alanlarından biri kültürel yeterlilik ve çeşitliliktir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Bir mesleğin ……………ile profesyonelleşme süreci başlar.
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

öz denetimi

tam zamanlı bir işe dönüşmesi

mesleki birliklerin oluşması

etik kuralların geliştirilmesi

formal eğitimi

Açıklama:

Bir mesleğin tam zamanlı bir işe dönüşmesiyle profesyonelleşme süreci başlar.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Tıp Enstitüsü’nün hangi raporu, sağlık kurumlarının hasta bakımında kaliteyi geliştirmeyi etik bir yükümlülük olarak kabul etmesini sağlamıştır?

Sağlıkta Kalite ve Güvenlik

Geleceğin Sağlık Sistemleri

Hata İnsana Mahsustur

Sağlıkta İnovasyon ve Etik Standartlar

Hasta Güvenliği İçin Küresel Strateji

Açıklama:

Tıp Enstitüsü’nün “Hata İnsana Mahsustur” raporu, sağlık kurumlarının hasta bakımında kaliteyi geliştirmeyi etik bir yükümlülük olarak kabul etmesini sağlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Amerikan Sağlık Yöneticileri Koleji (American College of Healthcare Executives) (ACHE) hangi yılda ilk etik kodlarını oluşturmuştur?

1930

1937

1941

1962

1980

Açıklama:

Amerikan Sağlık Yöneticileri Koleji (American College of Healthcare Executives) (ACHE) 1941 yılında ilk etik kodlarını ulşturmuştur

Doğru Cevap: C

Soru 19

Kaynak sorumluluğu en çok hangi tür ülkelerde önem taşır?

Gelişmekte olan ülkeler

Sanayileşmiş ülkeler

Ada ülkeleri

Sadece sağlık turizmi yapan ülkeler

Petrol ihracatçısı ülkeler

Açıklama:

Sağlık kurumları yöneticileri, gerekli kaynakları uygun koşul ve zamanda sağlamak, bu kaynakların etkili ve verimli kullanımını gerçekleştirmekle yükümlüdür. Özellikle sağlık sektörüne sınırlı miktarda kaynağın ayrıldığı gelişmekte olan ülkelerde, kaynak sorumluluğu daha büyük önem taşımaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Amerikan Sağlık Yöneticileri Koleji (ACHE) etik kurallarının amaçladığı davranış standartlarından değildir?

Doğruluk

Yasallık

Eşitlik

Kâr maksimizasyonu

Adalet

Açıklama:

Amerikan Sağlık Yöneticileri Kolejinin (ACHE) etik kurallarının amacı üyeler için bir davranış standardı olarak hizmet etmektir. Bu standartlar, yöneticilerin doğruluk, yasallık, eşitlik ve adalet gibi ahlaki değerlere bağlı kalarak etik bir şekilde davranmalarını teşvik etmektedir. Kâr maksimizasyonu amaçlanan davranış standartlarından değildir

Doğru Cevap: D

Soru 21

Kurumun finansal yönetim politikalarının belirlenmesi
Kurumun muhasebe, bütçe, mali analiz ve maliyet analizi faaliyetlerinin yürütülmesi
Kurumda kriz ve afet planının hazırlanması ve yürütülmesi
Kurumun kalite, standardizasyon ve akreditasyon çalışmaları ile performans değerlendirilmesi

Yukarıda verilenlerden hangileri yönetmeliğe göre sağlık idarecisinin iş ve görev tanımları arasında yer alır?

I, II, III ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II ve III

II ve III

Açıklama:

Yönetmelikte, sağlık idarecisinin iş ve görev tanımları aşağıdaki şekilde ifade edilmiştir;
a. Kurumun idari, mali ve teknik hizmetlerinin yürütülmesinde, misyon, vizyon, temel hedef ve değerlerinin belirlenmesinde, kalite, standardizasyon ve akreditasyon çalışmaları ile performans değerlendirmesinde görev alır.
b. Kurumun finansal yönetim politikalarının belirlenmesi, uygulaması ve yönetilmesinde görev alır.
c. Kurumun muhasebe, bütçe, mali analiz ve maliyet analizi faaliyetlerini yürütür.
d. Sağlık hizmetleri sunumunun planlanması, yürütülmesi ve sonuçlarının değerlendirilmesi sürecinde görev alır.
e. Kurumda tıbbi ve hasta bakımı dışında verilen hizmetlerin organizasyonu, yürütülmesi ve denetimini sağlar.
f. Kurumda kriz ve afet planının hazırlanması ve yürütülmesi çalışmalarında görev alır.
g. Hastalıkların tanıları ve ameliyatların uluslararası hastalıklar kod sistemine göre kaydedilmesi, tıbbi ve idari istatistiklerinin tutulması, saklanması, değerlendirilmesi ve raporlanmasında görev alır.
h. Kurumun genel ve tıbbi arşiv hizmetleri ile hastane bilgi sistemlerinin yürütülmesinde görev alır.
i. Sağlık yönetimi alanına ilişkin politikalar geliştirir, planlamalar yapar veya bu çalışmalarda görev alır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Hızlı ve performansa dayalı değerlendirmeye sahip olma
Sistematik bilgiye sahip olma
Mesleki normlara bağlı kalma
Mesleki azim ve hırsa sahip olma

Uzmanlara göre meslek ve profesyoneller için ortak olan özellikler yukarıdakilerden hangilerdir?

