Giriş
I,III ve IV doğrudur. II. De verilen bilgi yanlıştır. Çünkü Devlet, kamu harcamalarının karşılamak için vergi toplamaktadır. Anayasanın 73’üncü maddesinde mali güce sahip herkesin vergi ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Vergilendirme ile devlet, ekonomik istikrarı sağlamayı hedefler. Ancak bunun yanında sosyal ve kültürel hayata yön vermek amacıyla da vergilendirmeyi kullanabilir

Yönlendirici Vergilendirmenin Amacı Olarak Caydırma
Tümü doğrudur. Çünkü, Caydırılmaya çalışılan davranışlara tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi, çevrenin korunması, nüfus planlaması, bağımlılık yaratan maddelerin kullanımının önlenmesi veya azaltılması gibi konular örnek gösterilebilir

Yönlendirici Vergilendirmenin Amacı Olarak Caydırma
Sadece II ve III doğrudur. Çünkü Caydırma yöntemi yasaklamadan farklıdır. Yasaklama kendi içinde doğal olarak caydırma fonksiyonunu içermesine karşın, caydırmada yasaklama amacı bulunmamaktadır

Vergi Yükünün Artırılması- dikkat
Tümü doğrudur. Çünkü Bazı davranışların engellenmesi amaçlandığında kullanılabilecek caydırma yönteminin araçlarından biri vergi yükünün artırılmasıdır. Vergi yükü harcamalardan (Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi vb.), servetten (Motorlu Taşıtlar Vergisi, Emlak Vergisi vb.) ve gelir üzerinden (Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi) alınan vergilerin artırılması ile artmaktadır

Yönlendirici Vergilendirmenin Amacı Olarak Özendirme
Tümü doğrudur. Çünkü Yönlendirici vergilendirmenin ikinci yöntemi, belirli davranışların vergi yükünün azaltılması, vergi kolaylıkları, vergi iadeleri ve hatta vergi afları araçlarının kullanılması ile özendirilmesi oluşturmaktadır.

Doğru cevap Sübvansiyonlar’dır. Çünkü Sübvansiyonlar, kişileri belirli davranışlara yönlendirme amaçlı olarak belirli tüketim mallarının üretim veya tüketimini artırmak, bunların fiyatları üzerinde destekleyici yüksek alımlar gerçekleştirmek, belirli bölgelerde yapılacak yatırımların teşvik edilmesi gibi konularda söz konusu olabilir

Tüketim Alışkanlıklarının Değiştirilmesi
Sadece I ve II doğrudur. Çünkü Bireylerin belirli zaman aralıklarında tekrarlanan ekonomik, sağlık, sosyal, kültürel satın alma davranışları ve kişilerin ekonomik ve sosyal durumlarıyla örtüşen tercihler ağı, tüketim alışkanlıkları olarak adlandırılmaktadır

I,II doğrudur. Çünkü Ülke nüfusunun fazlalığı, devletin üstlendiği kamu hizmetlerindeki harcamaların artması sonucunu doğurmaktadır. Nüfus artışının kontrol altına alınması çabalarının dünyanın geleceğine de yön vereceği açıktır. Dolayısıyla sadece kamu harcamalarının artması değil, doğal ve yaşanabilir bir dünyanın gerekliliği olarak nüfus artışının kontrol altına alınması çok önemlidir.

Vergi kaçırma ve vergi kaçınma
II, III, IV doğrudur. Çünkü Vergiden kaçınma; vergiyi doğuran olayın gerçekleştirilmemesi gibi kişilerin veya işletmelerin mevzuat boşluklarından kendi lehlerine faydalanarak kanuna aykırılık yaratılmadan verginin ödenmesinden kurtulmaları demektir. Dolaysıyla Mevzuat boşluklarından kaynaklanır. Kanuna aykırılık içeremez. Vergi kaçırma vergiden kaçınmanın tersine kanuna aykırıdır ve denilebilir ki burada kanuna karşı hile söz konusudur. Vergi cezaları niteliği itibariyle vergi kaçırmayı caydırmayı amaçlar. Bir başka yönden ise mükellefleri vergiye uyum göstermeleri yönünde hareket etmeye yönlendirir

Gerçekleşmesi Beklenmeyen Sonuçlar
Tümü doğrudur. Çünkü Vergilendirme sonrasında kanun koyucunun öngöremediği sonuçlar doğabilir. Bunlar temel olarak kültürel sonuçlar, kanun dışı yollara sapma ve siyasal baskı uygulama şeklinde ifade edilebilir

Ünitede, vergilemede caydırma ve teşvikin aynı anlama geldiğine ilişkin bir bilgi bulunmamaktadır.

Vergilendirmenin kişilerin davranışlarında özendirme ve caydırma yöntemlerini kullanarak değişimler yaratabilmesi bizi “yönlendirici vergilendirme” kavramına götürmektedir.

Vergi cezaları, kişilerin vergi kanunlarına aykırı hareket etmeleri hâlinde söz konusu olacak yaptırımlardır.

Özendirme yöntemi ile sunulan vergi avantajlarıyla devlet aslında vergi harcaması gerçekleştirmektedir. Bir başka deyişle, toplayabileceği vergilerden vazgeçmektedir.

Özendirme yöntemi ile sunulan vergi avantajlarıyla devlet aslında vergi harcaması gerçekleştirmektedir. Bir başka deyişle, toplayabileceği vergilerden vazgeçmektedir. Vazgeçilen gelir, özendirilen davranışın getirisinden daha az ise yönlendirme ekonomik olarak da etkin demektir.

Davranışların yönlendirilmesinde insanın doğasındaki homo ekonomikus dürtüsüne seslenilir.

Yönlendirici vergilendirmenin en etkin şekilde kullanıldığı alan tüketici alışkanlıklarının değiştirilmesi yönündedir.

Yönlendirici vergilendirmenin kullanım alanları arasında bilimsel alan bulunmamaktadır.

Amerikan doktrininde devletin engellemeye çalıştığı sigara ve alkol tüketimi gibi alanlardaki vergilere "sin tax-günah vergisi" adı verilmektedir.

Vergiden kaçınma, diğer bir ifade ile vergi planlaması kanunlara aykırılık teşkil etmezken, vergi kaçırma kanuna aykırılık teşkil etmektedir.

Cevabınız yanlış ise lütfen YÖNLENDİRİCİ VERGİLENDİRMENİN AMACI OLARAK CAYDIRMA konusunu tekrar ediniz.
Caydırma yöntemini içeren vergilendirme ile kişilerin bazı davranışları göstermelerinin engellenmesi amaçlanır. Caydırılmaya çalışılan davranışlara tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi, çevrenin korunması, nüfus planlaması, bağımlılık yaratan maddelerin kullanımının önlenmesi veya azaltılması gibi konular örnek gösterilebilir.

