Kolektif şirketin tanım bağlamında belirlenen başlıca özellikleri şu şekilde sıralanabilir;
1. Ticaret unvanı taşıması şarttır. Unvanda ortaklardan en az birinin ad ve soyadı ile“kolektif”
ibaresi bulunmalıdır.
2. En az iki kişi ile kurulur. Azami bir rakam yoktur.
3. Tüm ortakların oy ve denetim hakkı eşittir.
4. Asgari (en az) sermaye tutarı yoktur.
5. Ortakların sınırsız ve zincirleme sorumlulukları vardır. Şirket borçlarından dolayı önce şirketin
sonra ortakların varlıklarına başvurulur.
6. Rekabet yasağı vardır.
7. Ortaklar şirket konusu işleri kendi veya başkaları adına yapamazlar.

Kollektif şirket tanımı, 14.2.1011 tarihinde yayınlanan 6102sayılı YeniTürk Ticaret Kanunumuzun
211. Maddesinde yapılmıştır.

Kollektif Şirketlerde her ortağın şirketi tek başına yönetme hak ve sorumluluğu vardır. Ortaklar şirket
sözleşmesiyle veya kendi kararlarıyla şirketin yönetimini ortaklardan birine veya birkaçına verebilirler.
Dilerlerse, tümü yönetime katılabilir. Ortaklar yönetime katılmak istemezlerse, üçüncü bir kişiyi ticari
mümessil veya ticari vekil olarak atayabilirler ve şirket yönetimini bir kişiye devredebilirler.
Yönetimin görevinin sona ermesi iki şekilde olur.
a. Yönetim görevi sözleşme ile ortaklardan birine verilmişse;
b. Yönetim görevi sözleşmenin kabulünden sonra alınan bir kararla ortaklardan birine verilmişse,

Kollektif şirketin ana sözleşmesinde yer alacak hükümler ve koşullar, zorunlu kayıtlar ve isteğe
bağlı kayıtlar olarak aşağıdaki şekilde ikiye ayrılmıştır.
Zorunlu Kayıtlar,
I. Ortakların ad ve soyadları, ikametgâhları ve tabiiyetleri,
II. Şirketin kollektif olduğu,
III. Şirketin ticaret unvanı ve merkezi,
IV. Şirketin konusu,
V. Ortakların sermaye olarak işletmeye getirecekleri para tutarı veya paradan başka değerler
sermaye olarak getirilecekse bunların değerleri ve bu değerlerin saptanma biçimi,
VI. Sermaye olarak şahsi emek söz konusu ise bu emeğin niteliği,
VII. Şirketi kimlerin temsil edeceği, bunların bireysel mi, yoksa birlikte mi imza yetkilerinin
olduğudur.

Kollektif şirketin ana sözleşmesinde yer alacak hükümler ve koşullar, zorunlu kayıtlar ve isteğe
bağlı kayıtlar olarak aşağıdaki şekilde ikiye ayrılmıştır.
İsteğe bağlı kayıtlar genellikle şirketin iç ilişkilerini kapsar. Bunlar;
I. Kar veya zararın bölüşülmesini düzenleyen hükümler,
II. Sözleşmenin yürürlükteki süresi,
III. İşletmeyi açma ve çalışmaya başlama tarihi,
IV. Sermaye koyma borcunun anında yerine getirilmemesinden doğacak ceza koşulları,
V. Şirketin yönetimi,
VI. Yasalara, toplumsal ahlak ve geleneklere aykırı olmamak kaydıyla, ortakların diledikleri diğer
koşullar.

Vergi dairesi nezdinde yapılacak olan başvuruda gerekli olan belgeler aşağıdaki gibidir.
• Matbu dilekçe (İşe başlama bildirimi),
• Nüfus cüzdanı fotokopisi,
• Noter veya Ticaret Sicili onaylı imza sirküleri,
• İş yerine ait tapu veya kira kontratının fotokopisi,

Kollektif Şirketlerin kuruluşu ve kuruluşundan hemen sonra şirketle ilgili kuruluşlara bildirimde
bulunulur.
1. Belediye
2. Vergi Dairesi
3. Sosyal Sigortalar Kurumu
4. Ticaret Odası ve Sanayi Odası
5. Bağ-Kur
6. Bankala

Kolektif şirketlerde kâr dağıtım yolları şunlardır:
i. Eşit dağıtılabilir
ii. Sermaye payları ile orantılı dağıtılabilir
iii. Yönetici ortağa prim ayrıldıktan sonra dağıtılabilir
iv. Ortakların sermaye payına faiz ayrıldıktan sonra dağıtılabilir
v. Ortalama sermaye metoduna göre dağıtılabilir

Dış tasfiye işlemleri şunlardır:
• Tasfiyeye başlama bilançosu düzenlenir
• Şirketin henüz bitmemiş işleri tamamlanır.
• Alacaklar tahsil edilir. Alacakların vadesi beklenilmeden tahsil edildiği için iskonto yapılır.
• Borçlar ödenir. Borçlar vadesinden önce ödendiği için iskonto sağlanır.
• Mallar paraya çevrilir. Menkuller pazarlık ve açık artırmayla, gayrimenkuller ise açık artırma ile
satılır. Ortaklar oybirliğiyle karar vermedikçe, tasfiye memurları şirket mallarını toptan
satamazlar.
• Tasfiye memurları, tasfiye sırasında elde edilen paraları bir devlet bankasına yatırmak
zorundadır. Paralar T.C. Merkez Bankasına, bu bankanın şubesinin bulunmadığı yerlerde bir
kamu bankasına yatırılır. Ödemeler genellikle çekle yapılır.
• Tasfiye giderleri ödenir
• Yukarıda sayılan işlemler tamamlandığında tasfiye sonu bilançosu düzenlenir. Bu bilançoya
itiraz süresi 1 aydır.

