Medya Siyaset Kültür - Medya ve İletişim

Ünite 1

Soru 1

Türk Devletinin varlık ve bağımsızlığı, ülkenin ve milletin bölünmez bütünlüğü, toplumun huzuru, genel ahlak, Cumhuriyet’in genel ilkeleri gibi ifadeler eklenerek hangi anayasa ile TRT tarafsızlığı bir yayın ilkesi olarak anayasaya girmiştir?

1924 Anayasası

1961 Anayasası

1971 Anayasası

1982 Anayasası

1995 Anayasası

Açıklama:

TRT ile ilgili düzenlemelerde tarafsızlık ilkesi anayasalara girmiştir. 1961 Anayasası madde 121’de tarafsızlığı bir yayın ilkesi olarak getirmiştir. Ama, 1982 Anayasası’nda bu ilkeye “Türk Devletinin varlık ve bağımsızlığı, ülkenin ve milletin bölünmez bütünlüğü, toplumun huzuru, genel ahlak, Cumhuriyet’in genel ilkeleri gibi ifadeler eklenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

“Basının Dört Kuramı” kitabına göre aşağıdakilerden hangisi yayın politikaları ile ilgili dört yaklaşımdan biri değildir?

Otoriteryan

Liberteryan

Sosyal sorumluluk

Totaliter Sovyet sistemi

Geleneksel Amerika sistemi

Açıklama:

Fred Siebert, Theodere Peterson ve Wilbur Schramm’ın eseri “Basının Dört Kuramı” (Four Theories of Press) 1956 yılında yayımlanmıştır. Bu kitaba göre yayın politikaları ile ilgili dört yaklaşım vardır. Bunlar, otoriteryan, liberteryan, sosyal sorumluluk ve totaliter Sovyet sistemidir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

“Toplum bireylerden oluşur; çünkü insan doğuştan bir zoon politikon’dur; eşdeyişle toplumsal-siyasal bir hayvandır” deyişi hangi filozofa aittir?

Aristotales

Sokrates

Platon

Farabi

Descartes

Açıklama:

Aristotales’e göre “toplum bireylerden oluşur; çünkü insan doğuştan bir zoon politikon’dur; eşdeyişle toplumsal-siyasal bir hayvandır.”

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi “isonomia” kavramını tanımlamaktadır?

Fikir özgürlüğü

Söz söyleme özgürlüğü

Yasalar önünde yurttaşların eşitliği

Yasalar önünde erkek yurttaşların önceliği

Basın ve yayın özgürlüğü

Açıklama:

Sofistlerin siyasal konuşmanın önemi üzerine yaptıkları vurgu, aslında, Polis’in iki temel özelliğinden biridir. Bunlardan ilki, yasalar önünde eşitlik anlamına gelen “isonomia” kavramıdır. Bu kavram, yasalar önünde yurttaşların eşit olmasını temsil eder. Statüleri ne olursa olsun tüm yurttaşlar yasalar önünde eşittir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Hangi yüzyılda gazetelerin ilk prototipleri diyebileceğimiz ekonomik gelişmeler ve fiyat bilgileri içeren “el yazması haberler” iletişim gereksinimini karşılamıştır?

13. yüzyıl

14. yüzyıl

15.yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

Açıklama:

Gazetelerin ilk prototipleri diyebileceğimiz “el yazması haberler”in bu gereksinimi karşıladığı düşünülebilir. Pazar, fuar ve panayırlarda ekonomik canlılığı olan el yazması haberler bu dönemde gelişmiştir. Ekonomik gelişmeler ve fiyat bilgileri eklenerek yüz-iki yüz adet çoğaltılarak, talep eden tüccarlara yollanmaktaydı. 15. yüzyıla gelindiğinde, Avrupa’nın birçok kentinde el yazması haber özetlerine rastlanmaktaydı.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Özgürlüğü bireyin sahip olduğu düşünce özgürlüğü olarak tanımlayan, teoloji ile felsefeyi ayırdığı gibi dünyevi iktidar ile dini de ayıran, akıl ve inancı birbirinden ayırarak siyaseti laikleştirmek isteyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Thomas Hobbes

Benedictus de Spinoza

John Stuart Mill

John Locke

Benjamin Franklin

Açıklama:

Spinoza’ya göre özgürlüğün tanımı bireyin sahip olduğu düşünce özgürlüğüdür. Teoloji ile felsefeyi ayırdığı gibi dünyevi iktidar ile dini de ayırmaktadır. Akıl ve inancı birbirinden ayırarak siyaseti laikleştirmek ister.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Fikirlerin halkın arasında büyük bir hızla yayılabilmesinde gazetelerin, siyasi mesajları taşıyan bildirilerin, siyasi düşünceleri yaygınlaştıran basılı ürünler hangi devrimin oluşmasında büyük rol oynamıştır?

Sanayi Devrimi

Fransız Devrimi

Rus Devrimi

Çin Devrimi

Küba Devrimi

Açıklama:

Fransa’da 1789’da tarihe Fransız Devrimi olarak geçen ayaklanma gerçekleşir. Ayaklanma, kitlelerin yeni fikirlerden nasıl etkilendiğini ve siyasal eyleme nasıl geçebildiğini göstermektedir. Aslında önemli olan, Fransız Devrimi’ni hazırlayan fikirlerin halkın arasında büyük bir hızla yayılabilmesidir. Bunda gazetelerin, siyasi mesajları taşıyan bildirilerin, siyasi düşünceleri yaygınlaştıran basılı ürünlerin rolü önemlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Dreyfus Davası üzerine kamuoyuna “suçluyorum” başlıklı mektubu yazan, suçlaması, devlet sırrı olduğu için kamuoyuna açıklanamayan belge olan, tekrar yargılamanın ise ilk yargılamada Savaş Konseyi’nin suçunu gizlemek için düzenlendiğini iddia eden Fransız yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Emile Zola

Victor Hugo

Honore de Balzac

Michel de Montaigne

Gustave Flaubert

Açıklama:

Emile Zora kamuoyuna “suçluyorum” başlıklı mektubunu açıklar. Mektup gazetede yayımlanır. Suçlaması, devlet sırrı olduğu için kamuoyuna açıklanamayan belgedir. Tekrar yargılamanın ise ilk yargılamada Savaş Konseyi’nin suçunu gizlemek için düzenlendiğini iddia eder. Akademisyenler ve Fransız aydınlar, Zola’ya destek verirler. Ama, Zola, orduya hakaretten yargılanır ve mahkûm edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

20. yüzyılda da güvenlik nedeniyle posta sansürünü uygulayıp postaların açılıp içinin kontrol edilebilmesine olanak sağlayan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Almanya

İspanya

Fransa

İngiltere

İrlanda

Açıklama:

20. yüzyılda da güvenlik nedeniyle sansürler devam etmiştir. İrlanda’da 1939 ve 1945 yılları arasında posta sansürü postaların açılıp içinin kontrol edilebilmesine olanak sağlamıştır. Cezayir Savaşı dönemi, basın özgürlüğü ile ilgili bu uzun mücadeleye karşın, sansürün nasıl çalıştığının önemli bir örneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Yanlış enformasyonun doğru ve güvenilir bir kaynak üstünden aktarılıyormuş gibi gösterildiği propaganda türü aşağıdakilerden hangisidir?

Beyaz propaganda

Kırmızı propaganda

Kara propaganda

Gri propaganda

Mavi propaganda

Açıklama:

Yanlış enformasyonun doğru ve güvenilir bir kaynak üstünden aktarılıyormuş gibi gösterildiği propaganda türü “gri propaganda”dır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Amerikan siyaset bilimcisi David Easton'a (1965) göre bir siyasal sistemin kendini devam ettirebilirliği aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

Medya içeriklerinin sıkı kontrolü

Toplumsal taleplere yanıt verebilme özelliği

Bağımsız medya

Basın özgürlüğü

Konuşma özgürlüğünde eşitlik

Açıklama:

GİRİŞ başlıklı bölümden alınmıştır.
Geri beslemesi olmayan, rıza ve meşruiyet aramayan sistemlerin uzun süre ayakta kalması mümkün değildir. Amerikan siyaset bilimcisi David Easton (1965) bir siyasal sistemin kendini devam ettirebilirliğini toplumsal taleplere yanıt verebilme özelliğine bağlamaktadır. David Easton’ın “Sistem Yaklaşımı”nın temel öğeleri; çevre, yanıt ve besleyici yankıdan oluşmaktadır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Siyasetin iletişim alanını düzenleyerek biçimlendirdiği medya ve iletişim alanı aşağıdakilerden hangisidir?

Medya sistemi

Yayın alanı

Özel yayıncılık

Propaganda

Sosyal medya

Açıklama:

MEDYA SİSTEMİ başlıklı bölümden alınmıştır.
Medya ve siyasetin kendiliğinden ilişkisi karşılıklı bağımlılık ilişkisidir. İletişimin siyaseti biçimlediği herkesin kabul etmek zorunda kaldığı bir gerçektir. Siyaset de anayasa, yasa ve hukuki düzenlemeler ile iletişim alanını düzenlemektedir. Yapılan düzenlemelerin biçimlendirdiği medya ve iletişim alanına “medya sistemi” denmektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

“Basının Dört Kuramı” (1965) kitabında amacı iktidarı denetlemek, gerçekleri ortaya çıkarmak, eğlendirmek ve bilgilendirmek olarak tanımlanan sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu yayıncılığı

Totaliter

Sosyal sorumluluk

Liberteryan

Otoriter

Açıklama:

MEDYA SİSTEMİ başlıklı bölümden alınmıştır.
Amerika Birleşik Devletleri’nden gelmiştir. Fred Siebert, Theodere Peterson ve Wilbur Schramm’ın eseri “Basının Dört Kuramı” (Four Theories of Press) 1956 yılında yayımlanmıştır. Bu kitaba göre yayın politikaları ile ilgili dört yaklaşım vardır. Bunlar, otoriteryan, liberteryan, sosyal sorumluluk ve totaliter Sovyet sistemidir. Liberteryan yaklaşımda sistemin amacı iktidarı denetlemek, gerçekleri ortaya çıkarmak, eğlendirmek ve bilgilendirmektir. Çoğunlukla özel mülkiyet yapısı vardır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

John Keane'nin “Medya ve Demokrasi” kitabında bahsettiği yayın türlerinden biri olan ve ticari değeri olmayan içeriğin aktarılmadığı yayın türü aşağıdakilerden hangisidir?

Piyasa yayıncılığı

Totaliter yayıncılık

Otoriter yayıncılık

Kamu hizmeti yayıncılığı

Devlet yayıncılığı

Açıklama:

MEDYA SİSTEMİ başlıklı bölümden alınmıştır.
Piyasa yayıncılığı, medya kuruluşları, özel şahıslar ve sermaye şirketleri tarafından yönetilmektedir. Şirketlerin yayıncılık politikaları piyasa ilkelerince belirlenmektedir. Bu nedenle, ticari değeri olmayan içeriğin aktarılması olanaksız gibidir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi kamu hizmeti yayıncılığının ilkeleri arasında yer almaz?

Çoğulcu bir temsil

Azınlık ve dezavantajlı gruplara yayında yer açma

Ticari olmayan kültürel yayınlar

Eğitim amaçlı yayınlar

Kar amacı güden yayınlar

Açıklama:

MEDYA SİSTEMİ başlıklı bölümden alınmıştır.
Kamusal yayıncılığın kaynakları lisans anlaşmaları, konsalide bütçeden ödemeler ve belli malların tüketimlerine (televizyon alımında bandrolla ödenen vergi gibi) konan vergilerden sağlanmaktadır. İdari yapısı ise ülkeden ülkeye fark gösterse de hükümetler veya hükümetlerle ilişkili yapılar tarafından atanmaktadır. Yayın ilkelerini şu şekilde sıralayabiliriz:
1. Çoğulcu bir temsil.
2. Azınlık ve dezavantajlı gruplara yayında yer
açma.
3. Ticari olmayan kültürel yayınlar.
4. Eğitim amaçlı yayınlar.
5. Genel beğeni ve ilgilere seslenme. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Bilgisayar teknolojilerinin iletişim alanında kullanımı ile farklı tür iletişim araçlarının ortak kullanımı veya birbiri üzerinden kullanımı şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal medya

İsogoria

Yöndeşme

Asenkron

Senkron

Açıklama:

MEDYA SİSTEMİ başlıklı bölümden alınmıştır.
Yöndeşme, İngilizce “convergence” kavramına karşılık kullanılmaktadır. Türkçe’de ilk kullanımında “yakınsama” kavramı tercih edilirken, zaman içinde yöndeşme daha fazla kabul görmüştür. Bilgisayar teknolojilerinin iletişim alanında kullanımı ile farklı tür iletişim araçlarının ortak kullanımı veya birbiri üzerinden kullanımı kastedilmektedir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Doğrudan demokrasi deneyiminin önemli bir özelliği olan ve yurttaşların etkileşiminden doğan ürünler aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal bilgi

Halk kültürü

Tiyatro

Kamusal konuşma

Kamuoyu

Açıklama:

MEDYA SİSTEMİ başlıklı bölümden alınmıştır.
Toplumsal bilginin yurttaşların etkileşimi ile oluşması, doğrudan demokrasi deneyiminin önemli bir özelliğidir. Kültürün sözlü kültür olması da bunda en önemli özelliklerden biri olmuştur. Yurttaş etkileşiminden polis kimliği oluşmuştur. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Roma İmparatorluğu çöktükten sonra Avrupa’nın dünya ile bağları kesilmiş sadece kilise kendi içinde bir bilgi akışına sahip olarak kalmıştır. Bu bilgi akışını sağlayan aşağıdakilerden hangisidir?

Monarklar

Gezici keşişler

Aristokratlar

Toplum

Burjuvalar

Açıklama:

KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARININ SİYASET SAHNESİNE ÇIKIŞI başlıklı bölümden alınmıştır.
Roma imparatorluğunun yıkılışı ile birlikte Avrupa’nın dünya ile bağları kesildi. Bu durumun günümüzdeki denkliği, uydu yayınları ve telefonun ortadan kalkmasıdır. İletişimin nitelik ve nicelik olarak düştüğü dönemde sadece kilise kendi içinde bir bilgi akışına sahipti. Böyle bir sistemin oluşumu papaların Avrupa hakkında bilgilere gereksinim duymasındandı. Bunun için kendince bir haber ağları vardı. Bu haber ağlarının temel unsuru ise gezici keşişlerdi. Papalık, hem siyasi gelişmelerden haberdar oluyor hem de toplumun nabzını tutuyordu. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Devleti anlattığı “Leviathan” kitabında devleti insanların birbirlerine zarar vermelerini engelleyecek, dış saldırılardan onları koruyacak ve sahip olduklarını ve dünya nimetlerini güvence altına alacak kişi veya meclis şeklinde tanımlayarak siyaset felsefesini derinden etkileyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

John Keane

Alexis de Tocqueville

John Stuart Mill

John Locke

Thomas Hobbes

Açıklama:

İNSAN HAKLARI VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ başlıklı bölümden alınmıştır.
Thomas Hobbes, 1588-1679 yılları arasında yaşamış İngiliz filozofudur. Devleti anlattığı “Leviathan” isimli kitabı 17. ve 18. yüzyıl siyaset felsefesini derinden etkilemiştir. Bu kitabında Leviathan devleti tanımlar. Bu devlet, insanların birbirlerine zarar vermelerini engelleyecek, dış saldırılardan onları koruyacak ve sahip olduklarını ve dünya nimetlerini güvence altına alacak kişi veya meclis’tir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Hükümetleri meşru kılan şeyin kamuoyunun desteği olduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

James Madison

Alexis de Tocqueville

John Stuart Mill

John Locke

David Hume

Açıklama:

MEDYA VE KAMUOYU başlıklı bölümden alınmıştır.
Bağımsızlığın oluşumunda medyanın ve kamuoyunun rolü önemliydi. Ama, basın da kamuoyunun iktidarın meşruluk kaynağı olarak algılanmasında ön ayak oldu. Bu fikirler, gazete ve dergilerde yayıldı. Bu duruma örnek, Birleşik Devletler’in kurucularından James Madison’ın “The Federalist” dergisinde bağımsızlık öncesindeki yazıları verilebilir. James Madison, daha sonra, Amerika Birleşik Devletleri’nin 4. Başkanı olacaktır. Derginin ismi altında “tüm yönetimler kanaatlere dayanır” ifadesi vardı. Burada, kanaat sözcüğü İngilizce’de “opinion” sözcüğü yerine kullanılmıştır. İngilizce’den Türkçe’ye kamuoyu olarak çevrilen sözcük “public opinion”dur. “Public”, kamu anlamına gelirken, “opinion” Türkçe’ye oy sözcüğü ile çevrilmiştir. Madison’a göre, hükümetleri meşru kılan kamuoyunun desteğidir. Bu desteği sayısal bir çoğunluğa bağlamaktadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Sivil toplum, yurttaşların iki hakka sahip oldukları bir alandır. Bunlardan biri, özgür örgütlenme hakkıdır. Diğeri aşağıdakilerden hangisidir?

İletişim hakkı

Özgürlük hakkı

Egemenlik hakkı

Serbestlik hakkı

Girişim hakkı

Açıklama:

Sorunun yanıtı, Sivil Alan başlıklı bölümde yer almaktadır.
Sivil toplum, yurttaşların özgür örgütlenme ve iletişim hakkına sahip oldukları bir alandır. Bu nedenle doğru yanıt "İletişim hakkı" yani A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Bir siyasal sistemin kendini devam ettirebilirliğini toplumsal taleplere yanıt verebilme özelliğine bağlayan Amerikalı Siyaset Bilimci aşağıdakilerden hangisidir?

John Lock

David Easton

Thomas Hobbes

George Gerbner

Jurgen Habermas

Açıklama:

Sorunun yanıtı Siyasal Sistem ve İletişim başlığı altında yer almaktadır.
Doğru yanıt B seçeneğindedir. Nitekim Amerikalı Siyaset Bilimci David Easton'dır. Diğer seçeneklerde yer alan düşünürlerin hepsi Avrupa ülkelerindendir. Gerbner Amerika'da yaşamıştır ama Macaristan kökenlidir. Ayrıca Easton dışındakiler için siyaset bilimci demek de doğru olmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Amerika Birleşik Devletleri’nde basın ve ifade özgürlüğünün anayasal güvence altına alınmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?

Twitter

Televizyon

Gazete

Radyo

Sinema

Açıklama:

Sorunun yanıtı Siyasal Sistem ve İletişim başlığı altında yer almaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri’nde basın ve ifade özgürlüğünün anayasal güvence altına alınması gazete temelli bir iletişim sistemine dayanmaktadır. Dolayısıyla doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Siyasal sistem ile medya sistemi arasında bir uyum gözlenmektedir. Siyasal sistem değiştiğinde, medya sistemi de değişmektedir. Buna en iyi örnek aşağıdakilerden hangisidir?

Amerika Birleşik Devletleri

İngiltere

Almanya

Doğu Bloku

Batı Bloku

Açıklama:

Sorunun yanıtı Medya Sistemi başlıklı bölümde yer almaktadır.
Siyasal sistem ile medya sistemi arasında bir uyum gözlenmektedir. Siyasal sistem değiştiğinde, medya sistemi de değişmektedir. Buna en iyi örnek soğuk savaşın bitmesi ile birlikte Doğu Bloku ülkelerinde siyasal sistem değişikliğinin ardından medya sistemlerinin de değişmesidir. Dolayısıyla doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

“Medya ve Demokrasi” ismiyle
Türkçe’ye çevrilen kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Johan Galtung

Herbert Siebert

Michael Morgan

Tom Tomlinson

John Keane

Açıklama:

Sorunun yanıtı Medya Sahiplik Yapısı başlıklı bölümdedir.
Medya ve Demokrasi kitabının yazarı John Keane'dir. Bu nedenle doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Yöndeşme, İngilizce “convergence” kavramına karşılık kullanılmaktadır. Yöndeşme sözcüğünün yerine Türkçe’de ilk kullanımda hangi sözcük tercih edilmiştir?

Yakınsama

Uzaksama

Yakınlık

Benzelik

Yüzeysellik

Açıklama:

Sorunun yanıtı Kamu Hizmeti Yayıncılığı başlıklı bölümde yer almaktadır.
Yöndeşme sözcüğünün yerine Türkçe'de ilk olarak yakınsama sözcüğü kullanılmıştır. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

John Lock’un devletin oluşumu ile ilgili kuramında hikâyeyi başlatan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Sanat

Doğa

Spor

Şehir

Felsefe

Açıklama:

Sorunun yanıt Benedictus de Spinoza ve İfade başlıklı bölümdedir.
Özgürlüğü
John Lock’un devletin oluşumu ile ilgili kuramında hikâyeyi başlatan durum Doğa’dır. Bu nedenle doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Kralın yasama yetkisinin elinden alındığı bildirgeye ne ad verildiği aşağıdaki hangi seçenekte yer almaktadır?

Yetki bildirgesi

Yasama bildirgesi

Haklar bildirgesi

Ceza bildirgesi

Doğa bildirgesi

Açıklama:

Sorunun yanıtı Medya ve Kamuoyu başlıklı bölümde yer almaktadır.
Haklar bildirgesidir. Bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Kime göre, hükümetleri meşru kılanın kamuoyunun desteği olduğu aşağıdaki hangi seçenekte verilmiştir?

Signorielli

Show

McCombs

Madison

Allison

Açıklama:

Sorunun yanıtı Medya ve Kamuoyu başlıklı bölümde yer almaktadır.
Madison'a göre, hükümetleri meşru kılan kamuoyunun desteğidir. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Ön engellemenin neyin bir türü olduğu aşağıdaki hangi seçenekte verilmiştir?

Basın

Koğuşturma

İnceleme

Araştırma

Sansür

Açıklama:

Sorunun yanıtı Günümüzde Sansür Uygulamaları
Özgürlüğü başlıklı bölümde yer almaktadır.
Sansürün bir türüdür. Bu nedenle doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Demokrasilerin, temsili demokrasiye geçişi ile birlikte gelen en önemli özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Yurttaşların hak ve sorumluluklarının onların seçtiği kişilerce oluşturulması

Yurttaşların doğrudan sürece katılmaları

Yurttaşların alınan kararları uygulama yetkisine sahip olmaları

Medya kavramının ortaya çıkması ile yüz yüze konuşmanın öneminin artması

Yöneten ve yönetilenlerin birbirlerinden ayrılmamaı

Açıklama:

Hikâye, doğrudan demokrasi pratiğinde konuşan yurttaş ile başlamaktadır. “Doğrudan” sözcüğü anlamı gereği bir işin aracısız yapıldığını ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Sistem Yaklaşımı'na göre bir siyasal sistemin kendisini sürdürmesi aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

Bir siyasi sistemin kendini sürdürebilmesi toplumdan gelen taleplerin siyasi sistemden besleyici yankı olarak dönmesine bağlıdır

Siyasetin oluşumu ve varlığını sürdürmesinde iletişim olgusu ikincil bir öneme sahiptir

Demokrasi tarihi, siyasilerin yetkilerinin sınırlandırılmaması ile doğrudan ilişkilidir

Siyasal sistem varlığını ancak ve ancak toplumdan topladığı vergiler ile sürdürebilir

Yurttaşların siyasal sisteme katılımı, siyasal sistemin varlığını sürdürmesi açısından çok önemli bir unsur değildir

Açıklama:

Bir siyasi sistemin kendini sürdürebilmesi toplumdan gelen taleplerin siyasi sistemden besleyici yankı olarak dönmesine bağlıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Yayıncılık sisteminde devlet tekeli olmasına rağmen özerk bir yapı gösteren İngiliz kuruluşu aşağıdakilerden hangisidir?

Kultur TV

NBC

CBS

CNN

BBC

Açıklama:

Devlet tekelinin olduğu dönemlerde BBC televizyonu kamu yayıncılığı ilkesiyle yayın politikasını biçimlendirmiştir. Sahiplik yapısı devlete ait olsa da ve kamusal fonlarla gelirleri sağlasa da özerklik gibi bir ilke ile siyasi iktidarla arasında yasal mesafe sağlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Medya kuruluşları, özel şahıslar ve sermaye şirketleri tarafından yönetiliyorsa bu hangi tür yayıncılığa işaret etmektedir?

Devlet tekeli

Kamusal yayıncılık

Piyasa yayıncılığı

Serbest yayıncılık

Küresel yayıncılık

Açıklama:

Diğer yayıncılık türü piyasa yayıncılığıdır. Medya kuruluşları, özel şahıslar ve sermaye şirketleri tarafından yönetilmektedir. Şirketlerin yayıncılık politikaları piyasa ilkelerince belirlenmektedir. Bu nedenle, ticari değeri olmayan içeriğin aktarılması olanaksız gibidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi kamu hizmeti yayıncılığının özellikleri arasında yer almaktadır?
I. Azınlık ve dezavantajlı gruplara yayında yer açma
II. Kitle iletişim araçlarının sahiplik yapısını belirleme
III. Ticari olmayan kültürel yayınlar oluşturma
IV. Ticari değeri olan programların yayınlanması

I ve IV

Sadece III

I ve II

I ve III

Sadece IV

Açıklama:

Doğru cevap D şıkkıdır

Doğru Cevap: D

Soru 36

Demokrasinin ilk ve en tipik örneği “polis” kavramı ile tanımlanan kent devletleri içindeki uygulamalar M.Ö. 4 ve 5. yüzyıllarda nerede görülmüştür?

Londra

Paris

Atina

Lidya

Milet

Açıklama:

Demokrasinin ilk ve en tipik örneği “polis” kavramı ile tanımlanan kent devletleri içinde demokrasi uygulamalarıdır. Bu oluşuma gösterilebilecek en tipik örnek ise M.Ö. 4 ve 5. yüzyıllarda Atina’da yaşanan demokrasi deneyimidir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

“Toplum bireylerden oluşur; çünkü insan doğuştan bir zoon politikon’dur; eşdeyişle toplumsal-siyasal bir hayvandır" görüşü aşağıdaki düşünürlerden hangisine ittir?

Heraklitos

Sokrates

Platon

Aristoteles

Marcus Aurelius

Açıklama:

Aristotales’e göre “toplum bireylerden oluşur; çünkü insan doğuştan bir zoon politikon’dur; eşdeyişle toplumsal-siyasal bir hayvandır.”

Doğru Cevap: D

Soru 38

İnsanların toplumsal düzeni sağlayacak egemen güç üzerine anlaşmaya varması gerekliliğin vurgu yapan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Bendictus

Cicero

Sofokles

Spinoza

Hobbes

Açıklama:

Doğa durumunda sahip olunan öznelliktir. Hobbes’a göre, bunu aşmanın yolu insanların uzlaşmasıdır. Bu uzlaşma, toplumsal düzeni sağlayacak egemen güç üzerine anlaşmadır. Bunu sağlayan ise akıldır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

İfade özgürlüğü açısından önemli olarak kabul edilen “Eğer biri hariç, bütün insanlar aynı düşüncede olsalar ve yalnızca bir kişi karşı düşüncede olsa, nasıl bu birinin elinde güç olsa, insanları susturmaya hakkı yoksa insanların da bu birini susturmaya hakları yoktur argümanı aşağıdaki sosyal bilimcilerden hangisine aitti?

John Stuart Mill

Stuart Hall

John Locke

Sigmund Freud

Jean-Paul Sartre

Açıklama:

John Stuart Mill “Özgürlük Üzerine” isimli kitabında bu durumu şöyle tanımlamaktadır: “Eğer biri hariç, bütün insanlar aynı düşüncede olsalar ve yalnızca bir kişi karşı düşüncede olsa, nasıl bu birinin elinde güç olsa, insanları susturmaya hakkı yoksa insanların da bu birini susturmaya hakları yoktur.” Mill’e göre, bir düşünceyi susturmak, insan türüne karşı işlenmiş bir suçtur. Mill, bir düşünceyi susturmakla kaybedilen pratik

Doğru Cevap: A

Soru 40

Kaynağın ve enformasyonun doğru olduğu propaganda türüne verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Kara propaganda

Beyaz propaganda

Gri propaganda

Tek yönlü propaganda

Çİft yönlü propaganda

Açıklama:

Propaganda, kaynağı ve içerdiği enformasyon açısından üç grupta toplanabilir. Bunlardan ilki, kaynağın ve enformasyonun doğru olduğu propaganda türüdür. Bu tür propagandaya beyaz propaganda denmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Herkesin insan olarak doğması nedeniyle doğal hakları olduğu görüşünün yaygınlaşması ne zaman başlamıştır?

14.yy

15.yy

16.yy

17.yy

18.yy

Açıklama:

17. yüzyıldan başlayarak herkesin insan olarak doğması nedeniyle doğal hakları olduğu görüşü yaygınlaşmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

“Medya ve Demokrasi” kitabında devlet yayıncılığı, piyasa içerisinde gerçekleşen özel yayıncılık ve kamu hizmeti yayıncılığı olmak üzere üç tür yayıncılıktan söz eden aşağıdakilerden hangisidir?

John Keane

Schramm ve arkadaşları

John Locke

John Stuart Mill

Henrik G. Bastiansen

Açıklama:

John Keane “Medya ve Demokrasi” kitabında üç tür yayıncılıktan söz eder. Bunlar, devlet yayıncılığı, piyasa içerisinde gerçekleşen özel yayıncılık ve kamu hizmeti yayıncılığıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Schramm ve arkadaşlarının “Basının Dört Kuramı” eserine göre aşağıdakilerden hangisi yayın politikaları ile ilgili yaklaşımlar arasında yer almamaktadır?

Otoriteryan

Uzak Doğu sistemi

Liberteryan

Totaliter Sovyet sistemi

Sosyal sorumluluk

Açıklama:

Uzak Doğu sistemi, Schramm ve arkadaşlarının “Basının Dört Kuramı” eserine göre aşağıdakilerden hangisi yayın politikaları ile ilgili yaklaşımlar arasında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Bilgisayar teknolojilerinin iletişim alanında kullanımı ile farklı tür iletişim araçlarının ortak kullanımı veya birbiri üzerinden kullanımı aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Yöndeşme

Senkron

İsegoria

Mesaj

Ürün tasarımı

Açıklama:

Yöndeşme ile teknolojilerinin iletişim alanında kullanımı ile farklı tür iletişim araçlarının ortak kullanımı veya birbiri üzerinden kullanımı kastedilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Antik Yunan’da konuşma özgürlüğü ile ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ekklesia

İsonomia

Medium

Zoon politikon

İsegoria

Açıklama:

Politik serbestlik, her şeyden önce konuşma özgürlüğü (isegoria) anlamına gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

İnsanı zoon-politikon (toplumsal siyasal hayvan) olarak tanımlayan aşağıdakilerden hangisidir?

Aristotales

John Locke

Platon

David Hume

Jean-Paul Sartre

Açıklama:

Aristotales’e göre “insan doğuştan bir zoon politikon’dur; eşdeyişle toplumsal-siyasal bir hayvandır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Papirüs ve parşömenin birlike kullanıldığı uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?

Antik Yunan

Mısır

Roma

Pers

Hitit

Açıklama:

Papirüs ve parşömen, Roma’da birlikte kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Retoriği bir hedef kitleyi etkileme sanatı olarak değerlendiren aşağıdakilerden hangisidir?

Quintilian

Sokrates

Aristotales

Cicero

Platon

Açıklama:

Cicero’ya göre, retorik, bir hedef kitleyi etkileme sanatı idi.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Devleti anlattığı Leviathan isimli kitabıyla 17. ve 18. yüzyıl siyaset felsefesini derinden etkilemiş olan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

John Locke

Thomas Hobbes

John Keane

Baruch Spinoza

John Stuart Mill

Açıklama:

Thomas Hobbes, devleti anlattığı “Leviathan” isimli kitabı 17. ve 18. yüzyıl siyaset felsefesini derinden etkilemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

"Medya zamanın çoğunda insanlara ne düşüneceğini söylemede başarılı olamamıştır, ama okuyucuya ne hakkında düşüneceğini söylemekte fevkalade başarılıdır" sözü aşağıdakilerden hangisine aittir?

John Locke

David Hume

Bernard Cohen

Jürgen Habermas

John Stuart Mill

Açıklama:

Bernard Cohen, 1963 yılında “Basın ve Dış Politika” adlı bir kitap yayımlamıştır. Bu kitabında şöyle demektedir: “Medya zamanın çoğunda insanlara ne düşüneceğini söylemede başarılı olamamıştır, ama okuyucuya ne hakkında düşüneceğini söylemekte fevkalade başarılıdır.” .

Doğru Cevap: C

Ünite 2

Soru 1

“Burjuva kamusal alanı” kim tarafından ortaya atılmıştır?

Jürgen Habermas

Platon

William H. McNeill

Richard Sennett

Sokrates

Açıklama:

“Burjuva kamusal alanı” tanımlaması, Alman düşünür Jürgen Habermas
tarafından geliştirilmiştir. Habermas, bu tanımlamayı Batı Avrupa coğrafyasının 17. ve 18. yüzyıllardaki tarihsel ve toplumsal dinamiklerini merkeze çekerek tanımlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Çalışmadan tüketmeye dayanan anlayış hangisidir?

Püriten etik

Hazcı etik

Tüketim ideolojisi

Yeniden feodalleşme

Kültür endüstrisi

Açıklama:

“Hazcı etik” anlayışı, çalışmadan tüketmeye dayanır. Çalışarak bir üst konuma geçmek yerine, çeşitli entrikalarla yükselmek ise hazcı etiği tanımlayan bir diğer özelliktir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Burjuva kamusal alanı hangi yüzyılda daralmaya başlamıştır?

17.

18.

19.

20.

21.

Açıklama:

Burjuva kamusal alanı, 19. yüzyıldan beri daralmaya başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi John B. Thompson’ın tanımladığı çağdaş Batı toplumlarındaki özel alanın unsurlarından biridir?

Doğrudan devletin sahibi olduğu kurumlar

Parlamenter kurumlar

Resmi ya da resmi olmayan aile ilişkileri

Memurlar ve kolluk güçleri

Sosyal refah örgütleri

Açıklama:

John B. Thompson’a göre, çağdaş Batı toplumlarında “özel alan” şu unsurları kapsamaktadır:
1. Kişisel mülkiyet konusu olan ve pazar ekonomisi içinde kâr elde etmek amacıyla çalışan ekonomik
örgütler,
2. Kişisel ilişkiler,
3. Resmi ya da resmi olmayan aile ilişkileri.

Doğru Cevap: C

Soru 5

1. Doğrudan devletin sahibi olduğu kurumlar,
2. Parlamenter kurumlar,
3. Memurlar ve kolluk güçleri,
4. Sosyal refah örgütleri
Yukarıda verilenler aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Sarı gazetecilik

Özel alan

Burjuva kamusal alanı

Ara kurumlar

Kamusal alan

Açıklama:

“Kamusal alan” şu ögelerden oluşmaktadır:
1. Ulusal endüstri kuruluşları ya da kamu yararına çalışan örgütler gibi doğrudan devletin sahibi olduğu kurumlar,
2. Parlamenter kurumlar,
3. Memurlar ve kolluk güçleri,
4. Özellikle İkinci Dünya Savaşı yıllarından sonra, sayıları hızla artan çeşitli sosyal refah
örgütleri.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi ara kurumlardan biridir?

Siyasi partiler

Parlamenter kurumlar

Memurlar ve kolluk güçleri

Sosyal refah örgütleri

Ulusal endüstri kuruluşları

Açıklama:

Devlet ve özel alanın sınırları dışında kalan “ara kurumlar” ise şunlardır:
1. Kâr amacına değil, üyelerin karşılıklı yararına dayanan yardım örgütleri, dernekler,
sendikalar,
2. Siyasi partiler,
3. Belli ortak görüşteki bireyleri biraraya getiren nükleer silah karşıtı örgütler, ekolojik
örgütler vb. baskı grupları,
4. Kooperatif temelde kurulup işletilen ekonomik örgütler

Doğru Cevap: A

Soru 7

James Curran’ın “medya örgütlenme modeli”nin çekirdeğini hangisi oluşturmaktadır?

Radyo kurumları

Gazeteler

Okullar

Televizyon kurumları

Dergiler

Açıklama:

Curran’ın “medya örgütlenme modeli”nin çekirdeğini, kamu hizmeti ilkesine bağlı “televizyon kurumları” oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Fotokopi, telefon, faks, kişisel bilgisayarlarla ilişkiye giren gruplar, küçük yayınevleri, ve yerelde bir araya gelenlerin oluşturduğu kamusal alan hangisidir?

Mikro (küçük) kamusal alanlar

Mezo (orta) kamusal alanlar

Özel alanlar

Makro (büyük) kamusal alanlar

Burjuva kamusal alanı

Açıklama:

Mikro (küçük) kamusal alanlar, düzinelerce, yüzlerce ya da binlerce tartışmacının yerel düzeyde etkileşime girdiği alanlardır. Toplumsal hareketlerin geliştiği küçük
grup ve örgütleri kapsamaktadır. Fotokopi, telefon, faks, kişisel bilgisayarlarla ilişkiye
giren gruplar, küçük yayınevleri, yerelde biraraya gelenler bu kategoriye girer.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Milyonlarca insanın etkileşime girdiği ulus devlet düzeyinde, kimi zaman da komşu ülkelere taşan alanlar hangileridir?

Mikro kamusal alan

Özel alan

Makro kamusal alan

Mezo kamusal alan

Burjuva kamusal alanı

Açıklama:

Mezo (orta) kamusal alanlar”, milyonlarca insanın etkileşime girdiği ulus devlet
düzeyinde, kimi zaman da komşu ülkelere taşan alanlardır. Yüksek tirajlı gazeteler,
radyo ve televizyon kanalları aracılığıyla işlemektedir. Bunlar, temel olarak ulus devletin sınırları içinde varolurlar. Ancak, zaman zaman komşu ülkelerdeki izleyicileri
de kuşatan bir özelliğe bürünebilir. Bazıları ise İspanya’daki Katalan ve Bask bölgelerinde Katalanca konuşanların oluşturdukları kamusal alanlar gibi devlet içindeki bir bölgeyle sınırlıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

"Avrupa Birliği" hangi kamusal alana örnektir?

Burjuva

Özel

Makro

Mezo

Mikro

Açıklama:

Makro (büyük) kamusal alanlar” ise “küresel” ve örneğin Avrupa Birliği gibi
“bölgesel” düzeyde artan kamulardır. En çarpıcı ancak, kamusal alan kuramı açısından en az araştırılanıdır. Yüz milyonlarca yurttaşın oluşturduğu en büyük kamulardır. Daha önceleri, ulus devlet düzeyinde işleyen medya kuruluşlarının uluslararası
tekelleşmesinin öngörülemeyen bir sonucu olarak değerlendirilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

"Burjuva Kamusal Alanı" kavramsallaştırmasını aşağıdaki düşünürlerden hangisi yapmıştır?

Jurgen Habermas

Karl Marx

Karl Popper

Adam Smith

David Ricardo

Açıklama:

GİRİŞ
Burjuva Kamusal Alanı kavramsallaştırmasını Jurgen Habermas yapmıştır. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir. Diğer seçeneklerdeki isimler başka kavram ve kuramları üretmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Eski Yunan’da kamusal hayatın gerçekleştiği, pazar meydanlarına verilen ad aşağıdaki hangi seçenekte sunulmuştur?

Dagora

Agora

Sagora

Tagora

Yagora

Açıklama:

ESKİ YUNAN, ROMA VE
FEODALİTE DÖNEMLERİNDE
KAMUSAL-ÖZEL ALAN
Eski Yunan'da kamusal hayatın gerçekleştiği pazar meydanlarına "agora" adı verilmektedir. BU nedenle doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Ortaçağ boyunca, kamusal-özel kategorileri, Roma hukukunun tanımları çerçevesinde hangi kavramla gelenekselleştirilmiştir?

Kamusal

Kamu

Kamusallık

Kamusal alan

Alan

Açıklama:

ESKİ YUNAN, ROMA VE
FEODALİTE DÖNEMLERİNDE
KAMUSAL-ÖZEL ALAN
Ortaçağ boyunca, kamusal-özel kategorileri, Roma hukukunun tanımları çerçevesindekamusallık olarak gelenekselleştirilmiştir. Bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Jurgen Habermas "Kamusal alan" kavramına hangi çalışmasında yer vermiştir?

Kamusal Alan

Yapısal Alan

Yapısallığın Dönüşümü

Kamusallığın Yapısal Dönüşümü

Kamusallığın Dönüşümü

Açıklama:

BURJUVA KAMUSAL ALANININ
OLUŞUMU VE KAMUSAL-ÖZEL
ALAN AYRIMI
D seçeneği dışındakiler yakın yanıtlardır ama doğru değildir. Doğru yanıt Kamusallığın Yapısal Dönümü olacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

“Temsili kamusallık”ın, günümüzdeki niteliğini kazanıncaya kadar çeşitli dönüşümlere uğramasında hangi sınıf belirleyici olmuştur?