Cevabınız yanlış ise lütfen YÖNLENDİRİCİ VERGİLENDİRMENİN AMACI OLARAK CAYDIRMA konusunu tekrar ediniz.
Caydırma yönteminin kullanılması için bazı vergilendirme araçlarına ihtiyaç duyulur. Bu kapsamda caydırıcılığın başarılı olabilmesi için vergi yükünün artırımı veya vergi kolaylıklarının ve vergi cezalarının kullanımı araçlarına başvurulabilir.

Cevabınız yanlış ise lütfen YÖNLENDİRİCİ VERGİLENDİRMENİN AMACI OLARAK ÖZENDİRME konusunu tekrar ediniz.
Yönlendirici vergilendirmenin ikinci yöntemi, belirli davranışların vergi yükünün azaltılması, vergi kolaylıkları, vergi iadeleri ve hatta vergi afları araçlarının kullanılması ile özendirilmesi oluşturmaktadır.

Cevabınız yanlış ise lütfen YÖNLENDİRİCİ VERGİLENDİRMENİN AMACI OLARAK ÖZENDİRME konusunu tekrar ediniz.
Yönlendirici vergilendirmede sübvansiyonlar da bir araç olarak kullanılabilir. Devletin karşılıksız yardımlar veya çeşitli alanlarda indirimler yaparak özellikle sosyal devletin gereğini yerine getirmeye çalışabilir.
Sübvansiyonlar, kişileri belirli davranışlara yönlendirme amaçlı olarak belirli tüketim mallarının üretim veya tüketimini artırmak, bunların fiyatları üzerinde destekleyici yüksek alımlar gerçekleştirmek, belirli bölgelerde yapılacak yatırımların teşvik edilmesi gibi konularda söz konusu olabilir.

Cevabınız yanlış ise lütfen YÖNLENDİRİCİ VERGİLENDİRMENİN KULLANIM ALANLARI konusunu tekrar ediniz.
Yönlendirici vergilendirmenin kullanım alanları:

• Bağımlılık yaratan maddelerin kullanımının önlenmesi
• Nüfus planlaması
• Kültürel alan
• Tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi
• Çevre koruma alanıdır.

Cevabınız yanlış ise lütfen YÖNLENDİRİCİ VERGİLENDİRMENİN KULLANIM ALANLARI konusunu tekrar ediniz.
Vergilendirme sanat ve kültür alanında istenen gelişimi desteklemek için bir araç olarak kullanılabilir. Bu anlamda sanatçılara ve sanat ürünlerine vergi kolaylıkları sağlandığında, kültürel üretimde vergi bir yük bir engel bir zorlayıcı unsur olmaktan çıkacaktır. Bu anlamda kitaplar üzerindeki KDV’nin kaldırılması, sanat ürünlerinin satışlarının vergiden istisna edilmesi gibi yöntemler kültürel hayata etki edecektir.

Cevabınız yanlış ise lütfen YÖNLENDİRİCİ VERGİLENDİRMENİN KULLANIM ALANLARI konusunu tekrar ediniz.
Ülke nüfusunun fazlalığı, devletin üstlendiği kamu hizmetlerindeki harcamaların artması sonucunu doğurmaktadır. Nüfus artışının kontrol altına alınması çabalarının dünyanın geleceğine de yön vereceği açıktır.
Azalan tarım alanları ve su havzalarının ötesinde endüstri devrimi sonrasında oluşan ve halen devam eden kirlilikler ve iklim değişikliğinin gölgesinde kaynaklarının yeryüzünde yaşayan insanlara yetmeyeceği bir dünyaya doğru yol alınmaktadır.
Dolayısıyla sadece kamu harcamalarının artması değil, doğal ve yaşanabilir bir dünyanın gerekliliği olarak nüfus artışının kontrol altına alınması çok önemlidir.

Cevabınız yanlış ise lütfen YÖNLENDİRİCİ VERGİLENDİRMENİN SONUÇLARI konusunu tekrar ediniz.
Kişilerin vergilere temelde üç tür tepki gösterdikleri görülmektedir: Bunlar; vergiye uyum, vergiden kaçınma ve vergi kaçırma olarak ifade edilebilir.

Cevabınız yanlış ise lütfen YÖNLENDİRİCİ VERGİLENDİRMENİN SONUÇLARI konusunu tekrar ediniz.
İktidarların kişilerin davranışlarını değiştirebilmek için bir araç olarak kullandıkları yönlendirici vergilendirmede vergiden kaçınma beklenen ve gerçekleşmesi tahmin edilen bir olgudur Vergi kanunlarının, verginin doğumunu bağladıkları olaylarla bir bağ kurulamaması veya bu olayların bireylerin kendileri için meydana gelmemesi vergiden kaçınmayı doğurur. Vergiyi doğuran olayın bilinçli olarak gerçekleştirilmemesi yani hukuki bir durumun oluşmasına yol açılmaması hâlinde vergi borcu da doğmayacaktır.
Vergi mevzuatındaki bir eksiklikten veya kanun boşluğundan faydalanmanın veya vergi hukukundaki tipikliğe uymamanın da vergiden kaçınma sayılabileceği kuşkusuzdur.
Bu kapsamda vergi planlaması amacıyla da vergiden kaçınmak mümkündür. Ancak yönlendirici vergilendirme ile caydırılmaya çalışılan bir davranış söz konusu olmadığı sürece devlet için vergiden kaçınma istenen bir davranış modeli değildir. Çünkü vergiden kaçınılabildiği oranda gelir kaybı yaşanacaktır. Dolayısıyla vergiden kaçınmayı özendirmeyecek düzenlemeler yapılmaya çalışılır.

Cevabınız yanlış ise lütfen YÖNLENDİRİCİ VERGİLENDİRMENİN SONUÇLARI konusunu tekrar ediniz.
Yönlendirici vergilendirmede gerçekleşmesi beklenmeyen sonuçlar:

• Kanun dışı yollara sapma
• Kültürel sonuçlar
• Hükûmetlere karşı toplumsal baskı oluşmasıdır.

Giriş
I, II doğrudur. Çünkü Vergilendirmenin kişilerin davranışlarında özendirme ve caydırma yöntemlerini kullanarak değişimler yaratabilmesi bizi “yönlendirici vergilendirme” kavramına götürmektedir

Yönlendirici Vergilendirmenin Amacı Olarak Caydırma
Sadece III doğrudur. Çünkü Caydırma yöntemi yasaklamadan farklıdır. Caydırılmaya çalışılan davranışlara; tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi, çevrenin korunması, nüfus planlaması, bağımlılık yaratan maddelerin kullanımının önlenmesi veya azaltılması gibi konular örnek gösterilebilir. Dolaysıyla Tasarrufun sağlanması ve israfın engellenmesi hedeflenen caydırma amacı yoktur

Vergi Yükünün Artırılması
Tümü doğrudur. Çünkü Vergi yükü harcamalardan (Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi vb.), servetten (Motorlu Taşıtlar Vergisi, Emlak Vergisi vb.) ve gelir üzerinden (Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi) alınan vergilerin artırılması ile artmaktadır

Yönlendirici Vergilendirmenin Amacı Olarak Özendirme
Tümü doğrudur. Çünkü vergi yükünün azaltılması, vergi kolaylıkları, vergi iadeleri ve hatta vergi afları araçlarının kullanılması ile özendirilmesi oluşturmaktadır.

