Bir işletme faaliyetinin muhasebenin konusu olabilmesi için o faaliyetin varlıkların, borçların ve özkaynakların en az bir tanesinde değişim yaratması gerekmektedir. Aday personel ile iş görüşmesinin yapılması mali nitelikli bir işlem oluşturmadığı için muhasebenin konusu içinde yer almaz.

Sınıflandırma, çok sayıda bilginin belirli sınıf ve gruplara göre düzenlemesi işlemidir. Büyük defterlere yapılan kayıtlar sınıflandırma işlevine yöneliktir.

Muhasebenin ikinci işlevi kapsamında, hazırlanmış olan mali tabloların analiz edilmesi ve yorumlanması işlevleri yer almaktadır. Diğer seçeneklerde yer alan işlevler muhasebenin birinci işlevi kapsamındadır.

Dönemsellik kavramı hasılat, gelir ve karların aynı döneme ait maliyet, gider ve zararla eşleştirilmesi gereğini ifade etmektedir. Dönem ayırıcı hesaplar olarak adlandırılan yukarıdaki hesaplar bu amaçla kullanılmaktadır.

Aylık mizanların düzenlenmesi muhasebe sürecinde her ayın sonunda yapılan bir faaliyettir.

İşine yeni başlayan bir işletme ile faaliyetlerine devam etmekte olan bir işletmenin muhasebe süreçleri yalnızca dönem başı işlemleri açısından farklılık göstermektedir.

Faaliyetlerine yeni başlayan işletmelerde ilk faaliyet dönemi faaliyetlerine başladığı tarihten dönem sonuna kadar olan süreyi kapsamaktadır. Dolayısıyla 01.10.2018 - 31.12.2018 doğru cevap olacaktır.

Yevmiye defterine yapılan tüm kayıtlar büyük deftere aktarılmalıdır. Açılış kaydı da büyük deftere aktarılmalıdır.

Muhasebe dışı envanter sayım ve değerleme işlemlerinden oluşmaktadır. İşletmenin tüm varlık ve borçları sayılarak, ölçülerek veya tartılarak belirlenmekte sonrasında da bu varlık ve borçların parasal değerleri tespit edilmektedir.

Muhasebe dışı envanter ile hesaplar arasında farklar varsa ayarlama ve düzeltme kayıtları ile bu farklar ortadan kaldırılır. Ayrıca dönem sonuna özgü bazı işlemlerin de muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Her iki işlem de muhasebe içi envanter işlemleri kapsamında ele alınmaktadır.

Muhasebenin tanımı
Muhasebenin beş temel işlevi vardır. Bunlar;
Kaydetme
Sınıflandırma
Özetleme
Analiz
Yorum'dur.
Özetleme muhasebe bilgilerinden yararlanarak yararlı finansal tablolorın hazırlanmasına olanak sağlayan özetleme işlevidir.

Muhasebe bilgi kullanıcıları
Muhasebe içi bilgi kullanıcıları işletmenin yönetimine ilişkin bilgilere sahip olabilecek kullanıcıları ifade eder. Bu bilgilere ulaşabilecek kişiler yöneticilerdir.

Muhasebe bilgi kullanıcıları
İşletme ile iş ilişkisi ticari bir ilişkidir ve bunlar genellikle tedarikçiler (satıcılar) ve müşteriler (alıcılar)dir. Bu nedenle tedarikçiler sattıkları malın bedelini tahsil etmek isterler, yani işletmeden alacağını tahsil etmek isterler. Bu ise işletmenin ödeme gücünün yani kredibiletesinin yüksek olması beklenir.

Muhasebenin temel kavramları
Muhasebenin 12 temel kavramı bulunmaktadır. Dönemsellik kavramı bunlardan birisidir.

Sosyal sorumluluk kavramı
Bu kavram; muhasebe işlevini yerine getirmeye yönelik sorumluluğu belirler ve muhasebenin kapsamını, anlamını yerini ve amacını belirler.

Tutarlılık kavramı
İşletmenin finansal raporlarının yıllar itibariyle karşılaştırılabilmesi ve yöneticilerin doğru kararlar almasına yardımcı olabilecek raporların hazırlanabilmesi için, verilerin dönemler itibariyle tutarlı olması gerekmektedir.