Köylü

İşçi

Feodal

Aristokrat

Burjuva

Açıklama:

BURJUVA KAMUSAL ALANININ
OLUŞUMU VE KAMUSAL-ÖZEL
ALAN AYRIMI
“Temsili kamusallık”ın, günümüzdeki niteliğini kazanıncaya kadar çeşitli dönüşümlere uğramasında burjuva sınıfı belirleyici olmuştur. Bu nedenle doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

..........., toplumsal üretim araçlarının mülkiyetini elinde bulunduran ve ücretli emeğin artı birikiminden yararlanan modern kapitalist sınıfı ifade eder.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Burjuvazi

Burjuva

Aristokrasi

Aristokrat

Monarşi

Açıklama:

Karşıt Kamusal Alanlar ve Burjuva
Kamusal Alanı Eleştirileri
Burjuvazi, toplumsal üretim araçlarının mülkiyetini elinde bulunduran ve ücretli emeğin artı birikiminden yararlanan modern kapitalist sınıfı ifade eder. Dolayısıyla doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

............. kendi mülkiyetinde üretim aracı bulunmadığından, yaşayabilmek için emek gücünü satmak zorunda olan modern ücretli işçiler sınıfını tanımlar.

Köylü

Proletarya

Zanaatkâr

Tamirci

Çiftçi

Açıklama:

Karşıt Kamusal Alanlar ve Burjuva
Kamusal Alanı Eleştirileri
Proletarya,kendi mülkiyetinde üretim aracı bulunmadığından, yaşayabilmek için emek gücünü satmak zorunda olan modern ücretli işçiler sınıfını tanımlar. Dolayısıyla doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

“Radikal basın” tarihi, Habermas’ın dönem basını hakkındaki tezini dört açıdan eleştirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

Habermas’ın, dönemin basınına ilişkin aklı ve nesnelliği öncelemesini eleştirir.

Dikkatleri, onun basın temsiliyeti ile ilgili tarihsel betimlemesinde eksik boyut olan sınıf çatışmasına çeker.

Habermas'ın edebi gazeteciliğe ilişkin düşüncelerini eleştirir

Pazar sisteminin, kamusal alana toplumsal erişimi engellemesi konusunda Habermas’ın anlayışının yetersizliğine işaret eder.

Radikal basının, Habermas tarafından yok sayılmasını eleştirir

Açıklama:

Burjuva Kamusal Alanı-Basın İlişkisi:
Habermas’a Yöneltilen Diğer Eleştiriler
"Habermas'ın edebi gazeteciliğe ilişkin düşüncelerini eleştirir" söz konusu eleştiriler değildir. Dolayısıyla doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Haberma’ın kamusal alanın “yeniden feodalleşme”sini dayandırdığı medya ile bağlantılı süreçlerden değildir?

Medyanın ticarileşip tekelleşmesi

Medyanın apolitikleşip, kitle kültürünün üretim aracı haline gelmesi,

Medyanın reklam dünyasının bir parçası haline gelişi,

Medyanın objektifliğin kalesi olması

“Kanaat yönetimi”nin ayrı bir “bilim” haline gelişi.

Açıklama:

BURJUVA KAMUSAL ALANININ YAPISAL DÖNÜŞÜMÜ
"Medyanın objektifliğin kalesi olması" söz konusu süreçlerden değildir. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

............., kitlesel, yüksek
tirajlı ve ucuz bir fiyatla satışa sunulan gazeteleri
tanımlamaktadır. YUkarıda boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi tamamlar?

Beyaz gazetecilik

Siyah gazetecilik

Kırmızı gazetecilik

Eflatun gazetecilik

Sarı gazetecilik

Açıklama:

BURJUVA KAMUSAL ALANININ YAPISAL DÖNÜŞÜMÜ
Sarı gazetecilik, kitlesel, yüksek
tirajlı ve ucuz bir fiyatla satışa sunulan gazeteleri
tanımlamaktadır. Dolayısıyla doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Forum
Kent yönetimi
Ekonomik üretim
Akrabalık ilişkileri
Emeğin yeniden üretimi

Yukarıda verilen kavramlardan hangisi ya da hangileri özel alanı temsil etmektedir?

I-II

III-IV-V

I-III-V

II-IV

Açıklama:

Ekonomik üretim ve aile özel alanın birer parçasını oluşturur. Bu doğrultuda yaşamın yeniden üretimi, kölelerin yönetimi, kadınların verdiği hizmet, doğum ve ölüm özel alan altında sürer. Forum ve kent yönetimi gibi kavramlar ise kamusal alanın içinde yer almaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıda yer alan seçeneklerin hangisinde modern anlamda kamusal ve özel alanın birbirinden keskin biçimde ayrılmasının temel sebebi yer almaktadır?

Dinin toplumsal yaşam üzerindeki etkisinin azalması

Endüstriyel kapitalizmin ortaya çıkması

Temel bilimlerde ilerleme sağlanması

Hukuk devletlerinin ortaya çıkması

Çekirdek ailenin ortaya çıkması

Açıklama:

Kapitalizmin hakim üretim biçimine dönüşmesi ile üretim alanı, evin dışına çıkmış, atölyelere ve fabrikalarda taşınmıştır. Bu olgu kamusal alan ile özel alanın keskin biçimde ayrılmasına neden olmuştur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıda yer alan seçeneklerin hangisi 18. yüzyıl burjuva kamusal alanının oluşumunda temel rol oynamıştır?

Uluslararası haber ajanslarının kurulması

Kamu yayıncılığının başlaması

Kahve ve salonların hizmete girmesi

Günlük ticari gazetelerin ortaya çıkması

Bağımsız yazılı basının gelişmesi

Açıklama:

Burjuva kamusal alanı, görece olarak küçük ölçekli ve bağımsız yazılı basının gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu dönemde ortaya çıkan gazete ve dergiler 18. yüzyıl boyunca toplumsal sorunları tartışmış ve siyasal görüşleri aktarmaya çalışmıştır. Basın, devlet kurumlarının etkinliklerinin yorumlandığı ve eleştirildiği bir kurum haline gelmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Feminist düşünürlerin kamusal alan tartışmasına yaptığı katkı hangi seçenekte yer almaktadır?

Burjuva kadınlarının sivil toplumda oynadığı rolün ortaya konması

Feminist tarih yazımının önemi ortaya koymaları

Özel alan ile kamusal alan arasındaki bağlantının ortaya çıkarılması

Burjuva kamusal alanın oluşturulmasında kadınların oynadığı rolün açıklanması

Kadınların belirli mesleklerde daha çok faaliyet gösterdiği

Açıklama:

Kadınlar cinsiyete dayalı iş bölümünden kaynaklı olarak özel alan ile sınırlı tutulmuş, böylelikle erkekler tarafından politik etkinliğin dışında bırakılmışlardır. Ev içi emeğin görünür hale getirilmesi, cinsel şiddetin açığa çıkartılması, ailenin kadınlar açısından anlamının deşifre edilmesi vb. sorunlar "kişisel olan politiktir" noktasından hareketle gündeme getirilmiştir. Böylelikle kamusal ile özel alan arasındaki ilişki açığa çıkarılmış, erkeklerin her iki alandaki iktidarları arasındaki bağlantılar kurulmuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıda yer alan seçeneklerden hangisinde burjuva kamusal alanı oluşturan dönemin basınına yönelik temel eleştiri yer alır?

Tiraj odaklı yayıncılık politikasının benimsenmiş olması

Sermaye sahiplerinin çıkarları doğrultusunda yayın yapılması

Burjuva kamusallığı dışındaki alternatif yayınları görmezden gelmesi

Tekelleşme eğilimleri sonucunda yayınların birkaç kişinin elinde toplanması

Okuryazarlık oranı düşük olduğundan etkisinin düşünüldüğünden az olması

Açıklama:

Habermas, burjuva kamusal alanına odaklanmıştır. Bu yüzden, diğer söylem ve eylemleri, özellikle dönemin radikal gazetelerini yok saymıştır. Ayrıca, bunların burjuva kamusallığı üzerindeki etkilerini de göz ardı etmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Refah düzeyinin artması
Okuryazarlık oranın artması
Kitle iletişiminin ticarileşmesi
Müdahaleci devletlerin güçlenmesi

Yukarıda verilen unsurlardan hangisi ya da hangileri burjuva kamusal alanın 19 yüzyıldan itibaren küçülmesinde rol oynamıştır?

III

I-II

II-III

III-IV

Açıklama:

Belirtilen dönemde devletler güçlenerek daha müdahaleci hale gelmişlerdir. Bu durum eleştirel tartışma ortamının azalmasına, denetim ve sansür olanaklarının ise artmasına yol açmıştır. Ayrıca kitle iletişiminin girecek ticarileşmesi bu araçların genel yarar yerine kar amacı ile hareket etmesine yol açmıştır. Gazeteler daha çok sayıda insanın ilgisini çekebilmek için daha görsel ve hafif bir yayın politikası izlemiştir. Refah düzeyi ve okuryazarlık oranında yaşanan artış ise burjuva kamusal alanın küçülmesinde etkili olmamıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

İşçi kamuları
Queer kamuları
Ulusalcı kamular
Popüler köylü kamuları
Seçkin kadınların kamuları

Yukarıda verilen unsurlardan hangisi ya da hangileri Nancy Fraser’ın ileri sürdüğü karşıt kamusal alanlardandır?

I-III

IV-V

I-II-III

I-III-IV-V

II-III-IV-V

Açıklama:

Nancy Fraser, burjuva kamusal alanının idealize edildiğini ve karşıt kamusal alanların ise yok sayıldığını öne sürmüştür. Fraser, burjuva kamusal alanıyla eşdönemde şekillenen karşıt kamuları şöyle sınıflandırmıştır: İşçi, ulusalcı, popüler köylü, seçkin kadın kamuları. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıda yer alan seçeneklerden hangisi Habermas’a göre kamusal alanın feodalleşmesinin nedenlerinden biri değildir?

Medyanın giderek çoğulcu bir yapıya dönüşmesi

Medyanın apolitikleşmesi

Medyanın reklam dünyasının bir parçası haline gelişi

Kanaat yönetiminin ayrı bir bilim haline gelişi

Medyanın ticarileşmesi

Açıklama:

Burjuva kamusal alan 18. yüzyılın uygun koşullarında ortaya çıkarken devletlerin giderek daha müdahaleci bir hale gelmesi ile devlet ve sivil toplum ayrımının bozulmaya başlamıştır. Bu süreçte eleştirel süreli basın da değişerek giderek büyük ölçekli ticari medya örgütleri haline gelmiş eleştirel tartışmanın örnek bir forumu olmaktan kültürel bir tüketim alanı haline dönüşmüştür. İlk ortaya çıktığı andan itibaren ticari bir nitelik taşıyan basım evleri ve gazeteler, 19. yüzyıldan itibaren medya kurumları olarak büyük ölçekli ticari şirketlere dönüşmeye başlamıştır. Okuyucu sayısının artması ile gazetelere verilen reklamların, medya endüstrilerinin temel gelirlerinden biri olmuştur. Okuyucu sayısının artması ile reklamcılık, endüstrinin mali temelini oluşturmaya başlamıştır. Teknolojik gelişmeler ile daha büyük sermeye isteyen ticari girişimler haline gelen medya, 20. yüzyıl başlarında büyük ölçekli endüstriler haline gelmiştir. "Medyanın giderek çoğulcu bir kimlik kazanması" ise kamusal alanın feodalleşmesinin bir nedeni değildir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıda yer alan seçeneklerden hangisi medyanın ticarileştirilmesinin bir sonucu değildir?

Kamu yararının ikincil planda kalması

Medyada tekelleşme eğilimlerinin görülmesi

Medya sahiplerinin kendi çıkarlarına yönelik yayın yapmaları

Medya içeriğinin kar-zarar hesabı üzerinde üretilmesi

Kaliteli içeriklere sahip yayınların oluşturulması

Açıklama:

Medyanın en başından beri para kazanılacak bir iş kolu olarak görülmesi beraberinde birçok sorunu getirmiştir. Kar zarar hesabı üzerinden örgütlenen medya organları bir süre sonra tekelleşmeye başlayıp çok sesliliği kaybetmeye başlamışlardır. Medya sahiplerinin aynı zaman başka iş kollarında da faaliyet göstermesi bir kamusal alan olarak medyanın iktidarı eleştirmesini, denetlemesi zora sokmuştur. Geçmişte ve günümüzde medya sahipleri iktidarlar ile iyi geçinmek zorunda kalmış ya da kalmayı tercih etmişlerdir. Para yatırılan ve karşılında gelir beklenen bir iş kolu olan medya sektöründe kamuoyu yararı çoğu zaman geri planda kalmaktadır. Ancak E seçeneğinde yer alan kaliteli içerik üretimi ile medyanın ticarileşmesi arasında doğrudan bağlantı bulunmamaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde 18. yüzyıl kamusal alanına ilişkin yapılan eleştirilerden biri bulunmamaktadır?

Kamusal alanda üretilen medyanın dönüşümüne yeterli önem verilmemiştir

Kamusal alanda yapılan tartışmalara tüm yurttaşların katıldığı tezi eleştirilmiştir

Radikal basın görmezden gelinmiştir

18. yüzyıl basını yüceltilerek yaptığı yanlı yayınlar görmezden gelinmiştir

Eleştirel yayınlar sayesinde medya dördüncü güç olarak yükselmiştir

Açıklama:

Habermas’ın 18. yüzyıl yazılı basını üzerine temellendirdiği kamusal alan kavramı beraberinde birçok eleştiriyi getirmiştir. Bu eleştiriler a-b-c-d seçeneklerinde ifade edilmiştir. E seçeneği ise bunlardan biri değildir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Bireylerin, kendilerini ilgilendiren ortak bir sorun çevresinde akıl yürütmeleri ve rasyonel bir tartışma içine girdikleri yaşam alanına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Kamusal alan

Toplumsal alan

Kişisel alan

Ailevi alan

Eğitimsel alan

Açıklama:

“Kamusal alan”, bireylerin, kendilerini ilgilendiren ortak bir sorun çevresinde akıl yürütmeleri ve rasyonel bir tartışma içine girdikleri yaşam alanıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Habermas’ın idealize ettiği kamusal alanı alternatif ya da karşıt kamusal alanların olabileceği iddiası ile eleştiren düşünsel akım aşağıdakilerden hangisidir?

Kapitalizm

Ekonomi politik

Küreselleşme

Modernizm

Şovenizm

Açıklama:

Feminist ve ekonomi politik yaklaşımlar, Habermas’ın idealize ettiği kamusal alanı eleştirmiştir. Bu anlamda, alternatif ya da karşıt kamusal alanların olabileceği

Doğru Cevap: B

Soru 33

Günümüzdeki kamusallık ile Roma'lıların kamusal yaşamı arasında benzerliklerin olduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Jurgen Habermas

Karl Marx

Richard Sennett

Max Horkheimer

Theodor Adorno

Açıklama:

Richard Sennett, bugünkü kamusallık ile Romalılar’ın kamusal yaşamları arasında paralellikler kurmuştur. Bu paralelliği şöyle açıklayabiliriz: Eski Roma’da Augustus dönemi sona ererken; Romalılar, kamusal yaşamlarını resmi bir zorunluluk olarak sürdürmeye başlamıştır. Bu zorunluluğa örnek olarak, kamusal törenler ve devletin askeri gereklilikleri verilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Rönesans hareketleri hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?

Açıklama:

Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Burjuva sınıfının mücadelesini verdi temel hak ve özgürlükler arasında yer almamaktadır?

Mülk edinme ve onu koruyabilme

Ticaret yapabilme

Yerleşme ve seyahat edebilme

Ticari ayrıcalıklardan yararlanabilme

Köle sahibi olabilme

Açıklama:

Burjuva sınıfının, mücadelesini verdiği temel hak ve özgürlükler şunlardır:
1. Mülk edinme ve onu koruyabilme, 2. Ticaret yapabilme, 3. Yerleşme ve seyahat edebilme, 4. Ticari ayrıcalıklardan yararlanabilme.

Doğru Cevap: E

Soru 36

“Kamusallığın Yapısal Dönüşümü” isimli eseriyle “kamusal alan” kavramına dikkat çeken düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Friedrich Engels

Emile Durkheim

Richard Sennett

Jürgen Habermas

Max Horkheimer

Açıklama:

Jürgen Habermas, “Kamusallığın Yapısal Dönüşümü” isimli eseriyle, “kamusal alan” kavramına dikkat çekmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Burjuva kamusal alanı, 17. ve 18. yüzyıllarda salon ve kahvehanelerinde başlangıçta edebiyatla ilgili tartışmaların yapıldığı bir alan olarak ortaya çıkmıştır. Aşağıdaki şehirlerin hangisi bu gelişmeyi başlatan şehirlerin arasında yer almaktadır?

Berlin

Londra

Prag

Manchester

Viyana

Açıklama:

Burjuva kamusal alanı, 17. ve 18. yüzyıllarda Paris ve Londra’nın salon ve kahvehanelerinde başlangıçta edebiyatla ilgili tartışmaların yapıldığı bir alan olarak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi karşıt kamular arasında yer almamaktadır?

Ulusalcı kamular

Popüler köylü kamuları

Sanat tartışmalarının yapıldığı kafeler

Seçkin kadınların kamuları

İşçi kamuları

Açıklama:

Nancy Fraser, “burjuva kamusal alanı”nın idealize edildiğini ve “karşıt kamusal alanlar”ın ise yok sayıldığını öne sürmektedir. Fraser, burjuva kamusal alanıyla eşdönemde şekillenen “karşıt kamuları” şöyle sınıflandırmıştır:
1. Ulusalcı kamular,
2. Popüler köylü kamuları,
3. Seçkin kadınların kamuları,
4. İşçi kamuları.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Karşılıklı ilişkiler içinde insan duyularını kapsayan toplumsal ve kolektif üretim sürecini tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Burjuva kamusal alanı

Proleter kamusal alan

Kişisel alan

Devlet alanı

Hiyerarşik alan

Açıklama:

“Proleter kamusal alan”, karşılıklı ilişkiler içinde insan duyularını kapsayan toplumsal ve kolektif üretim sürecini tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Devlet ve özel alanın sınırları dışında kalan “ara kurumlar” arasında yer almaktadır?

Kooperatif temelde kurulup işletilen ekonomik örgütler

Ulusal endüstri kuruluşları ya da kamu yararına çalışan örgütler gibi doğrudan devletin sahibi olduğu kurumlar

Parlamenter kurumlar

Memurlar ve kolluk güçleri

Özellikle İkinci Dünya Savaşı yıllarından sonra, sayıları hızla artan çeşitli sosyal refah örgütleri

Açıklama:

Devlet ve özel alanın sınırları dışında kalan “ara kurumlar” ise şunlardır:
1. Kâr amacına değil, üyelerin karşılıklı yararına dayanan yardım örgütleri, dernekler, sendikalar,
2. Siyasi partiler,
3. Belli ortak görüşteki bireyleri biraraya getiren nükleer silah karşıtı örgütler, ekolojik örgütler vb. baskı grupları,
4. Kooperatif temelde kurulup işletilen ekonomik örgütler.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisinde kamusal hayatı pazar meydanlarında gerçekleşmiştir?

Eski Roma

Osmanlı İmparatorluğu

Eski Yunan

İngiltere

Uzak Doğu

Açıklama:

Eski Yunan’da kamusal hayat, “agora” denilen pazar meydanında gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Kilise’nin toplumsal yaşama ilişkin öne sürdüğü düşüncelerin doğruluğunun, sorgulanmadan ve tartışılmadan gerçek olarak benimsenmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Reform

Rönesans

Angien regime

Skolastik dogma

Feodalizm

Açıklama:

Skolastik dogma kavramıyla anlatılmak istenen şudur: Kilise’nin toplumsal yaşama ilişkin öne sürdüğü düşüncelerin doğruluğunun, sorgulanmadan ve tartışılmadan gerçek olarak benimsenmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Rönesans hareketleri hangi yüzyılda ortaya çıkmaya başlamıştır?

13. yy

14.yy

15.yy

16.yy

17.yy

Açıklama:

Rönesans” hareketleri, 14. yüzyıldan başlayarak İtalya’da ortaya çıkan ve zamanla tüm Avrupa’ya yayılan bir tarihsel dönemi anlatmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Reform hareketleri hangi yüzyılda başlamıştır?

14.yy

15.yy

16.yy

17.yy

18.yy

Açıklama:

"Reform” hareketleri 15.ve 17. yüzyıl boyunca tüm Avrupa’yı etkileyen Katolik Kilisesi’ne karşı yapılmış dinsel bir harekettir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi 18. yy Avrupa'sında bujuva sınıfının mücadelesini verdiği temel hak ve özgürlükler arasında yer almamaktadır?

Mülk edinme ve onu koruyabilme

Ticari ayrıcalıklardan yararlanabilme

Yerleşme ve seyahat edebilme

Ticaret yapabilme

Seçilme hakkı

Açıklama:

18. yy. Avrupa'sında burjuva sınıfının, mücadelesini verdiği temel hak ve özgürlükler şunlardır: 1. Mülk edinme ve onu koruyabilme, 2. Ticaret yapabilme, 3. Yerleşme ve seyahat edebilme, 4. Ticari ayrıcalıklardan yararlanabilme.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Toplumun “genel yararını” belirlemeye ve gerçekleştirmeye yönelik düşünce, söylem ve eylemlerin üretildiği ve geliştirildiği ortak toplumsal etkinlik alanı aşağıdakilerden hangisidir?

Burjuva kamusallığı

Temsili kamusallık

Özel alan

Proleter kamusal alan

Sivil toplum

Açıklama:

“Burjuva kamusallığı”, toplumun “genel yararını” belirlemeye ve gerçekleştirmeye yönelik düşünce, söylem ve eylemlerin üretildiği ve geliştirildiği ortak toplumsal etkinlik alanıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Habermas'ın burjuva kamusal alanı kapsamında yer almamaktadır?

Kültürel mal pazarı

Kent

Siyasal kamu

Kırsal alan

Kulüpler ve fikir basınından oluşan edebi kamu

Açıklama:

Kırsal alan, Habermas'ın burjuva kamusal alanı kapsamında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Habermas, burjuva kamusal alanın 19. ve 20. yüzyıllarda kitle iletişim araçlarının yarattığı sözde kamusal alana dönüşmesini aşağıdakilerden hangisiyle tanımlamıştır?

Tüketim ideolojisi

Hazcı etik

Yeniden feodalleşme

Püriten etik

Alternatif medya

Açıklama:

Habermas'a göre 19. ve 20. yüzyıllarda kitle iletişim araçlarının yarattığı sözde bir kamusal alana dönüşmüştür. Bu gelişmeyi ise “yeniden feodalleşme”olarak tanımlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

"Medya ve Kamusal Alan" makalesiyle "kamusal alan" tartışmalarının medya çalışmalarına girmesinin öncülüğünü yapmış olan aşağıdakilerden hangisidir?

Jürgen Habermas

Nancy Fraser

Peter Golding

Oskar Negt

Nicholas Garnham

Açıklama:

“Medya ve Kamusal Alan” makalesiyle Nicholas Garnham, “kamusal alan” tartışmalarının medya çalışmalarına girmesinin öncülüğünü yapmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi mezo (orta) kamusal alanlar arasında yer almaktadır?

Yüksek tirajlı gazeteler

Avrupa Birliği

Küçük yayınevleri

Kişisel bilgisayarlarla ilişkiye giren gruplar

Yerelde bir araya gelen gruplar

Açıklama:

Yüksek tirajlı gazeteler mezo (orta) kamusal alanlar arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Ünite 3

Soru 1

"Tarihin sonu" tezi ile liberal demokrasinin insanlığın evrimindeki son durak olduğunu ileri süren düşünür kimdir?

Friedrich August von Hayek

Francis Fukuyama

David Morley

Kevin Robins

Stuart Hal

Açıklama:

Francis Fukuyama’nın "tarihin sonu" tezi, 20. yüzyılın sonlarına doğru liberalizmin zaferi üzerine yoğunlaşan tartışmaları başlatmıştır. Fukuyama, liberal demokrasinin önce monarşiyi, sonra faşizmi, son olarak da komünizmi yenilgiye uğrattığını ileri sürer. Liberal demokrasi, "insanlığın ideolojik evrimindeki son durak" ve "sonul yönetim biçimi”dir. Fukuyama’ya göre, Batı’nın ve Batı fikrinin zaferi, Batı liberalizminin yerini alabilecek, yaşayabilir nitelikteki tüm sistemlerin tamamen gözden düşmesiyle ortaya çıkmaktadır ve bir ideal olarak demokrasi, Amerika’nın renklerine bürünmüş "çağdaş liberalizm" biçiminde sonuçlanacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) hangi ülkeler arasında kurulmuştur?

Japonya ile Asya Kaplanları

Japonya ile Güneydoğu Asya’nın Yavru Kaplanları

Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan

Çin Halk Cumhuriyeti ile Asya Kaplanları

Güney Kore, Tayvan, Malezya ve Tayland

Açıklama:

Yeni dünya düzeninde üçüncü güç odağını oluşturan Japonya ile Güney Kore, Tayvan, Hong Kong ve Singapur'dan oluşan Asya Kaplanları arasında gerçekleştirilen "Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği" (APEC), dünyanın başlıca üç ekonomik merkezinden birini oluşturmuştur. Bir başka deyişle APEC, "Avrupa Birliği" (AB) ve "Kuzey Amerika Ticaret Antlaşması" (NAFTA) karşısında alternatif bir ekonomik gücü temsil etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Şanghay Beşlisi olarak adlandırılan ülkeler hangileridir?

Çin Halk Cumhuriyeti, Endonezya, Malezya, Tayland ve Filipinler

Japonya, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan

Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan

Güney Kore, Tayland, Tayvan, Hong Kong ve Singapur

Çin Halk Cumhuriyeti, Japonya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan

Açıklama:

1996 yılında Şanghay İşbirliği Örgütü'nü kuran Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın oluşturdukları bu yapılanma "Şanghay Beşlisi" olarak da anılmaktadır. Bu örgüt, 2001’de Özbekistan’ın katılımıyla üye sayısını altıya çıkarmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Baskı gruplarına hizmet olanakları elinden alınmış bir hükümet.
Gücü, sadece toplumun kendiliğinden olma kurallarını onaylamakla sınırlandırılmış bir yasama organı.
Evrensel geçerliliği olan adalet kurallarına uyulmasını gözleyecek bir zor gücü anlamında devletin varlığı.
Merkezi otoritenin sivil yaşama kural koyarak müdahale yetkisini sınırlandırmak.
Yetki ve sorumluluğu, doğrudan demokrasi anlamında yerel ve bölgesel düzeylere yönlendirmek.

Yukarıda yer alan ifadelerden hangileri "asgari devletçi sivil toplum yaklaşımı"nın temel özelliklerindendir?

I, II, III, IV

I ve II

III, IV, V

I, II, III, IV, V

I, II, III

Açıklama:

Friedrich August von Hayek’in "asgari devletçi sivil toplum yaklaşımı"na göre, sivil toplum düzeni şu şekilde olmalıdır:

Baskı gruplarına hizmet olanakları elinden alınmış bir hükümet,
Gücü, sadece toplumun kendiliğinden olma kurallarını onaylamakla sınırlandırılmış bir yasama organı,
Evrensel geçerliliği olan adalet kurallarına uyulmasını gözleyecek bir zor gücü anlamında devletin varlığı.

Doğru Cevap: E

Soru 5

"Liberal yaklaşıma" göre yurttaşlık kavramı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Kentin yönetimine doğrudan ya da dolaylı katılımdır.

Sivil toplumun giderek daha çok sayıda üyesinin, siyasal karar alma sürecine katılmasıdır.

Eylem aracılığıyla iktidara ortak olmaktır.

Anayasa ihlallerine ve kanunsuzluklara karşı uyarılarda bulunmak için parçalanmış, geçici ve farklı olaylarda biraraya gelebilmektir.

Kendi sorunlarına sahip çıkabilmektir.

Açıklama:

"Liberal yaklaşıma" göre, anayasa ihlallerine ve kanunsuzluklara karşı uyarılarda bulunmak için parçalanmış, geçici ve farklı olaylarda biraraya gelen bireylere "yurttaş" denir. Liberal yaklaşımın yurttaşlık anlayışında, kişisel çıkarların doyumuna öncelik verilir. Yurttaşlık, kişilerin kendisi için en iyi olanı oluşturabilme, gözden geçirebilme ve akılcı bir şekilde uygulayabilme kapasitesi olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Sivil toplumda özgürce fikir alışverişinde bulunmayı ve eylemle beslenen bir yurttaş tipini öngören yurttaşlık anlayışı hangisidir?

Sosyal yurttaşlık

Aktif yurttaşlık

Katılımcı yurttaşlık

Yarı zamanlı yurttaşlık

Sivil yurttaşlık

Açıklama:

Aktif yurttaşlık, sivil toplumda özgürce fikir alışverişinde bulunmayı ve eylemle beslenen bir yurttaş tipini öngörmektedir. Böylece yurttaş, yalnızca katılım alanları sağlanarak iktidar sahibi kılınmamaktadır. Aynı zamanda, eylem aracılığıyla da iktidara ortak edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı devlet yapısını oluşturan "dörtlü denge" içinde yer almaz?

Saray

Babıalî

Halk

Asker

Ulema

Açıklama:

Ömer Çaha’ya göre, Osmanlı siyasal kültürü, siyasal taleplere sahip bir sivil topluma zemin oluşturacak özelliklerden uzaktı. Ayrıca Osmanlı'da siyasal yapılanma merkeziyetçi bir yapıya dayanıyordu ve bu yüzden, muhalefet oluşturabilecek unsurlar kabul görmemiş ve dışlanmıştı. Bu kültürel eğilim, Osmanlı halkı üzerinde de egemen olmuştur. Osmanlı devlet yapısı "saray, Babıalî, ulema ve askerler"den oluşan dörtlü bir dengeye dayanmaktaydı.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Osmanlı'da kişisel hak ve özgürlükleri tanıyan hukuk devleti ilk kez aşağıdakilerden hangisi ile gündeme gelmiştir?

Sened-i İttifak

Kanun-i Esasi

Takrir-i Sükun

Tanzimat Fermanı

II. Meşrutiyet

Açıklama:

Osmanlı’da "Tanzimat Fermanı"yla, kişisel hak ve özgürlükleri tanıyan hukuk devleti gündeme gelmiştir. Tanzimat Fermanı, yurttaşlık haklarının geliştirilmesi yönündeki ilk çabayı oluşturmaktadır. Bu ferman, Türkiye’de klasik hukuk devletini oluşturma çabalarının öncüsüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Türkiye Cumhuriyeti Devlet'inde, Cumhuriyet'in başlangıcında etkin olan "devlet elitleri"nin yerini "siyasal elitler"e bırakması hangi seçimle gerçekleşmiştir?

1950 genel seçimleri

1954 genel seçimleri

1957 genel seçimleri

1961 genel seçimleri

1965 genel seçimleri

Açıklama:

Demokrasi ve sivil topluma ulaşmada "1950 yılı genel seçimleri" tarihi bir öneme sahiptir. 1950 yılı, Türk siyasal yaşamına yeni bir açılım getirmiştir. Hem siyasal gücün kendisinde hem de toplumsal yapılanmada önemli bir değişim oluşmuştur. Cumhuriyet’in ilk yıllarında, devlet ve toplumsal kaynaklar üzerinde devlet elitleri söz sahibiydi. Yaşanan değişim sonucunda, "devlet elitleri" yerlerini seçimle gelen "siyasal elitler"e bırakmıştır. Siyasal elitlere geçen iktidar, devlet elitlerinin tepkisini çekmiştir. Böylece, iki kesim arasındaki politik çatışma günümüze kadar sürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 10

"Toplumsal Uyum ve Denge Üçgeni"nin merkezinde yer alan unsur hangisidir?

Devlet

Demokrasi

Kamu hizmeti

Sivil Toplum

Medya

Açıklama:

Günümüzde küçük çıkar grupları ve yurttaş birlikleri, sergiledikleri kolektif eylemlerin ve hak arayışlarının medyada temsiliyet kazanmasını istemektedir. Özellikle yeni toplumsal hareketler, kamuoyunda seslerini duyurmak ve halkın desteğini kazanmak için medyanın bu yöndeki yayınlarına gereksinim duymaktadır. Medyanın bu noktada temel sorumluluğunu ise mümkün olduğu kadar her kesimden insanın sesini bilinçli bir biçimde büyüterek topluma iletmesi oluşturmaktadır. Azınlıkta kalan toplumsal kesimlerin hak arayışlarının gelişip yaygınlaşmasında, "toplumsal uyum ve denge üçgeni"ndeki ögelerden her birinin ayrı bir işlevsel katkısı bulunmaktadır. Bu üçgenin ögelerini, devlet, sivil toplum ve demokrasi oluşturur. Medya ise bu eşkenar üçgenin ağırlık merkezinde yer alır. Dolayısıyla, medyanın yurttaşlık haklarının savunulması yönündeki sorumlu yayıncılık anlayışı belli bir önem kazanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

“Yeniden yapılanma” ve “reform” anlamına gelen, Sovyetler Birliği’nde ekonomi,
teknoloji, siyaset ve uluslararası ilişkiler alanında başlatılan toplumsal reform politikasının adı nedir?

Küreselleşme

Glasnost

Perestroika

Kuzeyliler İttifakı

Thatcherizm

Açıklama:

Perestroika, "yeniden yapılanma" ve “reform” anlamına gelmektedir. Sovyetler Birliği’nde ekonomi, teknoloji, siyaset ve uluslararası ilişkiler alanında başlatılan bir toplumsal reform politikasıdır. Bu politika, toplumun sosyalist ilkelere bağlı temel işleyiş düzenini kaldırmayı hedeflememiştir. Burada amaç, merkezileşmenin engellenmesi ve demokratikleşmenin gerçekleştirilmesidir. Ayrıca, başta ekonomi olmak üzere tüm Sovyet kurumlarını, günün çağdaş koşullarına uydurmaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

"Tarihin sonu" tezi kime aittir?

Ronald Reagan

David Morley

Margaret Thatcher

Francis Fukuyama

Kevin Robins

Açıklama:

Francis Fukuyama’nın “tarihin sonu” tezi, 20. yüzyılın sonlarına doğru “liberalizmin zaferi” üzerine yoğunlaşan tartışmaları başlatmıştır. Fukuyama, liberal demokrasinin önce monarşiyi, sonra faşizmi, son olarak da komünizmi yenilgiye uğrattığını ileri
sürer.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Şanghay Beşlisi içinde aşağıdaki ülkelerden hangisi yer almamaktadır?

Kazakistan

Türkmenistan

Tacikistan

Rusya Federasyonu

Özbekistan

Açıklama:

Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın 1996 yılında
oluşturdukları yapılanma “Şanghay Beşlisi” olarak da anılmaktadır. Bu örgüt, 2001’de Özbekistan’ın katılımıyla üye sayısını altıya çıkarmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

• Özel girişimin eşdeyişle sermayenin önceliğine vurgu yapar.
• Devletin, ekonomi alanındaki etkinlik gücünü azaltır.
• Kültürel alanda çeşitliliği savunur.
• İletişim alanında, devletin kural koyma yetkilerini zayıflatır.
Yukarıda verilen özellikler, aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Yeni sağ politikalar

Esnek üretim

Geç kapitalizm

Yerelleşme

Küyerelleşme

Açıklama:

Esnek üretimi tanımlayan özellikler şunlardır:
• Özel girişimin eşdeyişle sermayenin
önceliğine vurgu yapar.
• Devletin, ekonomi alanındaki etkinlik gücünü azaltır.
• Kültürel alanda çeşitliliği savunur.
• İletişim alanında, devletin kural koyma yetkilerini zayıflatır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi katılımcı sivil toplum düşüncesinin temel özelliklerinden biri değildir?

Sivil toplumu temel hak ve özgürlükler üzerine kurmak

Temel hak ve özgürlüklerin eksiksiz varlığını onaylamak

Yetki ve sorumluluğu, doğrudan demokrasi anlamında yerel ve bölgesel düzeylere yönlendirmek

Yurttaşların kendisini ilgilendiren bazı konulara aktif katılımlarını sağlamak

Merkezi otoritenin sivil yaşama kural koyarak müdahale yetkisini sınırlandırmak

Açıklama:

Batı’da geliştirilen katılımcı sivil toplum düşüncesinin temel özellikleri şunlardır:
• Temel hak ve özgürlüklerin eksiksiz varlığını onaylamak,
• Sivil toplumu temel hak ve özgürlükler üzerine kurmak,
• Merkezi otoritenin sivil yaşama kural koyarak müdahale yetkisini sınırlandırmak,
• Yurttaşların kendisini ilgilendiren her konuda aktif katılımlarını sağlamak,
• Yetki ve sorumluluğu, doğrudan demokrasi anlamında yerel ve bölgesel düzeylere yönlendirmek.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Osmanlı İmparatorluğu'nda sivil toplum alanındaki ilk gelişme hangi tarihte ve hangi olay ile gerçekleşmiştir?

1808 Sened-i İttifak

1839 Tanzimat Fermanı

1876 Kanun-i Esasi

1889 İttihat ve Terakki'nin kurulması

1908 II. Meşrutiyet

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nde sivil toplum alanındaki ilk gelişme 1808 “Sened-i İttifak” ile gerçekleşmiştir. “Ayanlar”, yerelde egemen olan ve toplumun ileri gelen ayrıcalıklı kesimini oluşturuyordu. Rusçuk Ayanı Alemdar Mustafa Paşa, İstanbul’a geldiğinde II. Mahmud’u padişah ilan etmişti. Ancak, bununla da yetinmeyip büyük ayanları İstanbul’a çağırmış “Sened-i İttifak” adı verilen belgeyi imzalatmıştır. Bu antlaşmaya göre, ayanlar devlete bağlı kalacak ve bölgelerinde herhangi bir isyana yönelmeyecekti. Buna karşı, Osmanlı devleti de ayanlar üzerinde herhangi bir girişimde bulunmayacaktı. “Ayan” kurumunun merkezi hükümet karşısındaki başarısı, 19. yüzyılda Osmanlı’da sivil toplumun hareketlendiğinin bir göstergesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

"Nasıl ki bir baba evlatlarını tehlikelerden, güçlüklerden ve kötülüklerden koruyorsa,
devlet de yurttaşlarını dış düşmanlardan ve dış istilalardan korumalıdır" sözü, aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Kemalizm

Milliyetçilik

Paternalizm

Halkçılık

Liberalizm

Açıklama:

Paternalizm, “baba devlet” anlayışı olarak tanımlanmaktadır. Paternalizmin özü şudur: Nasıl ki bir baba evlatlarını tehlikelerden, güçlüklerden ve kötülüklerden koruyorsa,
devlet de yurttaşlarını dış düşmanlardan ve dış istilalardan korumalıdır. Ülke içinde ise yurttaşların birbirine baskı yapmalarını ve şiddete başvurmalarını engellemelidir (Aktan,1994).

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi yeni medyaya örnektir?

İnternet

Radyo

Televizyon

Gazete

Dergi

Açıklama:

Geleneksel medya; gazete, dergi, radyo, televizyondan oluşur. İnternet yayıncılığı ise "yeni medya” olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Denis McQuail'in (1987) özgürlükçülük, ütopyacılık, sosyalizm, siyasal ve sosyal eşitlik, çevrecilik, bölgesellik gibi yaklaşımların bir karışımı olarak tanımladığı kuram hangisidir?

Toplumsal katılım

Kamu hizmeti yayıncılığı

Alternatif medya yayıncılığı

Sivil toplum medyaları

Demokratik-katılımcı

Açıklama:

McQuail (1987), demokratik katılımcı kuramı şöyle tanımlar: Özgürlükçülük, ütopyacılık, sosyalizm, siyasal ve sosyal eşitlik, çevrecilik, bölgesellik gibi yaklaşımların bir karışımıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

..... pazar mantığına dayanmaz. Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Alternatif medya yayıncılığı

Yeni medya

Sivil toplum medyaları

Demokratik-katılımcı kuram

İletişim özgürlüğü

Açıklama:

Sivil Toplum Medyaları

Doğru Cevap: C

Soru 21

1980’li yıllarla birlikte, sosyalist dünyada hangi politikaya geçilmiştir?

Perestroika

Yenileşme

İlerleme

Torileşme

Gelişme

Açıklama:

KÜRESELLEŞME VE YENİ DÜNYA
DÜZENİ
1980’li yıllarla birlikte, sosyalist dünyada perestroika politikasına geçilmiştir. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Tek bir dünya sistemine gidildiğine ve temel olarak “iktisadi” bir sürece işaret eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonomi

Küreselleşme

Yerelleşme

Atıklaşma

İlerleme

Açıklama:

KÜRESELLEŞME VE YENİ DÜNYA
DÜZENİ
Tek bir dünya sistemine gidildiğine ve temel olarak “iktisadi” bir sürece işaret eden kavram küresellşme kavramıdır. Bu nedenle doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

“Asya’nın Dört Kaplanı” olarak tanımlanan ülkeler arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Güney Kore

Tayvan

Japonya

Hong Kong

Singapur

Açıklama:

KÜRESELLEŞME VE YENİ DÜNYA
DÜZENİ
“Asya’nın Dört Kaplanı” olarak tanımlanan ülkeler arasında Japonya bulunmamaktadır. Bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Çağdaş siyaset felsefesinin, klasik devlet ve demokrasi modellerine yönelttiği eleştiriler hangi kavramın gelişimini sağlamıştır?