Vergi Kolaylıklarının Kullanımı
Doğru cevap, Muafiyettir. Çünkü Muafiyet, vergi yükümlülüğünün kişi yönünden kanun ile sınırlandırılmasına denir.

Tümü doğrudur. Çünkü Sübvansiyonlar, kişileri belirli davranışlara yönlendirme amaçlı olarak belirli tüketim mallarının üretim veya tüketimini artırmak, bunların fiyatları üzerinde destekleyici yüksek alımlar gerçekleştirmek, belirli bölgelerde yapılacak yatırımların teşvik edilmesi gibi konularda söz konusu olabilir

Tüketim Alışkanlıklarının Değiştirilmesi
I,II doğrudur. Çünkü KDV, ÖTV gibi dolaylı vergilerin tüketicilere yansıyan fiyatlar içindeki paylarının artması veya azalması tüketim alışkanlıklarında dalgalanma yaratabilir.

Yönlendirici Vergilendirmenin Kullanım Alanları
Tümü. Çünkü Vergilendirme sanat ve kültür alanında istenen gelişimi desteklemek için bir araç olarak kullanılabilir. Bu anlamda sanatçılara ve sanat ürünlerine vergi kolaylıkları sağlandığında, kültürel üretimde vergi bir yük bir engel bir zorlayıcı unsur olmaktan çıkacaktır Yönlendirici vergilendirme devletlerin nüfus politikalarında bir araç olarak kullanılmaktadır. Nüfus artışı veya nüfus planlaması vergilendirmenin amacına dönüşebilmektedir Alkollü İçeceklerin Kullanımının Azaltılması. Alkol tüketiminin kontrol altına alınabilmesi için kullanılabilecek en etkili yöntemin fiyat mekanizmasının caydırıcılığı olduğu açıktır. Yönlendirici vergilendirmenin özendirme ve caydırma yöntemleri çevre koruma politikasının araçlarına dönüştüklerinde çevreye zarar veren davranışların caydırılması, çevreyi korumaya yönelik hareketlerin özendirilmesi söz konusu olmaktadır

Gerçekleşmesi Beklenen Sonuçlar
Tümü. Çünkü Kişilerin vergilere temelde üç tür tepki gösterdikleri görülmektedir:, Bunlar; vergiye uyum, vergiden kaçınma ve vergi kaçırma olarak ifade edilebilir

Yönlendirici Vergilendirmenin Sonuçları, Vergi Kaçırma
Doğru cevap Vergi kaçakçılığındandır. Çünkü Vergiyi doğuran olay gerçekleşip vergi borcu doğduğunda vergi kanunlarına aykırı şekilde verginin hiç veya kısmen ödenmemesi hâlinde vergi kaçakçılığından bahsedilebilir. Görüldüğü üzere vergi kaçırma vergiden kaçınmanın tersine kanuna aykırıdır ve denilebilir ki burada kanuna karşı hile söz konusudur

Vergiden kaçınma, vergi kanunlarındaki boşluklardan yararlanarak veya vergiyi doğuran olaya sebebiyet vermeyerek hiç vergi ödememek veya daha az vergi ödemektir.

Bir kişi şahıs işletmesi yerine sermaye şirketi kurmak suretiyle bir faaliyette bulunarak artan oranlı
vergi tarifesinden veya bazı sorumluluklardan kurtulabilir.

Mükellef grupları arasında eşitsizlik yaratmak Türk Vergi Sistemi'nde muaflık, istisna ve indirimlerin kullanılma nedenleri arasında değildir.
Türk Vergi Sistemi’nde muaflık, istisna ve indirimler; bazı mükellef gruplarının yükünü azaltmak, teşvik etmek, vergi yönetimini kolaylaştırmak vb. nedenlerle kullanılmaktadır.

Söz konusu madde hükmüne göre, ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle adlarına ilk defa gelir vergisi mükellefiyeti tesis olunan ve mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla 29 yaşını doldurmamış tam mükellef gerçek kişilerin, faaliyete başladıkları takvim yılından itibaren üç vergilendirme dönemi boyunca elde ettikleri bu kazançlarının 75.000 TL’ye kadar
olan kısmı gelir vergisinden müstesnadır.
Dar mükellef tüzel kişi olması değildir.

GVK’nin 20. maddesinde düzenlenen özel eğitim-öğretim işletmelerine tanınan kazanç istisnasına göre; özel kreş ve gündüz bakımevleri ile okul öncesi eğitim, ilköğretim, özel eğitim ve orta öğretim özel okullarının işletilmesinden elde edilen, faaliyete geçtiği vergilendirme döneminden itibaren beş vergilendirme dönemi gelir vergisinden istisna tutulmuştur.

Özel sigorta primlerinin gelir vergisinden indirim konusu yapılabilmesi için gerekli şartlardan biri; Sigorta sözleşmesinin Türkiye'de kurulmuş ve merkezi burada bulunan bir sigorta şirketiyle yapılmış olmasıdır.

GVK’nın 89/1-1. maddesi hükmüne göre; beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla mükellefin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait özel sigorta primleri gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden indirim konusu yapılabilmektedir. Öncelikle indirim konusu yapılacak özel sigorta primlerinin toplamı, beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmaması gerekmektedir.

GVK’nın 89/1-2. maddesi hükmüne göre, mükellefler kendileri, eşleri ve küçük çocukları için yapmış oldukları eğitim ve sağlık harcamalarını yıllık beyan ettikleri gelirlerinden indirilebilmektedir. Yapılan eğitim ve sağlık harcamaları toplamının, beyan edilen gelirin %10’unu aşmaması gerekmektedir.

GVK’nın 89/1-13. maddesinde belirlenen şartlara uygun olarak; dar mükellef kişilere yönelik olarak Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon, veri saklama, veri işleme ve veri analizi ile eğitim ve sağlık hizmeti veren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın %50’si gelir vergisi matrahının tespitinde bildirilecek gelirden indirim konusu yapılabilmektedir.

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun’un 3/A maddesine göre, işletme bünyesinde gerçekleştirilen münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik Ar-Ge harcamaları tutarının %100’ü, kazancın tespitinde indirim konusu yapılmaktadır.