Muhasebe döneminde yapılan işlemler
Kesin mizan dönem sonunda yapılan envanter işlemleri sonucunda, hesapların kesin değerleri oluştuktan sonra finansal raporlar hazırlanmadan oluşturulan mizan türüdür.

Genel geçici mizanın düzenlenmesi
Büyük defter hesaplarının doğruluğu mizan yardımıyla gerçekleştirilir. Genel geçici mizanda, "genel" tüm yılı kapsaması ve "geçici" kelimesi ise envanter sürecinde hesaplarda düzeltmeler nedeniyle değişebileceğini göstermektedir.

Envanter tanımı ve muhasebedeki kapsamı
Envanter işlemleri; işletmeye dahil mevcut, alacak ve borçların miktarlarını ve değerlerini kesin bir şekilde ayrıntılı olarak tespit etmek ve elde edilen sonuçlara göre gerekli ayarlama ve düzeltme kayıtlarını yapmak suretiyle gerçek değerlerini vermesini sağlamaktır.

Dönemsonu envanterinin yapılması (Muhasebe dışı envanter)
Muhasebe dışı envanter işlemleri birbirini izleyen iki aşamadan oluşur. Bunlar Sayım ve Değerlemedir.

Sınıflandırma; çok sayıda bilgilerin belirli sınıf ve gruplara göre düzenlenmesi işlemidir. Büyük
deftere yapılan kayıtlar sınıflandırma işlevine yöneliktir.
Doğru cevap B seçeneğidir

İşletme İçi Bilgi Kullanıcıları;
• Yöneticiler
• İşletme sahip ve ortakları
• İşletme çalışanlar
İşletme Dışı Bilgi Kullanıcıları ise
• Kredi verenler
• Yatırımcılar
• Devlet
• Toplum
• İşletme ile iş ilişkisi kuranlar
Doğru cevap C seçeneğidir.

Kişilik Kavramı; işletmenin sahip veya sahiplerinden, yöneticilerinden, personelinden ve diğer ilgililerden ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu ve o işletmenin muhasebe işlemlerinin sadece bu kişilik adına yürütülmesi gerektiğini öngörür.
Kişilik kavramı, işletmenin tanımından çıkartılan işletmenin varlıklara sahip olması gerçeği ile birlikte ele alınınca çift taraflı muhasebe esasına (Varlıklar = Sermaye + Borçlar) temel olur. Diğer bir ifade ile çift taraflı kayıt esasına olanak sağlar.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Tam açıklama kavramı; mali tabloların bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmasını ifade eder.
Mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında, mali tablo kalemleri kapsamında
yer almayan ancak alınacak kararları etkileyebilecek, gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavramın gereğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Muhasebe Dönemi Başında;
1. AÇILIŞ KAYDI
Muhasebe Dönemi Süresince;
2. AÇILIŞ KAYDININ BÜYÜK DEFTERE AKTARILMASI
3. GÜNLÜK İŞLEMLERİN BELGELENDİRİLMESİ
4. GÜNLÜK DEFTERE KAYIT
5. BÜYÜK DEFTERE KAYIT
6. AYLIK MİZANLARIN DÜZENLENMESİ
7. GENEL GEÇİCİ MİZANIN DÜZENLENMESİ
Muhasebe Dönemi Sonunda;
8. DÖNEMSONU ENVANTERİNİN YAPILMASI
9. DÖNEMSONU MUHASEBE İŞLEMLERİ
10. KESİN MİZANIN DÜZENLENMESİ
11. MALİ TABLOLARIN DÜZENLENMESİ
12. KAPANIŞ KAYITLARININ YAPILMASI
Doğru cevap D seçeneğidir.

İşe başlama tarihinde çıkarılan envanter, envanter defterine yazılır. İşe yeni başlayan bir işletmenin kuruluş aşamasında envanteri çok ayrıntılı olmaz. Bazen sadece sermaye olarak konulan paradan ibaret olabilir. Envanter defterine, işe başlama tarihinde ve her dönemin sonunda çıkarılan envanterler ve bilançolar kaydedilir. Bu durumda, işe yeni başlayan bir işletmede, muhasebe dönemi başında kayıtların yapılacağı ilk defter, envanter defteridir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Dönem başı bilançosunda yer alan aktif ve pasif unsurlar, yevmiye defterine tek bir madde şeklinde kaydedilir. Bu kayıtta aktif unsurlar (kasa, demirbaşlar, taşıtlar vb.) borçlandırılırken, pasif unsurlar (sermaye, borçlar) alacaklandırılarak yevmiye defterine yazılır.