Kapalı toplum

Açık toplum

Cemaat toplumu

Sivil toplum

Modern toplum

Açıklama:

SİVİL TOPLUM KURAMLARI VE YURTTAŞLIK
Çağdaş siyaset felsefesinin, klasik devlet ve demokrasi modellerine yönelttiği eleştiriler sivil toplum kavramının gelişimini sağlamıştır. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Yeni sol ideoloji tarafından geliştirilen kavramın ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Çoğulcu sivil toplum

Asgari devletçi sivil toplum

İlerlemeci sivil toplum

Modern sivil toplum

Katılımcı sivil toplum

Açıklama:

SİVİL TOPLUM KURAMLARI VE YURTTAŞLIK
Yeni sol ideoloji tarafından geliştirilen kavramın ismi katılımcı sivil toplumdur. Bu nedenle doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

“Çoğulcu demokrasi”, neleri ayrı iki oluşum olarak değerlendirir?

Devlet ile sivil toplumu

Devlet ile yasayı

Devlet ile modern toplumu

Devlet ile açık toplumu

Devlet ile kapalı toplumu

Açıklama:

Yeni Sağ İdeolojide Sivil Toplum
“Çoğulcu demokrasi”, Devlet ile sivil toplumu ayrı iki oluşum olarak değerlendirir. Bu nedenle doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

…………. sivil toplumda özgürce fikir alışverişinde bulunmayı ve eylemle beslenen bir yurttaş tipini öngörmektedir. Böylece yurttaş, yalnızca katılım alanları sağlanarak iktidar sahibi kılınmamaktadır. Aynı zamanda, eylem aracılığıyla da iktidara ortak edilmektedir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Pasif yurttaşlık

Aktif yurttaşlık

Girişimci yurttaşlık

Sorumlu yurttaşlık

Katılımcı yurttaşlık

Açıklama:

Yeni Sol İdeolojide Sivil Toplum
Sorudaki boş bırakılan yere aktif yurttaşlık kavramı gelmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Osmanlı devlet yapısı “dörtlü” bir dengeye dayanmaktaydı. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

Saray

Babıalî

Halk

Ulema

Askerler

Açıklama:

19. Yüzyılda Osmanlı’da Sivil Toplum
Osmanlı devlet yapısı “dörtlü” bir dengeye dayanmaktaydı.Halk bunlar arasında değildir. Dolayısıyla doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Osmanlı’da önemli ölçüde bir özgürlükler ortamını sağlayan aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Türk-Rus Savaşı

Kıbrıs’ın alınması

I Meşrutiyet’in ilanı

II. Meşrutiyet”in ilanı

I.Dünya Savaşı

Açıklama:

19. Yüzyılda Osmanlı’da Sivil Toplum
Osmanlı’da önemli ölçüde bir özgürlükler ortamını sağlayan II. Meşrutiyet”in ilanı olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Sivil toplumun oluşumuna katkısı olanlar arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmamaktadır?

Siyasal partiler

Sendikalar

Dernekler

Medya

Aile

Açıklama:

SİVİL TOPLUM MEDYALARI
Sivil toplumun oluşumuna katkısı olanlar arasında aile bulunmamaktadır?

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisinde 2. Dünya Savaşı’nın ardından oluşan düzen içerisinde birbirine karşıt olan iki merkezi güç doğru olarak verilmiştir?

İspanya - İtalya

İngiltere - Arjantin

Irak - İran

ABD - Sovyetler Birliği

AB - Çin

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Küreselleşme ve Yeni Dünya Düzeni’ bölümüne bakınız
II. Dünya Savaşı sonrasında oluşan “düzen”in en önemli özelliği, iki karşıt kampın merkezi güçlerinin kendilerini dünyanın egemeni olarak görmeleriydi. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği (SSCB) bu düzenin merkezi güçlerini oluşturmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Perestroika kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

Özgürleşme ve kardeşlik

Örgütlenme ve birliktelik

Yeniden yapılanma ve reform

Güvenlik ve tedbir

Yayılmacılık ve sömürgecilik

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Küreselleşme ve Yeni Dünya Düzeni’ bölümüne bakınız.
“Yeniden yapılanma” ve “reform” anlamına gelmektedir. Sovyetler Birliği’nde ekonomi, teknoloji, siyaset ve uluslararası ilişkiler alanında başlatılan bir toplumsal reform politikasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi ‘Asya’nın Dört Kaplanı’ olarak nitelendirilenlerden değildir?

Endonezya

Güney Kore

Tayvan

Hong Kong

Singapur

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Küreselleşme ve Yeni Dünya Düzeni’ bölümüne bakınız.
“Asya’nın Dört Kaplanı” olarak tanımlanan Güney Kore, Tayvan, Hong Kong ve Singapur son yıllarda dünya ekonomi sisteminde güç kazanmıştır. Endonezya, Malezya, Tayland ve Filipinler ise “Güneydoğu Asya’nın Yavru Kaplanları” olarak bilinen ve ekonomik açıdan güçlenen ülkelerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi refah devletinin yönetim anlayışını yansıtmaktadır?

Devletin şirketmişçesine yönetilmesi

Devletin sadece bekçi görevini üstlenmesi

Devletin sadece sermaye sahiplerini gözetmesi

Devletin, vatandaşın her tür hakkını güvence altına alması

Devletin, ekonomik ve kültürel olarak yayılmacı bir strateji benimsemesi

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Küreselleşme ve Yeni Dünya Düzeni’ bölümüne bakınız
“Refah devleti”, yuttaşların sivil, siyasal ve özellikle sosyal haklarını güvence altına alan bir yönetim anlayışıdır. Birey değil, “toplum”u merkeze çeken politikalar üretir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Çoğulcu sivil toplum yaklaşımı hangi toplum yaşamının ve düşünce sisteminin ürünüdür?

İtalyan

Yunan

Hint

Afgan

Amerikan

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Yeni Sağ İdeolojide Sivil Toplum’ bölümüne bakınız.
“Çoğulcu sivil toplum yaklaşımı”, Amerikan toplum yaşamının ve düşünce sisteminin ürünüdür. Bu yaklaşım, genellikle “devlet”i nötr sayar.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi ‘katılımcı sivil toplum’ yaklaşımının temel özelliklerinden biri değildir?

Sivil toplumu temel hak ve özgürlükler üzerine kurmak

Merkezi otoritenin sivil yaşama kural koyarak müdahale yetkisini sınırlandırmak

Yurttaşların kendisini ilgilendiren her konuda aktif katılımlarını sağlamak

Yetki ve sorumluluğu, doğrudan demokrasi anlamında yerel ve bölgesel düzeylere yönlendirmek

Ulusal yasaları uluslararası kanun ve anlaşmalardan üstün tutmak

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Yeni Sol İdeolojide Sivil Toplum’ bölümüne bakınız.
Ulusal yasaları uluslararası kanun ve anlaşmalardan üstün tutmak katılımcı sivil toplumun özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Evrensel anlamda, “yurttaşlık hakları” üçe ayrılmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu haklardandır?

Kültürel Haklar

Siyasal Haklar

Erişim Hakları

Grev Hakkı

Tazminat Hakkı

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Sivil Toplum ve Yurttaşlık’ bölümüne bakınız
Yurttaşlık hakları; sosyal haklar, siyasal haklar ve sivil haklardan oluşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Osmanlı’da hatırı sayılır bir özgürlük ortamı oluşmasına, basının gücünün ve etkisinin artmasına ve çeşitli dernek, kuruluş ve örgütlenmenin ortaya çıkmasına olanak sağlayan gelişme hangisidir?

Sened-i İttifak

Tanzimat Fermanı

II. Meşrutiyet

Islahat Fermanı

I. Meşrutiyet

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘19. Yüzyılda Osmanlı’da Sivil Toplum’ bölümüne bakınız
“II. Meşrutiyet”in 1908’de ilanı sonrasında, Osmanlı’da önemli ölçüde bir özgürlükler ortamı oluşmuştur. Çeşitli toplumsal ve siyasal hareketler, basın aracılığıyla seslerini duyurma olanağı bulmuştur. 1908-1912 yılları arasındaki görece özgürlükçü ortamda tekrar seslerini duyuran çok sayıda dernek, gönüllü kuruluş ve siyasal örgütlenme ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Türkiye’de toplumun siyasetten uzaklaşmasına neden olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

12 Eylül 1980 Darbesi

1950’de fiilen ve resmen çok partili yaşama geçilmesi

12 Mart 1971 Muhtırası

Özel televizyon ve radyoların yayın hayatına başlaması

Üniversite sayısının artması

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Türkiye’de Sivil Toplum’ bölümüne bakınız.
Türkiye’de “12 Eylül 1980 askeri darbesi” toplumu siyasetten uzaklaştırmıştır. Bu süreçte devlet, toplumun hemen her alanını baskıcı bir biçimde denetimine almıştır. Dolayısıyla, ülkede yurttaşların temel hak ve özgürlükleri önemli engellerle karşılaşmıştır. Eşdeyişle 1982 Anayasası ile birlikte getirilen yasal sınırlamalar, 1980’li yıllarda sivil toplum güçlerini baskı ve denetim altına almıştır. Darbenin ardından yapılan 1982 Anayasası, anti-demokratik koşullarda halkın oyuna sunulmuştur. Halk tarafından yüksek bir oy oranıyla kabul görmüştür. 1982 Anayasası sonucunda, siyasal partiler, sendikalar kapatılmış ve basın kuruluşları üzerinde sansür uygulanmıştır. Ayrıca, TRT’nin ve üniversitelerin özerkliği kaldırılmıştır. Böylece, Türkiye’deki sivil toplum dinamikleri ekonomik, siyasal ve kültürel alanda tamamıyla pasifleştirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi ‘yeni toplumsal hareketler’in savunduğu haklardan biri değildir?

Çevre Hakları

Köleleştirme Hakkı

İnanç Hakları

Kadın Hakları

Etnik Haklar

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Türkiye’de Sivil Toplum’ bölümüne bakınız
Kölelik bir hak değil bir suçtur.

Doğru Cevap: B

Soru 41

1980'li yıllarda Sovyetler Birliği’nin izlediği politikanın adı nedir?

Pax Americana

Thatcherizm

Reaganomics

Glasnost

Perestroika

Açıklama:

1980’li yıllarla birlikte, sosyalist dünyada birçok önemli gelişme ortaya çıkmıştır. Bu gelişmelerden biri, Sovyetler Birliği’nde “perestroika” politikasına geçilmesidir. “Yeniden yapılanma” ve “reform” anlamına gelmektedir. Sovyetler Birliği’nde ekonomi, teknoloji, siyaset ve uluslararası ilişkiler alanında başlatılan bir toplumsal reform politikasıdır. Bu politika, toplumun sosyalist ilkelere bağlı temel işleyiş düzenini kaldırmayı hedeflememiştir. Burada amaç, merkezileş- menin engellenmesi ve demokratikleşmenin gerçekleştirilmesidir. Ayrıca, başta ekonomi olmak üzere tüm Sovyet kurumlarını, günün çağdaş koşullarına uydurmaktır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Yeni dünya düzeni ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yeni dünya düzeninde üçüncü güç odağını Çin oluşturmaktadır.

Yeni dünya düzeninde “Kuzey-Güney” ayrışması söz konusudur.

Yeni dünya düzeni “iktisadi” olarak tek kutuplu bir oluşumu vurgular.

Yeni dünya düzeninde dünyanın yatay kutuplaşması söz konusudur.

Dünyanın yeni düzeni sosyalizm üzerine kurulmuştur.

Açıklama:

“Batı-Doğu” ikilemi sonucunda oluşan “dünyanın yatay kutuplaşması” yerini, “dünyanın dikey kutuplaşması”na bırakmıştır. Bu yeni kutuplaşmayı, “Kuzey-Güney” ayrışması olarak da tanımlayabiliriz. Yeni dünya düzeni “iktisadi” olarak üç, “askeri” olarak ise tek kutuplu bir oluşumu vurgular. Kuzey-Güney ayrışması konusunda, Kuzey’i bir “Pax Americana” olarak tanımlayan Amerikan muhafazakârlarının başında Fukuyama gelmektedir. Fukuyama’ya göre, dünyanın yeni düzeni, “liberal demokrasi” ve “pazar ekonomisi”nin ortak prensipleri üzerinde kurulmuştur. Yeni dünya düzeni, kapitalizmin yeniden yapılanmasını ifade etmektedir. Yeni dünya düzeninde üçüncü güç odağını ise Japonya oluşturmaktadır. Son derece istikrarlı ekonomik bir güç olan Japonya, ortalama yaşam süresi, halkın eğitim seviyesi ve alım gücü gibi faktörler açısından birinci sırayı zorlayan bir ülkedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi “Asya’nın Dört Kaplanı” olarak bilinen ülkelerden biri değildir?

Güney Kore

Singapur

Tayvan

Tayland

Hong Kong

Açıklama:

Asya’nın Dört Kaplanı” olarak tanımlanan Güney Kore, Tayvan, Hong Kong ve Singapur son yıllarda dünya ekonomi sisteminde güç kazanmış- tır. Endonezya, Malezya, Tayland ve Filipinler ise “Güneydoğu Asya’nın Yavru Kaplanları” olarak bilinen ve ekonomik açıdan güçlenen ülkelerdir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin kültürel yapı üzerindeki etkisini gösterir?

Doğu ülkerinin ve birçoğunun “McDonalds”laştırılması

Yeni sağ politikaların yaşama geçirilmesi

Serbest piyasa ekonomisinin öne çıkarılması

Ürünlerin ve teknolojinin serbestçe dolaşımı

Toplumu merkeze çeken politikaların üretilmesi

Açıklama:

Küreselleşmenin “ekonomik” ve “siyasal” boyutları kadar “kültürel” boyutu da önem kazanmaktadır. Kültürel boyutta, yeni ekonomik ve siyasal dinamiklerin bireyler tarafından onaylanması söz konusudur. Küreselleşmede kültürel benzeşme ve farklılaşma eşzamanlı gerçekleş- mektedir. Küresel çapta yayılan ürünler, standartlaşma ve tektipleşmeye neden olmaktadır. Böylece, sanayileşmiş, hatta sanayi ötesi dönemi yaşayan Batı, yaşam tarzları üzerinden farklı ülkelerin kültürlerini kendisine benzeterek tektipleştirir. George Ritzer, küreselleşmeyi “McDonalds”laştırma olarak tanımlar. McDonalds’laştırma, farklı ülkelerde yaşayan bireylerin değerlerinin, toplumsal pratiklerinin, yaşam tarzlarının ve tüketim alışkanlıklarının benzeşmesini anlatır. Bu bağlamda, kültürel üretim, yerel ve küresel düzeyde farklılaşan grupları “haz-çıkar-tüketim” çerçevesinde küresel işleyişe bağımlı kılar. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Katılımcı sivil toplum yaklaşımı için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Temelinde devletin hareket alanının sınırlandırılması yatmaktadır.

Çoğulcu demokrasi yaklaşımının gücünü kaybetmesiyle ortaya çıkmıştır.

Sivil toplum, çıkar ve baskı gruplarının aktif varlığına dayanır.

Yeni sağ ideoloji tarafından öne sürülmüştür.

Devlet ile sivil toplum aynı, tek bir oluşum olarak değerlendirilir.

Açıklama:

“Çoğulcu sivil toplum” ve “asgari devletçi sivil toplum” yeni sağ ideoloji tarafından öne sürülmüştür. “Katılımcı sivil toplum” ise yeni sol ideoloji tarafından geliştirilmiştir. “Çoğulcu sivil toplum yaklaşımı”, Amerikan toplum yaşamının ve düşünce sisteminin ürünüdür. Sivil toplum, “çıkar ve baskı grupları”nın aktif varlığına dayanır. Ayrıca, devletten ayrı bir toplumsal alana işaret eder. “Asgari devletçi sivil toplum yaklaşımı” ise çoğulcu demokrasi yaklaşımının gücünü kaybetmesiyle ortaya çıkmıştır. Özellikle 1970’lerde Batı’lı ülkelerde ekonomi gerilemiştir. “Sosyal refah devleti”ne ciddi eleştiriler yöneltilmiştir. Bu ise “asgari devletçi sivil toplum yaklaşımı”nın şekillenmesinde belirleyici olmuştur. Bu yaklaşımın temelinde, toplumsal yaşamın düzenine müdahalede bulunan “devlet”in hareket alanının sınırlandırılması yatmaktadır. “Katılımcı sivil toplum yaklaşımı”, “katılımcı demokrasi” düşüncesinden doğmuştur. Ayrıca, devlet ile sivil toplumun biraradalığına dayanmaktadır. Devletin toplum üzerindeki egemenliğine karşı çıkmak yerine, bu ilişkiyi demokratikleştirmeye çalışmaktadır. Eşdeyişle halkın siyasal etkinliklere daha çok katılmasını önermektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi sivil haklardan biri değildir?

Gösteri hakkı

Mülk edinme

Eğitim ve öğrenim hakkı

Örgütlenme

Düşünce özgürlüğü

Açıklama:

Evrensel anlamda, “yurttaşlık hakları” üçe ayrılmaktadır:
1. Sivil haklar: Düşünce ve inanç, ifade, örgütlenme, toplantı, gösteri, mülk edinme hakkı gibi bireysel özgürlükleri vurgulamaktadır. Hukuk sistemi ve mahkemeler, bu hakları savunan ve koruyan kurumlardır.
2. Siyasal haklar: Siyasal iktidarın kullanımına katılma hakkını içermektedir. Parlamento ve yerel yönetim meclisleri, yurttaşlığın siyasal boyutunu temsil eden kurumlardır.
3. Sosyal haklar: Ekonomik refah ve güven hakkından, toplumda geçerli standartlara göre yaşama hakkına kadar geniş bir haklar yelpazesini kapsamaktadır. Eğitim, sağlık ve sosyal hizmet kurumları, bu hakların sağlanmasına yönelik çalışan kurumlardır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de klasik hukuk devletini oluşturma çabalarının öncüsü olarak kabul edilir?

I. Meşrutiyet

Tanzimat Fermanı

II. Meşrutiyet

Sened-i İttifak

Kanun-i Esasi

Açıklama:

Osmanlı’da “Tanzimat Fermanı”yla, kişisel hak ve özgürlükleri tanıyan hukuk devleti gündeme gelmiştir. Tanzimat Fermanı, yurttaşlık hakları- nın geliştirilmesi yönündeki ilk çabayı oluşturmaktadır. Bu ferman, Türkiye’de klasik hukuk devletini oluşturma çabalarının öncüsüdür. Ali Gevgilili’ye göre, “Tanzimat Fermanı” üç temel düzenlemede bulunmuştur: • Kişisel hak ve özgürlükler, güvence altına alınmaktadır. • Mülkiyetin dokunulmazlığı tanınarak, Osmanlı ekonomik sisteminde kişisel birikime güven anlayışı gerçekleştirilmektedir. • Yasalar önünde eşitlik, Osmanlı sosyo-ekonomik düzeninde bütün uyruklar için tanınmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi 1980 sonrasında Türkiye'de meydana gelen gelişmelerden biri değildir?

Liberal düşünce yeniden canlanmıştır.

Devletin geleneksel paternal imajı sorgulanmaya başlamıştır.

Devletin resmi ideolojisi olan Kemalizm'de bir yumuşama oluşmuştur.

Sivil toplum cephesinde büyük kayıplar olmuştur.

Devlet devletçi elit kategorisine yerleşmiştir.

Açıklama:

Hem ekonomi hem de kültürel alanda “liberalizm” 1980 sonrasında en çok tartışılan konulardan biri olmuştur. Osmanlı’nın son dönemi ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında liberal düşünce egemen olmuştur. Ancak, Cumhuriyet döneminde merkeziyetçi eğilimin baskın gelmesiyle liberal düşünce gündemden düşmüştür. 1980 sonrasında ise bu akım yeniden canlanmıştır. 1980’li yılların Türkiye’sinde, devletin “geleneksel paternal imajı” aşınmaya ve sorgulanmaya başlamıştır. Devlet, “kutsal” yüzünü kaybetmiştir. Bunun yerine, “farklılık”lara göz yuman bir devlet anlayışı benimsenmiştir. 1980 sonrasında, devletin resmî ideolojisi olan “Kemalizm”de bir yumuşama oluşmuştur. Çaha’ya göre, 1980 öncesi, kapalı ve katı bir dogma haline dönüşen Kemalizm’in altı ilkesinden “devletçilik” neredeyse tümüyle terk edilmiştir. 1980 sonrası Türkiye’sinde ağırlıkla gündeme taşınan iki kavram, “sivil toplum” ve “liberalizm”dir. Kamu iktisadi teşekkülerinin özelleştirilmesi, yetki devri, belediyelere fon aktarımı, pazar ekonomisinin ön plana çıkarılması gibi konular sivil toplum cephesine büyük kazanımlar getirmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Toplumsal uyum ve denge üçgeninin merkezinde yer alan ve dördüncü güç olarak tanımlanan birim aşağıdakilerden hangisidir?

Demokrasi

Sivil toplum

Sendikalar

Medya

Devlet

Açıklama:

Azınlıkta kalan toplumsal kesimlerin hak arayışlarının gelişip yaygınlaşmasında, “toplumsal uyum ve denge” üçgenindeki ögelerden her birinin ayrı bir işlevsel katkısı bulunmaktadır. Bu üçgenin ögelerini, “devlet”, “sivil toplum” ve “demokrasi” oluşturur. “Medya” ise bu eşkenar üçgenin ağırlık merkezinde yer alır. Medya ve demokrasi arasında kurulacak bir ilişkide medya “dördüncü güç” olarak nitelendirilmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

"Alternatif medya yayıncılığı” olarak da tanımlanan, ötekileştirilen toplumsal kesimlerin seslerini duyurmasına olanak sağlayan yayıncılık anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu hizmeti yayıncılığı

Özel yayıncılık

Ticari yayıncılık

Demokratik yayıncılık

Devlet yayıncılığı

Açıklama:

Toplumsalın eşdeyişle yurttaşlık haklarının olgunlaşmasından yana bir yayıncılık anlayışı sorgulanmış ve tartışmaya açılmıştır. Bu anlamda, “kamu hizmeti yayıncığı”nın önemi ortaya çıkmaktadır. “Kamu hizmeti yayıncılığı”, toplumsalın içerisinde yer alan ve “ötekileştirilen” toplumsal kesimlerin seslerini duyurmasına olanak sağlayan bir yayıncılık anlayışıdır. Bu yayıncılık türü, küreselleşme sürecinin anlamını algılamakta ve yeniden yorumlamaktadır. Ayrıca, yayıncılık anlayışını sadece sınıf siyaseti üzerinden değil farklı kimliklerin özgürleşimci siyasetlerini de dikkate alarak gerçekleştirmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangileri alternatif medyanın ortaya çıkma nedenlerinden biri değildir?

Demokrasi

Yurttaşlık

İfade özgürlüğü

Katılım

Dizilerin kalitesi

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Alternatif Medyanın Önemi’ bölümüne bakınız.
Demokrasi, yurttaşlık, ifade özgürlüğü ve katılım gerek teşvik edilmesi gerekse engellenmesi sebebiyle alternatif medyanın ortaya çıkma nedenlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyayı tanımlayan alternatif kavramlardan biri değildir?

Muhalif Medya

Topluluk Medyası

Bağımsız Medya

Yeni Medya

Ana Akım Medya

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Alternatif Medyanın Önemi’ bölümüne bakınız.
Alternatif medya, başka kavramlarla da tanımlabilmektedir. Bunlar arasında, “muhalif medya”, “topluluk medyası”, “bağımsız medya” “karşı medya”, “yeni medya”, “yerel medya”, “başka medya”, “radikal medya” da bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Liberal çoğulcu yaklaşıma göre medyanın görevlerindendir?

Gözetim ve Denetim

Gözleme ve İhbar Etme

Uyuşturma ve Gözetim

Eğlendirme ve Denetim

Eğlendirme ve Uyuşturma

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı içi ‘Yurttaş Gazeteciliği’ bölümüne bakınız.
Medya, liberal çoğulcu yaklaşıma göre gözetim ve denetim görevini yerine getirir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi yurttaş gazeteciliğinin görevlerindendir?

Egemen kesimin sesi olmak

İnsanların demokratik süreçlere katılımını sağlamak

Sıradan insanları şiddet haberleri içerisinde vermek

Magazin ve spor haberlerini ön plana çıkarmak

Hak arayışlarını devletler lehine göz ardı etmek

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Yurttaş Gazeteciliği’ bölümüne bakınız.
Yurttaş gazeteciliğinin temelinde yurttaşların demokratik sürece aktif katılımları bulunmaktadır. Bu nedenle, haber tanımını genişletir. Haber kaynakları, egemen kesimde yer alan akredite kaynaklar değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Hak haberciliği, ..... bir haberciliktir. Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?

Haksızlıklara karşı çıkmayan

Hakları halka anlatmak için yapılan

Hak ihlallerini haber yapıp izleyen

Haklılar için yapılan

Hataları örtbas etmek için yapılan

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Hak Haberciliği’ bölümüne bakınız.
Hak haberciliği, hak ihlâllerini haber yapıp izleyen bir haberciliktir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Hak haberciliği aşağıdaki kavramlardan hangisini ölçü alır?

Egemen görüşleri

Toplumdaki örf ve adetleri

Küresel sermaye hareketlerini

İnsan haklarını

Hayvan haklarını

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Hak Haberciliği’ bölümüne bakınız.
Hak haberciliği insan hakları kavramını ölçü alır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Sivil toplum medya kuruluşlarının en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Kapitalist pazar mantığına dayanmamaları

Kapitalist pazar mantığına dayanmaları

Sosyalist unsurlar bulundurmaları

Devlet tarafından oluşturulmaları

İkna edici olmaları

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Sivil Toplum ve Medya’ bölümüne bakınız.
Sivil toplum medya kuruluşlarının en belirgin özelliği kapitalist pazar mantığına dayanmamalarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdaki ifadelerden hangisinde edebi gazetecilik doğru bir şekilde tarif edilmiştir?

Edebi gazetecilik edebiyat yapmaktır

Edebi gazetecilik şiir vasıtasıyla haberlerin sunulmasıdır

Edebi gazetecilik romanlarda kullanılan bir tekniktir

Edebi gazetecilik edebi olarak gazetecilik yapmaktır

Edebi gazetecilik edebiyat hakkında gazetecilik yapmaktır

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Edebi Gazetecilik’ bölümüne bakınız
Edebi gazetecilik edebi olarak gazetecilik yapmaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Röportaj ve görüşme arasındaki ilişkiye dair ifadelerden hangisi doğrudur?

Röportaj ve görüşme aynı tekniktir

Röportajın kaynağı görüşmedir ama görüşme röportaj değildir

Görüşme röportajın kaynağı değildir ama röportaj görüşmedir

Röportaj ve görüşme arasında bir ilişki yoktur

Görüşmenin kaynağı röportajdır, röportajın kaynağı da görüşmedir

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Edebi Gazetecilik’ bölümüne bakınız
Röportajın kaynağı görüşmedir ama görüşme röportaj değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Barış gazeteciliği kavramı ilk kez kim tarafından kullanılmıştır?

Murdock

McLuhan

Galtung

Grunberg

Gyan

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Barış Gazeteciliği’ bölümüne bakınız.
Barış gazeteciliği de alternatif medya türlerinden biridir. Kavramı ilk kez 1970’lerde Johan Galtung kullanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden alternatif medya konusunda ifade edilen sınıflandırmalardan biri değildir?

Alternatif medyayı topluluğa hizmet olarak gören anlayış

Alternatif medyayı geleneksel medyaya alternatif olarak gören anlayış

Alternatif medyayı sivil toplumun bir parçası olarak gören anlayış

Alternatif medyayı köksap olarak gören anlayış

Alternatif medyayı pazarlama aracı olarak gören anlayış

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın temel yapısal özelliklerinden biri değildir?

Kapitalist sistemle entegre olma

Küçük ölçekli ve farklılıklarına saygı gösterdiği, toplum içindeki özgün topluluklara yönelmek

Devlet ve pazardan bağımsız olma

Yatay ya da hiyerarşik olmayan bir biçimde yapılanmış, demokratikleşme ve çoğulculuk adına izleyicinin erişimine ve katılımına izin verme

Kendi kendini temsil etmenin önemini vurgulayarak egemen olmayan söylem ve temsillerin taşıyıcısı olma

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın özelliklerinden biri değildir?

Ticari amaç gütmemek

Devlet yapısından bağımsız olmak

İktidar yanlısı olmak

İktidar seçkinlerine karşı bir mücadele alanı oluşturmak

Egemen medyaya karşı dayanışma sağlamak

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi alternatif medya türlerinden biri değildir?

Yurttaş gazeteciliği

Hak haberciliği

Geleneksel habercilik

Edebi gazetecilik

Barış gazeteciliği

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi, alternatif medyanın zıt anlamlısı olarak kullanılmaktadır?

Yeni medya

Geleneksel medya

Topluluk medyası

Radikal medya

Muhalif medya

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Türkiye’de ilk röportaj yazarı olarak kim kabul edilmektedir?

Yaşar Kemal

Fikret Otyam

Hikmet çetinkaya

Evliya Çelebi

Deniz Som

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

“Hak ihlâllerini görmezden gelmeyen”, “ötekileri” haber yapmak için mutlaka bir hak ihlâlinin konusu/faili olmalarını beklemeyen” ve herhangi bir haberi yaparken hak ihlâline yol açmayan bir habercilik” hangi habercilik türünün özellikleridir?

Yurttaş gazeteciliği

Barış gazeteciliği

Edebi gazetecilik

Geleneksel habercilik

Hak haberciliği

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi hak haberciliğinin özelliklerinden biri değildir?

Barışı özendirmeli

Olay odaklı değil, sorun odaklı haber sunumu.

Dezavantajlının lehine anlatım

İnsan haklarına yer verme

Hak örgütlerine yer verme

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Editörlerin ve muhabirlerin çatışmaya ilişkin şiddet içermeyen tepkilere daha fazla değer verilmesi noktasında toplumu cesaretlendiren haberciliğe ne ad verilir?

Yurttaş gazeteciliği

Barış gazeteciliği

Hak haberciliği

Geleneksel habercilik

Edebi gazetecilik

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Barış gazeteciliği kavramı ilk kez hangi yıl kullanılmıştır?

1950

1960

1970

1980

1990

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

İzleyici/okuyucuları reklam veren kuruluşlara satmayan medya anlayışı hangisidir?

Alternatif medya

Geleneksel medya

Yandaş medya

Yaygın medya

Etkin medya

Açıklama:

Alternatif bir medya kurumu, gelir elde etmek için öncelikle izleyici/okuyucuları reklam veren kuruluşlara satmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Alternatif kavramı ne zaman daha fazla kulnaılmaya başlamıştır?

1970-1980'ler

1960-1970'ler

1950-1960'lar

1940-1950'ler

1930-1940'lar

Açıklama:

Alternatif kavramı, 1960 ve 1970’li yıllarda daha fazla kullanılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Haber değerleri egemen kesimlerden yana ve haber kaynakları egemen kesimde yer alan insanlardan oluşan medya anlayışı hangisidir?

Alternatif medya

Topluluk medyası

Geleneksel medya

Yerel medya

Başka medya

Açıklama:

Geleneksel habercilik anlayışının haber değerleri egemen kesimlerden yanadır ve haber kaynakları egemen kesimde yer alan insanlardan oluşturulmaktadır. Sıradan insanlar haber olamamakta, olsa bile ancak şiddet haberlerinde gözükmektedir. Dolayısıyla, geleneksel habercilik anlayışının eksiklikleri ve yetersizliklerine karşı bir tepki olarak alternatif medyalar ortaya çıkmaya başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın temel özelliklerinden biri değildir?

Toplum içindeki (dezavantajlı gruplar gibi) özgün topluluklara yönelmek

Devlet ve pazardan bağımsız olma

Yatay ya da hiyerarşik olmayan bir biçimde yapılanma

Haber değerleri egemen kesimlerden yanadır

Demokratikleşme ve çoğulculuk adına izleyicinin erişimine ve katılımına izin verme

Açıklama:

Alternatif medyanın temel özellikleri şunlardır:
1. Küçük ölçekli ve farklılıklarına saygı gösterdiği, toplum içindeki (dezavantajlı gruplar gibi)özgün topluluklara yönelmek.
2. Devlet ve pazardan bağımsız olma.
3. Yatay ya da hiyerarşik olmayan bir biçimde yapılanmış, demokratikleşme ve çoğulculuk adına izleyicinin erişimine ve katılımına izin verme.
4. Kendi kendini temsil etmenin önemini vurgulayarak egemen olmayan söylem ve temsillerin taşıyıcısı olma.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Liberal çoğulcu yaklaşıma göre gözetim ve denetim görevini yerine getiren yapıya ne denir?

Kitle

Koordinasyon

İletişim

Güvenlik

Medya

Açıklama:

Medya, liberal çoğulcu yaklaşıma göre gözetim ve denetim görevini yerine getirir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Hak ihlâllerini haber yapıp izleyen habercilik anlayışı hangisidir?

Hak haberciliği

Edebi habercilik

Alternatif medya

Geleneksel medya

Barış haberciliği

Açıklama:

Hak haberciliği, hak ihlâllerini haber yapıp izleyen bir haberciliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

“Ya doğrudan sivil örgütlerle hareketlerin (sendikalar, meslek örgütleri, vakıflar, dernekler, gönüllü kuruluşlar, inisiyatifler gibi) sahipliğiyle varolan ya da arkasında örgütlü bir kamusal destek bulunan, böylelikle çoğunlukla ticari nitelik taşımayan medya kuruluşları.” Dar anlamıyla sivil toplum medyasını bu şekilde tanımlayan yazar kimdir?

Onur Bekiroğlu

Sevda Alankuş

Bilik Yıldırım

Jan Schaffer

Hunter S. Thompson

Açıklama:

Sevda Alankuş, dar anlamıyla sivil toplum medyasını şöyle tanımlamaktadır: “Ya doğrudan sivil örgütlerle hareketlerin (sendikalar, meslek örgütleri, vakıflar, dernekler, gönüllü kuruluşlar, inisiyatifler gibi) sahipliğiyle varolan ya da arkasında örgütlü bir kamusal destek bulunan, böylelikle çoğunlukla ticari nitelik taşımayan medya kuruluşları.”

Doğru Cevap: B

Soru 28

Gazeteciliği, bir roman gibi okunan yazılarla yapmaya gönüllü gazetecilik ne olarak adlandırılmaktadır?

Yurttaş Gazeteciliği

Edebi Gazetecilik

Gonzo Gazeteciliği

Kamu Gazeteciliği

Haber Yazımı

Açıklama:

Gonzo gazeteciliği, yeni bir gazetecilik tarzıdır ve geç Amerikan yazarı Hunter S. Thompson’la anılmaktadır. Geniş ölçekli olarak, Tom Wolf ve Norman Mailer tarafından örnekleri verilen 1960’ların Yeni Gazeteciliği’yle uyumludur ve bu gazetecilik, hayal ürünü ve hayal ürünü olmayan yazıların tekniklerini kullanır. Gazeteciliği, bir roman gibi okunan yazılarla yapmaya gönüllüdür. Geleneksel standart gazeteciliğe karşı, Gonzo Gazeteciliği, yazarı anlatının merkezine alan, koyu, abartılı, saygısız, aşırı ve son derece öznel yazı tarzı özellikleri taşıyan bir gazeteciliktir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Haberde yeri kesinlikle olmayan ama röportajın tartışmasız en önemli unsurlarından biri de nedir?

Haber

Bilgi

Nesnellik

Yorum

Konu

Açıklama:

Haberde yeri kesinlikle olmayan ama röportajın tartışmasız en önemli unsurlarından biri de yorumdur.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Barış gazeteciliği kavramı ilk kez ne zaman kullanılmıştır?

1930

1940

1950

1960

1970

Açıklama:

Barış gazeteciliği de alternatif medya türlerinden biridir. Kavramı ilk kez 1970’lerde Johan Galtung kullanmıştır. Lynch ve McGoldrick barış gazeteciliğini şu şekilde tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Muhalif, topluluk, bağımsız, karşı ve yerel medya olarak tanımlanan medya türü aşağıdakilerden hangisi olarak adlandırılır?

Yürütme Organı

Geleneksel Medya

Alternatif Medya

Radikal Medya

Yargı Medyası

Açıklama:

Alternatif medya “muhalif medya”, “topluluk medyası”, “bağımsız medya” “karşı medya”, “yeni medya”, “yerel medya”, “başka medya”, “radikal medya” olarak da tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Alternatif medya ve geleneksel medya arasındaki ilişikiyi tanımlayan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Alternatif medya geleneksel medyanın karşısındadır.

İki medya türü birbirinin destekçisidir.

İki medya türü birbirinin alternatifi değildir.

Alternatif medya geleneksel medyanın karşısında değildir.

İki medya türü aynı doğrultuda ilerler.

Açıklama:

Alternatif medyanın geleneksel medya örgütlenmesinin karşısında olduğunu söylemek mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi "hak haberciliği" nin tanımlarından biri değildir?

Hak haberciliği, hak ihlâllerini haber yapıp izleyen bir haberciliktir.

Bütün haberleri ötekiler lehine odaklı kılmayı amaçlar.

Haber yaparken hak ihlali yapmamayı ister.

Haklar konusunda bilgilendirici kullanımları konusunda cesaretlendirici
olmayı anlatmaktadır.

Hak haberciliği iktidarın pozitif izlenimlerini yansıtır.

Açıklama:

Hak habercik kavramının doğrudan iktidarla bir ilişkisi yoktur "hak" kavramı ekseninde ilişkisi açıklanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi "edebi gazetecilik" tanımlarından biri değildir?

Edebi gazetecilik, edebiyat hakkında gazetecilik yapmaktır.

Edebi gazetecilik, edebiyat hakkında gazetecilik yapmak değil, edebi olarak gazetecilik yapmaktır.

Edebi gazetecilik metinleri, özüyle, roman gibi okunan bir gazetecilik metinleridir.

Edebi gazetecilik öncelikle bir gazeteciliktir.

Edebi gazetecilik için anahtar fark, yazarın konu hakkında nasıl dil kullanacağıdır.

Açıklama:

Edebi gazetecilik, edebiyat hakkında gazetecilik
yapmak değil, edebi olarak gazetecilik yapmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Alternatif medyanın temel yapısal özellikleri aşağıdakilerden hangisinde yanlış aktarılmıştır?

Küçük ölçekli ve farklılıklarına saygı gösterdiği, toplum içindeki (dezavantajlı gruplar gibi) özgün topluluklara yönelmek.

Devlet ve pazardan bağımsız olma.

Yatay ya da hiyerarşik olmayan bir biçimde yapılanmış, demokratikleşme ve çoğulculuk adına izleyicinin erişimine ve katılımına izin verme.

Devletin bir organı haline gelme.

Kendi kendini temsil etmenin önemini vurgulayarak egemen olmayan söylem ve temsillerin taşıyıcısı olma.

Açıklama:

Alternatif medya devletten bağımsızdır. Bir organı haline gelmez.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi alternatif medya türü olarak değerlendirilemez?

Yurttaş gazeteciliği

Hak haberciliği

Belediye basın organları

Sivil toplum medyaları,

Edebi gazetecilik

Açıklama:

Resmi kurumlara bağlı basın organları hak haberciliği kavramına girmez. Bu nedenle Belediye basın organları bu bağlamda yer alamaz.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Alternatif medyanın temel özellikleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmemiştir?

Küçük ölçekli ve farklılıklarına saygı gösterdiği, toplum içindeki (dezavantajlı gruplar gibi) özgün topluluklara yönelmek.

Devlet ve pazardan bağımsız olma.

Toplum içerisindeki güçlü yapıların hakkını savunmak.

Yatay ya da hiyerarşik olmayan bir biçimde yapılanmış, demokratikleşme ve çoğulculuk adına izleyicinin erişimine ve katılımına izin verme.

Kendi kendini temsil etmenin önemini vurgulayarak egemen olmayan söylem ve temsillerin taşıyıcısı olma.

Açıklama:

Alternatif medya güçlünün yanında olan değil daha ziyade hak ihlalinin yanında olan medya türüdür. Bu nedenle "c" şıkkı yanlıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Bir haberin hak haberi olarak değerlendirilebilmesi için taşıması gereken önemli özelliklerden hangisi yanlış verilmiştir?

Olay odaklı değil, sorun odaklı haber sunumu.

Dezavantajlının lehine anlatım.

Hak örgütlerini dışarıda tutma

İnsan haklarına yer verme.

Eğitme.

Açıklama:

Hak örgütlerini dışarıda tutma hak haberciliğinin temel eğilimi ile çatışır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Hak ihlâllerini görmezden gelmeyen.

“Ötekileri” haber yapmak için mutlaka bir hak ihlâlinin konusu/faili olmalarını beklemeyen.

Herhangi bir haberi yaparken hak ihlâline yol açmayan bir habercilik.

Hak ihlali olmayan ve ekonomi konulu bir habere yer vermek.

Ezilen kitlenin hak ihlallerine yer vermeme.

Yukarıda verilen maddelerden hangisi hak haberciliğinde haberin üç alamı aşağıdaki şıkların tamamında yanlış verilmiştir?