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve IV

I ve III

Açıklama:

Uzmanlar genellikle meslek ve profesyonelleri özellikleri açısından tanımlamaktadır. Bu kapsamda meslek ve profesyoneller için ortak olan iki özellik, sistematik bilgiye sahip olmak ve profesyonel normlara bağlı kalmaktır. Aşağıdaki bölümde ise bu iki ortak özellik açıklanmaya çalışılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisinde sağlık yönetimi mesleğinin profesyonelleşme aşamaları doğru şekilde sıralanmıştır?

Tam Zamanlı Meslek-Etik Kurallar-Mesleki Birlikler-Öz Denetim-Formal Eğitim-Tam Zamanlı Meslek

Formal Eğitim-Tam Zamanlı Meslek-Mesleki Birlikler-Öz Denetim-Etik Kurallar

Tam Zamanlı Meslek-Formal Eğitim-Mesleki Birlikler-Öz Denetim-Etik Kurallar

Tam Zamanlı Meslek-Öz Denetim-Etik Kurallar-Formal Eğitim-Mesleki Birlikler

Etik Kurallar-Formal Eğitim-Mesleki Birlikler-Tam Zamanlı Meslek-Öz Denetim

Açıklama:

Meslekler profesyonelleşme süreciyle mesleklere dönüşür. Profesyonelleşme, hukuk ve tıp gibi ilk mesleklerin evrimine dayalı olarak aşamalar hâlinde genelleştirilmiştir. Tüm meslekler tam olarak aynı evrim sırasını izlemez ve her meslek, tüm aşamaları tam olarak göstermez. Profesyonelleşmenin aşamaları ise "Tam Zamanlı Meslek-Formal Eğitim-Mesleki Birlikler-Öz Denetim-Etik Kurallar" şeklinde sıralanır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Profesyonelleşmenin son aşaması aşağdaıkilerden hangisidir?

Tam Zamanlı Meslek

Formal Eğitim

Mesleki Birlikler

Etik kuralların geliştirilmesi ve uygulanması

Öz Denetim

Açıklama:

Profesyonelleşmenin son aşaması etik kuralların geliştirilmesi ve uygulanmasıdır. Etik kuralların temel amacı, meslek mensuplarını yüksek etik standartlarda tutmaktır. Sağlık sektöründe hizmet sunumundaki tüm aktörlerin (örneğin hekim, hemşire, eczacı, psikolog vb.) uyması gereken etik kuralları olsa da bu kurallar disiplinlere göre biraz farklılık gösterebilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Hasta bakımında mükemmellik
İşverene karşı sorumluluk
Topluma karşı sorumluluk
Kaynak sorumluluğu

Yukarıda verilenlerden hangileri sağlık kurumlarındaki yöneticilerin mesleki sorumlulukları arasında yer alır?

I, II, III ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Sağlık kuruluşları ve yöneticileri için kurumsal anlamda beş etik ilkenin önemine vurgu yapılmaktadır. Bunlar; (1) hasta bakımı ile ilgili sorumluluk, (2) işverene karşı sorumluluk, (3) topluma karşı sorumluluk, (4) kaynakları etkili bir şekilde kullanmak ve (5) yasal sorumluluk olarak sıralanmaktadır. Bunlar aynı zamanda sağlık kurumları yöneticilerinin değişik konularda çeşitli gruplara karşı sorumluluklarını da oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi hastane sahip ve hissedarlarının, sağlık kurumları yöneticilerinden beklentileri arasında yer almaz?