Genel geçici mizan düzenlendikten sonra kesin mizan düzenleninceye kadar yapılan işlemlerin tümü envanter işlemleri olarak adlandırılır.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Dönem sonu envanteri, miktar tespiti ve değerlemeyi içerir. Muhasebe ile doğrudan bir faaliyet olmadığı için bu envantere muhasebe dışı envanter de denir. Muhasebe dışı envanter, varlıkların ve borçların büyük defterdeki değerleri dikkate alınmaksızın tek tek sayılması, kontrol edilmesi ve değerlemesi işlemidir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Muhasebe sistemi uygulama genel tebliğine göre düzenlenmesi istenen mali tablolar, temel ve ek mali tablolar olarak ikiye ayrılmaktadır. Muhasebede temel mali tablolar, bilanço ve gelir tablosudur.
Ek mali tablolar ise, satışların maliyeti tablosu, fon akım tablosu, nakit akım tablosu, kâr dağıtım
tablosu, özkaynaklar değişim tablosudur.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Muhasebe ;İşletmenin varlıkları ve kaynakları (sermayesi ve borçları) üzerinde değişme yaratan ve para ile ifade edilen (mali) işlemlere ait bilgileri ; kaydetmek, sınıflandırmak, özetlemek, analiz etmek ve yorumlamak suretiyle ilgili kişi ve kurumlara raporlar şeklinde sunan bilgi sistemidir.

Kaydetme, sınıflandırma ve özetleme muhasebenin birinci işlevi, analiz ve yorum ikinci işlevidir.

İşletem içi bilgi kullanıcıları:
Yöneticiler,işletme sahip ve ortakları, işletme çalışanları
İşletme dışı bilgi kullanıcıları ;
Kredi verenler, yatırımcılar, devlet, toplum ve işletme ile iş ilişkisi kuranlardır.

Bu kavram ; Muhasebenin organizasyonunda, muhasebe uygulamalrının yürütülmesinde ve mali tablolarını düzenlenmesi ve sunulmasında ; belirli kişi veya grupların değil, tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretiminde gerçeğe uygun tarafsız ve dürüsk davranılması gereğini ifade eder.
Sosyal Sorumluluk Kavramı

Muhasebe dönemi başında: dönembaşı envanteri, dönembaşı bilançosu, envanter defterlerine geçirilmesi, açılış kayıtlarının açılması işlemleri yer alır. Açıyıl kayıtlarının büyük deftare aktarılması muhasebe dönemi sürecinde yapılır.
Açılış kaydının büyük deftere aktarılması

Muhasebe dönemi sonunda. Dönemsonu envanterinin yapılması ,dönemsonu muhasebe işlemleri, kesin mizanın düzenlenmesi, mali tabloların düzenlenmesi ve kapanış kayıtlarının yapılması.

İşe yeni başlayan işletmeler dönem başında kuruluş envanteri ve kuruluş bilançosu hazırlarken faaliyetine devam eden işletmeler yevmiye defterine açılış kaydıyla faaliyelerine devam ederler. Çünkü onların dönemsonu bilançosu aynı zamanda bir sonraki dönemin dönem başı bilançosudur. Örneğin: 31.12.2018 dönemsonu bilançosu 01.01.2019 dönembaşı bilançosunu ifade eder.
Dönembaşı kuruluş envanterinin yapılması ve kuruluş bilançosunun hazırlanması

Muhasebe Döneminde yapılan İşlemler
Açılış kaydının büyük deftere aktarılması,günlük işlemlerin belgelendirilmesi,yevmiye defterine kayıt, büyük deftere kayıt, aylık mizanların düzenlenmesi, genel geçiçi mizanın düzenlenmesi dir.

Dönem sonu envanterinin işletmeye sağladığı yararlar :
İşletmenin iç denetimi sağlanır
Yanlışlık ve hileler açığa çıkar
Alınacak tedbirlerle geleceğe ait yanlışlıklar önlenir
Bilanço gereğine uygun olarak hazırlanır.
İşletmenin dış denetimi sağlanır.