Vergi planlaması araçları kullanılarak vergiyi doğuran olaya sebebiyet verilmesine rağmen, yürütülen ekonomik faaliyetler üzerinden ödenmesi gereken verginin asgariye indirilmesi amaçlanmaktadır. Gelir vergisinde kullanılan vergi planlaması araçları; vergiden kaçınmak, işletmenin hukuki yapısını belirlemek, işletmenin kuruluş yerini seçmek, muaflık, istisna ve indirimlerden yararlanmak şeklinde sayılabilir. Bunlardan en sık kullanılan araçların başında muaflık, istisna ve indirimler gelmektedir.

Vergi muaflığı, normalde vergi kanunlarına göre vergi ödemekle yükümlü olan kişi ya da kişi
gruplarının aynı ya da farklı vergi kanunlarıyla vergi dışında bırakılmasıdır. Ekonomik, sosyal, siyasal ve teknik nedenlerden dolayı bazı mükellefler vergiyi doğuran olayla ilişki kursalar dahi vergiye tabi tutulmazlar. İşte bu mükellefler için getirilmiş
ve mükellefi daraltan bu ayrıcalığa “muaflık” denir.

Vergi muaflığı, normalde vergi kanunlarına göre vergi ödemekle yükümlü olan kişi ya da kişi
gruplarının aynı ya da farklı vergi kanunlarıyla vergi dışında bırakılmasıdır. Ekonomik, sosyal, siyasal ve teknik nedenlerden dolayı bazı mükellefler vergiyi doğuran olayla ilişki kursalar dahi vergiye tabi tutulmazlar. İşte bu mükellefler için getirilmiş ve mükellefi daraltan bu ayrıcalığa “muaflık” denir.

Vergi istisnası, vergiye tabi olması gereken bir olay veya kazancın kısmen veya tamamen vergi dışında tutulmasıdır. Esasında verginin konusuna girmekle birlikte, bunun bir kısmı ekonomik, sosyal, siyasal veya teknik nedenlerle vergilendirme dışına çıkartılabilir. Verginin konusuna getirilen bu ayrıcalığa veya sınırlamaya “istisna” adı verilir.

Vergi indirimi, kanunda sayılan özellikleri taşıyan mükelleflerin, gayrisafi gelirleri üzerinden bazı tutarların düşülmesini sağlayan harcamalardır. Mükellefler vergilendirilebilir gelirinin safi tutarını hesaplarken, gayrisafi tutarı üzerinden kanunda sayılan bazı harcama kalemlerini indirim olarak düşebilmektedir.

Vergiden kaçınma, vergi kanunlarındaki boşluklardan yararlanmak veya vergiyi doğuran olaya sebebiyet vermemek suretiyle vergi ödemelerini azaltmak için yapılan bir girişim olarak ifade edilebilir (Nadaroğlu, 2000: 279). Örneğin, ticari faaliyetle uğraşmak yerine daha düşük bir oranda vergilendirilen menkul sermaye geliri tercih edildiğinde vergiyi doğuran olaya sebebiyet verilmemiş
olunmaktadır.

İşletmenin hukuki yapısının belirlenmesinde dikkate alınması gereken faktörlerden birisi de tabi
olacağı vergisel yükümlülük ve avantajlarından yararlanma durumudur. Çünkü işletmelerin vergi kanunları karşısındaki durumunu bilmek ve ona göre tercih yapmak, kuruluş ve faaliyet aşamasında işletmelerin vergisel yönden daha avantajlı bir konuma
sokabilmekte ve yönetime daha sağlıklı vergi planlaması imkanı sağlamaktadır. Bir kişi şahıs işletmesi yerine sermaye şirketi kurmak suretiyle bir faaliyette bulunarak artan oranlı vergi tarifesinden veya bazı sorumluluklardan kurtulabilir.

Devletler ihracat ve döviz kazandırıcı işlemlerin artırılması, teknolojik yatırımların teşviki, bölgesel farklılıkların azaltılması gibi sebeplerle çeşitli vergi teşvikleri uygulayarak, işletmelerin belirli yerlerde faaliyette bulunmalarını daha cazip hâle getirebilmektedir.

Türk vergi sisteminde, işletmelerin kuruluş yeri seçiminde, vergi planlaması imkânı yaratacak müesseseler; serbest bölgelerde elde edilen kazançlara ilişkin istisna, teknoloji geliştirme bölgeleri ve AR-GE faaliyetleri ile ilgili düzenlemeler, indirimli kurumlar vergisi uygulaması şeklinde sayılabilir.

Serbest meslek kazancı muaflığı; ebe, sünnetçi, sağlık memuru, arzuhalci, rehber gibi serbest meslek sahiplerine bazı şartlara uymaları durumunda tanınan bir muafiyettir. Buna göre söz konusu meslek erbaplarının VUK’un 155. maddesinde belirtilen şartları taşımamaları hâlinde muafiyetten yararlanmaları mümkündür.

GİRİŞ
Vergi planlaması araçları kullanılarak vergiyi
doğuran olaya sebebiyet verilmesine rağmen, yürütülen ekonomik faaliyetler üzerinden ödenmesi
gereken verginin asgariye indirilmesi amaçlanmaktadır. Gelir vergisinde kullanılan vergi planlaması araçları; vergiden kaçınmak, işletmenin
hukuki yapısını belirlemek, işletmenin kuruluş
yerini seçmek, muaflık, istisna ve indirimlerden
yararlanmak şeklinde sayılabilir.

GİRİŞ
Vergi muaflığı, normalde vergi kanunlarına
göre vergi ödemekle yükümlü olan kişi ya da kişi
gruplarının aynı ya da farklı vergi kanunlarıyla vergi dışında bırakılmasıdır. Ekonomik, sosyal, siyasal ve teknik nedenlerden dolayı bazı mükellefler
vergiyi doğuran olayla ilişki kursalar dahi vergiye
tabi tutulmazlar. İşte bu mükellefler için getirilmiş
ve mükellefi daraltan bu ayrıcalığa “muaflık” denir.

GİRİŞ
Vergi istisnası, vergiye tabi olması gereken bir
olay veya kazancın kısmen veya tamamen vergi
dışında tutulmasıdır. Esasında verginin konusuna girmekle birlikte, bunun bir kısmı ekonomik,
sosyal, siyasal veya teknik nedenlerle vergilendirme
dışına çıkartılabilir. Verginin konusuna getirilen bu
ayrıcalığa veya sınırlamaya “istisna” adı verilir. İstisna, geçici veya sürekli, kısmi veya tam, şartsız veya
şarta bağlı olabilir.

GİRİŞ
Vergi indirimi, kanunda sayılan özellikleri taşıyan mükelleflerin, gayrisafi gelirleri üzerinden
bazı tutarların düşülmesini sağlayan harcamalardır.
Mükellefler vergilendirilebilir gelirinin safi tutarını
hesaplarken, gayrisafi tutarı üzerinden kanunda sayılan bazı harcama kalemlerini indirim olarak düşebilmektedir.