I, II

I, III

III, IV

IV, V

III, IV

Açıklama:

Selen Doğan, hak haberciliğinde
haberin üç anlamı bulunduğunu ifade etmektedir:
1. Hak ihlâllerini görmezden gelmeyen.
2. “Ötekileri” haber yapmak için mutlaka bir
hak ihlâlinin konusu/faili olmalarını beklemeyen.
3. Herhangi bir haberi yaparken hak ihlâline
yol açmayan bir habercilik.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi röportajın özelliklerinden biri değildir?

Sosyal içerikli olması gerekir.

Röportaj yazarı kısmen diğer gazetecilere oranla özgürdür.

Araştırma ve inceleme için daha az zamana ihtiyaç duyar.

Yazarın bilgi, birikimi, yeteneği ve deneyimi olmalıdır.

Yorumlama gücü olmalı.

Açıklama:

Röportaj yazarının daha fazla zamana ihtiyacı vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın diğer adlarından biri değildir?

Bağımsız medya

Geleneksel medya

Karşı medya

Muhalif medya

Yeni medya

Açıklama:

Alternatif medya ise “muhalif medya”, “topluluk
medyası”, “bağımsız medya” “karşı medya”, “yeni
medya”, “yerel medya”, “başka medya”, “radikal
medya” olarak da tanımlanmaktadır. Bu kavramsallaştırmalar, varolan medya hegemonyası dışında
ve bu hegemonya karşısında olana işaret etmektedir. Başka bir deyişle, alternatif medyanın geleneksel medya örgütlenmesinin karşısında olduğunu
söylemek mümkündür.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi alternatif medyanın temel özelliklerinden değildir?

Toplum içindeki (dezavantajlı gruplar gibi) özgün topluluklara yönelmek

Devlet ve pazardan bağımsız olma

Demokratikleşme ve çoğulculuk adına izleyicinin erişimine ve katılımına izin verme

Egemen olmayan söylem ve temsillerin taşıyıcısı olma

Hiyerarşik ve dikey bir biçimde yapılanmış

Açıklama:

Alternatif
medyanın temel yapısal özellikleri ise şöyle aktarılmıştır (Bilik Yıldırım, 2011):
1. Küçük ölçekli ve farklılıklarına saygı gösterdiği, toplum içindeki (dezavantajlı gruplar
gibi) özgün topluluklara yönelmek.
2. Devlet ve pazardan bağımsız olma.
3. Yatay ya da hiyerarşik olmayan bir biçimde
yapılanmış, demokratikleşme ve çoğulculuk adına izleyicinin erişimine ve katılımına
izin verme.
4. Kendi kendini temsil etmenin önemini
vurgulayarak egemen olmayan söylem ve
temsillerin taşıyıcısı olma.

Doğru Cevap: E

Soru 43

I. Barışı özendirme çabalarının nesnellik anlayışı ile çelişeceğini savunan muhafazakâr itirazlar.
II. Barışın hangi çeşitlemesinin özendirileceği konusundaki kuramsal ve pratik sorunlar.
III. Medyanın yapısında varolan ekonomik ve politik engeller.
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri barış gazeteciliğinin önündeki engellerdir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

II ve III

I, II, ve III

Açıklama:

Barış gazeteciliğinin normatif ve profesyonel olmak üzere iki temel önermesi bulunmaktadır. Medya,
çatışmanın tarafları arasında barışı özendirmede etkin rol oynayabilecektir. Ancak, barış gazeteciliğinin
önünde bazı engeller bulunmaktadır. Bunları üç kategoride toplamak mümkündür:
1. Barışı özendirme çabalarının nesnellik anlayışı ile çelişeceğini savunan muhafazakâr itirazlar.
2. Barışın hangi çeşitlemesinin özendirileceği konusundaki kuramsal ve pratik sorunlar.
3. Medyanın yapısında varolan ekonomik ve politik engeller.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Türkiye'deki ilk röportaj yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Evliya Çelebi

Katip Çelebi

Süleyman Çelebi

Ahmed Çelebi

Hezarfen Çelebi

Açıklama:

Türkiye’de ilk röportaj yazarının Evliya Çelebi
olduğu kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi edebi gazetecilikle ilgili yanlış bir ifadedir?

Hayal ürünü gereçleri de kullanılır.

Yazı nesnel olmalıdır.

İnanılırlık ve edebi kalite gerektirir.

Haber yazımı ve kişisel denemenin her ikisi de bulunan unsurları birleştiren deneme kompozisyonunun bir formudur.

Okuyucuya aydınlanmış bir yönelim kazandırır.

Açıklama:

Gerçekte edebi gazetecilik, gazeteciliğin en eski
formlarından biridir. Edebi gazetecilikte, hayal
ürünün gereçleri de kullanılmaktadır. Bu nedenle,
geleneksel gazetecilikten kuramsal ve analitik olarak
ayrılabilir. Geleneksel ve edebi gazetecilik arasındaki en önemli fark, yazarın insanlarla ilişkileri ve betimlediği olayları değiştirmesinde yatmaktadır. Yazı,
kişiselleştirilmiş ve öznel olmaktadır. İkinci temel
fark, tarz, dil ve form farkıdır. Bu açıdan, geleneksel
ve edebi gazetecilik arasındaki ayrım açıktır. Çünkü edebi gazeteci, roman yazarlarının tekniklerini
kullanır ve sorunları haberlerin içerisinde sergiler.
Çoğu edebi gazeteci, araştırdığı konuyu bir gün,
hafta, hatta ay boyunca araştırmaktadır. Edebi gazeteciliğin güvenilir olmasına vurgu yapılmaktadır.
Edebi gazetecilerin yaptığı türde habercilik, araştırmacı gazeteciler de dahil, gazete ve dergi muhabirlerinin yaptığı gazetecilikten daha yoğun, daha
ayrıntılı ve zaman tüketen bir gazeteciliktir.
Edebi gazeteciliğin rolü şudur: Derinlemesine
araştırma ve görüşme ile dramatik hikâye anlatım
tekniklerini kullanarak okuyucunun dünya görüşünü genişletmek. Etkili bir edebi gazetecilik, okuyucuya aydınlanmış bir yönelim kazandırır. Edebi
gazetecilik, inanılırlık ve edebi kalite gerektirir. Bir
edebi gazetecilik çalışması, hem penceredir hem de
aynadır. Edebi gazetecilikte her şey doğrulanabilir
olmalıdır. Hayal ürünü değil, bilgi kullanılmalıdır.
Gerçeğin yaratılmış sunumu değil, onun yaratıcı
sunulması gerekir. Geleneksel gazeteciliğin oluşturulmuş birimi gerçektir. Edebi gazeteciliğin ise
sahnedir. Burada, tanıklık ve yeniden yaratım söz
konusudur. Edebi gazeteci, gerçekler, düşünceler,
gözlemler ve araştırma aracılığıyla elde edilmiş diğer enformasyonla bağlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi insanların demokratik sürece aktif katılmalarını sağlamaya çalışır?

Yurttaş gazeteciliği

Edebi gazetecilik

Sivil toplum ve medya

Hak haberciliği

Barış gazeteciliği

Açıklama:

Yurttaş gazeteciliği, insanların demokratik
sürece aktif katılmalarını sağlamaya çalışır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Apartheid aşağıdakilerden hangisi anlamına gelir?

Hak

Yoksulluk

Ayrılık

Açlık

Hastalık

Açıklama:

Apartheid, Afrika dilinde “ayrılık” anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi bir haberin hak haberi olarak değerlendirilebilmesi için taşıması gereken özelliklerden değildir?

Eğitme

Bilgilendirme

Hak örgütlerine yer verme

Olay odaklı haber sunumu

Mücadeleye yöneltme

Açıklama:

nsan hakları haberleri, çoğunlukla herhangi
bir hak ve özgürlüğün çiğnenmesi ile ilgili olayları
kapsadığı için, bu tür haberlerde kaçınılmaz biçimde, ihlali yaptığı öne sürülen taraf ile hakkı ihlal
edilen arasında net bir ayrım çizilmektedir. Bilik
Yıldırıma göre, bir haberin hak haberi olarak değerlendirilebilmesi için taşıması gereken önemli
özellikleri şöyle sıralamak mümkündür:
1. Olay odaklı değil, sorun odaklı haber sunumu.
2. Dezavantajlının lehine anlatım.
3. İnsan haklarına yer verme.
4. Hak örgütlerine yer verme.
5. Mücadeleye yöneltme/yol gösterme.
6. Bilgilendirme.
7. Eğitme

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum medya kuruluşlarının özelliklerindendir?

Pazar mantığına dayanır.

Kar sağlama motivasyonları vardır.

Ticari amaç gütmektedirler.

Kapitalist sistemi desteklerler.

Toplumsal sorunlara duyarlıdırlar.

Açıklama:

Bu bağlamda, sivil toplum medya kuruluşlarının en belirgin özelliği, kapitalist pazar mantığına dayanmamalarıdır. Ayrıca, ticari açıdan
kâr sağlamayı temel motivasyon olarak kabul etmeden etkinlik göstermeleridir. Dolayısıyla, geleneksel yaygın medyadan özel bir farklılaşmayı
anlatan sivil toplum medyasının kurumsal yapılanması da buna göre şekillenmektedir. Bunun
yanı sıra, sivil toplum örgütlenmelerinin bizzat
siyasal, kurumsal ve ideolojik destek ya da doğrudan ekonomik destek vererek toplumsal sorunlara duyarlı medya kuruluşlarının oluşumuna katkı
sağladıkları söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

I. Hak ihlâllerini görmezden gelmeyen.
II. “Ötekileri” haber yapmak için mutlaka bir hak ihlâlinin konusu/faili olmalarını beklemeyen.
III. Herhangi bir haberi yaparken hak ihlâline yol açmayan bir habercilik.
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri hak haberciliğindeki haberin anlamlarını ifade eder?

I ve II

I ve III

Yalnız I

Yalnız II

I, II, ve III

Açıklama:

Bilik Yıldırım’a göre, gelişen haberlerin insan
haklarına dayalı olması gerektiği görüşü, eşdeyişle
hak haberciliği, sadece içinde yaşanılan çağda haberlerin, insan haklarıyla ilgili konuları ve sorunları öne çıkarması değildir. Bunun yanında, habere konu olan her şeyin, insanla ve insan haklarıyla
doğal olarak bağlantılı olduğu görüşünden kaynaklanmaktadır. Hak haberciliğinin haber yapma sürecinde, geleneksel gazetecilik anlayışında yer bulan
“haber değerleri” unsurları temel alınmamaktadır.
Bununla kalınmamakta, geleneksel gazeteciliğin bu
“uzlaşım”larının yapısal bir soruna işaret ettiğine dikkat çekilmektedir. Selen Doğan, hak haberciliğinde
haberin üç anlamı bulunduğunu ifade etmektedir:
1. Hak ihlâllerini görmezden gelmeyen.
2. “Ötekileri” haber yapmak için mutlaka bir
hak ihlâlinin konusu/faili olmalarını beklemeyen.
3. Herhangi bir haberi yaparken hak ihlâline
yol açmayan bir habercilik.

Doğru Cevap: E

Ünite 5

Soru 1

Bilgi toplumunun en temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Medyada tecimsel kaygıların gözle görülür oranda artması

Medyanın kamusal sorumluluğunun artması

Sanayi toplumunda ön planda olan maddi ürünler yerine bilişim teknolojisi sayesinde bilgi üretiminin önem kazanması

Toplumsal hareketler ve gelişmeleri hızlandırması

Kitle iletişim araçlarına duyulan ihtiyacın artması

Açıklama:

Bilişim teknolojisine dayalı olarak şekillenmekte olan bilgi toplumunun temel özelliği sanayi toplumunda ön planda olan “maddi” ürünler yerine, bilgi toplumunda, bilişim teknolojisi sayesinde bilgi üretiminin önem kazanmasıdır. Bilgi toplumunda bilişimsel ve sistematize bilgi ve teknolojinin kitlesel üretimi gerçekleştirmesi söz konusudur. Başka bir ifadeyle bilgi toplumunun bilişimsel bilgisi, bilgi teknolojileri içinde geleceğe yönelmiş işlenmiş bilgidir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

.............. internet ve bilgisayar teknolojisi kullanarak bilgi ve eğlence içeren ürün ve hizmet sunmak olarak tanımlanmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Medya

Enformasyon çağı

Dijitalleşme

Yeni medya

Sosyal ağ

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi yeni medyanın özelliklerinden birisidir?

Büyük bir çoğunluğunun kitle medyası olması

Kullanıcıların genel olarak pasif olması

Aktif içerik ve bilginin büyük oranda medya şirketleri ve kanalları tarafından üretilmesi

İletişimin doğrusal ve tek yönlü olması

Etkileşimli olması

Açıklama:

Yeni medyanın en önemli özelliklerinden birisi etkileşimli olmasıdır. Yani etkileşim iki yönlüdür, sürekli açıktır ve geri bildirim mekanizması çalışmaktadır. Geleneksel medyada ise böyle bir özellik yoktur. İçerik çoğunlukla medya şirketleri ve kanalları tarafından üretilmekte, kullanıcılar bu süreçte herhangi bir şekilde söz sahibi olamamaktadır. Yeni medyada kullanıcılar içerik üretim sürecine de dahil olabilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi ARPANET'i oluşturan dört merkezden birisi değildir?

Yale Üniversitesi

California Üniversitesi, Los Angeles

Stanford Araştırma Enstitüsü

California Üniversitesi, Santa Barbara

Utah Üniversitesi

Açıklama:

1969 yılında kurulan ARPANET üzerinden ilk mesaj 29 Ekim 1969’da California Üniversitesi Los Angeles’dan (UCLA) gönderildi. ARPANET’i oluşturan ilk dört merkez California Üniversitesi Los Angeles, Stanford Araştırma Enstitüsü (SRI), Utah Üniversitesi ve California Üniversitesi at Santa Barbara (UCSB) oldu.

Doğru Cevap: A

Soru 5

ARPANET üzerinden ilk mesaj hangi yılda gönderilmiştir?

1958

1969

1963

1965

1968

Açıklama:

1966 yılında ARPA yöneticilerinden Robert Taylor’ın girişimiyle diğer üniversiteler arasında kurulan küçük ağları ARPA çatısı altına toplama fikri gelişmeye başladı. Bu daha geniş, katılımcı sayısı daha yüksek bir Bilgisayar Ağı demekti. 1969 yılında kurulan ARPANET üzerinden ilk mesaj 29 Ekim 1969’da California Üniversitesi Los Angeles’dan (UCLA) gönderildi.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Hiper metin işaretleme dilini ve dünya çapında ağ olarak Türkçeleştirdiğimiz internet adresinlerinin başına eklenen www adıyla anılan bilgi paylaşım sisteminin kurucusu kimdir?

Joseph Carl Robnett

Carrie Heeter

Tim Berners Lee

Robert Taylor

Tim O'Reilly

Açıklama:

Bütün ağların ortak bir dil konuşması gerekliliğinden yola çıkarak İsviçre’de CERN laboratuvarlarında çalışmalar sürdüren Tim Berners-Lee 1989’da önce hiper metin işaretleme dilini (Hyper Text Markup Language - HTML) ve Dünya Çapında Ağ olarak Türkçeleştirdiğimiz, internet adreslerinin başına eklediğimiz www (World Wide Web) olarak tanımladığımız bilgi paylaşım sistemini kurmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Ses, video, animasyon görüntüsü, resim gibi farklı içerik biçimlerinin bir arada kullanılması internetin hangi özelliği ile ilgilidir?

Eş zamanlılık

Etkileşimlilik

Hiper metinsellik

Çoklu ortam

Paket anahtarlama

Açıklama:

Çoklu ortam kavramı ses, video gibi farklı içerik biçimlerinin bir arada kullanılması işidir. Metin, ses, resim, animasyon, video, animasyon görüntüleri, etkileşimli uygulamalar internet üzerinden elde edilebilir. İnternet temelli araçlarda çokça kullanılan çoklu ortam uygulamaları internetin hiper metinselliği ve etkileşimli doğası ile bütünleşerek kullanıcıya yeni ve farklı deneyimler yaşatmaktadır. Örneğin, gerçek fotoğraflardan oluşturulmuş bir harita üzerinden gideceğiniz yeri bulmak ve incelemek mümkündür. Google firmasının harita uygulaması Google earth ve Google maps bu konudaki önemli örnekler arasındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi ağ günlükleri grubunda yer almaz?

Kurumsal ağ günlükleri

Temalı ağ günlükleri

Kişisel ağ günlükleri

Topluluk ağ günleri

Sanal ağ günlükleri

Açıklama:

Ağ günlükleri de kendi içinde gruplara ayrılmıştır. Bunlar;
• Kişisel ağ günlükleri
• Temalı ağ günlükleri
• Topluluk ağ günlükleri
• Kurumsal ağ günlükleri
Sanal ağ günlükleri bu grupta yer almamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Sadece belirli bir alanda yazılan gönderilerin yer aldığı, belirli bir konuda uzman kişilerin yazdığı ve düzenlediği ağ günlüğü türü aşağıdakilerden hangisidir?

Topluluk ağ günlükleri

Temalı ağ günlükleri

Sanal ağ günlükleri

Kurumsal ağ günlükleri

Kişisel ağ günlükleri

Açıklama:

Sadece belirli bir alanda yazılan gönderilerin yer aldığı, belirli bir konuda uzman kişilerin yazdığı ve düzenlediği günlükler temalı ağ günlüklerdir. Politika, pazarlama, yemek, internet, ekonomi, tasarım, fotoğraf programlama dilleri ve benzeri konularda odaklanmış Ağ günlükleri bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi E-devlet sistemine geçerken atılması gereken öncelikli adımlardan birisi değildir?

Teknolojik altyapının kurulması

Finansmanın sağlanması

Toplumun hazırlanması

Hukuksal altyapının kurulması

Siyasal altyapının hazırlanması

Açıklama:

E-Devlete geçerken atılması gereken öncelikli adımlar ise şu şekilde sıralanabilir:
• Hukuksal Altyapının kurulması
• Teknolojik Altyapının kurulması
• E-Devletin Finansmanının sağlanması
• Hukuksal Altyapı
• Teknolojik Altyapı
• Toplumun hazırlanması
• Hizmet Altyapısını Oluşturulması
• Veri Güvenliğinin ve Gizliliğinin sağlanmasıdır.
Siyasal altyapının hazırlanması bu adımlardan birisi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Bilişim sözcüğünün eşanlamlısı aşağıdakilerden hangisidir?

Enformatik

Bilimsel

Enformasyon

Bilgi

Girişim

Açıklama:

BİLGİ TOPLUMU
Bilişim sözcüğünün eş anlamlısı enformatiktir. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Türk Dil Kurumu tarafından yapılan aşağıdaki tanım hangi kavrama aittir?
“Öğrenme, araştırma veya gözlem yolu ile elde edilen gerçek, insan zekâsının çalışması sonucu ortaya çıkan düşünce, kurallardan yola çıkarak kişinin veriye yönelttiği anlam.”
ı

Kanı

Bilgi

Kanıt

Görecelilik

Algı

Açıklama:

BİLGİ TOPLUMU
Sorunun doğru yanıtı bilgidir. BU nedenle B seçeneği doğrudur.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Günümüz bireyi için zaman ve mekân sınırlılığını ortadan kaldıran aşağıdakilerden hangisidir?

Radyo

Televizyon

İnternet

Gazete

Dergi

Açıklama:

YENİ MEDYA NEDİR?
Günümüz bireyi için zaman ve mekân sınırlılığını ortadan kaldıran internettir. Bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Ardıllaşma ve yenileşme

Sayısallaşma ve yenileşme

Etkileşim ve ardıllaşma

Sayısallaşma ve etkileşim

Etkileşim ve yenileşme

Açıklama:

Yeni medya Nedir?
Doğru yanıt D seçeneğidir. ÇünküBireyin günümüz teknolojilerini kullanarak enformasyon elde etme, bilgiden yeni bilgi üretebilme, iletişim kurma biçimi artık, eskiye oranla çok farklıdır. Bu farklılık günümüz iletişim teknolojisinin ve kullanım biçiminin yeni, kendinden öncekinin ise geleneksel olarak nitelendirilmesi sonucunu ortaya çıkarmıştır. Buradaki yeniliğin temelinde bilgisayar teknolojisi ve internet alt yapısı ile yaygınlaşan sayısallaşma ve etkileşim bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

“Bilgisayar ağı birbiriyle bağlı düğümler dizisidir” tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Depolama

Radyo

Telefon

Televizyon

İnternet

Açıklama:

İnternet nedir?
“Bilgisayar ağı birbiriyle bağlı düğümler dizisidir” tanımı internete aittir. Bu nedenle doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

İnternetin doğuşu hangi döneme rastlar?

Soğuk Savaş dönemine

Rus- Amerikan Savaşı dönemi

İtan-Irak Savaşı dönemi

Vietnam-Amerika Savaşı dönemi

İkinci Dünya Savaşı dönemi

Açıklama:

İnternetin Gelişimi
İnternetin doğuşu Soğuk Savaş dönemine rastlar. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

İnternetin Babası olarak anılan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

George Gerbner

Tim Berners Lee

Donald Shaw

Michael Morgan

Vilademir Rocinski

Açıklama:

İnternetin Gelişimi
İnternetin babası olarak bilinen kişi Tim Berners Lee'dir. Bu nedenle doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi internetin özellikleri arasında değildir?

Çoklu Ortam

Hiper metinsellik

Görecelilik

Paket Anahtarlama

Eş Zamanlılık

Açıklama:

İnternetin özellikleri arasında görecelilik bulunmamaktadır. Bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

“Modern toplum kurumlarına, toplumun ortak yararını belirlemeye ve gerçekleştirmeye yönelik düşünce, söylem ve eylemlerin üretildiği ve geliştirldiği ortak toplumsal etkinlik alanına işaret etmek için kullanılan bir kavramdır.” ifadesi aşağıdakilerden hangi havramı ifade etmektedir?

Kamuoyu

Ortak yarar

Genel Kanı

Kamusal alan

Bölgesel alan

Açıklama:

İnternet ve Demokrasi
Tanım kamusal alana aittir. Bu nednele doğru seçenek D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Geleneksel kitle iletişim araçları ve internet karşılaştırması yapıldığında bireyin izleyiciden neye dönüşmesine vurgu yapılır?

Alıcı

Alımlayıcı

Kaynak

Özne

Kullanıcı

Açıklama:

İletişim Ortamının Özgürleşmesi
Doğru yanıt Kullanıcı olmalıdır. Bu nedenle E seçeneği doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi içinde yaşadığımız toplumun adlandırılma biçimlerinden birisi değildir?

Postmodern toplum

Bilgi toplumu

Endüstri sonrası toplum

Enformasyon toplumu

Modern toplum

Açıklama:

Son üç yüzyıldır geçerli olan sanayi uygarlığı ve sanayi toplumundan sonra 21. yüzyılda yeni bir uygarlık ve toplumsal yapı dönemine girildiğine ilişkin düşünce dünya geneline yayılmıştır. Bu yeni dönem çeşitli isimlerle anılmaktadır; endüstri sonrası toplum, postmodern toplum, bilgi toplumu ve enformasyon toplumu bu isimlerden bazılarıdır. Modern toplum bunlardan birisi değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

................. insanoğlunun teknik, ekonomik ve toplumsal alanlardaki iletişiminde kullandığı ve bilimin dayanağı olan bilginin özellikle elektronik makineler aracılığıyla düzenli ve akla uygun bir biçimde işlenmesi olarak tanımlanmıştır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygundur?

Toplum mühendisliği

Bilişim

Medya sistemi

Habercilik

Bilgi toplumu

Açıklama:

Bilişim sözcüğü Türk Dil Kurumu tarafından “İnsanoğlunun teknik, ekonomik ve toplumsal alanlardaki iletişiminde kullandığı ve bilimin dayanağı olan bilginin özellikle elektronik makineler aracılığıyla düzenli ve akla uygun bir biçimde işlenmesi bilimi” olarak tanımlanmıştır. Sözcüğün eş anlamlısı, enformatiktir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

İnternetin temelinde yatan paket anahtarlama sisteminin fikir babası aşağıdakilerden hangisidir?

Tim Berners Lee

Charles Babbage

Joseph Carl Robnett Licklider

Carrie Heeter

Alan Emtage

Açıklama:

İnternetin temelinde paket anahtarlama teknolojisi vardır. Bu sistem, mesajın küçük paketler halinde gönderilmesidir. Amerikalı Bilgisayar mühendisi Joseph Carl Robnett Licklider paket anahtarlama sisteminin fikir babası olarak kabul edilir. 1966 yılında ARPA yöneticilerinden Robert Taylor’ın girişimiyle diğer üniversiteler arasında kurulan küçük ağları ARPA çatısı altına toplama fikri gelişmeye başladı. Bu daha geniş, katılımcı sayısı daha yüksek bir Bilgisayar Ağı demekti. 1969 yılında kurulan ARPANET üzerinden ilk mesaj 29 Ekim 1969’da California Üniversitesi Los Angeles’dan (UCLA) gönderildi.

Doğru Cevap: C

Soru 24

İletişimi doğrusal olmaktan çıkarıp çok katmanlı ve çok yönlü bir yapıya sokak internet özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Etkileşimlilik

Eş zamanlılık

Çoklu ortam

Hiper metinsellik

Paket anahtarlama

Açıklama:

Geleneksel kitle iletişim sisteminde iletişim doğrusaldır. Doğrusallığın engelleyici yanı ise iletişimi neredeyse tek yönlü kullanmasıdır. Hiper metinsellik iletişimi doğrusal olmaktan çıkarıp çok katmanlı ve çok yönlü bir yapıya sokmakta internet kullanıcısını geleneksel medyanın izler kitlesine oranla çok daha fazla etken bir rolle donatmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi interneti geleneksel medyadan ayıran özelliklerden birisi değildir?

Tek yönlü iletişim

Etkileşimlilik

Eş zamanlılık

Paket anahtarlama

Çoklu ortam

Açıklama:

İnternetin beş özelliği bulunmaktadır:
• Çoklu Ortam
• Hiper metinsellik
• Paket Anahtarlama
• Eş Zamanlılık
• Etkileşimlilik
Tek yönlü iletişim bu ayırt edici özelliklerden birisi değildir. Zira geleneksel medya da tek yönlü iletişimi kullanmaktadır. İnternet geleneksel olanın aksine kullanıcılara iki yönlü ve etkileşimli iletişim kurma imkanı vermektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi teknolojik determinizm yaklaşımının internetle ilgili görüşlerinden birisidir?

İnternet gibi enformasyon teknolojileri tek başına bir değişim ajanı değildir

İnternetin kurulu düzeni pekiştirici bir etki ortaya çıkarması mümkündür

Enformasyon toplumu, enformasyon devrimini başlatanlar ile yönetici grubun çıkarlarına hizmet etmek için geliştirilmiş bir mittir.

Sınırsız enformasyona erişim olanağı ve serbest giriş ortamı açısından internet var olan iktidar/güç ilişkilerinin karakteristiğini değiştirmiş ve yönetenler ve yönetilenler arasındaki güç dengesini sarsmıştır

Enformasyon teknolojilerinin ger tür alt yapısını hazırladığı gözetim mekanizmalar, toplumsal denetimin de standart araçları halile gelebilmektedir

Açıklama:

Genel olarak bakıldığında internete yönelik iki temel yaklaşım bulunmaktadır. Bunlardan ilki teknolojik deterministler, ikincisi teknolojik determinizm karşıtlarıdır. Teknolojik deterministler genellikle interneti olumlu yönüyle ele alırken, karşıtları internetin var olan iktidar/güç ilişkilerini ve yöneten/yönetilen ilişkilerini devam ettirdiğini öne sürmektedir. Birinci -teknolojik determinist- görüşü savunanlar ise , sınırsız enformasyona erişim olanağı ve serbest giriş ortamı sağlaması açısından internetin, varolan iktidar/güç ilişkilerinin karakteristiklerini değiştirdiği; insanlık tarihinde ilk kez sınıf, ırk ve din sınırlaması olmadan, belli bir ortama herkesin eşit şartlarda girmesini sağlayarak, yönetenler ile yönetilenler arasındaki güç dengelerini sarstığı iddia edilmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

İnternet üzerinden çalışan ilk arama motoru aşağıdakilerden hangisidir?

Google

Yahoo

Archie

Bing

DuckDuckGo

Açıklama:

İlk arama motoru 1990 yılında bir üniversite öğrencisi olan Alan Emtage tarafından Archie adıyla kurulmuştur. İngilizce “archive” sözcüğünden türetilen Archie insanların aradıkları dosyaları bulmasını sağlamak için tasarlanmış ilk örnekti.

Doğru Cevap: C

Soru 28

.............. bireyin günlük yaşamında sahip olduğu sosyal ağları internete taşırken ağlar üzerindeki iletişimi artırarak etkileşim düzeyi yüksek, zamandan ve mekandan bağımsız yeni sosyal ağların oluşumuna izin veren bir platformdur.
Yukarıdaki boşluğa hangisinin getirilmesi doğrudur?

Arama motoru

Sosyal ağ sitesi

Wiki siteleri

İnternet forumu

Ağ günlükleri

Açıklama:

Sosyal Ağ siteleri, bireyin günlük yaşamında sahip olduğu sosyal ağları internete taşırken ağlar üzerindeki iletişimi artırarak etkileşim düzeyi yüksek, zamandan ve mekandan bağımsız yeni sosyal ağların oluşumuna izin veren bir platformdur. Sosyal ağ sitelerine kayıt olarak katılan her kullanıcı bir görüntü sayfasına sahip olur. Profiller kişilerin kendileri hakkında bilgileri görüntüleyebildiği sayfalardır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

................. sadece belirli bir alanda yazılan gönderilerin yer aldığı, belirli bir konuda uzman kişilerin yazdığı ve düzenlediği günlüklerdir.
Yukarıdaki boşluğa ağ günlükleri türlerinden hangisi getirilmelidir?

Temalı ağ günlükleri

Topluluk ağ günlükleri

Kurumsal ağ günlükleri

Kişisel ağ günlükleri

Uzmanlık ağ günlükleri

Açıklama:

Ağ günlükleri de kendi içinde gruplara ayrılmaktadır. Bunlar;
• Kişisel ağ günlükleri
• Temalı ağ günlükleri
• Topluluk ağ günlükleri
• Kurumsal ağ günlükleri
Temalı ağ günlükleri sadece belirli bir alanda yazılan gönderilerin yer aldığı, belirli bir konuda uzman kişilerin yazdığı ve düzenlediği günlüklerdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi ağ günlükleri türlerinden birisi değildir?

Kişisel ağ günlükleri

Kurumsal ağ günlükleri

Uzmanlık ağ günlükleri

Topluluk ağ günlükleri

Temalı ağ günlükleri

Açıklama:

Ağ günlükleri kendi içinde gruplara ayrılmıştır. Bunlar;
• Kişisel ağ günlükleri
• Temalı ağ günlükleri
• Topluluk ağ günlükleri
• Kurumsal ağ günlükleri
Uzmanlık ağ günlükleri bu türlerden birisi değildir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Son üç yüzyıldır geçerli olan sanayi uygarlığı ve sanayi toplumundan sonra 21. yüzyılda yeni bir uygarlık ve toplumsal yapı dönemine girildiğine ilişkin düşünce dünya geneline yayılmıştır. Bu yeni dönem çeşitli isimlerle anılmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu döneme verilen isimlerden biri değildir?

endüstri sonrası toplum

refah toplumu

postmodern toplum

bilgi toplumu

enformasyon toplumu

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 32

“İnsanoğlunun teknik, ekonomik ve toplumsal alanlardaki iletişiminde kullandığı ve bilimin dayanağı olan bilginin özellikle elektronik makineler aracılığıyla düzenli ve akla uygun bir biçimde işlenmesi bilimi” aşağıdakilerden hangisidir?

Bilişim

Bilim

Bilgi

Data

Veri

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 33

Yeni medya kavramıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Yeni medya kavramı etkileşimli dijital medyayı saf dışı bırakmıştır.

Etkileşim iki yönlü, sürekli açık, geri bildirimi yüksek dijital temelli bir iletişim sürecini anlatır.

Yeni medyayı kullanabilmek için internete ve internete erişim sağlayacak teknolojiye gereksinim vardır.

Sosyal ağ siteleri, bloglar, internet haberciliği uygulamaları, e-alışveriş hizmetleri, e-bankacılık “yeni medya” tanımı içinde yer alan örneklerdir.

“Yeni medya”, internet ve bilgisayar teknolojisi kullanarak bilgi ve eğlence içeren ürün ve hizmet sunmak biçiminde tanımlanmaktadır

Açıklama:

Bireyin günümüz teknolojilerini kullanarak enformasyon elde etme, bilgiden yeni bilgi üretebilme, iletişim kurma biçimi artık, eskiye oranla çok farklıdır. Bu farklılık günümüz iletişim teknolojisinin ve kullanım biçiminin yeni, kendinden öncekinin ise geleneksel olarak nitelendirilmesi sonucunu ortaya çıkarmıştır. Buradaki yeniliğin temelinde bilgisayar teknolojisi ve internet alt yapısı ile yaygınlaşan sayısallaşma ve etkileşim bulunmaktadır. Cambridge Dictionary’de “Yeni medya”, internet ve bilgisayar teknolojisi kullanarak bilgi ve eğlence içeren ürün ve hizmet sunmak biçiminde tanımlanmaktadır. Sosyal ağ siteleri, bloglar, internet haberciliği uygulamaları, e-alışveriş hizmetleri, e-bankacılık “yeni medya” tanımı içinde yer alan örneklerdir. Peki yeni medya neden geleneksel medyadan farklıdır?
Yeni medya kavramı etkileşimli dijital medyayı anlatır. Etkileşim iki yönlü, sürekli açık, geri bildirimi yüksek dijital temelli bir iletişim sürecini anlatır. Yeni medyayı kullanabilmek için internete ve internete erişim sağlayacak teknolojiye gereksinim vardır. Buna göre doğru yanıt A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

"Yeni medya ile eski medya arasındaki en önemli fark, eski medyanın büyük bir çoğunluğunun ___________ olmasıdır." cümlede verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

yabancı medya

kitle medyası

yerli medya

sosyal medya

internet yayıncılığı

Açıklama:

Yeni medya ile eski medya arasındaki en önemli fark, eski medyanın büyük bir çoğunluğunun kitle medyası olmasıdır. Buna göre doğru yanıt B seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

İnternet ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bir bilgisayar değildir ama milyonlarca bilgisayar internete bağlıdır.

Bir ağ değildir ama binlerce ağ internete bağlıdır ve bu ağların bir araya gelmesi ile oluşur.

Bir sistem değildir ama sistematik olarak işlemektedir.

Bir yayıncı değildir ve bireyler arası iletişim aracı olarak da kitle iletişim aracı olarak da kullanılamaz.

Bir kuruluş değildir ama sayısız kuruluşa internetten erişilebilmektedir.

Açıklama:

Unutulmamalıdır ki internet,
• Bir bilgisayar değildir ama milyonlarca bilgisayar internete bağlıdır.
• Bir ağ değildir ama binlerce ağ internete bağlıdır ve bu ağların bir araya gelmesi ile oluşur.
• Bir sistem değildir ama sistematik olarak işlemektedir.
• Bir kuruluş değildir ama sayısız kuruluşa internetten erişilebilmektedir. Buna göre D seçeneğinde verilen ifade internetin özelliklerine uymamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi bilgisayar ağı ile ilgili olarak söylenemez?

Bilgisayar ağı birbiriyle bağlı düğümler dizisidir.

Ağ üzerindeki her düğüm, yeni medya teknolojisine sahip bir araçtır ve genllikle bir insan tarafından kontrol edilmektedir.

Değişen toplumsal koşullar ile bilişim teknolojilerinin gelişimi arasındaki bağa denir.

Her düğümün arkasında bir insan bulunması zorunluluğu yoktur.

Bilgisayar ağları, gündelik hayattaki sosyal ağlarımızdan farklı olarak iletişimi bilgisayarlar aracılığıyla kurar.

Açıklama:

Bilgisayar ağı birbiriyle bağlı düğümler dizisidir. Bu ağ üzerindeki her düğüm, yeni medya teknolojisine sahip bir araçtır ve genellikle bir insan tarafından kontrol edilmektedir. Her düğümün arkasında bir insan bulunması zorunluluğu yoktur. Bilgisayar ağları, gündelik hayattaki sosyal ağlarımızdan farklı olarak iletişimi bilgisayarlar aracılığıyla kurar. Buna göre C seçeneğinde verilen ifade yanlıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 37

4 Ekim 1957’de Sovyetler Birliği’nin ilk uydusu olan Sputnik’i başarı ile uzaya göndermesi olmuştur. Karşılıklı uydu gönderme yarışları sonucunda Amerika Birleşik Devletleri Savunma bakanlığı aşağıdakilerden hangisini kurmuştur?

ARPANET

Stanford Araştırma Enstitüsü (SRI)

California Üniversitesi at Santa Barbara (UCSB)

Ağ Kontrol protokolü (NCP, Network Control Protocol)

İleri Araştırma Projeleri Ajansı (Defence Advanced Research Projects
Agency- DARPA)

Açıklama:

İnternetin doğuşu soğuk savaş dönemine rastlar. Ancak bu bir rastlantı değildir. İnternet soğuk savaşın yarattığı bir gereksinim sonucunda doğmuştur. Temelinde askeri gereksinimler yatan internetin ortaya çıkışındaki en önemli etken 4 Ekim 1957’de Sovyetler Birliği’nin ilk uydusu olan Sputnik’i başarı ile uzaya göndermesi olmuştur. Karşılıklı uydu gönderme yarışları sonucunda Amerika Birleşik Devletleri Savunma bakanlığı İleri Araştırma Projeleri Ajansı (Defence Advanced Research Projects Agency- DARPA) adı altında uyduları ve bağlı teknolojileri geliştirmek ve eşgüdüm altında çalışmasını sağlayacak bir birim kurdu. Bu bilgilere göre doğru yanıt E seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi, internetin başlangıcı ve temelini oluşturan, askeri amaçlarla kullanılan bir yerel ağ olarak tanımlanmaktadır?

DARPA

ARPANET

UCLA

UCSB

HTML

Açıklama:

DARPA’nın çalışmaları sonucunda güçlü bir iletişim ağına gereksinim duyulduğu ortaya çıktı. Kurulan yeni ve güçlü iletişim altyapısının adı ARPANET’tir. ARPANET internetin başlangıcı, temelidir. ARPANET askeri amaçlarla kullanılan bir yerel ağdır. Buna göre doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

"Amerikalı Bilgisayar mühendisi _________________ paket anahtarlama sisteminin fikir babası olarak kabul edilir." Cümlede verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Joseph Carl Robnett Licklider

Tim Berners Lee

Larry Page

Sergey Brin

Ward Cunningham

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 40

İnternetin beş özelliği bulunmaktadır, aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

Çoklu Ortam

Hiper metinsellik

Paket Anahtarlama

Etkileşimsizlik

Eş Zamanlılık

Açıklama:

İnternetin beş özelliği bulunmaktadır:
• Çoklu Ortam
• Hiper metinsellik
• Paket Anahtarlama
• Eş Zamanlılık
• Etkileşimlilik
Buna göre D seçeneği yanlış verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Bilgi toplumu kavramı hangi yüzyılda ortaya çıkmıştır?

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

20. yüzyıl

21. yüzyıl

Açıklama:

Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Bilgi toplumunun en önemli ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Bilgi üretiminin ön planda olma

Maddi üretimin artması

Kentten köye göçün hızlanması

Mavi yakalıların ön planda olması

Eğitim seviyesinin giderek düşmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 43

İki yönlü, sürekli açık, geri bildirimi yüksek dijital temelli bir iletişim sürecine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Bilişim

Sanayi

Eşzamanlılık

Etkileşim

İnternet

Açıklama:

Etkileşim, iki yönlü, sürekli açık, geri bildirimi yüksek dijital temelli bir iletişim sürecini anlatır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi yeni medya ile eski medya arasındaki en önemli farkı göstermektedir?

Yeni medyanın sahiplenme sürecinin çok karmaşık olması

Eski medyanın büyük çoğunluğunun kitle medyası olması

Eski medyada çok etkili bir etkileşim mekanizmasının bulunması

Yeni medyada bilginin dolaşımı, eski medyaya oranla yavaş olması

Eski medyanın yeni medyayı içermesi

Açıklama:

Yeni medya ile eski medya arasındaki en önemli fark, eski medyanın büyük bir çoğunluğunun kitle medyası olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi internet hakkında söylenemez?

Son derece küçük bir ağ sistemidir

Bir bilgisayar değildir ama milyonlarca bilgisayar internete bağlıdır.

Bir ağ değildir ama binlerce ağ internete bağlıdır ve bu ağların bir araya gelmesi ile oluşur.

Bir sistem değildir ama sistematik olarak işlemektedir.

Bir kuruluş değildir ama sayısız kuruluşa internetten erişilebilmektedir.

Açıklama:

Bir bilgisayar değildir ama milyonlarca bilgisayar internete bağlıdır.
• Bir ağ değildir ama binlerce ağ internete bağlıdır ve bu ağların bir araya gelmesi ile oluşur.
• Bir sistem değildir ama sistematik olarak işlemektedir.
• Bir kuruluş değildir ama sayısız kuruluşa internetten erişilebilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

İnternetin başlangıcı, temeli olarak kabul edilen sistem aşağıdakilerden hangisidir?