Mali Tabloların Düzenlenmesinin Amaçları
Mali Yatırımcılar, kredi verenler ve diğer ilgililere kara almada yararlı bilgiler sağlamak,gelecekteki natik akımlarını değerlendirmede yararlı bilgiler sağlamak, varlıklar, kaynaklar ve bunlardaki değişiklikler ile işletme faaliyet sonuçları hakkında bilgi sağlamak
Yatırımcılar, kredi verenler ve diğer ilgililere kara almada yararlı bilgiler sağlamak,gelecekteki nakit akımlarını değerlendirmede yararlı bilgiler sağlamak, varlıklar, kaynaklar ve bunlardaki değişiklikler ile işletme faaliyet sonuçları hakkında bilgi sağlamak

Muhasebenin Tanımı
Fon sağlama muhasebenin temel işlevleri arasında yer almaz. İşletmenin varlıkları ve kaynakları (sermayesi ve borçları) üzerinde değişme yaratan ve
para ile ifade edilen (mali) işlemlere ait bilgileri; kaydetmek, sınıflandırmak, özetlemek, analiz etmek ve yorumlamak suretiyle ilgili kişi ve kurumlara raporlar şeklinde sunan bir bilgi sistemidir.Bu kapsamda fon sağlamak muhasebenin temel işlevleri arasında yer almaz.

Muhasebenin temel kavramları
Tarafsızlık ve belgelendirme kavramı, muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön
yargısız davranılması gereğini ifade eder.

Muhasebe Süreci
Mali tablolar muhasebe dönemi içinde değil, dönemin sonunda düzenlenirler.

İşe Yeni Başlayan İşletmelerde Dönem Başında Yapılacak İşlemler
Kuruluş tarihi itibariyle işletmelerin mali durumları, yani işletmenin varlıkları, borçları ve sermayesi saptanır. Bu işleme “envanter çıkarma” denir. Envanter çıkarmak; saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle bilanço günündeki varlıkları ve borçları kesin bir şekilde ve ayrıntılı olarak saptamaktır. Envanterin amacı işletmenin belli bir andaki varlıklarını ve borçlarını doğru bir şekilde tespit
ederek sermayeyi hesaplamaktır.

Aylık mizanların düzenlenmesi
Mizan, belli bir döneme ait büyük defter hesaplarının borç ve alacak tutarlarına ilişkin toplamlar ile bunlara ilişkin kalanları düzenli bir şekilde gösteren bir cetveldir. Bu cetvelde hesapların adları, borç ve alacak tutarları ve kalanları listelenir. Mizanda hesapların borç toplamları, alacak toplamları ve günlük defterin borç ve alacak toplamları arasında eşitlik aranır. Eşitlik sağlanmışsa günlük defterdeki işlemlerin büyük deftere doğru aktarıldığı kabul edilir. Mizanda borç kalanı ve alacak kalanları eşitliği de aranır

Muhasebe içi envanter, envanter işlemlerinin muhasebe kayıtlarında yer alan aşamasıdır. Bu nedenle değerleme işlemleri muhasebe içi envanter işlemleri kapsamında değildir.

Dönemsonu Envanterinin Yapılması (Muhasebe Dışı Envanter)
Muhasebe açısından değerleme; “bir işletmenin varlıklarının ve borçlarının değerinin parasal olarak belirlenmesidir. Değerlemenin amacı; işletmenin belirli bir andaki gerçeğe en yakın mali durumunu ve kâr - zararını saptamaktır. Bu amaçla işletmenin sahip olduğu bütün varlıkların miktarları saptandıktan ve borçları da belirlendikten sonra tek tek para birimiyle çarpılarak değerleri belirlenir.

Dönemsonu Muhasebe İşlemleri (Muhasebe İçi Envanter)
Muhasebe dışı envanter işlemleri (sayım ve değerleme) tamamlanıp, envanter listelerine yazıldıktan sonra, bu listedeki tutarlar ile işletmenin genel geçici mizandaki tutarları kontrol edilir, eğer bu tutarlar arasında fark yoksa bunlarla ilgili yapılacak kayıt yoktur. Muhasebe dışı envanter tutarları ile hesaplarda görülen tutarlar arasında fark varsa, bu farklar yapılacak ayarlama ve düzeltme kayıtları ile ortadan kaldırılır.