VERGİDEN KAÇINMAK
Vergiden Kaçınmak
Vergiden kaçınma, vergi kanunlarındaki boşluklardan yararlanmak veya vergiyi doğuran olaya
sebebiyet vermemek suretiyle vergi ödemelerini
azaltmak için yapılan bir girişim olarak ifade edilebilir (Nadaroğlu, 2000: 279). Örneğin, ticari
faaliyetle uğraşmak yerine daha düşük bir oranda
vergilendirilen menkul sermaye geliri tercih edildiğinde vergiyi doğuran olaya sebebiyet verilmemiş
olunmaktadır.
Bu tanımda en dikkat edilmesi gereken husus
uygulamanın vergi kanunları çerçevesinde kalmasıdır. Dolayısıyla vergiyi az ödeme gayreti içinde
bulunan mükellefin herhangi bir suç işlediği öne
sürülemez.

VERGİDEN KAÇINMA
Ancak vergi kanunlarının sınırlarının
net olmadığı durumlar vergi matrahını azaltmak
isteyen mükellefler tarafından kullanılmaktadır.
Özellikle Türkiye için geçerli bir durum olan vergi mevzuatının sık sık değişmesi ve karmaşık hâle
gelmesi sebebiyle oluşan zorluklar çeşitli belirsizliklerin doğmasına ortam hazırlamaktadır (Karahan Gökmen ve Adıgüzel, 2019: 55). Kanunlara
uygun olduğu sürece belirsiz ve gri alanlar da dahil
olmak üzere her türlü vergi matrahını indirme çabası vergiden kaçınma kavramı olarak değerlendirilir (Dyreng vd., 2008: 63).
Vergiden kaçınma, vergi kanunlarındaki
boşluklardan yararlanarak veya vergiyi doğuran olaya sebebiyet vermeyerek hiç vergi
ödememek veya daha az vergi ödemektir.

İŞLETMENİN HUKUKİ YAPISINI BELİRLEME
şletmenin Hukuki Yapısını Belirlemek
İşletmenin hukuki yapısının belirlenmesinde
dikkate alınması gereken faktörlerden birisi de tabi
olacağı vergisel yükümlülük ve avantajlarından yararlanma durumudur. Çünkü işletmelerin vergi kanunları karşısındaki durumunu bilmek ve ona göre
tercih yapmak, kuruluş ve faaliyet aşamasında işletmelerin vergisel yönden daha avantajlı bir konuma
sokabilmekte ve yönetime daha sağlıklı vergi planlaması imkanı sağlamaktadır (Arıkan, 1998: 67).
Uygulanan ve gelecekte uygulanması düşünülen gelir ve kurumlar vergisi oranları, işletme sahip
ve ortaklarının sorumluluğu, kuruluş ve örgütlenme giderlerinin düzeyi, yasal zorunluluklar, sermaye
bulma ve hisse devri kolaylıkları, işletmenin devamlılığını sağlama ve kurumsallaşma arzusu, yönetim
ve denetim gücü, ortaklara ödenen ücretlerin gider
yazılıp yazılamaması, kâr dağıtım politikası, ortaklara
sağlanan ücret dışı yararlar gibi unsurlar, işletmenin
hukuki şekil seçiminde önem taşımaktadır (Bildirici,
1986: 13-14).

İŞLETMENİN KURULUŞ YERİNİ SEÇME
Türk vergi sisteminde, işletmelerin kuruluş yeri
seçiminde, vergi planlaması imkânı yaratacak müesseseler; serbest bölgelerde elde edilen kazançlara ilişkin istisna, teknoloji geliştirme bölgeleri ve AR-GE
faaliyetleri ile ilgili düzenlemeler, indirimli kurumlar
vergisi uygulaması şeklinde sayılabilir.

MUAFLIK, İSTİSNA VE İNDİRİMLERDEN YARARLANMAK
Muaflık, İstisna ve İndirimlerden Yararlanmak
Türkiye’de en sık kullanılan vergi planlaması aracı olarak muaflık, istisna ve indirimler karşımıza çıkmaktadır. Türk Vergi Sistemi’nde muaflık, istisna ve indirimler; bazı mükellef gruplarının yükünü azaltmak, teşvik etmek, vergi yönetimini kolaylaştırmak vb. nedenlerle kullanılmaktadır (Öz, 2002: 13).
Arz-yönlü iktisatçıların “vergi indirimlerinin ekonomik büyümeyi hızlandıracağı, vergileme kapasitesini
genişleteceği ve vergi gelirlerini artıracağı” görüşünden yola çıkılarak, ülkemizde de sosyo-ekonomik nedenlerle etkin bir vergi politikası olarak kullanılan muaflık ve istisnalara ek olarak indirimler de kullanılmaktadır (Armağan, 2007: 250).

ESNAF MUAFLIĞI
Esnaf Muaflığı
Esnaf kelime anlamı olarak, “küçük sermaye ve
zanaat sahibi” anlamına gelmektedir. 6102 sayılı
Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 15. maddesine
göre esnaf; gezici veya sabit bir iş yerlerinde, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedeni çalışmasına dayanan ve düşük gelir elde eden sanat veya
ticaretle uğraşan kişi olarak tanımlanmaktadır.
Esnaf muaflığından yararlanmanın genel şartları şu şekilde belirlenmiştir:
• Ticari, zirai veya mesleki kazancı nedeniyle
gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamak,
• Esnaf muaflığı kapsamındaki faaliyetleri gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapmamak.
Esnaf muaflığından yararlanmanın özel şartları
ise faaliyet grupları itibariyle ayrı ayrı belirlenmiştir. Dolayısıyla aşağıda yazılı faaliyetlerle uğraşanlar,
esnaf muaflığının genel şartları ile birlikte faaliyet
türlerine göre belirlenen özel şartları sağladıkları
taktirde esnaf muaflığından faydalanabileceklerdir
(GVK. md. 9):

Kurumlar Vergisi Kanunu’nda (KVK’da) yer alan ve vergi yükünü azaltmada kullanabilecekleri düzenlemeler açıklanacaktır. Bu çerçevede, kurumlar vergisinde muafiyetler, istisnalar, zarar mahsubu ve indirimler üzerinde durulacaktır.
Teşvikler

KVK m.4’de muafiyet tanınmış olan kurumlar belirtilmiş ve anılan maddenin son fıkrasında maddenin uygulanmasına ilişkin usullerin belirlenmesi hususunda Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır.