Kar Paylarının Ödenmesi
Şirket ortaklarına kar paylarının tamamı bankadan ödenmiştir.
---------------------------------- / ---------------------------------------
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS. 200.000.-
331 01 Ercan Uzun Hs 100.000
331 02 Aysun Uzun Hs 100.000
102 BANKALAR HS. 200.000.-
20X1 yılı karından ortaklara düşen paylarının ödenmesi
---------------------------------- / ------------------------------------------
Kollektif şirket bir şahıs şirketi olması nedeniyle Kurumlar vergisi mükellefi değildir. Şirketin
ortakları gelir vergisi mükellefidir. Bu yüzden kar dağıtımı sırasında şirket vergi kesintisi yapmaz. Karı
tam olarak ortaklara dağıtır. Ortaklar kar paylarını Mart ayında gelir vergisi beyannamesi ile vergi
dairesine bildirir ve vergisini öder

Doğru yanıt E seçeneğidir. Bu paragrafta kollektif şirketlerin özellikleri ile ilgili olarak şunlara değinilmiştir; ticaret unvanı taşıması gerektiği, ortaklığın kurulabilmesi için en az iki gerçek kişi gerektiği fakat azami ortak sayısında bir sınır olmadığı, alınacak karalarda tüm ortakların eşit oy hakkı bulunduğu, ortakların şirket alacaklılarına karşı sınırsız sorumlu olduğu, sermaye konusunda herhangi bir sınırlandırma yapılmadığı, küçük e orta ölçekte işletmeler için uygun bir yapı olduğu ve karşılıklı güvene dayandığı.

Doğru yanıt B seçeneğidir. Kişilik kavramına göre, her işletmenin ortaklarından ayrı bir kişiliği vardır. Dolayısıyla, şirket kendine ait varlık ve kaynaklara sahiptir. Şirketin ömrü de ortakların yaşam süreleriyle sınırlı değildir. Şirketin uğrayacağı zarar her ne kadar ortakları da etkilese bile, şirketin iflas etmesi ortağın da iflasını beraberinde getirmez.

Doğru yanıt D seçeneğidir. İsteğe bağlı kayıtlar genellikle şirketin iç ilişkilerini kapsar. Sözleşmede yer almaması üçüncü kişilerin alacakları kararları etkileme gücü olmayan bilgiler bu tür kayıtlar arasında yer alır. Bunlar; I. Kar veya zararın bölüşülmesini düzenleyen hükümler, II. Sözleşmenin yürürlükteki süresi, III. İşletmeyi açma ve çalışmaya başlama tarihi, IV. Sermaye koyma borcunun anında yerine getirilmemesinden doğacak ceza koşulları, V. Şirketin yönetimi, VI. Yasalara, toplumsal ahlak ve geleneklere aykırı olmamak kaydıyla, ortakların diledikleri diğer koşullardır.

Doğru yanıt A seçeneğidir. Şirketler kurulurken sermaye taahhüt kaydı yapmak zorundadır. Bu kayıtta hem 500 Sermaye hesabı hem de 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı artırılır. “501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı” İşletmeye tahsis edilen veya ortaklarca yüklenilen sermayenin henüz ödenmemiş kısmıdır. Taahhüt edilen sermaye tutarı "500. Sermaye Hesabı" alacağı ile “501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı”na borç kaydedilir.

Doğru yanıt A seçeneğidir. Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi, yani ortakların şirkete taahhüt ettikleri sermaye tutarlarını ödemeleri durumunda yapılacak kayıtta 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı azaltılır. Bu hesap pasifi düzenleyici bir hesap olduğu için, hesaba azalış kaydı yapılması pasifin artmasına yol açacaktır. Diğer taraftan, ortaklar taahhütleri karşılığında şirkete birtakım varlıklar verdikleri için şirketin sahip olduğu varlıklarını gösterdiği bilançonun aktif tarafında artış meydana gelecektir. Böylece, bilançonun hem aktif hem de pasif tarafında artış olacaktır.

Doğru yanıt E seçeneğidir. Şirket zararlarının mevcut ortaklar tarafından karşılanamaması durumunda zarar şirket kaynaklarından karşılanacağı için şirket sermayesi ortaya çıkan zarar nispetinde azalacaktır.

Doğru yanıt B seçeneğidir. Şirket ortaklarını sermaye artırımında uygulayabilecekleri başka bir yol da kar paylarını tahsil etmeyerek şirkette bırakmaları ve bu payların sermayeye eklenerek sermaye artışı yapmaya karar vermeleridir. Şirket ortaklarının şirketten olan kar payları “331 ORTAKLARA BORÇLAR HESABI”nın alacağına kaydedilir. Ortakların kâr paylarını sermayeye eklemeye karar vermeleri durumunda “331 ORTAKLARA BORÇLAR HESABI” borçlandırılarak hesaptaki tutar sermayeye eklenir.

Doğru yanıt A seçeneğidir.
Ortak A’nın Kâr Payı = (Ortak A’nın Sermaye Payı / Şirket Sermayesi) x Kâr Tutarı
Ortak A’nın Kâr Payı = (39.000 / 150.000) x 20.000
Ortak A’nın Kâr Payı = 5.200 TL

Doğru yanıt B seçeneğidir. Şirket zarar ettiği zaman dönem sonunda 591 Dönem Net Zararı Hesabının borcuna yazılır. Yeni hesap döneminde 580 Geçmiş Yıllar Zararları Hesabı borca, 591 Dönem Net Zararı Hesabı alacağa yazılarak 591 numaralı hesap kapatılmış olur. Zarar ortaklara dağıtılırken 580 Geçmiş Yıl Zararları Hesabı alacak tarafa yazılarak kapatılır. Borç tarafına ise 131 Ortaklardan Alacaklar Hesabı yazılır. Son aşamada ortaklar borçlarını ödedikleri zaman ise 131 Ortaklardan Alacaklar Hesabı alacağa, tahsil edilen değer ise borca yazılır.