Dönem sonunda, Dönem Karı veya Zararı Hesabına devredilen sonuç hesapları gelir tablosunun düzenlenmesine temel oluştururlar. Bu hesaplar Dönem Karı veya Zararı Hesabına devredildiklerinde,
tüm giderler hesabın borç tarafında, bütün gelirler hesabın alacak tarafında toplanır. Hesabın borç kalanı vermesi dönemi kârla, alacak kalanı vermesi dönemi zararla kapattığını gösterir

Bilançonun Düzenlenmesi
Kesin mizanın kalanlarından yararlanarak işletmenin dönem sonu durumunu gösteren dönem sonu bilançosu düzenlenir. Kesin mizanda yer alan kalanlar bilançoyu oluşturur. Kesin mizanın borç kalanları bilançonun aktifini, alacak kalanları da bilançonun pasifini verir.

İşletmenin varlıkları ve kaynakları üzerinde değişme yaratan ve para ile ifade edilen işlemlere ait bilgileri; kaydetmek, sınıflandırmak, özetlemek, analiz etmek ve yorumlamak suretiyle ilgili kişi ve kurumlara raporlar halinde sunan bilgi sistemi muhasebedir.

İşletmenin sahip veya sahiplerinden ayrı bir kişiliği olduğu işletmenin kişiliği kavramı olarak tanımlanır. Sermaye de bu kavram çerçevesinde bir borç-alacak ilişkisidir.

İşletmenin ömrünün sınırsız olduğu ve kararların buna göre alınması gerektiği işletmenin sürekliliği, faaliyet sonuçlarının dönemler itibariyle ölçülmesi gerektiği ise dönemsellik kavramının gereğidir.

Doğru sıralama: Açılış kaydı, Günlük işlemlerin kaydedilmesi, Aylık mizanın düzenlenmesi, Dönemsonu envanterinin yapılması, Kapanış kayıtlarının yapılması.

Muhasebe içi envanter işlemleri, işletmenin genel geçici mizanı ile muhasebe dışı envanter sonuçlarının karşılaştırılarak gerekli kayıtların yapılması işlemleridir. Senetsiz alacaklara ilişkin müşteri kayıtlarının mutabakatı işlemleri muhasebe içi envanter işlemlerinden biri değil, muhasebe dışı envanter işlemlerinden biridir.

Genel geçici mizanın düzenlenmesinden sonra muhasebe dışı ve muhasebe içi envanter kayıtlarının yapılmasından sonra düzenlenecek mizan, KESİN MİZANdır.

İşletmenin belli bir döneme ilişkin faaliyet sonuçları ile işletmenin kazanma gücünü ve karlılık durumunu gösteren mali tablo, GELİR TABLOSUdur.

Aktif ve pasif düzenleyici hesaplara ilişkin örnekleri kitabınızdaki ünitelerde araştırınız.
Varlık ve kaynakların işletmenin bilançosunda net değerleriyle gösterilmesi amacıyla kullanılan hesaplar DÜZENLEYİCİ HESAPLAR olarak ifade edilir.

Kapanış kaydında bilanço hesapları yer alacaktır. Satış İskontoları Hesabı bir bilanço hesabı değil, gelir tablosu hesabıdır.

Mizanda aranan eşitlikler:
Hesapların Borç Tarafları Toplamı = Hesapların Alacak Tarafları Toplamı
Hesapların Borç Kalanları Toplamı = Hesapların Alacak Kalanları Toplamı

Büyük defter hesaplarına yapılan kayıtlar sınıflandırma işlevi kapsamında ele alınmaktadır.

Özetleme işlevi, çok sayıdaki bilginin anlaşılır halde kısaltılması ve mali tabloların hazırlanması işlevini kapsamaktadır.

İşletme ile iş ilişkisi kuranlar işletme dışı bilgi kullanıcıları olarak işletmenin muhasebe sisteminin üretmiş olduğu mali tablolardan faydalanarak işletme hakkında bilgi sahibi olmaktadır.

Tarafsızlık kavramı, muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön yargısız davranılması gereğini ifade etmektedir.