Yurt içinden elde edilen iştirak kazançları için bir kurumun iştirak kazançları istisnasından yararlanabilmesi için iştirak ettiği kurumun tam mükellef olması gerekmektedir

Tamam
a. Kamu idare ve kuruluşları tarafından tarım
ve hayvancılığı, bilimi, fenni ve güzel sanatları öğretmek, yaymak, geliştirmek ve teşvik
etmek amacıyla işletilen kuruluşlar,
b. Kamu idare ve kuruluşları tarafından genel
insan ve hayvan sağlığını korumak ve tedavi
etmek amacıyla işletilen kuruluşlar,
c. Kamu idare ve kuruluşları tarafından sosyal
amaçlarla işletilen kuruluşlar,
d. Kamu idare ve kuruluşları tarafından açılan
sergiler, fuarlar ve panayırlar,
e. Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait kreş ve konukevleri ile askeri kışlalardaki kantinler,
f. Kanunla kurulan emekli ve yardım sandıkları ile sosyal güvenlik kurumları,
g. Yaptıkları iş veya hizmet karşılığında resim
ve harç alan kamu kuruluşları,
h. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü ile askeri fabrika ve atölyeler,
i. İl özel idareleri, belediyeler ve köyler ile
bunların oluşturdukları birlikler veya bunlara bağlı kuruluşlar tarafından işletilen işletmeler,
j. Köyler veya köy birlikleri tarafından işletilen işletmeler,
k. Spor kulüplerinin idman ve spor faaliyetlerinde bulunan iktisadi işletmeleri ile sadece
idman ve spor faaliyetinde bulunan anonim
şirketler,
l. Kooperatifler,
m. Kredi teminatı sağlamak üzere kurulmuş
olan kurumlar,
n. Bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde
bulunan kurum ve kuruluşlar,
o. Organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi
sitelerine ait iktisadi işletmeler.

Tamam
Kurumların istisnadan yararlanabilmeleri için;
• İştirak edilen kurumun anonim veya limited şirket niteliğinde bir kurum olması,
• İştirak edilen kurumun kanuni ve iş merkezinin Türkiye’de bulunmaması,
• İştirak payını elinde tutan kurumun, yurt dışı iştirakin ödenmiş sermayesinin en az %10’una sahip
olması,
• İştirak kazancının elde edildiği tarih itibarıyla, iştirak payının kesintisiz olarak en az bir yıl süre ile
elde tutulması,
• İştirak kazancının (kâr payı dağıtımına kaynak olan kazançlar üzerinden ödenen vergiler de dahil
olmak üzere) iştirak edilen kurumun faaliyette bulunduğu ülke vergi kanunları uyarınca en az %15
oranında; iştirak edilen yabancı kurumun esas faaliyet konusunun finansman temini veya sigorta
hizmetlerinin sunulması ya da menkul kıymet yatırımı olması durumunda, iştirak edilen kurumun
faaliyette bulunduğu ülke vergi kanunları uyarınca en az Türkiye’de uygulanan kurumlar vergisi
oranında, gelir ve kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması,
• İştirak kazancının, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi
gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi gerekmektedir.
Yurt dışı iştirak kazançları istisnasından yararlanılabilmesi için yukarıda yer alan şartların topluca yerine
getirilmesi şarttır. İştirak oranı %10’dan fazla olsa dahi süre şartının gerçekleşmemesi hâlinde veya bütün
şartlar gerçekleşmekle birlikte vergi yükü şartının gerçekleşmediği durumlarda istisnadan yararlanılabilmesi mümkün değildir.

Tamam
KVK m.5/1-ç
hükmüne göre anonim şirketlerin kuruluşlarında
veya sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları
hisse senetlerinin itibari değerlerinin üzerinde bir
bedelle elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar
kurumlar vergisinden istisnadır.

Tamam
KVK 5/1-e hükmüne göre, kurumların, en az
iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazlar
ve iştirak hisseleri ile aynı süreyle sahip oldukları
kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançların %75’lik kısmı
(taşınmaz satışlarında %50’lik kısmı) kurumlar
vergisinden istisnadır.

Tamam
KVK m.5/1-ı maddesine göre, özel kreş ve gündüz bakımevleri ile okul öncesi eğitim, ilköğretim,
özel eğitim ve orta öğretim özel okulları ile vergiden muaf vakıflara veya kamuya yararlı derneklere
bağlı rehabilitasyon merkezlerinin, fiilen faaliyete
geçtikleri hesap döneminden itibaren beş hesap dönemi süreyle elde edilen kazançları kurumlar vergisinden istisnadır.

Faktoring, işletmelerin genellikle kısa vadeli satışlardan doğan alacak haklarının,
faktör adı verilen finansal kuruluşlara
(faktoring şirketlerine) satılmasıyla, işletmelere kısa vadeli fon sağlama olanağı veren bir finansman yöntemidir.

Tamam
Kira sertifikaları, Hazine ve Maliye Bakanlığı Varlık Kiralama Anonim Şirketince,
kendi nam ve sertifika sahiplerinin hesabına ve yararına, satın almak veya kiralamak
suretiyle devralınan varlıkların finansmanını sağlamak amacıyla düzenlenen ve sahiplerinin bu varlıklardan elde edilen gelirlerden payları oranında hak sahibi olmalarını
sağlayan menkul kıymetlerdir.

Kurumlar vergisinden muaf olan kurumlar şun-ardır:

1. Kamu idare ve kuruluşları tarafından tarım ve hayvancılığı, bilimi, fenni ve güzel sanat- ları öğretmek, yaymak, geliştirmek ve teşvik etmek amacıyla işletilen kuruluşlar,
2. Kamu idare ve kuruluşları tarafından genel insan ve hayvan sağlığını korumak ve tedavi etmek amacıyla işletilen kuruluşlar,
3. Kamu idare ve kuruluşları tarafından sosyal amaçlarla işletilen kuruluşlar,
4. Kamu idare ve kuruluşları tarafından açılan sergiler, fuarlar ve panayırlar,
5. Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait kreş ve konukevleri ile askeri kışlalardaki kantinler,
6. Kanunla kurulan emekli ve yardım sandıkları ile sosyal güvenlik kurumları,
7. Yaptıkları iş veya hizmet karşılığında resim ve harç alan kamu kuruluşları,
8. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü ile askeri fabrika ve atölyeler,
9. İl özel idareleri, belediyeler ve köyler ile bunların oluşturdukları birlikler veya bunlara bağlı kuruluşlar tarafından işletilen işletmeler,
10. Köyler veya köy birlikleri tarafından işletilen işletmeler,
11. Spor kulüplerinin idman ve spor faaliyetlerinde bulunan iktisadi işletmeleri ile sadece idman ve spor faaliyetinde bulunan anonim şirketler,
12. Kooperatifler,
13. Kredi teminatı sağlamak üzere kurulmuş olan kurumlar,
14. Bilimsel araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar,
15. Organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi sitelerine ait iktisadi işletmeler.