Doğru yanıt D seçeneğidir. Şirket aktifinin borçları karşılamaya yeterli olduğu durumlarda Ticaret Kanunu hükümlerine göre tasfiyeye başvurulur. Bu şekilde tasfiyede tasfiye memurları ortakların temsilcileridir. Şirket aktifi borçlarını karşılamaya yeterlidir. Tasfiye edilmekte olan bir şirketin iflası istenebilir. İflasla birlikte ortakların temsilcisi olan tasfiye memurları değişir ve alacaklıların temsilcileri tasfiye memuru seçilir.

Günümüzde ekonomik koşulların hızla değişmesi ve gelişmesi sonucu kişisel sermayenin önemsiz hale geldiği görülmektedir. Bu açıdan bakıldığında iş dünyasında büyük girişimciler bireysel gririşcilerin yerini almaktadır. İş hayatının getirdiği riskleri bölüşmek, rekabet üstünlüğü kazanabilmek ve yeni pazarlara açılabilmek amacıyla bireysel yatırımcılar artık şirketleşme yoluna gitmektedir.

Genel olarak şirket, iki veya daha çok kişinin bir araya gelerek, emek veya mallarını, müşterek bir amaca ulaşmak üzere bir sözleşme ile birleştirmeleri olarak tanımlanmaktadır. Genel olarak şirketlerin unsurları; kişi unsuru, sözleşme unsuru, sermaye unsuru, ortak amaç unsuru, eşit haklarda birleşme ve işbirliği yapma isteği unsuru olmak üzere altı başlıkta toplanmaktadır.

Kollektif şirket, özellikle küçük ve orta ölçekte perakende, yarı toptancı ticaret işletmeleri ile orta ölçekte işletmeler için uygundur.

Kolektif şirketin başlıca özellikleri şu şekilde sıralanabilir;

• Ticaret unvanı taşıması şarttır. Unvanda ortaklardan en az birinin ad ve soyadı ile“kolektif ” ibaresi bulunmalıdır.
• En az iki kişi ile kurulur. Azami bir rakam yoktur.
• Tüm ortakların oy ve denetim hakkı eşittir.
• Asgari (en az) sermaye tutarı yoktur.
• Ortakların sınırsız ve zincirleme sorumlulukları vardır. Şirket borçlarından dolayı önce şirketin sonra ortakların varlıklarına başvurulur.
• Rekabet yasağı vardır.
• Ortaklar şirket konusu işleri kendi veya başkaları adına yapamazlar.

Kollektif Şirketlerde her ortağın şirketi tek başına yönetme hak ve sorumluluğu vardır. Ortaklar şirket sözleşmesiyle veya kendi kararlarıyla şirketin yönetimini ortaklardan birine veya birkaçına verebilirler. Dilerlerse, tümü yönetime katılabilir. Ortaklar yönetime katılmak istemezlerse, üçüncü bir kişiyi ticari mümessil veya ticari vekil olarak atayabilirler ve şirket yönetimini bir kişiye devredebilirler. Yönetimin görevinin sona ermesi iki şekilde olur:

• Yönetim görevi sözleşme ile ortaklardan birine verilmişse;
• Yönetim görevi sözleşmenin kabulünden sonra alınan bir kararla ortaklardan birine verilmişse,

Kollektif şirketin ana sözleşmesinde yer alacak hükümler ve koşullar, zorunlu kayıtlar ve isteğe bağlı kayıtlar olarak aşağıdaki şekilde ikiye ayrılmıştır. Zorunlu kayıtlar şunlardır:

• Ortakların ad ve soyadları, ikametgâhları ve tabiiyetleri,
• Şirketin kollektif olduğu,
• Şirketin ticaret unvanı ve merkezi,
• Şirketin konusu,
• Ortakların sermaye olarak işletmeye getirecekleri para tutarı veya paradan başka değerler sermaye olarak getirilecekse bunların değerleri ve bu değerlerin saptanma biçimi,
• Sermaye olarak şahsi emek söz konusu ise bu emeğin niteliği,
• Şirketi kimlerin temsil edeceği, bunların bireysel mi, yoksa birlikte mi imza yetkilerinin olduğudur.

Kollektif şirketin ana sözleşmesinde yer alacak hükümler ve koşullar, zorunlu kayıtlar ve isteğe bağlı kayıtlar olarak aşağıdaki şekilde ikiye ayrılmıştır. İsteğe bağlı kayıtlar genellikle şirketin iç ilişkilerini kapsar. İsteğe bağlı kayıtlar şunlardır;

• Kar veya zararın bölüşülmesini düzenleyen hükümler,
• Sözleşmenin yürürlükteki süresi,
• İşletmeyi açma ve çalışmaya başlama tarihi,
• Sermaye koyma borcunun anında yerine getirilmemesinden doğacak ceza koşulları,
• Şirketin yönetimi,
• Yasalara, toplumsal ahlak ve geleneklere aykırı olmamak kaydıyla, ortakların diledikleri diğer koşullar.