Tutarlılık kavramı, muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının, birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanmasını; değiştirildiğinde ise bu değişikliklerin etkilerinin mali tablo dipnotlarında açıklanmasını zorunlu kılar.

İşletmenin kuruluş yılındaki muhasebe dönemi işe başladığı tarihten yıl sonuna kadar olan dönemi kapsamaktadır.

Aylık mizanların düzenlenmesi muhasebe dönemi içinde yapılan faaliyetlerdendir.

Gelir tablosu, işletmenin bir dönem içinde elde ettiği gelirlerle giderlerini göstermektedir.

Gelirler ve giderler gelir tablosunda, varlıklar ve bu varlıkların kaynakları ise bilançoda gösterilmektedir. Dönen varlıklar da bilançonun bir unsuru olarak bilançoda yer almaktadır.

Bilanço belli bir tarihe ilişkin mali tablodur.

İşletmenin Sürekliliği Kavramı
İşletmeler kurulurken iflas etme amacı söz konusu değildir. Bu nedenle işletmeler kurulurken sınırsız bir ömür varsayımıyla kurulur ve bu muhasebede süreklilik kavramı ile açıklanır.

İşletmenin sonsuz olarak kabul edilen ömrünün belirli aralıklarla ölçülmesi sağlayan dönemsellik kavramı ile sağlanmaktadır.

Envanter Tanımı ve Muhasebedeki Kapsamı
Muhasebe belgeye dayalı olarak kayıt yapar. Yani bir mal satın alındığında onun kaydı faturasına göre yapılır. Malın depoya fiziki olarak girişi ve bunlardan yapılan satışları bizzat takip etmez. Bu nedenle muhasebe kayıtları ile gerçek durumun birbiriyle karşılaştırılıp, muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtır hale getirilmesi gerekir. Bu ise genellikle dönem sonunda yapılan envanter çıkarma ile gerçekleştirilir.

Muhasebe Dönemi Sonunda Yapılan İşlemler
• Dönemsonu Envanterinin Yapılması (Muhasebe Dışı Envanter)
• Dönemsonu Muhasebe İşlemleri (Muhasebe İçi Envanter
• Kesin Mizanın Düzenlenmesi
• Mali Tabloların Düzenlenmesi
• Kapanış Kayıtlarının Yapılması

Muhasebe Dönemi Başında Yapılan İşlemler
Dönemsellik kavramı gereği işletmenin sınırsız kabul edilen ömrü belirli aralıklarla kesintiye uğratılarak (dönem) finansal durumu ölçülmeye çalışılır. Bu nedenle bir dönemin sonu aslında diğer dönemin başlangıcıdır. Yani 31 Aralık 2020 bir dönemin sonu iken aslında 1 Ocak 2021'nin ise başlangıcıdır.

Envanter Tanımı ve Muhasebedeki Kapsamı
Tanımda envanter işlemlerinin ne olduğu sorulmaktadır.

Envanter Çıkarma Zamanı
Faaliyetine devam eden işletmelerde, dönembaşı envanterine “açılış envanteri” veya “başlangıç envanteri” de denmektedir.

Envanter Tanımı ve Muhasebedeki Kapsamı
Envanter işlemleri tanımından hareketle, yapılış biçimine göre envanteri; muhasebe dışı envanter ve muhasebe içi envanter olarak iki aşamaya ayırıp açıklayacağız. Sayım ve değerleme, muhasebe dışı envanterde; envanter kayıtları, muhasebe içi envanter aşamasında incelenecektir.

Kesin Mizanın Düzenlenmesi
Bu mizanda yer alacak tutarlar bilançoda yer alacak kesin rakamlar olduğundan bu mizana “Kesin Mizan” denir. Kapanan hesaplar da dahil bütün hesaplar mizana aktarılır. Kesin mizanın şekli ve düzenlenmesi diğer mizanlarla aynıdır. Kesin mizanı diğer mizanlardan ayıran özellik içerdiği tutarların dönem sonu itibari ile kesin oluşu ve kalanların bilançoyu oluşturmasıdır.

Bilançonun düzenlenemesi
Özkaynaklar grubu; işletme sahip veya sahiplerinin işletmenin varlıklar üzerindeki haklarını gösterir. İşletme sahip veya sahiplerince işletmeye sağlanan sermaye ve işletmede bırakılan yedekler ile dağıtılmamış karları kapsar.