WWW

HTTPS

ARPANET

DARPANET

NASA

Açıklama:

Kurulan yeni ve güçlü iletişim altyapısının adı ARPANET’tir. ARPANET internetin başlangıcı, temelidir

Doğru Cevap: C

Soru 47

Üniversiteler arasında kullanılan küçük ağlar ARPA altında hangi yılda birleştirilmiştir?

1962

1963

1964

1965

1966

Açıklama:

1966 yılında ARPA yöneticilerinden Robert Taylor’ın girişimiyle diğer üniversiteler arasında kurulan küçük ağları ARPA çatısı altına toplama fikri gelişmeye başladı.

Doğru Cevap: E

Soru 48

World Wide Web'i icat ederek internetin babası lakabını alan biliminsanı aşağıdakilerden hangisidir?

Steve Jobs

Tim Berners Lee

Bill Gates

Jeff Bezos

Joseph Carl Robnett

Açıklama:

Doğru cevap B şıkkdır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Sınırsız enformasyona erişim olanağı ve serbest giriş ortamı sağlaması açısından internetin, varolan iktidar/güç ilişkilerinin karakteristiklerini değiştirdiği iddia eden düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Teknolojik determinizm

Politik seçme kuramı

Semptomatik teknoloji kuramı

Diyalektik materyalizm

Global köy

Açıklama:

Teknolojik determinist görüşü savunanlar, sınırsız enformasyona erişim olanağı ve serbest giriş ortamı sağlaması açısından internetin, varolan iktidar/güç ilişkilerinin karakteristiklerini değiştirdiği; insanlık tarihinde ilk kez sınıf, ırk ve din sınırlaması olmadan, belli bir ortama herkesin eşit şartlarda girmesini sağlayarak, yönetenler ile yönetilenler arasındaki güç dengelerini sarstığı iddia edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

İlk arama motoru olan Archie hangi yılda kurulmuştur?

1987

1988

1989

1990

1991

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 51

21.yüzyıla girilmesiyle birlikte yeni doğan yapıyı ifade etmek için çeşitli isim ve kavramlar ortaya atılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu kavramlardan biri değildir?

Endüstri sonrası toplum

Bilgi toplumu

Postmodern toplum

Enformasyon toplumu

Endüstri toplumu

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Bilgi Toplumu’ bölümüne bakınız.
Bu yeni dönem çeşitli isimlerle anılmaktadır; endüstri sonrası toplum, postmodern toplum, bilgi toplumu ve enformasyon toplumu bu isimlerden bazılarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Yeni Medya ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Etkileşim iki yönlüdür

Geri bildirim yüksektir

Dijital temelli bir iletişim sürecidir

İnternete gereksinim duyulmaz

Bireyler arası olarak da kullanılabilmektedir

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Yeni Medya’ bölümüne bakınız.
Yeni medya kavramı etkileşimli dijital medyayı anlatır. Etkileşim iki yönlü, sürekli açık, geri bildirimi yüksek dijital temelli bir iletişim sürecini anlatır. Yeni medyayı kullanabilmek için internete ve internete erişim sağlayacak teknolojiye gereksinim vardır. Yeni medya ile eski medya arasındaki en önemli fark, eski medyanın büyük bir çoğunluğunun kitle medyası olmasıdır. Ancak her yeni medya biçimi etkileşimli ve kitle medyası olmak zorunda değildir. Yeni medyanın kullanıcıları, interneti bireyler arası iletişim aracı olarak da kitle iletişim aracı olarak da kullanabilirler.

Doğru Cevap: D

Soru 53

İnternetin ilk ortaya çıkışı ve kökenleri hangi döneme denk gelmektedir?

I. Dünya Savaşı

II. Dünya Savaşı

Soğuk Savaş

Vietnam Savaşı

Falkland Savaşı

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘İnternet’ bölümüne bakınız.
İnternetin doğuşu soğuk savaş dönemine rastlar. Ancak bu bir rastlantı değildir. İnternet soğuk savaşın yarattığı bir gereksinim sonucunda doğmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 54

İnternetin herkese açık olmasına katkıda bulunan ve internetin babası olarak anılan isim kimdir?

Tim Berners Lee

Tom Bernard Lee

Joseph Carl Robnett Lickider

Tim O’Reilly

Steve Wozniak

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘İnternet’ bölümüne bakınız.
Tim Berners Lee internetin babası olarak nitelendirilir. W3C’nin (World Wide Web Concercium) kurucusudur. İnternetin herkese açık ortam olmasının önünü açan ve bunu teminat altına alarak internetin demokratik olma potansiyelini yaratan kişidir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisinde internetin temel özelliklerinden olan çoklu ortam doğru şekilde tanımlanmıştır?

Ses, video, metin gibi farklı içerik biçimlerinin bir arada kullanılmasıdır

Ses, video, metin gibi farklı içerik biçimlerinin farklı ve eşzamansız olarak kullanılmasıdır

Ses, video, metin gibi farklı içeriklerin üretildiği mekanlardır

Ses, video, metin gibi farklı içeriklerin kapalı ağ üzerinde hazırlandığı yerlerdir

Ses, video, metin gibi farklı içerikler arasında bir bağ kurulmasını engelleyen bir yazılımdır

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘İnternetin Özellikleri’ bölümüne bakınız.
Çoklu ortam; Ses, video, metin gibi farklı içerik biçimlerinin bir arada kullanılmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

İnternetin demokrasiye ilişkin potansiyelleri açısından avantajları ve dezavantajları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru şekilde eşleştirilmiştir?

Tektipleştirme - iktidar yapılarını güçlendirme

Kamusal alan yaratma - İktidar yapılarını güçlendirme

Kamusal alan yaratma - Farklı fikirlere açık bir yapı oluşturma

Tüketimi teşvik etme - İktidar yapılarını güçlendirme

Farklılığa töleransı azaltma- Kamusal alanı yok etme

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘İnternet ve Demokrasi’ bölümüne bakınız.
İnternet hayal bile edilemeyecek kadar gelişkin bir “kamusallık” alanı olarak algılanırken, diğer yandan iktidar yapılarını güçlendirebilecek potansiyele de sahiptir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi bir arama motorudur?

Hotmail

Gmail

Bing

EkşiSözlük

Viki Siteleri

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Arama Motorları’ bölümüne bakınız.
Bing, bir arama motorudur.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi bir sosyal ağ sitesi değildir?

Facebook

Instagram

Youtube

MySpace

Internet Explorer

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Sosyal Ağ Siteleri’ bölümüne bakınız.
Internet Explorer bir arama motorudur.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi ağ günlüklerinin türlerinden biridir?

Serbest Ağ Günlükleri

Kapalı Ağ Günlükleri

Devletlerarası Ağ Günlükleri

Temalı Ağ Günlükleri

Süreli Ağ Günlükleri

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Ağ Günlükleri’ bölümüne bakınız.
Ağ günlükleri kendi içinde gruplara ayrılmıştır. Bunlar;
Kişisel ağ günlükleri
Temalı ağ günlükleri
Topluluk ağ günlükleri
Kurumsal ağ günlükleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerindendir?

Her konuda fikir beyan etmek

Daima iktidarlar lehine açıklamalarda bulunmak

Aynı düşüncedeki insanları bir araya getirmek

Bireyselliği teşvik etmek

Hoşgörü ve dayanışmayı engellemek

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Sivil Toplum Kuruluşları’ bölümüne bakınız.
Sivil toplum Kuruluşları şunları yapar:
Bireyler arasında hoşgörü ve dayanışmayı artırır.
Bilinçlenmeyi artırır.
Ortak hareket etme duygusu kazandırır.
Aynı düşüncedeki insanları bir araya getirir.
Amaçları gerçekleştirmeyi sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 61

İnternetin temelini oluşturan paket anahtarlama teknolojisinin fikir babası kimdir?

Larry Page

Joseph Carl Robnett Licklider

Tim Berners Lee

Tim O’Reilly

Alan Emtage

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 62

Bütün ağların ortak bir dil konuşması gerekliliğinden yola çıkarak hiper metin işaretleme dilini (Hyper Text Markup Language - HTML) ve Dünya Çapında Ağ olarak Türkçeleştirdiğimiz, internet adreslerinin başına eklediğimiz www (World Wide Web) olarak tanımladığımız bilgi paylaşım sistemini kuran Tim Berners-Lee kaç yılında bu fikirlerini hayata geçirmiştir?

1949

1959

1979

1989

1999

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıdakilerin hangisi internetin özelliklerinden birisi değildir?

Tekil Ortam

Hiper metinsellik

Paket Anahtarlama

Eş Zamanlılık

Etkileşimlilik

Açıklama:

İnternetin sağladığı pek çok yenilik internetin sahip olduğu özelliklerden kaynaklanmaktadır. İnternetin beş özelliği bulunmaktadır:
• Çoklu Ortam • Hiper metinsellik • Paket Anahtarlama • Eş Zamanlılık • Etkileşimlilik

Doğru Cevap: A

Soru 64

İnternette ses, video gibi farklı içerik biçimlerinin bir arada kullanılmasına ne ad verilir?

Paket Anahtarlama

Çoklu Ortam

Hiper metinsellik

Eş Zamanlılık

Etkileşimlilik

Açıklama:

Çoklu ortam kavramı ses, video gibi farklı içerik biçimlerinin bir arada kullanılması işidir

Doğru Cevap: B

Soru 65

İlk arama motoru olan Archie kaç yılında kurulmuştur?

1970

1980

1990

2000

2010

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 66

En popüler web arama motoru olarak dünya çapında tanınan Google kaç yılında kurulmuştur?

1989

1994

1999

2000

2004

Açıklama:

Arama motorlarının gelişim sürecinde kuşkusuz en önemli nokta Larry Page ve Sergey Brin’in, PageRank adlı teknolojiyi geliştirmeleri olmuştur. 1998 yılında Google’ı kuran Larry Page ve Sergey Brin, PageRank adlı teknolojilerini satmak istemişler ancak alıcı çıkmamıştır. İnternet ağındaki her sayfayı puanlayan bu sistem; o sayfaya ne kadar çok link verildiyse ve link veren yerlerin puanı ne kadar çoksa, söz konusu sayfayı bu puanlarla değerlendirerek sıralama mantığına dayanıyordu. Larry Page ve Sergey Brin bu teknolojiyi satamayınca büyüme kararı aldılar ve 35 milyon dolar yatırım kredisi alarak 1999’da Google Search’ü kurdular.

Doğru Cevap: C

Soru 67

İnternet üzerinde bireysel olarak oluşturulan, genel veya belli bir odak noktası olan ağ günlüklerine ne ad verilir?

Kişisel Ağ Günlükleri

Temalı Ağ günlükleri

Temasız Ağ Günlükleri

Topluluk Ağ Günlükleri

Kurumsal Ağ Günlükleri

Açıklama:

Kişisel Ağ Günlükleri, İnternet üzerinde bireysel olarak oluşturulan, genel veya belli bir odak noktası olan bir türdür. Büyük oranda ağ günlüğü yazarının ismini veya takma adını almaktadır. Yazarın bireysel günlüğü olmak dışında gündemi kendi kalemi ile yansıttığı ortamdır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Ağ Günlükleri kaça ayrılır?

Açıklama:

Ağ günlükleri de kendi içinde gruplara ayrılmıştır. Bunlar;
• Kişisel ağ günlükleri
• Temalı ağ günlükleri
• Topluluk ağ günlükleri
• Kurumsal ağ günlükleri
olmak üzere 4'e ayrılır

Doğru Cevap: C

Soru 69

I. Devletin şeffaflaşması
II. Devletin hızlı ve etkin bir şekilde işleyişinin sağlanması
III. Her düzeyde vatandaşın yönetime katılımının sağlanması
IV. Kurumlar arası bilgi alışverişinin sağlanarak iş ve veri yinelemesinin önlenmesi
Yukarıdakilerin hangisi E-Devlet ile devletin işlev kazanan özelliklerini arasındadır?

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

E-Devlet ile devletin şu özellikleri işlev kazanır:
• Devletin şeffaflaşması,
• Devletin hızlı ve etkin bir şekilde işleyişinin sağlanması,
• Her düzeyde vatandaşın yönetime katılımının sağlanması,
• Kurumlar arası bilgi alışverişinin sağlanarak iş ve veri yinelemesinin önlenmesi,
• Kamunun hizmet verdiği vatandaşların yaşamalarının kolaylaştırılması,
• Karar vericilerin bilgiye dayalı karar verme süreçlerinin geliştirilmesi ve hızlandırılmasıdır

Doğru Cevap: E

Soru 70

I. Bireyler arasında farklılıkları artırır
II. Bilinçlenmeyi artırır
III. Ortak hareket etme duygusu kazandırır
IV. Aynı düşüncedeki insanları bir araya getirir
Yukarıdakilerden hangileri Sivil toplum Kuruluşları'nın yaptığı çalışmalardır?

I ve II

I, II ve III

I, II, ve IV

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Sivil toplum Kuruluşları şunları yapar:
• Bireyler arasında hoşgörü ve dayanışmayı artırır.
• Bilinçlenmeyi artırır.
• Ortak hareket etme duygusu kazandırır.
• Aynı düşüncedeki insanları bir araya getirir.
• Amaçları gerçekleştirmeyi sağlar

Doğru Cevap: D

Ünite 6

Soru 1

Bir endüstride ölçek ekonomilerinin söz konusu olabilmesi için aşağıdaki şartlardan hangisinin oluşmuş olması gerekmektedir?

Marjinal maliyet, ortalama maliyetten düşük olduğunda

Ortalama maliyet, marjinal maliyetten düşük olduğunda

Üretim ölçeği artsa da birim maliyetin düşmemesi durumunda

Firma toplam sabit maliyeti karşılayamadığında

Firma toplam değişir maliyeti karşılayamadığında

Açıklama:

Ölçeğe göre artan getiri, ölçek ekonomileri olarak da bilinir. Ölçek ekonomileri, medya endüstrisinin oldukça yaygın bir özelliğidir. Eğer, bir endüstride marjinal maliyet, ortalama maliyetten düşükse, ölçek ekonomileri söz konusu olur. Eğer, bir birim daha fazla üretmenin maliyeti, üretim ölçeği arttıkça azalırsa, ölçek ekonomileri gerçekleşir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Kitle kültürü olgusu Avrupa'da kırdan kente göç ile beraber şehirlerin daha da kalabalıklaşmasıyla ortaya çıkmış ve gelişmiştir. Aşağıdakilerden hangisi söz konusu göçün temel sebebi olarak gösterilmektedir?

Hristiyanlık'ta reform hareketleri

Uzun süren savaşların sona ermesi

İklim değişiklikleri

Coğrafi keşifler

Sanayi Devrimi

Açıklama:

Sanayi devriminin bir sonucu olarak ortaya çıkan “göç” olgusuyla kitleler kentlere akın etmişlerdir. Kitleler, artık ne eski halk/folk kültürlerini yaşayabiliyorlar ne de yüksek kültüre yakın olan kent kültürünü tüketebiliyorlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Pahalıdır
Üreticileri profesyoneldir
Ürün tüketiciye yöneliktir
Üreten ve tüketen arasından statü farkı yoktur
Belli bir kaynağı ya da yaratıcısı yoktur

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Popüler Kültür/Kitle Kültürü'nün özelliklerindendir?

I, III ve V

II ve III

Yalnız III

III ve IV

IV ve V

Açıklama:

Popüler Kültür/Kitle Kültürü, parayla elde edilebilen ve olabildiğince ucuz olan ürünler ortaya koyar. Diğer yandan, bu kültürde üreten-tüketen arasında bir statü farkı bulunur ve ürünlerin belirli bir kaynağı ya da yaratıcısı vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi çoğu medya kuruluşunun temel gelir kaynağıdır?

Tüketiciye doğrudan ürün satışı

Bağışlar

Reklam

Devlet desteği

Faiz

Açıklama:

Bir ekonomideki iniş ve çıkışlar medya şirketlerinin geleceğini önemli ölçüde etkiler. Çünkü, çoğu medya kuruluşunun temel gelir kaynağı, ekonominin bir bütün olarak performansıyla yakından ilişkili olan reklam gelirleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Az sayıda firmanın homojen ya da farklılaştırılmış ürün sattığı ve belli ölçüde rekabetin olduğu piyasalara ne ad verilmektedir?

Tam rekabetçi

Monopson

Monopol

Oligopol

Duopol

Açıklama:

Medya şirketlerinin etkinlikte bulunduğu piyasa yapısına bakıldığında, bu piyasaların genellikle oligopol denilen piyasalar olduğu dikkat çekmektedir. Bu piyasada, az sayıda firma ya homojen (çelik) ya da farklılaştırılmış ürün (kitap) satar ve belli ölçüde rekabet söz konusudur.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdaki geçiş dönemlerinden hangisi kapitalizmin neoliberalizm denen yeni bir aşamaya geçişini ifade etmektedir?

1940'lardan 1950'lere geçiş

1950'lerden 1960'lara geçiş

1960'lardan 1970'lere geçiş

1970'lerden 1980'lere geçiş

1980'lerden 1990'lara geçiş

Açıklama:

1970’lerden 1980’li yıllara geçişte, kapitalizm, neoliberalizm denilen yeni bir aşamaya girmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Küresel düzeyde serbest ticaret
Serbestçe işe alma/işten çıkarma hakkı
Sermayenin uluslararası serbest dolaşımı
Mülkiyetin devlet elinde toplanması
Siyasi ve ekonomik izolasyon

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri neoliberalizmin bileşenleri arasında gösterilebilir?

Yalnız I

I, II ve III

Yalnız III

III ve IV

III, IV ve V

Açıklama:

Neoliberal ekonomilerde mülkiyet devlet tekelinde değildir. Diğer yandan, siyasi ve ekonomik izolasyon, neoliberalizmin uluslararası serbesti özelliğiyle ters düşer. Neoliberal sistemlerde sermaye uluslararası boyutta serbestçe dolaşır; işletmeler serbestçe işe alma/işten çıkarma yapabilir ve küresel düzeyde bir serbest ticaret ortamı söz konusudur.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Ölçek ekonomisine dayalı sanayideki bir şirketin kendisi gibi ufak şirketleri satın alarak büyümesi durumuna ne ad verilmektedir?

Konsolidasyon

Moratoryum

Equilibrium

Enflasyon

Konkordato

Açıklama:

Ölçek ekonomisinde, şirketin üretimi iki katına çıktığında maliyetleri iki kattan daha az artar ve üretilen birim başına maliyet geriler. Böylece, şirket büyüyerek maliyetlerini düşürebilir. Bu tür bir sanayi dalında faaliyet gösteren bir şirketin kendisi gibi ufak şirketleri satın alarak büyümesine konsolidasyon denir. Eğer, bir endüstride birçok şirket bu şekilde davranıyorsa o endüstri konsolidasyona gidiyordur denir

Doğru Cevap: A

Soru 9

Boyd-Barret tarafından geliştirilen "medya emperyalizmi" tezine göre uluslararası tek yönlü medya akışı nasıl gerçekleşmektedir?

Avrupa'dan diğer ülkelere çok yönlü olarak

ABD'den diğer ülkelere doğru tek yönlü olarak

Avrupa ve ABD arasında karşılıklı olarak

Ulusal medyadan uluslararası medyaya çok yönlü olarak

Asya ülkelerinden ABD'ye tek yönlü olarak

Açıklama:

Uluslararası tek yönlü medya akışında, ABD’den diğer ülkelere doğru tek yönlü bir akış ve egemenlik bulunmaktadır. Buna karşılık, örneğin Asya ülkelerinden ABD’ye olan akış yok denecek kadar azdır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

"Müzik alanında etkinlik gösteren bir holdingin aynı zamanda kitap yayımlamaya başlaması" örneğinde görülen durum, aşağıdaki tekelleşme terimlerinden hangisi ile ifade edilmektedir?

Yatay Bütünleşme

Dikey Bütünleşme

Çapraz Bütünleşme

Konsolidasyon

Serbest Piyasa

Açıklama:

Çapraz Bütünleşme: Belirli bir araç üzerindeki kontrollerini, birleşme ve satın almalarla güçlendiren büyük şirketlerin, farklı sektörlere el atarak kontrol alanlarını genişletmeleri söz konusudur. Örneğin, müzik alanında etkinlik gösteren bir holding, kitap da yayımlayabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Kültür kavramı aşağıda verilenlerden hangisiyle bazen eşanlamda bazen de karşılaştırmalı olarak ayrı anlamda kullanılmıştır?

Uygarlık

Cemaat

Modernleşme

Postmodernleşme

Gelenek

Açıklama:

GİRİŞ
Seçenekler arasındaki uygarlık sözcüğü doğru yanıttır. Bu nedenle A seçeneğini seçmeniz gerekmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Kültür sözcüğünün kökeni aşağıda verilenlerden hangisinden gelmektedir?

İngilizce

Latince

Almanca

Fransızca

Portekizce

Açıklama:

KİTLE KÜLTÜRÜ/POPÜLER
KÜLTÜR
Bu seçeneklerden sadece Latince yani B şıkkı doğrudur.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Kitle iletişim araçlarından sunulan her türlü içeriğin en popülerlerine ne ad verilmektedir?

Kültür

Kitle kültürü

Popüler kültür

Halk kültürü

Cemaat kültürü

Açıklama:

KİTLE KÜLTÜRÜ/POPÜLER
KÜLTÜR
Doğru yanıt popüler kültürdür. Bu nedenle C seçeneği doğru yanıttır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi popüler kültür/Kitle kültürünün özellikleri arasında değildir?

Biçim olarak orta karmaşıklıktadır.

Parayla elde edilebilir, oldukça ucuzdur.

Telif, patent ya da sahiplik yoluyla tüketime
açıktır.

Halkın kendi kültürüdür

Bilinen bir kaynağı ya da yaratıcısı vardır.

Açıklama:

KİTLE KÜLTÜRÜ/POPÜLER
KÜLTÜR
Doğru yanıt D seçeneğinde yer almaktadır. Çünkü popüler kültür ya da kitle kültürü halkın kendi kültürü değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

“Kapitalist pazarın, kitlelerin tüketimi için ürettiği mal ve bilinci anlatır” tanımı aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Halk kültürünü

Gençlik kültürünü

Cemaat kültürünü

Çocuk kültürünü

Kitle kültürünü

Açıklama:

KİTLE KÜLTÜRÜ/POPÜLER
KÜLTÜR
Doğru yanıt E seçeneğinde yer alan "kütle kültürü"dür.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Medya ekonomisi aşağıda verilenlerden hangilerini birleştirir?

İktisat ve medya

İktisat ve maliye

Medya ve endüstri

İktisat ve endüstri

İşletme ve medya

Açıklama:

MEDYA EKONOMİSİ VE MEDYA
ENDÜSTRİSİ
seçenekler arasında sadece A seçeneğinde verilen yanıt sorununun yanıtıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi medya ekonomisinin alanına girmez?

Uluslararası ticaret

Faiz oranları

işletme
stratejisi

Fiyatlama politikaları

Piyasa yapıları

Açıklama:

MEDYA EKONOMİSİ VE MEDYA
ENDÜSTRİSİ
Sadece B seçeneğindeki yanıt doğru yanıttır. Medya ekonomisinin alanına giren diğer konular da şunlardır: Rekabet, endüstriyel organizasyon ve yoğunlaşma.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Medya endüstrisinin oldukça yaygın bir
özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Hesap ekonomileri

Girdiler

Ölçek ekonomileri

Ürünler

Hizmetler

Açıklama:

MEDYA EKONOMİSİ VE MEDYA
ENDÜSTRİSİ
Doğru yanıt C seçeneğinde yer alan ölçek ekonomileridir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Kapitalizm, neoliberalizm denen yeni bir aşamaya aşağıda verilenlerden hangisinde geçmiştir?

yüzyılın sonlarında

20. yüzyılın başlarında

1960’lardan1970’lere geçişte

1970’lerden 1980’li yıllara geçişte

1980’lerden 1990’lara geçişte

Açıklama:

NEOLİBERALİZM VE KÜRESEL
MEDYA SİSTEMİ
Doğru yanıt D seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Tam rekabet durumunun karşıtı olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Monarşi

Devrim

Para

Fiyat

Tekel

Açıklama:

MEDYA EMPERYALİZMİ, KÜLTÜREL EMPERYALİZM VE MEDYADA
TEKELLEŞME EĞİLİMİ
Seçenekler arasında sadece E seçeneğinde yer alan tekel sözcüğü tam rekabet durumunun karşıtı olmaktadır. Bu nedenle doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi kitle kültürünün özelliklerinden biridir?

Biçim olarak orta karmaşıklıktadır.

Ücretsiz dağıtılırlar.

Bilinen bir kaynağı ya da yaratıcısı çoğunlukla yoktur.

Üreten ile tüketen arasında toplumsal statü çok benzerdir.

Üreticileri ve sunucuları amatördür.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi kültürün sınıflandırılmasında bir tür değildir?

Halk/folk kültürü

Yüksek/seçkin/elit kültürü

Basit kültür

Kitle kültürü

Popüler kültür

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 23

1970’lerden 1980’li yıllara geçişte, kapitalizm hangi aşamaya geçmiştir?

Soğuk Savaş

Sıcak Savaş

Neoliberalizm

Yerellik

Oligopolleşme

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi herhangi bir ülkedeki medya sahipliği, yapısı ve içeriğinin tek başına ya da birlikte, diğer ülke ya da ülkelerin medya çıkarlarının önemli miktarda dış baskısına uğraması sürecidir?

Medya emperyalizmi

Uluslararası çift yönlü medya akışı

Medyada tekelleşme

Medyada oligopolleşme

Liberal medya sistemi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdaki ülkelerden hangisi uluslararası medya etkisine sahip değildir?

İran

ABD

İngiltere

Rusya

Almanya

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi medya emperyalizminin dört biçiminden biri değildir?

İletişim medyasının şekli (alıcının kullandığı teknoloji).

Endüstriyel yapı setleri.

Medya firmalarındaki ideal pratikle ilgili neyin nasıl yapılacağını içeren değerler.

Belli medyaların içeriklerinin (ürünlerin) ithali ve pazara girmesi (nüfuz etmesi).

Kültürel alanlar.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 27

Şirketlerin, belirli bir alt sektörde birden fazla ürünle/kuruluşla o sektördeki farklı hedef kitleleri ve dolayısıyla piyasayı kontrol etmek istemesi hangi bütünleşme türüdür?

Doğrudan Bütünleşme

Yatay Bütünleşme

Dikey Bütünleşme

Çapraz Bütünleşme

Dolaylı Bütünleşme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 28

Amerikan medya şirketleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Amerikan medya şirketleri neredeyse yıllık gelirlerinin yarısından fazlasını, yurt dışı satışlarından elde etmektedir.

Günümüzde ABD yapımı filmler, dünya genelinde 50 farklı ülkede izlenmektedir.

ABD'de televizyondaki programlarda şiddet görülme oranı düşüktür.

Çin ve Hindistan gibi ülkelerde Amerikan televizyon programlarının izlenmesi yasaktır.

Amerikan MTV müzik kanalı yabancılardan çok Amerikalılar tarafından izlenmektedir.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 29

Kültürün sınıflandırılmasında karşımıza dörtlü bir ayrım çıkmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu ayrım içerisinde yer almaz?

Halk kültürü

Kitle kültürü

Popüler kültür

İlkel kültür

Yüksek/seçkin/elit kültürü

Açıklama:

E
D

Doğru Cevap: D

Soru 30

Neoliberal sistemden önce ulusal medya sistemlerinin genel ve ortak özellikleriyle ilgili hangisi doğrudur?

Medya sistemleri uluslararası özellikteydi.

Yazılı medya ile radyo ve televizyonların sahipleri yerli kişilerdi.

Kamu hizmeti özellikleri yoktu.

ABD'den film, tv dizisi, kaset vb. ithali neredeyse yoktu.

ABD'ye pek çok ülkeden medya ürünleri ithal edilmekteydi.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 31

Kültür ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kültür sözcüğünün kökeni Latince ‘cultura’dır

Kültürün eski anlamı bir şeyi ekme, yetiştirmedir

Kültür insanın kendini, doğayı ve çevresini anlama gayretidir

Kültür insandan bağımsız olarak da gelişebilen bir sistemdir

Kültür öğrenilmiş ve aktarılmış davranıştır

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Kitle Kültürü/Popüler Kültür’ bölümüne bakınız
Kültür insana özgü bir kavramdır.

Doğru Cevap: D

Soru 32

‘Kitle kültürü … pazarın, kitlelerin tüketimi için ürettiği … ve bilinci anlatır’. Boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?

Ticari - düşünce

Kapitalist - mal

Ticari - ideoloji

Kapitalist - ideoloji

Marketçi - zarar

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Kitle Kültürü/Popüler Kültür’ bölümüne bakınız.
Kitle kültürü, kapitalist pazarın, kitlelerin tüketimi için ürettiği mal ve bilinci anlatır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Medya ekonomisi kavramı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak tanımlanmıştır?

Medya ekonomisi, iktisat çalışmalarını medya çalışmalarıyla birleştirir

Medya ekonomisi, medya okuryazarlığının bir alt dalıdır

Medya ekonomisi, gazetelerin işletme faaliyetlerini inceler

Medya ekonomisi, reklamcılık faaliyetlerinin sürdürülmesi adına bir araçtır

Medya ekonomisi, ulusal ekonomilerdeki medya büyüklüğünü araştırır

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Medya Ekonomisi ve Medya Endüstrisi’ bölümüne bakınız
Medya ekonomisi, iktisat çalışmalarını medya çalışmalarıyla birleştirir

Doğru Cevap: A

Soru 34

Medya şirketlerinin içinde bulunduğu piyasa yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Oligarşik

Hiyerarşik

Monopson

Tekelci

Oligopol

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Medya Ekonomisi ve Medya Endüstrisi’ bölümüne bakınız
Medya şirketlerinin etkinlikte bulunduğu piyasa yapısına bakıldığında, bu piyasaların genellikle oligopol denilen piyasalar olduğu dikkat çekmektedir. Bu piyasada, az sayıda firma ya homojen (çelik) ya da farklılaştırılmış ürün (kitap) satar ve belli ölçüde rekabet söz konusudur.

Doğru Cevap: E

Soru 35

1970’li yıllardan 1980’li yıllara geçişte ve sonrasında kapitalizm yeni bir aşamaya girmiştir. Bu yeni aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Liberalizm

Marksizm

Sosyalizm

Faşizm

Neoliberalizm

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Neoliberalizm ve Küresel Medya Sistemi’ bölümüne bakınız
1970’lerden 1980’li yıllara geçişte, kapitalizm, neoliberalizm denilen yeni bir aşamaya girmiştir. Neoliberal ideolojiyi, ulusal ve uluslararası düzeyde serbest piyasayı ve devletin ekonomik olaylara karışmamasını savunmak şeklinde algılamak mümkündür. Ancak, neoliberalizm kesinlikle kapitalizmin yeni bir aşamasını tanımlamaktadır. Bu yeni aşamanın bazı bileşenlerine baktığımızda şu konular karşımıza çıkmaktadır:
Küresel düzeyde serbest ticaret,
İşletmelerin serbestçe işe alma ve işten çıkarma hakkına sahip olması,
Sermayenin uluslararasında serbest dolaşımı.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Neoliberalizmden önce ulusal medya sistemlerinin genel ve ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Medya sahiplerinin yerli olması

Medya içeriklerinin yerli olması

Radyo ve televizyon yayınlarının tamamen dijital olması

Gazetelerin sadece ticari bir işletme olarak yapılanmış olması

Sovyetler tarzı yayın tarzı ve medya sahipliğinin baskın olması

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Neoliberalizm ve Küresel Medya Sistemi’ bölümüne bakınız
Neoliberal dönemden önce medya içerikleri yabancı ve ithal edilmiş de olabilirdi ancak medya sahipleri yerliydi.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Medya emperyalizmi tezi kim tarafından geliştirilmiştir?

Bond-Berrelson

Boyd-Barrett

Bard-Benedict

Bold-Benevento

Bing-Bennett

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Medya Emperyalizmi’ bölümüne bakınız.
Medya emperyalizmi tezi, Boyd-Barrett, tarafından geliştirilmiştir

Doğru Cevap: B

Soru 38

Kültürel emperyalizm ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Emperyalizm çalışmalarının bir alt dalıdır

Kendi başına özgür bir karaktere sahip değildir

Kültürel ve ekonomik alanlar bir arada değerlendirilir

Emperyalizmi meşrulaştırır ve onu olumlar

Medya emperyalizmi de kültürel emperyalizmin bir türüdür

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Kültürel Emperyalizm’ bölümüne bakınız
Kültürel emperyalizm, emperyalizmi meşrulaştırmaz veya onu olumlamaz.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi bir bütünleşme biçimidir?

Yatık bütünleşme

Şov bütünleşmesi

Çapraz bütünleşme

Doğrusal bütünleşme

Ters yönlü bütünleşme

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Medyada Tekelleşme Eğilimi’ bölümüne bakınız.
Medya alanında yaşanan tekelleşmenin üç türü bulunmaktadır. Bunlar yatay, dikey ve çapraz tekelleşmedir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Günümüzde medyanın giderek endüstrileşmesi sonucunda medya içeriklerinden hangisi daha kârlı ve talep gören bir hale gelmiştir?

Belgesel

Eğlence

Eğitsel

Haber

İdeoloji

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Endüstri Kıskacında Gazete ve Televizyon’ bölümüne bakınız.
Eğlence (şov, dizi, film, müzik, oyun) içerikleri endüstrileşen medyanın bir sonucudur ve bu alandaki talep endüstri tarafından teşvik edilmekte bu sayede eğlence içerikleri yatırımcılar ve medya sahipleri için daha kârlı bir hale gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

I. Halk/folk kültürü
II. Yüksek/seçkin/elit kültürü
III. Kitle kültürü
IV. Popüler kültür
Yukarıdakilerden hangileri kültür sınıflarındandır?

I ve II

I ve III

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Kültürün sınıflandırılmasında karşımıza dörtlü bir ayrım çıkmaktadır: • Halk/folk kültürü, • Yüksek/seçkin/elit kültürü, • Kitle kültürü, • Popüler kültür

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Popüler Kültür ve Kitle Kültürü’nün ortak özelliğidir?

Biçim olarak çok karmaşıktır.

Parayla elde edilemez.

Telif, patent ya da sahiplik yoluyla tüketime kapalıdır.

Bilinen bir kaynağı ya da yaratıcısı vardır

Üreten ile tüketen arasında toplumsal statü farkı yoktur

Açıklama:

Popüler Kültür/Kitle Kültürü’nün özellikleri şunlardır .
• Biçim olarak orta karmaşıklıktadır. • Parayla elde edilebilir, oldukça ucuzdur. • Telif, patent ya da sahiplik yoluyla tüketime açıktır. • Bilinen bir kaynağı ya da yaratıcısı vardır. • Standartlaştırılmış, yeniden biçimlendirilmiş ya da çoklaştırılmış olarak gösterime sunulur. • Kültürel değerleri ve gelenekleri, yeni formüller biçiminde yansıtır. • Üreten ile tüketen arasında toplumsal statü farkı vardır. • Üreticileri ve sunucuları profesyoneldir. • Ürün tüketiciye dönüktür.

Doğru Cevap: D

Soru 43

I. Kitle iletişimi
II. Halkın yaşam yolları
III. Koleksiyon olanları toplama
IV. Performans ve tiyatro
Yukarıdakilerden hangileri Popüler kültürün akademik alanda ele alındığı disiplinler içerisinde yer almaktadır?

I ve II

I ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Popüler kültür, akademik alanda çeşitli disiplinler içerisinde ele alınmaktadır. Bu alanlar şunlardır :
• Popüler sanat, popüler mimarlık, popüler tasarım. • Kitle iletişimi (elektronik iletişim ve internet; film, müzik, radyo, televizyon, basın, kitap, dergi, reklamcılık, halkla ilişkiler). • Eğitim, eğitim felsefesi, genel eğitim ve eğitim kurumları. • Yiyecek ve halkın yaşam yolları. • Edebiyat (şiir, roman, güldürü, korku, macera, dedektif, tarihsel kurgu, aşk, bilimkurgu ve fantezi hikâyeler, romanlar). • Giysi, vücut ve görünümü. • Koleksiyon olanları toplama. • Teknoloji. • Metodoloji. • Performans ve tiyatro. • Yer ve zaman: Etnik kültürler. • Fiziksel popüler kültür (eros ve porno, spor, çocuk edebiyatı). • Yaşlılık, ölüm ve ölme. • Savaş ve cinayet.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Medya ekonomisini "“varolan kaynaklarla medya sahiplerinin, izleyici ve dinleyicilerin, reklam verenlerin ve toplumun bilgi ve eğlence istek ve gereksinimlerini nasıl karşıladıkları ile ilgili" olarak tanımlayan düşünür kimdir?

Robert Picard

Albarran

Guy Paquette

Oliver Boyd-Barrett

Jacques de Guise

Açıklama:

Robert Picard’a göre medya ekonomisi, “varolan kaynaklarla medya sahiplerinin, izleyici ve dinleyicilerin, reklam verenlerin ve toplumun bilgi ve eğlence istek ve gereksinimlerini nasıl karşıladıkları ile ilgilidir.”

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdaki şıkların hangisinde Kapsam Ekonomisi'nden söz edilebilir?

Marjinal maliyet, ortalama maliyetten düşükse

Bir birim daha fazla üretmenin maliyeti, üretim ölçeği arttıkça azalırsa

Bir medya şirketi birden fazla birbirleriyle ilişkili ürünü birlikte üretip ve birlikte satıyorsa

Ölçeğe göre doğru orantılı bir şekilde getiri artıyorsa

Bir medya firmasının ürünü daha fazla tüketildikçe o ürünü üretmenin ortalama maliyeti azalıyorsa

Açıklama:

Eğer, bir medya şirketi birden fazla birbirleriyle ilişkili ürünü birlikte üretip ve birlikte satıyorsa, kapsam ekonomilerinin sağladığı maliyet avantajlarından yararlanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Medya alanında yaşanan tekelleşmenin kaç türü bulunmaktadır?

Açıklama:

Medya alanında yaşanan tekelleşmenin üç türü bulunmaktadır. Bunlar yatay, dikey ve çapraz tekelleşmedir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

kültürel emperyalizmi, 'Toplumun modern dünya sistemine getirilme süreci, Ülkelerin egemen kesimlerinin cazibeyle, zorla ve bazen rüşvetle kendi ülkelerinin sosyal kurumlarını egemen sisteme uygun bir şekilde biçimlendirmesi ve Sistemin egemen merkezinin değerleri ve yapılarının teşvik edilmesi' olarak tanımlayan düşünür kimdir?

Morgan

Schiller

Gerbner

Signiorelli

Gross

Açıklama:

Schiller, kültürel emperyalizmi şu süreçlerin toplamı olarak tanımlamaktadır: Toplumun modern dünya sistemine getirilme süreci, Ülkelerin egemen kesimlerinin cazibeyle, zorla ve bazen rüşvetle kendi ülkelerinin sosyal kurumlarını egemen sisteme uygun bir şekilde biçimlendirmesi ve Sistemin egemen merkezinin değerleri ve yapılarının teşvik edilmesi.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Az sayıda fimanın birlikte etkinlikte bulunduğu ve karşılıklı bağımlılığın söz konusu olduğu piyasa biçimine ne ad verilir?

Tekelleşme

Merkezileşmiş

Düopol

Oligopol

Monopol

Açıklama:

Oligopol, az sayıda fimanın birlikte etkinlikte bulunduğu ve karşılıklı bağımlılığın söz konusu olduğu piyasa biçimidir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

I. İletişim medyasının şekli (alıcının kullandığı teknoloji)
II. Endüstriyel yapı setleri
III. Medya firmalarındaki ideal pratikle ilgili neyin nasıl yapılacağını içeren değerler
IV. Belli medyaların içeriklerinin (ürünlerin) ithali ve pazara girmesi (nüfuz etmesi)
Yukarıdakilerden hangileri Boyd-Barrett’e göre medya emperyalizmini oluşturan biçimlerdir?

I ve III

I, II ve III

I,III ve IV

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Boyd-Barrett’e göre medya emperyalizminin dört biçimi bulunmaktadır:
• İletişim medyasının şekli (alıcının kullandığı teknoloji). • Endüstriyel yapı setleri. • Medya firmalarındaki ideal pratikle ilgili neyin nasıl yapılacağını içeren değerler. • Belli medyaların içeriklerinin (ürünlerin) ithali ve pazara girmesi (nüfuz etmesi).

Doğru Cevap: E

Soru 50

Medya emperyalizmini iki önemli uluslararası medya etkinliği biçimini anlatan ve medya emperyalizmi tezini geliştiren isim kimdir?