Kollektif Şirketlerin kuruluşu ve kuruluşundan hemen sonra şirketle ilgili kuruluşlara bildirimde bulunulur.
1. Belediye
2. Vergi Dairesi
3. Sosyal Sigortalar Kurumu
4. Ticaret Odası ve Sanayi Odası
5. Bağ-Kur
6. Bankalar

Kollektif Şirketlerde sermaye değişiklikleri, sermaye artırılması veya sermaye azaltılması
şeklinde ortaya çıkar. Sermaye azaltılması şu şekilde olmaktadır:

• Şirket kurulurken faaliyet için gerekli sermayeden daha fala bir sermayeyle kurulması
• Zararın ortaklar tarafından karşılanamaması
• Ortak çıkması veya çıkarılması

Kollektif Şirketlerde sermaye değişiklikleri, sermaye artırılması veya sermaye azaltılması
şeklinde ortaya çıkar. Sermaye artırılması şu şekilde olmaktadır.

• Şirketin iş hacminin genişletilmesine karar verilmesi
• Paranın satın alma gücünde meydana gelen düşmeler nedeniyle sermayenin yetersiz hale gelmesi
• İşletmenin yanlış yatırım politikaları nedeniyle sermayenin yetersiz kalması
• Şirket kuruluşunda şirket faaliyetleri için gerekli sermayenin noksan hesaplanması.

Genel olarak şirket, iki veya daha çok kişinin bir araya gelerek, emek veya mallarını, müşterek bir amaca ulaşmak üzere bir sözleşme ile birleştirmeleri olarak tanımlanmaktadır. Genel olarak şirketlerin unsurları; kişi unsuru, sözleşme unsuru, sermaye unsuru, ortak amaç unsuru, eşit haklarda birleşme ve işbirliği yapma isteği unsuru olmak üzere altı başlıkta toplanmaktadır.

TTK 139. maddeye göre, ortaklar sermaye taahhütlerini nakdi olarak yerine getirebilecekleri gibi aşağıda belirtildiği gibi nakitten başka varlıkları da sermaye olarak koyabilirler;
• Para,
• Senetli ve senetsiz alacaklar,
• Kıymetli belgeler,
• Menkul değerler,
• Gayrimenkuller,
• İmtiyaz ve ihtira beratları ve alameti farika gibi sınai haklar,
• Menkul ve gayrimenkullerin kullanma hakları,
• Şahsi emek,
• Ticari itibar,
• Ticari işletmeler,
• Telif hakları,
• Maden ruhsatnameleri gibi iktisadi değerlerdir.

VUK md.182’e göre Kollektif şirketler bilanço esasına göre defter tutmak zorundadır.
Tutulması zorunlu olan defterler şunlardır;
1. Yevmiye defteri
2. Büyük defter
3. Envanter defteri

_________________ / _________________
Genel Yönetim Giderleri Hs 4.000
Ortaklara Borçlar Hs 4.000
_________________ / _________________

TTK 229’a göre zarar dağıtımında ortaklar oybirliği ile karar almadıkça hiçbir ortak, sermayesinden eksilen kısmı tamamlamaya zorlanamaz. Sermayenin zararla eksilen kısmı,
aksine karar yoksa gerçekleşecek kâr ile kapatılır.

Kollektif şirket bir şahıs şirketi olması nedeniyle Kurumlar vergisi mükellefi değildir. Şirketin ortakları gelir vergisi mükellefidir. Bu yüzden kar dağıtımı sırasında şirket vergi
kesintisi yapmaz. Karı tam olarak ortaklara dağıtır. Ortaklar kar paylarını Mart ayında gelir vergisi beyannamesi ile vergi dairesine bildirir ve vergisini öder.

Ortağın Sermaye Payı
Kar Payı = __________________ x Kar Tutarı
Şirket sermayesi
300.000
Kar Payı = __________________ x 100.000 = 60.000
500.000

590 DÖNEM NET KARI HS 100.000
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS 100.000
_______________ / _______________

__________________ / __________________
131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR HS 50.000
580 GEÇMİŞ YIL ZARARI HS 50.000
__________________ / __________________

Tasfiyenin amacı, şirketin devamı sırasında başlanmış olan ve henüz sonuçlandırılmamış olan iş ve ilişkileri tamamlamak, şirketin borç ve taahhütlerini ifa, alacaklarını
tahsil ve mevcut mallarını paraya çevirmek suretiyle yapmak ve elde edilen safi mevcudu ortaklara dağıtmaktır.

Kollektif şirket tanımı ve özellikleri
En az iki kişi ile kurulur. Rekabet yasağı vardır. Asgari sermaye tutarı yoktur. Ticaret unvanı taşıması şarttır. Ortakların sınırsız ve zincirleme sorumlulukları vardır.

Kollektif şirketlerde kuruluşa ilişkin yasal süreç ve muhasebeleştirme
Zorunlu Kayıtlar,
I. Ortakların ad ve soyadları, ikametgâhları ve tabiiyetleri,
II. Şirketin kollektif olduğu,
III. Şirketin ticaret unvanı ve merkezi,
IV. Şirketin konusu,
V. Ortakların sermaye olarak işletmeye getirecekleri para tutarı veya paradan başka
değerler sermaye olarak getirilecekse bunların değerleri ve bu değerlerin saptanma biçimi,
VI. Sermaye olarak şahsi emek söz konusu ise bu emeğin niteliği,
VII. Şirketi kimlerin temsil edeceği, bunların bireysel mi, yoksa birlikte mi imza yetkilerinin olduğudur.
İsteğe Bağlı Kayıtlar;
İsteğe bağlı kayıtlar genellikle şirketin iç ilişkilerini kapsar. Bunlar;
I. Kar veya zararın bölüşülmesini düzenleyen hükümler,
II. Sözleşmenin yürürlükteki süresi,
III. İşletmeyi açma ve çalışmaya başlama tarihi,
IV. Sermaye koyma borcunun anında yerine getirilmemesinden doğacak ceza koşulları,
V. Şirketin yönetimi