İştirak Kazançları İstisnası

Kurumların bir başka kurumdaki ortaklık payları karşılığında elde etmiş oldukları iştirak kazançları aynı kazancın iki ayrı kurumda vergilendirilmesini önlemek, çifte vergilendirme sorununa yol açmamak için kurumlar vergisinden istisna tutulmuştur. İştirak kazançları istisnası yurt içinden ve yurt dışından elde edilen iştirak kazançlarına farklı esaslarla düzenlenmiştir.

kurumların yurt dışından elde ettikleri iştirak kazançları da belli koşullar altında kurumlar vergisinden istisna edilmiştir.
Kurumların istisnadan yararlanabilmeleri için;

• İştirak edilen kurumun anonim veya limited şirket niteliğinde bir kurum olması,


• İştirak edilen kurumun kanuni ve iş merkezinin Türkiye’de bulunmaması,


• İştirak payını elinde tutan kurumun, yurt dışı iştirakin ödenmiş sermayesinin en az %10’una sahip olması,


• İştirak kazancının elde edildiği tarih itibarıyla, iştirak payının kesintisiz olarak en az bir yıl süre ile elde tutulması,


• İştirak kazancının (kâr payı dağıtımına kaynak olan kazançlar üzerinden ödenen vergiler de dahil olmak üzere) iştirak edilen kurumun faaliyette bulunduğu ülke vergi kanunları uyarınca en az %15 oranında; iştirak edilen yabancı kurumun esas faaliyet konusunun finansman temini veya sigorta hizmetlerinin sunulması ya da menkul kıymet yatırımı olması durumunda, iştirak edilen kurumun faaliyette bulunduğu ülke vergi kanunları uyarınca en az Türkiye’de uygulanan kurumlar vergisi oranında, gelir ve kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması,


• İştirak kazancının, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi gerekmektedir.

Tam Mükellef Anonim Şirketlerin Yurt dışı İştirak Hisseleri Satış Kazancı İstisnası
KVK m.5/1-c maddesine göre tam mükellefiyete tabi anonim şirketlerin yurt dışındaki iştirak hisselerini elden çıkarmaları sebebiyle elde edeceklerin kazancın kurumlar vergisinden istisnadır.
Bu istisnadan aşağıdaki şartları sağlayan tam mükellef anonim şirketler yararlanabilir:

• Yurt dışında iştirak edilen şirketlerin (ka- nuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan) her birinin sermayesine en az % 10 oranın- da iştirak edilmesi ve bu şirketlerin anonim ya da limited şirket niteliğinde olması,


• Söz konusu iştiraklerinin değeri, nakit var- lıklar dışında kalan aktif toplamının %75 veya daha fazlasına tekabül etmesi ve bu durumun da istisna uygulanacak kazancın elde edildiği tarih itibarıyla aralıksız olarak en az bir yıl süreyle korunmuş olması;


• Söz konusu iştirak hisselerini elden çıkarma tarihi itibarıyla en az iki tam yıl (730 gün) süreyle aktifte tutulmuş olması.

Emisyon Primi Kazancı İstisnası

Emisyon primi, anonim şirketlerin kuruluş veya sermaye artırımı sırasında ihraç ettikleri hisse senetlerini itibari değerinin üstünde satmaları nedeniyle elde ettikleri kazançtır. KVK m.5/1-ç hükmüne göre anonim şirketlerin kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları hisse senetlerinin itibari değerlerinin üzerinde bir bedelle elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar kurumlar vergisinden istisnadır.

Taşınmazlar ve İştirak Hisseleri ile Kurucu Senetleri, İntifa Senetleri ve Rüçhan Hakları Satış Kazancı İstisnası

KVK 5/1-e hükmüne göre, kurumların, en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazlar ve iştirak hisseleri ile aynı süreyle sahip oldukları kurucu senetleri, intifa senetleri ve rüçhan haklarının satışından doğan kazançların %75’lik kısmı (taşınmaz satışlarında %50’lik kısmı) kurumlar vergisinden istisnadır.

Özel Okul Kazançlarına İlişkin İstisna
KVK m.5/1-ı maddesine göre, özel kreş ve gündüz bakımevleri ile okul öncesi eğitim, ilköğretim, özel eğitim ve orta öğretim özel okulları ile vergi- den muaf vakıflara veya kamuya yararlı derneklere bağlı rehabilitasyon merkezlerinin, fiilen faaliyete geçtikleri hesap döneminden itibaren beş hesap dönemi süreyle elde edilen kazançları kurumlar vergi- sinden istisnadır.

Risturn İstisnası

KVK m.5/1-i maddesi ile kooperatif ortaklarının yönetim gideri karşılığı olarak ödedikleri paralardan harcanmayarak iade edilen kısımlar ile tüketim kooperatiflerinin, ortaklarının kişisel ve ailevi gıda ve giyecek ihtiyaçlarını karşılamak için satın aldıkları malların değerine göre hesapladıkları risturnlar kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Bununla birlikte, 29/6/2004 tarihli ve 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu’na göre kurulan birliklerin üyeleri ile yaptıkları işlemler risturn istisnası kapsamındadır.

Sat-Kirala-Geri Al İşlemlerinden Doğan Kazançlarda İstisna

KVK m5/1/j maddesine göre her türlü taşınır ve taşınmaz malların 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nu kapsamında geri kiralama amacıyla ve sözleşme sonunda geri alınması şartıyla, kurumlar tarafından finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarına satışından doğan kazançlar ile bu kurumlarca söz konusu varlıkların devralındığı kuruma kira süresi sonunda devrinden doğan kazançlar kurumlar vergisinden istisnadır. İstisnanın amacı, işletmenin aktifine kayıtlı taşınır ve taşınmazlar aracılığıyla finansman temin etmesini sağlamaktır.

Sınai Mülkiyet Haklarında İstisna

Kurumların Türkiye’de gerçekleştirdiği Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile yazılım geliştirme faaliyetleri sonucunda elde edilen buluşların kiralanması, devri veya satışı ile seri üretime tabi tutularak pazarlanmaları neticesinde elde edilen kazançların patentli veya faydalı model belgeli buluşa atfedilen kısmının %50’si kurumlar vergisinden istisnadır.

Kurumlar vergisinden muaf olan kurumlar olan kurumlar KVK m.4 de düzenlenmiştir.

Kamu idare ve müesseseleri ile dernek ve vakıf- lara bağlı iktisadi işletmelerin kurumlar vergisine tabi tutulmalarının temel nedeni, rekabet eşitli- ğinin korunmasıdır.

Ticari faaliyet göstermek üzere kurulan ve hizmet sağlayan kamu kurumları kurumlar vergisine tabidir.

Yurt içinden elde edilen iştirak kazançları için bir kurumun iştirak kazançları istisnasından yararlanabilmesi için iştirak ettiği kurumun tam mükellef olması gerekmektedir.

Yurt dışında iştirak edilen bir kurumun anonim veya limited şirket niteliğinde bir kurum olması ilgili kuruma kurumlar vergisinden istisna tutulma olanağı sağlar.