Muhasebede çok sayıda bilgilerin belirli sınıf ve gruplara göre düzenlenmesi işlemine sınıflandırma denir. Büyük deftere yapılan kayıtlar sınıflandırma işlevine yöneliktir.

Yöneticiler; işletmenin faaliyetlerini planlarken ve karar alırken muhasebenin sağladığı bilgileri kullanmak zorundadırlar. Alınan kararların sonuçlarının kontrolü de yine muhasebenin sağladığı bilgilerle mümkün olur. Yöneticiler işletme içi bilgi kullanıcısıdır.

Gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi, hasılat, gelir ve kârların aynı döneme ait maliyet, gider ve zararlarla karşılaştırılması dönemsellik kavramı gereğidir. Bu kavramın, işletmeler açısından geçerliliğinin bulunmadığı veya ortadan kalktığı durumlarda ise, bu husus mali tabloların dipnotlarında açıklanır.

Hesap dönemi içinde her ay çıkarılan mizana aylık mizan denir ve çıkarıldığı ayın adını alır, Ocak ayı mizanı, Şubat ayı mizanı gibi. Ocak ayı mizanından sonraki mizanlar, düzenlendikleri tarihe kadarki dönemi kapsarlar. Yani ay sonlarında çıkartılan mizanlar, sürekli önceki ayları da kapsayacak şekilde kümülatiftirler.

İşletmeler birleşme kararı almaları halinde, birleşecek işletmelerin her biri devir envanteri çıkarır.

Muhasebe dışı envanter işlemleri birbirini izleyen iki aşamadan oluşur:
• Sayım
• Değerleme
Sayım işlemlerinde işletmenin tüm varlıkları ve kaynakları uygun şekilde sayılarak, ölçülerek veya tartılarak miktarları belirlenir.

Demirbaşların sayımı ve Türk Lirası olarak değerinin tesbit edilmesi muhasebe dışı envanter sayılır.

Gelir tablosu temel mali tablodan biridir, diğeri ise bilançodur.

Gelir tablosu belli bir tarihi değil bir dönemi kapsar.

Öz kaynaklar grubu, işletme sahip veya sahiplerinin işletmenin varlıkları üzerindeki haklarını gösterir. İşletme sahip veya sahiplerince işletmeye sağlanan sermaye ve işletmede bırakılan yedekler ile dağıtılmamış kârları kapsar.

Sınıflandırma; çok sayıda bilgilerin belirli sınıf ve gruplara göre düzenlenmesi işlemidir. Büyük deftere yapılan kayıtlar sınıflandırma işlevine yöneliktir.

Bu kavram, muhasebe işlevini yerine getirme konusundaki sorumluluğunu belirtmekte ve muhasebenin kapsamını, anlamını, yerini ve amacını göstermektedir. Sosyal sorumluluk kavramı; muhasebenin organizasyonunda, muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesi ve sunulmasında; belli kişi veya grupların değil, tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretiminde gerçeğe uygun tarafsız ve dürüst davranılması gereğini ifade eder.

Muhasebe sürecindeki işlemler temel olarak üçe ayrılmaktadır.
1. Muhasebe dönemi başında yapılan işlemler
2. Muhasebe dönemi içinde yapılan işlemler
3. Muhasebe dönemi sonunda yapılan işlemler

Hesapların açılış kaydı, hem işe yeni başlayan işletmede, hem de faaliyetine devam etmekte olan işletmelerde söz konusudur. Ancak işe yeni başlayan işletmelerde açılış kaydından önce yapılması gereken işlemler olduğu için, faaliyetine devam etmekte olanlara göre dönem başı işlemleri farklılık gösterir. İşe yeni başlayan bir işletmede dönembaşı, işe başladıkları tarih olarak kabul edilirken, faaliyetine devam edenlerde dönembaşı 1Ocak ‘tır.

Muhasebe açısından “Envanter işlemleri; İşletmeye dahil mevcut, alacak ve borçların miktarlarını ve değerlerini kesin bir şekilde ayrıntılı olarak tespit etmek ve elde edilen sonuçlara göre gerekli ayarlama ve düzeltme kayıtlarını yapmak suretiyle gerçek değerlerini vermesini sağlamaktır.