Kollektif şirketlerde kuruluşa ilişkin yasal süreç ve muhasebeleştirme
Zorunlu Kayıtlar,
I. Ortakların ad ve soyadları, ikametgâhları ve tabiiyetleri,
II. Şirketin kollektif olduğu,
III. Şirketin ticaret unvanı ve merkezi,
IV. Şirketin konusu,
V. Ortakların sermaye olarak işletmeye getirecekleri para tutarı veya paradan başka
değerler sermaye olarak getirilecekse bunların değerleri ve bu değerlerin saptanma biçimi,
VI. Sermaye olarak şahsi emek söz konusu ise bu emeğin niteliği,
VII. Şirketi kimlerin temsil edeceği, bunların bireysel mi, yoksa birlikte mi imza yetkilerinin olduğudur.
İsteğe Bağlı Kayıtlar;
İsteğe bağlı kayıtlar genellikle şirketin iç ilişkilerini kapsar. Bunlar;
I. Kar veya zararın bölüşülmesini düzenleyen hükümler,
II. Sözleşmenin yürürlükteki süresi,
III. İşletmeyi açma ve çalışmaya başlama tarihi,
IV. Sermaye koyma borcunun anında yerine getirilmemesinden doğacak ceza koşulları,
V. Şirketin yönetimi

Kollektif şirketlerde kuruluşa ilişkin yasal süreç ve muhasebeleştirme
Genel Yönetim Giderleri Borçlu ve Ortaklara Borçlar Alacaklı

Sermaye değişikliklerinin muhasebeleştirilmesi
Sermaye azaltım nedenleri:
Şirket kurulurken faaliyet için gerekli sermayeden daha fala bir sermayeyle kurulması. Zararın ortaklar tarafından karşılanamaması. Ortak çıkması veya çıkarılması

Sermaye değişikliklerinin muhasebeleştirilmesi
Sermaye arttırım nedenleri:
Şirketin iş hacminin genişletilmesine karar verilmesi. Paranın satın alma gücünde meydana gelen düşmeler nedeniyle sermayenin yetersiz hale gelmesi. İşletmenin yanlış yatırım politikaları nedeniyle sermayenin yetersiz kalması. Şirket kuruluşunda şirket faaliyetleri için gerekli sermayenin noksan hesaplanması.

Kolektif şirketlerde zarar dağıtımı ve muhasebeleştirilmesi
Ortaklardan alacaklar borçlu ve Geçmiş yıllar zararları alacaklı

Kollektif şirketlerde zarar dağıtımı ve muhasebeleştirilmesi
Sermaye hesabı borçlu ve Ortaklardan alacaklar hesabı alacaklı

Sermaye azaltımı ve muhasebeleştirilmesi
Ortaklara borçlar hesabı borçlu ve kasa hesabı alacaklı

Şirketin tasfiyesi işlemleri ve muhasebeltştirilmesi
Tasfiye sonu bilançosuna itiraz süresi 1 aydır. Alacaklar tahsil edilir. Alacakların vadesi beklenilmeden tahsil edildiği için iskonto yapılır. Borçlar ödenir. Borçlar vadesinden önce ödendiği için iskonto sağlanır. Mallar paraya çevrilir. Menkuller pazarlık ve açık artırmayla, gayrimenkuller ise açık artırma ile satılır.

Kolektif şirketlerde ortaklar, şirket konusu işleri kendi veya başkaları adına yapma hakkına sahip değildir. Bu yönde bir talebi olan kişiler, kolektif şirketlerin bu özelliğine bağlı olarak bu tür bir şirket kurmak isteyebilirler. Diğer seçenekler ise kolektif şirket yapısının özellikleri arasında yer almaz. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Ortaklar şirket sözleşmesiyle veya kendi kararlarıyla şirketin yönetimini ortaklardan birine veya birkaçına verebilirler. Doğru seçenek B'dir. Diğer seçeneklerdeki ifadeler kolektif şirketin geçerli değildir.

Zorunlu Kayıtlar şunlardır: "Ortakların ad ve soyadları, ikametgâhları ve tabiiyetleri", "Şirketin kollektif olduğu", "Şirketin ticaret unvanı ve merkezi", "Şirketin konusu", "Ortakların sermaye olarak işletmeye getirecekleri para tutarı veya paradan başka değerler sermaye olarak getirilecekse bunların değerleri ve bu değerlerin saptanma biçimi", "Sermaye olarak şahsi emek söz konusu ise bu emeğin niteliği", "Şirketi kimlerin temsil edeceği, bunların bireysel mi, yoksa birlikte mi imza yetkilerinin olduğu". Doğru cevap E seçeneğidir.

Kollektif Şirketlerin kuruluşu ve kuruluşundan hemen sonra şirketle ilgili kuruluşlara bildirimde bulunulur. Marka ve patent alma ihtiyacı duyulmadıkça Türk Marka ve Patent Kurumuna başvuru yönünde bir zorunluluk yoktur.

Bu işlem prim yöntemi veya şerefiye yöntemi ile muhasebeleştirilebilir. Seçenekler arasındaki C şikkı, şerefiye yöntemi uygulanması halinde geçerli olacaktır. Doğru cevap C'dir.

Mevcut ortakların payının azaltılırken, 331 Ortaklara Borçlar hesabının alacaklandırılması esas olarak Atıl sermayenin ortaklara iade edilmesi için sermaye azaltımı işlemi için gerçekleştirilmiştir. Sonrasında, örneğin nakden ödeme yapılacağı zaman, 331 Ortaklara Borçlar hesabı borçlandırılacak ve 100 Kasa hesabı alacaklandırılacaktır.