Emisyon primi, anonim şirketlerin kuruluş veya sermaye artırımı sırasında ihraç ettikleri hisse senetlerini itibari değerinin üstünde satmaları nedeniyle elde ettikleri kazançtır.

Yurt içinde verilen ve yurt dışındaki bir işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla yapılmayan teknik hizmetlerden elde edilen kazançların istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

KVK m.5/1-ı maddesine göre, özel kreş ve gündüz bakımevleri ile okul öncesi eğitim, ilköğretim, özel eğitim ve orta öğretim özel okulları ile vergiden muaf vakıflara veya kamuya yararlı derneklere bağlı rehabilitasyon merkezlerinin, fiilen faaliyete geçtikleri hesap döneminden itibaren beş hesap dönemi süreyle elde edilen kazançları kurumlar vergisinden istisnadır.

Kurumların Türkiye’de gerçekleştirdiği Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile yazılım geliştirme faaliyetleri sonucunda elde edilen buluşların kiralanması, devri veya satışı ile seri üretime tabi tutularak pazarlanmaları neticesinde elde edilen kazançların patentli veya faydalı model belgeli buluşa atfedilen kısmının %50’si kurumlar vergisinden istisnadır.

KVK m.9/1-a hükmüne göre kurumlar vergisi mükellefleri geçmiş yıl zararını, mahsup imkânının doğduğu ilk hesap döneminde kurum kazancından mahsup edebilirler.

Giriş
Tümü doğrudur. Çünkü harcamalar üzerinden alınan vergiler için vergi yükünü düşürmeye yönelik planlama araçları olan muafiyet, istisna ve indirimlerdir

İstisnalar
Tümü doğrudur. Çünkü sıralanan istisna türleri Katma Değer Vergisi Kanunu’nda yer alan istisnalardandır.

İhracat İstisnası. Dikkat
Sadece I doğrudur. Çünkü Ülkemizde ve AB ülkelerinde katma değer vergisinde “varış ülkesi ilkesi”ne göre vergileme yapılmaktadır. Bunun sonucu olarak da ihracat vergiye tabi tutulmamakta, ithalat vergiye tabi olmaktadır.

Kıymetli Maden ve Petrol Arama Faaliyetlerinde ve Kültür, Sağlık ve Eğitim Amacı Taşıyan İstisnalar
Sadece IV . çünkü Petrol arama faaliyetlerine ilişkin olmayan idari faaliyetler ile bina tesislerinin ve teçhizatının inşaası, kurulması ve işletilmesine ait mal ve hizmetleri istisnadan yararlanamamaktadır. Buna karşın mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi ibadethaneler, Diyanet İşleri Başkanlığı denetimine tabi yaygın din eğitimi verilen tesisler, Gençlik ve Spor Bakanlığına ait gençlik merkezleri gibi yerler Kültür, Sağlık ve Eğitim Amacı Taşıyan İstisnalar arasında yer alır.

Türkiye’de İkamet Etmeyen Yolcu Muafiyeti
II,III,IV doğrudur. Çünkü İstisnadan yararlanacak kişilerin Türkiye’de ikamet etmesi değil ikamet etmesi gerekir. Yine Harcamaların KDV hariç bedelleri toplamının 1000 TL üzerinde olması gibi bir şart yoktur.

Özel Tüketim Vergisinde Vergi Planlaması- İstisna ve Muafiyetler
I,III doğrudur. Çünkü Özel Tüketim Vergisi katma değer vergisinin aksine tek aşamalı bir vergidir. Verginin konusu 4760 sayılı ÖTV Kanununa ekli listelerde yer alan mallardır. ÖTV Kanununa ekli listelerde yer alan mallar Türk Gümrük Tarife Cetvelinde tanımlanan eşyalardır. Katma değer vergisinde olduğu gibi özel tüketim vergisinde de mükelleflerin vergi yüklerini düşürmek amacıyla yararlandıkları istisna, muafiyet ve vergi indirimi mekanizması bulunmaktadır

Gümrük Vergisinde Vergi Planlaması, muafiyetler
Tümü gümrük muafiyeti sağlanan eşyalardır.

Banka Ve Sigorta Muameleleri Vergisinde Vergi Planlaması İstisnalar
Tümü Gider Vergileri Kanunu’nun 29’uncu maddesinde Banka ve Sigorta Muameleleri vergisinden istisna sayılan işlemler çerçevesinde elde ettikleri paralar dolayısıyla vergi planlaması yapmaları mümkün kılınmıştır.

Sözleşme ve Sigorta Poliçe Üzerinden Alınan Paralar İstisnası
Tümü doğrudur. Çünkü Emeklilik sözleşmeleri, hayat sigortaları (hayat sigortalarında ferdi kaza, hastalık sonucu maluliyet ve tehlikeli hastalıklar teminatlarının da ek teminat olarak verildiği sözleşmeler dahil) ve sağlık sigortaları ile ihracata ait nakliyat sigortalarında ve konut finansmanı kapsamında yapılan sigortalarda alınan paralardan vergi hesaplanmamaktadır. Mükerrer sigorta işlemleri ile retrosesyon işlemleri dolayısıyla alınan prim, komisyon vb. paralar da vergiye tabi tutulmamaktadır Biçilmemiş veya toplanmamış her türlü tarım mahsulleriyle tarım hayvanları için yapılan zirai sigortalar; nükleer rizikolara karşı yapılan sigortalar dolayısıyla alınan paralar vergiden istisna tutulmuştur.

Türkiye Halk Bankası Muafiyeti

Katma Değer Vergisi Kanununda yer almayan istisna (C) şıkkında verilen "Genç girişimci istisnası" dır. Bu istisna gelir vergisinde olup, Katma Değer Vergisi Kanununda belirtilmemiştir.

İhracat istisnası kapsamında olmayan şık (D) şıkkında verilen, ulusal güvenlik hizmetleridir. Diğer cevap şıklarında belirtilenler ihracat istisnası konularıdır.

Ülkemizde ve AB ülkelerinde katma değer vergisinde "varış ülkesi ilkesi" nin sonucu olarak ihracat vergiye tabi tutulmaz, ithalat vergiye tabi tutulur.

Türk Vergi Sisteminde yer alan gelir vergisinde, kaynak teorisine dayalı olmayan gelir unsuru, diğer kazanç ve iratlardır. Diğer şıklarda verilen gelir unsurları kaynak teorisine dayalıdır.

Terörle mücadele Kanununda belirtilen kapsamda hayatını kaybetmiş olanların eş veya çocuklarından birisi, eş ve çocuğu yoksa ana veya babası tarafından kanunda özellikleri belirtilmiş taşıtların ilk iktisabı sadece bir defa özel tüketim vergisinden istisna edilmiştir.