Signiorelli

Morgan

Gross

Boyd-Barrett

Schiller

Açıklama:

Medya emperyalizmi tezi, Boyd-Barrett, tarafından geliştirilmiştir. Ona göre, medya emperyalizmi iki önemli uluslararası medya etkinliği biçimini anlatmaktadır. • Uluslararası tek yönlü medya akışı: Bu akışta, ABD’den diğer ülkelere doğru tek yönlü bir akış ve egemenlik bulunmaktadır. Buna karşılık, örneğin Asya ülkelerinden ABD’ye olan akış yok denecek kadar azdır. • Aralarında ABD, İngiltere, Fransa, Almanya ve Rusya’nın bulunduğu birkaç ülke, uluslararası medya etkisine sahiptir. Bu ülke görünümünün gerisinde, çok az sayıda ABD şirketi görülebilir

Doğru Cevap: D

Soru 51

Popüler kültür için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Parayla elde edilebilir, oldukça ucuzdur.

Üreten ile tüketen arasında toplumsal statü farkı vardır.

Telif, patent ya da sahiplik yoluyla tüketime açıktır.

Biçim olarak orta karmaşıklıktadır.

Bilinen bir yaratıcısı yoktur, anonimdir.

Açıklama:

Popüler Kültür/Kitle Kültürü’nün özellikleri şunlardır:

Biçim olarak orta karmaşıklıktadır.
Parayla elde edilebilir, oldukça ucuzdur.
Telif, patent ya da sahiplik yoluyla tüketime açıktır.
Bilinen bir kaynağı ya da yaratıcısı vardır.
Standartlaştırılmış, yeniden biçimlendirilmiş ya da çoklaştırılmış olarak gösterime sunulur.
Kültürel değerleri ve gelenekleri, yeni formüller biçiminde yansıtır.
Üreten ile tüketen arasında toplumsal statü farkı vardır.
Üreticileri ve sunucuları profesyoneldir.
Ürün tüketiciye dönüktür.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Bir ürün ya da hizmeti sağlamanın toplam maliyetinin, medyanın bir ürününü tüketen ya da bir programını izleyen ya da dinleyen toplam izleyici-dinleyici sayısına oranlanması ile aşağıdakilerden hangisi bulunur.

Gerçek maliyet

Ortalama maliyet

Toplam maliyet

Değişken maliyet

Üretim maliyeti

Açıklama:

Ortalama maliyet “bir ürün ya da hizmeti sağlamanın toplam maliyetinin, medyanın bir ürününü tüketen ya da bir programını izleyen ya da dinleyen toplam izleyici-dinleyici sayısına oranlanması” ile bulunur.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aynı firmada iki veya daha fazla ürünü üretmenin toplam maliyetinin, bu ürünleri ayrı ayrı iki veya daha fazla ilişkili olmayan firmalarda üretmenin toplam maliyetinden az olması durumunda aşağıdakilerden hangisi söz konusu olur.

Kapsam ekonomisi

Neoliberalizm

Konsolidasyon

Tekelleşme

Oligopolleşme

Açıklama:

Aynı firmada iki veya daha fazla ürünü üretmenin toplam maliyeti, bu ürünleri ayrı ayrı iki veya daha fazla ilişkili olmayan firmalarda üretmenin toplam maliyetinde az olduğunda kapsam ekonomileri, söz konusu olur.

Doğru Cevap: A

Soru 54

İzleyiciler, yerli yapımlara yöneldikleri zaman, küresel medya şirketleri nasıl davranırlar?

O ülkelerdeki etkinliklerini durdururlar.

Üretimlerini küreselleştirmeyi tercih ederler.

Yerel şirketleri yaşatmazlar.

Batı yapımı içerik ihracatnı arttırırlar.

Uydu aracılığıyla yayın yaparlar.

Açıklama:

İzleyiciler, yerli yapımlara yöneldikleri zaman, küresel medya şirketleri o ülkelerdeki etkinliklerini durdurmak yerine, üretimlerini küreselleştirmeyi tercih etmektedir. Örneğin, Sony şirketi Çin, Hindistan, Fransa ve Meksika’da yerel yapımcılarla film yapmaktadır. Öte yandan, Hindistan’ın ulusal film endüstrisi -Bollywood- küresel medya devleri ile bağlantılar kurmaya çalışmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Medya emperyalizmi tezi kim tarafından geliştirilmiştir?

Alan B. Albarran

Robert Picard

Boyd-Barrett

Herbert Schiller

Michael Morgan

Açıklama:

Medya emperyalizmi tezi, Boyd-Barrett, tarafından geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Schiller, Batı’nın az gelişmiş ülkelerle ilişkisini hangi kavramla açıklamıştır?

Kültürel emperyalizm

Oryantalizm

Sömürü

Küreselleşme

Tekelleşme

Açıklama:

Schiller, Amerikan politika plancılarının Amerikan imparatorluğunun genişlemesi ve yayılmasına hizmet etmek için uluslararası iletişim sistemlerinin gelişmesini teşvik ettiklerini belirtmektedir. Düşünür, Batı’nın az gelişmiş ülkelerle ilişkisini kültürel emperyalizm kavramıyla açıklamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Az sayıda firmanın birlikte etkinlikte bulunduğu ve karşılıklı bağımlılığın söz konusu olduğu piyasa biçimine ne ad verilir?

Tekel

Tam rekabet

Oligapol

Emperyalizm

Türdeşleşme

Açıklama:

Oligopol; az sayıda fimanın birlikte etkinlikte bulunduğu ve karşılıklı bağımlılığın söz konusu olduğu piyasa biçimidir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Medyada, hammadde kaynağının ya da temel üretim girdilerinin sağlanmasından, son malın tüketiciye ulaştırılmasına kadar süren üretim zincirinin bütün halkaları kontrol etmeye dönük bir yoğunlaşamaya ne ad verilir?

Yatay Bütünleşme

Dikey Bütünleşme

Çapraz Bütünleşme

Zorunlu Yoğunlaşma

Türdeşleşme

Açıklama:

Dikey Bütünleşme: Hammadde kaynağının ya da temel üretim girdilerinin sağlanmasından, son malın tüketiciye ulaştırılmasına kadar süren üretim zincirinin bütün halkaları kontrol etmeye dönük bir yoğunlaşma biçimidir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Müzik alanında etkinlik gösteren bir holdingin, kitap da yayımlayabilmesi; hangi tür tekelleşmeye örnektir?

Yatay Bütünleşme

Dikey Bütünleşme

Çapraz Bütünleşme

Mali tekelleşme

Oligopolleşme

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi bilgide tekelleşmenin sonuçlarından birisidir?

Yoğunlaşma

Küreselleşme

İçeriğin bireyselleşmesi

Yok sayma

Etkide tekelleşme

Açıklama:

Bilgide tekelleşme, etkide tekelleşmeye neden olmaktadır. Böylece toplum tek yönlü olarak etkilenmekte ve tek yönlü bir toplum oluşturulmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi, kültürün sınıflandırılmasında karşımıza çıkan dörtlü ayrımlardan biri değildir?

Halk/folk kültürü

Yüksek/seçkin/elit kültürü

Kitle kültürü

Popüler kültür

Müzik Kültürü

Açıklama:

Kültürün sınıflandırılmasında karşımıza dörtlü bir ayrım çıkmaktadır:
• Halk/folk kültürü,
• Yüksek/seçkin/elit kültürü,
• Kitle kültürü,
• Popüler kültür

Doğru Cevap: E

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Popüler Kültür/Kitle Kültürü’nün özellikleri'nden biri değildir?

Çok pahalıdır

Biçim olarak orta karmaşıklıktadır.

Parayla elde edilebilir, oldukça ucuzdur.

Telif, patent ya da sahiplik yoluyla tüketime açıktır.

Bilinen bir kaynağı ya da yaratıcısı vardır.

Açıklama:

Popüler Kültür/Kitle Kültürü’nün özellikleri şunlardır .
• Biçim olarak orta karmaşıklıktadır.
• Parayla elde edilebilir, oldukça ucuzdur.
• Telif, patent ya da sahiplik yoluyla tüketime açıktır.
• Bilinen bir kaynağı ya da yaratıcısı vardır.
• Standartlaştırılmış, yeniden biçimlendirilmiş ya da çoklaştırılmış olarak gösterime sunulur.
• Kültürel değerleri ve gelenekleri, yeni formüller biçiminde yansıtır.
• Üreten ile tüketen arasında toplumsal statü farkı vardır.
• Üreticileri ve sunucuları profesyoneldir.
• Ürün tüketiciye dönüktür

Doğru Cevap: A

Soru 63

"Tümüyle öğrenilmiş ve toplumsal olarak aktarılmış davranıştır".
Yukarıdaki ifade aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?

Antropoloji

Ekonomi

Sosyoloji

Kültür

İnanç

Açıklama:

Kültür tümüyle öğrenilmiş ve toplumsal olarak aktarılmış davranıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 64

"Sınırlı kaynaklarla sonsuz insan gereksinimlerini karşılamak için yapılan tercihlerin incelenmesi olarak tanımlanır".
Yukarıdaki tanım aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?

Adli yönetim

İdari yönetim

İktisat

Muhasebe

Sosyo-kültür

Açıklama:

İktisadın anaakım tanımında, iktisat, sınırlı kaynaklarla sonsuz insan gereksinimlerini karşılamak için yapılan tercihlerin incelenmesi olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Boyd-Barrett’e göre medya emperyalizminin
biçimleri arasında yer almaz?

İletişim medyasının şekli.

Endüstriyel yapı setleri.

Toplumun modern dünya sistemine getirilme süreci.

Medya firmalarındaki ideal pratikle ilgili neyin nasıl yapılacağını içeren değerler.

Belli medyaların içeriklerinin (ürünlerin) ithali ve pazara girmesi.

Açıklama:

Boyd-Barrett’e göre medya emperyalizminin dört biçimi bulunmaktadır:
• İletişim medyasının şekli (alıcının kullandığı teknoloji).
• Endüstriyel yapı setleri.
• Medya firmalarındaki ideal pratikle ilgili neyin nasıl yapılacağını içeren değerler.
• Belli medyaların içeriklerinin (ürünlerin) ithali ve pazara girmesi (nüfuz etmesi).

Doğru Cevap: C

Soru 66

"Kapitalist pazarın, kitlelerin tüketimi için ürettiği mal ve bilinci anlatır".
Yukarıdaki tanım aşağıdakilerden hangisini anlatır?

Kitle kültürü

Popüler kültür

Medya ekonomisi

Medya ticareti

E'ticaret

Açıklama:

Kitle kültürü, kapitalist pazarın, kitlelerin tüketimi için ürettiği mal ve bilinci anlatır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

"Ulusal ve uluslararası düzeyde serbest piyasayı ve devletin ekonomik olaylara karışmamasını savunmak" şeklinde algıladığımız ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Kapitalist

Liberal

Neoliberal

Emperyalizm

Medya oligopolisi

Açıklama:

Neoliberal ideolojiyi, ulusal ve uluslararası düzeyde serbest piyasayı ve devletin ekonomik olaylara karışmamasını savunmak şeklinde algılamak mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Kültürel emperyalizm tezini ortaya atmıştır?

Schiller

Signorielli

Grebner

Horkheimer

Adorno

Açıklama:

Schiller, kültürel emperyalizmi şu süreçlerin toplamı olarak tanımlamaktadır:
1. Toplumun modern dünya sistemine getirilme süreci.
2. Ülkelerin egemen kesimlerinin cazibeyle, zorla ve bazen rüşvetle kendi
ülkelerinin sosyal kurumlarını egemen sisteme uygun bir şekilde biçimlendirmesi.
3. Sistemin egemen merkezinin değerleri ve yapılarının teşvik edilmesi.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Medya emperyalizmi tezini ortaya atmıştır?

Gross

Boyd-Barrett

Grebner

Morgan

Signorielli

Açıklama:

Medya emperyalizmi tezi, Boyd-Barrett tarafından geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

“Varolan kaynaklarla medya sahiplerinin, izleyici ve dinleyicilerin, reklam verenlerin ve toplumun bilgi ve eğlence istek ve gereksinimlerini nasıl karşıladıkları ile ilgilidir”
Yukarıda geçen Medya Ekonomisi tanımını aşağıdakilerden hangisi yapmıştır?

Lary Gross

Michael Morgan

Donald Show

Robert Picard

George Gerbner

Açıklama:

Robert Picard’a göre medya ekonomisi, “varolan kaynaklarla medya sahiplerinin, izleyici ve dinleyicilerin, reklamverenlerin ve toplumun bilgi ve eğlence istek ve gereksinimlerini nasıl karşıladıkları ile ilgilidir.”

Doğru Cevap: D

Ünite 7

Soru 1

Aynı yer ve zamanda yaşayan insanların kendi için kendini, kendine ve çevresine anlatımına ne ad verilir?

Halk kültürü

Genel kültür

Kültürel aktarım

Popüler kültür

Alt kültür

Açıklama:

Halk kültürü, aynı yer ve zamanda yaşayan insanların kendi için kendini, kendine ve çevresine anlatımı olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap, A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Halk kültüründe seyir ve katılım için halktan herhangi bir ücret talep edilmemesinin sebebi nedir?

Kolay ulaşılır bir kültürel üretim biçimi olması

Herkesin taklit edebileceği bir yapısının olması

Üretiminin ve dağıtımının bir pazar ekonomisine dayalı olmaması

Anonim eserlerin sergilenmesinden sonra parayı kimin alacağının belirlenememesi

Performansların gerçekleşmesi için büyük prodüksiyonlara ihtiyaç duyulmaması

Açıklama:

Halk kültüründe seyir ve katılım için halktan herhangi bir ücret talep edilmemektedir. Bunun nedeni ise kültürün üretiminin ve dağıtımının bir pazar ekonomisine dayalı olmamasıdır. Doğru cevap, C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

“Gerçek popüler kültür” kavramındaki "gerçek" kelimesi niçin kullanılmaktadır?

Popüler kültürün gerçek olmayan bir yönünün de bulunmasından

Popüler kültür olgusunun ticarileşmemiş olmasından

Kitle iletişim araçları aracılığıyla kitlelere ulaştığından

Popüler kültürün gerçek etkisini gösterdiğinin vurgulanmak istenmesinden

İçinde hiçbir yapaylık bulunmamasından

Açıklama:

Geröek popüler kültürün, "gerçek" olarak adlandırılmasının nedeni, henüz popüler kültür olgusunun ticarileşmemiş (kitlesel olarak üretilen, dağıtılan ve tüketilen) olmasından kaynaklanmaktadır. Doğru cevap, B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Eserlerin çoğaltılabilir olması ile birlikte sanat eserinin biriciklik olma özelliğini yitirdiğini söyleyen düşünür hangisidir?

Karl Marx

Michel Faucault

Theodor Adorno

Walter Benjamin

Martin Heidegger

Açıklama:

Walter Benjamin'e göre sanat eserlerinin elektronik ortamda çoğaltılması ile birlikte bu eserlerdeki “biricik” olma niteliği de değişmektedir. Doğru cevap, D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Popüler kültürde, üretilen ürünler, herkes için olmakta ve aynı zamanda tüketicilere seçim olanağı bırakmadığı için “tüketici tarafından istenen, beğenilen ürünler” olmaktadır.
Buna göre hangisi popüler kültürün retoriğini oluşturuyor olabilir?

Üreticilerin sunuları

Yönetenlerin zevki

Ucuz fiyattan satış

Elde olan fazla ürün

Rağbette olma

Açıklama:

Tüketici tarafından istenilen ve beğenilen ürünlerin piyasada yer aldığı algısı yaratılmasından dolayı "rağbette olma" popüler kültürün en önemli retoriğidir. Doğru cevap, E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Sanayi Devrimi'nin özelliklerinden biridir?

Şehirler ile köy/kasabalar arasında iş bölümünün oluşması

Sermayenin dağılması

Üretimdeki makineleşme nedeniyle fiziksel güç kullanımının artması

Üretimde kullanılan çok sayıda ve büyük makinelerin her yerde bulunması kolaylığı ile atölyelerin çoğalması

Fabrika tipi üretim örgütlenmesi ile sosyal sınıflar arasında toplumsal ilişkilerin tek sınıflı bir yapıya dönüşmesi

Açıklama:

Sanayi Devrimi ile birlikte şehirler ile köy/kasabalar arasında iş bölümü oluşmuştur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

İnandırıcılık
Zıtlık
Gelişim
Tanınmışlık
Yakınlık

Yukarıda verilenlerden hangileri haberin içinde bulunan karakteristik özelliklerdendir?

I, II, III

II, III, IV

II, III, V

I, III, V

III, IV, V

Açıklama:

Zıtlık, gelişim ve yakınlık haberin içinde bulunan karakteristik özelliklerdendir. Doğru cevap, C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi yazılış biçimine göre renkli haberlerin grup türlerinden biri değildir?

Haber röportaj

Biografik röportaj

Tarihsel röportaj

Açıklayıcı, yorumlayıcı röportaj

Belgesel röportaj

Açıklama:

Belgesel röportaj türünde bir renkli haber gruplandırması yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Medyanın toplumsal işlevlerini sayarken, eğlence olgusunun toplumu rahatlattığını, eğlenme olanağı sunarak, toplumsal gerilimi azaltan bir öge olduğunu söyleyen düşünür kimdir?

Jürgen Habermas

Max Horkheimer

Dennis McQuail

Herbert Marcuse

Pierre Bourdieu

Açıklama:

Dennis McQuail, kitle iletişiminin dolayısıyla medyanın toplumsal işlevlerini sayarken, eğlence olgusunun toplumu rahatlattığını, eğlenme olanağı sunarak, toplumsal gerilimi azaltan bir öge olduğunu ve bu durumun da önemli işlevler arasında yer aldığını söylemektedir. Doğru cevap, C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi modern tabloid biçiminin doğmasını sağlayan değişikliklerden biri değildir?

İnsanları etkileyen grafik kullanımı ve renk kullanımı.

Kısa ve okunması kolay haber yazımı.

Çok sayıda grafik, tablo ve çizelge kullanımı.

Factoid kullanımı.

Köşe yazısı yazmaya uygun olması.

Açıklama:

Tabloid biçiminin doğmasında, köşe yazısı yazmaya uygun olması söz konusu değildir. Doğru cevap, E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Günümüzde, gerçekleştirdiğimiz kültürel pratiklerin tamamına yakınını kitle kültürü pratikleri oluşturmaktadır; ancak bu ortamda bir kültür türü kendine yaşam alanı bulabilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi o kültürün adıdır?

Popüler kültür

Halk kültürü

Seçkin kültürü

Aristokrat kültürü

Burjuva kültürü

Açıklama:

KÜLTÜREL PRATİKLERİN
TARİHSEL GELİŞİMİ
Anılan kültür popüler kültürdür. Diğerleri olamaz. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi popüler kültürün özelliklerinden değildir?

Popüler kültür kavramı içerisinde tek bir oluşumdan söz edilmez.

Popüler kültür, seçkin kültürüne denk gelir.

Popüler kültür, bireylere tek
bir zamanda ya da uzamda da ulaşmaz.

Zaman ve
mekânın örgütlenmesi söz konusudur bu kavramın
içerisinde.

Gündelik yaşam alışkanlıklarının toplamında, çoğu kez kendini pek fazla hissettirmeden yer almaktadır.

Açıklama:

Ticarileşmiş Popüler Kültürün
Anlamlandırılması
B seçeneğindeki ifade popüler kültürün özelliklerinden değildir. Yani popüler kültür seçkin kültürüne denk gelmez.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Kitle kültürünü oluşturan en önemli gelişme, aşağıdakilerden hangisidir?

Marx'ın Kapital'i yazması

Felsefenin ortaya çıkışı

Sanayi Devrimi

Arabanın icat edilmesi

1. Dünya Savaşı

Açıklama:

KİTLE KÜLTÜRÜ VE KİTLE KÜLTÜRÜNÜ OLUŞTURAN TOPLUMSAL
NEDENLER: SANAYİ DEVRİMİ
Seçenekler arasında tek doğru Sanayi Devrimi'dir. Bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi insanoğlunun dünyanın daha büyük bir kesimine daha sağlam bir biçimde yerleşmesine olanak veren gelişmelerden değildir?

Burjuvazinin oluşması

Yer altı zenginliklerinin olduğu yerlere fabrikaların kurulması

Şehirlerin gelişmesi

Arjantin’in bulunması

İletişim ve ulaşım teknolojileri için yapılan icatlar ve keşifler

Açıklama:

KİTLE KÜLTÜRÜ VE KİTLE KÜLTÜRÜNÜ OLUŞTURAN TOPLUMSAL
NEDENLER: SANAYİ DEVRİMİ
D seçeneği dışındakiler, insanoğlunun dünyanın daha büyük bir kesimine daha sağlam bir biçimde yerleşmesine olanak veren gelişmeler arasındadır. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Sanayi Devrimi’nin önemli özelliklerinden değildir?

Zincirleme çok sayıda buluşun ortaya çıkması.

Sermayenin merkezileşmesi.

Üretimdeki makineleşme nedeniyle daha az fiziksel güç ile daha çok ürün üretilmesi.

Üretimde kullanılan çok sayıda ve büyük makinelerin bir yerde bulunması zorunluluğu ile fabrikaların kurulması.

Tarımsal ekonominin gelişmesi

Açıklama:

KİTLE KÜLTÜRÜ VE KİTLE KÜLTÜRÜNÜ OLUŞTURAN TOPLUMSAL
NEDENLER: SANAYİ DEVRİMİ
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Gazetecilik mesleğinin en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Haber verme

Promosyon yapmak

Yarışmalar düzenlemek

Fotoğraf yayımlamak

Köşe yazısı yayımlamak

Açıklama:

HABER KAVRAMI
Gazetecilik mesleği haberle varolur. Bu nedenle ilk görevi haber yayımlamaktır. Dolayısıyla da yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıda verilen kavramlardan hangisi yanlış tanımlanmıştır?
Sonuç: Toplumu etkileyen olayların sunumu
Zıtlık: Şöhret ve önemliliklerin belirtilmesi
Gelişim: Toplumda elde edilen zaferler, büyük başarıların sunumu
Felaketler: Bozgunlar ve yıkımların sunumu
Yenilik: Toplumda seyrek olarak oluşan olayların aktarımı

Sonuç

Zıtlık

Gelişim

Felaketler

Yenilik

Açıklama:

Haber Kavramı
Zıtlık: Toplumda gerilim yaratan olayların yanı sıra sürpriz olayların sunulması. Dolayısıyla doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Magazin gazeteciliği ilk olarak hangi ülkede denenmiştir?

ABD

Almanya

İngiltere

Fransa

Norveç

Açıklama:

MEDYADA MAGAZİNLEŞME
Magazin gazeteciliği ilk olarak İngiltere'de denenmiştir. Bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Magazin gazeteciliği hangi yıllardan sonra halka yönelik olmaya başlamıştır?

1800

1810

1820

1830

1840

Açıklama:

MEDYADA MAGAZİNLEŞME
Magazin gazeteciliği de 1830'lu yıllardan sonra halka yönelik gerçekleştirilmeye başlanmıştır. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Halka yönelik gazeteciliğin iki temel amacından biri, insanların ilgisini çeken konuları gündeme getirmektir. Diğeri aşağıdakilerden hangisidir?

Pahalıya gazete satmak

Haberi fotoğraftan daha fazla vermek

Politik haber vermek

Ekonomi haberi vermek

Ucuza gazete satmak

Açıklama:

MEDYADA MAGAZİNLEŞME
Halka ucuz gazete satmak dışındaki yanıtların konuyla ilgisi bulunmamaktadır. Bu nedenle doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Kültürel ürünlerin metaya dönüşmesi aşağıda yer alan dönemlerin hangisinde gerçekleşmiştir?

Kapitalizmin ortaya çıkmasıyla

Bilgi topluma geçişle birlikte

Ulus devletlerin ortaya çıkmasıyla

Sanayi devrimi ile

Küreselleşme süreci ile

Açıklama:

Sanayi devrimi ile birlikte kitle toplumu ortaya çıkmıştır. Kitle iletişiminin hâkim olduğu bu dönemde kültürel ürünler de birer meta dönüşmüştür. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Medya içeriklerinin magazinelleşmesinde hangi olgu temel rol oynamaktadır?

Giderleri azaltma

Kar amacı gütme

Kamu yayıncılığına alternatif olma

Hedef kitle üzerinde ilgi uyandırma

Yüksek büyüme oranı yakalama

Açıklama:

Medyanın en önemli sorununun kâr etmek olduğu ve bunun izlenme oranları ölçümleri ile somutlaştırıldığı bilinmektedir. Bu nedenle medya en çok sayıda kişiye ulaşıp daha çok reklam geliri almak başka bir ifade ile kar etmek amacıyla iletilerini magazinelleştirir. Kamu yararından çok kitlelerin ilgisine yönelik hazırlanan içerikler medyanın magazinelleşmesine neden olur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Popüler kültürün ortaya çıkış koşulları göz önünde bulundurulduğunda aşağıda yer alan seçeneklerin hangisinde popüler kültürün temel işlevi yer almaktadır?

Artık değeri oluşturmak

Manevi doyumu sağlamak

Karlılığı arttırmak

Çoğulculuğu sağlamak

Çalışanların rızası sağlamak

Açıklama:

Sanayi toplumlarından önce büyük imar projelerinde yer alana işgücüne popüler kültür vasıtasıyla hem kendi yaşamlarından kaynaklanan hem de bölgedeki yaşamı yansıtmasına izin verilmiştir. Böylelikle, merkezi otoritenin emirlerinin yerine getirilmesine ve gerekli olan işlerin yapılmasına engel olacak açık ve sert muhalefetin de önüne geçilmiştir. Bu aşamada popüler kültür, mesai saatleri içinde ağır işlerde çalışan işçileri, kendi yörelerine ait masallarla, şarkılarla ve diğer kültürel pratikleri ile mesai saati dışında bireye dönüştürerek var olan düzeninin devamlılığının sağlanması için rızalarının üretimini gerçekleştirmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Az yazı bol resim, grafik ve renkli sayfa düzenlerinden oluşan tabloid gazetelerin ortaya çıkması hangi kavramla ilişkilendirilir?

Medyada magazinleşme olgusu

Medyada sadeleşme olgusu

Medyada basitleşme olgusu

Medyada düzen olgusu

Medyada bilgi verme olgusu

Açıklama:

Az yazı bol resim, grafik ve renkli sayfa düzenlerinden oluşan tabloid gazetelerin ortaya çıkması medyada magazinleşme olgusu ile ilişkilendirilir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Günümüzde, gerçekleştirdiğimiz kültürel pratiklerin tamamına yakınını hangi kültür pratikleri oluşturmaktadır?

Popüler kültür

Kitle kültürü

Halk kültürü

Modern toplum kültürü

Geleneksel toplum kültürü

Açıklama:

Günümüzde, gerçekleştirdiğimiz kültürel pratiklerin tamamına yakınını kitle kültürü pratikleri oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aynı yer ve zamanda yaşayan insanların kendi için kendini, kendine ve çevresine anlatımı hangi kültür ile tanımlanmaktadır?

Kitle kültürü

Popüler kültür

Yaygın kültür

Genel kültür

Halk kültürü

Açıklama:

Halk kültürü; aynı yer ve zamanda yaşayan insanların kendi için kendini, ken- dine ve çevresine anlatımı olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Durkheim, insanların benzer varoluş koşullarında yaşadığı küçük toplumlarda, ortaklaşa yaşanılan çevre somut bir görünüm oluşturduğunda bilincin de kolektif bir şekilde oluşmakta olduğunu hangi kavramla anlatır?

Kitle kültürü

Kültürel dayanışma

Mekanik dayanışma

Temel dayanışma

Halk kültürü

Açıklama:

Durkheim’a göre, insanların benzer varoluş koşullarında yaşadığı küçük toplumlarda, ortaklaşa yaşanılan çevre somut bir görünüm oluşturduğunda bilinç de kolektif bir şekilde oluşmaktadır, bu mekanik dayanışmadır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Popüler kültür olgusu ilk olarak hangi uygarlıkta yaşam alanları yaratmıştır?

Asur uygarlığı

Ortaçağ Avrupası

Sanayi toplumu

Kapitalist toplum

Modern toplum

Açıklama:

Sanayi toplumlarından önce, kitle kültürünün henüz tarih sahnesine çıkmadığı dönemlerde, popüler kültür olgusu Asur, Grek-Roma Uygarlıkları’nda kendisine yaşam alanları yaratmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Kitle kültürünü oluşturan en önemli gelişme seçeneklerden hangisidir?

Rönesans

Reform

Ulus devletler

Coğrafi keşifler

Sanayi devrimi

Açıklama:

Kitle kültürünü oluşturan en önemli gelişme, insanoğlunun Sanayi Devrimi’ni gerçekleştirmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Seçeneklerden hangisi Sanayi Devrimi'nin önemli özelliklerinden biri değildir?

Zincirleme çok sayıda buluşun ortaya çıkması

Sermayenin merkezileşmesi

Üretimdeki makineleşme nedeniyle daha az fiziksel güç ile daha çok ürün üretilmesi

Üretimde kullanılan çok sayıda ve büyük makinelerin bir yerde bulunması zorunluluğu ile fabrikaların kurulması

Küçük işletme tipi üretim örgütlenmesi

Açıklama:

Küçük işletme tipi üretim örgütlenmesi, Sanayi Devrimi'nin özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Üretim faaliyeti ev dışına taşınmıştır
Aristokrasinin güçlenmiştir
Mekanik iş bölümünün artmıştır
Tarımsal üretim azalmıştır
Kent nüfusu artmıştır

Sanayi devrimine yönelik yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I-III-V

IV-V

III-IV

II-III

I-V

Açıklama:

Sanayi devrimi ile üretim faaliyetleri ev dışına, fabrika ve atölyelere taşınmıştır. Bir yandan üretim faaliyetlerinde yer almak için insanlar şehirlere göç ederken diğer yandan tarımda görülen makineleşme üretimini arttırarak daha çok işin daha az insanla yapılmasına olanak sağlamıştır. Sanayi toplumlarının ortaya çıkması ile mekanik iş bölümünden uzmanlaşmanın önemli olduğu organik iş bölümüne geçilmiştir. Bu süreçte burjuvazi tarih sahnesinde aristokrasinin yerini almıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Seçeneklerden hangisi kitle kültürünün özelliklerinden biri değildir?

Kapitalist işbölümünün gelişmesi

Büyük çaplı fabrika örgütlenmesi ve meta üretimi

Karar alma süreçlerinin merkezileşmesi

Daha karmaşık ve evrensel iletişim süreçlerinin ortaya çıkması

Nüfusun kırsal alanda yoğunlaşması

Açıklama:

Nüfusun kırsal alanda yoğunlaşması kitle kültürünün özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Yerel olayların sunulması, haberin hangi karakteristik özelliği ile ilgilidir?

Zıtlık

Gelişim

Sonuç

Yakınlık

İnsan ilişkileri

Açıklama:

Yerel olayların sunulması, haberin yakınlık özelliği ile ilgilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

İnsanların ilgisini çeken konuları gündeme getirmek ve ucuza gazete satmak, hangi tür gazeteciliğin özellikleridir?

Magazin gazeteciliği

Haber gazeteciliği

Halka yönelik gazetecilik

Yerel gazetecilik

Ulusal gazetecilik

Açıklama:

İnsanların ilgisini çeken konuları gündeme getirmek ve ucuza gazete satmak, halka yönelik gazeteciliğin özellikleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıda yer alan seçeneklerden hangisi modern tabloid biçiminin bir özelliğini taşımaz?

Gündeme yönelik ayrıntılı makalelere yer verme

Factoid kullanımı

İnsanları etkileyen grafik kullanımı ve renk kullanımı

Kısa ve okunması kolay haber yazımı

Çok sayıda grafik, tablo ve çizelge kullanımı

Açıklama:

Tabloid medya içerik olarak incelendiğinde okunması kolay, kısa haberi; görselliği ön planda tutarak verdiği görülür. Bu tür yayınlarda gündeme ilişkin ayrıntılı makalelere yer verilmez. Okumaktan çok göz gezdirmeye yönelik biçimsel unsurlar taşınır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Tarımda alanında yeşil devrimin yaşanması
Buhar enerjisinin kullanılmaya başlanması
Taylorizm ve Fordizmin yaygınlaşması
Petrol ve elektriğin kullanılmaya başlanması

Yukarıda verilen ifadeler hangi seçenekte kronolojik olarak doğru sıralanmıştır?

I-II-III-IV

II-I-IV-III

III-I-IV-I

II-IV-III-I

IV-II-I-III

Açıklama:

Sanayi devriminin temelinde James Watt’ın buhar makinesini icat etmesi sonucunda fabrikalarda hidrolik enerjisi yerine buhar enerjisinin kullanılmaya başlanması yer alır. Daha sonrasında kimya alanını gelişmesi ile petrol ve elektrik kullanımı artmıştır. Büyük sanayi tesislerinin çalışabilmesi için gerekli olan enerji sağlandıktan sonra bu fabrikadaki iş gücünü düzenleyecek olan çalışma yöntemlerinin geliştirilmesi gerekmiştir. Taylorizm ve Fordizmin bu dönemde yaygınlık kazanmaya başlamıştır. Tarım alanında verimlilik artışını ifade eden devrim ise 40’lar ile 70’ler arasında gerçekleştirilmiştir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Sansasyonel haberlere yer verilir
Görsel öğelere sıklıkla yer verilir
Büyük puntolar kullanılır
Haberler derinlemesine incelenir
Genellikle pembe haberlere yer verilir

Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri magazin haberciliğinin bir özelliğidir?

I-V

II-III

I-II-III

I-II-III-V

I-II-III-IV-V

Açıklama:

Magazinleşmenin temel özellikleri; bol görsel ve büyük punto kullanımı, az sayıda haberden oluşan sayfa düzenlemesi ile genelde tatlı haberlerin kullanıldığı bir gazetecilik türüdür. Bu tür yayınlarda haberler derinlemesine incelenmez. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdaki seçeneklerinde hangisinde Postman’e göre, haberin eğlenceye dönüştürülerek sunulmasının bir sonucu yer almaktadır?

Bir olgu üzerinde edinilen bilginin anlatımı gerçekleşir

Çok sayıda insanı ilgilendiren haber, en çok sayıdaki insana ulaşır

Henüz ortaya çıkmış bir konu hakkındaki güncel bilgi sağlanır

Sadece toplumda gerilim yaratan olaylara yer verilir

Haber birbirinden kopuk parçalar halinde dolayımlanır

Açıklama:

Postman’e göre haberin eğlenceye dönüştürülerek sunulması sonucunda bireyler dünyada olup bitenler hakkında bütünlüklü ve içerikli bir şekilde bilgi sahibi olamazlar. Postman, haberleri, konunun ya da olayın geçmişi ve geleceği hakkında hiçbir bağlantısı olmayan birbirinden kopuk parçalar olarak tanımlamaktadır. Bu sebeple alıcı olayların neden ve sonuç ilişkisi kuramamaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Medyanın magazinelleşmesi hangi dönemde artış göstermiştir?

I. Dünya Savaşı sonrası

Küreselleşme süreci ile birlikte

İnternetin yaygınlaşmasıyla

2008 Küresel Finans Kriziyle

Kablolu yayıncılığın gelişmesiyle

Açıklama:

1980’lerde etkili olmaya başlayan yeni sağ politikalar çerçevesinde medyada yaşanan yapısal değişimler, gazete satışlarındaki düşme eğilimlerini daha da olumsuz etkilemiştir. Gerek kanal sayısındaki artışlar gerekse program formatlarındaki çeşitliliğin artması sonucu oluşan yeni rekabet ortamında, radyo ve televizyonların yaşamları kaçınılmaz bir biçimde izlenme oranlarına bağlı hale gelmiştir. Küreselleşmenin dayattığı deregülasyon ve özelleştirmeler bu dönemde medya alanında köklü değişiklere yol açmış, medya serbest piyasa kurallarına tabi kılınmıştır. Artan rekabet medyanın magazinleşmesi sonucuna neden olmuştur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Kültürel pratikler kendiliğinde gelişir. Bu sebeple aynı yer ve zamanda yaşayan insanların kendi için kendini, kendine ve çevresine anlatımı olarak tanımlanır.

Yukarıda verilen ifade hangi kavramı tanımlamak için kullanılmıştır?

Popüler kültür

Kitle kültürü

Halk kültürü

Yüksek kültür

Alt kültür

Açıklama:

Halk kültürü; aynı yer ve zamanda yaşayan insanların kendi için kendini, kendine ve çevresine anlatımı olarak tanımlanır. Ayırt edici özelliği; kültürel pratiklerin kendiliğinden gelişmesidir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

"Aynı yer ve zamanda yaşayan insanların kendi için kendini, kendine ve çevresine anlatımı" tanımı aşağıdaki kültür biçimlerinden hangisini karşılar?

Halk kültürü

Popüler kültür

Kitle kültürü

Tüketim kültürü

Gereksinim kültürü

Açıklama:

Halk kültürü, aynı yer ve zamanda yaşayan insanların kendi için kendini, kendine ve çevresine anlatımı olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Halk kültüründen popüler kültüre doğru geçirilen evrim hangi aşamada gerçekleşmiştir?

Antik Çağ

Orta Çağ

Yeni Çağ

Yakın Çağ

Bilgisayar Çağı

Açıklama:

İletişim ve yol teknolojisinin gelişmemiş olmasından dolayı, diğer toplumların yaşam biçimlerinden habersizce yaşayan ve seyahat etmenin çok olanaklı olmadığı insanoğlu için yaşadığı dar çevre, onun dünyasıydı. Bu nedenle, kırsal kesimin yaşamı, algılanması son derece kolay olan bir yaşamdı. İnsanoğlu, hemen hemen Ortaçağ’a kadar aktardığımız yaşam biçimine sahip olmuştur. Bu aşamada, halk kültürünün popüler kültüre doğru geçirdiği evrimi görmekteyiz.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Popüler kültür olgusu aşağıdaki uygarlıkların hangisinde kendisine çok önceden yaşam alanı yaratmıştır?

İnka Uygarlığı

Hitit Uygarlığı

Pers Uygarlığı

Asur Uygarlığı

Khmer Uygarlığı

Açıklama:

Sanayi toplumlarından önce, kitle kültürünün henüz tarih sahnesine çıkmadığı dönemlerde, popüler kültür olgusu Asur, Grek-Roma Uygarlıkları’nda kendisine yaşam alanları yaratmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi teknolojinin sanata ve toplumsal yaşama olan etkilerini vurgularken eserdeki “biricik” olma niteliğini sorgulamıştır?

Karl Marx

Adorno

Walter Benjamin

Immanuel Kant

Jean Baudrillard

Açıklama:

Walter Benjamin, yeni gelişen teknolojinin sanata ve toplumsal yaşama olan etkilerini vurgularken, tekniğin niteliğe etkilerini de gözler önüne sermektedir. Sanat eserlerinin elektronik ortamda çoğaltılması ile birlikte bu eserlerdeki “biricik” olma niteliği de değişmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi sanayi devrimi süregelirken devreye giren enerji kaynaklarındandır?

Rüzgar enerjisi

Petrol enerjisi

Güneş enerjisi

Jeotermal enerji

Hidrojen enerjisi

Açıklama:

Sanayi Devrimi’nin ikinci aşamasında maden kömürü önemini sürdürürken, elektrik ve petrol gibi yeni enerji kaynakları da devreye girmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa odaklı Sanayi Devrimi’ni küresel hale getirmiştir?

Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya’nın devreye girmesi

Modern buhar makinesinin icadı

Elektrik ve petrol gibi yeni enerji kaynaklarının devreye girmesi

Taylorizm, Fordizm gibi verimlilik odaklı iş yönetim biçimleri

Dokuma tezgahlarının da sanayileşmesi

Açıklama:

Sanayi Devriminde ikinci aşamanın bir diğer özelliği Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya’nın da devreye girmesidir. Bu durum, Avrupa odaklı Sanayi Devrimi’ni küresel hale getirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Sanayi Devrimi'nin önemli özelliklerinden değildir?

Daha az fiziksel güç ile daha çok ürün üretilmesi

Zincirleme çok sayıda buluşun çıkması

Sermayenin merkezileşmesi

Fabrika tipi üretimin örgütlenmesi

Köyden şehirlere hızlı göç artışı

Açıklama:

Sanayi Devrimi’nin önemli özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir: 1. Zincirleme çok sayıda buluşun ortaya çıkması. 2. Sermayenin merkezileşmesi. 3. Üretimdeki makineleşme nedeniyle daha az fiziksel güç ile daha çok ürün üretilmesi. 4. Üretimde kullanılan çok sayıda ve büyük makinelerin bir yerde bulunması zorunluluğu ile fabrikaların kurulması. 5. Fabrika tipi üretim örgütlenmesi, sosyal sınıflar arasında daha farklı toplumsal ilişkilerin oluşmasına neden olmuştur. 6. Şehirler ile köy/kasabalar arasında iş bölümünün oluşması. Sanayi ve ticaretin merkezini şehirler oluştururken, köy/kasabalar şehirlerin besin depoları haline gelmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi kitle kültürünün temel özellikleri arasında yer almaz?