TTK 228 VE 229’da kollektif şirketlerdeki dönem sonu faaliyet sonuçları olan Karın ve zararın dağıtımı
konusundaki ilkeler belirtilmektedir. Bu maddelere göre, her ortak, şirketten faaliyet dönemi sonunda
gerçekleşen kârdan kendisine düşen payı, şirkete ödünç olarak verdiği paranın ve kararlaştırılmışsa
koyduğu sermayenin faizlerini, şirket sözleşmesi gereğince hak ettiği ücreti; kanuna veya şirket
sözleşmesine göre yılsonu bilançosu çıkarılmamışsa çıkarılmasını, bilançoda kâr payı saptanmamışsa
saptanmasını ve alacaklarını istemek hakkına sahiptir. Bu durumda, kimi ortağa kâr dağıtmı yapılmaması veya rastgele bir şekilde dağıtım yapılması söz konusu değildir.

Toplam Sermaye için %20 faiz ayrılması halinde toplam faiz tutarı 120.000 TL'dir. Toplam kârdan bu tutar düşülünce geriye 30.000 TL kalmaktadır. Küçük ortak sermayenin Altıda birine sdahip olduğu için 30.000 TL'den 5.000 kadar bir pay alacaktır.

Şirket sermayesinin tamamı veya üçte ikisi zayi olup da tamamlanmasına veya geri kalan kısmı
ile yetinilmeye ortaklarca karar verilmemiş olması halinde, şirket kendiliğinden sona erer. Ortaklardan birinin iflas etmesi şirketin sona ermesine sebep olur. Fakat diğer ortaklar, müflis ortağı şirketten çıkararak onun payını iflas masasına ödemeleri halinde, şirket diğer ortaklar arasında devam eder. Şirket çoğunluğun değil, bütün ortakların kabul etmeleri halinde de sona erer. Ana sözleşmede yazılı gayenin elde edilmesinin çok zor olması değil imkansız olması halinde şirket sona erer. Bu sebeple A,B,C,D şıkları şirketi sona erdirmek için yeterli değildir. Fakat Şirket başka bir şirketle birleşmesi halinde şirketin sona ermesi ve tasfiye sürecinin başlamsı gerekir. Doğru cevap E seçeneğindedir.

Doğru sıralama IV-III-II-I şeklidnedir ve C seçeneğinde sunulmuştur.

Kolektif şirketin tanım bağlamında belirlenen başlıca özellikleri şu şekilde sıralanabilir;

• Ticaret unvanı taşıması şarttır. Unvanda ortaklardan en az birinin ad ve soyadı ile“kolektif” ibaresi bulunmalıdır.
• En az iki kişi ile kurulur. Azami bir rakam yoktur.
• Tüm ortakların oy ve denetim hakkı eşittir.
• Asgari (en az) sermaye tutarı yoktur.
• Ortakların sınırsız ve zincirleme sorumlulukları vardır. Şirket borçlarından dolayı önce şirketin sonra ortakların varlıklarına başvurulur.
• Rekabet yasağı vardır.
• Ortaklar şirket konusu işleri kendi veya başkaları adına yapamazlar.

Diğer seçeneklerde verilen kayıtlar isteğe bağlı kayıtlardır. İsteğe bağlı kayıtlar genellikle şirketin iç ilişkilerini kapsar.

Kollektif Şirketlerin kuruluşu ve kuruluşundan hemen sonra şirketle ilgili kuruluşlara bildirimde bulunulur.

• Belediye
• Vergi Dairesi
• Sosyal Sigortalar Kurumu
• Ticaret Odası ve Sanayi Odası
• Bağ-Kur
• Bankalar

VUK md.182’e göre Kollektif şirketler bilanço esasına göre defter tutmak zorundadır. Kollektif şirketin kuruluşuyla ilgili muhasebe kayıtları iki aşamadan oluşur.
Bunlar;
1. Ortakların sermaye taahhüdünde bulunması,
2. Ortakların sermaye taahhütlerini yerine getirmesi şeklindedir.
TTK 139. maddeye göre, ortaklar sermaye taahhütlerini nakdi olarak yerine getirebilecekleri gibi nakitten başka varlıkları da sermaye olarak koyabilirler.

KOLLEKTİF ŞİRKETLERDE SERMAYE AZALTIM NEDENLERİ

• Şirket kurulurken faaliyet için gerekli sermayeden daha fala bir sermayeyle kurulması
• Zararın ortaklar tarafından karşılanamaması
• Ortak çıkması veya çıkarılması

Kâr dağıtımında şu ölçütler esas alınır:

• Ortağın sermaye payı
• Ortağın sermaye dışında şirkete olan şahsi katkısı
• Ortağın yönetimde yer alıp almaması

İç tasfiye işlemleri
Sermaye hesabı, ortaklara borçlar hesabına devredilerek kapatılır.

• Tasfiye sonucu, sözleşme hükümlerine göre ortaklar arasında dağıtılır. Tasfiye sonucunun dağıtımı, normal faaliyet dönemi kar-zarar dağıtımından farklı bir yöntemle yapılırsa, tasfiye sonucunun ortaklar arasında bölüştürülmesinden önce normal dönemlere ilişkin faaliyet sonuçları ortaklar arasında bölüştürülür.

Örnekte görüldüğü üzere zarar tutarları 580 GEÇMİŞ YIL ZARARLARI HS.'na kayıt edilir.

Sermaye paylarına düşen faiz: sermaye X faiz oranı: 500.000 X %25: 125.000 TL
Faiz ayrıldıktan sonra kalan kar: kar-sermaye faizi: 205.000-125.000: 80.000 TL
80.000/2: 40.000 TL

Yukarıda görüldüğü gibi birinci kayıtta 500 SERMAYE HS. alacaklandırılmıştır.