Muhasebe dışı envanterin işletmeye sağladığı yararları, aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:
• İşletmenin iç denetimi sağlanır,
• Yanlışlık ve hileler açığa çıkar,
• Alınacak tedbirlerle geleceğe ait yanlışlıklar önlenir,
• Bilanço gerçeğe uygun olarak hazırlanır.

Dönem sonu envanterini gerektiren durumlardan bazıları aşağıdaki gibidir:
• Mal hareketleri, aralıklı envanter yöntemine göre kaydedilmişse mevcut malların değeri, Ticari Mallar Hesabı kalanından anlaşılamaz. Ayrıca dönem içinde satılan ticari mallar maliyeti izlenemediği için, satılan ticari mallar maliyeti bilinemez. Dönem sonunda envanter işlemi yapılarak satılan ticari mallar maliyetinin tespit edilmesi gerekir.
• Mal hareketleri, devamlı envanter yöntemine göre kaydedilmiş olsa bile dönem içinde kırılma, fire, kaybolma, çalınma gibi miktar azalışına neden olan olaylar ile modası geçme, fiyat düşmesi vb nedenlerle meydana gelen değer azalışları sonucu Ticari Mallar Hesabı, mevcut malların gerçek değerini göstermeyebilir.
• Ticari Mallar dışında kalan diğer varlıklarda çeşitli nedenlerle (çalınma, kaybolma, modası geçme, fazla veya eksik ödeme vb.) hesaplardaki tutarlar ile gerçek tutarları yansıtmayabilir.
• Alacakların tahsil edilebilirlik durumunda değişiklik olabilir. Yani şüpheli veya değersiz alacak durumuna gelmiş olabilir.
• Alacak senetleri ve borç senetlerinin kaydedildiği tarihteki nominal değerleri ile dönem sonundaki peşin değerleri farklılık gösterir.
• Hisse senetlerinde alış bedellerine göre değer düşmeleri meydana gelmiş olabilir.
• İşletmenin faaliyetlerinde kullandığı duran varlıklarda aşınma, yıpranma, teknolojik eskime gibi nedenlerle değer kayıpları oluşur. Amortisman kayıtlarının yapılması gerekir.
• Gelir ve gider hesapları, içinde bulunulan döneme ait olmayabilir, gelecek dönemlere ait olabilir. Veya Gelecek dönemlere ait kaydedilmiş gelir ve giderler içinde bulunulan döneme ait olabilir.
• Bazı mali nitelikli işlemlerin kayıtları unutulmuş olabilir.
• Dönem içinde yapılan kayıtlarda hatalar olabilir. Yanlış hesaplara kayıt veya tutar hataları olabilir.

Muhasebe sistemi uygulama genel tebliğine göre düzenlenmesi istenen mali tablolar, temel ve ek mali tablolar olarak ikiye ayrılmaktadır. Muhasebede temel mali tablolar, bilanço ve gelir tablosudur. Ek mali tablolar ise, satışların maliyeti tablosu, fon akım tablosu, nakit akım tablosu, kâr dağıtım tablosu, özkaynaklar değişim tablosudur.

Bilanço bir işletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını ve bu varlıkların kaynaklarını gösteren bir tablodur.

Bir hesabın kapatılması, kalan vermemesi yani borç ve alacak toplamlarının eşit olması demektir. Bu nedenle hesaplar kapatılırken, borç kalanı veren aktif hesaplar, aynı tutarda alacaklandırılır, alacak kalanı veren pasif hesaplar aynı tutarda borçlandırılarak kapatılır. Bunun dışında hesaplar aracı hesap kullanılarak da kapatılabilir. “Bilanço Hesabı “veya “Çıkış Bilançosu Hesabı” aktif hesaplar kapatılırken borçlandırılır, pasif hesaplar kapatılırken alacaklandırılır. Yevmiye defterinde hesapların kapanışının yapıldığı kayda “kapanış kaydı” veya “kapanış maddesi” denir. Hesapların kapatılması hesap döneminin sona erdirilmesidir. Bir dönemin bitiş anı sonraki dönemin başlangıç anıdır. 1 Ocakta yeni dönem, hesapların açılışıyla tekrar başlayacaktır.