Karar alma süreçlerinin merkezileşmesi

Siyasal hareketlerin büyümesi

Burjuvazinin oluşması

Büyük çaplı fabrika örgütlenmesi

Kapitalist işbölümünün genişlemesi

Açıklama:

Kitle toplumun temel özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir: 1. Kapitalist işbölümünün gelişmesi. 2. Büyük çaplı fabrika örgütlenmesi ve meta üretimi. 3. Nüfusun kentlerde yoğunlaşması ve kentlerin giderek büyümesi. 4. Karar alma süreçlerinin merkezileşmesi. 5. Daha karmaşık ve evrensel iletişim süreçlerinin ortaya çıkması. 6. Oy kullanma hakkının işçi sınıfını da içine alarak, genişleyerek kitlesel siyasal hareketlerin büyümesi.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi haberin içinde yer alan karakteristik özelliklerdendir?

Doruk

Simetri

Karmaşa

Akıcılık

Uzaklık

Açıklama:

Haberin içinde bulunan bazı karakteristik özellikleri aşağıdaki gibi sıralamaktadır: 1. Zıtlık: Toplumda gerilim yaratan olayların yanı sıra sürpriz olayların sunulması. 2. Gelişim: Toplumda elde edilen zaferler, büyük başarıların sunumu. 3. Felaketler: Bozgunlar ve yıkımların sunumu. 4. Sonuç: Toplumu etkileyen olayların sunumu. 5. Doruk: Şöhret ve önemliliklerin belirtilmesi. 6. Yenilik: Toplumda seyrek olarak oluşan olayların aktarımı. 7. İnsan ilişkileri: En yeni ve en taze olayların sunumu. 8. Yakınlık: Yerel olayların sunulması.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Ciddi yayın organlarının dahi haber ve yayınlarında gözlenen magazinleşme hangi yıllarda ön plana çıkmaya başlamıştır?

1960’larda

1970’lerde

1980’lerde

1990'larda

2000’lerde

Açıklama:

Her kesimin üzerinde anlaşmaya vardığı konu, 1980’lerden günümüze “ciddi yayın organlarının” da haberlerinde, yayınlarında magazinleşmeyi ön plana çıkarttıklarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi popüler kültürün kökenlerinden biri değildir?

Endüstri Toplumu

Kitle Toplumu

Avcı-toplayıcı Toplum

Halk Kültürü

Kitle Kültürü

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Kültürel Pratiklerin Tarihsel Gelişimi’ bölümüne bakınız.
Popüler kültür kavramının kökeni halk kültürüne kadar geri gider ve Sanayi Devrimi ile oluşan Endüstri Toplumu’nun egemen kültürel pratiği olan kitle kültürüne kadar uzanır. Günümüzde, gerçekleştirdiğimiz kültürel pratiklerin tamamına yakınını kitle kültürü pratikleri oluşturmaktadır; ancak her ne kadar kitle kültürü egemenliğini kabul ettirmiş olsa da popüler kültür kendine yaşam alanı bulabilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

‘‘Halk kültüründe … ve … için halktan herhangi bir ücret talep edilmemektedir. Bunun nedeni ise kültürün üretiminin ve dağıtımının bir … ekonomisine dayalı olmamasıdır’’. İfade de boş bırakılan yere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri gelmelidir?

dağıtım - üretim - serbest piyasa

eğitim - katılım - para

gösteri - şov - medya

yardımlaşma - bağış - devlet

seyir - katılım - pazar

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Halk Kültürü’ bölümüne bakınız.
Halk kültüründe seyir ve katılım için halktan herhangi bir ücret talep edilmemektedir. Bunun nedeni ise kültürün üretiminin ve dağıtımının bir pazar ekonomisine dayalı olmamasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Popüler kültür ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Popüler kültür bireylere tek bir zaman veya mekanda ulaşmaz

Popüler kültür bireylere tek bir zaman veya mekanda ulaşır

Popüler kültür müzik endüstrisinin bir alt katmanıdır

Popüler kültür ile ilgili çalışmalar akademik dünyada kendisine yer bulmaz

Popüler kültür ideolojik olarak bir yaşam tarzını dayatmaz

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Ticarileşmiş Popüler Kültürün Anlamlandırılması’ bölümüne bakınız.
Popüler kültür kavramı içerisinde tek bir oluşumdan söz edilmez. Popüler kültür, bireylere tek bir zamanda ya da uzamda da ulaşmaz. Zaman ve mekânın örgütlenmesi söz konusudur bu kavramın içerisinde. Gündelik yaşam alışkanlıklarının toplamında, çoğu kez kendini pek fazla hissettirmeden yer almaktadır. Popüler kültür belirli bir yaşam tarzının ideolojik olarak yeniden üretilmesinin ön koşulunu kapsamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdaki gelişmelerden hangisi kitle toplumunun ortaya çıkmasında bir etkiye sahip değildir?

Radyoların yaygınlaşması

Sanayi Devrimi

Boş Zaman Kavramının Ortaya Çıkışı

Fordizm

Vietnam Savaşı

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Kitle Kültürü ve Kitle Kültürünü Oluşturan Toplumsal Nedenler: Sanayi Devrimi’ bölümüne bakınız.
Vietnam Savaşı’nın kitle toplumunun ortaya çıkışında bir etkisi bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Sanayi Devrimi’nin özelliklerinden biri değildir?

Zincirleme şekilde çok sayıda buluşun gerçekleştirilmesi

Daha az fiziksel güç ile daha çok ürün üretilmesi

Makinelerin bir araya getirilme zorunluluğu ve fabrikaların kurulması

Sermayenin merkezileşmesi

Yarı bilinçli robotların hizmet sektöründe kullanılması

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Kitle Kültürü ve Kitle Kültürünü Oluşturan Toplumsal Nedenler: Sanayi Devrimi’ bölümüne bakınız
Sanayi Devrimi’nin özellikleri arasında yarı bilinçli robotların kullanılması bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi kitle toplumunun temel özelliklerinden değildir?

Kapitalist iş bölümü görülür

Büyük çaplı fabrikalar bulunur

Nüfus köylerde yoğunlaşmıştır

Karar alma süreçleri merkezileşmiştir

Karmaşık ve evrensel iletişim süreçleri mevcuttur

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Kitle Kültürü ve Kitle Kültürünü Oluşturan Toplumsal Nedenler: Sanayi Devrimi’ bölümüne bakınız
Kitle toplumlarında nüfus köylerde değil kentlerde yoğunlaşmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Haberde bulunan karakteristik özelliklerden hangisi doğru olarak verilmiştir?

Felaketler

Uzaklık

Sıradanlık

Otosansür

Eskilik

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Haber Kavramı’ bölümüne bakınız
Haberde bulunan karakteristik özellikler:
Zıtlık: Toplumda gerilim yaratan olayların yanı sıra sürpriz olayların sunulması.
Gelişim: Toplumda elde edilen zaferler, büyük başarıların sunumu.
Felaketler: Bozgunlar ve yıkımların sunumu.
Sonuç: Toplumu etkileyen olayların sunumu.
Doruk: Şöhret ve önemliliklerin belirtilmesi.
Yenilik: Toplumda seyrek olarak oluşan olayların aktarımı.
İnsan ilişkileri: En yeni ve en taze olayların sunumu.
Yakınlık: Yerel olayların sunulması.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi ‘halka yönelik gazetecilik’in amaçlarından biridir?

Zenginlere gazete satmak

Ucuza gazete satmak

Nitelikli, pahalı gazete satmak

Fikir gazeteciliğini engellemek

İnsanların ilgi duymadığı konuları gündeme getirmek

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Medyada Magazinleşme’ bölümüne bakınız
Ucuza gazete satmak halka yönelik gazeteciliğin amaçlarından biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Magazin gazeteciliğinin haberleri için kullanılan tabir aşağıdakilerden hangisidir?

Çıtır haberler

Sıkıcı haberler

Eğlenceli haberler

Renkli haberler

Çerez haberler

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Medyada Magazinleşme’ bölümüne bakınız
Magazin haberleri için renkli haberler tabiri kullanılmaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 60

Tabloid medya ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Ekonomik ve siyasi haberlere daha çok yer verir

Sosyal içerikli haberlere daha çok yer verir

Ekonomik, siyasi ve sosyal içerikli haberlere daha az yer verir

Skandal ve sansasyonel haberlere yer vermez

Spor haberlerine daha az yer verir

Açıklama:

Bu sorunun yanıtı için ‘Medyada Magazinleşme’ bölümüne bakınız
Tabloid medyanın, ekonomik, siyasi ve sosyal içerikli haberlere daha az yer verme eğiliminde olduğu bunun yerine, özellikle eğlence dünyasından haberlere, skandal haberlerine, sansasyonel haberlere ve daha fazla spor haberlerine yer verdiği görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

Toplumsal cinsiyet kavramı, erkek ve kadının “eril” ve “dişil” olarak sosyal sınıflandırılmasına işaret ederken cinsler arasındaki ilişkilerin neyine dikkat çeker?

Toplumsal bağlamına ve anlamına

Toplumsal çekiciliğine

Toplumsal iticiliğine

Toplumsal gerilimine

Toplumsal duyarlılığına

Açıklama:

TOPLUMSAL CİNSİYET
Toplumsal cinsiyet kavramı, erkek ve kadının “eril” ve “dişil” olarak sosyal sınıflandırılmasına işaret ederken cinsler arasındaki ilişkilerin bağlamına ve anlamına dikkat çeker. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Cinsiyetin sadece biyolojik bir özellik olarak algılanmasını reddeden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Fizyolojik cinsiyet

Toplumsal cinsiyet

Sosyolojik cinsiyet

Kadın cinsiyeti

Erkek cinsiyeti

Açıklama:

TOPLUMSAL CİNSİYET
Sorunun yanıtı toplumsal cinsiyettir. Diğer seçeneklerdeki ifadeler doğru yanıt olamaz.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Toplumsal cinsiyet bağlamında yapılan çalışmalar, toplumlarda süregelen toplumsal cinsiyete ilişkin kalıplarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin altını çizmez?

Özellikle kadını olumsuz yönde etkilediğinin

Kadının ikincil konumunu pekiştirdiğinin

Erkek egemen yapının artık kalmadığının

Cinsiyete dayalı ayrımcılığın yeniden üretildiğinin

Kadının kendi aleyhine olan bu süreçleri yeniden ürettiğinin

Açıklama:

Sadece C seçeneğindeki ifade yanlıştır. Dolayısıyla doğru yanıt da bu seçenektir.
TOPLUMSAL CİNSİYET

Doğru Cevap: C

Soru 4

Toplumsal cinsiyet kuramını yeni bir kuramsal bağlama oturtarak tartışan araştırmacılar, özellikle kadınlığın ve erkekliğin birbirinin nesi olarak altını çizmişlerdir?

Varlığı

Yokluğu

İfadesi

Ötekisi

Nedeni

Açıklama:

TOPLUMSAL CİNSİYET
Sadece Ötekisi kavramı doğrudur. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Toplumsal ilişkilere yön veren, anlamlarını belirleyen toplumsal cinsiyet ilişkilerinin şekillenmesini anlamadan, neyi tam olarak anlamak mümkün değildir?

Psikolojik olguları

Eğitimsel olguları

Kültürel olguları

Sportif olguları

Toplumsal olguları

Açıklama:

TOPLUMSAL CİNSİYET
Yanıt toplumsal olgularıdır. BU nedenle E seçeneği doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Toplumsal cinsiyet ilişkilerini toplumsal cinsiyet kavramının sorgulayıcı potansiyeli açısından ele aldığımızda, cinsiyete dayalı ayrımcılığın temelinde neyi görürüz?

Cinsiyete dayalı iş bölümünü

Erkek cinse dayalı iş bölümünü

Kadın cinse dayalı iş bölümü

Kadının egemen olduğu iş bölümü

Çocukların egemen olduğu iş bölümü

Açıklama:

TOPLUMSAL CİNSİYET
Toplumsal cinsiyet ilişkilerini toplumsal cinsiyet kavramının sorgulayıcı potansiyeli açısından ele aldığımızda, cinsiyete dayalı ayrımcılığın temelinde cinsiyete dayalı iş bölümünü görürüz. Bu nedenle doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Bireylerin toplumdan beklentilerini ve toplumsal yaşamın bireylere yüklediği görevleri tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Eril

Rol

Renk

Dişil

Güç

Açıklama:

Toplumsal Cinsiyet Rolleri
Tanımı tanımlayan kavram rol sözcüğüdür. Bu nedenle doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Medyada cinsiyetçilik, hangi kavram baz alınarak, iki düzlemde ele alınabilir?

İnşa

Kurgu

Temsil

İkna

Geçiş

Açıklama:

MEDYADA CİNSİYETÇİLİK
İstenen kavram temsil kavramıdır. Bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Cinsiyetçi bakış açısının sürdürülmesi ve meşruluk kazanmasında medyada çalışan profesyonellerin neyi önemlidir?
Ünü
Kıyafeti
Görünümü
Kimliği
Soyadı

Ünü

Kıyafeti

Görünümü

Kimliği

Soyadı

Açıklama:

MEDYADA CİNSİYETÇİLİK
Cinsiyetçi bakış açısının sürdürülmesi ve meşruluk kazanmasında medyada çalışan profesyonellerin kimliği önemlidir. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Türkiye’de, medya sektöründe çalışan kadınların oranlarına bakıldığında, hangi konumdaki kadın sayısında önemli bir düşüş olduğu görülmüştür?

Muhabir

Spiker

Sunucu

Kameraman

Yönetici ve yorumcu

Açıklama:

MEDYADA CİNSİYETÇİLİK
Doğru yanıt E seçeneğindeki yönetici ve yorumcudur.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Toplumsal cinsiyet kavramıyla ilgili, aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?

Erkek ve kadının “eril” ve “dişil” olarak sosyal sınıflandırılmasına işaret eder.

Cinsiyetin özellikle biyolojik bir özellik olarak algılanmasını öne sürer.

Bir süreç olarak ele alınmalıdır.

Toplumsal cinsiyet ilişkilerinin şekillenmesini anlamadan, toplumsal olguları tam olarak anlamak mümkün değildir.

Toplumsal cinsiyet ilişkileri, bir iktidar ve egemenlik ilişkisi olan cinsiyetler arası hiyerarşik bir ilişkiye dayanmaktadır.

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet kavramı, cinsiyetin sadece biyolojik bir özellik olarak algılanmasını reddeder. Erkeklik ve kadınlık özelliklerinin farklı toplumsal bağlamlarda farklı anlamlar kazanabildiğini gösteren araştırmaların artışı ile biyolojik cinsiyetin kolay tanımlanabilecek bir şey olmadığı daha netlik kazanmış ve toplumsal ayrımların cinsiyet farkları ile ilişkisi sorgulanmaya başlanmıştır. Toplumsal cinsiyet bağlamında yapılan çalışmalar, toplumlarda süregelen toplumsal cinsiyete ilişkin kalıpların, özellikle kadını olumsuz yönde etkilediğinin, kadı- nın ikincil konumunu pekiştirdiğinin ve cinsiyete dayalı ayrımcılığın yeniden üretildiğinin altını çizer.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Cinsiyete dayalı ayrımcılığın temelinde ne yer alır?

Toplumsal cinsiyet kavramını sorgulama

Bir cinsin ya da cinsel eğilimin, diğeriyle eşit haklara sahip olduğunun reddi

Cinsiyete dayalı iş bölümü

Biyolojik cinsiyetin belirleyiciliği

Medya

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet, erkekler ve kadınlar arasında bedensel cinsel farklılıkların anlamını düzenleyen bir toplumsal örgütlenme ve ilişkiler örüntüsüdür. Toplumsal cinsiyet ilişkilerini toplumsal cinsiyet kavramının sorgulayıcı potansiyeli açısından ele aldığımızda, cinsiyete dayalı ayrımcılığın temelinde cinsiyete dayalı iş bölümünü görürüz. Cinsiyetçi iş bölümü, cinsiyetin toplumsal olarak yapılandırılmasının merkezinde yer alır. Toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümünü, basitçe, kadınların ve erkeklerin toplumsallaşma süreci içinde yerine getirdikleri farklı işlevlerin bir bölümü gibi algılamaktan öte, iktidar ve otorite alanlarının kurgulanma ve işleyiş biçimlerinin ortaya çıktığı toplumsal bir pratik olarak ele almak gerekir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

I. Biyolojik cinsiyetin belirleyiciliğini kabul eder ve bunun toplumlarda bir düzeni gerektirdiğini söyler.
II. Toplumsal cinsiyet anlamlarının biyolojinin dayatması sonucu değil, toplumsal süreçlerin işleyişi sonucu kurulduğunu söyler.
III. Kadınlık ve erkeklik, biyolojik özelliklerin farklı farklı toplumsal temsiller olarak anlaşılmasından öte, birbirine gönderme yapılarak kurulan toplumsallıklar olduğunu söyler.
IV. İnsan bedeninin -kadın ya da erkek- toplumsal ilişkilerin ve toplumsal mekânların bir uzantısı olarak, onlarla birlikte şekillenen bir değişken olarak ele alınmasını önerir.
Yukarıdakilerden hangileri Biyolojik Determinist Kuramlar ile ilgilidir?

Yalnız I

II ve II

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Biyolojik cinsiyetin belirleyiciliğini kabul eden ve bunun toplumlarda bir düzeni gerektirdiğini söyleyen “Biyolojik Determinist Kuramlar”ı açıklayan iyi bir örnek olarak Talcott Parsons’un “cinsiyetlerin birbirinin tamamlayıcısı olduğu ve toplumların bu sınırlar içinde cinsler arası toplumsal ilişkileri şekillendirdiği” ifadesi gösterilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Yalnız I

I ve II

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

“Toplumsal İnşa Kuramları” da toplumsal cinsiyet anlamlarının biyolojinin dayatması sonucu değil, toplumsal süreçlerin işleyişi sonucu kurulduğunu söyler. Simone de Beauvoir’in “Kadın doğulmaz, olunur” ifadesi bu yaklaşımın iyi bir örneği olarak gösterilir. Toplumsal inşa kuramlarının yapılsalcı türleri, iktidar iliş- kileri ve onun arkasındaki maddi çıkar çatışmaları üzerinde durur ve kadın ya da erkek olmayı toplumsal sınıfa ait olmaya benzer bir özellik olarak açıklar. Bu kuramsal yaklaşım “söylemsel inşa”dan söz eder. Buna göre, kadınlık ve erkeklik, biyolojik özelliklerin farklı farklı toplumsal temsiller olarak anlaşılmasından öte, birbirine gönderme yapılarak kurulan toplumsallıklardır. Bir toplumsal cinsiyet özelliğini anlamak için kadınlığın erkek olmanın “ötekisi” olarak nasıl inşa edildiğini anlamak gerekir. Toplumsal cinsiyet ilişkilerinin varoluşu, ilişkisel ve bağlamsaldır. Bu yaklaşımın, toplumsal cinsiyet düzeni ile ilgili ayrıntılı çözümlemeler yapmasına karşın, biyolojik cinsiyet farklarının nasıl anlam üretebildiklerine ilişkin temel soruya doyurucu bir açıklama getiremediği söylenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Yalnız I

I ve II

II ve III

III ve IV

Yalnız IV

Açıklama:

Bu yaklaşımların burada ele alınacak sonuncusu ise “Yapıbozumcu Yaklaşım”dır. Bu yaklaşım, biyolojik kökenli kavramsallaştırmayı bir kenara bırakarak “toplumsal cinsiyet” kavramını kullanır. Artık, Parsons’un “cinsiyetlerin birbirinin biylojik olarak tamamlayıcısı olduğu” iddiası, yerini, bedenleri üzerinden kendi cinsel kimliklerini inşa eden “öznellik”lerin nasıl şekillendiği tartışmasına bırakmıştır. Bu yaklaşım, insan bedeninin -kadın ya da erkek- toplumsal ilişkilerin ve toplumsal mekânların bir uzantısı olarak, onlarla birlikte şekillenen bir değişken olarak ele alınmasını önermektedir. Judith Butler’in öncülük ettiği yaklaşıma göre, toplumsal cinsiyet, deneyimlenen toplumsal pratikler bütünüdür. Başka bir deyişle, toplumsal cinsiyet bir yapı, sistem, norm değil, gerçekleşmesi bireylerin “yapma”sına bağlı bir tür “fiil”dir. Bu üç farklı yaklaşımdan da gördüğümüz gibi, bütün bu yaklaşımlar cinsiyet farklarının kendisinin bir ideolojik kurgu olduğunu ortaya koyar.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Toplumsal kurallar, rol öğrenme, rol kazanma ve cinsiyet rollerinin öğrenilmesi sürecine ne ad verilri?

Toplumsal cinsiyet

Cinsiyetçi söylem

Stereotip

Toplumsallaşma

Toplumsal rol

Açıklama:

Toplumsallaşma, toplumsal kurallar, rol öğrenme, rol kazanma ve cinsiyet rollerinin öğrenilmesi süreci olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Bir sosyal grubun ya da onun üyelerinin nitelikleri hakkındaki inançlar ve düşüncelere ne ad verilir?

Toplumsallaşma

Toplumsal rol

Toplumsal cinsiyet

Cinsiyetçi söylem

Stereotip

Açıklama:

Stereotipler, bir sosyal grubun ya da onun üyelerinin nitelikleri hakkındaki inançlar ve düşüncelerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Medya sektöründeki cinsiyetçi yapılanmayla ilgili, aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?

Genel olarak medyadaki mekanizmaların oluşturulma sürecindeki çalışma ve uygulama pratikleri erkekler tarafından belirlenmektedir.

Kadınların mesleklerinde yükselmelerini ve yönetici konumuna gelmelerini engelleyen görünmez kuralların ya da eğilimin varlığına dikey ayrımcılık denir.

Kadınların mesleklerini toplumsal cinsiyete göre ayrışmış alanlar doğrultusunda yapmak zorunda olmalarına yatay ayrımcılık denir.

Hem televizyonda hem internette, haber sitelerindeki yönetici konumunda erkeklerin sayısı kadınlardan fazladır.

Medya sektöründe kadın istihdamına ilişkin 2007 yılında yapılan bir araştırmaya göre, sektörde çalışan kadınların oranı erkeklerin dörtte biridir.

Açıklama:

Türkiye’de, medya sektö- ründe çalışan kadınların oranlarına bakıldığında, yönetici ve yorumcu konumundaki kadın sayısında önemli bir düşüş olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, biraz farklı bir sonuç ise internet haber sitelerine ilişkin olarak, yönetici konumundaki kadınların görece daha fazla olduğudur.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangis, Türk televizyon dizilerinde, ağırlıklı olarak kadınlara biçilen rollere örnek gösterilemez?

Romantik

Pasif ve duygusal

Öğretmen mesleğinde

Bilgili ve bağımsız

Çocuk bakıcısı

Açıklama:

Konuyla ilgili yapılan çalışmalarda, bu programlarda cinsiyet farklılığının belirginleştirildiği, erkek karakterlerin sayısının (diğer program türlerine benzer biçimde) daha fazla olduğu, ana karakterlerin çoğunun (dizi filmlerdeki insan ve hayvan karakterleri de dahil) erkek olduğu, kadınların anne ya da anneliği çağ- rıştıran mesleklerde ve romantik, pasif ve duygusal, erkeklerin ise ev dışında, çalışma yaşamında, ço- ğunlukla yüksek statülü mesleklerde ve daha bilgili ve bağımsız olarak sunulduğu bulunmuştur

Doğru Cevap: D

Soru 20

Medyadaki kadınların en çok istihdam dildiği alan hangisidir?

İdari yönetilik

Mali yöneticilik

Spikerlik

Gazetede köşe yazarlığı

Sinema sektörü

Açıklama:

Medya sektöründe kadın istihdamına ilişkin 2007 yılında yapılan bir araştırmaya göre, sektörde çalışan kadınların oranı erkeklerin dörtte biridir. Daha önceki yıllarla karşılaştırıldığında bir yükselme olduğu görülse de, bu, medyadaki cinsiyetçi görünümü değiştirmemiştir. Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü verilerinden de yararlanarak yapılan bu araştırmaya göre medya sektöründe çalışan kadınların sayısı 1992 yılında 928, 2005 yılında 1998, 2007 yılında ise 2019’dur. Yaygın gazetelerin künyelerinde isimleri yazılan kadınların oranı 2007 yılında yüzde 21.3’dür. Üst düzeyde kadınların görevlendirildiği alanlar ise reklam ve pazarlama bölümleri olup, bu bölümlerin yüzde 52.1’ini kadınlar oluşturmaktadır; ancak, içerik üretiminde söz sahibi kadro içinde kadınların oranı yüzde 15.5’e düşmekte ve idari ve mali Medyada cinsiyetçilik, temsil kavramı baz alınarak, iki düzlemde ele alı- nabilir. Bunlar, her türlü medya metni içeriğindeki temsil ve bu içerikleri üreten sektör çalışanları açısından temsildir. dikkat 196 Medyada Cinsiyetçilik alanlardaki yönetici ve temsilciler içinde ise hiç kadın bulunmamaktadır. Yine, benzer bir araştırma 2008 yılında Mediz tarafından yapılmıştır. Bu araştırma da gazetelerin yönetim kadrolarının yer aldığı künyelerdeki kadın oranını yüzde 21 olarak bulmuştur. Haber kaynakları arasında da kadın oranı düşüktür. Genel ortalamada yüzde 18 bulunmuştur. Tüm gazetelerin köşe yazarları arasındaki kadınların oranı ise yüzde 12’dir. İnternet haber sitelerindeki künyelere bakıldığında kadınların temsil edilme oranlarının yüzde 36 olduğu görülmektedir. Kadın kaynaklı haberlerde ise bu oran yüzde 20’ye düşmektedir. Radyo kanallarının yönetim kademelerindeki kadınların temsil oranı yüzde 29’dur. Programları üretenler arasındaki kadınların oranı ise yüzde 37’dir. Haber sunucularında ise bu oran yüzde 66’ya çıkmaktadır. Televizyon ana haber bültenleri künyelerinde kadınların oranı sadece yüzde 16’dır. Sinema sektöründe de kadınlara yönelik ayrımcılık söz konusudur. Sektörde kadınların yer edinebilmeleri erkeklere oranla daha zor görünmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Biyolojik Determinist Kuramları açıklayan iyi bir örnek olarak gösterilen “cinsiyetlerin birbirinin tamamlayıcısı olduğu ve toplumların bu sınırlar içinde cinsler arası toplumsal ilişkileri şekillendirdiği” ifadesi hangi bilim adamına aittir?

Judith Butler

Talcott Parsons

Walter Lippmann

Uğur Tanrıöver

Simone de Beauvoir

Açıklama:

“Biyolojik Determinist Kuramlar”ı açıklayan iyi bir örnek olarak Talcott Parsons’un “cinsiyetlerin birbirinin tamamlayıcısı olduğu ve toplumların bu sınırlar içinde cinsler arası toplumsal ilişkileri şekillendirdiği” ifadesi gösterilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Toplumsal cinsiyet anlamlarının biyolojinin dayatması sonucu değil, toplumsal süreçlerin işleyişi sonucu kurulduğunu söyleyen kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Yapıbozumcu Yaklaşım

Eril Söylem

Toplumsal İnşa Kuramları

Biyolojik Determinist Kuramlar

Toplumsal Söylem Kuramı

Açıklama:

“Toplumsal İnşa Kuramları” da toplumsal cinsiyet anlamlarının biyolojinin dayatması sonucu değil, toplumsal süreçlerin işleyişi sonucu kurulduğunu söyler.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Toplumsal cinsiyet rolleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi uygun değildir?

Toplumsal cinsiyet rolleri açısından egemen olan söylem anaerkilliktir.

Bireyler, toplumsal cinsiyet rollerini oluştururken sosyal ilişkilerde bulunurlar. Bu ilişkiler ve etkileşimler, toplumsal cinsiyet rollerini yapılandırır.

Toplumsal cinsiyet rolleri açısından egemen olan söylem ise ataerkilliktir.

Kültürel yapı içindeki uygun kadın ve erkek rolleri ve bunlara uygun davranışlar öğrenilir. Toplumsal cinsiyet rollerinin doğuştan olmadığı, sonradan öğrenildiği ve kültür ve zamana göre değiştiği yaygın olarak bilinen bir görüştür.

Kadınlar ve erkekler, küçük yaşlardan başlayarak toplumdaki gereksinimler ve beklentiler çerçevesinde farklı rollere yönlendirilerek ve buna bağlı olarak da farklı toplumsallaşma süreçlerinden geçerek toplumsallık kazanmaktadır.

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise lütfen Toplumsal Cinsiyet Rolleri konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 24

1922 yılında yazdığı “Kamuoyu” adlı kitabında, stereotiplerin “çevremizdeki sosyal gruplarla ilgili kafamızdaki resimler” olduğunu söyleyen bilim adamı kimdir?

Uğur Tanrıöver

Talcott Parsons

Judith Butler

Simone de Beauvoir

Walter Lippmann

Açıklama:

Walter Lippmann, 1922 yılında yazdığı “Kamuoyu” adlı kitabında, stereotiplerin “çevremizdeki sosyal gruplarla ilgili kafamızdaki resimler” olduğunu söyler.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Günlük gazetelerin birinci sayfalarında kadının temsil oranı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

%30

%41

%25

%21

%33

Açıklama:

Günlük gazetelerin birinci sayfalarında kadının temsil oranı yüzde 21’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi reklam endüstrisindeki cinsiyetçi söylem ile ilgili uygun olmayan bir ifadedir?

Reklamlarla ilgili yapılan araştırmalarda kadın ve erkekler arasındaki oranlamaya bakıldığında, televizyon reklamlarındaki anlatıcılar ve dış seslerin yüzde doksanının kadın olduğu bulunmuştur.

Zayıf, atletik, bakımlı (güzellik ürünleriyle), güzel kadın toplumsal bir ideal olarak sunulurken, bir yandan da anneliği, eşliği ve evini unutmaması tembihlenmektedir.

Reklamlardaki temsiller ile diğer medya metinleri arasındaki temsillerde bir paralellik vardır.

Erkekler ise genellikle ev dışında ve aktiftirler.

Yapılan araştırmalar, reklamlarda kadının “annelik ve eşlik”, “ev kadınlığı” ve “güzellik” kavramları üzerinde sunulduğunu gösterir.

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise lütfen Reklam konusunu tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi televizyonda “kadınsı program” olarak nitelenemez?

Durum Komedileri

Pembe Diziler

Melodramlar

Yemek Programları

Spor Programları

Açıklama:

Spor programları da, erkeklerin hâkimiyeti altındadır ve erkeklik değerlerini öğretir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Gazetelerde kadınların en çok yer aldığı haber niteliği hangisidir?

Spor Haberleri

Magazin Haberleri

Ekonomi Haberleri

Siyasi Haberler

Hukuk Haberleri

Açıklama:

Gazetelerde magazinel nitelikli haberler kadınların en çok yer aldığı haberlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi yeni iletişim araçları arasında yer almaz?

Cep Telefonu

Dijital Oyun

İ-pod

Gazete

İnternet Ortamı

Açıklama:

Bu süreçte de “yeni medya” kavramı ile karşılaşırız. İnternet ortamı, i-pod, cep telefonu, dijital oyun vb. üzerinden gerçekleşen iletişim etkinliği bu bağlamda değerlendirilir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Dijital oyunlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi uygun değildir?

Bu oyunların yapısı ve içeriği büyük oranda erkeklere göre tasarlanmaktadır.

Bu oyunlarda kadınlar, erkek karakterlerin amaçlarına ulaşmasında aracı rolü oynamaktadır.

Genellikle erkeklerin, erkekler için ürettiği bu oyunlarda kadınlar başroldedir.

Araştırmalara göre, oyunlarda cinsiyetçi karakterlere maruz kalan gençler, ayrımcılığı daha kolay kabul etmektedirler.

Kadınların yardıma gereksinimi olan, zayıf bir biçimde sunulmasıyla da sıklıkla karşılaşılmaktadır.

Açıklama:

Bu oyunların yapısı ve içeriği büyük oranda erkeklere göre tasarlanmaktadır. Genellikle erkeklerin, erkekler için ürettiği bu oyunlarda kadınların başrolde olduğu nadiren görülmektedir. Bu oyunlarda kadınlar, erkek karakterlerin amaçlarına ulaşmasında aracı rolü oynamaktadır. Kadınların yardıma gereksinimi olan, zayıf bir biçimde sunulmasıyla da sıklıkla karşılaşılmaktadır. Araştırmalara göre, oyunlarda cinsiyetçi karakterlere maruz kalan gençler, ayrımcılığı daha kolay kabul etmektedirler.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Bir cinsin ya da cinsel eğilimin, diğeriyle eşit haklara sahip olduğunun reddi ya da bu hakları kullanmasının temsil düzeyinde engellenmesinin kavramsal karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal cinsiyet

Cinsiyetçi söylem

Yapıbozumlama

Stereotip

Toplumsallaşma

Açıklama:

Bir cinsin ya da cinsel eğilimin, diğeriyle eşit haklara sahip olduğunun reddi ya da bu hakları kullanmasının temsil düzeyinde
engellenmesi, dolayısıyla da esas alınan cins ya da cinsel eğilimin diğerleri üzerindeki üstünlüğünün ön kabulü ve tahakkümünün meşrulaştırılmasına cinsiyetçi söylem denir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Toplumsal kurallar, rol öğrenme, rol kazanma ve cinsiyet rollerinin öğrenilmesi süreci ..................... olarak tanımlanmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?

Stereotipler

Toplumsallaşma

Toplumsal cinsiyet

Cinsiyetçi söylem

Rol kazanımı

Açıklama:

Toplumsal kurallar, rol öğrenme, rol kazanma ve cinsiyet rollerinin öğrenilmesi süreci toplumsallaşma olarak tanımlanmaktadır.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Cinsiyetin toplumsal olarak yapılandırılmasının merkezinde hangi unsur bulunmaktadır?

Erkeklerin fiziksel olarak kadınlardan güçlü olması

Ev emeğinin ücretsiz olması

Toplumsal yapının cinsiyete dayalı iş bölümü üzerine kurulması

Kadın ve erkeğin birbirinin tamamlayıcısı olarak görülmesi

Kadınların ev işlerine erkeklerden daha yatkın olması

Açıklama:

Cinsiyetçi iş bölümü, cinsiyetin toplumsal olarak yapılandırılmasının merkezinde yer alır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Kadın ve erkek arasındaki farklılıkların doğal olduğunu hangi yaklaşım veya kuram vurgulamaktadır?

Davranışçı kuramlar

Biyolojik kuramlar

Toplumsal inşa kuramları

Yapıbozumcu yaklaşımlar

İşlevselci yaklaşımlar

Açıklama:

Biyolojik determinist kuramlar kadın ve erkeğin farklı biyolojik özelliklere sahip olduğu için aralarındaki farklılıkların doğal olduğunu ileri sürer. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

“Geçmişte olduğu gibi bugün de fiziksel çalışma genellikle sınıfsal bir faktördür ve ister güçlü olsunlar ister olmasınlar, en ağır işleri, sınıfsal ayrımda toplumun tabanında yer alanlar gerçekleştirir”.

Yukarıda Kate Millet’in toplumsal iş bölümü hakkında yer alan ifadesi temel olarak hangi fikri savunmaktadır?

Cinsiyete dayalı iş bölümünde kadın ve erkeklerin aynı biçimde zorlandıkları

Kadın ve erkeğin farklı fiziksel güce sahip olduğu

Fiziksel güce bağlı işlerde erkeklerin görev aldığı

İş bölümünün sınıf temelli olarak gerçekleştiği

Biyolojik temelli açıklamaların geçerliliğini koruduğu

Açıklama:

Çalışmanın doğasına yönelik düşünceler içeren metinde çalışmanın sınıf temelli olarak yapılandırıldığı vurgulanır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıda yer alan kurumlardan hangisi erkek egemen toplumlarda kadınlar ile özdeş tutulmaktadır?

Medya

Aile

Ekonomi

Ordu

Sanayi

Açıklama:

Ataerkil toplumlarda ekonomi, politika, askerlik, sanayi ve bilim gibi birçok başat alan erkek egemenliğindedir. Üretim faaliyetlerinin dışında yer alan doğum, bakım ve yeniden üretim hizmetlerinin kadın tarafından verildiği aile ise kadınla özdeş tutulmaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi erkek egemen toplumlarda kadına atfedilen değerlerden biridir?

Liderlik vasıflarına sahip olma

Rasyonel düşünebilme

Rekabetçi olma

Uyumlu olma

Hırslı olma

Açıklama:

D seçeneği dışında yer alan bütün özellikler ataerkil toplumlarda erkeklerden beklenen rollerdir. Ataerkil toplumlarda kadınların ise hem kadınlar ile hem de erkekler ile uyumlu olması beklenir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Mağdur ya da kurbanların çoğu kadındır
Erkekler kadınlara bağımlı olarak sunulur
Erkekler genellikle özel alan içinde temsil edilir
Haberde görüşüne başvurulan kişilerin çoğu kadındır

Medya metinleri içeriğindeki cinsiyetçi söylem göz önünde bulundurulduğunda yukarıda yer alan temsillerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I-II

II-IV

III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Medyada kadınlar erkeklere bağımlı insanlar olarak sunularak genellikle özel alanın içinde temsil edilir. Cinsiyetçi medya metinlerinde kadınlar magazin unsuru olmadıkları zamanlar kurban ya da mağdur olarak medyada temsil edilir. Haberlerde herhangi bir konu hakkında görüşüne başvurulan kişiler, uzmanlar genellikle erkektir. Bu durumda doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıda yer alan medya metinlerinden hangisi daha çok kadınlara yönelik olarak üretilmektedir?

Spor haberleri

Çocuk programları

Ekonomi bültenleri

Moda programları

Haber tartışma programları

Açıklama:

Medya metinleri medyadaki cinsiyetçiliğin birer göstergesi konumundadır. Kadınlar; moda, magazin, yemek, ev işi, güzellik, alışveriş, sağlık gibi temalara sahip olan programların hedef kitlesini oluştururken erkekler; spor, ekonomi ve haber tartışma programlarının hedef kitlesi olarak konumlandırılır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Kadın dergisi olarak nitelenen dergiler erkek dergisi olarak nitelenen dergilerden sayıca daha fazladır

Aşağıda yer alan seçeneklerden hangisinde bu durum bir nedeni yer almaktadır?

Dergilerde görselliğin ön planda olması

Kadınların tüketime yönlendirilmesi

Kadınların okumaya daha fazla süre ayırması

Erkeklere yönelik tematik dergilerin yetersizliği

Erkeklerin dergi okumayı sevmemesi

Açıklama:

Medya metinleri var olan toplumsal yapı içinde hakim cinsiyet kalıplarını yeniden üreterek bu sürecin devam etmesine neden olurlar. Erkeğin üreten-kazanan, kadının ise harcayan olarak konumlandırıldığı erkek egemen sistemde kadınlar dergiler aracılığıyla bilinçlenme ya da kadın sorunlarına çözüm bulmaktan çok tüketime yönlendirilirler. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıda yer alan kavramlardan hangisi reklamlarda kadınlar ile özdeştirilmez?

Güzellik

Annelik

Ev kadınlığı

Temizlik

Macera

Açıklama:

Kadınların reklamlarda temsil edilme biçimleri incelendiğinde medyada yer alan cinsiyetçi bakış açısının devam ettiği görülür. Kadınlar reklamlarda temsil edilirken anne, eş, ev kadınlığı, güzellik ya da temizlik gibi kavramlar çerçevesinde yer alır. Macera ise daha çok erkeklere atfedilen bir özelliktir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Medyadaki cinsiyetçilik olgusu hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Filmlerde erkekler kadınlara kıyasla daha önemli rollerde yer alır

Medya temsilleri kültürel değer ve beklentilere paraleldir

Medya var olan kadın ve erkek rollerini pekiştirmektedir

Reklamlarda en çok kadın bedeni metalaştırılmaktadır

Medyada kadınlar kamusal alanda, erkekler ise özel alanda temsil edilir

Açıklama:

E seçeneği dışında yer alan diğer ifadeler doğrudur. Erkekler kamusal alan kadınla ise özel alan içinde temsil edilmektedirler. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Medya ve toplumdaki güç ilişkileri hakkında seçeneklerden hangisi yanlıştır?

Medya güç ilişkilerini yansıtır.

Medya güç ilişkilerini yeniden üretir.

Medya güç ilişkilerini değiştirir.

Medya güç ilişkilerini başka biçimlerde kurar.

Medya güç ilişkilerini etkilemez.

Açıklama:

Medya, bir taraftan toplumdaki güç ilişkilerini yansıtırken, bir taraftan da bunları yeniden üretir, değiştirir ve başka biçimlerde kurar.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Bir cinsin ya da cinsel eğilimin, diğeriyle eşit haklara sahip olduğunun reddi ya da bu hakları kullanmasının temsil düzeyinde engellenmesi, dolayısıyla da esas alınan cins ya da cinsel eğilimin diğerleri üzerindeki üstünlüğünün önkabulü ve tahakkümünün meşrulaştırılmasına ne denir?

Öznel söylem

Ayrımcı söylem

Ötekileştirici söylem

Cinsiyetçi söylem

Eşitsiz söylem

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 45

Cinsiyetin sadece biyolojik bir özellik olarak algılanmasını reddederek cinsler arasındaki ilişkilerin toplumsal bağlamına ve anlamına dikkat çeken kavram seçeneklerden hangisidir?