KOMANDİT ŞİRKETİN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ
Doğru yanıt A seçeneğidir. Komandit şirketlerde iki tür ortak bulunmaktadır. Bunlardan sorumluluğu sınırlı olmayan ortaklara komandite, sorumluluğu şirkete koyduğu sermaye ile sınırlı olan ortaklara ise komanditer denir. Şirket borçlarına karşı sınırsız sorumlu olmaları dolayısı ile komandite ortakların gerçek kişi olmaları gerekmektedir. Tüzel kişi olamazlar. Şirket, komanditeler tarafından yönetilir. Komandit şirketler, kural olarak, komandite ortaklar tarafından temsil edilir. İster komandite ister komanditer olsun her ortağın bir oy hakkı vardır.

KOMANDİT ŞİRKETİN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ
Doğru yanıt B seçeneğidir. Şirket borçlarına karşı sınırsız sorumlu olmaları dolayısı ile komandite ortakların gerçek kişi olmaları gerekmektedir. Sınırlı sorumlu olan komanditer ortak ise gerçek kişi olabileceği gibi tüzel kişi de olabilir.

KOMANDİT ŞİRKETİN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ
Doğru yanıt E seçeneğidir. Komandit şirketler tüzel kişi olarak kurumlar vergisine tabi değildirler. Her ortak payına düşen kâr veya zararı kendi yıllık gelir vergisi beyannamesi ile ilgili vergi dairesine bildirir.

KURULUŞ İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Doğru yanıt A seçeneğidir. Şirketin kuruluş ile ilgili muhasebe kayıtları iki aşamadan oluşmaktadır.

1. Ortakların sermaye taahhüdünde bulunması: Bu aşamada ortakların sermaye olarak yerine getirmek vaadinde bulundukları payların kayıtları yapılır. Bu aşamada şirkete getirilmiş herhangi bir değer yoktur.
2. Ortakların sermaye taahhütlerini yerine getirmeleri: Bu aşamada ortaklar tarafından taahhüt edilen değerler şirkete getirilir ve bunların kayıtları yapılır.

KURULUŞ İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Doğru yanıt A seçeneğidir. Şirketler kurulurken ve her türlü sermaye artırımında sermaye taahhüt kaydı yapmak durumundadırlar. Bu kayıtta hem 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı hem de 500 Sermaye hesabı artırılır. 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı, ortakların şirket sözleşmesi ile ödemeyi taahhüt ettikleri sermaye paylarından doğan borçlarını izlemek için kullanılan pasifi düzenleyici bir hesaptır. Bu hesap ortakların koymayı taahhüt ettikleri sermaye kadar borçlandırılır. 500 Sermaye Hesabı ise ortakların şirket varlıkları üzerindeki haklarının izlendiği pasif karakterli bir hesaptır. Şirket, sermayesinde herhangi bir değişikliğe gitmedikçe bu hesaba başka bir kayıt yapılmaz.

KURULUŞ İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Doğru yanıt B seçeneğidir. 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı, ortakların şirket sözleşmesi ile ödemeyi taahhüt ettikleri sermaye paylarından doğan borçlarını izlemek için kullanılan pasifi (kaynakları) düzenleyici bir hesaptır. Ortaklar taahhütlerini yerine getirdikçe Ödenmemiş Sermaye Hesabı alacaklandırılır. Pasifi düzenleyici bir hesabın alacaklandırılması bilançoda pasif toplamını (kaynakları) artırıcı bir etki meydana getirir. Diğer taraftan, ortaklar tarafından işletmeye getirilen değerler ise bilançonun aktifinde (varlıklarda) artışa neden olur.

KURULUŞ İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Doğru yanıt A seçeneğidir. Şirketler, kuruluş için yapılan giderleri Vergi Usul Kanunu’na göre aktifleştirebilecekleri gibi doğrudan gider yazma konusunda serbest bırakılmıştır. Bu tür giderler doğrudan gider yazılarak gelir tablosunda raporlanmak istenirse 770 Genel Yönteim Gİderleri hesabına, aktifleştirilmek istenirse 262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri hesabına kaydedilir.

SERMAYE DEĞİŞİKLİKLERİ
Doğru yanıt E seçeneğidir. Şirket ortaklarının şirket faaliyetlerinden doğan kâr payı alacakları “331 Ortaklara Borçlar” hesabında izlenir. Ortakların şirketteki kâr paylarını çekmeyip sermayeye eklemeleri durumunda 331 Ortaklara Borçlar hesabındaki tutar ortakların sermaye taahhütlerinin karşılığı olarak ilgili hesaba azalış kaydedilir. Başka bir deyişle, hesap borçlandırılır. Bu durumda yapılacak kayıt şöyledir: 331 Ortaklara Borçlar Hesabı borçlu / 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı alacaklı.

KOMANDİT ŞİRKETLERDE KÂR VE ZARAR DAĞITIMI
Doğru yanıt A seçeneğidir. Öncelikle ortakların sermaye payları toplanarak şirketin toplam sermayesi bulunur: Şirketin Sermayesi = 39.000 + 60.000 + 51.000 = 150.000 TL. Daha sonra Ortak A’nın şirketin sermayesindeki payı hesaplanır: 39.000/150.000=%26. Son olarak, sermaye payı nispetinde kârdan alacağı pay bulunur: 20.000x0,26=5.200 TL.

KOMANDİT ŞİRKETLERDE KÂR VE ZARAR DAĞITIMI
Doğru yanıt B seçeneğidir. Şirketlerin cari dönem sonunda “590 Dönem Net Kârı” hesabında raporladıkları kârları bir sonraki dönem başında artık geçmiş döneme ait bir kâr olduğundan dönem başında “570 Geçmiş Yıllar Kârları” hesabına devredilir ve ortakların kâr payları “331 Ortaklara Borçlar” hesabı aracılığı ile bu hesaptan dağıtılır.

Komandit şirketlerde iki tür ortak bulunmaktadır. Bunlardan sorumluluğu sınırlı olmayan ortaklara komandite, sorumluluğu şirkete koyduğu sermaye ile sınırlı olan ortaklara ise komanditer denir.

Sınırsız sorumluluk ile ifade edilen komandite ortağın şirketin borçlarına karşı kişisel mal varlığı ile de sorumlu olmasıdır. Eğer şirket varlıkları borçları ödemeye yeterli olmaz ise alacaklılar alacaklarını tahsil edebilmek için gerektiğinde yasal yollara başvurarak ortağın kişisel mal varlığına el koyabilirler. Ancak aynı durum komanditer ortak için geçerli değildir. Çünkü komanditer ortak şirket borçlarına karşı sadece sermaye payı kadar sorumludur. Şirket alacaklıları, şirket sona ermiş olmadıkça veya şirket aleyhine yapılan icra takibi semeresiz kalmadıkça, komanditere başvuramazlar.
Şirket borçlarına karşı sınırsız sorumlu olmaları dolayısı ile komandite ortakların gerçek kişi olmaları gerekmektedir. Sınırlı sorumlu olan komanditer ortak ise gerçek kişi ola bileceği gibi tüzel kişi de olabilir. Tüzel kişiler hukuki kişiliklerdir. Örneğin “Yıldız Anonim Şirketi” bir tüzel kişiliktir ve sadece komanditer ortak olabilir.
Şirket sözleşmesinde, her komanditer ortağın sermayesinin miktarı, cinsi ve ortak sıfatından kaynaklanan ve bir yönetim hakkı niteliğinde olmaması gereken, komanditer ortaklara verilen yönetim görevleri açıkça belirtilir. Zira şirket, komanditeler tarafından yönetilir. Komanditerler, şirket işlerini görmeye görevli ve yetkili olmadıkları gibi, yönetim hakkını haiz kişilerin yetkileri içinde yaptıkları işlere itiraz da edemezler. Ancak,olağanüstü iş ve işlemlerde, şirket sözleşmesinin değiştirilmesi, tür değiştirme, birleşme ve bölünme gibi yapısal değişikliklerde; şirkete ortak alınması, çıkarılması ve payın devri türünden temel işlemlerde oy hakkına sahiptirler.
Bu durumla bağlantılı olarak komandit şirketler, kural olarak, komandite ortaklar tarafından temsil edilir. Komanditer ortaklar, ortak sıfatıyla şirketi temsile yetkili olamazlar. Ancak, şirket sözleşmesinde aksine hüküm bulunmamak şartıyla, komanditer ortak ticari mümessil, ticari vekil veya seyyar tacir memuru olarak atanabilir.
İster komandite ister komanditer olsun her ortağın bir oy hakkı vardır. Bu kurala aykırı
düzenlemeler ise geçersizdir.

Komanditer ortak, kişisel emeğini ve ticari itibarını sermaye olarak koyamaz. Sermaye olarak konulabilecek iktisadi kıymetler şunlardır;
1. Alacak, kıymetli evrak ve sermaye şirketlerine ait paylar,
2. Fikrî mülkiyet hakları,
3. Taşınırlar ve her çeşit taşınmaz,
4. Taşınır ve taşınmazların faydalanma ve kullanma hakları,
5. Ticari işletmeler,
6. Haklı olarak kullanılan devredilebilir elektronik ortamlar, alanlar, adlar ve işaretler
gibi değerler,
7. Maden ruhsatnameleri ve bunun gibi ekonomik değeri olan diğer haklar,
8. Devrolunabilen ve nakden değerlendirilebilen her türlü değer.

---------------------------------- / ----------------------------------
102 BANKALAR HS. 150.000
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 150.000
501 01 Komandite Ortak H.K. Hs. 100.000
501 02 Komanditer Ortak A.P. Hs. 50.000
Ortakların sermaye taahhütlerini yerine getirmeleri
---------------------------------- / ----------------------------------
Ortaklar taahhütlerini yerine getirdikçe Ödenmemiş Sermaye Hesabı alacaklandırılır.
Ortaklar taahhütlerinin tamamını yerine getirdiklerinde bu hesabın kapanması gerekir.

_______________ / ________________
262 KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ HS 2000
191 İNDİRİLECEK KDV HS 360
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS 2360
Ortak X
________________ / ________________
Şirketler, kuruluş için yapılan giderleri Vergi Usul Kanunu’na göre aktifleştirebilecekleri gibi doğrudan gider yazma konusunda serbest bırakılmıştır. Şirket kuruluş giderini aktifleştirme kararı aldığı için bu gider “262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri” hesabında muhasebeleştirilmiştir. Bu gideri ve KDV’sini ortak karşıladığı için şirket ortak x'e borçlanmıştır.

---------------------------------- / ----------------------------------
331 ORTAKLARA BORÇLAR 30.000
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 30.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Ortakların sermaye taahhüdünü yerine getirmesi, kar paylarını sermaye eklemeleri durumunda yukarıda kayıt yapılacaktır.

---------------------------------- / ----------------------------------
321 BORÇ SENETLERİ 50.000
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 50.000
---------------------------------- / ----------------------------------
Ortak X 50.000 TL alacağına karşılık şirkete ortak olup sermaye taahhüdünü yerine getirdiğinde yukarıdaki kayıt yapılacaktır.
Sermaye taahhüdü kaydı ise;
---------------------------------- / ----------------------------------
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 50.000
500 SERMAYE HS 50.000
---------------------------------- / ----------------------------------