Sağlık kurumunun verimli çalıştırılması

Sağlık kurumunda yapılan işlerden kendisinin anında haberdar olması

Sağlık kurumunun mevcut para, üretim araçları ve çalışanlardan mümkün olduğunca fazla yararlanılması

Sağlık kurumunun mevcut kredisi, toplum ve piyasadaki görünümünün daha da iyileştirilmesi ve korunması

Hastaların iyileştirilmesi ve yaşam ömürlerinin uzatılması

Açıklama:

Hastane sahip ve hissedarlarının, sağlık kurumları yöneticilerinden beklentileri şunlardır: a. Sağlık kurumunun verimli çalıştırılması b. Sağlık kurumunda yapılan işlerden kendisinin anında haberdar olması c. Sağlık kurumunun mevcut para, üretim araçları ve çalışanlardan mümkün olduğunca fazla yararlanılması, d. Sağlık kurumunun mevcut kredisi, toplum ve piyasadaki görünümünün daha da iyileştirilmesi ve korunmasıdır. Hatsların tedavileri doktor ve hemşirilerin sorumluluğundadır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

İş yasaları ile getirilen asgari ücret düzenlemeleri, sağlık kurumunun ücret politikasında; tüketici haklarının korunması konusunda oluşturulan bir yasa, sağlık kurumunun pazarlama ve fiyat politikasında; üretilen ve sunulan hizmetlerin standartlarının saptanması, kurumun hizmet planlama ve üretim sisteminde yeni düzenlemeler yapmasına neden olması sağlık kurumları yöneticilerinin hangi sorumluluğu altında yer alır?

Hasta bakımında mükemmellik

İşverene karşı soumluluk

Tolpluma karşı sorumluluk

Yasalara karşı sorumluluk

Kaynak sorumluluğu

Açıklama:

Örneğin iş yasaları ile getirilen asgari ücret düzenlemeleri, sağlık kurumunun ücret politikasında; tüketici haklarının korunması konusunda oluşturulan bir yasa, sağlık kurumunun pazarlama ve fiyat politikasında; üretilen ve sunulan hizmetlerin standartlarının saptanması, kurumun hizmet planlama ve üretim sisteminde yeni düzenlemeler yapmasına neden olacaktır. Sağlık kurumları yöneticilerinin yasal düzenlemeleri göz ardı etmesi mümkün değildir, tersine yöneticiler yasalara uygun davranmak, karar ve eylemlerinde yasaları dikkate almak zorundadırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Gücün hastaları ve diğer hizmet alıcılarını tehlikeye atacak biçimde kötüye kullanılmasına sıfır tolerans göstermesi aşağıdakilerden hangisine karşı sorumluluğunu gösterir?

Sağlık yöneticilerinin sağlık yönetimi mesleğine karşı sorumlulukları

Sağlık yöneticilerinin çalışanlara karşı sorumlulukları

Sağlık yöneticilerinin kuruma karşı sorumlulukları

Sağlık yöneticilerinin hasta ve diğer hizmet alanlara karşı sorumlulukları

Sağlık yöneticilerinin yerel topluluklara ve topluma karşı sorumlulukları

Açıklama:

Sağlık Yöneticilerinin Hasta ve Diğer Hizmet Alanlara Karşı Sorumlulukları

Sağlık yöneticileri yetkileri dâhilinde bakım kalitesini ya da sunulan hizmeti değerlendirmek üzere bir düzeneğin oluşturulmasını sağlamak için çalışır.
Ayrımcılığı desteklemekten ya da ayrımcılık yapmaktan sakınır ve ayrımcı kurumsal uygulamaları engellemek için önlemler alır.
Hastaların ve diğer hizmet alıcıların, sunulan sağlık hizmetleri ile ilgili riskler, sorumluluklar, olanaklar ve hakları konusunda bilgi alacakları bir düzeneğin oluşmasını sağlamak için çalışır.
Hasta ve ailelerinin değerlerinin çalışanlardan ve hekimlerden farklı olmasından dolayı ortaya çıkabilecek çatışmaların çözümünü kolaylaştırmak için bir düzeneğin oluşmasını sağlamak için çalışır.
Gücün hastaları ve diğer hizmet alıcılarını tehlikeye atacak biçimde kötüye kullanılmasına sıfır tolerans gösterir.
Hastaların ve hizmet alıcıların özerkliğini ve kendileri hakkında karar vermelerini koruyacak bir düzenlemenin oluşturulmasını sağlamak için çalışır.
Hastaların ve diğer hizmet alıcıların gizlilik ve mahremiyetini koruyucu düzenlemelerin oluşturulmasını sağlamak için çalışır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

"ACHE Etik Kurallarına göre üyelerin Hem kişisel hem de profesyonel etkileşim ve faaliyetlerde ......................... ve karakter, karar verme ve eylemlerde ......................... olması beklenir." cümlesinde boş bırakılan yerlere sırasıyla gelmesi gerekenler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Adalet-sadakat

Dürüstlük-güvenilirlik

Yardımseverlik-özerklik

Onur-Adalet

Sadakat-yardımseverlik

Açıklama:

ACHE Etik Kurallarının ön sözünde ve yukarıda sayılan altı bölümü, üyelerin benimsemeleri ve daha sonra mesleki ve günlük yaşamlarına uygulamaları beklenen aşağıdaki etik ilkelere dayanmaktadır:
1. Hem kişisel hem de profesyonel etkileşim ve faaliyetlerde dürüstlük
2. Karakter, karar verme ve eylemlerde güvenilirlik
3. Gelenekler, inançlar ve uygulamalar da dahil olmak üzere kendine ve başkalarına saygı
4. Çalışanlara ve hastalara adil davranmak, kaynakları eşit bir şekilde tahsis etmek ve tüm insanların sağlık hizmetlerine erişimini desteklemek gibi düşünce ve eylemde adalet
5. Mesleğe ve çalışılan kuruma sadakat (Bu, potansiyel tehditlerin ve olumsuz olayların derhâl rapor edilmesini, ele alınmasını ve önlenmesini içerir.)
6. Başkalarına karşı yardımseverlik ve her kararın insanlar için sonuçları olacağının bilincinde olmak
7. Hastaların ve diğer paydaşların haklarını ve çıkarlarını korumak gibi karar alma süreçlerinde özerklik
8. Ahlaki bir destekçi olarak hizmet etme onuru

Doğru Cevap: B

Soru 30

Etik karar vermenin önündeki engelleri aşmada sağlık kurumu yöneticilerine aşağıdakilerden hangisini uygulamak yardımcı olur?

Etik olmayan standartlar, beklentiler ve yazılı davranışların oluşturulması

Kurumun içinde veya dışında, kişisel ve mesleki davranışların görünümüne ilişkin destekleyici geri bildirimlere toplama

Zaman zaman etik öz değerlendirmesinin tamamlanması ve iyileştirilmesi gereken alanların tespit edilmesi

Etik komite kurulması ve kurumun çıkarları doğrultusunda yönlendirilmesi

İş yerindeki bozuklukların kurumun ve personelin çıkarları doğrultusunda gözden geçirilmesi

Açıklama:

Yöneticiler aşağıdaki adımları atarak kurumlarında etik davranışı teşvik edebilirler:
1. Etik standartlar, beklentiler ve yazılı bir davranış kuralları oluşturun. Etik taleplerle güncel olmasını sağlamak için davranış kurallarını düzenli olarak yeniden gözden geçirin.
2. Etik insanları işe alın. Etik ikilemleri kuruluşunuzun mülakat sürecinin bir parçası olarak sunmayı düşünün. Performans değerlendirmelerine etik boyutunu dahil edin.
3. Kurumunuz içinde veya dışında, kişisel ve mesleki davranışlarınızın görünümüne ilişkin samimi ve dürüst geri bildirim sağlayabilecek güvenilir bir meslektaşınızla ilişki geliştirin. Meslektaşlarınızı etik kültürünüzü sürekli olarak gözden geçirmeye ve geliştirmeye davet edin.
4. Etik standartlar konusunda bir rol model olarak hizmet edin.
5. Zaman zaman etik öz değerlendirmesini tamamlayın ve iyileştirilmesi gereken alanları ele alın (American College of Healthcare Executives, etik öz değerlendirmesi ile ilgili bölüme bakınız).
6. Hem klinik hem de iş etiği konularını ele almak üzere bir etik komitesi kurun. Kurumsal ve klinik etik arasındaki çizgiler genellikle bulanık olduğundan hem yönetim hem de klinisyenler için ihtiyaç duyulan bir kaynak olarak kapsamlı ve yetenekli bir şekilde hizmet verebilmesini sağlamak için geleneksel etik kurulunun rolünü genişletmeyi düşünün. Etik kurulların rolünün genişletilmesi, yönetim kararlarının hasta bakımı üzerindeki etkisini kabul etmektedir.
7. Tüm çalışanlara ve personele etik eğitimi ve öğretimi verilmesini zorunlu hâle getirin. Eğitim ve öğretimin güncel olmasını ve geniş çapta yaygınlaştırılmasını sağlayın. Gerçek hayattan vakaların kullanılmasının özellikle etkili bir öğretim metodolojisi olduğu kanıtlanmıştır.
8. Yaptırım, uygunsuz eylemler için kınama ve etik davranış için ödüllendirmeyi içeren etik standartlara uyulmasını sağlayın.
9. Adil ve eşitlikçi personel uygulamaları ve iş gücü azaltma politikaları ile taciz, ayrımcılık ve yasadışı veya etik olmayan eylemleri gerçekleştirme veya görmezden gelme baskısının olmadığı etik bir ortam yaratın.
10. Eğitim, raporlama mekanizmaları, danışmanlık ve tedavi seçenekleriyle iş yerindeki bozuklukları ele alın.
11. Hasta haklarını operasyonlara entegre edin. Gerektiğinde hasta savunuculuğu ve müşteri hizmetleri programları uygulayın.
12. Kurumun misyonu, vizyonu ve değerleriyle tutarlı bir etik karar verme çerçevesi benimseyin.

Doğru Cevap: C

Sağlık Bilimlerinde ve Yönetiminde Etik - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 3

Seçenekler

Seçenekler