Toplumsal cinsiyet

Cinsiyetçi söylem

Eril tahakküm

Dişil tahakküm

Biyolojik söylem

Açıklama:

Cinsiyetin sadece biyolojik bir özellik olarak algılanmasını reddederek cinsler arasındaki ilişkilerin toplumsal bağlamına ve anlamına dikkat çeken kavram toplumsal cinsiyet kavramıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Toplumsal kurallar, rol öğrenme, rol kazanma ve cinsiyet rollerinin öğrenilmesi süreci olarak tanımlanan kavram seçeneklerden hangisidir?

Toplumsallaşma

Kültürel öğrenim

Sosyalleşme

Toplumsal değişim

Sosyal değişim

Açıklama:

Toplumsal kurallar, rol öğrenme, rol kazanma ve cinsiyet rollerinin öğrenilmesi süreci toplumsallaşma olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Bir sosyal grubun ya da onun üyelerinin nitelikleri hakkındaki inançlar ve düşüncelere ne denir?

Rol modeller

Mentorlar

Stereotipler

Kanaat önderleri

Toplumsal cinsiyet rolleri

Açıklama:

Bir sosyal grubun ya da onun üyelerinin nitelikleri hakkındaki inançlar ve düşünceler stereotiplerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Kadınların mesleklerinde yükselmelerini ve yönetici konumuna gelmelerini engelleyen görünmez kuralların ya da eğilimin varlığına ilişkin ayrımcılık seçeneklerden hangisidir?

Yatay ayrımcılık

Dikey ayrımcılık

Cinsiyetçi ayrımcılık

Toplumsal ayrımcılık

Pozitif ayrımcılık

Açıklama:

Kadınların mesleklerinde yükselmelerini ve yönetici konumuna gelmelerini engelleyen görünmez kuralların ya da eğilimin varlığına ilişkin ayrımcılık dikey ayrımcılıktır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Kadınlar ücretli olarak radyo ve televizyon kanallarında çalışanlar arasındaki oranı nedir?

1/2

1/3

1/4

1/5

1/6

Açıklama:

Radyo ve televizyon kanallarında ücretli olarak çalışanların üçte birini oluşturan kadınların, sunuculuk, spikerlik gibi daha çok göze ve kulağa seslenen alanlarda istihdam edildiği görülmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Tüm gazetelerin köşe yazarları arasındaki kadınların oranı yüzde kaçtır?

Açıklama:

Tüm gazetelerin köşe yazarları arasındaki kadınların oranı yüzde 12'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Toplumsal cinsiyetle ilgili hâkim değerlerin ve beklentilerin üretilmesinde çok önemli bir rolü olan hangi medya kanalıdır?

Radyo

Gazete

Televizyon

Sosyal medya

İnternet

Açıklama:

Toplumsal cinsiyetle ilgili hâkim değerlerin ve beklentilerin üretilmesinde çok önemli bir rolü olan televizyondur.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Reklamların yaygınlığı ve gücünün artması hangi olguyla paraleldir?

Üreticiliğin artması

Sosyal medyaya erişimin artması

Televizyon izleme oranının artması

Çalışma oranının artması

Tüketiciliğin artması

Açıklama:

Reklamların yaygınlığı ve gücünün artması, tüketiciliğin artmasıyla paraleldir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi medyadaki mekanizmaların oluşturulma sürecindeki, çalışma ve uygulama pratiklerinin, erkekler tarafından belirlenmesiyle ortaya çıkan cinsiyetçi yaklaşımın başlıca sebeplerinden biri değildir?

Erkeklerin medya sektöründe daha başarılı olması

Medya sektöründe çalışan kadın profesyonellerin oranlarının düşüklüğü

Yönetici kadroların erkeklerden oluşması ve buna bağlı olarak, erkek egemen zihniyetin ağırlığı

Egemen zihniyet anlayışı ile karar verme ve yetkinin daha fazla üstlenilmesi

Hepsi

Açıklama:

Bu yapılanmaya bakıldığında, genel olarak medyadaki mekanizmaların oluşturulma sürecindeki çalışma ve uygulama pratiklerinin erkekler tarafından belirlendiği görülmüştür. Burada da en önemli etkenlerden biri, medyada çalışan kadın profesyonellerin oranlarının düşüklüğüdür. Zamanla sayısal anlamda kadınlar lehine bir artış görülse de, yönetici kadroların erkeklerden oluşması ve buna bağlı olarak, erkek egemen zihniyetin ağırlığını da taşıyarak, karar verme yetki ve sorumluluğunun kadınlara kıyasla daha fazla olarak devam etmesi cinsiyetçiliği güçlendirmiştir.
Dolayısıyla A şıkkı ulaşılacak bir sonuç değildir.
Erkeklerin medya sektöründe daha başarılı olması

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi, kadının aleyhinde bir görünüm sunan medyadaki cinsiyetçi yapılanma üzerine yapılan dikey yönlü ayrımcılığı tariflemektedir?

Dikey ayrımcılık, kadınların meslek yaşantısında tek başlarına alabilecekleri sorumlulukları engelleme eğilimidir.

Dikey ayrımcılık, kadınların meslek çevrelerinde, karşı cins ile kurdukları diyalogların sınırlılığını belirlemektir.

Dikey ayrımcılık, kadınların mesleklerinde yükselmelerini ve yönetici konumuna gelmelerini engelleyen görünmez kurallar ya da eğilimlerdir.

Dikey ayrımcılık, kadınların meslek yaşantısında maruz kaldıkları baskı ile baş etme yöntemlerini geliştirmek zorunda bırakılmalarıdır.

Dikey ayrımcılık, kadınların mesleklerini toplumsal cinsiyete göre ayrışmış alanlar doğrultusunda, başka bir deyişle, kadın alanı olarak kabul edilen sınırlar dahilinde yapmak zorunda olmalarıdır.

Açıklama:

Kadının aleyhinde bir görünüm sunan medyadaki cinsiyetçi yapılanma üzerine yapılan araştırmalar, hem dikey hem de yatay olmak üzere iki yönlü bir ayrımcılıktan söz eder. Dikey ayrımcılık kadınların mesleklerinde yükselmelerini ve yönetici konumuna gelmelerini engelleyen görünmez kuralların ya da eğilimin varlığına ilişkindir.
Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.
Dikey ayrımcılık, kadınların mesleklerinde yükselmelerini ve yönetici konumuna gelmelerini engelleyen görünmez kurallar ya da eğilimlerdir

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi, kadının aleyhinde bir görünüm sunan medyadaki cinsiyetçi yapılanma üzerine yapılan yatay yönlü ayrımcılığı tariflemektedir?

Yatay yönlü ayrımcılık, kadınların mesleklerini toplumsal cinsiyete göre ayrışmış alanlar doğrultusunda, başka bir deyişle, kadın alanı olarak kabul edilen sınırlar dahilinde yapmak zorunda olmalarıdır.

Yatay yönlü ayrımcılık, kadınların mesleklerinde yükselmelerini ve yönetici konumuna gelmelerini engelleyen görünmez kurallar ya da eğilimlerdir.

Yatay yönlü ayrımcılık, kadınların meslek yaşantılarında zorluklar ile mücadelesinde yalnız bırakılması gerektiğine dair bir yaklaşımdır.

Yatay yönlü ayrımcılık, kadınların meslek çevresinde, yaşam biçimlerinin ve tercihlerinin iş kalitesini etkileyebileceği yönündeki yaklaşımdır.

Yatay yönlü ayrımcılık, kadınların mesleklerinde söz sahibi olmalarına üstü kapalı biçimde set çekmektir.

Açıklama:

Kadının aleyhinde bir görünüm sunan medyadaki cinsiyetçi yapılanma üzerine yapılan araştırmalar, hem dikey hem de yatay olmak üzere iki yönlü bir ayrımcılıktan söz eder. Yatay ayrımcılık, kadınların mesleklerini toplumsal cinsiyete göre ayrışmış alanlar doğrultusunda, başka bir deyişle, kadın alanı olarak kabul edilen sınırlar dahilinde yapmak zorunda olduklarına ilişkindir.
Yatay yönlü ayrımcılık, kadınların mesleklerini toplumsal cinsiyete göre ayrışmış alanlar doğrultusunda, başka bir deyişle, kadın alanı olarak kabul edilen sınırlar dahilinde yapmak zorunda olmalarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Medya sektöründe kadın istihdamına ilişkin 2007 yılında, Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü verilerinden de yararlanarak yapılan ve ardından 2008 yılında Mediz tarafından da yapılan araştırmalara göre; kadınların üst düzeylerde görevlendirildiği medya alanlarından hangisinin oranı en yüksektir?

Program üretimi

Radyo kanallarının yönetim kademeleri

Haber kaynakları

Gazete yönetim kadroları

Reklam ve pazarlama

Açıklama:

Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü verilerinden de yararlanarak yapılan bu araştırmaya göre medya sektöründe çalışan kadınların sayısı 1992 yılında 928, 2005 yılında 1998, 2007 yılında ise 2019’dur. Yaygın gazetelerin künyelerinde isimleri yazılan kadınların oranı 2007 yılında yüzde 21.3’dür. Üst düzeyde kadınların görevlendirildiği alanlar ise reklam ve pazarlama bölümleri olup, bu bölümlerin yüzde 52.1’ini kadınlar oluşturmaktadır; ancak, içerik üretiminde söz sahibi kadro içinde kadınların oranı yüzde 15.5’e düşmekte ve idari ve mali alanlardaki yönetici ve temsilciler içinde ise hiç kadın bulunmamaktadır. Yine, benzer bir araştırma 2008 yılında Mediz tarafından yapılmıştır. Bu araştırma da gazetelerin yönetim kadrolarının yer aldığı künyelerdeki kadın oranını yüzde 21 olarak bulmuştur. Haber kaynakları arasında da kadın oranı düşüktür. Genel ortalamada yüzde 18 bulunmuştur. Tüm gazetelerin köşe yazarları arasındaki kadınların oranı ise yüzde 12’dir. İnternet haber sitelerindeki künyelere bakıld

Doğru Cevap: E

Soru 57

Medyadaki cinsiyetçi söylem üzerine yapılan çalışmalar, farklı medya metinlerinde cinsiyete dayalı ayrımcılığın nasıl kurulduğunu bize göstermektedir. Burada önemli olan, hepsindeki ataerkil söylemin varlığı ve toplumsal cinsiyetle ilgili geleneksel yapıyı yeniden nasıl ürettiğidir. Yapılan araştırmalar, medyada cinsiyetçiliğin kadının üzerinden üretildiği sonucunu bulmuştur. Aşağıdakilerden hangisi açıklama çerçevesinde, kadın üzerine üretilen cinsiyetçi yaklaşımların başlıklarından değildir?

Kadın bedeni

Annelik ve eşlik rolü

Kadının cinsel nesne olarak sunulması

Kadının içgüdüsel yetenekleri

Kadınları dişilik temelinde ortaklaştırma

Açıklama:

Araştırmalara göre, medyada kadın temsilleri dört konu çerçevesinde değerlendirilebilir. Öncelikle, toplumsal yaşamın her alanına hâkim olan annelik ve eşlik medyada da karşımıza çıkar. Bir diğeri, kadının cinsel nesne olarak sunumudur. Kadın bedeni pek çok medya metninde tüketime sunulur. Türkiye’de kadınların yoğun bir biçimde şiddete maruz kaldıkları yadsınamaz bir gerçektir. Bu, medya içeriğinde de yansımasını bulur. Bazı durumlarda bu şiddetin meşrulaştırıldığı da görülür. Son olarak da, kadınların farklı kadın tiplerinin dişilik temelinde ortaklaşması gösterilir.
Kadının içgüdüsel yetenekleri

Doğru Cevap: D

Soru 58

Televizyonda sadece yetişkinlere yönelik programlarda değil, çocuk programlarında da toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili stereotiplere rastlanır. Bunlar da, çocukların dünya görüşünün biçimlenmesinde oldukça önemli bir etkiye sahiptir. Konuyla ilgili yapılan çalışmalarda, bu programlarda cinsiyet farklılığının belirginleştirildiği, erkek karakterlerin sayısının (diğer program türlerine benzer biçimde) daha fazla olduğu, ana karakterlerin çoğunun (dizi filmlerdeki insan ve hayvan karakterleri de dahil) erkek olduğu, kadınların anne ya da anneliği çağrıştıran mesleklerde ve romantik, pasif ve duygusal, erkeklerin ise ev dışında, çalışma yaşamında, çoğunlukla yüksek statülü mesleklerde ve daha bilgili ve bağımsız olarak sunulduğu bulunmuştur.
Bu açıklamaya göre, aşağıdakilerden hangi sonuca varılabilir?

Televizyon cinsiyet farklılığının yansıtılmadığı bir platformdur.

Televizyon programlarında kadının rolü, belirli kalıplara sokulmadan, çoğunlukla sorgulamaya açık ve toplumsal bilinci arttırmak yönünde ele alınmaktadır.

Televizyon aracılığı ile de kadın üzerinden yapılan cinsiyetçilik, ataerkil bir biçimde seyirciye yansımakta ve izleyicilerinin toplumsal görüşlerini etkilemektedir.

Televizyon programları erkek egemenliğine eleştirel yaklaşmaktadır.

Kadın ve erkek eşitliğinin her platformda olduğu gibi televizyonda da yansıtılmaması, kadın ve erkeğin doğasından kaynaklanmaktadır.

Açıklama:

Açıklamaya istinaden, 'televizyon aracılığı ile de kadın üzerinden yapılan cinsiyetçilik, ataerkil bir biçimde seyirciye yansımakta ve izleyicilerinin toplumsal görüşlerini etkilemektedir' seçeneği tek doğru yaklaşım olarak doğru cevap olacaktır.
Televizyon aracılığı ile de kadın üzerinden yapılan cinsiyetçilik, ataerkil bir biçimde seyirciye yansımakta ve izleyicilerinin toplumsal görüşlerini etkilemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Kadınlar, ne olurlarsa olsunlar her şeyden önce .............. olmalıdır görüşü gazetelerde baskın olarak görülmektedir.
Medyada cinsiyetçiliğin gözlemlendiğini bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Güçlü ve inançlı

Eş ve anne

Bilgin ve becerikli

Zeki ve uyumlu

Baskın ve kararlı

Açıklama:

Kadınlar, siyasetçi ya da meslek sahibi kişiler olarak konu oldukları durumlarda bile toplumdaki geleneksel rollerinden kopamamıştır. Söz konusu kimliklerden birine sahip olan kadınlar, habere konu edildiğinde kadın oldukları vurgulanmaktadır. Örneğin, “kadın başbakan” “kadın milletvekili” “kadın şoför” ya da “kadın doktor” gibi tanımlamalara yer verilmektedir. Dolayısıyla cevap: Kadınlar, ne olurlarsa olsunlar her şeyden önce eş ve anne olmalıdır görüşü gazetelerde baskın olarak görülmektedir şeklinde olacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Ortalamada her beş haberden sadece birinde kadınlara yer verilmiştir. Eğlence dünyası ya da magazin haberleri söz konusu olduğunda ise bu oran artmaktadır. Magazin, gazetelerde kadınlar için düşünülen bir kavramdır. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun sebeplerinden değildir?

Kadın, aynı zamanda çocuk bakımı, yemek tarifi, alışveriş gibi konularla da ilişkilendirilerek toplumdaki cinsiyete dayalı iş bölümü pekiştirilmektedir.

Kadınlar, seyirlik bir nesne olarak görülmektedir.

Haberlerde şiddete maruz kalan kadınlardan söz ederken bile onların güzelliği, gençliği, eş ve anne olmaları vurgulanıp, şiddete maruz kalma nedenleri zaman zaman ön plana çıkarılarak, şiddet bir bakıma meşrulaştırılmaktadır.

Bu haberlerde kadınların daha çok görünümleri ve buna bağlı olarak da bedenlerinin teşhiri nedeniyle haber değeri taşıdıkları saptanmaktadır.

Kadınların, eğlence ve aktif yaşam konusunda daha etkili olmaları.

Açıklama:

Kadınların, eğlence ve aktif yaşam konusunda daha etkili olmaları medyadaki bu ayrımın bir sebebi değildir.
Kadınların, eğlence ve aktif yaşam konusunda daha etkili olmaları.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Birçok araştırmadan elde edilen sonuçlara bakılacak olursa, kadınların ve erkeklerin reklamlarda temsil edilme biçimlerinde de cinsiyetçi bakış açısının devam ettiği görülmektedir. Bu bağlamda kadının temsil eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?

anne, eş

güzellik

bakım

başarı

Açıklama:

kadının başarı imgesi reklamlarda genellikle ele alınan bir yaklaşım değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Sinema, bir temsil biçimi olarak egemen ideoloji ve eril iktidar tarafından biçimlendirilen bilinç dışının bakma ve görme biçimlerini inşa ediş yollarına ilişkin bakışları sergiler. Bu bağlamda sinema, kadınlık ve erkekliğe ilişkin mitlerin yeniden üretildiği ve bunların temsil edildiği kültürel bir pratiktir. Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisi sinema ve cinsiyetçiliğe dair yanlış bir yorumdur?

Kadınlar başarılarıyla ve güçleriyle, erkekler ise kadınlarla olan ilişkileriyle tanımlanmaktadır. Kadınlık, sinemada ve anlatılarda hâkimdir.

Eril egemenlik, sinemada ve anlatılarda hâkim olmuştur. Geleneksel sinemada ilk zamanlardan başlayarak erkek karakter, güç ve iktidar sahibi olarak temsil edilirken; kadın, eril olmayan “öteki” olarak konumlandırılmıştır.

Kadına erkeğin kimliği ve bakış açısının, isteklerinin biçimlendirdiği nesneleştirilmiş bir gözle bakıldığı geleneksel popüler filmler, toplumdaki kadın - erkek arasındaki eşit olmayan varoluş biçiminin onanmasına dayalıdır.

Kadına yüklenen rol ve değerlere göre belirlenen kadının sinemadaki temsilinde fiziksel çekiciliği önemli olabilmektedir. Erkek ise kadın üzerinde denetim ve güç sahibi olan bir kahraman olma sıfatıyla vurgulanır.

Bu filmlerde kadınlar, genellikle verili toplumsal rollere bağlı olarak davranır; pasiftir, fedakârdır, bekleyen ve kendini adayandır, inisiyatif sahibi değildir. Erkekle ilişkileri boyutunda bağımlı ve itaatkâr konumdadır.

Açıklama:

'Kadınlar başarılarıyla ve güçleriyle, erkekler ise kadınlarla olan ilişkileriyle tanımlanmaktadır. Kadınlık, sinemada ve anlatılarda hâkimdir' açıklamasında kadın yerine erkek olmalıdır. cümle tam zıt anlamdadır. Sinemada ve anlatılarda eril hakimiyeti vardır.
Kadınlar başarılarıyla ve güçleriyle, erkekler ise kadınlarla olan ilişkileriyle tanımlanmaktadır. Kadınlık, sinemada ve anlatılarda hâkimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Kadınların mesleklerinde yükselmelerini ve yönetici konumuna gelmelerini engelleyen görünmez kurallar ya da eğilimlere ne denir?

Eşitsizlik

Dikey ayrımcılık

Cinsiyetçi söylem

Yatay ayrımcılık

Cinsiyetçi engel

Açıklama:

Dikey ayrımcılık kadınların mesleklerinde yükselmelerini ve yönetici konumuna gelmelerini engelleyen görünmez kuralların ya da eğilimin varlığına denir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıdakilerden hangileri toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden inşa edildiğinin kanıtlarındandır?
I. Televizyon programlarında kadının sürekli güçsüz ve kendi ayakları üzerinde duramayan profille tanılanmaktadır.
II. Reklamlarda kadının “annelik ve eşlik”, “ev kadınlığı” ve “güzellik” kavramları üzerine oturmaktadır.
III. Filmlerin çoğunda kadınlar pasiftir ve fedakârdır.
IV. Dijital oyunların yapısı ve içeriği büyük oranda erkeklere göre tasarlanmaktadır.

I ve II

I ve III

II ve III

I ve IV

Hepsi

Açıklama:

Kadın, televizyonda sembolik olarak yok sayılmakta, ev kadını ya da anne olmadıkça önemli olmadıklarını belirten mesajlar yaymaktadırlar. Televizyon programlarında kadının sürekli güçsüz, kendi ayakları üzerinde duramayan, erkeğe bağımlı imgeler aracılığı ile tanımlanması kadının sembolik yok sayılmasını güçlendirmektedir. Aslında, televizyon programlarındaki kadın ve erkeklerin konumları toplumdaki cinsiyet rolleri ve stereotiplerle paralellik göstermekte ve geleneksel yapısını korumaktadır.
Gazetelerdeki haberlere bakıldığında kadınların büyük oranda mağdur, kurban, bir erkeğin denetiminde, anne ve eş olarak temsil edildiği bulunmuştur. Kadınlar, siyasetçi ya da meslek sahibi kişiler olarak konu oldukları durumlarda bile toplumdaki geleneksel rollerinden kopamamıştır.
Reklamlarda kadının genel anlamda üç kavramda sunulduğunu göstermiştir. Son zamanlarda farklı konumlar içinde temsil edilmeye çalışılsa da bu, temelde “annelik ve eşlik”, “ev kadınlığı” ve “güzellik” kavramları üzerine oturmaktadır. Annelikle ilgili rolde yalnızca çocuklar değil bütün bireyler söz konusudur. Yemek hazırlama, mutfak alışverişi, çocuk bakımı vb. şeyler hep kadına aittir. Ev kadınlığı da pek çok şeyi kapsamaktadır; yerleri silme, bulaşık yıkama, toz alma, fırın temizleme, tuvalet temizleme gibi.Filmlerde kadın modelleri, erkek egemen ideolojinin ürettiği erkek üstünlüğünün ve eril iktidarın onaylandığı söyleme bağlı olarak geliştirilir. Erkeklerin denetlediği sektörün ürünleri olan popüler filmler, ataerkil kuralların geçerli olduğu dünyanın olağanlığını ve doğallığını kanıtlayarak cinsiyetçi yaşam tarzı konusunda önemli bir işlev görür. Bu filmlerde kadınlar, genellikle verili toplumsal rollere bağlı olarak davranır; pasiftir, fedakârdır, bekleyen ve kendini adayandır, inisiyatif sahibi değildir.
Dijital oyunlarla ilgili yapılan araştırmalarda varolan toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden inşa edildiği ve kadınların nesneleştirilmiş bir biçimde erkeklerden daha aşağı konumlarda temsil edildiği bulunmuştur. Bu oyunların yapısı ve içeriği büyük oranda erkeklere göre tasarlanmaktadır. Genellikle erkeklerin, erkekler için ürettiği bu oyunlarda kadınların başrolde olduğu nadiren görülmektedir.

Tüm öncüller doğru olduğu için cevap E'dir.

Kadın, televizyonda sembolik olarak yok sayılmakta, ev kadını ya da anne olmadıkça önemli olmadıklarını belirten mesajlar yaymaktadırlar. Televizyon programlarında kadının sürekli güçsüz, kendi ayakları üzerinde duramayan, erkeğe bağımlı imgeler aracılığı ile tanımlanması kadının sembolik yok sayılmasını güçlendirmektedir. Aslında, televizyon programlarındaki kadın ve erkeklerin konumları toplumdaki cinsiyet rolleri ve stereotiplerle paralellik göstermekte ve geleneksel yapısını korumaktadır.
Gazetelerdeki haberlere bakıldığında kadınların büyük oranda mağdur, kurban, bir erkeğin denetiminde, anne ve eş olarak temsil edildiği bulunmuştur. Kadınlar, siyasetçi ya da meslek sahibi kişiler olarak konu oldukları durumlarda bile toplumdaki geleneksel rollerinden kopamamıştır.
Reklamlarda kadının genel anlamda üç kavramda sunulduğunu göstermiştir. Son zamanlarda farklı konumlar içinde temsil edilmeye çalışılsa da bu, temelde “annelik ve eşlik”, “ev kadınlığı” ve “güzellik” kavramları üzerine oturmaktadır. Annelikle ilgili rolde yalnızca çocuklar değil bütün bireyler söz konusudur. Yemek hazırlama, mutfak alışverişi, çocuk bakımı vb. şeyler hep kadına aittir. Ev kadınlığı da pek çok şeyi kapsamaktadır; yerleri silme, bulaşık yıkama, toz alma, fırın temizleme, tuvalet temizleme gibi.Filmlerde kadın modelleri, erkek egemen ideolojinin ürettiği erkek üstünlüğünün ve eril iktidarın onaylandığı söyleme bağlı olarak geliştirilir. Erkeklerin denetlediği sektörün ürünleri olan popüler filmler, ataerkil kuralların geçerli olduğu dünyanın olağanlığını ve doğallığını kanıtlayarak cinsiyetçi yaşam tarzı konusunda önemli bir işlev görür. Bu filmlerde kadınlar, genellikle verili toplumsal rollere bağlı olarak davranır; pasiftir, fedakârdır, bekleyen ve kendini adayandır, inisiyatif sahibi değildir.
Dijital oyunlarla ilgili yapılan araştırmalarda varolan toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden inşa edildiği ve kadınların nesneleştirilmiş bir biçimde erkeklerden daha aşağı konumlarda temsil edildiği bulunmuştur. Bu oyunların yapısı ve içeriği büyük oranda erkeklere göre tasarlanmaktadır. Genellikle erkeklerin, erkekler için ürettiği bu oyunlarda kadınların başrolde olduğu nadiren görülmektedir.

Tüm öncüller doğru olduğu için cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Kadınların mesleklerini toplumsal cinsiyete göre ayrışmış alanlar doğrultusunda, kadın alanı olarak kabul edilen sınırlar dahilinde yapmak zorunda olmalarına ne denir?

Dikey ayrımcılık

Cinsiyetçi söylem

Yatay ayrımcılık

Cinsiyetçi engel

Cinsiyetçi özerkleşme

Açıklama:

Yatay ayrımcılık kadınların mesleklerini toplumsal cinsiyete göre ayrışmış alanlar doğrultusunda, başka bir deyişle, kadın alanı olarak kabul edilen sınırlar dahilinde yapmak zorunda olduklarına ilişkindir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Medya metni içeriğindeki cinsiyetçi söyleme ilişkin aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I. Toplumsal cinsiyet temelli kimliklerin kültürel temsillerinin yeniden oluşturulduğu, üretildiği ya da değiştirildiği alanlardır.
II. Egemen kadın ve erkek kategorilerinin ve cinsel farklılıkların yaratılması ve sürdürülmesi sürecine katkıda bulunur.
III. Kadın ve erkeklerin kimliklerini oluşturma sürecinde toplumsal cinsiyet rollerini öğrenebilecekleri önemli kaynaklardır.
IV. İdeal kadın ve erkek imgelerini tanımlayarak hâkim kültürel değerlere nasıl uyum sağlanacağını gösterir.

I ve II

I ve III

I ve IV

III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Medyanın bize sunduğu imgeler, dünyaya bakış açımızı ve değer yargılarımızı şekillendirirken, erkeklik ve kadınlıkla ilgili anlamların üretilme sürecine de katkıda bulunur. Bu bağlamda, ideal kadın ve erkek imgelerini tanımlayarak hâkim kültürel değerlere nasıl uyum sağlanacağını da gösterir. Bir
popüler kültür formu olarak niteleyeceğimiz medya metinleri, toplumsal cinsiyet temelli kimliklerin kültürel temsillerinin yeniden oluşturulduğu, üretildiği ya da değiştirildiği alanlardır. Egemen kadın ve erkek kategorilerinin ve cinsel farklılıkların yaratılması ve sürdürülmesi sürecine katkıda bulunur. Güç ilişkilerini de bünyesinde barındıran medya metinleri, böylelikle, kadın ve erkeklerin kimliklerini oluşturma sürecinde toplumsal cinsiyet rollerini öğrenebilecekleri önemli kaynaklar olur. Verilen tüm öncüller doğru olduğundan cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Bir sosyal grubun ya da onun üyelerinin nitelikleri hakkındaki inanç ve düşüncelerin kavramsal karşılığı nedir?

Toplumsal cinsiyet

Toplumsallaşma

Stereotipler

Cinsiyetçi söylem

Ayrımcılık

Açıklama:

Stereotipler, bir sosyal grubun ya da onun üyelerinin nitelikleri hakkındaki inançlar ve düşüncelerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin aşağıdakilerden hangileri doğrudur?
I. Roller, bir sistemi ya da bir yapıyı oluşturmaktadır.
II. Rol kavramı, bireylerin toplumdan beklentilerini ve toplumsal yaşamın bireylere yüklediği görevleri tanımlamaktadır.
III. Toplum içindeki bireyin davranışları belirli şekilde düzenlenir.
IV. Belirli toplumsal roller, diğer toplumsal rollerden ayrı düşünülemez.

Yalnız II

II Ve III

I, II ve III

II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Bireyin toplum içindeki konumu olarak bilinen rol kavramı, bireylerin toplumdan beklentilerini ve toplumsal yaşamın bireylere yüklediği görevleri tanımlamaktadır. Bir açıdan da bizim toplumdaki yerimizle belirlenen birçok davranış biçimine karşılık gelir. Toplum içindeki bireyin davranışları belirli şekilde düzenlenir. Davranışa şekil veren de, bireyin içinden ve çevreden gelen etmenlerdir. Rol, bu çeşitli etmenlerle bireyden beklenen ve bireye
uygun olan davranışlardır. Bir bireyin rol kategorisi içindeki davranışları “rol davranışı” olarak adlandırılmaktadır. Bu, role bağlı beklentilerle ilgilidir. Bu beklentiler, toplumca benimsenir ve beklenen davranış kalıpları oluşturur. Belirli toplumsal roller, diğer toplumsal rollerden ayrı düşünülemez. Her toplumsal rol, onunla ilgili diğer rollere sahiptir. Bunlar, birlikte bir sistemi ya da bir yapıyı oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

İnsanları ya da grupları belirli bir yönelimden sabit bir konum içinde değerlendirir.
“Ötekiler”in tek taraflı tanımlandırılmasıdır.
Cinsiyetle ilgili de pek çok tanımlamayı içinde barındırır.

Yukarıda verilen öncüller hangi kavramla ilgilidir?

Cinsiyetçi söylem

Ayrımcılık

Toplumsal cinsiyet

Toplumsallaşma

Stereotipler

Açıklama:

Stereotipler, diğer insanları ya da grupları belirli bir yönelimden sabit bir konum içinde değerlendirir. Bir bakıma “ötekiler”in tek taraflı tanımlandırılmasıdır. Bir insanı, bir grubu “öteki” olarak nitelendirmek, bazı insanları ya da grupları kısıtlı kavramlar içinde tanımlayan stereotipleme ile paralellik gösterir. Yaşamın her alanında karşılaştığımız stereotipler, cinsiyetle ilgili de pek çok tanımlamayı barındırır. Erkekler ve kadınlarla ilgili stereotipler, hem içerik hem de yapısal özellikleri açısından farklılık gösterir. Çocuk kitapları, masallar, ders kitapları, şarkılar, filmler, çizgi romanlar, radyo ya da televizyon programlarında kızların pasif, bağımlı, duygusal vb. özellikte kimseler; erkeklerin ise kararlı, aktif, güçlü, kontrollü vb. özellikte kimseler olarak nitelendirildiği görülmüştür. Yaşamın bir çok alanında bu tür şematizasyonlarla karşılaşırız. Örneğin, kadınlar hemşiredir, erkekler doktor; kadınlar çocukları yetiştirmekten sorumludurlar, öncelikle annedirler; erkekler ise arabadan, araba tamirinden anlarlar. Bilim, teknik ve benzeri alanlar erkekleri ilgilendirir. Geleneksel oyunlar, kız ve erkek çocukları için farklılık gösterir. Yaşamın ilerleyen evrelerinde kadınlar ve erkeklerin karşısına çıkan kamusal alan - özel alan kavramı, bu oyunların katkılarıyla da çocukluktan başlayarak biçimlenir. Bu örnekleri çoğaltabiliriz. Aslında, erkekler için bir olumlama var gibi görülse de, böyle şemalar içinde değerlendirilmek kadınlarda olduğu
gibi erkekler için de zordur. Bazı araştırmalar, erkeklerle ilgili stereotiplerin daha katı olduğunu ileri
sürer. Cinsiyet rolleri ile ilgili stereotipleri kullandığımızda bütün kadınları ve erkekleri kendi cinsiyetleri içinde aynı ve birbirinin benzeri olarak değerlendiririz. Bu doğrultuda, her iki gruptan da beklentilerimiz farklı olur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Medya sektöründeki cinsiyetçi yapılanmayla ilgili olarak aşağıda verilen öncüllerden hangileri doğrudur?
I. Cinsiyetçi bakış açısının sürdürülmesi ve meşruluk kazanmasında medyada çalışan profesyonellerin
kimliği önemlidir.
II. Medyadaki mekanizmaların oluşturulma süreci, çalışma ve uygulama pratikleri erkekler tarafından belirlenmektedir.
III. Kadının aleyhinde bir görünüm sunan medyadaki cinsiyetçi yapılanma üzerine yapılan araştırmalar, hem dikey hem de yatay olmak üzere iki yönlü bir ayrımcılıktan söz eder.
IV. Karar verme yetki ve sorumluluğunun kadınlara kıyasla erkeklerin yapmaya devam etmesi cinsiyetçiliği güçlendirmiştir.

I ve II

I ve III

II ve IV

Yalnız IV

Hepsi

Açıklama:

Cinsiyetçi bakış açısının sürdürülmesi ve meşruluk kazanmasında medyada çalışan profesyonellerin kimliği önemlidir. Bu yapılanmaya bakıldığında, genel olarak medyadaki mekanizmaların oluşturulma sürecindeki çalışma ve uygulama pratiklerinin erkekler tarafından belirlendiği görülmüştür. Burada da en önemli etkenlerden biri, medyada çalışan kadın profesyonellerin oranlarının düşüklüğüdür. Zamanla sayısal anlamda kadınlar lehine bir artış görülse de, yönetici kadroların erkeklerden oluşması ve buna bağlı olarak, erkek egemen zihniyetin ağırlığını da taşıyarak, karar verme yetki ve sorumluluğunun kadınlara kıyasla daha fazla olarak devam etmesi cinsiyetçiliği güçlendirmiştir. Kadının aleyhinde bir görünüm sunan medyadaki cinsiyetçi yapılanma üzerine yapılan araştırmalar, hem dikey hem de yatay olmak üzere iki yönlü bir ayrımcılıktan söz eder. Dikey ayrımcılık kadınların mesleklerinde yükselmelerini ve yönetici konumuna gelmelerini engelleyen görünmez kuralların ya da eğilimin varlığına ilişkindir. Yatay ayrımcılık ise kadınların mesleklerini toplumsal cinsiyete göre ayrışmış alanlar doğrultusunda, başka bir deyişle, kadın alanı olarak kabul edilen sınırlar dahilinde yapmak zorunda olduklarına ilişkindir. verilen tüm öncüller doğru olduğundan cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümünü nasıl ele almak gerekir?

Toplumsallaşma süreci içinde kadınların ve erkeklerin arasındaki işbölümü

İktidar ve otorite alanlarının kurgulanma ve işleyiş biçimlerinin ortaya çıktığı toplumsal bir pratik

Bedensel cinsel farklılıkların anlamını düzenleyen toplumsal örgütlenmelerden bir bölümü

Toplumsallaşma sürecinde edinilen toplumsal cinsiyete ilişkin algıların uygulamaya koyulması

Kadının ikincil konumunun pekiştirilmesi

Açıklama:

Toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümünü, basitçe, kadınların ve erkeklerin toplumsallaşma süreci içinde yerine getirdikleri farklı işlevlerin bir bölümü gibi algılamaktan öte, iktidar ve otorite alanlarının kurgulanma ve işleyiş biçimlerinin ortaya çıktığı toplumsal bir pratik olarak ele almak gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Simone de Beauvoir’in “Kadın doğulmaz, olunur” ifadesi hangi yaklaşımın iyi bir örneği olarak gösterilir?

Toplumsal İnşa Kuramları

Yapıbozumcu Yaklaşım

Biyolojik Determinist Kuram

Söylemsel inşa

Öteki kuram

Açıklama:

“Toplumsal İnşa Kuramları” toplumsal cinsiyet anlamlarının biyolojinin dayatması sonucu değil, toplumsal süreçlerin işleyişi sonucu kurulduğunu söyler. Simone de Beauvoir’in “Kadın doğulmaz, olunur” ifadesi bu yaklaşımın iyi bir örneği olarak gösterilir.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Biyolojik kökenli kavramsallaştırmayı bir kenara bırakarak, “toplumsal cinsiyet” kavramını kullanan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal inşa kuramı

Biyolojik determinist kuram

Toplumsal söylem kuramı

Yapıbozumcu yaklaşım

Yapıbozumcu söylem kuramı

Açıklama:

Yapıbozumcu yaklaşım, biyolojik kökenli kavramsallaştırmayı bir kenara bırakarak “toplumsal cinsiyet” kavramını kullanır.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Bir sosyal grubun ya da onun üyelerinin nitelikleri hakkındaki inançlar ve düşüncelere ne ad verilir?

Arketip

Prototip

Stereotip

Şematizasyon

Kategorizasyon

Açıklama:

Bir sosyal grubun ya da onun üyelerinin nitelikleri hakkındaki inançlar ve düşünceler stereotiplerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Kadınların mesleklerini toplumsal cinsiyete göre ayrışmış alanlar doğrultusunda yapmak zorunda olduklarına ilişkin ayrımcılığa ne ad verilir?

Mağdurlaştırma

Doğrudan ayrımcılık

Dolaylı ayrımcılık

Yatay ayrımcılık

Dikey ayrımcılık

Açıklama:

Kadınların mesleklerini toplumsal cinsiyete göre ayrışmış alanlar doğrultusunda, başka bir deyişle, kadın alanı olarak kabul edilen sınırlar dahilinde yapmak zorunda olduklarına ilişkin ayrımcılık “Yatay ayrımcılık” dır.

Doğru Cevap: D

Soru 76

76 ülkedeki 13.000 haberin taranmasıyla 2005 yılında Küresel Medya İzleme Projesi kapsamında yapılan çalışmanın sonuçlarına göre kadınların haberlerde konu olma yüzdesi nedir?

%11

%21

%36

%41

Açıklama:

76 ülkedeki 13.000 haberin taranmasıyla 2005 yılında Küresel Medya İzleme Projesi kapsamında yapılan çalışmada dünya nüfusunun yüzde 52’sini oluşturan kadınların, haberlerin sadece yüzde 21’ine konu olduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Kadınlar, siyasetçi ya da meslek sahibi kişiler olarak bir habere konu olduklarında aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmektedir?

Mağdur olarak temsil edilirler

Bir erkeğin denetiminde temsil edilirler

Kadın oldukları vurgulanır

Erkeksi yönleri vurgulanır

Eş ya da anne oluşları vurgulanır

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağdakilerden hangisi reklamlarda kadının genel anlamda sunulduğu kavramlardan birisi değildir?

Annelik

Eşlik

Ev kadınlığı

Güzellik

Gençlik

Açıklama:

Yapılan araştırmalar, reklamlarda kadının genel anlamda üç kavramda sunulduğunu göstermiştir. Son zamanlarda farklı konumlar içinde temsil edilmeye çalışılsa da bu, temelde “annelik ve eşlik”, “ev kadınlığı” ve “güzellik” kavramları üzerine oturmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Güçlü kadın imgesinin çizildiği filmlerde kadın, ne şekilde ele alınır?

Dişi şeytan imajı ile

Anlaşılması güç bir varlık olarak

Erkeğin tamamlayıcısı olarak

İnsiyatif sahibi

Bağımlı ve itaatkar

Açıklama:

Temel karakter olduğu durumlarda kadın, edilgen, güzel, gizemli, anlaşılması güç bir varlık olarak ele alınırken, yan karakterlerde erkeğin tamamlayıcısı olarak konumlandırılır. Güçlü kadın imgesinin çizildiği örneklerde ise hırslı, aç gözlü ve şehvet düşkünü gibi olumsuz nitelemeler yüklenerek “dişi şeytan” imajı altında ele alınır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Dijital oyunlarla ilgili yapılan araştırmalarda toplumsal cinsiyete ilişkin bulgulardan hangisi doğrudur?

Varolan toplumsal cinsiyet rollerinin tersine kadınların yüceltildiği

Bu oyunlarda kadınların başrolde olduğu

Kadın karakterlerin, amaçlarına ulaşmak için erkekleri aracı olarak kullandığı

Kadınların, bedensel açıdan çok güçlü olarak sunulduğu

Oyunların yapısı ve içeriğinin çoğunlukla erkeklere göre tasarlandığı

Açıklama:

Dijital oyunlarla ilgili yapılan araştırmalarda varolan toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden inşa edildiği ve kadınların nesneleştirilmiş bir biçimde erkeklerden daha aşağı konumlarda temsil edildiği bulunmuştur. Bu oyunların yapısı ve içeriği büyük oranda erkeklere göre tasarlanmaktadır. Genellikle erkeklerin, erkekler için ürettiği bu oyunlarda kadınların başrolde olduğu nadiren görülmektedir. Bu oyunlarda kadınlar, erkek karakterlerin amaçlarına ulaşmasında aracı rolü oynamaktadır. Kadınların yardıma gereksinimi olan, zayıf bir biçimde sunulmasıyla da sıklıkla karşılaşılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Medya Siyaset Kültür - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler