Medya Ekonomisi ve İşletmeciliği - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Medya ekonomisi alanında, medyanın iktisadi, siyasi ve sosyal yönleri arasındaki karşılıklı
ilişkileri ele alınmasında üstlenmesi gereken rollerinin ne olması gerektiğini araştıran analiz türü aşağıdaki seçeneklerde verilenlerden hangisidir?
ilişkileri ele alınmasında üstlenmesi gereken rollerinin ne olması gerektiğini araştıran analiz türü aşağıdaki seçeneklerde verilenlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Normatif Analiz
B
Pozitif Analiz
C
Efektif Analiz
D
Rasyonel Analiz
E
Heterojen Analiz
Açıklama:
Medyanın iktisadi ve sosyal yaşam alanlarında rolünün ne olması gerektiğini vurgulayan yaklaşım "Normatif Yaklaşım" olarak açıklanmaktadır .
Medya ekonomisi alanında yapılan çalışmalarda iki ana yaklaşımdan söz etmek mümkündür. Bunlardan ilkinde, ana akım iktisat çerçevesi kullanılmakta ve geliştirilen oldukça teorik modellerle medya endüstrisinin belli özellikleri açıklanmaya çalışılmaktadır. Bu çalışmalarda ağırlıklı olarak, medya ürünlerinin sağlanabilmesi için var olan kaynakların en iyi şekilde nasıl organize edileceği belirlenmeye çalışılmaktadır. Bu kapsamda yapılan çalışmaların bazılarında, medya firmalarının doğru mal ve hizmetleri üretip üretmediği ve ne kadar etkinlikle ürettikleri araştırılmaktadır. Diğer bazı çalışmalarda ise, medya firmalarının faaliyette bulundukları piyasalarla bu firmaların stratejileri, performansları ve ürünleri arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Ayrıca, medya ürünlerinin toplumun sosyal gereksinimlerini karşılayabilmesi için devletin ne tür bir rol alması gerektiği de belirlenmeye çalışılmaktadır. İkinci yaklaşım ise, politik iktisat geleneğinden gelen medyanın ekonomi politik yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, bir önceki yaklaşımın aksine sadece etkinlik gibi pozitif analiz yerine, daha çok ne olması gerektiğini belirlemeye çalışan normatif analiz yöntemi kullanmıştır. Bu yaklaşımda, medyanın iktisadi, siyasi ve sosyal yönleri arasındaki karşılıklı ilişkiler ele alınmaktadır.
Medya ekonomisi alanında yapılan çalışmalarda iki ana yaklaşımdan söz etmek mümkündür. Bunlardan ilkinde, ana akım iktisat çerçevesi kullanılmakta ve geliştirilen oldukça teorik modellerle medya endüstrisinin belli özellikleri açıklanmaya çalışılmaktadır. Bu çalışmalarda ağırlıklı olarak, medya ürünlerinin sağlanabilmesi için var olan kaynakların en iyi şekilde nasıl organize edileceği belirlenmeye çalışılmaktadır. Bu kapsamda yapılan çalışmaların bazılarında, medya firmalarının doğru mal ve hizmetleri üretip üretmediği ve ne kadar etkinlikle ürettikleri araştırılmaktadır. Diğer bazı çalışmalarda ise, medya firmalarının faaliyette bulundukları piyasalarla bu firmaların stratejileri, performansları ve ürünleri arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Ayrıca, medya ürünlerinin toplumun sosyal gereksinimlerini karşılayabilmesi için devletin ne tür bir rol alması gerektiği de belirlenmeye çalışılmaktadır. İkinci yaklaşım ise, politik iktisat geleneğinden gelen medyanın ekonomi politik yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, bir önceki yaklaşımın aksine sadece etkinlik gibi pozitif analiz yerine, daha çok ne olması gerektiğini belirlemeye çalışan normatif analiz yöntemi kullanmıştır. Bu yaklaşımda, medyanın iktisadi, siyasi ve sosyal yönleri arasındaki karşılıklı ilişkiler ele alınmaktadır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi medya endüstrisi için arzediciler ya da üreticilerin unsurlarından birisi değildir?
Seçenekler
A
İnternet
B
Televizyon istasyonları
C
Radyo istasyonları
D
Uydu ağları
E
Basılı yayımlar
Açıklama:
Medya endüstrisi tarafından üretilen ve belli bir fiyatı olan mal ve hizmetler iktisadi mal olarak piyasaya sunulmaktadırlar. Tüketici ilgili mal ya da hizmeti satın almak ve böylece bir fayda sağlamak istiyorsa bu durumda fiyatını ödemek durumundadır. Bu durumda mal ya da hizmet medya endüstrisi tarafından piyasaya sunulan iktisadi mal olarak açıklanır.
Arzediciler (üreticiler), sınırlı kaynakları (işgücü, sermaye ve toprak) kullanarak, insanların istek ve arzularını, eşdeyişle, tüketicilerin talebini karşılamak için mal ve hizmet üretirler. Örneğin, medya endüstrisi için arzediciler ya da üreticiler, televizyon ve radyo istasyonları, uydu ağları ve basılı yayımlardır.
Arzediciler (üreticiler), sınırlı kaynakları (işgücü, sermaye ve toprak) kullanarak, insanların istek ve arzularını, eşdeyişle, tüketicilerin talebini karşılamak için mal ve hizmet üretirler. Örneğin, medya endüstrisi için arzediciler ya da üreticiler, televizyon ve radyo istasyonları, uydu ağları ve basılı yayımlardır.
Soru 3
Dünya üzerinde her ülke, adına iktisadi sorun dediğimiz üç tane temel sorunun yanıtını bulmak zorundadır. Aşağıdakilerden hangisi bu sorulardan bir tanesidir?
Seçenekler
A
Hangi pazar önemli?
B
Hangi ticaret önemli?
C
Hangi mallar üretilecek?
D
Hangi ülkeye mal satmak önemli?
E
Hangi para birimi tercih edilmeli?
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Dünya üzerinde her ülke, adına iktisadi sorun dediğimiz üç tane temel sorunun yanıtını bulmak zorundadır. Bunlar, hangi mallar, nasıl ve kimin için üretilecek sorularıdır.
Dünya üzerinde her ülke, adına iktisadi sorun dediğimiz üç tane temel sorunun yanıtını bulmak zorundadır. Bunlar, hangi mallar, nasıl ve kimin için üretilecek sorularıdır.
Soru 4
Medya ekonomisi, iktisat biliminin çeşitli alt inceleme alanları olan bazı konularla yakından ilişkilidir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan bir tanesi değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası ticaret
B
İşletme stratejisi
C
Rekabet
D
Fiyatlama politikaları
E
Döviz kurları
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkün.
Bu tanımlar temel alındığında, medya ekonomisinin, iktisat biliminin çeşitli alt inceleme alanları olan uluslararası ticaret, işletme stratejisi, fiyatlama politikaları, rekabet ve yoğunlaşma gibi konularla yakından ilişkili olduğu ortaya çıkar.
Bu tanımlar temel alındığında, medya ekonomisinin, iktisat biliminin çeşitli alt inceleme alanları olan uluslararası ticaret, işletme stratejisi, fiyatlama politikaları, rekabet ve yoğunlaşma gibi konularla yakından ilişkili olduğu ortaya çıkar.
Soru 5
..............firma ve hanehalkı gibi bireysel iktisadi karar birimlerinin davranışlarını; piyasa yapısı, fiyat belirlenmesi ve nispi fiyatların etkisi gibi konuları inceler.
Cümledeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilirse doğru olur?
Cümledeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilirse doğru olur?
Seçenekler
A
Makro iktisat
B
Ekonomi
C
Mikro iktisat
D
Yönetim
E
İşletme
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
İktisat, “mikro” ve “makro” iktisat olmak üzere iki ana bölüme ayrılır. “Mikro iktisat”, firma ve hanehalkı gibi bireysel iktisadi karar birimlerinin davranışlarını inceler. Piyasa yapısı, fiyat belirlenmesi ve nispi fiyatların etkisi gibi konular mikro iktisadi konulardır.
İktisat, “mikro” ve “makro” iktisat olmak üzere iki ana bölüme ayrılır. “Mikro iktisat”, firma ve hanehalkı gibi bireysel iktisadi karar birimlerinin davranışlarını inceler. Piyasa yapısı, fiyat belirlenmesi ve nispi fiyatların etkisi gibi konular mikro iktisadi konulardır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi makro iktisadın incediği konular arasındadır?
Seçenekler
A
Piyasa yapısı
B
Fiyat belirlenmesi
C
Nispi fiyatların etkisi
D
Ulusal gelir
E
Bireysel iktisadi karar birimlerinin davranışları
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulabilirsiniz.
“Makro iktisat” ise, iktisadi büyüme, ulusal gelir, fiyatlar genel düzeyi, istihdam ve işsizlik gibi toplam iktisadi büyüklükleri inceler.
“Makro iktisat” ise, iktisadi büyüme, ulusal gelir, fiyatlar genel düzeyi, istihdam ve işsizlik gibi toplam iktisadi büyüklükleri inceler.
Soru 7
................................ mevcut kaynaklarla, medya sahiplerinin, izleyici, reklamverenler ve toplumun bilgi ve eğlence ile ilgili istek ve gereksinimlerini nasıl karşıladıkları ile ilgilidir.
Cümledeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilirse doğru olur?
Cümledeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilirse doğru olur?
Seçenekler
A
İktisat
B
Makro iktisat
C
Mikro iktisat
D
İşletme
E
Medya ekonomisi
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Medya ekonomisini tanımlama konusunda çok çeşitli girişimler söz konusu olmuştur. Örneğin, Robert Picard’a göre, medya ekonomisi “mevcut kaynaklarla, medya sahiplerinin, izleyici, reklamverenler ve toplumun bilgi ve eğlence ile ilgili istek ve gereksinimlerini nasıl karşıladıkları ile ilgilidir.”
Medya ekonomisini tanımlama konusunda çok çeşitli girişimler söz konusu olmuştur. Örneğin, Robert Picard’a göre, medya ekonomisi “mevcut kaynaklarla, medya sahiplerinin, izleyici, reklamverenler ve toplumun bilgi ve eğlence ile ilgili istek ve gereksinimlerini nasıl karşıladıkları ile ilgilidir.”
Soru 8
Medya ekonomisi tanımınında yer alan ve medya firmaları ve endüstrileri arasındaki faaliyetlerin nerede gerçekleştiğinin vurgulanması için kullanına kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düzey
B
Artan eğilim
C
Endüstri
D
Firma
E
Regülasyon
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Medya ekonomisi tanımının bir başka önemli bileşeni düzeylerdir. Bununla, medya firmaları ve endüstrileri arasındaki faaliyetin nerede gerçekleştiği vurgulanır. Sony, Time Warner gibi medya devleri; dünya genelinde, medya ürünü ve hizmeti sunarak küresel ölçekte rekabet etmektedir. Uusal düzeyde ise, genellikle firmalar ulusal sınırlar içerisinde faaliyet göstermeye çalışmaktadır.
Medya ekonomisi tanımının bir başka önemli bileşeni düzeylerdir. Bununla, medya firmaları ve endüstrileri arasındaki faaliyetin nerede gerçekleştiği vurgulanır. Sony, Time Warner gibi medya devleri; dünya genelinde, medya ürünü ve hizmeti sunarak küresel ölçekte rekabet etmektedir. Uusal düzeyde ise, genellikle firmalar ulusal sınırlar içerisinde faaliyet göstermeye çalışmaktadır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi "Mikro İktisat"ın incelediği konulardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Piyasa yapısı
B
Fiyat belirlenmesi
C
Nispi fiyatların etkisi
D
Hanehalkı
E
Ulusal gelir
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
İktisat, “mikro” ve “makro” iktisat olmak üzere iki ana bölüme ayrılır. “Mikro iktisat”, firma ve hanehalkı gibi bireysel iktisadi karar birimlerinin davranışlarını inceler. Piyasa yapısı, fiyat belirlenmesi ve nispi fiyatların etkisi gibi konular mikro iktisadi konulardır.
İktisat, “mikro” ve “makro” iktisat olmak üzere iki ana bölüme ayrılır. “Mikro iktisat”, firma ve hanehalkı gibi bireysel iktisadi karar birimlerinin davranışlarını inceler. Piyasa yapısı, fiyat belirlenmesi ve nispi fiyatların etkisi gibi konular mikro iktisadi konulardır.
Soru 10
Bir ekonominin bir bütün olarak ne tür bir performansa sahip olduğu, medyayı da içerecek biçimde, tüm sektörler ve işletmeler için oldukça önemlidir. Özellikle medya firmalarının performansları, gelecekteki durumları büyük oranda bir ekonomideki iniş ve çıkışlara oldukça duyarlıdır. Bilindiği gibi, medya firmalarının en önemli gelir kaynağı .......... gelirleridir.
Paragraftaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilirse doğru olur?
Paragraftaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilirse doğru olur?
Seçenekler
A
Reyting
B
Satış
C
Reklam
D
İhale
E
Sektörel
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Bir ekonominin bir bütün olarak ne tür bir performansa sahip olduğu, medyayı da içerecek biçimde, tüm sektörler ve işletmeler için oldukça önemlidir. Özellikle medya firmalarının performansları, gelecekteki durumları büyük oranda bir ekonomideki iniş ve çıkışlara oldukça duyarlıdır. Bilindiği gibi, medya firmalarının en önemli gelir kaynağı reklam gelirleridir. Reklam gelirlerinin gelişimi ise, her zaman ve hemen hemen her yerde, ekonomilerin genel performans düzeyleri ile çok yakından ilişkilidir. Genel kabul edilen bir görüşe göre, ekonomilerin durgunluk dönemlerinde, firmaların kesintiye gittikleri ilk harcama kalemleri arasında reklam harcamaları olmaktadır.
Bir ekonominin bir bütün olarak ne tür bir performansa sahip olduğu, medyayı da içerecek biçimde, tüm sektörler ve işletmeler için oldukça önemlidir. Özellikle medya firmalarının performansları, gelecekteki durumları büyük oranda bir ekonomideki iniş ve çıkışlara oldukça duyarlıdır. Bilindiği gibi, medya firmalarının en önemli gelir kaynağı reklam gelirleridir. Reklam gelirlerinin gelişimi ise, her zaman ve hemen hemen her yerde, ekonomilerin genel performans düzeyleri ile çok yakından ilişkilidir. Genel kabul edilen bir görüşe göre, ekonomilerin durgunluk dönemlerinde, firmaların kesintiye gittikleri ilk harcama kalemleri arasında reklam harcamaları olmaktadır.
Soru 11
Firma, farklı piyasalarda faaliyet göstermeye karar verir. Burada herhangi bir firma, esas faaliyet alanıyla ilişkili veya ilişkili olmayan piyasalara faaliyetini genişletebilir. Bu şekilde gelir kaynaklarını çeşitlendirerek, ekonomideki iniş ve çıkışlardan etkilenmemeye çalışır. Bu tür birleşmeler, rekabetin azalması ve hatta yok olmasına neden olabilir. Bununla birlikte, maliyet avantajları sağlayabilir.
Paragrafta sözü edilen medya ekonomisine dair kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Paragrafta sözü edilen medya ekonomisine dair kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rekabet
B
Yoğunlaşma
C
Regülasyon
D
Yatay birleşme
E
Dikey birleşme
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Yatay ve dikey birleşmeler, medya firmaları tarafından daha rekabetçi bir hale gelmek için kullanılan stratejilerden birisidir. Yatay birleşmede (horizontal), firma, farklı piyasalarda faaliyet göstermeye karar verir. Burada herhangi bir firma, esas faaliyet alanıyla ilişkili veya ilişkili olmayan piyasalara faaliyetini genişletebilir. Bu şekilde gelir kaynaklarını çeşitlendirerek, ekonomideki iniş ve çıkışlardan etkilenmemeye çalışır. Bu tür birleşmeler, rekabetin azalması ve hatta yok olmasına neden olabilir. Bununla birlikte, maliyet avantajları sağlayabilir.Yatay birleşme, medya şirketlerinin, özellikle de 1980 sonrasında sıklıkla kullandıkları stratejilerden birisi olmuştur.
Yatay ve dikey birleşmeler, medya firmaları tarafından daha rekabetçi bir hale gelmek için kullanılan stratejilerden birisidir. Yatay birleşmede (horizontal), firma, farklı piyasalarda faaliyet göstermeye karar verir. Burada herhangi bir firma, esas faaliyet alanıyla ilişkili veya ilişkili olmayan piyasalara faaliyetini genişletebilir. Bu şekilde gelir kaynaklarını çeşitlendirerek, ekonomideki iniş ve çıkışlardan etkilenmemeye çalışır. Bu tür birleşmeler, rekabetin azalması ve hatta yok olmasına neden olabilir. Bununla birlikte, maliyet avantajları sağlayabilir.Yatay birleşme, medya şirketlerinin, özellikle de 1980 sonrasında sıklıkla kullandıkları stratejilerden birisi olmuştur.
Soru 12
Medya sahipliğinin siyasi sistemler üzerindeki etkisine vurgu yapan, medya endüstrilerinin yapıları üzerine yoğunlaşan bir çalışma alanıdır. Medyada mal döngüsü olarak adlandırılabilecek üretim, dağıtım, değişim ve tüketim gibi farklı süreçlerin incelenmesidir. Yine bazıları için ise, bu süreçlerden sadece bir veya ikisinin, dağıtım ve tüketiminin incelenmesidir. Bu kapsamda değerlendirilen çalışmaların bazıları içerik üzerine vurgu yaparken; bazıları da teknolojiye vurguyu ön plana çıkarmaktadır.
Paragrafta sözü edilen medya ekonomisi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
Paragrafta sözü edilen medya ekonomisi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Endüstriyel organizasyon modeli
B
IO modeli
C
Nispi sabitlik ilkesi
D
Niş teorisi
E
Ekonomi politik
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
“Medyanın ekonomi politiği” yaklaşımı, son elli yılda büyük ivme kazanmış, çok geniş bir yelpazedeki çalışmalar bu yaklaşım kapsamında değerlendirilmeye başlanmıştır. Graham’da (2007) belirtildiği gibi, “medyanın ekonomi politiği bazılarına göre, medya sahipliğinin siyasi sistemler üzerindeki etkisine vurgu yapan kitlesel medya endüstrilerinin yapıları üzerine yoğunlaşan bir çalışma alanıdır. Bazıları için, kitlesel medyada mal döngüsü olarak adlandırılabilecek üretim, dağıtım, değişim ve tüketim gibi farklı süreçlerin incelenmesidir. Yine bazıları için ise, bu süreçlerden sadece bir veya ikisinin, dağıtım ve tüketiminin incelenmesidir.
“Medyanın ekonomi politiği” yaklaşımı, son elli yılda büyük ivme kazanmış, çok geniş bir yelpazedeki çalışmalar bu yaklaşım kapsamında değerlendirilmeye başlanmıştır. Graham’da (2007) belirtildiği gibi, “medyanın ekonomi politiği bazılarına göre, medya sahipliğinin siyasi sistemler üzerindeki etkisine vurgu yapan kitlesel medya endüstrilerinin yapıları üzerine yoğunlaşan bir çalışma alanıdır. Bazıları için, kitlesel medyada mal döngüsü olarak adlandırılabilecek üretim, dağıtım, değişim ve tüketim gibi farklı süreçlerin incelenmesidir. Yine bazıları için ise, bu süreçlerden sadece bir veya ikisinin, dağıtım ve tüketiminin incelenmesidir.
Soru 13
"Medya ekonomisi tanımının bir başka önemli bileşeni.................. Bununla, medya firmaları ve endüstrileri arasındaki faaliyetin nerede gerçekleştiği vurgulanır. "
Şeklinde verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerde verilen hangi kavram getirilmelidir?
Şeklinde verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerde verilen hangi kavram getirilmelidir?
Seçenekler
A
Düzeyleri
B
Özellikleri
C
Sektörü
D
Mecrası
E
Teknolojisi
Açıklama:
Benzer mal ve hizmetleri üreten firmalar endüstriyi oluşturmaktadır. Medya alanında faaliyet gösteren firmalar ise medya endüstrisini oluşturmaktadır.
Medya ekonomisi tanımının bir başka önemli bileşeni düzeylerdir. Bununla, medya firmaları ve endüstrileri arasındaki faaliyetin nerede gerçekleştiği vurgulanır. Sony, Time Warner gibi medya devleri; dünya genelinde, medya ürünü ve hizmeti sunarak küresel ölçekte rekabet etmektedir. Uusal düzeyde ise, genellikle firmalar ulusal sınırlar içerisinde faaliyet göstermeye çalışmaktadır. Bunlara örnek olarak, ulusal yayın yapan televizyon kanalları ile gazete ve dergileri verebiliriz.
Medya ekonomisi tanımının bir başka önemli bileşeni düzeylerdir. Bununla, medya firmaları ve endüstrileri arasındaki faaliyetin nerede gerçekleştiği vurgulanır. Sony, Time Warner gibi medya devleri; dünya genelinde, medya ürünü ve hizmeti sunarak küresel ölçekte rekabet etmektedir. Uusal düzeyde ise, genellikle firmalar ulusal sınırlar içerisinde faaliyet göstermeye çalışmaktadır. Bunlara örnek olarak, ulusal yayın yapan televizyon kanalları ile gazete ve dergileri verebiliriz.
Soru 14
Medya ekonomisinin incelenmesi medya ekonomisini yakından ilgilendiren diğer bir kavram ise; diğer güçlerdir. Aşağıdaki seçeneklerde verilen kavramlardan hangisi diğer güçler olarak tanımlanan kavramlar topluluğu arasında yer alır?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Digitalleşme
C
Marka
D
Ölçek Ekonomisi
E
Pazarlama
Açıklama:
Medya üretilen içeriklerin farklı ülkelere satışını içerdiğinden globalleşme bu içeriklerin tüm dünyada pazarlanabilir olmasına neden olmaktadır. Diğer yandan teknoloji ve sosyal yönler ya da regülasyonlar da medyayı yakından ilgilendiren kavramlardır.
Medya ekonomisini incelerken açıklanması gereken bir diğer önemli bileşen de, ‘diğer güçler’ adı verilen globalleşme (küreselleşme), regülasyon, teknoloji ve sosyal yönlerdir. Bu güçlerden globalleşme, medya ekonomisi açısından son derece önemli bir güçtür. Medya şirketleri ve endüstrileri açısından globalleşme denildiğinde, ulusal sınırlar dışında diğer piyasa veya ülkelerdeki tüketicilerle ilişkiler anlaşılmalıdır.
Medya ekonomisini incelerken açıklanması gereken bir diğer önemli bileşen de, ‘diğer güçler’ adı verilen globalleşme (küreselleşme), regülasyon, teknoloji ve sosyal yönlerdir. Bu güçlerden globalleşme, medya ekonomisi açısından son derece önemli bir güçtür. Medya şirketleri ve endüstrileri açısından globalleşme denildiğinde, ulusal sınırlar dışında diğer piyasa veya ülkelerdeki tüketicilerle ilişkiler anlaşılmalıdır.
Soru 15
Bir ekonominin bir bütün olarak ne tür bir performansa sahip olduğu, medyayı da içerecek biçimde, tüm sektörler ve işletmeler için oldukça önemlidir. Medya ekonomisinin bu yönüyle ele alınması iktisadi açıdan aşağıdaki seçeneklerde verilen kavramlardan hangisi ile ifade edilebilir?
Seçenekler
A
Makro İktisadi Açıdan Medya Ekonomisi
B
Mikro İktisadi Açıdan Medya Ekonomisi
C
Bölgesel İktisat Açısından Medya Ekonomisi
D
Uluslararası İktisat Açısından Medya Ekonomisi
E
Endüstriyel İktisat Açısından Medya Ekonomisi
Açıklama:
Medya ekonomisinin gelişebilmesi için ekonominin genelinde makro anlamda yaratılan gelirin artması gerekir. Makro ekonomik anlamda yaratılan GSMH'nın artması gerekmektedir.
Medya ekonomisi ile ilgili çalışmalarda, daha çok mikroiktisat bakış açısının egemen olduğunu ve makroiktisat bakış açısını yansıtan çalışmaların ise az olduğunu yukarıda vurgulamıştık. Ayrıca, vurguladığımız gibi makroiktisat, ekonomideki ulusal gelir, istihdam, iktisadi büyüme ve fiyatlar genel düzeyi gibi büyüklükleri ve bir sistem olarak ekonominin, örneğin Türk ekonomisinin nasıl işlediğini inceler. Makroiktisadın inceleme alanına giren iktisadi büyüklükler, örneğin ulusal gelir, bir ekonomideki tüm piyasalarda gerçekleşen faaliyetleri toplayarak ve tüm bireylerin kolektif davranışları özetlenerek elde edilir. Bir ülkenin bütün olarak tüm iktisadi faaliyetlerinin ölçümü için bütün dünyada en yaygın kullanılan gösterge gayrisafi yurtiçi hasıladır (GDP).Bir ülkenin GDP’si denildiğinde, belli bir dönemde, genellikle bir yıl içerisinde, o ülke sınırları içerisinde üretilen tüm tamamlanmış mal ve hizmetlerin toplam değeri anlatılmak istenir. Medya endüstrisinde üretilen mal ve hizmetlerin de içine alacak biçimde hesaplanan iktisadi büyüklük "makro açıdan medya ekonomisini " açıklamaktadır.
Medya ekonomisi ile ilgili çalışmalarda, daha çok mikroiktisat bakış açısının egemen olduğunu ve makroiktisat bakış açısını yansıtan çalışmaların ise az olduğunu yukarıda vurgulamıştık. Ayrıca, vurguladığımız gibi makroiktisat, ekonomideki ulusal gelir, istihdam, iktisadi büyüme ve fiyatlar genel düzeyi gibi büyüklükleri ve bir sistem olarak ekonominin, örneğin Türk ekonomisinin nasıl işlediğini inceler. Makroiktisadın inceleme alanına giren iktisadi büyüklükler, örneğin ulusal gelir, bir ekonomideki tüm piyasalarda gerçekleşen faaliyetleri toplayarak ve tüm bireylerin kolektif davranışları özetlenerek elde edilir. Bir ülkenin bütün olarak tüm iktisadi faaliyetlerinin ölçümü için bütün dünyada en yaygın kullanılan gösterge gayrisafi yurtiçi hasıladır (GDP).Bir ülkenin GDP’si denildiğinde, belli bir dönemde, genellikle bir yıl içerisinde, o ülke sınırları içerisinde üretilen tüm tamamlanmış mal ve hizmetlerin toplam değeri anlatılmak istenir. Medya endüstrisinde üretilen mal ve hizmetlerin de içine alacak biçimde hesaplanan iktisadi büyüklük "makro açıdan medya ekonomisini " açıklamaktadır.
Soru 16
" Cep telefonumuz sayesinde arkadaşlarımız ya da ailemiz ile görüşüp konuşabildiğimiz gibi, internete girip e-postalarımızı okuyabilir, müzik dinleyebilir, fotoğraf çekebilir ve hatta banka işlemlerimizi de yapmamız durumunda bize ...............................................sağlar " cümlede medya ekonomisine ilişkin tüketimimizi ifade eden cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki seçenekte verilen kavramlardan hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Fayda
B
Hasılat
C
Kâr
D
Maliyet
E
Değer
Açıklama:
Mal yada hizmetlerin tüketilmesi sonucunda tüketiciye sağladığı şey "fayda" olarak ifade edilir.
Fayda, bir kişinin bir malın tüketiminden elde ettiği doyumdur. Bir medya ürününü alarak veya bir medya hizmetinden yararlanarak fayda elde edebiliriz. Örneğin, cep telefonumuz sayesinde arkadaşlarımız ya da ailemiz ile görüşüp konuşabildiğimiz gibi, internete girip e-postalarımızı okuyabilir, müzik dinleyebilir, fotoğraf çekebilir ve hatta banka işlemlerimizi de yapabiliriz.
Fayda, bir kişinin bir malın tüketiminden elde ettiği doyumdur. Bir medya ürününü alarak veya bir medya hizmetinden yararlanarak fayda elde edebiliriz. Örneğin, cep telefonumuz sayesinde arkadaşlarımız ya da ailemiz ile görüşüp konuşabildiğimiz gibi, internete girip e-postalarımızı okuyabilir, müzik dinleyebilir, fotoğraf çekebilir ve hatta banka işlemlerimizi de yapabiliriz.
Soru 17
Y=f(K,L) şeklinde tanımlanan bir üretim fonksiyonunda, bir biri işgücünde artış meydana gelmesi durumunda toplam üretimde meydana gelen artış aşağıdaki seçeneklerde verilen hangi kavram ile açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
MP
B
AP
C
TP
D
TR
E
MR
Açıklama:
Kısa dönemde, sermaye miktarı sabitken, işçi sayısı arttırıldıkça üretimin nasıl değişeceği, azalan verimler yasası ile belirlenir.Bu yasaya göre, daha faza işçi işe alındıkça, üretim başta artarak artar, daha sonra azalarak artar ve maksimum değere ulaştıktan sonra azalmaya başlar. Eğer bu yasa, geçerli olmasaydı, dünyanın buğday gereksinimi, Konya ovasında belli miktar toprak ve işçi ile gübre kullanılarak elde edilirdi.
Kısa dönemde üretimin seyri belirlenirken, sermaye girdisinin sabit girdi ve işgücü girdisinin de değişken olduğu varsayılır. Daha sonra işçi sayısı (L) arttırılarak, üretimin nasıl geliştiği Toplam Ürün (TP), Ortalama Ürün (AP) ve Marjinal Ürün (MP) kavramları ile açıklanmaya çalışılır. TP, belli sayıda işçi ve sabit sermaye ile üretilecek miktarı; AP, işçi başına üretim miktarını, eşdeyişle, ortalama verimliliği ve MP’de işçi sayısı arttıkça TP’deki artışı gösterir. AP’yi hesaplamak için, TP işçi sayısına oranlanırken; MP hesaplanırken de, TP’deki değişim, işçi sayısındaki artışa, eşdeyişle 1’e oranlanır.
Kısa dönemde üretimin seyri belirlenirken, sermaye girdisinin sabit girdi ve işgücü girdisinin de değişken olduğu varsayılır. Daha sonra işçi sayısı (L) arttırılarak, üretimin nasıl geliştiği Toplam Ürün (TP), Ortalama Ürün (AP) ve Marjinal Ürün (MP) kavramları ile açıklanmaya çalışılır. TP, belli sayıda işçi ve sabit sermaye ile üretilecek miktarı; AP, işçi başına üretim miktarını, eşdeyişle, ortalama verimliliği ve MP’de işçi sayısı arttıkça TP’deki artışı gösterir. AP’yi hesaplamak için, TP işçi sayısına oranlanırken; MP hesaplanırken de, TP’deki değişim, işçi sayısındaki artışa, eşdeyişle 1’e oranlanır.
Soru 18
Üretimdeki bir birim artış sonucu TC veya TVC’deki artış olarak tanımlanan maliyet türü aşağıdaki seçeneklerde verilenlerden hangisidir?
Seçenekler
A
MC
B
AC
C
ATC
D
AFC
E
AP
Açıklama:
TC = TFC + TVC; AC = TC/Q = AVC + AFC; MC = ∆TC/∆Q veya ∆TVC/∆Q dur.
Kısa dönem maliyetlerini de Toplam Maliyet (TC), Ortalama Maliyet (AC) ve Marjinal Maliyet (MC) biçiminde sınıflayabiliriz. TC, kısa dönemde sabit olan girdilerin maliyeti TVC) toplamına eşittir. AC ise, TC’nin üretim miktarına oranlanmasıyla bulunur. Ayrıca AC, TFC’nin üretim miktarına oranı olan Ortalama Sabit Maliyet (AFC) ile TVC’nin üretim miktarına oranı olan Ortalama Değişken Maliyet (AVC) toplamına da
eşittir. Marjinal maliyet ise, üretimdeki bir birim artış sonucu TC veya TVC’deki artıştır.
Kısa dönem maliyetlerini de Toplam Maliyet (TC), Ortalama Maliyet (AC) ve Marjinal Maliyet (MC) biçiminde sınıflayabiliriz. TC, kısa dönemde sabit olan girdilerin maliyeti TVC) toplamına eşittir. AC ise, TC’nin üretim miktarına oranlanmasıyla bulunur. Ayrıca AC, TFC’nin üretim miktarına oranı olan Ortalama Sabit Maliyet (AFC) ile TVC’nin üretim miktarına oranı olan Ortalama Değişken Maliyet (AVC) toplamına da
eşittir. Marjinal maliyet ise, üretimdeki bir birim artış sonucu TC veya TVC’deki artıştır.
Soru 19
Aşağıda sıralanan özelliklere sahip piyasa türü seçeneklerde verilenlerden hangisidir?
I. Çok sayıda alıcı ve satıcı olması
II. Homojen ürün
III. Alıcı ve satıcıların tüm gerekli bilgilere sahip olması
IV. Piyasaya giriş engellerinin olmaması gerekir.
I. Çok sayıda alıcı ve satıcı olması
II. Homojen ürün
III. Alıcı ve satıcıların tüm gerekli bilgilere sahip olması
IV. Piyasaya giriş engellerinin olmaması gerekir.
Seçenekler
A
Tam Rekabet Piyasası
B
Tekel Piyasası
C
Oligopol Piyasa
D
Tekelci Rekabet Piyasası
E
Monopson Piyasa
Açıklama:
Tekel piyasası ise, yakın ikamesi olmayan bir ürünü üreten tek bir satıcının ve diğer firmaların piyasaya girişini sınırlayan ciddi engellerin olduğu bir piyasa yapısıdır. Tekelci rekabet, çok sayıda alıcı ve satıcının olduğu, piyasaya giriş engellerinin olmadığı ama firmaların farklılaştırılmış ürünler sattıkları piyasa yapısıdır. Bu farklılaştırılmış üründen dolayı, firmaların bu piyasada mal ve hizmet fiyatları üzerinde belli bir kontrol
güçleri vardır. Sonuçta oligopol piyasası, homojen veya farklılaştırılmış ürünlerin satıldığı, az sayıda
firma arasında belli ölçüde rekabetin olduğu bir piyasa yapısıdır. Bu piyasada da, piyasaya yeni firmaların girişini sınırlayan ciddi engeller vardır. Oligopol piyasa yapısı, medya firmalarının en fazla faaliyet gösterdikleri piyasa yapısıdır.
Bir mal veya hizmet piyasasının tam rekabet piyasası olarak adlandırılabilmesi için şunlar gereklidir: Çok sayıda alıcı ve satıcı, homojen ürün ve alıcı ve satıcıların tüm gerekli bilgilere sahip olması; buna karşılık, piyasaya giriş engellerinin olmaması gerekir. Gerçek dünyada, tam rekabet piyasasının örneklerini bulmak oldukça zordur. Medya piyasasını da içine alacak şekilde, çoğu piyasa ve endüstrilerde, örneğin kitap gibi homojen olmayan, tüketiciler açısından birbirinden oldukça farklı ve farklılaştırılmış ürün satılmaktadır.
güçleri vardır. Sonuçta oligopol piyasası, homojen veya farklılaştırılmış ürünlerin satıldığı, az sayıda
firma arasında belli ölçüde rekabetin olduğu bir piyasa yapısıdır. Bu piyasada da, piyasaya yeni firmaların girişini sınırlayan ciddi engeller vardır. Oligopol piyasa yapısı, medya firmalarının en fazla faaliyet gösterdikleri piyasa yapısıdır.
Bir mal veya hizmet piyasasının tam rekabet piyasası olarak adlandırılabilmesi için şunlar gereklidir: Çok sayıda alıcı ve satıcı, homojen ürün ve alıcı ve satıcıların tüm gerekli bilgilere sahip olması; buna karşılık, piyasaya giriş engellerinin olmaması gerekir. Gerçek dünyada, tam rekabet piyasasının örneklerini bulmak oldukça zordur. Medya piyasasını da içine alacak şekilde, çoğu piyasa ve endüstrilerde, örneğin kitap gibi homojen olmayan, tüketiciler açısından birbirinden oldukça farklı ve farklılaştırılmış ürün satılmaktadır.
Soru 20
Medya sektöründe yoğunlaşma dereceleri ölçülürken kullanılan temel değişkenler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Reyting, Tiraj ve Gelir
B
Reklam, Reyting ve Tiraj
C
Toplam Hasılat , Marjinal Maliyet ve Reyting
D
Marjial Maliyet, Tiraj ve Reyting
E
Ölçek Ekonomisi, Traj ve Reyting
Açıklama:
Rekabet ve yoğunlaşma, medya firmalarının işlevlerini anlamak için kullanılan birbiriyle yakından ilişkili iki önemli kavramdır. Rekabet denildiğinde, rakip firmaların aynı kaynakları elde etmek için yaptıkları rekabetin derecesi anlaşılır. Medya endüstrisi açısından rekabet ise, medya firmalarının izleyici ve reklam verenler için yaptıkları rekabeti ifade eder. Medya firmaları faaliyetlerine devam edebilmek ve faaliyetlerini genişletebilmek için, diğer medya firmaları ile hem daha fazla izleyici çekmek hem de daha fazla reklamg eliri elde etmek amacıyla yoğun rekabete girişir. Buna karşılık, yoğunlaşma ise, bir mal veya hizmet piyasasının temel özelliklerinden birisidir. Yoğunlaşma ile rekabet arasında doğrudan ilişki vardır. Bir piyasadaki yoğunlaşma derecelerini değerlendirebilmek için rekabetin ölçümlerini oluşturmak gerekir
Medya sektöründe yoğunlaşma dereceleri ölçülürken, reytingler, tiraj veya gelirler kullanılır. Medya endüstrisindeki yoğunlaşmayı ölçmek için, “dört-firmalı yoğunlaşma oranı” (CR4), “sekiz-firmalı yoğunlaşma oranı” (CR8), “Lorenz Eğrisi” ve “Hirschman-Herfindahl Endeksi” (HHI) kullanılır.
Medya sektöründe yoğunlaşma dereceleri ölçülürken, reytingler, tiraj veya gelirler kullanılır. Medya endüstrisindeki yoğunlaşmayı ölçmek için, “dört-firmalı yoğunlaşma oranı” (CR4), “sekiz-firmalı yoğunlaşma oranı” (CR8), “Lorenz Eğrisi” ve “Hirschman-Herfindahl Endeksi” (HHI) kullanılır.
Soru 21
........ toprak adını verdiğimiz doğal kaynaklar, işgücü (emek) ve insanoğlu tarafından yapılan ve üretimde kullanılan sermayedir.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Seçenekler
A
iktisat
B
üretim faktörü
C
piyasa
D
İstihdam
E
karma ekonomi
Açıklama:
MEDYA EKONOMİSİNİN TANIMI VE KAPSAMI
üretim faktörü
üretim faktörü
Soru 22
Medya endüstrisi içinde tüketiciler veya talep edenler iki grupta oluşur. Bunlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
uydu ağları ve basılı yayımlar
B
işgücü, sermaye ve toprak
C
izleyen, dinleyen, okuyan ve reklam yapanlar
D
televizyon ve radyo istasyonları
E
bilgisayar ve cep telefonları
Açıklama:
MEDYA EKONOMİSİNİN TANIMI VE KAPSAMI
izleyen, dinleyen, okuyan ve reklam yapanlar
izleyen, dinleyen, okuyan ve reklam yapanlar
Soru 23
“.........”, firma ve hane halkı gibi bireysel iktisadi karar birimlerinin davranışlarını inceler.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Seçenekler
A
İktisat
B
Makro iktisat
C
Mikro iktisat
D
Medya ekonomisi
E
Medya endüstrisi
Açıklama:
MEDYA EKONOMİSİNİN TANIMI VE KAPSAMI
Mikro iktisat
Mikro iktisat
Soru 24
Medya ekonomisinin, iktisat biliminin çeşitli alt inceleme alanları ile ilişkilidir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
uluslararası ticaret
B
işletme stratejisi
C
fiyatlama politikaları
D
rekabet
E
siyaset
Açıklama:
MEDYA EKONOMİSİNİN TANIMI VE KAPSAMI
siyaset
siyaset
Soru 25
Hollywood yapımı filmlerin dünyada satılmasıyla başlaması ve daha sonra televizyon programları ile iyice genişlemeye başlaması ve diğer ülkelerde ABD etkisinin artması durumu aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?
Seçenekler
A
Regülasyon
B
Dijitalleşme
C
Globalleşme
D
Kültür emperyalizmi
E
Medya faaliyeti
Açıklama:
MEDYA EKONOMİSİNİN TANIMI VE KAPSAMI
Kültür emperyalizmi
Kültür emperyalizmi
Soru 26
Bir ülkedeki medya endüstrisinin gelişimini ve ülke ekonomisi içerisindeki yerini belirlememize yardımcı olacak medya ve iletişimle ilgili iki gösterge; ........................
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Seçenekler
A
Medya gelirleri ile enflasyon oranı
B
GDP büyüme oranları ve enflasyon oranı
C
Medya gelirleri ile bu gelirlerin GDP içerisindeki yüzde payı
D
İletişim ile ilgili değişkenler ve medya gelirleri
E
İnternet kullanıcı sayıları ve medya gelirleri
Açıklama:
MAKROİKTİSADİ BAKIŞ AÇISINDAN MEDYA ENDÜSTRİSİ
Medya gelirleri ile bu gelirlerin GDP içerisindeki yüzde payı
Medya gelirleri ile bu gelirlerin GDP içerisindeki yüzde payı
Soru 27
.......... denildiğinde belli bir dönemde, tüketicilerin farklı fiyatlarda satın almak istedikleri ve satın alabilecekleri mal miktarları anlaşılır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Seçenekler
A
Arz
B
talep
C
istek
D
ihtiyaç
E
fayda
Açıklama:
Arz ve Talep
Soru 28
İktisatta ......., girdi piyasalarında toprak, işgücü ve sermaye girdilerinin satın alınarak, bu girdilerin varolan en etkin yolla çıktıya (mal ve hizmetlere) dönüştürülmesidir.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Seçenekler
A
üretim
B
maliyet
C
ihtiyaç
D
değer
E
istek
Açıklama:
Üretim ve Maliyet
Soru 29
Üretim ve maliyet ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Toplam maliyet (TC), kısa dönemde sabit olan girdilerin maliyeti olan Toplam Sabit Maliyet (TFC) ile değişken girdi kullanmanın maliyeti olan Toplam Değişken Maliyet (TVC) toplamına eşittir
B
Ortalama Maliyet (AC) ise, Toplam Maliyetin (TC) üretim miktarına oranlanmasıyla bulunur
C
Ortalama Maliyet (AC),Toplam Sabit Maliyet (TFC)’nin üretim miktarına oranı olan Ortalama Sabit Maliyet (AFC) ile TVC’nin üretim miktarına oranı olan Ortalama Değişken Maliyet (AVC) toplamına da eşittir
D
Marjinal Ürün (MP) hesaplanırken Toplam Ürün (TP) işçi sayısına oranlanırken; Ortalama Ürün (AP)’yi hesaplamak için TP’deki değişim, işçi sayısındaki artışa, eşdeyişle 1’e oranlanır
E
Marjinal maliyet ise, üretimdeki bir birim artış sonucu Toplam Maliyet (TC) veya Toplam Değişken Maliyet (TVC)’deki artıştır.
Açıklama:
Üretim ve Maliyet
Marjinal Ürün (MP) hesaplanırken Toplam Ürün (TP) işçi sayısına oranlanırken; Ortalama Ürün (AP)’yi hesaplamak için TP’deki değişim, işçi sayısındaki artışa, eşdeyişle 1’e oranlanır
Marjinal Ürün (MP) hesaplanırken Toplam Ürün (TP) işçi sayısına oranlanırken; Ortalama Ürün (AP)’yi hesaplamak için TP’deki değişim, işçi sayısındaki artışa, eşdeyişle 1’e oranlanır
Soru 30
.............. ile firma, farklı piyasalarda faaliyet göstermeye karar verir. Burada herhangi bir firma, esas faaliyet alanıyla ilişkili veya ilişkili olmayan piyasalara faaliyetini genişletebilir.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümleyi tamamlar?
Seçenekler
A
Piyasa ekonomisi
B
Dikey birleşme
C
Yatay birleşme
D
Karma ekonomi
E
Yoğunlaşma
Açıklama:
Yatay ve Dikey Birleşmeler
Yatay birleşme
Yatay birleşme
Soru 31
Hangi teori ile medya firmalarının, reklamverenler ve izleyicilerin, birbirlerine üstünlük sağlamak amacıyla nasıl rekabet ettiklerine bakılarak medya endüstrisi analiz edilmeye çalışılmaktadır?
Seçenekler
A
Ekonomik refah teorisi
B
Endüstriyel organizasyon teorisi
C
Oyun teorisi
D
Nispi sabitlik teorisi
E
Niş teorisi
Açıklama:
Medyada rekabet ile ilgili medya araştırmalarında kullanılan en önemli teori ise “Niş Teorisi”dir. Bu teori ile medya firmalarının, reklamverenler ve izleyicilerin, birbirlerine üstünlük sağlamak amacıyla nasıl rekabet ettiklerine bakılarak medya endüstrisi analiz edilmeye çalışılmıştır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi mikroiktisat boyutlu olup, araştırmacıların medya araştırmalarında kullandıkları teoriler içinde iktisadi karar oluşturma sürecinde kullanılan duygusal, sosyal ve psikolojik etkenler ile bunların kaynak dağıtımı ve fiyatlama üzerindeki etkilerini inceleyen ekonomi alanıdır?
Seçenekler
A
endüstriyel ekonomi
B
nispi ekonomi
C
refah ekonomisi
D
davranışsal ekonomi
E
bilgi ekonomisi
Açıklama:
İktisadi karar oluşturma sürecinde kullanılan duygusal, sosyal ve psikolojik etkenler ile bunların kaynak dağıtımı ve fiyatlama üzerindeki etkilerini inceleyen “davranışsal ekonomi”dir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi, kimileri için medya sahipliğinin siyasi sistemler üzerindeki etkisine vurgu yapan kitlesel medya endüstrilerinin yapıları üzerine yoğunlaşan bir çalışma alanı, kimileri içinse, kitlesel medyada mal döngüsü olarak adlandırılabilecek üretim, dağıtım, değişim ve tüketim gibi farklı süreçlerin incelenmesi ile ilgili yaklaşımdır?
Seçenekler
A
İşlem maliyetleri yaklaşımı
B
Politika çalışmaları yaklaşımı
C
Medyanın ekonomi politiği yaklaşımı
D
İstihdam eğilimleri yaklaşımı
E
Reklam trendleri yaklaşımı
Açıklama:
Medyanın Ekonomi Politiği (PEM) Yaklaşımı; medya sahipliğinin siyasi sistemler üzerindeki etkisine vurgu yapan kitlesel medya endüstrilerinin yapıları üzerine yoğunlaşan bir çalışma alanıdır. Bazıları için, kitlesel medyada mal döngüsü olarak adlandırılabilecek üretim, dağıtım, değişim ve tüketim gibi farklı süreçlerin incelenmesidir. Yine bazıları için ise, bu süreçlerden sadece bir veya ikisinin, dağıtım ve tüketiminin incelenmesidir
Soru 34
Mikroiktisat Temelli Teoriler içersinde yer alan “endüstriyel organizasyon (IO)” modeline göre aşağıdakilerden hangisi "piyasaların yönetimi" kapsamında yer almaktadır?
Seçenekler
A
piyasada yoğunlaşma
B
ürün farklılaştırması
C
fiyat davranışları
D
piyasaya giriş engelleri
E
piyasadaki dikey bütünleşme
Açıklama:
Mikroiktisat Temelli Teoriler içersinde yer alan “endüstriyel organizasyon (IO)” modeline göre "piyasaların yönetimi" kapsamında fiyat davranışları yer almaktadır. Piyasaların yönetimi, firma başına ürün fiyatlaması olmak üzere çeşitli konulardaki davranışlarını kapsar. Bu aşamada, fiyatlama politikaları yanında, ürün ve reklam stratejileri, araştırma ve geliştirme, yatırım stratejileri ile yasal taktikler analiz edilir. Firmaların ürettikleri veya sundukları hizmet fiyatları üzerindeki etkileri piyasa yapısına göre değişir. Tam rekabetçi piyasada, firmalar ürettikleri benzer özellikler ve standartlardaki homojen ürünün piyasada arz ve talep tarafından belirlenen fiyatını veri kabul etmek durumundadırlar. Tekelci rekabette, firmalar, ürün fiyatları üzerinde sınırlı kontrole sahiptir.
Piyasa yapılarını anlamak için ise, piyasada yoğunlaşma, ürün farklılaştırması, piyasaya giriş engelleri ve piyasadaki dikey bütünleşme (entegrasyon) derecesi gibi değişkenlere bakılır.
Piyasa yapılarını anlamak için ise, piyasada yoğunlaşma, ürün farklılaştırması, piyasaya giriş engelleri ve piyasadaki dikey bütünleşme (entegrasyon) derecesi gibi değişkenlere bakılır.
Soru 35
Mikroiktisat Temelli Teoriler içersinde yer alan “endüstriyel organizasyon (IO)” modeline göre aşağıdakilerden hangisi "performans" kapsamında yer almaktadır?
Seçenekler
A
üretimde etkinlik
B
ürün stratejisi
C
araştırma ve geliştirme
D
dikey bütünleşme
E
piyasada yoğunlaşma
Açıklama:
Mikroiktisat Temelli Teoriler içersinde yer alan “endüstriyel organizasyon (IO)” modeline göre üretimde etkinlik, "performans" kapsamında yer almaktadır. Performansta firmaların amacı kârlarını en çoklaştırma olduğu için, firmanın performansı açısından kâr düzeyi önemli bir gösterge olmaktadır. Burada genellikle, aynı piyasa ya da endüstrideki rakip firmaların kâr düzeyleri karşılaştırılır. Ayrıca, piyasının performansı değerlendirilirken, üretimde ve dağıtımda etkinlik sağlanıp sağlanmadığı, teknolojik gelişme, eşitlik, kültürel amaçlar ve görüş farklılığı gibi değişkenlere bakılır
Soru 36
Ekonomik sisteme göre, hangi malların ne miktarda, nasıl ve kimler için üretileceği belirlenirken bu kapsamda, ulusların tercih etmek zorunda oldukları üç farklı ekonomik sistem aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birlikte doğru bir şekilde yer almaktadır?
Seçenekler
A
kontrol ekonomisi, çevre ekonomisi ve basit ekonomi
B
kumanda ekonomisi, piyasa ekonomisi ve karma ekonomi
C
kumanda ekonomisi, yönetim ekonomisi ve sosyal ekonomi
D
kontrol ekonomisi, refah ekonomisi ve sosyal ekonomi
E
kumanda ekonomisi, medya ekonomisi ve nispi ekonomi
Açıklama:
İktisadi sorun, bütün ulusların çözüm bulmak durumunda olduğu ortak sorundur. Ancak, her ulusun iktisadi sorunu nasıl çözeceği konusu, tamamen o ulusun sahip olduğu ekonominin türüne bağlıdır.Bir başka deyişle, ekonomik sisteme göre, hangi malların ne miktarda, nasıl ve kimler için üretileceği belirlenir. Bu kapsamda, ulusların tercih etmek zorunda oldukları üç farklı ekonomik sistem vardır. Bunlar, “kumanda ekonomisi”, “piyasa ekonomisi” ve “karma ekonomi”dir. Ekonomik sistemler, üretim faktörlerine kimin sahip olduğuna ve iktisadi faaliyetleri yönetme ve koordine etme yöntemleri ile birbirlerinden ayrılır.
Soru 37
Bir endüstride faaliyet gösteren firmalar arasındaki rekabetin derecesi grafiksel olarak hangi eğri ile gösterilir?
Seçenekler
A
Arz-talep
B
Lerant
C
McCombs
D
Lorenz
E
Niş
Açıklama:
“Lorenz Eğrisi” ile bir endüstride faaliyet gösteren firmalar arasındaki rekabetin derecesi grafiksel olarak gösterilir. Bunun için, iki eksenli grafik kullanılır ve eksenlerin birinde firmaların piyasa payları, diğerinde ise firma sayıları yer alır. Orijinde geçen 450’lik doğru, tüm firmaların piyasa paylarının eşit olduğunu; bu doğrudan sapmalar ise, piyasa paylarındaki eşitsizlikleri gösterir.
Soru 38
Bir firmanın üretim ve fiyatlama kararlarını etkileyen, firmanın faaliyette bulunduğu iktisadi çevrenin özellikleri ile anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
piyasa yönetimi
B
piyasa yapısı
C
arz talep
D
piyasa çıktıları
E
piyasa yaklaşımı
Açıklama:
Piyasa yapısı denildiğinde, bir firmanın üretim ve fiyatlama kararlarını etkileyen, firmanın faaliyette bulunduğu iktisadi çevrenin özellikleri anlatılmak istenir. Temel teorik mal ve hizmet piyasa yapıları, tam rekabet, tekelci rekabet, oligopol ve tekel piyasalarıdır.
Soru 39
Makroiktisadi yaklaşımlarla yapılan medya çalışmaları ile ilgili olarak; bir ekonomide istihdam düzeyi arttıkça, tüketicilerin mal ve hizmetlere yönelik harcamaları ne şekilde değişme gösterir?
Seçenekler
A
artış gösterir
B
azalışa geçer
C
sabit kalır
D
dalgalanma gösterir
E
etkilenmez.
Açıklama:
Makroiktisadi yaklaşımlarla yapılan medya çalışmalarında “işgücü” ve “istihdam eğilimleri”ni de incelemek, hem genel ekonominin hem de medya endüstrisinin gelişimi ve potansiyeli hakkında yararlı bilgiler sağlayabilir. Bu eğilimlere bakarak, bir ekonomide hangi endüstri veya sektörlerin gelişme hangilerinin de daralma içerisinde olduğu konusunda bilgi sahibi olunabilir. Örneğin, bir ekonomide istihdam düzeyi arttıkça, tüketicilerin mal ve hizmetlere yönelik harcamaları da artar ve genel olarak iktisadi faaliyetler ivme kazanabilir.
Soru 40
Hangi piyasalarda, firmalar ürettikleri benzer özellikler ve standartlardaki homojen ürünün piyasada arz ve talep tarafından belirlenen fiyatını veri kabul etmek durumundadırlar?
Seçenekler
A
Niş
B
Nispi
C
Oligopol
D
Tam rekabetçi
E
Tekelci
Açıklama:
Firmaların ürettikleri veya sundukları hizmet fiyatları üzerindeki etkileri piyasa yapısına göre değişir. Tam rekabetçi piyasada, firmalar ürettikleri benzer özellikler ve standartlardaki homojen ürünün piyasada arz ve talep tarafından belirlenen fiyatını veri kabul etmek durumundadırlar.
Ünite 2
Soru 1
'.............. politikalar Öncelikle Batı’da ortaya çıkmış ve 1970’li yılların ikinci yarısından başlayarak dünya genelinde yaygınlık kazanarak büyük sermayenin ulusal ve uluslararası alanda medya alanına girmesi ve dev medya tekellerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur' cümlesinde boş bırakılan alanı aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Yeni sağ
B
Enternasyonalist
C
Sosyalist
D
Marksist
E
Sosyal demokrat
Açıklama:
Yeni sağ politikalar, öncelikle Batı’da ortaya çıkmış ve 1970’li yılların ikinci yarısından başlayarak dünya genelinde yaygınlık kazanmıştır. Diğer sektörler gibi medya alanında da kapitalizmin yeniden yapılanması bağlamında önemli gelişmeler gerçekleşmiştir. Bu gelişmelerden en önemlisi, büyük sermayenin ulusal ve uluslararası alanda medya alanına girmesi ve dev medya tekellerinin ortaya çıkmasıdır.
Soru 2
Herbert Schiller 1960’lı yıllarda ortaya çıkan iletişim endüstrilerinin yoğunlaşması eğilimini azgelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler açısından hangi kavramla açıklamıştır?
Seçenekler
A
Kültür emperyalizmi
B
Konsolidasyon
C
Çapraz mülkiyet sahipliği
D
Medyanın özelleşmesi
E
Ticarileşme
Açıklama:
Geleneksel medya şirketlerinin yeni iletişim teknolojilerinin yarattığı yeni olanaklarla birlikte geniş bir iletişim sektörü içerisinde eklemlendiği bu süreç, 1960’lı yıllardan başlayarak eleştirel ekonomi politikçilerin ilgi alanına girmiştir. Herbert Schiller, 1960’lı yıllarda ortaya çıkan iletişim endüstrilerinin yoğunlaşması eğilimini, gelişmiş ülkeler için medyanın “özelleşmesi” ve “ticarileşmesi” olarak tanımlamıştır. Öte yandan, Schiller, azgelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için ise bu durumu, “kültür emperyalizmi” kavramıyla açıklamıştır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi özelleştirme hareketinin boyutları arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Kamusal çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kuralların getirilmesi.
B
Devlete ait kuruluşların özel girişimcilere satılması
C
Rekabete açılan pazarların serbestleştirilmesi
D
Kamu sektöründeki kuruluşların içeriden ticarileştirilmeleri
E
Kuralların kaldırılması (deregülasyon)
Açıklama:
Özelleştirme hareketi” nin farklılaşan boyutları şöyle sınıflandırmıştır:
1. Devlete ait kuruluşların özel girişimcilere satılması,
2. Rekabete açılan pazarların serbestleştirilmesi,
3. Kamu sektöründeki kuruluşların içeriden ticarileştirilmeleri,
4. Kuralların kaldırılması olarak tanımlanan “deregülasyon” süreci. Eşdeyişle, “reregülasyon” olarak bilinen ticari çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kuralların getirilmesi
A şıkkında ifade edilen 'kamusal çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kurallar getirilmesi' özelleştirmenin mantığına tamamen ters bir durumdur.
1. Devlete ait kuruluşların özel girişimcilere satılması,
2. Rekabete açılan pazarların serbestleştirilmesi,
3. Kamu sektöründeki kuruluşların içeriden ticarileştirilmeleri,
4. Kuralların kaldırılması olarak tanımlanan “deregülasyon” süreci. Eşdeyişle, “reregülasyon” olarak bilinen ticari çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kuralların getirilmesi
A şıkkında ifade edilen 'kamusal çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kurallar getirilmesi' özelleştirmenin mantığına tamamen ters bir durumdur.
Soru 4
Günümüz Türkiye’sinde medyanın hızla büyük sermaye şirketleri tarafından satın alınması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Medya oligopolisinin daralması
B
Tam tekelleşme
C
Tam rekabet piyasasına dönüşme
D
Monopsonist yapının kurulması
E
İki yanlı tekelin oluşması
Açıklama:
Bu açıdan bakıldığında, günümüz Türkiye’sinde medyanın hızla büyük sermaye şirketleri tarafından satın alınarak “tekelleşme eğiliminde” olduğu söylenebilir. Dolayısıyla, “Türkiye’de bugünün medyasını tanımlarken tekel kavramını kullanmak doğru olmayabilir. Yaşanılan durum, medya oligopolisinin daralarak, tekele doğru eğilim gösterdiğini ortaya koymaktadır.
Çeldirici seçeneklerden monopson tek alıcı çok sayıda satıcının olduğu durumdur. İki yanlı tekel hem alıcının hem de satıcının tek olmasıdır. Tam tekel durumunda medyanın hepsinin bir kişi veya grupta toplanması anlaşılır. Tam rekabette ise medyada çok sayıda bağımsız firma olması anlamına gelir.
Çeldirici seçeneklerden monopson tek alıcı çok sayıda satıcının olduğu durumdur. İki yanlı tekel hem alıcının hem de satıcının tek olmasıdır. Tam tekel durumunda medyanın hepsinin bir kişi veya grupta toplanması anlaşılır. Tam rekabette ise medyada çok sayıda bağımsız firma olması anlamına gelir.
Soru 5
Endüstrideki bir ya da birkaç firmanın piyasanın ne kadarını kontrolleri altında tuttuklarını gösteren kavrama ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yoğunlaşma Oranı
B
Rekabet Katsayısı
C
İşçi Devri Katsayısı
D
Endüstri Gelişmişlik İndeksi
E
Gini Katsayısı
Açıklama:
Piyasadaki “yoğunlaşma” oranı, endüstrideki bir ya da birkaç firmanın piyasanın ne kadarını kontrolleri altında tuttuklarını gösteren bir orandır. Ayrıca, iktisat yazınında “tekelleşme” ile birlikte ancak, çoğunlukla onun yerine “yoğunlaşma” kavramı kullanılmaktadır
Soru 6
Şirketlerin genel izleyiciye seslenen bir televizyon kanalının yanı sıra, bir de haber kanalı, spor kanalı kurması ya da farklı okurlara seslenen gazeteler çıkarması aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır.
Seçenekler
A
Yatay Tekelleşme
B
Dikey Tekelleşme
C
Çapraz Tekelleşme
D
Doğrusal Tekelleşme
E
Asimetrik Tekelleşme
Açıklama:
Medya alanında görülen en yaygın tekelleşme biçimlerinden biri olan “yatay tekelleşme”, “şirketlerin, belirli bir alt sektörde birden fazla ürünle ya da kuruluşla o sektördeki farklı hedef kitleleri ve dolayısıyla piyasayı kontrol etmeye çalışmalarıdır” (Adaklı, 2006). Örneğin, genel izleyiciye seslenen bir televizyon kanalının yanı sıra, bir de haber kanalı, spor kanalı kurmak ya da farklı okurlara seslenen gazeteler çıkarmak bu tip tekelleşme örnekleridir.
Soru 7
'Bir holdingin medya dışındaki sektörlerdeki faaliyetlerinin reklamlarının ve sponsorluklarının sahibi olduğu medya kanalı ya da kanallarına aktarılması bir .................. örneğidir . Yatay tekelleşmenin en önemli özelliklerinden biri buna olanak tanımasıdır'
Cümlesinde boş bırakılan alanı aşağıdakilerden hangisi doğru bir şekilde tamamlar?
Cümlesinde boş bırakılan alanı aşağıdakilerden hangisi doğru bir şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Çapraz Promosyon
B
Toplu Alım Promosyonu
C
Doğrudan Pazarlama
D
Aracı promosyon
E
Ortaklaşa Reklam
Açıklama:
Yatay tekelleşmenin en önemli özelliklerinden biri, kâr maksimizasyonunu mümkün kılan “çapraz promosyona” olanak tanımasıdır. Kaldı ki, çapraz promosyon, sermayenin medya dışındaki alanlardan medya sektörüne akmasını sağlayacak bir örgütlenmeye olanak sağlamaktadır. Bir holdingin medya dışındaki sektörlerdeki faaliyetlerinin reklamlarının ve sponsorluklarının sahibi olduğu medya kanalı ya da kanallarına aktarılması bir çapraz promosyon örneğidir.
Soru 8
Müzik piyasasında söz sahibi bir holdingin kitap yayıncılığı, internet yayıncılığı ya da kablolu televizyon sektörüne girmesi aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?
Seçenekler
A
Çapraz Tekelleşme
B
Dikey Tekelleşme
C
Kısmi Tekelleşme
D
Yatay Tekelleşme
E
Doğrusal Tekelleşme
Açıklama:
“Çapraz tekelleşme/bütünleşme”, “çeşitlenme” ya da “çapraz mülkiyet”, önceleri tek bir kitle iletişim aracı çerçevesinde etkinlik gösteren kuruluşların, başka alanlara da el atarak etkinliklerini yaygınlaştırmalarıdır. Müzik piyasasında söz sahibi bir holding, kitap yayıncılığı, internet yayıncılığı ya da kablolu televizyon sektörüne girmesi buna örnek gösterilebilir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi medyada tekelleşmenin nedenleri arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Reklam ve dağıtım alanının rekabetçi yapısına uyum sağlamak
B
Verimliliği arttırmak
C
Kâr maksimizasyonunu sağlamak
D
Yükselen maliyetleri kontrol edebilmek
E
Teknolojik gelişmelerden geri kalmamak
Açıklama:
Reklam ve dağıtım alanındaki rekabet değil, aksine kartelleşme tekelleşmeyi hızlandıran nedenlerden biridir. Dağıtım alanında güçlü olan firmalar okuyucuya, zamanın da ulaşmakta, güçsüz olan firmalar ise başarısız olarak piyasayı paylaşma şansını yitirmektedir. Güçlü olmanın yolu ise tekelleşmeden geçer. Bu durum basın sektöründe tekelleşmenin nedenlerindendir. Diğer seçenekler s.40 ve 41'de belirtilen hususlardan seçilmiştir.
Soru 10
I- Medya kuruluşlarını incelemenin zorlaşması, II- İşten çıkarmalar, III- Medya içeriklerinin tektipleşmesi, IV- Haber üretme ve yazma sürecinde medya sahiplerinin istek ve çıkarlarını gözetme zorunluluğu
Aşağıdakilerden hangisi tekelleşmenin uzak dönem etkilerindendir?
Aşağıdakilerden hangisi tekelleşmenin uzak dönem etkilerindendir?
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece II
C
Sadece III
D
I ve II
E
III ve IV
Açıklama:
Ünitede 'Medya kuruluşlarını incelemenin zorlaşması' ve , 'İşten çıkarmalar' tekelleşmenin yakın dönemdeki etkileri olarak sayılırken (s.41) 'Medya içeriklerinin tektipleşmesi' ve 'Haber üretme ve yazma sürecinde medya sahiplerinin istek ve çıkarlarını gözetme zorunluluğu' tekelleşmenin uzak dönem etkileri arasında sayılmıştır.
Soru 11
“Özelleştirme” hareketi aşağıdaki ülkelerden hangisinden başlayarak dünyaya yayılmıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
İNGİLTERE
C
FRANSA
D
İSVİÇRE
E
İSVEÇ
Açıklama:
ABD’den başlayıp, 1980’li yıllarda bütün dünyaya yayılan “özelleştirme” hareketi, en genel anlamıyla, pazarın genişletilmesine ve girişimcilerin pazarda artan bir serbestlikle hareket edebilmelerine dönük devlet müdahalelerini kapsamaktadır.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi özelleştirme hareketinin farklı boyutlarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Özel sektöre ait kurumların kamulaştırılması
B
Rekabete açılan pazarların serbestleştirilmesi
C
Deregülas-yon
D
Reregü-lasyon
E
Devlete ait kuruluşların özel girişimcilere satılması
Açıklama:
Devlete ait kuruluşların özel girişimcilere satılması, rekabete açılan pazarların serbestleştirilmesi, kamu sektöründeki kuruluşların ticarileştirilmeleri ve kuralların kaldırılması (deregülas-yon), eşdeyişle, ticari çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kuralların getirilmesi (reregü-
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 13
Yeni sağ politikalar hangi yıllardan itibaren dünya genelinde yaygınlık kazanmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1970'li yılların ikinci yarısı
B
1970'li yılların ilk yarısı
C
180'li yılların ilk yarısı
D
1980'li yılların son yarısı
E
1990'lı yıllar
Açıklama:
Yeni sağ politikalar, öncelikle Batı’da ortaya çıkmış ve 1970’li yılların ikinci yarısından başlayarak dünya genelinde yaygınlık kazanmıştır.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 14
Medya endüstrisi stratejik sektörler arasına aşağıdaki dönemlerden hangisinden itibaren girmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
1960'li yıllar
B
1970'lı yılla
C
1980'lı yıllar
D
1990'lı yıllar
E
2000'li yıllar
Açıklama:
Medya endüstrisinin stratejik sektörler arasına girdiği dönem 1980’li yıllarla birlikte gerçekleşmiştir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 15
Sovyetler Birliği ve Doğu Bloku ülkelerindeki reel sosyalizm uygulamaları hangi yıldan itibaren çökmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
1989
B
1990
C
1991
D
1992
E
1993
Açıklama:
Sovyetler Birliği ve Doğu Bloku ülkelerindeki reel sosyalizm uygulama-larının 1989’dan başlayarak çökmesiyle birlikte “yeni bir dünya düzeni”ne adım atılmıştır. Bu yeni dönemde, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ekonomik ve politik hegemonyasını tüm dünyada pekiştirmiştir.
Doğru cevap A seçeneğinde yer almaktadır.
Doğru cevap A seçeneğinde yer almaktadır.
Soru 16
1960’lı yıllarda ortaya çıkan iletişim endüstrilerinin yoğunlaşması eğilimini, gelişmiş ülkeler için medyanın “özelleşmesi” ve “ticarileşmesi” olarak tanımlayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Herbert Schiller
B
Armand Mattelart
C
Peter Golding
D
Graham Murdock
E
Deborah Philips
Açıklama:
Herbert Schiller, 1960’lı yıllarda ortaya çıkan iletişim endüstrilerinin yoğunlaşması eğilimini, gelişmiş ülkeler için medyanın “özelleşmesi” ve “ticarileşmesi” olarak tanımlamıştır.
Doğru cevap A seçeneğinde yer almaktadır.
Doğru cevap A seçeneğinde yer almaktadır.
Soru 17
Aşağıdaki piyasa yapılarından hangisinde çoklu tekel söz konusudur?
Seçenekler
A
Oligopol
B
Tam Rekabet
C
Düopol
D
Monopol
E
Monopson
Açıklama:
“Monopol” (tekel), serbest rekabetin bulunmadığı piyasalarda belli bir malın/hizmetin üretimi ya da ticaretinin tek kuruluşun elinde bulunması
Doğru cevap A seçeneğidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 18
İçinde yalnızca iki firmanın rekabet içinde bulunduğu piyasa yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düopol
B
Oligopol
C
Monopol
D
Tam Rekabet
E
Monopson
Açıklama:
İçinde yalnızca iki firmanın rekabet içinde bulunduğu piyasa yapısına “düopol” (ikili tekel) adı verilmektedir
Doğru cevap A seçeneğinde yer almaktadır.
Doğru cevap A seçeneğinde yer almaktadır.
Soru 19
Saf bir kuralsızlaştırmanın ötesinde, kapitalist pazar yapısının yeni gereksinimleriyle uyumlu olmayan her türlü düzenlemenin terk edilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
De-Regülasyon
B
Re-Regülasyon
C
Özelleştirme
D
Konsolidasyon
E
Kamulaştırma
Açıklama:
Ekonomi alanında son yılların önemli bir kavramı haline gelen “deregülasyon” saf bir kuralsızlaştırmanın ötesinde,
Doğru cevap A seçeneğinde yer almaktadır.
Doğru cevap A seçeneğinde yer almaktadır.
Soru 20
Medya alanında görülen en yaygın tekelleşme biçimlerinden biri olan tekellEşme türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yatay Tekelleşme
B
Dairesel Tekelleşme
C
Dikey Tekelleşme
D
Doğrusal Tekelleşme
E
Çapraz Tekelleşme
Açıklama:
Medya alanında görülen en yaygın tekelleşme biçimlerinden biri “yatay tekelleşmedir".
Doğru cevap A seçeneğinde yer almaktadır.
Doğru cevap A seçeneğinde yer almaktadır.
Soru 21
Küreselleşme çerçevesinde medya alanındaki çokuluslu şirketlerin egemenliğini hangi kavram ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Uluslararasılaşma
B
Yoğunlaşma
C
Konsolidasyon
D
Çeşitlendirme
E
Çapraz tekelleşme
Açıklama:
MEDYA VE ELEŞTİREL EKONOMİ POLİTİK YAKLAŞIM
“Uluslararasılaşma”, küreselleşme çerçevesinde medya alanındaki çokuluslu şirketlerin egemenliğini ifade etmektedir.
“Uluslararasılaşma”, küreselleşme çerçevesinde medya alanındaki çokuluslu şirketlerin egemenliğini ifade etmektedir.
Soru 22
Medya alanındaki “yoğunlaşma”ya hangi kavram karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Tekelleşme
B
Uluslararasılaşma
C
Yoğunlaşma
D
Çeşitlendirme
E
Egemenlik
Açıklama:
MEDYA VE ELEŞTİREL EKONOMİ POLİTİK YAKLAŞIM
Medya alanındaki “Yoğunlaşma” kavramı ise, tekelleşme anlamına gelmektedir.
Medya alanındaki “Yoğunlaşma” kavramı ise, tekelleşme anlamına gelmektedir.
Soru 23
İletişim endüstrilerinin yoğunlaşması eğilimini, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için “kültür emperyalizmi” kavramıyla açıklayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Herbert Schiller
B
John B. Thompson
C
Cees Hamelink
D
Deborah Philips
E
Alan Tomlinson
Açıklama:
MEDYA VE ELEŞTİREL EKONOMİ POLİTİK YAKLAŞIM
Herbert Schiller, 1960’lı yıllarda ortaya çıkan iletişim endüstrilerinin yoğunlaşması eğilimini, gelişmiş ülkeler için medyanın “özelleşmesi” ve “ticarileşmesi” olarak tanımlamıştır. Öte yandan, Schiller, azgelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için ise bu durumu, “kültür emperyalizmi” kavramıyla açıklamıştır.
Herbert Schiller, 1960’lı yıllarda ortaya çıkan iletişim endüstrilerinin yoğunlaşması eğilimini, gelişmiş ülkeler için medyanın “özelleşmesi” ve “ticarileşmesi” olarak tanımlamıştır. Öte yandan, Schiller, azgelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için ise bu durumu, “kültür emperyalizmi” kavramıyla açıklamıştır.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi, medya mülkiyetinin daha az sahiplik altında yoğunlaşmasını eleştirerek, hiçbir ticari gücün haberleri egemenliği altında tutmaması gerektiğini savunmaktadır?
Seçenekler
A
Ben Bagdikian
B
Armand Mattelart
C
Peter Golding
D
Graham Murdock
E
John B. Thompson
Açıklama:
MEDYA VE ELEŞTİREL EKONOMİ POLİTİK YAKLAŞIM
Özellikle son yıllarda, medya mülkiyeti daha az sahiplik altında yoğunlaşmıştır. Hiçbir ticari gücün tıpkı devletin olduğu gibi haberleri egemenliği altında tutmaması gerektiğini savunan Ben Bagdikian (1992), medya devlerinin sanki özel bir enformasyon bakanlığı kurduğuna vurgu yapmaktadır.
Özellikle son yıllarda, medya mülkiyeti daha az sahiplik altında yoğunlaşmıştır. Hiçbir ticari gücün tıpkı devletin olduğu gibi haberleri egemenliği altında tutmaması gerektiğini savunan Ben Bagdikian (1992), medya devlerinin sanki özel bir enformasyon bakanlığı kurduğuna vurgu yapmaktadır.
Soru 25
Somut olarak var olan firmaların büyüyüp gelişmesi, daha az büyük ya da daha az güçlü olanların ise ortadan kaybolması biçiminde ortaya çıkan durum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tekelleşme eğilimi
B
Tam rekabet
C
Tekelleşme
D
Dikey tekelleşme
E
Çarpraz tekelleşme
Açıklama:
MEDYADA TEKELLEŞME
“Tekelleşme eğilimi”, somut olarak var olan firmaların büyüyüp gelişmesi, daha az büyük ya da daha az güçlü olanların ise ortadan kaybolması biçiminde ortaya çıkmaktadır.
“Tekelleşme eğilimi”, somut olarak var olan firmaların büyüyüp gelişmesi, daha az büyük ya da daha az güçlü olanların ise ortadan kaybolması biçiminde ortaya çıkmaktadır.
Soru 26
Genel izleyiciye seslenen bir televizyon kanalının yanı sıra, bir haber kanalı, bir de spor kanalı kurmak ya da farklı okurlara seslenen gazeteler çıkarmak hangi tür tekelleşmeye örneğidir?
Seçenekler
A
Yatay tekelleşme
B
Çapraz tekelleşme
C
Dairesel tekelleşme
D
Dikey tekelleşme
E
Doğrusal tekelleşme
Açıklama:
MEDYADA TEKELLEŞME
Medya alanında görülen en yaygın tekelleşme biçimlerinden biri olan “yatay tekelleşme”, “şirketlerin, belirli bir alt sektörde birden fazla ürünle ya da kuruluşla o sektördeki farklı hedef kitleleri ve dolayısıyla piyasayı kontrol etmeye çalışmalarıdır”. Örneğin, genel izleyiciye seslenen bir televizyon kanalının yanı sıra, bir de haber kanalı, spor kanalı kurmak ya da farklı okurlara seslenen gazeteler çıkarmak bu tip tekelleşme örnekleridir.
Medya alanında görülen en yaygın tekelleşme biçimlerinden biri olan “yatay tekelleşme”, “şirketlerin, belirli bir alt sektörde birden fazla ürünle ya da kuruluşla o sektördeki farklı hedef kitleleri ve dolayısıyla piyasayı kontrol etmeye çalışmalarıdır”. Örneğin, genel izleyiciye seslenen bir televizyon kanalının yanı sıra, bir de haber kanalı, spor kanalı kurmak ya da farklı okurlara seslenen gazeteler çıkarmak bu tip tekelleşme örnekleridir.
Soru 27
Medya alanında etkinlik gösteren bir holdingin sanayi ve hizmet sektörlerinde büyük yatırımlarının olması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Çapraz tekelleşme
B
Yatay tekelleşme
C
Dikey tekelleşme
D
Tekelleşme eğilimi
E
Tam rekabet
Açıklama:
MEDYADA TEKELLEŞME
Tekelleşmenin üçüncü göstergesi olarak tanımlanan “çapraz tekelleşme/bütünleşme”, “çeşitlenme” ya da “çapraz mülkiyet”, önceleri tek bir kitle iletişim aracı çerçevesinde etkinlik gösteren kuruluşların, başka alanlara da el atarak etkinliklerini yaygınlaştırmalarıdır. Bu tür bir gelişme, birçok ülkede günlük basın, periyodik basın, kitap yayımcılığı alanlarından taşmış ve elektronik kitle iletişim araçları olan radyo-televizyon yayıncılığı ile internet yayıncılığını da kapsar bir nitelik kazanmıştır. Ayrıca, medya alanında etkinlik gösteren bir holdingin sanayi ve hizmet sektörlerinde büyük yatırımlarının olması da çapraz tekelleşmeyi açıklamaktadır.
Tekelleşmenin üçüncü göstergesi olarak tanımlanan “çapraz tekelleşme/bütünleşme”, “çeşitlenme” ya da “çapraz mülkiyet”, önceleri tek bir kitle iletişim aracı çerçevesinde etkinlik gösteren kuruluşların, başka alanlara da el atarak etkinliklerini yaygınlaştırmalarıdır. Bu tür bir gelişme, birçok ülkede günlük basın, periyodik basın, kitap yayımcılığı alanlarından taşmış ve elektronik kitle iletişim araçları olan radyo-televizyon yayıncılığı ile internet yayıncılığını da kapsar bir nitelik kazanmıştır. Ayrıca, medya alanında etkinlik gösteren bir holdingin sanayi ve hizmet sektörlerinde büyük yatırımlarının olması da çapraz tekelleşmeyi açıklamaktadır.
Soru 28
Tekelleşmenin uzun dönemli etkilerinden en önemlisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tektipleşme
B
Küreselleşme
C
Kamusallaşma
D
Özelleşme
E
Tam rekabet
Açıklama:
MEDYADA TEKELLEŞME
Tekelleşmenin uzun dönemli etkilerinden en önemlisi medya içeriklerindeki “tektipleşme” eşdeyişle, benzeşmedir. Tekelleşme, kültürel ürünün tektipleşmesine neden olmaktadır. W. Russell Neuman’a göre, çoğu insanın medyadan duydukları ve gördükleri, dünya görüşü ve içerik açısından dikkat çekecek biçimde tektiptir ve bu yapısal bir sorundur.
Tekelleşmenin uzun dönemli etkilerinden en önemlisi medya içeriklerindeki “tektipleşme” eşdeyişle, benzeşmedir. Tekelleşme, kültürel ürünün tektipleşmesine neden olmaktadır. W. Russell Neuman’a göre, çoğu insanın medyadan duydukları ve gördükleri, dünya görüşü ve içerik açısından dikkat çekecek biçimde tektiptir ve bu yapısal bir sorundur.
Soru 29
Küresel medya pazarında egemenliğe sahip yedi çokuluslu şirketin özelliği nedir?
Seçenekler
A
Tamamı pazara medya şirketi olarak girmemiştir.
B
Tamamı pazara medya şirketi olarak girmiştir
C
Bir kısmı pazara medya şirketi olarak girmiştir
D
Bir kısmı pazara medya şirketi olarak girmemiştir
E
Bu şirketlerin tamamı ABD kökenlidir
Açıklama:
BATI ÜLKELERİNDEKİ MEDYA ORTAMINDA TEKELLEŞME
Bugün, küresel medya pazarı temel olarak yedi çokuluslu şirketin egemenliği altındadır. 1. Disney, 2. AOL-Time Warner, 3. Sony, 4. News Corporation, 5. Viacom, 6. Vivendi, 7. Bertelsmann. Yukarıdaki şirketlerin hiçbiri pazara bir medya şirketi olarak girmemiştir. Medya sektörüne girişleri ise 1990’lı yılların başına denk gelmektedir. Hepsi de 2001 yılının dünyanın en büyük 300 finansal olmayan şirketler listesinde yer almaktadır. Bu şirketlerin temel etkinlik alanları öncelikle ABD olmakla birlikte, sadece üçü (Disney, AOL-Time Warner ve Viacom) gerçek anlamda ABD kökenlidir. Sony Japon, Vivendi Fransız, Bertelsmann Alman ve News Corporation ise Avustralya kökenlidir.
Bugün, küresel medya pazarı temel olarak yedi çokuluslu şirketin egemenliği altındadır. 1. Disney, 2. AOL-Time Warner, 3. Sony, 4. News Corporation, 5. Viacom, 6. Vivendi, 7. Bertelsmann. Yukarıdaki şirketlerin hiçbiri pazara bir medya şirketi olarak girmemiştir. Medya sektörüne girişleri ise 1990’lı yılların başına denk gelmektedir. Hepsi de 2001 yılının dünyanın en büyük 300 finansal olmayan şirketler listesinde yer almaktadır. Bu şirketlerin temel etkinlik alanları öncelikle ABD olmakla birlikte, sadece üçü (Disney, AOL-Time Warner ve Viacom) gerçek anlamda ABD kökenlidir. Sony Japon, Vivendi Fransız, Bertelsmann Alman ve News Corporation ise Avustralya kökenlidir.
Soru 30
“Türkiye medyasının özellikle dergicilik alanında, küresel medya devleri ile kurulan ortaklıklar hep …………… eğiliminin dışında kalmamak adına atılmış önemli adımlar olarak sunulmaktadır.” Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Tam rekabet
C
Tekelleşme
D
Modernleşme
E
Çarpraz tekelleşme
Açıklama:
TÜRKİYE’DE MEDYA SAHİPLİK YAPISINDAKİ DEĞİŞİM VE TEKELLEŞME EĞİLİMLER
Türkiye medyasının bazı dergi gruplarına önce isim haklarını satmışlar, bir süre sonra da ortak olmuşlardır. Özellikle dergicilik alanında, küresel medya devleri ile kurulan ortaklıklar (Cosmo, Bazaar, Elle, Marie Claire, National Geographic, Traveller, Life, Business Week gibi dergiler) hep küreselleşme eğiliminin dışında kalmamak adına atılmış önemli adımlar olarak sunulmaktadır.
Türkiye medyasının bazı dergi gruplarına önce isim haklarını satmışlar, bir süre sonra da ortak olmuşlardır. Özellikle dergicilik alanında, küresel medya devleri ile kurulan ortaklıklar (Cosmo, Bazaar, Elle, Marie Claire, National Geographic, Traveller, Life, Business Week gibi dergiler) hep küreselleşme eğiliminin dışında kalmamak adına atılmış önemli adımlar olarak sunulmaktadır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Murdock tarafından sınıflandırılan küreselleşme hareketlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Devlete ait kuruluşların özel girişimcilere satılması
B
Rekabete açılan pazarların serbestleştirilmesi
C
Kamu sektöründeki kuruluşların içeriden ticarileştirilmeleri
D
Kuralların kaldırılması olarak tanımlanan “deregülasyon” süreci
E
Devlete ait kuruluşların devlet tekelinde güçlendirilmesi
Açıklama:
Özelleştirme hareketi, genel olarak ABD’den başlayıp 1980’li yıllarda tüm dünyaya yayılmıştır. “Özelleştirme”, en genel anlamıyla pazarın genişletilmesine ve girişimcilerin pazarda artan bir serbestlikle hareket edebilmelerine yönelik devlet müdahalelerini kapsamaktadır. Bu anlamda, Murdock (1990) “özelleştirme hareketi”nin farklılaşan boyutlarını şöyle sınıflandırmıştır: 1. Devlete ait kuruluşların özel girişimcilere satılması, 2. Rekabete açılan pazarların serbestleştirilmesi, 3. Kamu sektöründeki kuruluşların içeriden ticarileştirilmeleri, 4. Kuralların kaldırılması olarak tanımlanan “deregülasyon” süreci. Eşdeyişle, “reregülasyon” olarak bilinen ticari çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kuralların getirilmesi.
Devlete ait kuruluşların devlet tekelinde güçlendirilmesi
Devlete ait kuruluşların devlet tekelinde güçlendirilmesi
Soru 32
“.........serbest rekabetin bulunmadığı piyasalarda belli bir malın/ hizmetin üretimi ya da ticaretinin tek kuruluşun elinde bulunması olarak tanımlanabilir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Monopol
B
Oligopol
C
Düopol
D
Yoğunlaşma
E
Tekelleşme
Açıklama:
“Monopol” (tekel), serbest rekabetin bulunmadığı piyasalarda belli bir malın/ hizmetin üretimi ya da ticaretinin tek kuruluşun elinde bulunması olarak tanımlanabilir. Kuramsal işleyişi ve sonuçları çerçevesinde monopole çok benzeyen “oligopol” (çoklu tekel) piyasası ise, az sayıda arz eden üretici/satıcı firma durumuyla tanımlanabilir. Üreticiler, tam rekabette olduğu gibi homojen tek bir mal ya da tam tekelci rekabette olduğu gibi temel mamulün farklılaştırılmış türevlerini de satabilir. Söz konusu firma sayısının azlığını ifade eden belli bir rakam yoktur. Ancak, asgari sayı ikidir. Bu çerçevede, içinde yalnızca iki firmanın rekabet içinde bulunduğu piyasa yapısına “düopol” (ikili tekel) adı verilmektedir (Okuroğlu, 2012).
Soru 33
Bir medya şirketinin aynı alanda etkinlik gösteren bir diğer şirketi kendi kontrolü altına alabilecek orandaki bir payını satın alması olarak tanımlayabileceğimiz kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Medyada kamusallaşma
B
Medyada tekelleşme
C
Deregülasyon süreci
D
Medya Monopolleşme
E
Özel Yayıncılık
Açıklama:
“Medyada yaşanan tekelleşme eğilimi” ise bir medya şirketinin aynı alanda etkinlik gösteren bir diğer şirketi kendi kontrolü altına alabilecek orandaki bir payını satın alması şeklinde tanımlanabilir. Ancak, tekelleşme olgusu bu tanımın ötesinde çok daha karmaşık ilişki ve açıklamalara konu olabilecek yapılanmaları da doğurmaktadır. Bunun önemli nedenlerinden biri, medya sektöründeki tekelleşmeye ilişkin somut verilerin elde edilmesine yönelik bir sınırlamanın var olmasıdır.
Medyada tekelleşme
Medyada tekelleşme
Soru 34
Herhangi bir televizyon kanalına ait yapımcı şirket tarafından üretilen ya da pazardaki bağımsız bir yapımcı şirket tarafından üretilen dizinin/filmin telif haklarının satın alınmasıyla; aynı dizinin/ filmin birden fazla tüketime sokulması, eşdeyişle yayınlanması süreci de bir ........... promosyon örneğidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Dikey tekelleşme
B
Yatay tekelleşme
C
Çapraz promosyon
D
Deregülasyon
E
Oligopol
Açıklama:
Herhangi bir televizyon kanalına ait yapımcı şirket tarafından üretilen ya da pazardaki bağımsız bir yapımcı şirket tarafından üretilen dizinin/filmin telif haklarının satın alınmasıyla; aynı dizinin/ filmin birden fazla tüketime sokulması, eşdeyişle yayınlanması süreci de bir çapraz promosyon örneğidir.
Soru 35
Devletin her alanda piyasanın görünmez eli lehine güçlenmesi ve piyasanın etkin işlemesini engelleyen kuralların kaldırılmasına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Tekelleşme
B
Deregülasyon
C
Regülasyon
D
Monopoli
E
Dikey tekelleşme
Açıklama:
Üretim sürecinden teknolojiye kadar yaşanan gelişmeler, sermayenin küreselleşmesine engel oluşturan ulus devletin yasa ve düzenlemelerinde sermayenin serbestçe hareket etmesini ve yatırım yapmasını sağlayacak değişimlerin gerçekleştirilmesine neden olmuştur. Söz konusu dönem, sermayenin ulus devlet aleyhine güçlendiği bir evreye işaret eder. Devletin her alanda piyasanın görünmez eli lehine güçlenmesi ve piyasanın etkin işlemesini engelleyen kuralların kaldırılması olarak tanımlanan “deregülasyon” süreci döneme damgasını vurmuştur. Ulusal ve uluslararası alanda, ekonomik ve politik olarak yeterli güce kavuşan sermayenin kurallarının yerleşeceğini simgeleyen bu süreçte ulusal pazarlar dış ticarete serbestçe açılmıştır.
Soru 36
Temel olarak bilişim, telekomünikasyon ve geleneksel medya (kitap, gazete, dergi, radyo, televizyon vb.) alanlarının hem teknik hem de sektörel düzeyde iç içe geçmesine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Deregülasyon
B
Tekelleşme
C
Serbest piyasa
D
Kamusal yayıncılık
E
Yöndeşme
Açıklama:
Günümüzde, medya endüstrisinin sınırlarını belirlemek giderek güçleşmektedir. Kaldı ki, sektörler arası geçişkenlik arttığı için hangi sektörün nerede başlayıp nerede bittiğini belirlemek de eskisi kadar kolay olmamaktadır. Örneğin, radyo ve müzik klipleri endüstrisinin nerede başladığını ve müzik endüstrisinin nerede bittiğini söylemek giderek güçleşmektedir. Sözü edilen bu durumu tanımlamak için, sıkça atıfta bulunulan “yöndeşme” (convergence) kavramı temel olarak bilişim, telekomünikasyon ve geleneksel medya (kitap, gazete, dergi, radyo, televizyon vb.) alanlarının hem teknik hem de sektörel düzeyde iç içe geçmesine işaret etmektedir. Bu kavram, ayrıca, medya alanındaki tekelleşme eğilimlerinin ulaştığı son nokta olarak değerlendirilmektedir (Adaklı, 2006).
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de 1980 sonlarında hızlanan ve günümüze uzanan süreçte medyadaki tekelleşme eğiliminin arka planında yatan nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Promosyonla büyüme
B
Özel radyo ve televizyonlara geçiş
C
Dağıtımda ve reklamda gerçekleştirilen kartel anlaşmaları
D
Medya sektöründe gerçekleştirilen anti-sendikal işbirliği
E
Devlet yayıncılık tekelinin güçlenmesi
Açıklama:
1980 sonlarında hızlanan ve günümüze uzanan süreçte medyadaki tekelleşme eğiliminin arka planında yatan nedenler ise şöyle özetlenebilir (Sönmez, 2003): 1. Siyasi arenada medya desteğine duyulan gereksinim, 2. Promosyonla büyüme, 3. Özel radyo ve televizyonlara geçiş, 4. 1989-1993 ve 1995-2000 dönemi hızlı büyüme konjonktürü, 5. Dağıtımda ve reklamda gerçekleştirilen kartel anlaşmaları, 6. Medya sektöründe gerçekleştirilen anti-sendikal işbirliği.
Devlet yayıncılık tekelinin güçlenmesi
Devlet yayıncılık tekelinin güçlenmesi
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de medya alanındaki tekelleşme eğiliminin olumsuz sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Medya kurumunun ve gazetecilerin özgürlüğü sorunu
B
Medya ve demokrasi arasındaki ilişkinin olumsuz etkilenmesi
C
Editöryal bağımsızlığın erozyona uğraması
D
Toplumsal sorumluluk anlayışının benimsenmesi
E
Medyaya karşı bir güvensizliğin doğması
Açıklama:
Medya kurumunun ve gazetecilerin özgürlüğü sorunu, medya ve demokrasi arasındaki ilişkinin olumsuz etkilenmesi, editöryal bağımsızlığın erozyona uğraması, haber üretiminde yeni bir sürece geçilmesi, yeni bir gazeteci tipinin doğuşu ve medyaya karşı bir güvensizliğin doğması (Özsever, 2004). Bunun yanı sıra, Türkiye’de medya alanındaki tekelleşme eğiliminin önemli sonuçlarından biri de medya ürünlerinin “tektipleşmesi” ve “metalaşması” olduğu ifade edilebilir. Magazine ilişkin programların ve basılı ürünlerin sayısındaki artışın yanı sıra, magazinleşme eğilimlerinin yaygınlık kazandığı medya metinlerinde standartlaşma, tektipleşme, metalaşma, içerik düzeylerinin düşüklüğü vb. özellikler egemen bir görünüm sergilemektedir
Toplumsal sorumluluk anlayışının benimsenmesi
Toplumsal sorumluluk anlayışının benimsenmesi
Soru 39
Önceleri tek bir kitle iletişim aracı çerçevesinde etkinlik gösteren kuruluşların, başka alanlara da el atarak etkinliklerini yaygınlaştırmalarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çapraz tekelleşme
B
Yöndeşme
C
Uluslararasılaşma
D
Dikey tekelleşeme
E
Medyanın endüstrileşmesi
Açıklama:
Tekelleşmenin üçüncü göstergesi olarak tanımlanan “çapraz tekelleşme/bütünleşme”, “çeşitlenme” ya da “çapraz mülkiyet”, önceleri tek bir kitle iletişim aracı çerçevesinde etkinlik gösteren kuruluşların, başka alanlara da el atarak etkinliklerini yaygınlaştırmalarıdır.
Soru 40
Genel izleyiciye seslenen bir televizyon kanalının yanı sıra, bir de haber kanalı, spor kanalı kurmak ya da farklı okurlara seslenen gazeteler çıkarmak hangi tip tekelleşmeye örnektir?
Seçenekler
A
Dikey tekelleşme
B
Yatay tekelleşme
C
Çapraz tekelleşme
D
Çapraz promosyon
E
Doğrusal tekelleşme
Açıklama:
Medya alanında görülen en yaygın tekelleşme biçimlerinden biri olan “yatay tekelleşme”, “şirketlerin, belirli bir alt sektörde birden fazla ürünle ya da kuruluşla o sektördeki farklı hedef kitleleri ve dolayısıyla piyasayı kontrol etmeye çalışmalarıdır” (Adaklı, 2006). Örneğin, genel izleyiciye seslenen bir televizyon kanalının yanı sıra, bir de haber kanalı, spor kanalı kurmak ya da farklı okurlara seslenen gazeteler çıkarmak bu tip tekelleşme örnekleridir
Yatay tekellleşme
Yatay tekellleşme
Soru 41
Ekonomide ticari çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kuralların getirilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
deregülasyon
B
reregülasyon
C
monetizasyon
D
dezenflasyon
E
kapitalizasyon
Açıklama:
Ticari çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kuralların getirilmesini ifade eden kavram reregülasyondur.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi 1970'li yılların ilk yarısında medya sektöründeki gelişmelerle ilgili olarak dikkat çekilen temel eğilimler arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Çeşitlendirme
B
Yoğunlaşma
C
Konsolidasyon
D
Uluslararasılaşma
E
Özgürleşme
Açıklama:
1970'li yılların ilk yarısında medya sektöründeki gelişmelerle ilgili olarak dikkat çekilen temel eğilimler arasında "özgürleşme" yer almamaktadır.
Soru 43
Herbert Schiller, 1960’lı yıllarda ortaya çıkan iletişim endüstrilerinin yoğunlaşması eğilimini, gelişmiş ülkeler için medyanın “..........” ve “..........” olarak tanımlamıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere uygun düşen kelimeler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere uygun düşen kelimeler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
özelleşmesi - ticarileşmesi
B
merkezileşmesi - konsolidasyonu
C
yoğunlaşması - şeffaflaşması
D
şekillenmesi - sadeleşmesi
E
özgürleşmesi - odaklanması
Açıklama:
Herbert Schiller, 1960’lı yıllarda ortaya çıkan iletişim endüstrilerinin yoğunlaşması eğilimini, gelişmiş ülkeler için medyanın “özelleşmesi” ve “ticarileşmesi” olarak tanımlamıştır.
Soru 44
Hangi ülkenin medya sektörü dünyadaki en büyük medya ürünleri ihracatçısıdır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Fransa
C
ABD
D
Almanya
E
İtalya
Açıklama:
ABD’deki medya sektörü dünyadaki en büyük medya ürünleri ihracatçısıdır.
Soru 45
Az sayıda arz eden üretici/satıcı durumuyla tanımlanan piyasa türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Monopol
B
Düopol
C
Oligopol
D
Monopson
E
Oligopson
Açıklama:
Az sayıda arz eden üretici/satıcı durumuyla tanımlanan piyasa oligopol piyasasıdır.
Soru 46
Yalnızca iki firmanın rekabet içinde bulunduğu piyasa yapısına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Monopol
B
Oligopol
C
Düopson
D
Oligopson
E
Düopol
Açıklama:
Yalnızca iki firmanın rekabet içinde bulunduğu piyasa yapısına düopol denir.
Soru 47
I - Satın almalar
II - Denetim altına almalar
III - Birleşmeler
IV - Anlaşmalar
V - Mali ilişkiler
Tekelleşme eğilimlerinin ortaya çıktığı biçimler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru ve eksiksiz olarak yer almaktadır?
II - Denetim altına almalar
III - Birleşmeler
IV - Anlaşmalar
V - Mali ilişkiler
Tekelleşme eğilimlerinin ortaya çıktığı biçimler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru ve eksiksiz olarak yer almaktadır?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II, III ve IV
C
I, III, IV ve V
D
II, III, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Verilen maddelerin hepsi tekelleşme eğilimlerinin ortaya çıktığı biçimlerdir.
Soru 48
En önemli özelliklerinden biri, kâr maksimizasyonunu mümkün kılan “çapraz promosyona” olanak tanıması olan tekelleşme türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yatay tekelleşme
B
Dikey tekelleşme
C
Çapraz tekelleşme
D
Simetrik tekelleşme
E
Asimetrik tekelleşme
Açıklama:
Yatay tekelleşmenin en önemli özelliklerinden biri, kâr maksimizasyonunu mümkün kılan “çapraz promosyona” olanak tanımasıdır.
Soru 49
I - ekonomik
II - politik
III - teknolojik
IV - düzenleyici
İletişim alanındaki yöndeşme sürecinin temel düzeydeki tanım türleri aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru ve eksiksiz olarak verilmiştir?
II - politik
III - teknolojik
IV - düzenleyici
İletişim alanındaki yöndeşme sürecinin temel düzeydeki tanım türleri aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru ve eksiksiz olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, III ve IV
C
I, II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
İletişim alanındaki yöndeşme süreci “ekonomik”, “teknolojik” ve “düzenleyici” olmak üzere üç temel düzeyde tanımlanmaktadır.
Soru 50
K - Holdinglerin medyaya girişi
L - Medyanın holdingleşmesi
M - Yazılı basının elektronik basınla bütünleşmesi
Medya ile ilgili olarak yukarıdaki evrelerin geçmişten bugüne sıralaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
L - Medyanın holdingleşmesi
M - Yazılı basının elektronik basınla bütünleşmesi
Medya ile ilgili olarak yukarıdaki evrelerin geçmişten bugüne sıralaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
K-L-M
B
K-M-L
C
L-K-M
D
L-M-K
E
M-L-K
Açıklama:
Bu sıralama; medyanın holdingleşmesi, holdinglerin medyaya girişi, yazılı basının elektronik basınla bütünleşmesi şeklindedir.
Soru 51
Küreselleşme çerçevesinde medya alanındaki çokuluslu şirketlerin egemenliğini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yöndeşme
B
Konsolidasyon
C
Yoğunlaşma
D
Çeşitlendirme
E
Uluslararasılaşma
Açıklama:
MEDYA VE ELEŞTİREL EKONOMİ POLİTİK YAKLAŞIM
Küreselleşme çerçevesinde medya alanındaki çokuluslu şirketlerin egemenliğini ifade eden kavram, uluslararasılaşma'dır. Güç ya da etkinlik, birleşmeanlamına gelen “konsolidasyon” piyasa davranışını tanımlaması açısından medya sektöründe sıkça kullanılır. Yoğunlaşma” ise tekelleşme anlamına gelir. “Çeşitlendirme” çapraz mülkiyet sahipliği ya da çapraz tekelleşme olarak tanımlanır. Yöndeşme ise bilişim, telekomünikasyon ve geleneksel medya (kitap, gazete, dergi, radyo, televizyon vb.) alanlarının hem teknik hem de sektörel düzeyde iç içe geçmesine işaret eder.
Küreselleşme çerçevesinde medya alanındaki çokuluslu şirketlerin egemenliğini ifade eden kavram, uluslararasılaşma'dır. Güç ya da etkinlik, birleşmeanlamına gelen “konsolidasyon” piyasa davranışını tanımlaması açısından medya sektöründe sıkça kullanılır. Yoğunlaşma” ise tekelleşme anlamına gelir. “Çeşitlendirme” çapraz mülkiyet sahipliği ya da çapraz tekelleşme olarak tanımlanır. Yöndeşme ise bilişim, telekomünikasyon ve geleneksel medya (kitap, gazete, dergi, radyo, televizyon vb.) alanlarının hem teknik hem de sektörel düzeyde iç içe geçmesine işaret eder.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi Cees Hamelink tarafından vurgulanan 1990’lı yıllardaki dünya medya düzeninin işleyişine yönelik gelişmelerden biridir?
Seçenekler
A
Uluslararasılaşma
B
Tektipleşme
C
Yöndeşme
D
Dijitalleşme
E
Metalaşma
Açıklama:
MEDYA VE ELEŞTİREL EKONOMİ POLİTİK YAKLAŞIM
Dijitalleşme; Cees Hamelink tarafından vurgulanan 1990’lı yıllardaki dünya medya düzeninin işleyişine yönelik gelişmelerden biridir. Diğer gelişmeler; Konsolidasyon, Kuralların kaldırılması (deregülasyon) ve Küreselleşmedir.
Dijitalleşme; Cees Hamelink tarafından vurgulanan 1990’lı yıllardaki dünya medya düzeninin işleyişine yönelik gelişmelerden biridir. Diğer gelişmeler; Konsolidasyon, Kuralların kaldırılması (deregülasyon) ve Küreselleşmedir.
Soru 53
Thompson, teknolojik yeniliklerin medyadaki büyük değişime önemli katkılar sunduğunu belirtir ve bu değişimi, ekonomi politik düzeyde dört temel eğilimi gündeme getirir. Aşağıdakilerden hangisi bu temel eğilimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Medya endüstrilerinin artan yoğunlaşmaları
B
Medya endüstrilerinin genişleyen çeşitlenmeleri
C
Medya endüstrilerinin artan küreselleşmeleri
D
Yayıncılık alanında kuralların kaldırılması
E
Medya endüstrilerinin metalaşmaları
Açıklama:
MEDYA VE ELEŞTİREL EKONOMİ POLİTİK YAKLAŞIM
"Medya endüstrilerinin metalaşmaları" bu temel eğilimlerden biri değildir. Metalaşma; medya alanındaki tekelleşme eğiliminin önemli sonuçlarından biridir. Thompson’ın vurguladığı bu eğilimler;
-Medya endüstrilerinin artan yoğunlaşmaları, eşdeyişle tekelleşmeleri
-Medya endüstrilerinin genişleyen çeşitlenmeleri,
-Medya endüstrilerinin artan küreselleşmeleri,
-Yayıncılık alanında “kuralların kaldırılması”, eşdeyişle “deregülasyon” yönündeki genel eğilimdir.
Kendi aralarında belli neden sonuç ilişkilerini barındıran bu eğilimler çerçevesinde, medya endüstrisi sayıları giderek azalan büyük şirketlerin eline geçmiştir. Küçük ve orta boy medya kurumları satın almalar ya da zorunlu kapanma kararları ile sektörden çekilirken; ulusal ve uluslararası alanda ciddi yoğunlaşmalar gündeme gelmiştir.
"Medya endüstrilerinin metalaşmaları" bu temel eğilimlerden biri değildir. Metalaşma; medya alanındaki tekelleşme eğiliminin önemli sonuçlarından biridir. Thompson’ın vurguladığı bu eğilimler;
-Medya endüstrilerinin artan yoğunlaşmaları, eşdeyişle tekelleşmeleri
-Medya endüstrilerinin genişleyen çeşitlenmeleri,
-Medya endüstrilerinin artan küreselleşmeleri,
-Yayıncılık alanında “kuralların kaldırılması”, eşdeyişle “deregülasyon” yönündeki genel eğilimdir.
Kendi aralarında belli neden sonuç ilişkilerini barındıran bu eğilimler çerçevesinde, medya endüstrisi sayıları giderek azalan büyük şirketlerin eline geçmiştir. Küçük ve orta boy medya kurumları satın almalar ya da zorunlu kapanma kararları ile sektörden çekilirken; ulusal ve uluslararası alanda ciddi yoğunlaşmalar gündeme gelmiştir.
Soru 54
Thompson’ın “yoğunlaşma” olarak belirttiği eğilim, ......... dışındaki diğer eğilimleri bütünüyle kapsamaktadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Çeşitlenme
B
Küreselleşme
C
Deregülasyon
D
Yöndeşme
E
Konsolidasyon
Açıklama:
MEDYADA TEKELLEŞME
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri C seçeneği doğru olarak tamamlar. Thompson’ın “yoğunlaşma” (tekelleşme) olarak belirttiği eğilim, “deregülasyon” dışındaki diğer eğilimleri bütünüyle kapsar. Eşdeyişle, medya endüstrilerinin “tekelleşme”si ile “çeşitlenme”leri ve “küreselleşme”leri (uluslararasılaşmaları) arasında doğrudan bir ilişki bulunur. "Kuralların kaldırılması" anlamına gelen deregülasyon, ticari çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kuralların getirilmesidir (reregülasyon).
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri C seçeneği doğru olarak tamamlar. Thompson’ın “yoğunlaşma” (tekelleşme) olarak belirttiği eğilim, “deregülasyon” dışındaki diğer eğilimleri bütünüyle kapsar. Eşdeyişle, medya endüstrilerinin “tekelleşme”si ile “çeşitlenme”leri ve “küreselleşme”leri (uluslararasılaşmaları) arasında doğrudan bir ilişki bulunur. "Kuralların kaldırılması" anlamına gelen deregülasyon, ticari çıkarları öne çıkaracak biçimde yeni kuralların getirilmesidir (reregülasyon).
Soru 55
Kavram
1.Monopol
2.Oligopol
3.Düopol
4.Yoğunlaşma
Tanım
K. Serbest rekabetin bulunmadığı piyasalarda, belli bir malın/hizmetin üretimi ya da ticaretinin, tek kuruluşun elinde bulunması
L. Az sayıda firmanın birlikte etkinlikte bulunduğu ve karşılıklı bağımlılığın söz konusu olduğu bir piyasa biçimi
Tekelleşme ile ilgili yukarıdaki kavram ve tanımların doğru eşleştirmesi aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
1.Monopol
2.Oligopol
3.Düopol
4.Yoğunlaşma
Tanım
K. Serbest rekabetin bulunmadığı piyasalarda, belli bir malın/hizmetin üretimi ya da ticaretinin, tek kuruluşun elinde bulunması
L. Az sayıda firmanın birlikte etkinlikte bulunduğu ve karşılıklı bağımlılığın söz konusu olduğu bir piyasa biçimi
Tekelleşme ile ilgili yukarıdaki kavram ve tanımların doğru eşleştirmesi aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
2-K, 3-L
B
3-L, 1-K
C
1-L. 4-K
D
1-K, 2-L
E
4-K, 2-L
Açıklama:
MEDYADA TEKELLEŞME
Tekelleşme ile ilgili verilen kavram ve tanımların doğru eşleştirmesi D seçeneğinde verilmiştir. Tekelleşme ya da yoğunlaşma kavramları kullanılırken aynı zamanda, “eksik rekabet piyasası”na vurgu yapılır. Bu anlamda monopol, düopol, oligopol, yoğunlaşma gibi kavramların aynı soruna dikkat çektiği belirtilmelidir. “Oligopol” az sayıda firmanın birlikte etkinlikte bulunduğu ve karşılıklı bağımlılığın söz konusu olduğu bir piyasa biçimidir. “Monopol” (tekel) ise serbest rekabetin bulunmadığı piyasalarda belli bir malın/hizmetin üretimi ya da ticaretinin tek kuruluşun elinde bulunması olarak tanımlanabilir.
Tekelleşme ile ilgili verilen kavram ve tanımların doğru eşleştirmesi D seçeneğinde verilmiştir. Tekelleşme ya da yoğunlaşma kavramları kullanılırken aynı zamanda, “eksik rekabet piyasası”na vurgu yapılır. Bu anlamda monopol, düopol, oligopol, yoğunlaşma gibi kavramların aynı soruna dikkat çektiği belirtilmelidir. “Oligopol” az sayıda firmanın birlikte etkinlikte bulunduğu ve karşılıklı bağımlılığın söz konusu olduğu bir piyasa biçimidir. “Monopol” (tekel) ise serbest rekabetin bulunmadığı piyasalarda belli bir malın/hizmetin üretimi ya da ticaretinin tek kuruluşun elinde bulunması olarak tanımlanabilir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde medyanın endüstrileşmesi ve tekelleşmesiyle birlikte yaşanılan sorunların yoğunlaştığı aşamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Üretim
B
Dağıtım
C
Tüketim
D
İletişim
E
Mülkiyet
Açıklama:
BATI ÜLKELERİNDEKİ MEDYA ORTAMINDA TEKELLEŞME
İletişim, günümüzde medyanın endüstrileşmesi ve tekelleşmesiyle birlikte yaşanılan sorunların yoğunlaştığı aşamalardan biri değildir. Toplumların ekonomik, siyasal ve kültürel yaşamlarında medya önemli bir güç olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu gücü pekiştiren en önemli unsur ise medyanın endüstrileşmesidir. Günümüzde medyanın endüstrileşmesi ve tekelleşmesiyle birlikte yaşanılan sorunlar ise üretim, dağıtım, tüketim, mülkiyet ve denetim aşamalarında yoğunlaşmaktadır. Bununla birlikte, “haberleşme ve iletişimin üretim ilişkilerinin yerini aldığı söylenemese de bilgi ve enformasyonun kontrolünün yöneten/yönetilen ilişkisindeki artan ağırlığı nedeniyle
siyasal olarak kapitalist sistemin vazgeçilmez bir öğesi olan medya iktidarın önemli bir bileşeni haline gelmiştir.
İletişim, günümüzde medyanın endüstrileşmesi ve tekelleşmesiyle birlikte yaşanılan sorunların yoğunlaştığı aşamalardan biri değildir. Toplumların ekonomik, siyasal ve kültürel yaşamlarında medya önemli bir güç olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu gücü pekiştiren en önemli unsur ise medyanın endüstrileşmesidir. Günümüzde medyanın endüstrileşmesi ve tekelleşmesiyle birlikte yaşanılan sorunlar ise üretim, dağıtım, tüketim, mülkiyet ve denetim aşamalarında yoğunlaşmaktadır. Bununla birlikte, “haberleşme ve iletişimin üretim ilişkilerinin yerini aldığı söylenemese de bilgi ve enformasyonun kontrolünün yöneten/yönetilen ilişkisindeki artan ağırlığı nedeniyle
siyasal olarak kapitalist sistemin vazgeçilmez bir öğesi olan medya iktidarın önemli bir bileşeni haline gelmiştir.
Soru 57
Küresel medya sistemi, ...... sonrası uygulanmaya başlanan neo-liberal politikalar ekseninde şekillenmiştir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
1960
B
1970
C
1980
D
1990
E
2000
Açıklama:
BATI ÜLKELERİNDEKİ MEDYA ORTAMINDA TEKELLEŞME
Küresel medya sistemi, 1980 sonrası uygulanmaya başlanan neo-liberal politikalar ekseninde şekillenmiştir. Günümüzde dijital medya alanına geçişle birlikte büyük şirketler bu alana da hâkim olmuşlardır. Google, Facebook, Baidu, Yahoo ve Microsoft gibi büyük bilişim şirketleri bu alana girmiş ve medya endüstrisindeki tekelleşme eğilimleri hız kazanmıştır. Bu anlamda, dijital alanda yayın yapan kuruluşlar artmıştır. Ayrıca, dijital ve geleneksel medya
alanlarında yayın yapan şirketlerde birleşmeler yaşanmıştır.
Küresel medya sistemi, 1980 sonrası uygulanmaya başlanan neo-liberal politikalar ekseninde şekillenmiştir. Günümüzde dijital medya alanına geçişle birlikte büyük şirketler bu alana da hâkim olmuşlardır. Google, Facebook, Baidu, Yahoo ve Microsoft gibi büyük bilişim şirketleri bu alana girmiş ve medya endüstrisindeki tekelleşme eğilimleri hız kazanmıştır. Bu anlamda, dijital alanda yayın yapan kuruluşlar artmıştır. Ayrıca, dijital ve geleneksel medya
alanlarında yayın yapan şirketlerde birleşmeler yaşanmıştır.
Soru 58
Medya alanındaki tekelleşme eğilimlerinin ulaştığı son nokta olarak değerlendirilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tektipleşme
B
Yöndeşme
C
Metalaşma
D
Konglomera
E
Konsolidasyon
Açıklama:
BATI ÜLKELERİNDEKİ MEDYA ORTAMINDA TEKELLEŞME
Medya alanındaki tekelleşme eğilimlerinin ulaştığı son nokta olarak değerlendirilen kavram "yöndeşme"dir.
Günümüzde, medya endüstrisinin sınırlarını belirlemek giderek güçleşmektedir. Sektörler arası geçişkenlik arttığı için hangi sektörün nerede başlayıp nerede bittiğini belirlemek de eskisi kadar kolay değildir. Bu durumu tanımlamak için, sıkça atıfta bulunulan “yöndeşme” (convergence) kavramı temel olarak bilişim, telekomünikasyon ve geleneksel medya (kitap, gazete, dergi, radyo, televizyon vb.) alanlarının hem teknik hem de sektörel düzeyde iç içe geçmesine işaret eder. Bu kavram, ayrıca, medya alanındaki tekelleşme eğilimlerinin ulaştığı son nokta olarak değerlendirilir.
Medya alanındaki tekelleşme eğilimlerinin ulaştığı son nokta olarak değerlendirilen kavram "yöndeşme"dir.
Günümüzde, medya endüstrisinin sınırlarını belirlemek giderek güçleşmektedir. Sektörler arası geçişkenlik arttığı için hangi sektörün nerede başlayıp nerede bittiğini belirlemek de eskisi kadar kolay değildir. Bu durumu tanımlamak için, sıkça atıfta bulunulan “yöndeşme” (convergence) kavramı temel olarak bilişim, telekomünikasyon ve geleneksel medya (kitap, gazete, dergi, radyo, televizyon vb.) alanlarının hem teknik hem de sektörel düzeyde iç içe geçmesine işaret eder. Bu kavram, ayrıca, medya alanındaki tekelleşme eğilimlerinin ulaştığı son nokta olarak değerlendirilir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi 1Türkiye'de 1980 sonlarında hızlanan ve günümüze uzanan süreçte, medyadaki tekelleşme eğiliminin arka planında yatan nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Promosyonla büyüme
B
Özel radyo ve televizyonlara geçiş
C
Devlet teşviklerinden ve diğer rantlardan öncelik kapma
D
Siyasi arenada medya desteğine duyulan gereksinim
E
Dağıtımda ve reklamda gerçekleştirilen kartel anlaşmaları
Açıklama:
TÜRKİYE’DE MEDYA SAHİPLİK YAPISINDAKİ DEĞİŞİM VE TEKELLEŞME EĞİLİMLERİ
"Devlet teşviklerinden ve diğer rantlardan öncelik kapma" 1980 sonlarında hızlanan ve günümüze uzanan süreçte, medyadaki tekelleşme eğiliminin arka planında yatan nedenlerden biri değildir. Devlet teşviklerinden ve diğer rantlardan öncelik kapma, 1980’ler Türkiye’sinde sermayenin medyaya girişini iktisadi anlamda özendirecek belli başlı nedenler arasındadır.
"Devlet teşviklerinden ve diğer rantlardan öncelik kapma" 1980 sonlarında hızlanan ve günümüze uzanan süreçte, medyadaki tekelleşme eğiliminin arka planında yatan nedenlerden biri değildir. Devlet teşviklerinden ve diğer rantlardan öncelik kapma, 1980’ler Türkiye’sinde sermayenin medyaya girişini iktisadi anlamda özendirecek belli başlı nedenler arasındadır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi dikey tekelleşme türüne bir örnektir?
Seçenekler
A
Genel izleyiciye seslenen bir televizyon kanalının, bir de spor kanalı kurması ya da farklı okurlara seslenen gazeteler çıkarması
B
Bir medya grubunun, basın sektöründeki farklı gazetelerin sahibi olması
C
Bir medya grubunun, gazete ve dergi piyasasındaki üstünlüğünü, satın aldığı bir dağıtım şirketiyle pekiştirmesi
D
Müzik piyasasında söz sahibi bir holdingin kitap yayıncılığı, internet yayıncılığı ya da kablolu televizyon sektörüne girmesi
E
TV kanalı, radyon, gazete gibi birçok iletişim kuruluşu sahipliği olan bir holdingin, sanayi veya hizmet sektöründe de yatırımları bulunması
Açıklama:
MEDYADA TEKELLEŞME
"Bir medya grubunun, gazete ve dergi piyasasındaki üstünlüğünü, satın aldığı bir dağıtım şirketiyle pekiştirmesi" dikey tekelleşme türüne bir örnektir. Dikey tekelleşme”, hammadde kaynağının ya da temel üretim girdilerinin sağlanmasından üretimi tamamlanmış metanın tüketiciye ulaştırılmasına kadar süren üretim zincirinin bütün halkalarını kontrol etmeye dönük bir yoğunlaşma biçimidir. Üretim sürecinin tamamı, tek bir merkezden kontrol edilmeye başlandığında dikey tekelleşme eğilimi güç kazanır. Medya endüstrisi için en önemli etkenlerden biri “dağıtım”dır Bir medya grubu, yayımladığı gazete ve dergileri ülke genelinde dağıtabileceği bir ağ kurduğunda ya da var olan bir ağı satın aldığında, gazete ve dergi piyasasında dikey olarak bütünleşmeye başlamış demektir.
A ve B seçenekleri yatay; D ve E seçenekleri de çapraz tekelleşme örnekleridir.
"Bir medya grubunun, gazete ve dergi piyasasındaki üstünlüğünü, satın aldığı bir dağıtım şirketiyle pekiştirmesi" dikey tekelleşme türüne bir örnektir. Dikey tekelleşme”, hammadde kaynağının ya da temel üretim girdilerinin sağlanmasından üretimi tamamlanmış metanın tüketiciye ulaştırılmasına kadar süren üretim zincirinin bütün halkalarını kontrol etmeye dönük bir yoğunlaşma biçimidir. Üretim sürecinin tamamı, tek bir merkezden kontrol edilmeye başlandığında dikey tekelleşme eğilimi güç kazanır. Medya endüstrisi için en önemli etkenlerden biri “dağıtım”dır Bir medya grubu, yayımladığı gazete ve dergileri ülke genelinde dağıtabileceği bir ağ kurduğunda ya da var olan bir ağı satın aldığında, gazete ve dergi piyasasında dikey olarak bütünleşmeye başlamış demektir.
A ve B seçenekleri yatay; D ve E seçenekleri de çapraz tekelleşme örnekleridir.
Ünite 3
Soru 1
Reklam endüstrisindeki yatırımlar ile ekonomik büyüme arasında nasıl bir ilişki kurulmaktadır?
Seçenekler
A
Doğru orantılı bir ilişki
B
Ters orantılı bir ilişki
C
Herhangi bir ilişki yoktur.
D
Çarpan katsayısı ile azalan bir ilişki
E
Durağan bir ilişki
Açıklama:
Reklam endüstrisindeki yatırımlar, ekonomik büyümenin ya da seyrin bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Reklam endüstrisindeki yatırımlar ve ekonomik büyüme arasında doğru orantılı bir ilişki kurulmaktadır. Bu ilişkiye göre üretimin arttığı noktada reklamveren tüketim talebini yönledirmek için reklamı kullanmakta; üretim azaldığında ise reklam yatırımları da düşüş göstermektedir.
Soru 2
Reklam zaman içinde aşağıdaki piyasa yapılarından hangisini oluşturmaya başlar?
Seçenekler
A
Tam rekabet
B
Monopol
C
Oligopol
D
Monopson
E
Marjinal piyasa
Açıklama:
Doyle (2009), reklamın birbirine benzer ürünler arasından talep örüntülerinin belirlenmesini sağlayıcı yönüne dikkat çekmektedir. Böylelikle reklam tüketicilere ürünleri değil, markaları sunar, marka bağlılığı inşa etmeye çalışır. Buna bağlı olarak da reklam, rekabetçi pazar yapısı içinde pazara giriş engeli yaratır (Shaver, 2004). Bu giriş engeli, örgütlerin reklama ayırdığı bütçeyle rekabet etmenin zorluğuna bağlı olarak ortaya çıkar. Zaman içinde reklam, oligopol pazar yapısı oluşturmaya başlar (Doyle, 2009).
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi bütünleşik pazarlama iletişimi kapsamında yer alan çizgi altı reklam araçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Pazar araştırması
B
Ambalaj tasarımı
C
Doğrudan postalama
D
Broşür
E
Satış promosyonu geliştirme
Açıklama:
Bütünleşik pazarlama iletişimi kapsamında yer alan ambalaj tasarımı, doğrudan postalama, broşür, afiş,satış promosyonu geliştirme gibi faaliyetler, çizgi altı reklam araçlarıdır. Bu araçlarda mesajı hazırlayan ajans, komisyon yerine belirli bir ücret karşılığında hizmet verir.
Soru 4
Aşağıdakilerden ajanslardan hangisi uzmanlaşmış hizmet ajanslarına örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
Teknolojik ürünler iletişimi alanında hizmet veren ajanslar
B
Dayanıklı tüketim malları iletişimi alanında hizmet veren ajanslar
C
Ulaştırma iletişimi alanında hizmet veren ajanslar
D
Sağlık iletişimi alanında hizmet veren ajanslar
E
Emlak piyasası iletişimi alanında hizmet veren ajanslar
Açıklama:
Arens (1999), uzmanlaşmış hizmet ajanslarını kendi içinde yaratıcı butikler, medya satın alma, interaktif/dijital, satış promosyonu olarak ayırmaktadır. Bunlara ek olarak reklam endüstrisinde her geçen gün uzmanlaşmış yeni ajans yapılarının da görünürlük kazandığını belirtmek mümkündür. Tam hizmet ajanslarının verdikleri hizmetler, ayrı ayrı uzmanlaşmış birer ajans yapısına dönüşebilmektedir. Bu dönüşümde kuşkusuz reklamverenin almak istediği hizmetin tütü belirleyici olmaktadır. Tüm dünyada faaliyet alanını ve etkisini giderek genişleten sağlık endüstrisine bağlı olarak sağlık iletişimi alanında hizmet veren ajanslar uzmanlaşmış ajanslara örnek gösterilebilir.
Soru 5
Konulu filmlerde markalı bir ürünün reklam olduğu belirtilmeden yapılan reklamı nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Pasif reklam
B
Gizli reklam
C
Ürün yerleştirme
D
Algısız reklam
E
Reklam yapıştırma
Açıklama:
Gülsoy (1999), ürün yerleştirmeyi "konulu filmlerde markalı bir ürünün -otomobil gibi- ya da ürüne ilişkin reklamın -mağaza tabelası gibi- yer alması, televizyon programlarında sunucunun markalı bir ürün -İçecek şişesi gibi- taşıması gibi yollarla, reklam olduğu belirtilmeden yapılan reklam" olarak tanımlamaktadır.
Soru 6
Aşağıdaki reklam mecralarından hangisi diğerlerine göre daha net ölçümlenebilmektedir?
Seçenekler
A
Dergi
B
Radyo
C
Televizyon
D
Gazete
E
İnternet
Açıklama:
İnternet bir reklam mecrası olarak diğer mecralara göre daha net ölçümlenebilmektedir. Bu ölçümleme kullanııcların profillerini, günlük ziyaretçi sayılarını ve reklamın görüntülenmesini içermektedir.
Soru 7
Resmi ilanlarla, kamu kurum ve kuruluşlarına ait reklamların yayımlanmasına aracılık eden kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Radyo Televizyon Üst Kurulu
B
Basın İlan Kurumu
C
Devlet Resmi İlan Başkanlığı
D
Reklam İşleri Genel Müdürlüğü
E
Basın, Yayın ve Halkla İlişkiler Kurulu
Açıklama:
Kamu tüzel kişiliğine haiz, özel bütçesi olan bir kurum olan Basın İlan Kurumu 1961 tarihli ve 195 sayılı kanunla kurulmuştur ve görev ve yetki alanlarından biri, "resmi ilanlarla kamu kurum ve kuruluşlarına ait reklamların" yayımlanmasına aracı olmaktır.
Soru 8
X Ajansı, grup yapılanması adı altında halkla ilişkileri de kendi bünyesinde yürütmek üzere Y Halkla İlişkiler Ajansı'nı satın almıştır. X Ajansı'nın Y Ajansı'nı satın alması hangi tür bütünleşmeye örnektir?
Seçenekler
A
Yatay bütünleşme
B
Dikey bütünleşme
C
Eş bütünleşme
D
Çapraz bütünleşme
E
Marjinal bütünleşme
Açıklama:
Reklam endüstrisinde yoğunlaşma sürecinde ajanslar arasındaki birleşmeler ve satın almalar yoluyla "yatay bütünleşme", reklam ajanslarının yanısıra grup yapılanması adı altında halkla ilişkiler, sağlık iletişimi, dijital ajansları da satın almalarıyla "dikey bütünleşmeler" gerçekleşmektedir.
Soru 9
İzleyici araştırmaları aşağıdaki soru/sorulardan hangisine/hangilerine yanıt verir?
Seçenekler
A
Kaç kişi izliyor
B
Nerede izliyor
C
Kaç kişi izliyor ve nerede izliyor
D
Kim bunlar
E
Kaç kişi izliyor ve kim bunlar
Açıklama:
Medya planlaması sürecinde seçilen her bir iletişim aracının kendine göre güçlü ve zayıf yönleri bulunmaktadır. hedef kitle ile doğru yerde ve doğru zamanda iletişime geçmek adına bu araçların güçlü ve zayıf yönlerinin bilinmesine ek olarak, bu araçları kullananların özelliklerinin bilinmesi gerekmektedir. Buna göre medya, araştırmalar eşliğinde reklamverene ve reklam ajansına, yer ve zamanı veya tüketiciyi sunar. Bu araştırmalar, izleyici araştrımalarıdır. İzleyici araştırmaları, "kaç kişi izliyor" ve "kim bunlar" sorularına yanıtlar veren araştırmalardır.
Soru 10
Aşağıdaki kavramlardan hangisi radyonun en çok dinlendiği zaman dilimini nitelendirir?
Seçenekler
A
Sürüş zamanı
B
Prime time
C
Dinlence zamanı
D
Leisure time
E
Kişisel zaman
Açıklama:
Radyonun en çok dinlendiği saatler işe, okula gidiş ve işten, okuldan dönüş saatleri olarak değerlendirilmekte ve radyonun ağırlıklı olarak sürüşe eşlik ettiği fikrinden hareketle bu zaman dilimi, "sürüş zamanı" (drive time) olarak nitelendirilmektedir. Daha az dinlendiği saatler ise "off drive time" (sürüş dışı zaman) olarak belirtilmektedir.
Soru 11
I. Tedarikçiler
II. Reklam veren
III. Reklam ajansı
IV. Hedef kitle
V. Medya
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri reklam endüstrisini oluşturan aktörlerdendir?
II. Reklam veren
III. Reklam ajansı
IV. Hedef kitle
V. Medya
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri reklam endüstrisini oluşturan aktörlerdendir?
Seçenekler
A
I, II, III
B
I, II, III, IV
C
I, II, III, V
D
II, III, IV, V
E
I, II, IV, V
Açıklama:
Reklam endüstrisi “reklamveren”, “reklam ajansı”, “medya” ve “tedarikçiler”den oluşmaktadır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi bütünleşik pazarlama iletişiminin bileşenleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Pazardaki güç dengelerinin değişimi
B
Teknolojinin gelişimi
C
Tüketici eğilimlerinde değişimler
D
Geleneksel reklamın etkisinin çok yüksek olması
E
Ulusal ve uluslararası birçok markanın pazara girmesiyle yoğunlaşan rekabet
Açıklama:
Bütünleşik pazarlama iletişim” kavramını ortaya çıkaran sürecin bileşenleri şöyledir.
1. Pazardaki güç dengelerinin değişimi,
2. Gerek ulusal gerekse uluslararası birçok markanın pazara girmesiyle yoğunlaşan rekabet olgusu,
3. Teknolojinin gelişimi
4. Tüketici eğilimlerinde değişimler
5. Geleneksel reklamın etkisinin sanıldığı kadar yoğun ve tek başına anlamlı olmadığının anlaşılması.
Geleneksek reklamın etkisi yüksek değildir. Doğru cevap D şıkkıdır.
1. Pazardaki güç dengelerinin değişimi,
2. Gerek ulusal gerekse uluslararası birçok markanın pazara girmesiyle yoğunlaşan rekabet olgusu,
3. Teknolojinin gelişimi
4. Tüketici eğilimlerinde değişimler
5. Geleneksel reklamın etkisinin sanıldığı kadar yoğun ve tek başına anlamlı olmadığının anlaşılması.
Geleneksek reklamın etkisi yüksek değildir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 13
I. Komisyonlu medya reklamları
II. Ambalaj tasarımı
III. Doğrudan postalama
IV. Broşür
V. Afiş
Yukarıdaki faaliyetlerden hangisi/hangileri bütünleşik pazarlama iletişimi kapsamında yer alan çizgi altı reklam araçlarıdır?
II. Ambalaj tasarımı
III. Doğrudan postalama
IV. Broşür
V. Afiş
Yukarıdaki faaliyetlerden hangisi/hangileri bütünleşik pazarlama iletişimi kapsamında yer alan çizgi altı reklam araçlarıdır?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, III, IV, V
C
II, III, IV, V
D
I, II, III, V
E
III, IV, V
Açıklama:
Bütünleşik pazarlama iletişimi kapsamında yer alan ambalaj tasarımı, doğrudan postalama, broşür, afiş, satış promosyonu geliştirme gibi faaliyetler çizgi altı reklam araçlarıdır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) yönetmeliğine göre televizyon reklamlarının biçimsel özellikleri ve yayın süreleri ile ilgili düzenlemelerden değildir?
Seçenekler
A
Ürün yerleştirilen programda, bir saatlik yayın süresince en fazla 6 farklı ürün yerleştirmesi yapılabilir
B
Bant reklamlar, görüntü alanının yüzde yirmisini aşmayacak şekilde düzenlenmelidir
C
Dini tören yayını içine hiçbir şekilde reklam yayını yerleştirilemez
D
Haber bültenleri ve çocuklara yönelik programlarda bant reklamlar yayınlanamaz
E
Ücretsiz yayınlanan ve Üst Kurul tarafından tavsiye edilen kamu hizmeti duyuruları reklam sürelerine dahil edilmez
Açıklama:
Ürün yerleştirilen programda, bir saatlik yayın süresince en fazla 4 farklı ürün yerleştirmesi yapılabilir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 15
Televizyonda yaygın zamansal ayrım olan “prime time” hangi saatleri kapsamaktadır?
Seçenekler
A
18:00-21:59
B
19:00-21:59
C
20:00-22:59
D
19:00-23:59
E
20:00-23:59
Açıklama:
Televizyonda en yaygın zamansal ayrım, “prime time” ve “off prime time” kavramlarıyla tanımlanmaktadır. Kanallar tarafından ağırlıklı olarak televizyonun en çok izlendiği saatler (prime time) “19.00-23.59” olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap D Şıkkıdır.
Soru 16
Sinemada perde reklam fiyatlarının belirlenmesinde aşağıdaki faktörlerden hangisi etkili değildir?
Seçenekler
A
Sinemanın şehir içindeki konumu
B
Sinemanın müşteri profili
C
Sinemanın müşteri sayısı
D
Sinemanın salonunda gösterilen filmin niteliği
E
Sinemanın salonunun ses ve görüntü kalitesi
Açıklama:
Perde reklam fiyatlarının “sinemanın şehir içindeki konumuna, müşteri profiline ve sayısına, mevsimlere ve salonda gösterilen filmin niteliğine göre” değişiklik gösterdiğini belirtilmektedir.Cevap E şıkkıdır
Soru 17
Bir reklam mecrası olarak aşağıdakilerden hangisi kullanıcıların profillerini, günlük ziyaretçi sayılarını ve reklamın görüntülenmesini sağlamaktadır?
Seçenekler
A
Gazete
B
Sinema
C
Radyo
D
İnternet
E
Broşür
Açıklama:
İnternet bir reklam mecrası olarak diğer mecralara göre daha net ölçümlenebilmektedir. Bu ölçümleme kullanıcıların profillerini, günlük ziyaretçi sayılarını ve reklamın görüntülenmesini içermektedir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi 2011 yılı verilerine göre en çok reklam alan ilk beş dergi arasında yer alır?
Seçenekler
A
Ekonomist (haftalık)
B
Vogue Türkiye (aylık)
C
Marie Claire (aylık)
D
Hello (haftalık)
E
Capital (aylık)
Açıklama:
2011 yılı verilerine göre ilk beş dergi Alem (haftalık), Hello (haftalık), Elle (aylık), Maison Française (aylık), InStyle (aylık). Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi okuyucuların demografik özelliklerinden yola çıkarak yayımlanan dergilerden birisidir?
Seçenekler
A
Kadın dergileri
B
Alışveriş dergileri
C
Kültür, sanat dergileri
D
Dekorasyon dergileri
E
Çevre, doğa dergileri
Açıklama:
Hedef kitlesini seçerek tanımlayan dergiler, bu seçimi okuyucuların ilgi alanları ve özellikleri doğrultusunda yapmaktadır. Okuyucuların demografik özelliklerinden yola çıkarak yayımlanan “kadın dergileri”, “mesleki dergiler”, “eğitim dergileri”, “çocuk dergileri”, yaşam tarzından yola çıkarak yayımlanan “alışveriş dergileri”, “kültür, sanat dergileri”, özel ilgilerinden yola çıkarak yayımlanan “dekorasyon dergileri”, “çevre, doğa dergileri” derginin hedef kitlesini seçerek tanımlama yollarına örnek olarak verilebilir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 20
I. Erişim maliyetinin uygunluğu
II. Gündelik hayatın her anında karşılaşılabilmesi
III. Kolayca el değiştirmesi
IV. Ölçümlenebilir olması
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri gazetenin belirgin özelliklerindendir?
II. Gündelik hayatın her anında karşılaşılabilmesi
III. Kolayca el değiştirmesi
IV. Ölçümlenebilir olması
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri gazetenin belirgin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
I, II
B
I, II, III
C
I, II, III, IV
D
II, III, IV
E
I, II, IV
Açıklama:
Erişim maliyetinin uygunluğu, gündelik hayatın her anında karşılaşılabilmesi ve kolayca el değiştirmesi gazetenin belirgin özelliklerindendir. İnternet “hedeflenebilir” ve “ölçümlenebilir” olma özellikleriyle geleneksel mecralardan ayrılmaktadır. Doğru Cevap C şıkkıdır.
Soru 21
Reklam endüstrisindeki yatırımlar ile arasında doğru orantılı bir ilişki bulunan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik büyüme
B
Pazarlama
C
Altyapı
D
Teknoloji
E
İşgücü
Açıklama:
Reklam endüstrisindeki yatırımlar ve ekonomik büyüme arasında doğru orantılı bir ilişki kurulmaktadır.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğinde verilmiştir.
Soru 22
Her tür mal, hizmet ve fikirlerin üreticisi, dağıtıcısı, satıcısı olan örgütlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Parti
B
Reklamveren
C
Şirket
D
Dernek
E
İşletme
Açıklama:
Reklamveren, her tür mal, hizmet ve fikirlerin üreticisi, dağıtıcısı, satıcısı olan örgütlerdir.
Sorunun doğru cevabı B seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı B seçeneğinde verilmiştir.
Soru 23
Aşağıdaki reklamverenlerden hangisi “ulusötesi” sermayeye sahip değildir?
Seçenekler
A
Vodafone
B
Avea
C
Turkcell
D
TT Net
E
Türk Telekom
Açıklama:
Turkcell, Ülker ve Hayat Kimya’nın dışında, tablodaki reklamverenler “ulusötesi” sermayeye sahiptir.
Sorunun doğru cevabı C seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı C seçeneğinde verilmiştir.
Soru 24
Aşağıdakilerden bütünleşik pazarlama iletişimi kapsamında yer alan çizgi altı reklam araçları faaliyetlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ambalaj tasarımı
B
Doğrudan postalama
C
Broşür
D
Alış promosyonu geliştirme
E
Afiş
Açıklama:
Bütünleşik pazarlama iletişimi kapsamında yer alan ambalaj tasarımı, doğrudan postalama, broşür, afiş, satış promosyonu geliştirme gibi faaliyetler “çizgi altı reklam araçları”dır.
Sorunun doğru cevabı D seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı D seçeneğinde verilmiştir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi dünyanın en büyük reklam ajansı yapılanmalarından birisi değildir?
Seçenekler
A
WPP
B
Omnicom
C
Publicis
D
Interpublic
E
Lowe
Açıklama:
WPP, Omnicom, Publicis, Interpublic ve Havas, tablolarda da görüldüğü gibi, dünyanın en büyük ajans yapılanmalarındandır.
Sorunun doğru yanıtı E seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru yanıtı E seçeneğinde verilmiştir.
Soru 26
Teknolojik dönüşümlere eşlik eden tüketici eğilimlerine paralel olarak “internet”, dijital reklam ortamı olarak giderek varlığını hissettirmektedir. Bununla birlikte, hangi geleneksel kitle iletişim aracının reklam yatırımlarındaki toplam payının halen yüksek olduğu görülmektedir?
Seçenekler
A
Cep telefonu
B
Gazete
C
Dergi
D
Radyo
E
Televizyon
Açıklama:
Teknolojik dönüşümlere eşlik eden tüketici eğilimlerine paralel olarak “internet”, dijital reklam ortamı olarak giderek varlığını hissettirmektedir. Bununla birlikte, geleneksel kitle iletişim araçlarının ve özellikle “televizyon”un, reklam yatırımlarındaki toplam payının halen yüksek olduğu görülmektedir.
Sorunun doğru yanıtı E seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru yanıtı E seçeneğinde verilmiştir.
Soru 27
İzleyici araştırmaları aşağıdaki sorulardan hangisine yanıt vermektedir?
Seçenekler
A
Kaç kişi tanıyor?
B
Kaç kişi biliyor?
C
Kaç kişi seviyor?
D
Kaç kişi izliyor?
E
Kaç kişi beğeniyor?
Açıklama:
“İzleyici araştırmaları”, “kaç kişi izliyor” ve “kim bunlar” sorularına yanıtlar veren araştırmalardır.
Sorunun doğru cevabı D seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı D seçeneğinde verilmiştir.
Soru 28
Türkiye’de izleyici ölçümlerinde öne çıkan örgütlenme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
TÜİK
B
RTÜK
C
TİAK
D
TRT
E
RVD
Açıklama:
Türkiye’de izleyici ölçümlerinde öne çıkan örgütlenme, Reklamverenler Derneği, Reklamcılar Derneği ve ölçülen yayıncı kuruluşların hissedarlığı ile kurulmuş olan “Televizyon İzleme Araştırmaları Anonim Şirketi” (TİAK)’dir.
Sorunun doğru yanıtı C seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru yanıtı C seçeneğinde verilmiştir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi televizyon reklam türlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ürün yerleştirme
B
Spot reklam
C
Bant reklam
D
Kamu spotu
E
Advertorial
Açıklama:
Televizyon reklam türleri; reklam kuşakları, bant reklam, ürün yerleştirme, kamu spotu, advertorial (haber reklam) olmak üzere sıralanabilir.
Sorunun doğru yanıtı B seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru yanıtı B seçeneğinde verilmiştir.
Soru 30
Kanallar tarafından ağırlıklı olarak televizyonun en çok izlendiği zaman dilimi olan Prime Time hangi saatler arasına denk gelmektedir?
Seçenekler
A
19.00-23.59
B
20.00-23.59
C
21.00-23.59
D
19.00-23.00
E
19.00-23.30
Açıklama:
Kanallar tarafından ağırlıklı olarak televizyonun en çok izlendiği saatler (prime time) “19.00-23.59” olarak tanımlanmaktadır.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğinde verilmiştir.
Soru 31
Dallas Smythe, medyada satın alınanın “yer ve zaman” olmadığını, özellikle hangi kitle iletişimi aracı üzerinden izleyicinin metalaştırıldığını belirterek bu durumu eleştirmektedir?
Seçenekler
A
Twitter
B
Radyo
C
Instagram
D
Gazete
E
Televizyon
Açıklama:
GİRİŞ
Doğru yanıt E seçeneğidir. Çünkü, Smythe, medyada satın alınanın “yer ve zaman” olmadığını, özellikle televizyon üzerinden izleyicinin metalaştırıldığını belirterek bu durumu eleştirir. Smythe’a göre, izleyici ölçümleri izleyiciyi meta olarak üreterek (meta izleyici), reklamverene ve reklam ajanslarına satar.
Doğru yanıt E seçeneğidir. Çünkü, Smythe, medyada satın alınanın “yer ve zaman” olmadığını, özellikle televizyon üzerinden izleyicinin metalaştırıldığını belirterek bu durumu eleştirir. Smythe’a göre, izleyici ölçümleri izleyiciyi meta olarak üreterek (meta izleyici), reklamverene ve reklam ajanslarına satar.
Soru 32
I. Reklam gelirleri
II. Sendikalar tarafından yapılan yardımlar
III. Sübvansiyonlar ve devlet tarafından verilen yardımlar
IV. Gönüllü kuruluşların fonlamaları
Yukarıdakilerden hangileri medya endüstrilerinin en önemli gelir kaynaklarını tanımlayan doğru ifadelerdir?
II. Sendikalar tarafından yapılan yardımlar
III. Sübvansiyonlar ve devlet tarafından verilen yardımlar
IV. Gönüllü kuruluşların fonlamaları
Yukarıdakilerden hangileri medya endüstrilerinin en önemli gelir kaynaklarını tanımlayan doğru ifadelerdir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve IV
Açıklama:
GİRİŞ
Medya endüstrisinin çeşitli gelir kaynakları bulunmaktadır. Sübvansiyonlar ve devlet tarafından verilen yardımlar, medya ürünlerinin satışından elde edilen gelir ve reklam gelirleri medya endüstrisinin en önemli gelir kaynaklarındandır. Dolayısıyla, doğru yanıt D seçeneğidir.
Medya endüstrisinin çeşitli gelir kaynakları bulunmaktadır. Sübvansiyonlar ve devlet tarafından verilen yardımlar, medya ürünlerinin satışından elde edilen gelir ve reklam gelirleri medya endüstrisinin en önemli gelir kaynaklarındandır. Dolayısıyla, doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi reklam endüstrisinin aktörlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Reklam ajansı
B
Reklam
C
Tedarikçiler
D
Reklamveren
E
Medya
Açıklama:
REKLAM ENDÜSTRİSİ
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, reklam endüstrisi “reklamveren”, “reklam ajansı”, “medya” ve “tedarikçiler”den oluşmaktadır. Reklam ise, bu endüstrinin bir aktörü değil, ürünüdür ya da ürünlerinden biridir.
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, reklam endüstrisi “reklamveren”, “reklam ajansı”, “medya” ve “tedarikçiler”den oluşmaktadır. Reklam ise, bu endüstrinin bir aktörü değil, ürünüdür ya da ürünlerinden biridir.
Soru 34
Reklam, rekabetçi pazar yapısı içinde, pazara giriş engeli yaratır. Bu giriş engeli, örgütlerin reklama ayırdığı bütçeyle rekabet etmenin zorluğuna bağlı olarak ortaya çıkar. Zaman içinde reklam, ……………. pazar yapısı oluşturmaya başlar.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Monopol
B
Oligopol
C
Düapol
D
Megapol
E
Sinepol
Açıklama:
REKLAM ENDÜSTRİSİ- Reklamın Sahibi: Reklamveren
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, reklam, rekabetçi pazar yapısı içinde, pazara giriş engeli yaratır. Bu giriş engeli, örgütlerin reklama ayırdığı bütçeyle rekabet etmenin zorluğuna bağlı olarak ortaya çıkar. Zaman içinde reklam, oligopol pazar yapısı oluşturmaya başlar. Bir başka deyişle, pazardaki ürün ve bu ürünleri üretenlerin eşdeyişle, reklamverenlerin sayısı sınırlı hale gelir.
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, reklam, rekabetçi pazar yapısı içinde, pazara giriş engeli yaratır. Bu giriş engeli, örgütlerin reklama ayırdığı bütçeyle rekabet etmenin zorluğuna bağlı olarak ortaya çıkar. Zaman içinde reklam, oligopol pazar yapısı oluşturmaya başlar. Bir başka deyişle, pazardaki ürün ve bu ürünleri üretenlerin eşdeyişle, reklamverenlerin sayısı sınırlı hale gelir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi “bütünleşik pazarlama iletişimi” kavramını ortaya çıkaran sürecin bileşenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Üretici eğilimlerinde değişimler
B
Gerek ulusal gerekse uluslararası birçok markanın pazara girmesiyle yoğunlaşan rekabet olgusu
C
Modern reklamın etkisinin sanıldığı kadar yoğun ve tek başına anlamlı olmadığının anlaşılması
D
Siyasetteki güç dengelerinin değişimi
E
Teknolojinin gerileyişi
Açıklama:
REKLAM ENDÜSTRİSİ- Reklamın Sahibi: Reklamveren
Reklamveren, sadece reklamı ve medya endüstrisinde reklamı kullanarak amaçlarına ulaşamaz. “Bütünleşik pazarlama iletişimi” kavramını ortaya çıkaran sürecin bileşenleri şöyle tanımlanabilir:
Reklamveren, sadece reklamı ve medya endüstrisinde reklamı kullanarak amaçlarına ulaşamaz. “Bütünleşik pazarlama iletişimi” kavramını ortaya çıkaran sürecin bileşenleri şöyle tanımlanabilir:
- Pazardaki güç dengelerinin değişimi,
- Gerek ulusal gerekse uluslararası birçok markanın pazara girmesiyle yoğunlaşan rekabet olgusu,
- Teknolojinin gelişimi,
- Tüketici eğilimlerinde değişimler,
- Geleneksel reklamın etkisinin sanıldığı kadar yoğun ve tek başına anlamlı olmadığının anlaşılması. Dolayısıyla, doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 36
Reklam ajansının medyada yayınlanacak reklamların yayın maliyetleri üzerinden aldıkları genel olarak % 15 oranında belirlenmiş komisyon şekline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ücretlendirme
B
Tam satış komisyonu
C
Satışlardan yüzde alma
D
Kiralamalardan yüzde alma
E
Ajans hizmet komisyonu
Açıklama:
REKLAM ENDÜSTRİSİ- Reklamın Üreticisi: Reklam Ajansı
Doğru yanıt, E seçeneğidir. Çünkü, “ajans hizmet komisyonu”, reklam ajansının medyada yayınlanacak reklamların yayın maliyetleri üzerinden aldıkları genel olarak % 15 oranında belirlenmiş bir komisyondur.
Doğru yanıt, E seçeneğidir. Çünkü, “ajans hizmet komisyonu”, reklam ajansının medyada yayınlanacak reklamların yayın maliyetleri üzerinden aldıkları genel olarak % 15 oranında belirlenmiş bir komisyondur.
Soru 37
Reklam ajanslarının yanı sıra grup yapılanması altında halkla ilişkiler, sağlık iletişimi ve dijital ajansları da satın almalarıyla gerçekleşen bütünleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yatay
B
Dikey
C
Paralel
D
Dairesel
E
Çapraz
Açıklama:
REKLAM ENDÜSTRİSİ- Reklamın Üreticisi: Reklam Ajansı
Reklam endüstrisinde yoğunlaşma sürecinde ajanslar arasındaki birleşmeler ve satın almalar yoluyla “yatay bütünleşme”; reklam ajanslarının yanı sıra grup yapılanması altında halkla ilişkiler, sağlık iletişimi, dijital ajansları da satın almalarıyla “dikey bütünleşme”ler gerçekleşmektedir. Bu yüzden doğru yanıt B seçeneğidir.
Reklam endüstrisinde yoğunlaşma sürecinde ajanslar arasındaki birleşmeler ve satın almalar yoluyla “yatay bütünleşme”; reklam ajanslarının yanı sıra grup yapılanması altında halkla ilişkiler, sağlık iletişimi, dijital ajansları da satın almalarıyla “dikey bütünleşme”ler gerçekleşmektedir. Bu yüzden doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi televizyon reklam türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bant reklam
B
Reklam spotu
C
Dolaylı reklam
D
Haber reklam
E
Ürün yerleştirme
Açıklama:
REKLAM ARACI OLARAK MEDYA-Televizyon
Televizyon reklam türleri; reklam kuşakları, bant reklam, ürün yerleştirme, kamu spotu, advertorial (haber reklam) olmak üzere sıralanabilir. Bu yüzden doğru yanıt C seçeneğidir.
Televizyon reklam türleri; reklam kuşakları, bant reklam, ürün yerleştirme, kamu spotu, advertorial (haber reklam) olmak üzere sıralanabilir. Bu yüzden doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 39
Kanallar tarafından ağırlıklı olarak televizyonun en çok izlendiği saatler (prime time) …………… olarak tanımlanmaktadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
- 00-23.59
B
- 00-23.59
C
19.00-23.59
D
- 00-23.59
E
- 00-23.59
Açıklama:
REKLAM ARACI OLARAK MEDYA-Televizyon
Doğru yanıt C seçeneğidir. Çünkü, kanallar tarafından ağırlıklı olarak televizyonun en çok izlendiği saatler (prime time) “19.00-23.59” olarak tanımlanmaktadır.
Doğru yanıt C seçeneğidir. Çünkü, kanallar tarafından ağırlıklı olarak televizyonun en çok izlendiği saatler (prime time) “19.00-23.59” olarak tanımlanmaktadır.
Soru 40
İşe, okula gidiş ve işten, okuldan dönüş saatleri olarak değerlendirilen radyonun en çok dinlendiği saatlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Prime time
B
Sürüş zamanı
C
Off prime time
D
Çalışma zamanı
E
Sürüş dışı zaman
Açıklama:
REKLAM ARACI OLARAK MEDYA-Radyo
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, radyonun en çok dinlendiği saatler işe, okula gidiş ve işten, okuldan dönüş saatleri olarak değerlendirilmekte ve radyonun ağırlıklı olarak sürüşe eşlik ettiği fikrinden hareketle bu zaman dilimi “sürüş zamanı” (drive time) olarak nitelendirilmektedir.
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, radyonun en çok dinlendiği saatler işe, okula gidiş ve işten, okuldan dönüş saatleri olarak değerlendirilmekte ve radyonun ağırlıklı olarak sürüşe eşlik ettiği fikrinden hareketle bu zaman dilimi “sürüş zamanı” (drive time) olarak nitelendirilmektedir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi ekonomik büyümenin veya seyrin bir göstergesi olarak değerlendirilir?
Seçenekler
A
Reklam endüstrisindeki tasarruflar
B
Reklam endüstrisindeki yatırımlar
C
Reklam endüstrisindeki ücret düzeyi
D
Reklam endüstrisindeki sendikalaşma
E
Reklam endüstrisindeki markalaşma
Açıklama:
Reklam endüstrisindeki yatırımlar, ekonomik büyümenin veya seyrin bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir.
Soru 42
Türkiye'de 2011 yılında en fazla reklam veren şirket aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benckiser
B
Turkcell
C
Vodafone
D
P and Gamble
E
TTNet
Açıklama:
Türkiye'de 2011 yılında en fazla reklam veren şirket Turkcell'dir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi çizgi altı reklam araçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Doğrudan postalama
B
Afiş
C
Broşür
D
Satış promosyonu geliştirme
E
Sosyal medya
Açıklama:
Bütünleşik pazarlama iletişimi kapsamında yer alan ambalaj tasarımı, doğrudan postalama, afiş, broşür, satış promosyonu geliştirme gibi faaliyetler çizgi altı reklam araçlarıdır.
Soru 44
Komisyonlu medya reklamlarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çizgi üstü reklamlar
B
Çizgi altı reklamlar
C
Perakende reklamlar
D
Çizgide reklamlar
E
Optimal reklamlar
Açıklama:
Çizgi üstü reklamlar, komisyonlu medya reklamlarıdır.
Soru 45
Türkiye'de izleyici ölçümlerinde öne çıkan örgütlenme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Televizyon Aracıları Birliği
B
Medya İzleme Derneği
C
Türkiye Basın Yayın Cemiyeti
D
Türkiye Medya İzleme Komisyonu
E
Televizyon İzleme Araştırmaları Anonim Şirketi
Açıklama:
Türkiye'de izleyici ölçümlerinde öne çıkan örgütlenme, Reklamverenler Derneği, Reklamcılar Derneği ve ölçülen yayıncı kuruluşların hissedarlığı ile kurulmuş olan Televizyon İzleme Araştırmaları Anonim Şirketi (TİAK)'tır.
Soru 46
Markanın, tüketicinin farkında olması şartıyla program içeriğine entegre edilmesi nasıl tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Ürün reklamı
B
Ürün tanıtımı
C
Ürün yerleştirme
D
Ürün farkındalığı
E
Ürün jeneriği
Açıklama:
Markanın, tüketicinin farkında olması şartıyla program içeriğine entegre edilmesi "ürün yerleştirme" olarak tanımlanabilir.
Soru 47
Televizyon kanalları, ağırlıklı olarak televizyonun en çok izlendiği saatleri (prime time) günün hangi zaman diliminde tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
17.00-22.59
B
18.00-23.59
C
19.00-22.59
D
19.00-23.59
E
20.00-23.59
Açıklama:
Televizyonda en yaygın zamansal ayrım, "prime time" ve "off prime time" kavramlarıyla tanımlanmaktadır. Televizyon kanalları tarafından ağırlıklı olarak televizyonun en çok izlendiği saatler (prime time) 19.00-23.59 olarak tanımlanmaktadır.
Soru 48
Radyonun en çok dinlendiği saatler için aşağıdaki nitelemelerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Prime time
B
Drive time
C
Siesta time
D
Rest time
E
Forever time
Açıklama:
Radyonun en çok dinlendiği saatler işe, okula gidiş ve işten, okuldan dönüş saatleri olarak değerlendirilmekte ve radyonun ağırlıklı olarak sürüşe eşlik ettiği fikrinden hareketle bu zaman dilimi "sürüş zamanı" (drive time) olarak nitelendirilmektedir.
Soru 49
Türkiye'de yayımlanan gazetelerin çoğunluğu aşağıdaki boyutların hangisine uygun yayımlanır?
Seçenekler
A
Çarşaf
B
Berliner
C
Tabloid
D
Optimum
E
Marjinal
Açıklama:
Türkiye'de yayımlanan gazetelerin büyük çoğunluğu, "çarşaf" boyutunda yayımlanmaktadır.
Soru 50
Sinema salonlarının bilet satışlarından sonraki en önemli gelir kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Atıştırmalık satışı
B
Ufak hediyelik eşya satışı
C
Reklam gelirleri
D
Firmaların satış standları
E
Sponsorluk anlaşmaları
Açıklama:
Reklam gelirleri, bilet satışlarından sonra sinema salonlarının en önemli gelir kaynağıdır.
Soru 51
Aşağıdaki şıklardan hangisi reklam endüstrisi içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Halkla ilişkiler
B
Reklamveren
C
Reklam ajansı
D
Medya
E
Tedarikçiler
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Reklam endüstrisi “reklamveren”, “reklam ajansı”, “medya” ve “tedarikçiler”den oluşmaktadır.
Reklam endüstrisi “reklamveren”, “reklam ajansı”, “medya” ve “tedarikçiler”den oluşmaktadır.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi medya ve iletişim çalışmaları alanında reklam ile ilgili eleştirel bakış açısına göre bir değerlendirmedir?
Seçenekler
A
Reklamın medya endüstrisinin yaşam kaynağı olduğu
B
Reklamın medya endüstrisinin içeriğini belirleyerek biçimlendirdiği
C
Bağımsız bir medya endüstrisinin reklamla mümkün olabildiği
D
Reklam gelirleri medya endüstrisinin önemli bir gelir kaynağı olduğu
E
Tüketicilerin reklam sayesinde seçenekler arasında tercih yapabildiği
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Eleştirel bakış açısı ise, reklamın medya endüstrisinin içeriğini belirleyerek biçimlendirdiği, hem endüstriyi hem de tüketicileri manipüle ettiğini, medyanın izleyiciyi metalaştırarak reklam-verene ve reklam ajansına sunduğunu ileri sürmektedir.
Eleştirel bakış açısı ise, reklamın medya endüstrisinin içeriğini belirleyerek biçimlendirdiği, hem endüstriyi hem de tüketicileri manipüle ettiğini, medyanın izleyiciyi metalaştırarak reklam-verene ve reklam ajansına sunduğunu ileri sürmektedir.
Soru 53
Yaygın olarak, insanları gönüllü olarak belirli bir davranışta bulunmaya ikna etmek, belirli bir düşünceye yöneltmek, dikkatlerini bir ürüne, hizmete, fikir ya da kuruluşa çekmeye çalışmak, onunla ilgili bilgi vermek, ona ilişkin görüş ve tutumlarını değiştirmelerini, tutum ve davranışlarını pekiştirmelerini, benimsemelerini sağlamak amacıyla oluşturulan; iletişim araçlarında yer/zaman satın almak yoluyla sergilenen veya başka biçimlerde çoğaltılıp dağıtılan ve bir ücret karşılığında oluşturulduğu belli olan duyuruya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Halkla ilişkiler
B
Medya ilişkileri
C
Reklam
D
Kurumsal iletişim
E
İtibar yönetimi
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Reklam, "yaygın olarak “insanları gönüllü olarak belirli bir davranışta bulunmaya ikna etmek, belirli bir düşünceye yöneltmek, dikkatlerini bir ürüne, hizmete, fikir ya da kuruluşa çekmeye çalışmak, onunla ilgili bilgi vermek, ona ilişkin görüş ve tutumlarını değiştirmelerini, tutum ve davranışlarını pekiştirmelerini, benimseme-lerini sağlamak amacıyla oluşturulan; iletişim araçlarında yer/zaman satın almak yoluyla sergilenen veya başka biçimlerde çoğaltılıp dağıtılan ve bir ücret karşılığında oluşturulduğu belli olan duyuru”dur.
Reklam, "yaygın olarak “insanları gönüllü olarak belirli bir davranışta bulunmaya ikna etmek, belirli bir düşünceye yöneltmek, dikkatlerini bir ürüne, hizmete, fikir ya da kuruluşa çekmeye çalışmak, onunla ilgili bilgi vermek, ona ilişkin görüş ve tutumlarını değiştirmelerini, tutum ve davranışlarını pekiştirmelerini, benimseme-lerini sağlamak amacıyla oluşturulan; iletişim araçlarında yer/zaman satın almak yoluyla sergilenen veya başka biçimlerde çoğaltılıp dağıtılan ve bir ücret karşılığında oluşturulduğu belli olan duyuru”dur.
Soru 54
Her tür mal, hizmet ve fikirlerin üreticisi, dağıtıcısı, satıcısı olan örgütlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Reklam ajansı
B
Tüketiciler
C
Tedarikçiler
D
Reklamveren
E
Halkla ilişkiler birimleri
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Reklamveren, her tür mal, hizmet ve fikirlerin üreticisi, dağıtıcısı, satıcısı olan örgütlerdir.
Reklamveren, her tür mal, hizmet ve fikirlerin üreticisi, dağıtıcısı, satıcısı olan örgütlerdir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi reklamverenin, hedef kitlesine reklamı ulaştıracak en iyi mecrayı belirlemek üzere kullanılan ölçütlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Hedef kitlenin büyüklüğü
B
Hedef kitlenin tipi
C
Hedef kitlenin mesaja duyarlılığı
D
Ürün ücreti
E
Ürünün markası
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
McAllister, reklamverenin, hedef kitlesine reklamı ulaştıracak en iyi mecrayı şu ölçütlere göre belirlediğini belirtmektedir:
1. Hedef kitlenin büyüklüğü (ürün ücreti):
2. Hedef kitlenin tipi (ürünün durumu):
3. Hedef kitlenin mesaja duyarlılığı (ürünün esnekliği):
McAllister, reklamverenin, hedef kitlesine reklamı ulaştıracak en iyi mecrayı şu ölçütlere göre belirlediğini belirtmektedir:
1. Hedef kitlenin büyüklüğü (ürün ücreti):
2. Hedef kitlenin tipi (ürünün durumu):
3. Hedef kitlenin mesaja duyarlılığı (ürünün esnekliği):
Soru 56
Yeni ürün kavramı geliştirme, reklam yaratma, reklam yeri satın alma, halkla ilişkiler, doğrudan pazarlama, sponsorluk, kurumsal kimlik oluşturma ve yönetme, ambalaj, etiketleme, dağıtım kanallarının eşgüdümü, fiyatlandırma politikalarının tutarlılığı gibi pazarlamanın alanına giren tüm hizmetlerin ve iletişim sürecinin aynı strateji ve aynı kaynak tarafından eşgüdümlü yürütülmesini savunan bir yaklaşımdır.
Paragrafta aşağıdaki kavramlardan hangisi tanımlanmaktadır?
Paragrafta aşağıdaki kavramlardan hangisi tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Bütünleşik pazarlama iletişimi
B
İletişim pazarlaması
C
Reklam
D
Kurumsal iletişim
E
Marka
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulabilirsiniz.
Gülsoy, “bütünleşik pazarlama iletişimi”ni şöyle tanımlamaktadır: “Yeni ürün kavramı geliştirme, reklam yaratma, reklam yeri satın alma, halkla ilişkiler, doğru-dan pazarlama, sponsorluk, kurumsal kimlik oluşturma ve yönetme, ambalaj, etiketleme, dağıtım kanallarının eşgüdümü, fiyatlandırma politikalarının tutarlılığı gibi pazarlamanın alanına giren tüm hizmetlerin ve iletişim sürecinin aynı strateji ve aynı kaynak tarafından eşgüdümlü yürütülmesini savunan bir yaklaşımdır."
Gülsoy, “bütünleşik pazarlama iletişimi”ni şöyle tanımlamaktadır: “Yeni ürün kavramı geliştirme, reklam yaratma, reklam yeri satın alma, halkla ilişkiler, doğru-dan pazarlama, sponsorluk, kurumsal kimlik oluşturma ve yönetme, ambalaj, etiketleme, dağıtım kanallarının eşgüdümü, fiyatlandırma politikalarının tutarlılığı gibi pazarlamanın alanına giren tüm hizmetlerin ve iletişim sürecinin aynı strateji ve aynı kaynak tarafından eşgüdümlü yürütülmesini savunan bir yaklaşımdır."
Soru 57
Reklamveren için reklam işini yapan kuruma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Reklamveren
B
Reklam ajansı
C
Şirket
D
Tedarikçiler
E
Tüketiciler
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Reklam ajansı, reklamveren için reklam işini yapan kurum olarak tanımlanabilir.
Reklam ajansı, reklamveren için reklam işini yapan kurum olarak tanımlanabilir.
Soru 58
Bir ürün/hizmete ait mesajların tüketicilere iletmenin en iyi, en verimli yolunun ne olması gerektiği konusunda alınan bir dizi kararlardır.
Cümlede tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Cümlede tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Reklam
B
Medya ilişkileri
C
Medya planlaması
D
Pazarlama iletişimi
E
Kurumsal ileitşim
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Medya planlaması, bir ürün/hizmete ait mesajların tüketicilere iletmenin en iyi, en verimli yolunun ne olması gerektiği konusunda alınan bir dizi kararlardır.
Medya planlaması, bir ürün/hizmete ait mesajların tüketicilere iletmenin en iyi, en verimli yolunun ne olması gerektiği konusunda alınan bir dizi kararlardır.
Soru 59
....................., reklam ve reklamın dışındaki tüm iletişim hizmetlerini içinde barındıran ajans yapılanmasıdır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilise doğru olur?
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilise doğru olur?
Seçenekler
A
Ajans
B
Reklamveren
C
Medya planlaması
D
Tam hizmet ajansı
E
Medya
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Tam hizmet ajansları, reklam ve reklamın dışındaki tüm iletişim hizmetlerini içinde barındıran ajans yapılanmasıdır.
Tam hizmet ajansları, reklam ve reklamın dışındaki tüm iletişim hizmetlerini içinde barındıran ajans yapılanmasıdır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi medya planına ilişkin kararların alınmasında etkili olan sorular arasında değildir?
Seçenekler
A
Ne kadar potansiyel tüketiciye ulaşmam gerekiyor?
B
Reklam mesajımı hangi medya aracı veya araçlarını kullanarak hedef kitleme iletmeliyim?
C
Potansiyel tüketiciler, bir reklamı bir ayın içinde kaç kere görmeliler?
D
Reklam, hangi aylarda görülmeli?
E
Reklamın bütçesi ne kadar?
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Başal, medya planına ilişkin kararların, şu sorular doğrultusunda alınması gerektiğini belirtmektedir: “Ne kadar potansiyel tüketiciye ulaşmam gerekiyor? Reklam mesajımı hangi medya aracı veya araçlarını kullanarak hedef kitleme iletmeliyim? Potansiyel tüketiciler, bir reklamı bir ayın içinde kaç kere görmeliler? Reklam, hangi aylarda görülmeli? Reklam, ülkenin hangi pa-zarında, bölgesinde görülmeli? Her bir medya aracı için ne kadarlık bir pay ayırmalıyım?”
Başal, medya planına ilişkin kararların, şu sorular doğrultusunda alınması gerektiğini belirtmektedir: “Ne kadar potansiyel tüketiciye ulaşmam gerekiyor? Reklam mesajımı hangi medya aracı veya araçlarını kullanarak hedef kitleme iletmeliyim? Potansiyel tüketiciler, bir reklamı bir ayın içinde kaç kere görmeliler? Reklam, hangi aylarda görülmeli? Reklam, ülkenin hangi pa-zarında, bölgesinde görülmeli? Her bir medya aracı için ne kadarlık bir pay ayırmalıyım?”
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“… Türkiye’de bilgisayarın üretime en çabuk katıldığı alanlardan biri de ........ ....... olmuştur denilebilir. …”
“… Türkiye’de bilgisayarın üretime en çabuk katıldığı alanlardan biri de ........ ....... olmuştur denilebilir. …”
Seçenekler
A
Bilgisayar Endüstrisi
B
Medya Endüstrisi
C
Medya Ekonomisi
D
Uzaktan Öğretim
E
Cep Telefonu
Açıklama:
GİRİŞ
Medya Endüstrisi
Medya Endüstrisi
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi 1476'da İngiltere'de ilk matbaayı kuran girişimcidir?
Seçenekler
A
Peter Mark Roget
B
William Bradford
C
David Napier
D
Samuel F.B. Morse
E
William Caxton
Açıklama:
Basın İşletmeciliğinin Gelişimi
William Caxton
William Caxton
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi boşluğu doldurmak için en uygun ifadedir?
“… Osmanlı İmparatorluğu döneminde, ilk gazetecilik, basımcılıkta olduğu gibi ....... tarafından yapılmıştır…”
“… Osmanlı İmparatorluğu döneminde, ilk gazetecilik, basımcılıkta olduğu gibi ....... tarafından yapılmıştır…”
Seçenekler
A
Azınlıklar
B
Yabancılar
C
İzmirli Levantenler
D
Araplar
E
Osmanlılar
Açıklama:
Azınlıklar
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi üretilen mala bağlı olarak basım işletmelerinin üretim yapısında değişiklik yaratan etkenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Farklı baskı sistemleri
B
Farklı hammadde
C
İzleyicinin beğeni ve tercihleri
D
Farklı becerilerle donanmış işçilik
E
Farklı finansman olanakları
Açıklama:
Basım ve Basın İşletmelerinin Özellikleri
İzleyicinin beğeni ve tercihleri
İzleyicinin beğeni ve tercihleri
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi basın işletmesi kurarken verilecek karara etki eden faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Talebi karşılama yeterliği
B
Amaca uygunluk
C
Rekabet gücü
D
Siyasal bağlantılar
E
Maliyet
Açıklama:
Basın İşletmelerinin Kuruluşu
Siyasal bağlantılar
Siyasal bağlantılar
Soru 6
Gazete ya da derginin makine ağzından alınmasından tüketicinin eline geçene kadarki süreçten sorumlu olan Satış Müdürlüğünün içinde yer aldığı çerçeve aşağıdakilerden hangi basın işletmesi örgütlenme biçimi kapsamında yer alır?
Seçenekler
A
İşleve Göre Örgütlenme
B
Yere Göre Örgütlenme
C
Konuya Göre Örgütlenme
D
Araçlara Göre Örgütlenme
E
Zamana Göre Örgütlenme
Açıklama:
Basın ve Basım İşletmelerinin İç Örgütlenmesi
İşleve Göre Örgütlenme
İşleve Göre Örgütlenme
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi bir basın işletmesindeki Ticari Bölüm içinde yer almaz?
Seçenekler
A
İlan ve Reklam
B
Tiraj
C
Matbaa
D
Pazarlama
E
Yazı İşleri
Açıklama:
Bir Basın İşletmesinde İşlevlere Göre Temel Bölümler
Yazı İşleri
Yazı İşleri
Soru 8
Etik kurallar içerisinde kalarak işletmenin haber ve düşünce üretmesinden en üst düzeydeki sorumlu olan yönetim birimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşletme Sahibi Yayıncı
B
Genel Yayın Yönetmeni
C
Finans Müdürü
D
Yazı İşleri Müdürü
E
Üretim Müdürü
Açıklama:
Basın İşletmelerinde Yönetim Yapısı
Genel Yayın Yönetmeni
Genel Yayın Yönetmeni
Soru 9
Kurum içindeki hiyerarşi basamakları arasında dikey ve dolaysız ilişkiler bulunmasına karşın üst yönetimin uzman kişi ve bölümlerle danışma ilişkisi kurduğu işletme organizasyonu yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dikey Organizasyon Yapısı
B
Dikey Kurmay Organizasyon Yapısı
C
Dikey Fonksiyonel Organizasyon Yapısı
D
Fonksiyonel Organizasyon Yapısı
E
Matriks Organizasyon Yapısı
Açıklama:
Basın İşletmelerinde Organizasyon Yapıları
Dikey Kurmay Organizasyon Yapısı
Dikey Kurmay Organizasyon Yapısı
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi basın işletmelerinde, Likert’in modelinde yer alan dört tür yönetim şeklinden biri değildir?
Seçenekler
A
Katılımcı Otokratik
B
Tam Otokratik
C
Otokratik
D
Danışmacı
E
Ilımlı Otokratik
Açıklama:
Basın İşletmelerinde Yönetim Şekilleri
Otokratik
Otokratik
Soru 11
İşletme bilimi açısından ise, işletmenin çalışmasını sağlayan tüm maddesel ve maddesel olmayan varlıkların toplamı sermaye olarak kabul edilmektedir. Bir
işletmenin sermayesi, sabit ve döner sermayeden oluşmaktadır.
Yukarıda verilen tanıma göre aşağıdakilerden hangisi eksik olursa sabit sermaye unsuru yok demektir?
işletmenin sermayesi, sabit ve döner sermayeden oluşmaktadır.
Yukarıda verilen tanıma göre aşağıdakilerden hangisi eksik olursa sabit sermaye unsuru yok demektir?
Seçenekler
A
Anamal
B
Nakit alacaklar
C
Malzeme
D
Hammadde
E
Emek
Açıklama:
Bir işletmenin sermayesi, sabit ve döner sermayeden oluşmaktadır. Sabit sermaye, anamal; döner sermaye ise, hammadde, malzeme, nakit alacaklar vs. toplamından oluşmaktadır.
Soru 12
İşletme bilimi açısından sermayenin tanımı hangisidir?
Seçenekler
A
Bedensel, zihinsel ve ruhsal çabanın toplamıdır
B
İşletmenin çalışmasını sağlayan tüm maddesel ve maddesel olmayan varlıkların toplamıdır
C
Malların ya da hizmetlerin, üretimin başlangıcından pazara sunulması ve sonrasında yer alan aşamalardaki teknik ve idari yöntemlerin hepsidir
D
Makineler, arazi, tesisler, bina, demirbaşlar gibi fiziksel üretim araçlarıdır
E
Ürün ya da hizmet üretimi (örneğin basın işletmelerinde hizmet üretilir ve satılır) ya da pazarlanması için, üretim etkenlerini birleştirerek kâr amacı güden
ve risklere katlanmak
ve risklere katlanmak
Açıklama:
İşletme bilimi açısından ise, işletmenin çalışmasını sağlayan tüm maddesel ve maddesel olmayan varlıkların toplamı sermaye olarak kabul edilmektedir.
Soru 13
Özel işletmeler, kamu işletmeleri ve karma işletmeler ayrımı yapılmışsa hangi tür sınıflandırmadan söz ediyoruz demektir?
Seçenekler
A
Büyüklüklerine göre
B
Yasal yapılarına göre
C
Üretim araçlarının mülkiyetine göre
D
Ürün türüne göre
E
Ulusal ya da yerel olmasına göre
Açıklama:
İşletmeler, üretim araçlarının mülkiyetine göre sınıflandırıldığında ise, üç tür işletmenin varlığından söz etmek mümkündür. Bunlar, özel işletmeler, kamu işletmeleri ve karma işletmelerdir.
Soru 14
Basım işletmelerinde çok çeşitli mallar üretilmektedir. Bu anlamda, standart üretim yapılmadığını belirtmek mümkündür. Bu nedenle, üretilen her bir mal için farklı hammadde ve işçilik gerekmektedir. Bir kitap basımı için, farklı mürekkep, işçilik, kâğıt gerekirken, bir kartpostal basımı için farklı maddeler gerekmektedir. Bunun yanında, her mal için farklı hacimde üretim yapılmaktadır. Bu nedenle, farklı nitelikte teknolojiler ve mallar kullanılmaktadır.
Yukarıda anlatılanlar aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?
Yukarıda anlatılanlar aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?
Seçenekler
A
Basım işletmelerinde çok çeşitli mallar üretilmesine
B
Basın işletmeleri, haber, resim, kâğıt, mürekkep, boya, makine, donanım, insan gücü vb. girdileri alıp, bunları belirli düzeyde bir baskı ve yayın teknolojisi ile biraraya getirirler
C
Türkiye’de kitap basımcılığının Batı‘dakinden daha sonra başlatıldığı ve sonraki yıllarda yapıldığı anlaşılmaktadır
D
Üretimin, işletmelerin büyüklük ve finansal olanaklarına bağlı olması durumunun gündeme gelmesine
E
Basım alanında yaşanan gelişmeler, basın alanında da yansımasını bulmuş, Avrupa’da basın işletmelerinin sayısı artmış, daha sonra birleşmelerle işletmeler büyümüştür
Açıklama:
Basım işletmelerinde çok çeşitli mallar üretilmektedir. Bu anlamda, standart üretim yapılmadığını belirtmek mümkündür. Bu nedenle, üretilen her bir mal için farklı hammadde ve işçilik gerekmektedir. Bir kitap basımı için, farklı mürekkep, işçilik, kâğıt gerekirken, bir kartpostal basımı için farklı maddeler gerekmektedir. Bunun yanında, her mal için farklı hacimde üretim yapılmaktadır. Bu nedenle, farklı nitelikte teknolojiler ve mallar kullanılmaktadır. Bu da üretimin, işletmelerin büyüklük ve finansal olanaklarına bağlı olması durumunu gündeme getirmektedir.
Soru 15
I. Yere göre örgütlenme
II. Konuya göre örgütlenme
III. Araçlara göre örgütlenme
IV. Zamana göre örgütlenme
V. Sermayeye göre örgütlenme
Yukarıdakilerden hangisi basın işletmelerinde örgütlenme türlerinden biri değildir?
II. Konuya göre örgütlenme
III. Araçlara göre örgütlenme
IV. Zamana göre örgütlenme
V. Sermayeye göre örgütlenme
Yukarıdakilerden hangisi basın işletmelerinde örgütlenme türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Açıklama:
İşleve göre örgütlenme, Yere göre örgütlenme, Konuya göre örgütlenme, Araçlara göre örgütlenme ve Zamana göre örgütlenme, basın işletmelerinde örgütlenme türleridir. Açıklamalar 101 ve 102. sayfalarda verilmiştir. E şıkkı bunlar arasında yoktur. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.
Soru 16
Gazetelerde yayımlanacak malzemeyi seçer. Söz konusu malzemeyi gözden geçirir ve yayıma hazırlar. Haber için görev almaya hazır olarak bekleyen muhabir ve foto muhabirlerine görevlerini dağıtır. Gelen raporları, yorumları ve fotoğrafları değerlendirir. Bunlardan hangilerinin yayımlanacağına da, yazı işleri müdürü karar vermektedir. Ayrıca, başyazı ve önemli yazıların yazılması için de uzman yazarları görevlendirir. Yayımlanacak yazı ve görsel malzemelerin yayın politikasına uygun olup olmadığına karar verir.
Yukarıdakiler hangisinin görev ve sorumluluk alanı içindedir?
Yukarıdakiler hangisinin görev ve sorumluluk alanı içindedir?
Seçenekler
A
Yazı işleri müdürü
B
Finans müdürü
C
Genel yayın müdürü
D
Haber müdürü
E
Yayıncı
Açıklama:
Yazı işleri müdürü, gazetelerde yayımlanacak malzemeyi seçmektedir. Seçtiği söz konusu malzemeyi gözden geçirir ve yayıma hazırlar. Haber için görev almaya hazır olarak bekleyen muhabir ve foto muhabirlerine görevlerini dağıtmaktadır. Gelen raporları, yorumları ve fotoğrafları değerlendirir. Bunlardan hangilerinin yayımlanacağına da, yazı işleri müdürü karar vermektedir. Ayrıca, başyazı ve önemli yazıların yazılması için de uzman yazarları görevlendirmektedir. Yazı işleri müdürünün önemli görevleri arasında gazetelerde yayımlanacak yazı ve görsel malzemelerin yayın politikasına uygun olup olmadığına karar vermesi de bulunmaktadır.
Soru 17
Patrondan sonra, onun adına emir ve komutayı kontrol edecek genel yayın müdürü gelmektedir. Genel yayın müdürüne bağlı olarak yazı işleri müdürü çalışmaktadır. Diğer makamlar, hiyerarşik olarak genel yayın müdürüne bağlı olarak çalışmaktadır.
Yukarıda anlatılanlar basın işletmelerinde hangi tür organizasyon yapısında yer alır?
Yukarıda anlatılanlar basın işletmelerinde hangi tür organizasyon yapısında yer alır?
Seçenekler
A
Dikey kurmay organizasyon yapısı
B
Dikey organizasyon yapısı
C
Dikey-fonksiyonel organizasyon
D
Matriks organizasyon yapısı
E
Fonksiyonel organizasyon yapısı
Açıklama:
Dikey organizasyon yapısına sahip basın işletmelerinde, ilişkiler dikey ve dolaysızdır. Hiyerarşik basamaklar arasında, yukarıdan aşağıya doğru emir komuta zinciri bulunmaktadır. Bu komuta, basın işletmesinin sahibinden matbaada çalışan bir işçiye doğru dikey olarak inmektedir. Basın işletmesinin içindeki roller, söz konusu işletmenin temel amacının gerçekleştirilmesiyle doğrudan ilişkili komuta birimlerince gerçekleştirilmektedir. Basın işletmesinin sahibinin istek, çıkar, politika ve görüşlerine uygun kararlar alınmak zorundadır. Örneğin, dikey organizasyon yapısında patrondan sonra, onun adına emir ve komutayı kontrol edecek genel yayın müdürü gelmektedir. Genel yayın müdürüne bağlı olarak yazı işleri müdürü çalışmaktadır. Diğer makamlar, hiyerarşik olarak genel yayın müdürüne bağlı olarak çalışmaktadır. Dikey organizasyon yapısında, patron aynı zamanda genel yayın müdürü olarak da görev yapabilmektedir.
Soru 18
Bir gazetenin hazırlanması ve okuyucuya ulaşması aşamaları şöyledir:
I. Haber konularının muhabirlere dağıtılması,
II. Haberlerin toplanması,
III.Özel haber yapılması,
IV. Sayfaların hazırlanması,
V. İlan ve reklamların toplanması,
VI. Gazetenin basılması ve dağıtılması,
VII. Satılması.
Yukarıdaki sıralamada hangilerinin yeri yanlış verilmiştir?
I. Haber konularının muhabirlere dağıtılması,
II. Haberlerin toplanması,
III.Özel haber yapılması,
IV. Sayfaların hazırlanması,
V. İlan ve reklamların toplanması,
VI. Gazetenin basılması ve dağıtılması,
VII. Satılması.
Yukarıdaki sıralamada hangilerinin yeri yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
II ve III
D
III ve V
E
I ve V
Açıklama:
Bir gazetenin hazırlanması ve okuyucuya ulaşması aşamaları şöyledir:
1. Haber konularının muhabirlere dağıtılması,
2. Özel haber yapılması,
3. Haberlerin toplanması,
4. Sayfaların hazırlanması,
5. İlan ve reklamların toplanması,
6. Gazetenin basılması ve dağıtılması,
7. Satılması.
1. Haber konularının muhabirlere dağıtılması,
2. Özel haber yapılması,
3. Haberlerin toplanması,
4. Sayfaların hazırlanması,
5. İlan ve reklamların toplanması,
6. Gazetenin basılması ve dağıtılması,
7. Satılması.
Soru 19
“İşletme içinde veya dışarıda çalışanlar vasıtasıyla, gazetecilik ideallerini ve kârlılık amacını gerçekleştirmeye çalışmak.” (Güneş Berberoğlu)
Yukarıdaki tanım hangisini işaret etmektedir?
Yukarıdaki tanım hangisini işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Basın işletmesinde, sermaye ve işgücü bileşkesi
B
Fonksiyonel yöneticinin yetkisi
C
Matriks organizasyon yapısına uygun davranış ve tutumlar
D
Basın işletmelerinde yönetimin işlevi
E
Çabaların etkinliğinin azalması ve denetim olanağının kalmaması
Açıklama:
Güneş Berberoğlu, basın işletmelerinde yönetimin işlevi ile ilgili bir başka tanımı şöyle yapmaktadır: “İşletme içinde veya dışarıda çalışanlar vasıtasıyla, gazetecilik ideallerini ve kârlılık amacını gerçekleştirmeye çalışmak.”
Soru 20
Yönetim, örgüt içerisindeki emir-komuta zincirini oluşturan idareci ve üst düzey yöneticilerden oluşur. Bunlar, patronlar ve diğer destek gruplarının (medyayı destekleyen) anlaşmalarını (medyayı desteklemedeki niyetlerini gerçekleştirmeye ilişkin) yerine getirmeye yönelik politikaların uygulanmasını gözetler ve düzenler. Tüm personelle ilgilenir ve onları kontrol eder. Yönetim temelde Müşteri ilişkilerini geliştirmeli ve Halkla ilişkileri düzenlemelidir. Yönetim bakış açısından, kurumların ürettikleri mesajlar, bu iki işleve hizmet etmelidir. Yönetim, belirtildiği gibi, bir basın işletmesinde kitle iletişim ürününün üretilmesinden, okuyucuya ulaşmasına kadarki süreci kontrol etmektedir. Gün içerisinde yapacağı operasyonlarla, çalışmalara müdahalede bulunabilir. Çalışanları yönlendirir.
Yukarıda verilen yönetimin görevleri arasından hangileri çıkarsa yönetim ana işlevini eksik yerine getirmiş demektir?
Yukarıda verilen yönetimin görevleri arasından hangileri çıkarsa yönetim ana işlevini eksik yerine getirmiş demektir?
Seçenekler
A
Tüm personelle ilgilenip, onları kontrol etmek
B
Basın işletmesinde kitle iletişim ürününün üretilmesi
C
Mesajın okuyucuya ulaşmasına kadarki süreci kontrol etmek
D
Mesajların seçimi ve oluşmasında kaldıraç görevi görmek
E
Müşteri ilişkilerini yetiştirmek ve halkla ilişkileri düzenlemek
Açıklama:
Yönetimin ana işlevleri; (a) Müşteri ilişkilerini yetiştirmek ve (b) Halkla ilişkileri düzenlemektir. Yönetim bakış açısından, kurumların ürettikleri mesajlar, bu iki işleve hizmet etmelidir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi, bir basın işletmesinde üretim yapılabilmesi için gereken unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kağıt
B
Sermaye
C
Emek
D
Girişimci
E
Teknoloji
Açıklama:
GİRİŞ
Kağıt
Kağıt
Soru 22
M.S. 676'da, Çin'de üretilen kağıt yapım sanatını Arap dünyasında yayan halk aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Asurlular
B
Persliler
C
Babilliler
D
Mısırlılar
E
Romalılar
Açıklama:
Basın İşletmeciliğinin Gelişimi
676’da Çin kâğıt yapım sanatı, Persliler aracılığıyla Arap dünyasına yayılmıştır.
676’da Çin kâğıt yapım sanatı, Persliler aracılığıyla Arap dünyasına yayılmıştır.
Soru 23
Maliyeti yüksek olmasına karşın saate 20 bin baskı yapabilen rotatif matbaa hangi tarihte blunmuştur?
Seçenekler
A
1822
B
1827
C
1846
D
1863
E
1876
Açıklama:
Basın İşletmeciliğinin Gelişimi
1846
1846
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi basın işletmelerinin üretimi arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Haber
B
Eğitim
C
Eğlence
D
Kağıt
E
Magazin
Açıklama:
Basım ve Basın İşletmelerinin Özellikleri
Kağıt
Kağıt
Soru 25
Basın işletmelerinin kuruluş aşamasında en doğru yatırım kararı için yapılması gereken çalışmanın adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ham madde hesabı
B
İç ve dış pazar durumu
C
Maliyet hesabı
D
Ön proje etüdü
E
Yatırım finansmanı
Açıklama:
Basın İşletmelerinin Kuruluşu
Ön proje etüdü
Ön proje etüdü
Soru 26
Bir gazetenin herhangi bir teveizyon işletmesiyle çapraz tekelleşme ilişkisi içine girmesi aşağıdakilerden hangi örgütlenme türünün kapsamında yer alır?
Seçenekler
A
İşleve göre örgütlenme
B
Yere göre örgütlenme
C
Konuya göre örgütlenme
D
Araçlara göre örgütlenme
E
Zamana göre örgütlenme
Açıklama:
Basın ve Basım İşletmelerinin İç Örgütlenmesi
Konuya göre örgütlenme
Konuya göre örgütlenme
Soru 27
Aşlağıdakilerden hangisi boşluğu dolduran en uygun ifadedir?
"... bazı küçük işletmelerde ....... müdürü aynı zamanda, işletmenin sahibi, bir başka deyişle, yayıncısıdır..."
"... bazı küçük işletmelerde ....... müdürü aynı zamanda, işletmenin sahibi, bir başka deyişle, yayıncısıdır..."
Seçenekler
A
Finans
B
Yazı işleri
C
Haber
D
Promosyon
E
Genel yayın
Açıklama:
Basın İşletmelerinde Yönetim Yapısı
Genel yayın
Genel yayın
Soru 28
Basın işletmelerinde, hiyerarşik basamaklar arasında, dikey ve dolaysız ilişkilerin egemen olduğu organizasyon yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dikey
B
Dikey kurmay
C
Dikey-fonksiyonel
D
Fonksiyonel
E
Matriks
Açıklama:
Basın İşletmelerinde Organizasyon Yapıları
Dikey
Dikey
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi basın işletmelerinde yönetimin temel işlevleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Fiziksel bir ürün ortaya komak
B
Benzer işletmelerle rekabet etmek
C
Kamuoyuna iletişim hizmeti sunmak
D
İşin ve çalışanların organizasyonunu sağlamak; onları yönlendirmek
E
İşin sonuçlarını kontrol etmek
Açıklama:
Basın İşletmelerinde Yönetim Şekilleri
Benzer işletmelerle rekabet etmek
Benzer işletmelerle rekabet etmek
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Gerbner'in tanımladığı ve medyanın içeriği üzerinde bir baskı oluşturarak onu serbestçe elde edilebilen hizmetlere bağımlı kılan kurumsal güç rolüdür?
Seçenekler
A
Otoriteler
B
Patronlar
C
Yönetim
D
Rakipler
E
Örgütler
Açıklama:
Basın İşletmelerinde Haber Üretim Sürecine Etki Eden Unsurlar
Örgütler
Örgütler
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi bir işletmenin üretim yapabilmesi için gereken unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ortak
B
Sermaye
C
Emek
D
Girişimci
E
Teknoloji
Açıklama:
GİRİŞ
Bir işletmenin üretim yapabilmesi için beş unsura gereksinim bulunmaktadır. Bunlar; yer, sermaye, emek, girişimci ve teknolojidir. Tüm işletmeler etkinlikte bulunabilmek için bir yere başka bir ifadeyle toprak parçasına sahip olmak zorundadır. Cevap anahtarında “yer” yerine çeldirici olarak “ortak” yazılmıştır.
Bir işletmenin üretim yapabilmesi için beş unsura gereksinim bulunmaktadır. Bunlar; yer, sermaye, emek, girişimci ve teknolojidir. Tüm işletmeler etkinlikte bulunabilmek için bir yere başka bir ifadeyle toprak parçasına sahip olmak zorundadır. Cevap anahtarında “yer” yerine çeldirici olarak “ortak” yazılmıştır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi üretim araçlarının mülkiyetine göre yapılan sınıflandırmada yer alan işletme türlerinden biridir?
Seçenekler
A
Karma işletmeler
B
Sanayii işletmeleri
C
Maden işletmeleri
D
Tarım işletmeleri
E
Hizmet işletmeleri
Açıklama:
İŞLETME TÜRLERİ
İşletmeler, üretilen ürün türüne göre sınıflandırıldığında karşımıza şu tür işletmeler çıkmaktadır: Sanayii, madencilik, ticaret, banka, taşıma, tarım, hizmet vb. İşletmeler, üretim araçlarının mülkiyetine göre sınıflandırıldığında ise, üç tür işletmenin varlığından söz etmek mümkündür. Bunlar, özel işletmeler, kamu işletmeleri ve karma işletmelerdir.
İşletmeler, üretilen ürün türüne göre sınıflandırıldığında karşımıza şu tür işletmeler çıkmaktadır: Sanayii, madencilik, ticaret, banka, taşıma, tarım, hizmet vb. İşletmeler, üretim araçlarının mülkiyetine göre sınıflandırıldığında ise, üç tür işletmenin varlığından söz etmek mümkündür. Bunlar, özel işletmeler, kamu işletmeleri ve karma işletmelerdir.
Soru 33
Çalışan sayısı baz alınarak yapılan işletme sınıflandırılmasında, 6 ile 50 arası çalışanı bulunan işletmeler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Orta büyüklükte işletmeler
B
Yarım işletmeler
C
Küçük işletmeler
D
Büyük işletmeler
E
Dev işletmeler
Açıklama:
İŞLETME TÜRLERİ
Büyüklüklerine göre işletmelere bakıldığında ise, şu durum karşımıza çıkmaktadır. Öncelikle belirtilmeli ki, bu tür niteleme yapılırken, işletmenin üretim kapasitesi ve/veya çalışanların sayısı baz alınmaktadır. Bu anlamda, büyüklüklerine göre işletmeler 5 grupta toplanmaktadır. Bunlar, yarım işletmeler, küçük işletmeler, orta büyüklükte işletmeler, büyük işletmeler ve dev işletmelerdir. Yarım işletmede bir tek işgören çalışmaktadır. Küçük işletmede 1 ile 6 arası insan çalışmaktadır. Orta büyüklükte işletmelerde de, 6 ile 50 arası insan görev yapmaktadır.
Büyüklüklerine göre işletmelere bakıldığında ise, şu durum karşımıza çıkmaktadır. Öncelikle belirtilmeli ki, bu tür niteleme yapılırken, işletmenin üretim kapasitesi ve/veya çalışanların sayısı baz alınmaktadır. Bu anlamda, büyüklüklerine göre işletmeler 5 grupta toplanmaktadır. Bunlar, yarım işletmeler, küçük işletmeler, orta büyüklükte işletmeler, büyük işletmeler ve dev işletmelerdir. Yarım işletmede bir tek işgören çalışmaktadır. Küçük işletmede 1 ile 6 arası insan çalışmaktadır. Orta büyüklükte işletmelerde de, 6 ile 50 arası insan görev yapmaktadır.
Soru 34
“…………. şirket, bir unvana sahip esas sermayesi muayyen ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız mamelekiyle mes’ul bulunan şirkettir.” Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Anonim
B
Kolektif
C
Komandit
D
Limited
E
Adi
Açıklama:
İŞLETME TÜRLERİ
Anonim şirket, Türk Ticaret Kanunu’nun 269. maddesinde şöyle tanımlanmaktadır: “Anonim şirket, bir unvana sahip esas sermayesi muayyen ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız mamelekiyle mes’ul bulunan şirkettir.”
Anonim şirket, Türk Ticaret Kanunu’nun 269. maddesinde şöyle tanımlanmaktadır: “Anonim şirket, bir unvana sahip esas sermayesi muayyen ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız mamelekiyle mes’ul bulunan şirkettir.”
Soru 35
1831 yılında yayınlanan ve günümüzdeki Resmi Gazete’nin başlangıcı olarak kabul edilen gazete aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Takvim-i Vekâyi
B
Ceride-i Havadis
C
Tercüman-ı Ahvâl
D
Tasvir-i Efkâr
E
Basiret
Açıklama:
BASIN İŞLETMECİLİĞİNİN GELİŞİMİ
Osmanlı İmparatorluğu döneminde, ilk gazetecilik, basımcılıkta olduğu gibi azınlıklar tarafından yapılmıştır. İlk gazete Takvim-i Vekâyi 1831 yılında çıkarılmıştır. Bu gazete resmi gazetenin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde, ilk gazetecilik, basımcılıkta olduğu gibi azınlıklar tarafından yapılmıştır. İlk gazete Takvim-i Vekâyi 1831 yılında çıkarılmıştır. Bu gazete resmi gazetenin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.
Soru 36
Türkiye’de ilk radyo yayını kaç yılında yapılmıştır?
Seçenekler
A
1927
B
1925
C
1940
D
1950
E
1960
Açıklama:
BASIN İŞLETMECİLİĞİNİN GELİŞİMİ
Türkiye’de ilk radyo yayıncılığı ise, 1927 yılında başlatılmıştır.
Türkiye’de ilk radyo yayıncılığı ise, 1927 yılında başlatılmıştır.
Soru 37
Basın işletmelerinde üretilen malın rakipleri ile rekabet edebilmesi için nasıl olması gereklidir?
Seçenekler
A
Düşük maliyetli ve kaliteli
B
Düşük maliyetli ve renkli
C
Düşük maliyetli ve fotoğraf içerikli
D
Düşük maliyetli ve spor içerikli
E
Düşük maliyetli ve magazin içerikli
Açıklama:
BASIN İŞLETMELERİNİN KURULUŞU
Basın işletmesinde üretilen malın rakiplerinkinden kaliteli olması gerekecektir. Örneğin, daha kaliteli baskı, daha kaliteli kâğıda baskı gibi. Ayrıca, düşük maliyetli ama kaliteli ürün ortaya konmalıdır.
Basın işletmesinde üretilen malın rakiplerinkinden kaliteli olması gerekecektir. Örneğin, daha kaliteli baskı, daha kaliteli kâğıda baskı gibi. Ayrıca, düşük maliyetli ama kaliteli ürün ortaya konmalıdır.
Soru 38
Gazete ya da derginin makine ağzından alınmasından tüketicinin eline geçene kadarki süreçten sorumlu olan birim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Satış Müdürlüğü
B
Genel Yayın Müdürlüğü
C
Mali İşler Müdürlüğü
D
Muhasebe Müdürlüğü
E
Yazı İşleri Müdürlüğü
Açıklama:
BASIN VE BASIM İŞLETMELERİNİN İÇ ÖRGÜTLENMESİ
Satış Müdürlüğü, Gazete ya da derginin makine ağzından alınmasından tüketicinin eline geçene kadarki süreçten sorumludur.
Satış Müdürlüğü, Gazete ya da derginin makine ağzından alınmasından tüketicinin eline geçene kadarki süreçten sorumludur.
Soru 39
Büyük çaplı basın işletmelerinde planlama ve bütçenin oluşturulması, gelir toplanması, işletmenin kâr etmesindeki işlevsellik ve stratejik maliyet kontrolünden sorumlu müdür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Finans Müdürü
B
Genel Yayın Yönetmeni
C
Tiraj Müdürü,
D
Üretim Müdürü
E
Promosyon Müdürü
Açıklama:
BASIN İŞLETMELERİNDE YÖNETİM YAPISI
Finans müdürü, işletmenin finansal tüm konularından sorumludur. Finans müdürü, tüm bölümlerle finansal konularda iletişim içerisindedir. İşletme zaman zaman finansal açıdan zor durumda kalabilir. Finans müdürünün, bu tür sorunları zamanında fark ederek anlaması ve gerekli önlemleri alması zorunludur. Finans müdürünün başarısı, planlama, bütçenin oluşturulması ve gelir toplanması sırasında, maliyet kontrolünde önemli bir rol oynamaktadır. Finans müdürü, işletmenin kâr etmesinde işlevsel olmalıdır. Dikkatli planlama ve stratejik maliyet kontrolü yapmalıdır.
Finans müdürü, işletmenin finansal tüm konularından sorumludur. Finans müdürü, tüm bölümlerle finansal konularda iletişim içerisindedir. İşletme zaman zaman finansal açıdan zor durumda kalabilir. Finans müdürünün, bu tür sorunları zamanında fark ederek anlaması ve gerekli önlemleri alması zorunludur. Finans müdürünün başarısı, planlama, bütçenin oluşturulması ve gelir toplanması sırasında, maliyet kontrolünde önemli bir rol oynamaktadır. Finans müdürü, işletmenin kâr etmesinde işlevsel olmalıdır. Dikkatli planlama ve stratejik maliyet kontrolü yapmalıdır.
Soru 40
Basın işletmelerinde haberin üretilmesinden okuyucuya ulaşmasına kadar olan sürecin başında aşağıdakilerden hangisi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Otoriteler
B
Patronlar
C
Yönetim
D
Çalışanlar
E
Rakipler
Açıklama:
BASIN İŞLETMELERİNDE HABER ÜRETİM SÜRECİNE ETKİ EDEN UNSURLAR
Bir haberin üretilmesinden, okuyucuya ulaşmasına kadar olan sürecin başında patron değil, otoriteler bulunmaktadır. Dolayısıyla, patronların yapamayacağı kontrolü otoriteler yapabilirler. Onlar, patronlara da baskı uygulayabilir. Örneğin, yasal düzenleme yapabilir. Reklamları çekebilir. Bu nedenle, haber üretim sürecinde otoritelerin etkisini görmezden gelmek doğru olmayacaktır.
Bir haberin üretilmesinden, okuyucuya ulaşmasına kadar olan sürecin başında patron değil, otoriteler bulunmaktadır. Dolayısıyla, patronların yapamayacağı kontrolü otoriteler yapabilirler. Onlar, patronlara da baskı uygulayabilir. Örneğin, yasal düzenleme yapabilir. Reklamları çekebilir. Bu nedenle, haber üretim sürecinde otoritelerin etkisini görmezden gelmek doğru olmayacaktır.
Soru 41
Basın ve basım işletmelerinin iç örgütlenmesine yönelik olarak; büyük bir gazetedeki evreler içinde, gazete ya da derginin makine ağzından alınmasından tüketicinin eline geçene kadarki süreçten sorumlu olan evre aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genel Yayın Müdürlüğü
B
Satış Müdürlüğü
C
Mali İşler Müdürlüğü
D
Ulusal İşler müdürlüğü
E
Halkla İlişkiler Müdürlüğü
Açıklama:
Satış Müdürlüğü: Gazete ya da derginin makine ağzından alınmasından tüketicinin eline geçene kadarki süreçten sorumludur. Bir gazete, şu şekilde dağıtılmaktadır: Matbaadan alınmakta, şehirlere gönderilmekte, buradaki baş bayilere verilmekte, baş bayiler tali bayilere satış için vermektedir.
Soru 42
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde basın işletmelerinin örgütlenmelerine yönelik beş başlık doğru bir şekilde yer almaktadır?
Seçenekler
A
bağlam, zaman, konu, amaç, kişi
B
araç, zaman, kapsam, amaç, kişi
C
işlev, yer, konu, araç, zaman
D
araç, zaman, kapsam, işlev, kişi
E
süre, iletişim, konu, amaç, toplum
Açıklama:
Şevket Evliyagil (1977), basın işletmelerinde örgütlenmeyi beş başlıkta toplamaktadır. Bunlardan birincisi, işleve göre örgütlenmedir. Bu örgütlenmeye göre, aynı işi yapan kimseler bir çerçevede toplanmaktadır. İkincisi, yere göre örgütlenmedir. Basın işletmeleri, farklı şehirlerde örgütlenebilmektedir. Örneğin Ankara, Adana, Erzurum gibi şehirlerde örgütleri bulunabilmektedir. Bunun bazı avantajları da yok değildir. Örneğin, ulaşım olanakları böylece kısaltılmaktadır. Erzurum’da basılan gazeteler, o yörelere dağıtılmaktadır. Yöresel haberler ve reklamlar verilebilmektedir. Yeni okuyucu olanakları artmaktadır. Üçüncüsü, konuya göre örgütlenmedir. Günümüzde medya alanında tekelleşme eğilimi yaşanmaktadır. Bir gazete, bir televizyonla çapraz tekelleşme içerisine girmektedir. Dikey ve yatay tekelleşme örnekleri de bulunmaktadır. Bunların örgütlenmesi, tek bir çatı altında olabilmektedir. Dördüncüsü, araçlara göre örgütlenmedir. Bu örgütlenme basım işletmelerinde daha yoğun olarak görülmektedir. Matbaa içerisindeki farklı araçlar, farklı yönetimler altında örgütlenebilmektedir. Sonuncusu ise, zamana göre örgütlenmedir. Medya kurumlarında, farklı zamanlarda farklı kişiler çalışabilmektedir. Örneğin, muhabirler, gündüz ve gece muhabirleri olarak ayrılmaktadır.
Soru 43
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde işletmelerin türlerine göre incelendiği gruplar birlikte doğru bir şekilde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Zaman, tüketim araçları, maliyet, ekonomik yapıları
B
Zaman, üretim araçları, hukuki yapı, toplumsal yapıları
C
Kapsam türü, tüketim araçları, nihai amaçları, sosyal yapıları
D
Ürün türü, üretim araçları, büyüklükleri, yasal yapıları
E
Ürün türü, tüketim araçları, kapsam, yasal yapıları
Açıklama:
İşletmeler, bazı etkenler dikkate alındığında şu gruplarda incelenebilir: • Ürün türüne göre işletmeler, • Üretim araçlarına göre işletmeler, • Büyüklüklerine göre işletmeler, • Yasal yapılarına göre işletmeler.
Soru 44
Düşüncelerin resimlerle anlatılması ve bu yöntemin daha sonraları yerini belli işaretlere bırakması hangi yazı şeklini ortaya çıkarmıştır?
Seçenekler
A
latin
B
hiyeroglif
C
verdana
D
italik
E
sümer
Açıklama:
İlkçağlarda insanlar taş ya da tahta üzerinde çeşitli resimler çizmişlerdir. Böylece, yazma gereksinimlerini gidermişlerdir. Başka bir anlatımla, düşünceler resimlerle anlatılmıştır. Bu yöntem daha sonraları, yerini belli işaretlere bırakmıştır. Bunun sonucunda, hiyeroglif denilen yazı şeklini ortaya çıkarmıştır.
Soru 45
M.Ö. 3500 yılında Sümerliler, Mezopotamya’da, çivi yazısı olarak da tanımlanan hangi yazı biçimini bulmuşlardır?
Seçenekler
A
pentografik
B
restografik
C
diktografik
D
piktografik
E
hiyeroglif
Açıklama:
M.Ö. 3500 yılında Sümerliler, Mezopotamya’da, piktografik yazı olarak bilinen çivi yazısını bulmuşlardır
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi 1440 yılında matbaayı bularak geliştirdiği yöntemle, dizilen sayfa kalıpları üzerine boya sürerek baskı yapmış ve ilk kitap baskısını gerçekleştirmiştir?
Seçenekler
A
Köenig
B
Caxton
C
Gutenberg
D
Bradford
E
Roget
Açıklama:
Gutenberg, 1440 yılında matbaayı bulmuş ve bir işletme kurmuştur. İşletmede, harf kalıplarının hazırlanarak harflerin dökümünden sonra yapılan baskı deneyleri olumlu sonuçlanmıştır. Böylece, Gutenberg, geliştirdiği yöntemle, dizilen sayfa kalıpları üzerine boya sürerek baskı yapmış ve ilk kitap baskısını 1440’da gerçekleştirmiştir
Soru 47
1831 yılında çıkarılan ve resmi gazetenin başlangıcı olarak kabul edilen gazetenin ismi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Tercümân-ı Hakîkat
B
Takvim-i Vatan
C
Tasvîr-i Efkâr
D
Takvim-i Vakayi
E
Tercümân-ı Ahvâl
Açıklama:
İlk gazete Takvim-i Vakayi 1831 yılında çıkarılmıştır. Bu gazete resmi gazetenin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.
Soru 48
Basın işletmelerinde, astlara, işin nasıl yapılacağı konusunda önemli derecede özgürlük tanındığı yönetim şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tam otokratik yönetim
B
Ilımlı otokratik yönetim
C
Danışmalı yönetim
D
Katılımcı yönetim
E
Bağımsız yönetim
Açıklama:
Danışmalı yönetim şeklinde, astlar, tam otokratik ve ılımlı otokratik yönetim şekillerinde olduğundan daha önemli konumdadır. Amaçların belirlenmesi ve kararların alınması sırasında onların görüşlerine de başvurulmaktadır. Astlara, işin nasıl yapılacağı konusunda önemli derecede özgürlük tanınmaktadır. Yukarıdaki örneğe dönersek, muhabir görevi aldıktan sonra, kendi deneyimleri çerçevesinde haberi üretmekte serbest bırakılır. Hatta muhabirler, özel haber üretmek için bile özgürdür. Anlaşılacağı üzere, işe yönelik kararlar, astlar tarafından alınabilmektedir. Buna karşılık, genel politika ve kararlar, üst düzey yöneticiler tarafından alınmaktadır. Kaldı ki, astlar, üst yöneticilerin aldığı kararlar çerçevesinde kurum sosyalleşmelerini tamamlayabilir ve kurum politikalarına uygun davranma konusunda zorluk çekmeyebilir.
Soru 49
İşletmeleri gruplara ayırarak incelemeye kalksak aşağıdakilerden hangisi bu gruplandırmanın içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Sahiplik yapısına göre işletmeler
B
Ürün türüne göre işletmeler,
C
Üretim Araçlarına göre İşletmeler
D
Büyüklüklerine göre İşletmeler
E
Yasal yapılarına göre işletmeler
Açıklama:
Semra Atılgan (1999), kitabında işletme türlerini anlatmaktadır. Basın işletmeciliğinin anlatıldığı bir üniteye, işletme türleriyle başlamak yararlı olacaktır. İşletmeler, bazı etkenler dikkate alındığında şu gruplarda incelenebilir:
• Ürün türüne göre işletmeler,
• Üretim araçlarına göre işletmeler,
• Büyüklüklerine göre işletmeler,
• Yasal yapılarına göre işletmeler.
Sahiplik yapısına göre işletmeler
• Ürün türüne göre işletmeler,
• Üretim araçlarına göre işletmeler,
• Büyüklüklerine göre işletmeler,
• Yasal yapılarına göre işletmeler.
Sahiplik yapısına göre işletmeler
Soru 50
Aşağıdaki basın kuruluşlarından hangisi küçük işletme olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Hürriyet Gazetesi
B
Sakarya gazetesi
C
Sabah Gazetesi
D
Türkiye Gazetesi
E
Milliyet Gazetesi
Açıklama:
İşletme büyüklüğü açısından basım ve basın işletmeleri, küçük, orta ve büyük işletmeler olarak ayrılmaktadır. Çalıştırılan işçi, makine ve donanım, toplam satış rakamları büyüklük ölçeği olarak alınabilir. Örneğin bir yerel gazete küçük işletmedir. Ancak, ulusal çapta dağıtımı yapılan Posta gazetesi büyük işletme olarak alınabilir.
Sakarya Gazetesi
Sakarya Gazetesi
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi Bir basın işletmesi kurmadan önce aşılması gereken sorunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Talep
B
Uygunluk
C
dönem
D
Rekabet durumu
E
Maliyet
Açıklama:
Bir kişi ya da bir grup insanın istemesiyle bir basın işletmesi kurulması doğru değildir. Kuşkusuz, istediklerinde kurma hakları olabilir. Ancak, bazı konularda gereğinin yapılması bazı sorunların aşılması gerekmektedir. Işık Özkan (1989), kitap çalışmasının “Basım ve Basın İşletmelerinin Kuruluş Çalışmaları” isimli bölümünde, basım ve basın işletmelerinin kuruluş çalışmalarını anlatmaktadır. Belirttiğine göre, bir basın işletmesi kurmak için karar vermeden önce şu sorunların aşılması gerekmektedir: Talep, uygunluk, rekabet durumu, mal, maliyet, pazarlama vb.
dönem
dönem
Soru 52
Basın İşletmelerinin en temel işlevini yereine getirdikleri ürün aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kitap üretimi
B
Gazete üretimi
C
Grup iletişimi
D
Kitle iletişimi
E
Bireylerarası iletişim
Açıklama:
Basım ve basın işletmelerinde talep, işletmeye gelecek siparişler ya da mamul tiplerine pazarda doğacak talep olarak düşünülmektedir. Basın işletmeleri, kitle iletişim hizmeti üretmektedir. En temel işlevi budur. Bu hizmet, üretilen mamul aracılığıyla tüketiciye sunulmakta ve bu noktanın dikkate alınması gerekmektedir. Örneğin, bir basın işletmesi gazete çıkaracaksa, buna yönelik talebin varolup olmadığı pazarda araştırılmalıdır. Eğer talebin olduğu saptanmış ise, ne kadar süreceği tahmin edilmelidir. Eğer yeterli talep yoksa, basın işletmelerinin olanakları da dikkate alınarak, yeni taleplerin yaratılması olanakları incelenmelidir. Ayrıca, üretimin ödeme yeteneğini de kapsadığı göz önünde bulundurulmalıdır.
Kitle iletişimi
Kitle iletişimi
Soru 53
"Gazete ya da derginin yayımlanmasından sorumludur. Yazı müdürleri, sekreterler, yazarlar, iç ve dış haberciler, fotoğrafçılar, arşivciler, teleks ya da telefon sorumluları, haber ve yazı işlerine bağlı otomobil sürücüleri gibi kategoriler bu müdürlüğün yönetimindedir."
Yukarıdaki tanımla Bir basın işletmesinin iç örgütlenmesindeki hangi görevi tanımlamaktadır?
Yukarıdaki tanımla Bir basın işletmesinin iç örgütlenmesindeki hangi görevi tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Pazarlama Müdür
B
Yazı İşleri Müdürü
C
Mali İşler Müdürü
D
Satış Müdürü
E
Genel Yayın Müdürü
Açıklama:
Genel Yayın Müdürlüğü: Gazete ya da derginin yayımlanmasından sorumludur. Yazı müdürleri, sekreterler, yazarlar, iç ve dış haberciler, fotoğrafçılar, arşivciler, teleks ya da telefon sorumluları, haber ve yazı işlerine bağlı otomobil sürücüleri gibi kategoriler bu müdürlüğün yönetimindedir.
Genel Yayın Müdürü
Genel Yayın Müdürü
Soru 54
"Gazete ya da dergi sermayesinin kullanılması ve bunun denetimi ile yükümlüdür. Muhasebe müdürlüğü, kredi işleri, ortaklarla ilgili sermaye işleri, yönetim, ilan ve reklam işleri, banka ilişkileri, sermayenin sağlanması, kâğıt ve mürekkep gibi işletme gereklerinin sağlanması ve bu işlerle uğraşanlar bu müdürlüğün yönetimi altında yer almaktadır."
Yukarıdaki tanım aşağıdakilereden hangisine aittir_
Yukarıdaki tanım aşağıdakilereden hangisine aittir_
Seçenekler
A
Mali İşler Müdürlüğü
B
Satış Müdürlüğü
C
Genel Yayın Müdürlüğü
D
Reklam Servisi Müdürlüğü
E
Yazı İşleri Müdürlüğü
Açıklama:
Mali İşler Müdürlüğü: Gazete ya da dergi sermayesinin kullanılması ve bunun denetimi ile yükümlüdür. Muhasebe müdürlüğü, kredi işleri, ortaklarla ilgili sermaye işleri, yönetim, ilan ve reklam işleri, banka ilişkileri, sermayenin sağlanması, kâğıt ve mürekkep gibi işletme gereklerinin sağlanması ve bu işlerle uğraşanlar bu müdürlüğün yönetimi altında yer almaktadır.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi bir basın işletmesinin ticari bölümümnün parçalarından biri değildir?
Seçenekler
A
İlan ve Reklam
B
Yazıişleri
C
Tiraj
D
Pazarlama
E
Matbaa
Açıklama:
Ticari bölüm ise, ilan ve reklam, tiraj bölümü, pazarlama bölümü ve matbaa bölümlerinden oluşmaktadır. Ticari bölüm, işletmenin gelir üretmekle görevli tüm bölümlerini kapsamaktadır. Finans müdürü ve genel yayın müdürü tarafından yönetilir. Yönetici, tüm satışlar, stok, bütçe ve harcamalardan sorumludur. Harcamalar ve çalışma sermayesinin yönetimi; reklamlar, tiraj, matbaa giderleri de dahil olmak üzere basın işletmesinin tüm mali ilişkileriyle ilgili işleri denetlemektedir.
Yazıişleri
Yazıişleri
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi bir basın işletmesinin personel bölümünün görevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İşletmenin personel gereksinmesini ve işe alma politikasını belirlemek ve uygulamak,
B
Personeli işe alıştırmak, işletme içi eğitim programları düzenlemek, bu amaçla eğitim ve araştırma kurumlarıyla işbirliği yapmak,
C
İşletmenin çıkarlarına ve büyüme stratejisine uygun olarak yönetimsel kararlar almak
D
İşletme politikasının personel yönünden değerlendirmesini yapmak ve ilgili birimlere bilgi alışverişini sağlamak,
E
Personelin işten ayrılma, izin ve emeklilik işlemlerini yürütmek.
Açıklama:
personel bölümünün ve personel yönetimi ile sorumlu kişinin belli başlı görevleri şöyle özetlenebilir:
1. İşletmenin personel gereksinmesini ve işe alma politikasını belirlemek ve uygulamak,
2. İş analizlerini yapmak,
3. Personeli işe alıştırmak, işletme içi eğitim programları düzenlemek, bu amaçla eğitim ve araştırma kurumlarıyla işbirliği yapmak,
4. Personelle ilgili sorunların çözülebilmesi için üst yönetime ve alt basamak yöneticilerine danışmanlık yapmak,
5. İşletme politikasının personel yönünden değerlendirmesini yapmak ve ilgili birimlere bilgi alışverişini sağlamak,
6. İşletmede çalışma koşullarıyla ilgili her türlü iyileştirici önlemi almak, sosyal etkinlikleri yürütmek,
7. Personelin işten ayrılma, izin ve emeklilik işlemlerini yürütmek.
İşletmenin çıkarlarına ve büyüme stratejisine uygun olarak yönetimsel kararlar almak
1. İşletmenin personel gereksinmesini ve işe alma politikasını belirlemek ve uygulamak,
2. İş analizlerini yapmak,
3. Personeli işe alıştırmak, işletme içi eğitim programları düzenlemek, bu amaçla eğitim ve araştırma kurumlarıyla işbirliği yapmak,
4. Personelle ilgili sorunların çözülebilmesi için üst yönetime ve alt basamak yöneticilerine danışmanlık yapmak,
5. İşletme politikasının personel yönünden değerlendirmesini yapmak ve ilgili birimlere bilgi alışverişini sağlamak,
6. İşletmede çalışma koşullarıyla ilgili her türlü iyileştirici önlemi almak, sosyal etkinlikleri yürütmek,
7. Personelin işten ayrılma, izin ve emeklilik işlemlerini yürütmek.
İşletmenin çıkarlarına ve büyüme stratejisine uygun olarak yönetimsel kararlar almak
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi bir gazetenin hazırlanması ve Okuyucuya ulaşması aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Gazetenin basılması ve dağıtılması
B
Sayfaların hazırlanması
C
Özel haber yapılması
D
Sipariş Haber Yapılması
E
Haber konularının muhabirlere dağıtılması
Açıklama:
Bir gazetenin hazırlanması ve okuyucuya ulaşması aşamaları şöyledir:
1. Haber konularının muhabirlere dağıtılması,
2. Özel haber yapılması,
3. Haberlerin toplanması,
4. Sayfaların hazırlanması,
5. İlan ve reklamların toplanması,
6. Gazetenin basılması ve dağıtılması,
7. Satılması.
Sipariş Haber Yapılması
1. Haber konularının muhabirlere dağıtılması,
2. Özel haber yapılması,
3. Haberlerin toplanması,
4. Sayfaların hazırlanması,
5. İlan ve reklamların toplanması,
6. Gazetenin basılması ve dağıtılması,
7. Satılması.
Sipariş Haber Yapılması
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi bir basın işletmesi organizasyon yapısı değildir_
Seçenekler
A
dikey kurmay organizasyon yapısı
B
fonksiyonel organizasyon yapısı
C
dikey organizasyon yapısı
D
- matriks organizasyon yapısı
E
yatay matriks organizasyon yapısı
Açıklama:
Bir işletmede beş tür organizasyon yapısından söz etmek mümkündür. Bunlar,
yatay matriks organizasyon yapısı
- dikey organizasyon yapısı,
- dikey kurmay organizasyon yapısı,
- dikey-fonksiyonel organizasyon yapısı,
- fonksiyonel organizasyon yapısı ve
- matriks organizasyon yapısıdır
yatay matriks organizasyon yapısı
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Gerbner'in dokuz tür güç rolü içerisinde statüleri, yönleri ya da standartları ve birbirleriyle olan dostlukları itibariyle, mesajların seçimi ve oluşmasında kaldıraç görevi gören iletişimcilerdir?
Seçenekler
A
Örgütler
B
Uzmanlar
C
Patronlar
D
Rakipler
E
Meslektaşlar
Açıklama:
Meslektaşlar, statüleri, yönleri ya da standartları ve birbirleriyle olan dostlukları itibariyle, mesajların seçimi ve oluşmasında kaldıraç görevi gören iletişimcilerdir. Burada bir açıklama yapmak gerekmektedir. Meslektaşlar arasında hem rekabet bulunmaktadır hem de dostluk. Örneğin, haber üretim sürecinde “haber atlama ya da haber atlatmak” deyimi vardır. Bu deyim, bir muhabir, diğer muhabirlerden önce bir haberi yakalayıp, üretip ve yayınlarsa, diğer muhabirleri atlattığını ifade etmektedir. Dolayısıyla, bu durum muhabirler arasında rekabetin olduğunu önermektedir. Buna karşılık muhabirler arasında dostluk da yaşanmaktadır
Soru 60
Gerbner'in dokuz tür güç rolü içinde yönetimin görevlerini yerine getirme yetenekleri için gerekli hizmetleri sağlayan grup aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Patronlar
B
Yardımcılar
C
Meslektaşlar
D
Örgütler
E
Uzmanlar
Açıklama:
Yardımcılar, yönetimin görevlerini yerine getirme yetenekleri için gerekli hizmetleri sağlarlar. Yardımcılar, örgütler, şebekeler ve bayileri; hammadde sağlayıcılarını, yetenek, artistik özellikler ve lojistik hizmetleri; toptan ve perakende satış noktaları; ilgili üretim ve ticaret ilişkileri, birlikler, sendikalar ve patent, telif hakları ya da diğer mülkiyet haklarını düzenler ve dağıtır.
Ünite 5
Soru 1
1980’li yıllarda dünyada yaşanan neo-liberal dönüşüm ysyıncılık alanında neyi beraberinde getirmiştir?
Seçenekler
A
Radyo ve televizyon alanın özerkleşmesini
B
Radyo ve televizyon alanın ticari yatırımlara açılmasını
C
Radyo ve televizyon alanın toplumsal etkinliğinin artmasını
D
Radyo ve televizyon alanın toplumsal etkinliğinin azalmasını
E
Radyo ve televizyon alanında kamusal yatırımların artmasını
Açıklama:
ABD’nin aksine, Avrupa’da ve dünyanın pek çok ülkesinde, radyo ve televizyon yayıncılığı alanı, öncelikle “kamusal bir hizmet” olarak görülmüş ve radyo ile televizyon kurumları üzerine kamu tekeli konmuştur. Türkiye’nin de dahil olduğu bu ülkelerde, radyo ve televizyon yayınları, ekonomik bir nedenden çok siyasal, kültürel ve ideolojik amaçlarla düzenlenmiştir. Ancak, 1980’li yıllarda, kapitalist dünyada yaşanan neo-liberal dönüşüm ve küreselleşme politikaları sonucunda, radyo ve televizyon alanı da ticari yatırımlara açılmıştır.
Soru 2
Radyo ve televizyon ekonomisi alanında egemen paradigmayı temsil eden anaakım yaklaşımlar neyi veri olarak alır?
Seçenekler
A
Uluslararası mekanizmayı
B
Ulusal mekanizmayı
C
Pazar mekanizmasını
D
Tarihsel mekanizmayı
E
Toplumsal mekanizmayı
Açıklama:
Liberal ekonomi anlayışı, Adam Smith’in Ulusların Zenginliği olarak bilinen kitabında dile getirdiği gibi klasik bir modeli temsil eder. Milton Friedman ve Friedrich August von Hayek gibi düşünürler tarafından geliştirilen neo-liberal görüşler, klasik liberal ekonomi anlayışının yeniden yorumlanması ve canlandırılmasına dayanır. Liberal ve neo-liberal ekonomi görüşü, analizlerinde bireyci metodolojiyi kullanır ve pazar mekanizmasını veri olarak alır
Soru 3
Herbert Schiller radyo ve televizyon yayıncılığı yapan şirketlerin küresel pazarda kurdukları egemenliği aşağıdakilerden hangisi ile kavramsallaştırmıştır?
Seçenekler
A
Kültür emperyalizmi
B
Kültür evrimi
C
Kültürel gerileme
D
Kültürel saydamlık
E
Kültürel deformasyon
Açıklama:
Diğer bir önemli eleştirel ekonomi politikçi, Herbert Schiller’dir. Schiller de, Amerikan medya endüstrisinin hem iç hem de dış pazarda kurduğu egemenliği çözümlemiştir. Öncelikle, ABD’nin kendi içerisinde radyo ve televizyon yayıncılığı da dahil olmak üzere, bütün kamusal alanların ticari şirketler tarafından ele geçirilişini; ikinci düzeyde de, bu şirketlerin küresel pazarda kurdukları egemenlik üzerinde durmuş ve uluslararası düzeyde, Amerikan şirketlerinin egemenliğini “kültür emperyalizmi” kavramsallaştırmasıyla analiz etmiştir.
Soru 4
Kurumsalcı Ekonomi Yaklaşımına göre bireyci ekonomi yerine neyi ön plana çıkarırlar?
Seçenekler
A
Tarihsel perspektifi
B
Toplumsal evrimi
C
Uluslararası ilişkileri
D
Uluslararası örgütlenmeleri
E
Toplumsal grupları ve ilişkileri
Açıklama:
Ekonominin kendiliğinden dengeye ulaşamayacağını ve hükümetin, kurumsal yapılara ve bu arada ekonomiye de müdahale etmesi gerektiğini savunurlar. Bireysel çıkar ile kurumsal yapılar arasında çelişki olabileceğini ve tercihin bireyden yana değil, kurumsal yapılardan yana kullanılmasını söylerler. Bireyciliğin, toplumun yararına olduğu yönündeki liberal sava kuşku ile yaklaşan kurumsalcılar; toplumsal uyumdan ziyade, toplumsal çıkarların çatıştığı bir kurumsal
yapı öngörmüşlerdir. Bireyci ekonomi yerine, toplumsal grupları ve ilişkileri/çelişkileri ön plana çıkarırlar.
yapı öngörmüşlerdir. Bireyci ekonomi yerine, toplumsal grupları ve ilişkileri/çelişkileri ön plana çıkarırlar.
Soru 5
Radyo televizyon endüstrisinde türlerin popüler hale gelmesi, eşdeyişle, arzın garantilenmesi neyi güvence altına alır?
Seçenekler
A
Yapımcıları
B
İzleyicileri
C
Yönetmenleri
D
Programcıları
E
Sahipleri
Açıklama:
Radyo ve televizyon endüstrisinde reklam, haber, eğlence, müzik, yarışma, dizi gibi farklı program tür ve formatlarında içerikler birer ürün ve hizmet olarak üretilir. Televizyon piyasasına arz edilen popüler televizyon çıktıları, çeşitli program tipleri ya da türler etrafında odaklanır. Bunlar; soap operalar, sit com’lar, yarışma programları, haberler, belgeseller ve benzerleridir. Bu tip türlerin oluşmasının nedeni ise, ekonomiktir. Çünkü, bu durum üretimi kolaylaştırır ve ekonomikleştirir. Bu durumda, aynı yapımcılar, aynı setler ve aynı oyuncular kullanılır. Türlerin popüler hale gelmesi, eşdeyişle, arzın garantilenmesi, talebi (izleyicileri) de güvence altına alır.
Soru 6
Medya endüstrisinin kârlılığı ve işleyişi, izleyicilerin harcadıkları paranın yanısıra neyle ölçülmektedir?
Seçenekler
A
İzleyicilerin izledikleri kanalın sahiplik yapısıyla
B
İzleyicilerin izledikleri kanalın yayın yapısıyla
C
İzleyicilerin izledikleri program sayısıyla
D
İzleyicilerin harcadıkları zaman miktarıyla
E
İzleyicilerin izleme alışkanlıklarıyla
Açıklama:
Birinci kategoriyi oluşturan “dinleyiciler ve izleyiciler”, radyo ve televizyonlara ilişkin teknik ürünleri para ile satın alan ya da radyo ve televizyon şirketlerinin sundukları içerikleri (programları) zaman harcayarak tüketen gerçek kişilerden ve ailelerden oluşur. Buna göre, izleyiciler para harcayarak, radyo ve televizyon alıcısı, çanak anten gibi radyo televizyon endüstrisinin ürettiği malları satın alırlar ve zamanlarını harcayarak, radyo ve televizyonları dinleyip izlemektedirler. Özetle söylenecek olursa, radyo ve televizyon endüstrisinde para ile ürünler alınırken, hizmetler için zaman harcanmaktadır. Medya endüstrisinin kârlılığı ve işleyişi, izleyicilerin harcadıkları para ve zamanın miktarıyla ölçülmektedir.
Soru 7
Radyo ve televizyon endüstrisinde geliri ve harcama eğilimi olan izleyiciler kimin için önemlidir?
Seçenekler
A
Reklamveren
B
Reklam ajansı
C
Yönetmen
D
Yapımcı
E
Kanal sahibi
Açıklama:
Sahip olduğu izleyicinin sadece sayısı değil, gelir düzeyi ve harcama eğilimleri gibi özellikleri, bir televizyon ya da radyo programını ekonomik açıdan değerli kılar. Çünkü, reklamverenler açısından önemli izleyici (müşteri) pazar mekanizmasının mantığına ve
ölçütlerine uyan, eşdeyişle, geliri ve harcama eğilimi olan izleyicidir. Kaldı ki, radyo ve televizyon endüstrisinde, izleyici emtiasının dışında, diğer medya endüstrilerinde olduğu gibi emtia formunda bir ürün üretilip satılmaz.
ölçütlerine uyan, eşdeyişle, geliri ve harcama eğilimi olan izleyicidir. Kaldı ki, radyo ve televizyon endüstrisinde, izleyici emtiasının dışında, diğer medya endüstrilerinde olduğu gibi emtia formunda bir ürün üretilip satılmaz.
Soru 8
Bant kaydı olan programların çoğunun giderlerinin büyük kısmı program yapımının hangi bölümüne gitmektedir?
Seçenekler
A
Yapım yeteneğine
B
Yönetim yeteneğine
C
Yaratıcı yeteneğe
D
Dekor uygulamaya
E
Teknik altyapıya
Açıklama:
Bant kaydı olan programların çoğunun giderlerinin büyük bir kısmı yaratıcı ve uygulayıcı yeteneğe gitmektedir. Geri kalan kısmı ise, üretim sürecinde çalışan emek, sahne ve dekor, mekân ve ekipman giderlerine aittir. Dolayısıyla, üretim maliyetlerinin yüksek olduğu televizyon endüstrisinde, programların mümkün olduğunca geniş bir izleyici kitlesine ulaşması gerekmektedir. Böylece, maliyette bir etkinlik sağlanmış olmaktadır.
Soru 9
Liberal medya kuramına göre radyo ve televizyonların içeriklerini belirleyen tek faktör nedir?
Seçenekler
A
Reklamverenin tercih ve talepleri
B
İzleyici tercih ve talepleri
C
Yapımcınıni tercih ve talepleri
D
Medya sahibii tercih ve talepleri
E
Yönetmen tercih ve talepleri
Açıklama:
Bu durum, liberal medya kuramı tarafından izleyici/dinleyici egemenliği olarak görülür/sunulur. Çünkü, bu yaklaşıma göre, izleyici ve dinleyiciler belirli program tür ve içeriklerini diğerlerine tercih ederek içerikleri belirlerler. Dolayısıyla, radyo ve televizyonların içeriklerini belirleyen tek faktör olarak izleyicilerin tercih ve talepleri görülür. Bu süreçte, mülkiyet, reklamveren, güçlü ve örgütlü baskı grupları, siyaset mekanizması, mülkiyet, güç ve iktidar ilişkileriyle medya profesyonellerinin herhangi bir belirleyiciliği
olmadığı düşünülür.
olmadığı düşünülür.
Soru 10
Radyo ve televizyonların toplumlarda bağımsız bir güç ve özgürlüklerin garantörü olduğu görüşü neye dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Progresiv paradigmaya
B
Özgürlükçü paradigmaya
C
Devletçi paradigmaya
D
Tekelci paradigmaya
E
Liberal paradigmaya
Açıklama:
Liberal paradigmanın en önemli iddialarından olan, radyo ve televizyonların Batı’lı toplumlarda bağımsız bir güç ve özgürlüklerin garantörü olduğu yönündeki sav her zaman geçerli olmayabilir. Radyo ve televizyonların devletle olan ilişkisi zamana, mekâna ve
koşullara bağlı olarak değişir. Çünkü, bu alanda devlet, düzenleyici bir konumdadır. Belirli anayasal ve yasal düzenlemelerle siyasiler, radyo ve televizyonlar üzerinde denetim ve kontrol kurarlar.
koşullara bağlı olarak değişir. Çünkü, bu alanda devlet, düzenleyici bir konumdadır. Belirli anayasal ve yasal düzenlemelerle siyasiler, radyo ve televizyonlar üzerinde denetim ve kontrol kurarlar.
Soru 11
1910’lu yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) başlayan ticari radyoculuk hangi yılından başlayarak, yasal olarak düzenlenmiş ve bütün radyo operatörlerinin Ticaret Bakanlığı tarafından lisansa bağlanması öngörülmüştür?
Seçenekler
A
1909
B
1911
C
1912
D
1913
E
1915
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
1910’lu yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) başlayan ticari radyoculuk öncelikle, 1912 yılından başlayarak, yasal olarak düzenlenmiş ve bütün radyo operatörlerinin Ticaret Bakanlığı tarafından lisansa bağlanması öngörülmüştür. Ancak, kurumsal olarak radyo yayıncılığı asıl gelişmesini, 1920’li yıllarda göstermiştir.
1910’lu yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) başlayan ticari radyoculuk öncelikle, 1912 yılından başlayarak, yasal olarak düzenlenmiş ve bütün radyo operatörlerinin Ticaret Bakanlığı tarafından lisansa bağlanması öngörülmüştür. Ancak, kurumsal olarak radyo yayıncılığı asıl gelişmesini, 1920’li yıllarda göstermiştir.
Soru 12
İlk elektronik kamera tüpü için patent ne zaman düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
1908
B
1911
C
1923
D
1929
E
1945
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
1890’lardan başlayarak, kablosuz iletişim yoluyla sesin bir yerden başka bir yere elektronik olarak taşınmasının mümkün olduğunun görülmesi üzerine, benzer şekilde, görüntülerin de elektromanyetik dalgalar yoluyla taşınıp taşınamayacağı yönündeki merakları gidermek üzere yapılan araştırmalar sonucunda, 1923 yılında ilk elektronik kamera tüpü için patent düzenlenmiştir.
1890’lardan başlayarak, kablosuz iletişim yoluyla sesin bir yerden başka bir yere elektronik olarak taşınmasının mümkün olduğunun görülmesi üzerine, benzer şekilde, görüntülerin de elektromanyetik dalgalar yoluyla taşınıp taşınamayacağı yönündeki merakları gidermek üzere yapılan araştırmalar sonucunda, 1923 yılında ilk elektronik kamera tüpü için patent düzenlenmiştir.
Soru 13
Federal Radyo Komisyonu ilk görüntülü yayınlar için ne zaman lisans vermiştir?
Seçenekler
A
1910
B
1925
C
1928
D
1929
E
1946
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
1928 yılında, daha sonra Federal İletişim Komisyonu haline gelecek olan Federal Radyo Komisyonu, ilk görüntülü yayınlar için lisans vermiştir. Aynı yıl, General Electric şirketi, ilk televizyon dramasının da yer aldığı televizyon yayınına başlamıştır.
1928 yılında, daha sonra Federal İletişim Komisyonu haline gelecek olan Federal Radyo Komisyonu, ilk görüntülü yayınlar için lisans vermiştir. Aynı yıl, General Electric şirketi, ilk televizyon dramasının da yer aldığı televizyon yayınına başlamıştır.
Soru 14
Hangi tarihten itibaren, Ulusal Televizyon Sistem Komitesi’nin (NTSC) önerdiği ve Federal İletişim Komisyonu’nun desteklediği televizyon standartları ile ticari televizyonculuk yerleşmiş ve kurumsal bir yapıya kavuşmuştur?
Seçenekler
A
1 Ocak 1941
B
14 Şubat 1941
C
30 Ağustos 1941
D
13 Ekim 1941
E
18 Şubat 1942
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz
1 Ocak 1941 tarihinden itibaren de, Ulusal Televizyon Sistem Komitesi’nin (NTSC) önerdiği ve Federal İletişim Komisyonu’nun desteklediği televizyon standartları ile ticari televizyonculuk yerleşmiş ve kurumsal bir yapıya kavuşmuştur.
1 Ocak 1941 tarihinden itibaren de, Ulusal Televizyon Sistem Komitesi’nin (NTSC) önerdiği ve Federal İletişim Komisyonu’nun desteklediği televizyon standartları ile ticari televizyonculuk yerleşmiş ve kurumsal bir yapıya kavuşmuştur.
Soru 15
Aşağıdaki ifadelerden hangisi, medya ekonomisinin temel özellikleri bağlamıdan doğru şekilde ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Başka disiplinlerden bağımsız bir bilim dalıdır.
B
Farklı kuramsal yaklaşımlar bulunmamaktadır.
C
Metodolojik olarak bütünsel tek bir yaklaşımdır.
D
Temelde ekonomi ve iletişim disiplinleriyle ilişkili değildir.
E
Gelişmelere paralel olarak konusu da değişip çeşitlenmektedir.
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Giriş” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Medya ekonomisi alanındaki bu hızlı ve büyük gelişmeler; sosyal bilimler alanındaki disiplinlerin sınırını da aşarak, medya ekonomisi olarak kavramsallaştırılabilecek bir inceleme alanının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ancak, bu alanda ne metodolojik ne de kavramsal olarak bir bütünsellikten ve düşünsel ortaklıktan söz edilebilir. Büyük bir ekonomik kurum olan medyanın ekonomik olarak analizi, farklı ekonomik düşünce geleneğine sahip yaklaşımlarca farklı metodolojik ve kuramsal yaklaşımlarla analiz edilmektedir. Medyanın egemen biçiminin değişimine paralel olarak, medya ekonomisinin konusu da değişmektedir.
Medya ekonomisi alanındaki bu hızlı ve büyük gelişmeler; sosyal bilimler alanındaki disiplinlerin sınırını da aşarak, medya ekonomisi olarak kavramsallaştırılabilecek bir inceleme alanının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ancak, bu alanda ne metodolojik ne de kavramsal olarak bir bütünsellikten ve düşünsel ortaklıktan söz edilebilir. Büyük bir ekonomik kurum olan medyanın ekonomik olarak analizi, farklı ekonomik düşünce geleneğine sahip yaklaşımlarca farklı metodolojik ve kuramsal yaklaşımlarla analiz edilmektedir. Medyanın egemen biçiminin değişimine paralel olarak, medya ekonomisinin konusu da değişmektedir.
Soru 16
Radyo ve televizyon ekonomisini çözümlerken kullanılan temel yaklaşımlardan “eleştirel ekonomi politik yaklaşım” hangi ünlü düşünürün görüşlerinden hareketle pazar sisteminin ve toplumsal değişime izin vermeyen neo klasik yaklaşımın eleştirisine dayanır?
Seçenekler
A
Marx
B
Hayek
C
Trump
D
Stark
E
Böhm-Bawerk
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Eleştirel ekonomi politik, Marx’ın görüşlerinden hareketle, pazar sisteminin ve toplum- sal değişime izin vermeyen neo klasik yaklaşımın eleştirisine dayanır.
Eleştirel ekonomi politik, Marx’ın görüşlerinden hareketle, pazar sisteminin ve toplum- sal değişime izin vermeyen neo klasik yaklaşımın eleştirisine dayanır.
Soru 17
Aşağıdaki iktisatçılardan hangisi ABD’nin kendi içerisinde radyo ve televizyon yayıncılığı da dahil olmak üzere, bütün kamusal alanların ticari şirketler tarafından ele geçirilişini ve bu şirketlerin küresel pazarda kurdukları egemenlik üzerinde durmuş ve uluslararası düzeyde, Amerikan şirketlerinin egemenliğini “kültür emperyalizmi” kavramsallaştırmasıyla analiz etmiştir?
Seçenekler
A
Peter Golding
B
Graham Murdoc
C
Dallas Smythe
D
Graham Bell
E
Herbert Schiller
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Herbert Schiller, Amerikan medya endüstrisinin hem iç hem de dış pazarda kurduğu egemenliği çözümlemiştir. Öncelikle, ABD’nin kendi içerisinde radyo ve televizyon yayıncılığı da dahil olmak üzere, bütün kamusal alanların ticari şirketler tarafından ele geçirilişini; ikinci düzeyde de, bu şirketlerin küresel pazarda kurdukları egemenlik üzerinde durmuş ve uluslararası düzeyde, Amerikan şirketlerinin egemenliğini “kültür emperyalizmi” kavramsallaştırmasıyla analiz etmiştir.
Herbert Schiller, Amerikan medya endüstrisinin hem iç hem de dış pazarda kurduğu egemenliği çözümlemiştir. Öncelikle, ABD’nin kendi içerisinde radyo ve televizyon yayıncılığı da dahil olmak üzere, bütün kamusal alanların ticari şirketler tarafından ele geçirilişini; ikinci düzeyde de, bu şirketlerin küresel pazarda kurdukları egemenlik üzerinde durmuş ve uluslararası düzeyde, Amerikan şirketlerinin egemenliğini “kültür emperyalizmi” kavramsallaştırmasıyla analiz etmiştir.
Soru 18
İletişimin ekonomi politiğinin en önemli araştırma sorularından olan “medyada sahiplik yoğunlaşması” ve bunun “içeriklere etkisi sorunu” aşağıdaki iktisatçılarda hangileri
Seçenekler
A
Edward Herman ve Noam Chomsky
B
Bruce Hansen ve Mehmet Caner
C
Serdar Sayan ve Noam Chomsk
D
Edward Herman ve Bruce Hansen
E
Herbert Schiller ve Noam Chomsk
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
İletişimin ekonomi politiğinin en önemli araştırma sorularından olan “medyada sahiplik yoğunlaşması” ve bunun, “içeriklere etkisi sorunu”, yine Amerikalı iki araştırmacı olan Edward Herman ve Noam Chomsky (1988) tarafından gündeme getirilmiştir. Adı geçen yazarlar, Manufacturing Consent (Rıza İmalatı) başlıklı kitapta, mülkiyet yoğunlaşması ve haber üretimine etki eden toplumsal güçleri analiz etmişlerdir.
İletişimin ekonomi politiğinin en önemli araştırma sorularından olan “medyada sahiplik yoğunlaşması” ve bunun, “içeriklere etkisi sorunu”, yine Amerikalı iki araştırmacı olan Edward Herman ve Noam Chomsky (1988) tarafından gündeme getirilmiştir. Adı geçen yazarlar, Manufacturing Consent (Rıza İmalatı) başlıklı kitapta, mülkiyet yoğunlaşması ve haber üretimine etki eden toplumsal güçleri analiz etmişlerdir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Kurumsalcı ekonominin önde gelen düşünürlerinden değildir?
Seçenekler
A
John R. Commons
B
Herbert Schiller
C
Wesley Clair Mitchell
D
Thorstein Veblen
E
Charles Ayres
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Kurumsalcı Ekonomi Yaklaşımı” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Kurumsalcı ekonominin önde gelen düşünürleri, Thorstein Veblen, John R. Commons, Wesley Clair Mitchell ve Charles Ayres’dir.
Kurumsalcı ekonominin önde gelen düşünürleri, Thorstein Veblen, John R. Commons, Wesley Clair Mitchell ve Charles Ayres’dir.
Soru 20
“İzleyici emtiası” kavramını aşağıdaki düşünürlerden hangisi tarafından ilk kez kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Dallas Smythe
B
Noam Chomsky
C
Graham Bell
D
Adam Smith
E
Graham Murdock
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım” başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Bu geleneğin en önemli temsilcileri, Kuzey Amerika’da Dallas Smythe ve Herbert Schiller; İngiltere’de ise, Peter Golding ve Graham Murdock’tur. Smythe ve Schiller, ABD’de ekonomi eğitimi almışlardır. Smythe, 1940’lı yıllarda Amerika’da Federal İletişim Komisyonu’nda (FCC) görev almıştır. Bu dönemde, alınan siyasi kararlarda, ticari şirketler lehine yapılan düzenlemeler dikkatini çeker ve bu yönde düşüncelerini eleştirel olarak geliştirir. 1940’lı yıl- ların sonundan başlayarak da, iletişim alanında akademik kariyerine başlamıştır. Smythe’nin radyo ve televizyon alanının ekonomi politiğine kuramsal katkısı “izleyici emtiası” kavramsallaştırmasıdır. Buna göre, radyo ve televizyon gibi kitle iletişim endüstrisinin en önemli ürünü, reklamverenlere satılacak olan izleyici emtiasıdır.
Bu geleneğin en önemli temsilcileri, Kuzey Amerika’da Dallas Smythe ve Herbert Schiller; İngiltere’de ise, Peter Golding ve Graham Murdock’tur. Smythe ve Schiller, ABD’de ekonomi eğitimi almışlardır. Smythe, 1940’lı yıllarda Amerika’da Federal İletişim Komisyonu’nda (FCC) görev almıştır. Bu dönemde, alınan siyasi kararlarda, ticari şirketler lehine yapılan düzenlemeler dikkatini çeker ve bu yönde düşüncelerini eleştirel olarak geliştirir. 1940’lı yıl- ların sonundan başlayarak da, iletişim alanında akademik kariyerine başlamıştır. Smythe’nin radyo ve televizyon alanının ekonomi politiğine kuramsal katkısı “izleyici emtiası” kavramsallaştırmasıdır. Buna göre, radyo ve televizyon gibi kitle iletişim endüstrisinin en önemli ürünü, reklamverenlere satılacak olan izleyici emtiasıdır.
Soru 21
Yukarıdakilerden hangileri Radyo ve Televizyon ekonomisinin çözümlenmesindeki yaklaşımlardan biridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve III
C
I ve II
D
Yalnız III
E
I, ıı ve III
Açıklama:
Radyo ve Televizyon ekonomisine alternatif yaklaşımlar
Radyo ve televizyon ekonomisini çözümlerken kullanılan temel yaklaşımlardan ilki, pozitivist
metodolojiyi kullanan “neo klasik ekonomik yaklaşım”; ikincisi, “eleştirel ekonomi
politik yaklaşım” ve üçüncüsü “kurumsalcı ekonomi yaklaşımı”dır. Neo klasik
ve neo liberal yaklaşımlar, “anaakım yaklaşımlar” olarak da bilinir ve radyo ve televizyon
ekonomisi alanında egemen paradigmayı temsil eder.
Radyo ve televizyon ekonomisini çözümlerken kullanılan temel yaklaşımlardan ilki, pozitivist
metodolojiyi kullanan “neo klasik ekonomik yaklaşım”; ikincisi, “eleştirel ekonomi
politik yaklaşım” ve üçüncüsü “kurumsalcı ekonomi yaklaşımı”dır. Neo klasik
ve neo liberal yaklaşımlar, “anaakım yaklaşımlar” olarak da bilinir ve radyo ve televizyon
ekonomisi alanında egemen paradigmayı temsil eder.
Soru 22
İletişim ekonomi politiğinin en önemli sorularından olan "medya sahip yoğunlaşması" ve bunun "içeriklere etkisi sorunu" aşağıdakilerden hangi iki araştırmacı tarafından gündeme getirilmiştir?
Seçenekler
A
Edward Herman ve Noam Chomsky
B
Peter Golding ve Graham Murdock
C
Wesley Clair Mitchell ve Charles Ayres
D
John Kenneth Galbraith ve Noam Chomsky
E
Edward Herman ve Charles Ayres’
Açıklama:
İletilişim ekonominin en önemli sorunları
İletişimin ekonomi politiğinin en önemli araştırma sorularından olan “medyada sahiplik
yoğunlaşması” ve bunun, “içeriklere etkisi sorunu”, yine Amerikalı iki araştırmacı
olan Edward Herman ve Noam Chomsky (1988) tarafından gündeme getirilmiştir. Adı
geçen yazarlar, Manufacturing Consent (Rıza İmalatı) başlıklı kitapta, mülkiyet yoğunlaşması
ve haber üretimine etki eden toplumsal güçleri analiz etmişlerdir.
İletişimin ekonomi politiğinin en önemli araştırma sorularından olan “medyada sahiplik
yoğunlaşması” ve bunun, “içeriklere etkisi sorunu”, yine Amerikalı iki araştırmacı
olan Edward Herman ve Noam Chomsky (1988) tarafından gündeme getirilmiştir. Adı
geçen yazarlar, Manufacturing Consent (Rıza İmalatı) başlıklı kitapta, mülkiyet yoğunlaşması
ve haber üretimine etki eden toplumsal güçleri analiz etmişlerdir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangi kişi kurumsal ekonominin önde gelen düşünürlerinden değildir?
Seçenekler
A
Thorstein Veblen
B
John R. Commons
C
Wesley Clair Mitchell
D
Charles Ayres
E
Noam Chomsky
Açıklama:
Kurumsalcı ekonominin önde gelen düşünürleri, Thorstein Veblen, John R. Commons,
Wesley Clair Mitchell ve Charles Ayres’dir.
Noam Chonsky ise iletişim ekonomi politiğin önemli düşünürlerindendir.
Wesley Clair Mitchell ve Charles Ayres’dir.
Noam Chonsky ise iletişim ekonomi politiğin önemli düşünürlerindendir.
Soru 24
Küreselleşmeye bağlı olarak radyo ve televizyonların özel sektöre yatırım alanı olarak açılması hangi politikalar sonucunda oluşmuştur?
Seçenekler
A
Liberal politikalar
B
Klasik politikalar
C
Kurumsalcı politikalar
D
Deregülasyon politikaları
E
oligopol politikaları
Açıklama:
Türkiye dedahil olmak üzere dünyanın pek çok ülkesinde küreselleşmeye bağlı olarak “deregülasyon
politikaları” (kuralsızlaştırma) sonucunda, radyo ve televizyon sektörü de özel sektöre yatırım alanı olarak açılmıştır. Deregülasyon politikasına göre, pazar mekanizması,kâr arayışında olan ve kendi çıkarı peşinde koşan herkese açık olmalıdır. Bugün, dünyanınpek çok ülkesinde radyo ve televizyon yayıncılığı, “kamu” ve “özel mülkiyet” olarak ikili bir yapıda düzenlenmiştir.
politikaları” (kuralsızlaştırma) sonucunda, radyo ve televizyon sektörü de özel sektöre yatırım alanı olarak açılmıştır. Deregülasyon politikasına göre, pazar mekanizması,kâr arayışında olan ve kendi çıkarı peşinde koşan herkese açık olmalıdır. Bugün, dünyanınpek çok ülkesinde radyo ve televizyon yayıncılığı, “kamu” ve “özel mülkiyet” olarak ikili bir yapıda düzenlenmiştir.
Soru 25
Medya endüstrisinin karlılığı ve işleyişi aşağıdakilerden hangileri ile ölçülür?
Seçenekler
A
İzleyicilerin aldıkları mal ve zaman miktarı
B
İzleyicilerin aktif katılımı ve zaman miktarı
C
İzleyicilerin harcadıkları para ve zaman miktarı
D
İzleyicilerin pasif katılım zamanı
E
İzleyicilerin izledikleri reklam sayısı
Açıklama:
Medya endüstrisinin karlılığı
Birinci kategoriyi oluşturan “dinleyiciler ve izleyiciler”, radyo ve televizyonlara ilişkin
teknik ürünleri para ile satın alan ya da radyo ve televizyon şirketlerinin sundukları içerikleri
(programları) zaman harcayarak tüketen gerçek kişilerden ve ailelerden oluşur. Buna göre,
izleyiciler para harcayarak, radyo ve televizyon alıcısı, çanak anten gibi radyo televizyon endüstrisinin
ürettiği malları satın alırlar ve zamanlarını harcayarak, radyo ve televizyonları
dinleyip izlemektedirler. Özetle söylenecek olursa, radyo ve televizyon endüstrisinde para
ile ürünler alınırken, hizmetler için zaman harcanmaktadır. Medya endüstrisinin kârlılığı ve
işleyişi, izleyicilerin harcadıkları para ve zamanın miktarıyla ölçülmektedir.
Birinci kategoriyi oluşturan “dinleyiciler ve izleyiciler”, radyo ve televizyonlara ilişkin
teknik ürünleri para ile satın alan ya da radyo ve televizyon şirketlerinin sundukları içerikleri
(programları) zaman harcayarak tüketen gerçek kişilerden ve ailelerden oluşur. Buna göre,
izleyiciler para harcayarak, radyo ve televizyon alıcısı, çanak anten gibi radyo televizyon endüstrisinin
ürettiği malları satın alırlar ve zamanlarını harcayarak, radyo ve televizyonları
dinleyip izlemektedirler. Özetle söylenecek olursa, radyo ve televizyon endüstrisinde para
ile ürünler alınırken, hizmetler için zaman harcanmaktadır. Medya endüstrisinin kârlılığı ve
işleyişi, izleyicilerin harcadıkları para ve zamanın miktarıyla ölçülmektedir.
Soru 26
Bir tıraş köpüğü reklamı yapılmak isteğinde aşağıdakilerden hangi program yayımı tercih edilmelidir?
Seçenekler
A
Pembe diziler
B
Futbol maçı
C
Magazin programı
D
Yemek programı
E
Tartışma programı
Açıklama:
Reklamı vermek için seçilmesi gereken program
Örneğin, bir ruj ya da kozmetik ürünün reklamı yapılacaksa; bunun için uygun kanal, maç ya da haber yayını yapan kanal değildir. Ya da, bir tıraş köpüğü ya da tıraş sonrası losyon için, pembe diziler uygun
yayın aralığını sağlamaz. Dolayısıyla tıraş köpüğü reklamı için en uygun program futbol maçıdır.
Örneğin, bir ruj ya da kozmetik ürünün reklamı yapılacaksa; bunun için uygun kanal, maç ya da haber yayını yapan kanal değildir. Ya da, bir tıraş köpüğü ya da tıraş sonrası losyon için, pembe diziler uygun
yayın aralığını sağlamaz. Dolayısıyla tıraş köpüğü reklamı için en uygun program futbol maçıdır.
Soru 27
Televizyon işletmelerinde kurumun mali ve finansal işlerini yürüten birim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hakla ilişkiler müdürlüğü
B
Teknik işler müdürlüğü
C
Pazarlama ve satış müdürlüğü
D
Muhasebe müdürlüğü
E
Haber müdürlüğü
Açıklama:
Televizyon işletmesi yapılanması
Muhasebe Müdürlüğü: Kurumun mali ve finansal işlerinin ve çalışanların
maaş, emeklilik, ikramiye gibi her türlü parasal işlemlerinin gerçekleştirildiği
birimdir. Gereksinime göre, bu birim, muhasebe müdür yardımcısı, mutemet
gibi çalışanlardan oluşur
Muhasebe Müdürlüğü: Kurumun mali ve finansal işlerinin ve çalışanların
maaş, emeklilik, ikramiye gibi her türlü parasal işlemlerinin gerçekleştirildiği
birimdir. Gereksinime göre, bu birim, muhasebe müdür yardımcısı, mutemet
gibi çalışanlardan oluşur
Soru 28
Radyo ve televizyonların da dahil olduğu medya, Liberal demokrasilerde kaçıncı güç olarak bilinir?
Seçenekler
A
Birinci
B
İkinci
C
Üçüncü
D
Dördüncü
E
Beşinci
Açıklama:
Liberal demokrasilerde güçler
Liberal ekonomi modeli, radyo ve televizyon alanında da, devletin müdahale etmediği
serbest girişimi öngörür. Çünkü, radyo ve televizyon yayıncılığı doğrudan liberal demokrasi
ile ilişkilendirilerek düşünce ve ifade özgürlüğünün bir parçası olarak görülür. Radyo
ve televizyonların da dahil olduğu medya, liberal demokrasilerde yasama, yürütme
ve yargıdan sonra “dördüncü güç” olarak görülür. Burada medyaya, kamu adına siyasi
otoriteyi denetleyen bir güç atfedilir.
Liberal ekonomi modeli, radyo ve televizyon alanında da, devletin müdahale etmediği
serbest girişimi öngörür. Çünkü, radyo ve televizyon yayıncılığı doğrudan liberal demokrasi
ile ilişkilendirilerek düşünce ve ifade özgürlüğünün bir parçası olarak görülür. Radyo
ve televizyonların da dahil olduğu medya, liberal demokrasilerde yasama, yürütme
ve yargıdan sonra “dördüncü güç” olarak görülür. Burada medyaya, kamu adına siyasi
otoriteyi denetleyen bir güç atfedilir.
Soru 29
"Reklamverenler mümkün olduğunca uygun tüketiciye mümkün en düşük maliyetle ulaşmak isterler". Buna göre aşağıdakilerden hangisi reklamverenlerin dikkat ettiği özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Gelir düzeyi
B
Yaş aralığı
C
İzleyici cinsiyeti
D
Eğitim düzeyi
E
Televizyon boyutu
Açıklama:
Reklamverenler açısından önemli olan faktörler
Reklamverenler; öncelikle, hangi yayın saatinde hangi izleyicinin
hangi program türünü izlediğini bilmek ve buna göre, mümkün olduğunca uygun
tüketiciye mümkün en düşük maliyetle ulaşmak zorundadırlar. Bunun için izleyicilerin
cinsiyeti, yaş aralığı, gelir düzeyi gibi değişkenlerin bilinmesi gerekir. Ayrıca, hangi yaş,
gelir ve eğitim düzeyindeki izleyicilerin hangi programları izlemek ve dinlemek istedikleri
bilinirse; onlara ulaşmak için, uygun saat ve programlar içerisinde reklam için zaman
dilimi satın alınabilir.
Televizyon boyutunu dikkate almazlar
Reklamverenler; öncelikle, hangi yayın saatinde hangi izleyicinin
hangi program türünü izlediğini bilmek ve buna göre, mümkün olduğunca uygun
tüketiciye mümkün en düşük maliyetle ulaşmak zorundadırlar. Bunun için izleyicilerin
cinsiyeti, yaş aralığı, gelir düzeyi gibi değişkenlerin bilinmesi gerekir. Ayrıca, hangi yaş,
gelir ve eğitim düzeyindeki izleyicilerin hangi programları izlemek ve dinlemek istedikleri
bilinirse; onlara ulaşmak için, uygun saat ve programlar içerisinde reklam için zaman
dilimi satın alınabilir.
Televizyon boyutunu dikkate almazlar
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi radyo ve televizyon şirketlerinin dağıtım gideridir?
Seçenekler
A
Uydu yayın kirası
B
Donanım kirası
C
Kurgu gideri
D
Ekipman gideri
E
Personel gideri
Açıklama:
Radyo ve televizyonların giderleri
Üretim Giderleri : iki tip üretim ve gider kategorisi vardır.
Birinci kategori, üretimin daha çok yaratıcı boyutuna ilişkin yazma, yönetme, oyunculuk
gibi programın üretim boyutunu kapsarken; ikinci kategori ise, programın fiziksel ve
teknik unsurlarına ilişkin üretim sürecinde çalışan personel, sahne, kostüm, mekânlar,
donanım kiralama, kurgu ve eşleme gibi destek işlemlerinin giderlerinden oluşmaktadır.
Bant kaydı olan programların çoğunun giderlerinin büyük bir kısmı yaratıcı ve uygulayıcı
yeteneğe gitmektedir. Geri kalan kısmı ise, üretim sürecinde çalışan emek, sahne ve dekor,
mekân ve ekipman giderlerine aittir.
Dağtım giderleri: Üretilmiş programların dağıtımı da, televizyon istasyonları açısından belirli bir gideri
ve yatırımı gerektirmektedir. Karasal yayın yoluyla ve vericiler aracılığıyla, kablolu yayınla
ya da uydu yayını yoluyla programlar izleyicilere ulaştırılır. Bu sistemlerin hepsinin kendisine
göre kira ve bakım giderleri vardır.
Üretim Giderleri : iki tip üretim ve gider kategorisi vardır.
Birinci kategori, üretimin daha çok yaratıcı boyutuna ilişkin yazma, yönetme, oyunculuk
gibi programın üretim boyutunu kapsarken; ikinci kategori ise, programın fiziksel ve
teknik unsurlarına ilişkin üretim sürecinde çalışan personel, sahne, kostüm, mekânlar,
donanım kiralama, kurgu ve eşleme gibi destek işlemlerinin giderlerinden oluşmaktadır.
Bant kaydı olan programların çoğunun giderlerinin büyük bir kısmı yaratıcı ve uygulayıcı
yeteneğe gitmektedir. Geri kalan kısmı ise, üretim sürecinde çalışan emek, sahne ve dekor,
mekân ve ekipman giderlerine aittir.
Dağtım giderleri: Üretilmiş programların dağıtımı da, televizyon istasyonları açısından belirli bir gideri
ve yatırımı gerektirmektedir. Karasal yayın yoluyla ve vericiler aracılığıyla, kablolu yayınla
ya da uydu yayını yoluyla programlar izleyicilere ulaştırılır. Bu sistemlerin hepsinin kendisine
göre kira ve bakım giderleri vardır.
Soru 31
ABD'nin aksine, Avrupa'da kamusal bir hizmet alanı olarak başlayan radyo ve televizyon yayıncılığının, kapitalist dünyada yaşanan neo-liberal dönüşüm sonrasında, ticari bir yatırım halini aldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1920'li yıllar
B
1930'lu yıllar
C
1960'lı yıllar
D
1970'li yıllar
E
1980'li yıllar
Açıklama:
Giriş
1980'li yıllar
1980'li yıllar
Soru 32
Medyayı, pazardaki okuyucu ve izleyiciyi etkilemek için ürettiği içerikleri yayan ticarî kurumlar olarak değerlendiren yaklaşım aşağıdakilerden hasngisidir?
Seçenekler
A
Neo Liberal Yaklaşım
B
Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım
C
Kurumsalcı Ekonomi Yaklaşımı
D
Liberal Yaklaşım
E
Neo Klasik Ekonomi Yaklaşımı
Açıklama:
RADYO VE TELEVİZYON EKONOMİSİNE ALTERNATİF YAKLAŞIMLAR
Neo Liberal Yaklaşım
Neo Liberal Yaklaşım
Soru 33
Radyo ve televizyonları hem ekonomik hem de siyasi, ideolojik ve kültürel kurumlar olarak analiz eden yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberal Yaklaşım
B
Neo Liberal Yaklaşım
C
Neo Klasik Ekonomik Yaklaşım
D
Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım
E
Kurumsalcı Ekonomi Yaklaşımı
Açıklama:
RADYO VE TELEVİZYON EKONOMİSİNE ALTERNATİF YAKLAŞIMLAR
Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım
Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım
Soru 34
Devlet ve hükümet yetkilileri, Edward Herman ve Noam Chomsky'nin geliştirdiği 'Rıza İmalatı' adlı kitaplarında sözünü ettiği uluslararası haber üretimine etki eden aşağıdaki beş filtreden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Medyanın mülkiyeti, büyüklüğü ve kâ amaçlı olması
B
Reklamın Ruhsatı
C
Medyanın haber kaynakları
D
Yaptırımcı kurumlar ve tepki
E
Bir denetim mekanizması olarak anti-kominizm
Açıklama:
Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım
Medyanı haber kaynakları
Medyanı haber kaynakları
Soru 35
Radyo ve televizyon yayınlarının banttan yararlanma nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Siyasal
C
Kültürel
D
Toplumsal
E
İdeolojik
Açıklama:
Radyo ve Televizyon Şirketlerinde Üretim ve Dağıtım
Ekonomik
Ekonomik
Soru 36
Bir programın içerisindeki reklam diliminin fiyatının yüksekliği aşağıdakilerden hangi değişkene bağlıdır?
Seçenekler
A
Yayıncı sayısının yüksekliği
B
İzleyici sayısının yüksekliği
C
Yapımcı sayısının yüksekliği
D
Reklamcı firma sayısının yüksekliği
E
Yayın alanının coğrafi genişliği
Açıklama:
Dağıtım Giderleri
İzleyici sayısının yüksekliği
İzleyici sayısının yüksekliği
Soru 37
Radyo ve televizyonların da dahil olduğu medya aşağıdakşlerden hangi seçenekte sıralanan güçlerin ardından 'dördüncü güç' olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Yasama, yürütme ve devlet
B
Yasama, yürütme ve ekonomi
C
Yasama, yargı ve ideoloji
D
Yasama, yürütme ve yargı
E
Yasama, yürütme ve piyasa
Açıklama:
Radyo, Televizyon ve Devlet
Yasama, yürütme ve yargı
Yasama, yürütme ve yargı
Soru 38
Televizyonda yayınlanacak farklı tür ve formatta programların gerçekleştirildiği yönetim birimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genel Müdür
B
Genel Müdür Yardımcıları
C
Haber Müdürü
D
Pazarlama ve Satış Müdürü
E
Yapım ve Yönetim İşleri Müdürü
Açıklama:
Televizyon İşletmeciliği
Yapım ve Yönetim İşleri Müdürü
Yapım ve Yönetim İşleri Müdürü
Soru 39
Radyo ve Televizyon işletmelerinde, reklam ve promosyon işlerinin yapıldığı, kurumun isim ve ambleminin yer aldığı takvim, ajanda, kupa, baskı, çıkartma vb. ürünlerin üretildiği yönetim birimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genel Müdür
B
Pazarlama ve Satış Müdürü
C
Halkla İlişkiler Müdürü
D
Teknik İşler Müdürü
E
Muhasebe Müdürü
Açıklama:
Televizyon İşletmeciliği
Pazarlama ve Satış Müdürü
Pazarlama ve Satış Müdürü
Soru 40
Radyo ve televizyon işletmelerinde, doğrudan Genel Müdüre bağlı olarak çalışan ve şube müdürlüklerini yöneten yönetim birimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genel Müdür Yardımcısı
B
Yapım-Yönetim İşleri Müdürü
C
Şebeke (Network) Yöneticisi
D
Haber Müdürü
E
Teknik İşler Müdürü
Açıklama:
Televizyon İşletmeciliği
Şebeke (Network) Yöneticisi
Şebeke (Network) Yöneticisi
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi radyonun zaman içinde varlığını sürdürmesini sağlayan unsurlar arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Ucuz olması
B
Başka bir etkinlik yaparken dinlenebilmesi
C
Yayın merkezinden uzaklaştıkça ses kalitesinin düşmesi
D
Sadece ses unsuruna dayanması
E
Dinleyicilerin ilgilerine göre tematik radyoların ortaya çıkması
Açıklama:
Sadece ses unsuruna dayanması, ucuz olması, başka bir etkinlik yapılırken dinlenebilmesi ve dinleyicilerin ilgilerine göre tematik radyoların ortaya çıkması da bir ekonomik kurum olarak radyonun varlığını sürdürmesini sağlayan unsurlardır. 'Yayın merkezinden uzaklaştıkça ses kalitesinin düşmesi' ise sayılan bu 'olumlu' unsurlara nazaran radyo yayıncılığının 'olumsuz' bir yönüdür.
Soru 42
I- Neo klasik- Neo liberal ekonomik yaklaşım, II- Eleştirel ekonomi politik yaklaşım, III- Kurumsalcı ekonomi yaklaşımı
Radyo ve televizyon ekonomisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi 'ana akım yaklaşımlar' olarak bilinir?
Radyo ve televizyon ekonomisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi 'ana akım yaklaşımlar' olarak bilinir?
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece II
C
Sadece III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Radyo ve televizyon ekonomisini çözümlerken kullanılan temel yaklaşımlardan ilki, pozitivist metodolojiyi kullanan “neo klasik ekonomik yaklaşım”; ikincisi, “eleştirel ekonomi politik yaklaşım” ve üçüncüsü “kurumsalcı ekonomi yaklaşımı”dır. Neo klasik
ve neo liberal yaklaşımlar, “ana akım yaklaşımlar” olarak da bilinir ve radyo ve televizyonekonomisi alanında egemen paradigmayı temsil eder.
ve neo liberal yaklaşımlar, “ana akım yaklaşımlar” olarak da bilinir ve radyo ve televizyonekonomisi alanında egemen paradigmayı temsil eder.
Soru 43
I- Bireylerin eylemlerinde özgür olma hakkı, II- İnsanların her zaman en az zahmetle en çok kaynağa ulaşmaya çalışması, III- Devlet müdahalesi olmazsa pazar mekanizmasının sorunsuz işlemesi
Neo Liberal Yaklaşımın yukarıdaki temel ön kabullerinin doğru sınıflandırması aşağıdakilerden hangisidir?
Neo Liberal Yaklaşımın yukarıdaki temel ön kabullerinin doğru sınıflandırması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Faydacı Felsefe- Doğal Düzen anlayışı- Ekonomik liberalizm
B
Doğal düzen anlayışı- Faydacı felsefe- Ekonomik liberalizm
C
Faydacı Felsefe- Ekonomik liberalizm- Doğal düzen anlayışı
D
Ekonomik liberalizm- Doğal düzen anlayışı- Faydacı felsefe
E
Ekonomik liberalizm- Faydacı felsefe- Doğal düzen anlayışı
Açıklama:
Liberal ve neo-liberal ekonomi görüşünün dayandığı bazı temel ön kabuller vardır. Bunlardan ilki, “doğal düzen” anlayışı, ikincisi “faydacı felsefe” ve üçüncüsü de “ekonomi alanında liberalizm” dir. Doğal düzen anlayışına göre, nasıl doğada bir düzen varsa, ekonomide de insanın iradesinden ve müdahalesinden bağımsız doğal bir düzen vardır ve bu düzenin temelini doğal haklar oluşturmaktadır. Bu haklar yaşama hakkı, eylemlerinde özgür olma ve mülkiyet edinme gibi haklardır. Faydacı felsefe de, insan doğasına ilişkin bir yaklaşım getirir. İnsanlar her zaman mutlu olma peşinde koşarken, mutsuzluktan kaçınacaklardır. Bu felsefe, insanların ekonomik davranışlarına da yansır. İnsanlar, her zaman en az zahmetle en çok kaynağa ulaşmaya çalışır. İktisadi liberalizm ise, devletin müdahale etmediği bir pazar mekanizmasının sorunsuz işleyeceği
ve toplumun refahının daha da artacağı anlayışına dayanır.
ve toplumun refahının daha da artacağı anlayışına dayanır.
Soru 44
Radyo ve televizyon ekonomisi ile ilgili aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi medyanın ekonomik yapısından hareketle, medya içeriklerinin ideolojik doğası ve bunun toplumsal eşitsizlikleri yeniden üretme işlevini analiz eder?
Seçenekler
A
Neo Liberal Yaklaşım
B
Eleştirel Ekonomi Politik Yaklaşım
C
Kurumsalcı Ekonomi Yaklaşımı
D
Neo Klasik Ekonomi Yaklaşımı
E
Fayda Maliyet Yaklaşımı
Açıklama:
Eleştirel ekonomi politik, Marx’ ın görüşlerinden hareketle, pazar sisteminin ve toplumsal değişime izin vermeyen neo klasik yaklaşımın eleştirisine dayanır. Eleştirel ekonomi politik, medyanın ekonomik yapısından hareketle, medya içeriklerinin ideolojik doğası ve bunun toplumsal eşitsizlikleri yeniden üretme işlevini analiz eder. Bir kurum olarak radyo ve televizyonların mülkiyet yapılarına ve ilişkilerine bakarak, mülkiyet ve pazar yapısı ile devletin medya içeriklerini nasıl sınırlandırdığını da ortaya çıkarır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Edward Herman ve Noam Chomsky'nin belirledikleri uluslararası haber üretimine etki eden beş filtre arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Medyanın mülkiyet ve örgüt yapısı gereği anti-komünist olması
B
Örgütlü ve güçlü yapıların kendi aleyhlerine olacak yayınlara izin vermemesi
C
Medyanın kâr amaçlı olması
D
Reklam verenlerin kapitalist sistem eleştirisi dahil her türlü reklamı vermekte serbest olmaları
E
Radyo ve televizyonların büyük sermayenin kontrolünde olması
Açıklama:
Edward Herman ve Noam Chomsky'nin belirledikleri beş filtre uluslararası haber üretimine etki etmektedir. Bunlar, sırasıyla şunlardır:
1. Medyanın mülkiyeti, büyüklüğü ve kâr amaçlı olması (radyo ve televizyonların büyük sermayenin kontrolünde ve kâr amaçlı olması),
2. Reklam ruhsatı (reklam verenler, kapitalist sistemi eleştiren radyo ve televizyonlara
reklam vermezler),
3. Medyanın haber kaynakları (devlet ve hükümet yetkilileri),
4. Yaptırımcı kurumlar ve tepki (örgütlü ve güçlü yapılar, kendi aleyhlerine olacak
şekilde radyo ve televizyonların yayın yapmasına izin vermezler, bunu engellemek
için ekonomik ve siyasi baskı yaparlar),
5. Bir denetim mekanizması olarak anti-komünizm (medya, mülkiyet ve örgüt yapısı
gereği anti-komünisttir.
1. Medyanın mülkiyeti, büyüklüğü ve kâr amaçlı olması (radyo ve televizyonların büyük sermayenin kontrolünde ve kâr amaçlı olması),
2. Reklam ruhsatı (reklam verenler, kapitalist sistemi eleştiren radyo ve televizyonlara
reklam vermezler),
3. Medyanın haber kaynakları (devlet ve hükümet yetkilileri),
4. Yaptırımcı kurumlar ve tepki (örgütlü ve güçlü yapılar, kendi aleyhlerine olacak
şekilde radyo ve televizyonların yayın yapmasına izin vermezler, bunu engellemek
için ekonomik ve siyasi baskı yaparlar),
5. Bir denetim mekanizması olarak anti-komünizm (medya, mülkiyet ve örgüt yapısı
gereği anti-komünisttir.
Soru 46
I- Radyo ve televizyon alanında çok sayıda kanalın olması, çeşitlilik
ve çoğulculuğun garantisidir, II- Radyo ve televizyonlar kapitalizmin
kurallarına ve önceliklerine (kâr arayışına) göre biçimlenir, III- Ticari radyo ve televizyonlar açısından sadece izleyicilerin sayısı değil; onların toplumsal profilleri ve demografik özellikleri de önemlidir, IV- Radyo ve televizyon endüstrisinde yapılan üretim de kitleseldir
Radyo ve televizyon yayıncılığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
ve çoğulculuğun garantisidir, II- Radyo ve televizyonlar kapitalizmin
kurallarına ve önceliklerine (kâr arayışına) göre biçimlenir, III- Ticari radyo ve televizyonlar açısından sadece izleyicilerin sayısı değil; onların toplumsal profilleri ve demografik özellikleri de önemlidir, IV- Radyo ve televizyon endüstrisinde yapılan üretim de kitleseldir
Radyo ve televizyon yayıncılığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece III
C
Sadece IV
D
I ve II
E
II, III ve IV
Açıklama:
Radyo ve televizyonların ekonomik yapısı, içerikteki çeşitliliğin artmasına izin vermez. Piyasada, çok fazla mal bulunmakla birlikte; bu ürünler, genellikle biçim ve içerik olarak birbirine benzeyen standartlaşmış ürünlerdir. Radyo ve televizyon endüstrisinde yapılan üretim de kitleseldir. Güçlü pazar ve tekel yapısı sonucunda, bu alanda bir homojenleşme görülmektedir. Bir başka deyişle, radyo ve televizyon alanında çok sayıda kanalın olması, çeşitlilik ve çoğulculuk olmasının garantisi değildir. Radyo ve televizyonlar, tamamen kapitalizmin kurallarına ve önceliklerine (kâr arayışına) göre biçimlenmektedir. Buna göre, radyo ve televizyonlar, sınırlı sayıdaki izleyicinin dikkatini, sınırlı sayıdaki reklamcının dolarlarıyla değiştirmek için birbirleriyle rekabet ederler. Ticari radyo ve televizyonların temel gelir kaynağı “reklam” olduğu için, önemli olan sadece izleyicilerin sayısı değil; onların toplumsal profilleri ve demografik (toplumsal sınıf/gelir, cinsiyet, yaş, eğitim vb.) özellikleridir.
Soru 47
Reklam verenler açısından aşağıdaki hangi program/ürün eşleşmeleri rasyonel bir tercih sayılabilir?
Seçenekler
A
Maç yayını / Ruj
B
Yemek programı/ Traş losyonu
C
Haber yayını/ Kozmetik ürün
D
Araba tamir programı/ Traş bıçağı
E
İnşaat-Tadilat Programları/ Hijyenik ped
Açıklama:
Reklam verenler, belirli bir radyo ya da televizyon kanalına reklam vermeden önce o kanalı kimlerin izlediğini ya da dinlediğini bilmek isterler. Burada belirleyici olan reklamı yapılmak istenen ürünün ve onun olası tüketicisi olacak müşterinin özelliğidir. Örneğin, bir ruj ya da kozmetik ürünün reklamı yapılacaksa; bunun için uygun kanal, maç ya da haber yayını yapan kanal değildir. Ya da, bir tıraş köpüğü ya da tıraş sonrası losyon için, pembe diziler uygun yayın aralığını sağlamaz.
Soru 48
'Radyo ve televizyon endüstrisinde temel ürün ................ .' cümlesinde boş bırakılan alanı aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
eğlence programlarıdır
B
hazırladıkları haberlerdir
C
spor yayınlarıdır
D
reklam verenlere satılan izleyici emtiasıdır
E
izlenme oranlarıdır
Açıklama:
Radyo ve televizyon endüstrisinin en temel gelir kaynağı, reklam verenlere satılan “izleyici emtiası” dır. İzleyiciler ve dinleyiciler, diğer endüstrilerdeki ürünleri satın alırken onların reklam masraflarını da ürün fiyatı içerisinde öderler. Dolayısıyla, radyo ve televizyon endüstrisinde temel ürün, reklam verenlere satılan izleyici emtiasıdır diyebiliriz. Çeşitli formatlardaki programlar, dinleyicilerin ve izleyicilerin ilgisini çekmek için yapılır. Böylece, reklam verenlere satılacak izleyiciler, radyo ve televizyon şirketleri tarafından yakalanmış olur.
Soru 49
I- Senaryo gideri, II- Kostüm ve mekanlar için yapılan harcamalar, III- Uydu yayını kira bedeli, IV- Donanım kiralama bedeli, V- Kurgu ve eşleme giderleri
Aşağıdakilerden hangisi televizyon şirketleri için 'dağıtım gideri' sayılır?
Aşağıdakilerden hangisi televizyon şirketleri için 'dağıtım gideri' sayılır?
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece II
C
Sadece III
D
Sadece IV
E
Sadece V
Açıklama:
Üretilmiş programların dağıtımı da, televizyon istasyonları açısından belirli bir gideri
ve yatırımı gerektirmektedir. Karasal yayın yoluyla ve vericiler aracılığıyla, kablolu yayınla ya da uydu yayını yoluyla programlar izleyicilere ulaştırılır. Bu sistemlerin hepsinin kendisine göre kira ve bakım giderleri vardır. Bu tür giderlere dağıtım giderleri denilir. Sayılan diğer gider türleri üretim giderleri kapsamındadır.
ve yatırımı gerektirmektedir. Karasal yayın yoluyla ve vericiler aracılığıyla, kablolu yayınla ya da uydu yayını yoluyla programlar izleyicilere ulaştırılır. Bu sistemlerin hepsinin kendisine göre kira ve bakım giderleri vardır. Bu tür giderlere dağıtım giderleri denilir. Sayılan diğer gider türleri üretim giderleri kapsamındadır.
Soru 50
I- Tekelleşme eğilimi vardır, II- Kurmak ve işletmek büyük sermaye gerektirmez, III- Sermayedarlar için bu alana yatırım yapmanın riski düşüktür, IV- Sektörde sınırlı sayıda firma arasında rekabet çok yüksektir
Aşağıdakilerden hangisi radyo ve televizyon endüstrisinin ve ekonomisinin temel özelliklerindendir?
Aşağıdakilerden hangisi radyo ve televizyon endüstrisinin ve ekonomisinin temel özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece II
C
Sadece IV
D
I ve IV
E
II ve III
Açıklama:
Bir radyo ya da televizyon şirketi kurmak ve onu işler halde tutmak büyük bir ekonomik
kaynak gerektirmektedir. Dolayısıyla, radyo ve televizyon endüstrisi, yüksek maliyetler nedeniyle sınırlı sayıdaki büyük sermaye gruplarının etkinlik gösterdiği bir endüstriyel alan ve ekonomik faaliyettir. Sınırlı sayıdaki firma arasındaki rekabet, bazı firmaların giderek daha da büyümesine ve bir bölümünün el değiştirmesine ya da kapanmasına neden olmaktadır. Radyo ve televizyon alanına yatırım yapan sermayedarlar ya da şirketler, pazarda başarılı olup olamayacaklarını bilemediklerinden çok büyük bir miktardaki sermayeyi riske etmektedirler. Bu yüzden, bu sektördeki rekabet çok yüksektir. Radyo ve televizyon endüstrisinde, tekelleşme yönünde bir eğilim vardır. Bu alanda belirli sayıda şirket yatırım yapmaktadır.
kaynak gerektirmektedir. Dolayısıyla, radyo ve televizyon endüstrisi, yüksek maliyetler nedeniyle sınırlı sayıdaki büyük sermaye gruplarının etkinlik gösterdiği bir endüstriyel alan ve ekonomik faaliyettir. Sınırlı sayıdaki firma arasındaki rekabet, bazı firmaların giderek daha da büyümesine ve bir bölümünün el değiştirmesine ya da kapanmasına neden olmaktadır. Radyo ve televizyon alanına yatırım yapan sermayedarlar ya da şirketler, pazarda başarılı olup olamayacaklarını bilemediklerinden çok büyük bir miktardaki sermayeyi riske etmektedirler. Bu yüzden, bu sektördeki rekabet çok yüksektir. Radyo ve televizyon endüstrisinde, tekelleşme yönünde bir eğilim vardır. Bu alanda belirli sayıda şirket yatırım yapmaktadır.
Soru 51
Radyo ve televizyon endüstrisi açısından yaklaşıldığında, radyoyu ve televizyonu birer endüstriyel
işletme olarak ele alan radyo ve televizyon ekonomisi; radyo ve televizyonun ........ ........ ve ........süreçlerini analiz eder
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygundur?
işletme olarak ele alan radyo ve televizyon ekonomisi; radyo ve televizyonun ........ ........ ve ........süreçlerini analiz eder
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygundur?
Seçenekler
A
“üretim”,“dağıtım” ve “tüketim”
B
. Reklam ruhsatı
C
Üretim Boyutu
D
Arz ve Talep
E
“reklamverenler”
Açıklama:
“üretim”,“dağıtım” ve “tüketim”
Soru 52
Radyo ve televizyon endüstrisinin müşterileri; sadece para harcamazlar,
zamanlarını da harcarlar. Bu açıdan, radyo ve televizyon endüstrisine para ve zaman harcayan ikili bir tüketici yapısının olduğu görülmektedir. Bunlar:...............
yukarıdaki boşluğa en uygun seçeneği işaretleyin?
zamanlarını da harcarlar. Bu açıdan, radyo ve televizyon endüstrisine para ve zaman harcayan ikili bir tüketici yapısının olduğu görülmektedir. Bunlar:...............
yukarıdaki boşluğa en uygun seçeneği işaretleyin?
Seçenekler
A
üretim giderleri
B
dağıtım giderleri
C
1. Dinleyiciler/izleyiciler ve 2. Reklamverenlerdir.
D
izleyicilerin talebi
E
reklamcıların talebi
Açıklama:
1. Dinleyiciler/izleyiciler ve 2. Reklamverenlerdir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi radyo ve televizyon şirketlerinin yapı ve şemasında değildir?
Seçenekler
A
genel müdür
B
genel müdür yardımcıları
C
teknik ve mühendislik
D
şebeke yöneticisi
E
haber ajansı
Açıklama:
haber ajansı
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi radyo ve televizyonlarda yayınlanan farklı tür ve formatlarda programların en önemli etkenidir?
Seçenekler
A
Etik
B
Reklam
C
Propaganda
D
Halkla ilişkiler
E
İzleyici
Açıklama:
radyo işletmeciliği
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, reklam radyo ve televizyon işletmeleri için vazgeçilmez gelir kaynağıdır.
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, reklam radyo ve televizyon işletmeleri için vazgeçilmez gelir kaynağıdır.
Soru 55
Aşağidakilerden hangisi reklamverenlerin amacıdır?
Seçenekler
A
Bir başka deyişle, reklamverenlerin amacı, radyo ve televizyonlardan yayın saati içerisinde belirli bir zaman dilimini satın alarak gerçek izleyici ve dinleyicilere ulaşmaktır
B
arz
C
talep
D
üretim boyutu
E
rekabet kurumu
Açıklama:
Bir başka deyişle, reklamverenlerin amacı, radyo ve televizyonlardan yayın saati içerisinde belirli bir zaman dilimini satın alarak gerçek izleyici ve dinleyicilere ulaşmaktır
Soru 56
Program üretiminin amacı.......elde etmektir
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygundur?
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa uygundur?
Seçenekler
A
tür
B
kar
C
format
D
formüller
E
arz talep
Açıklama:
kar
Soru 57
.........radyo ve televizyon formatlarının oluşumunu sağlayan en önemli etkendir
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa en uygun seçenektir?
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa en uygun seçenektir?
Seçenekler
A
Reklamlar
B
arz
C
talep
D
dinleyiciler
E
izleyiciler
Açıklama:
reklamlar
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi reklam verenler için format oluşumunda etkenlerden biridir?
Seçenekler
A
izleyici kitlenin niteliği
B
reklam ruhsatı
C
medyanın büyüklüğü
D
kar amaçlı olması
E
üretim
Açıklama:
izleyici kitlenin niteliği
Soru 59
Radyo ve televizyon sektörünün uluslararası ticareti
konusunda bir eşitsizlik ve dengesizlik vardır. Bu eşitsizlik sonucunda, uluslararası ticarette..........söz konusudur.
Aşağıdakilerden hangisi boş olan yere uygundur?
konusunda bir eşitsizlik ve dengesizlik vardır. Bu eşitsizlik sonucunda, uluslararası ticarette..........söz konusudur.
Aşağıdakilerden hangisi boş olan yere uygundur?
Seçenekler
A
“serbest akış” değil, “tek yönlü akış”
B
üretim
C
dağıtım
D
tüketim
E
genel müdür
Açıklama:
“serbest akış” değil, “tek yönlü akış”
Soru 60
radyo ve televizyon endüstrisi açısından yaklaşıldığında, radyoyu ve televizyonu birer endüstriyel
işletme olarak ele alan radyo ve televizyon ekonomisi; radyo ve televizyonun “............................
süreçlerini analiz eder.
Yukarıdaki boşluğa en uygun seçeneği işaretleyiniz?
işletme olarak ele alan radyo ve televizyon ekonomisi; radyo ve televizyonun “............................
süreçlerini analiz eder.
Yukarıdaki boşluğa en uygun seçeneği işaretleyiniz?
Seçenekler
A
“üretim”,
“dağıtım” ve “tüketim”
“dağıtım” ve “tüketim”
B
medyanın büyüklüğü
C
kar amaçlı olması
D
reklam ruhsatı
E
rekabet kurumu
Açıklama:
üretim dağıtım tüketim
üretim dağıtım ve tüketim
üretim dağıtım ve tüketim
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi radyo ve televizyon işletmelerinin oluşumunu sağlayan en önemli etkendir?
Seçenekler
A
Etik
B
Reklam
C
Propaganda
D
İzleyici
E
Muhalefet
Açıklama:
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, radyo ve televizyon işeletmelerinin en önemli gelir kaynağı reklamlardır.
Ünite 6
Soru 1
Filmin finansmanını sağlayan kişi olmasının yanı sıra, filmle ilgili tüm sözleşmeleri takip eden kişiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yapımcı
B
Yönetmen
C
Senarist
D
Kurgucu
E
Oyuncu
Açıklama:
Yapımcı, filmin finansmanını sağlayan kişi olmasının yanı sıra, filmle ilgili tüm sözleşmeleri takip eden kişidir.
Sorunun çözümü A seçeneğinde verilmiştir
Sorunun çözümü A seçeneğinde verilmiştir
Soru 2
Dünyanın en büyük yapım şirketi olan Famous Player’ın son rötüşlarını 1921 yılında tamamlayan, ardından şirketine bağlı oyuncuların filmlerinin gösterime gireceği 50 ve 100’lük paketleri piyasaya süren ve böylece blok olarak sattığı bu paketlerde sadece bir oyuncunun filminin gösterime girmesini değil, şirketine bağlı diğer oyuncuların rol aldığı filmlerin de gösterime girmesini garanti altına alan ünlü yapımcı kimdir?
Seçenekler
A
D.W. Griffith
B
Adoph Zuckor
C
Thomas Ince
D
Thomas Edison
E
Mack Sennett
Açıklama:
Adoph Zuckor, dünyanın en büyük yapım şirketi olan Famous Player’ın son rötüşlarını 1921 yılında tamamlamış, ardından şirketine bağlı oyuncuların filmlerinin gösterime gireceği 50 ve 100’lük paketleri piyasaya sürmüştür. Zuckor blok olarak sattığı bu paketlerde sadece bir oyuncunun filminin gösterime girmesini değil, şirketine bağlı diğer oyuncuların rol aldığı filmlerin de gösterime girmesini garanti altına almış oldu.
Sorunun çözümü B seçeneğinde verilmiştir
Sorunun çözümü B seçeneğinde verilmiştir
Soru 3
Dünya Savaşı’nın başında savaşa katılmayan ABD yönetimince Sovyet taraftarı olmakla suçlanan, 1950 yılında McCarthy yönetimince doğrudan sorgulandıktan ve hakkında açılan soruşturmalardan sonra ülkeden ayrılan, 1972 yılına kadar ülkeye dönmeyen ve İsviçre’de hayatını sürdüren ünlü oyuncu ve yönetmen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mary Pickford
B
Mack Sennett
C
Charlie Chaplin
D
Harold Lloyd
E
Buster Keaton
Açıklama:
Ancak, II. Dünya Savaşı’nın başında savaşa katılmayan ABD yönetimince Sovyet taraftarı olmakla suçlanan Chaplin, 1950 yılında McCarthy yönetimince doğrudan sorgulandıktan ve hakkında açılan soruşturmalardan sonra ülkeden ayrılmıştır. 1972 yılına kadar ülkeye dönmeyen ve İsviçre’de hayatını sürdüren Chaplin bu dönemlerde film üretmemiştir.
Sorunun doğru cevabı C seçeneğinde verilmiştir
Sorunun doğru cevabı C seçeneğinde verilmiştir
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Bollywood (Hindistan) sinemasının özünü oluşturan temalardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Gerçeklik
B
Mizah
C
Müzik
D
Korku
E
Dram
Açıklama:
Daha büyük gerçeklik, bol mizah, bol müzik, bol dram kısaca duygu yoğunluğu fazla olan filmler Hindistan sinemasının özünü oluşturmuştur.
Sorunun çözümü D seçeneğinde verilmiştir
Sorunun çözümü D seçeneğinde verilmiştir
Soru 5
Aşağıdaki ülkelerden hangisi film endüstrisinde liberal bir yaklaşımı benimsemiştir?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Almanya
C
Fransa
D
İtalya
E
ABD
Açıklama:
Kaldı ki, Hollywood ve Bollywood’un liberal yaklaşımı, Avrupa ve küresel güneyin ise korumacı yaklaşımı benimsediği bilinmektedir.
Sorunun doğru cevabı E seçeneğinde verilmiştir
Sorunun doğru cevabı E seçeneğinde verilmiştir
Soru 6
Sinema endüstrilerinin ülke ekonomisine çok büyük katkıları bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Birçok birimde insanlara iş verilmesi
B
Sevilen filmlerin setlerine yapılan turistik seyahatler
C
Dijital pazarlama sistemleri
D
Filmlerin ihraç edilmesi
E
Bilet fiyatlarının düşmesi
Açıklama:
Ayrıca, sinema endüstrilerinin ülke ekonomisine çok büyük katkıları da bulunmaktadır. Set çalışanlarından figürasyona kadar birçok birimde insanlara iş verilmesi, sevilen filmlerin setlerine ya da çekildikleri yerlere yapılan turistik seyahatler, dijital pazarlama sistemleri ve filmlerin ihraç edilmesi bunlardan bazılarıdır.
Sorunun çözümü E seçeneğinde verilmiştir
Sorunun çözümü E seçeneğinde verilmiştir
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi 1990’lı yıllarda neredeyse herkesin evinde bulunan video oynatıcılardan birisidir?
Seçenekler
A
DVD
B
VCD
C
Bluray
D
VHS
E
SVCD
Açıklama:
1990’lı yıllarda neredeyse herkesin evinde bulunan VHS ve BetaMax adı verilen video oynatıcılar, 2000’lerin başında VCD, SVCD ve DVD formatıyla yenilenmiştir.
Sorunun çözümü D seçeneğinde verilmiştir
Sorunun çözümü D seçeneğinde verilmiştir
Soru 8
Tamamı dijital kamerayla çekilen ilk film olan ve 2001 yılında gösterime giren film aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Star Wars
B
Avatar
C
Vidocq
D
Gravity
E
Titanik
Açıklama:
2000’lerin başlarında ise kameraların tekniği tekrar gözden geçirilmiş, 2001 yılında tamamı dijital kamerayla çekilen ilk film Vidocq gösterime girmiştir.
Sorunun çözümü C seçeneğinde verilmiştir
Sorunun çözümü C seçeneğinde verilmiştir
Soru 9
1914 yılında, 1876-1877 Osmanlı-Rus Savaşındaki Rusların galibiyetine ilişkin anıyı yaşatmak istemeleri nedeniyle Osmanlı topraklarında ulaştıkları en uç nokta olan Ayastefanos’a (Yeşilköy) diktikleri anıtın yıkılması olayını görüntüleyen, ancak hiçbir kopyası günümüze ulaşamayan 150 metrelik filmin yönetmeni kimdir?
Seçenekler
A
Muhsin Ertuğrul
B
Fuat Uzkınay
C
Sigmund Weinberg
D
Lumierre Kardeşler
E
Seden Kardeşler
Açıklama:
1914 yılında ise Fuat Uzkınay tarafından 1876-1877 Osmanlı-Rus Savaşındaki Rusların galibiyetine ilişkin anıyı yaşatmak istemeleri nedeniyle Osmanlı topraklarında ulaştıkları en uç nokta olan Ayastefanos’a (Yeşilköy) diktikleri anıtın yıkılması olayını görüntüleyen 150 metrelik bir film çekilmiştir. Lumiére Kardeşlerin Bir Trenin Gara Girişini andıran belgesel niteliğinde olan film, Osmanlı topraklarında gösterime girmiş ancak hiçbir kopyası günümüze ulaşmamıştır.
Sorunun çözümü B seçeneğince verilmiştir
Sorunun çözümü B seçeneğince verilmiştir
Soru 10
Türk sinemasının altın çağı olarak nitelendirilen “Yeşilçam” dönemi hangi yıllar arasını kapsar?
Seçenekler
A
1960-1975
B
1950-1960
C
1960-1970
D
1965-1975
E
1955-1965
Açıklama:
Türk sinemasındaki gerileme 1975 yılına kadar sürmüştür. 1960 ve 1975 yıllları arasında kalan, Türk sinemasının altın çağı olarak nitelendirilen bu döneme “Yeşilçam” ismi verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğinde verilmiştir
Sorunun doğru cevabı A seçeneğinde verilmiştir
Soru 11
Sinemanın, diğer kültür endüstrisi ürünleriyle ortak olan çalışmalardan sonra eleştiriler aşağıdaki hangi konulara odaklanmıştır?
Seçenekler
A
Söylem ve içerik çözümlemeleri.
B
Etki araştırmaları.
C
Ekonomik faaliyetler ve işbölümü.
D
Propaganda.
E
Göstergebilimsel çalışmalar.
Açıklama:
Diğer tüm kültür endüstrisi ürünlerinde olduğu gibi gittikçe “şey”leştiği şeklinde iddialarının odağında bulunan sinema üzerine çalışmalar başlangıçta göstergebilimsel çalışmalar, söylem ve içerik çözümlemeleri, etki araştırmaları, propaganda incelemeleri ve farklı kuramlar ile yürütülmüştür. Ancak, belli bir noktadan sonra eleştiriler genel olarak ekonomik faaliyetler ve işbölümü üzerine odaklanmaya başlamıştır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi filmin ana hatlarının üretildiği süreçtir?
Seçenekler
A
Fikir.
B
Finans.
C
Yapım öncesi.
D
Yapım.
E
Yapım sonrası.
Açıklama:
Sanatın en temel çıkış noktası kuşkusuz fikir aşamasıdır. Her yapıt öncelikle sanatçıların fikirlerinde canlanmakta, üretim aşamasında ise şekillendirilmektedir. Sinemanın da diğer sanat dalları gibi ilk aşaması fikirdir. Anlatılmak istenilenin ne olduğu, nasıl anlatılacağı, öykünün ne biçimde şekillendirileceği bu aşamada belirlenmektedir. Aynı zamanda, filmlerin üretildiği dönemle ve toplumsal yapıyla doğrudan bir ilişkisi olduğu da unutulmamalıdır (Köksal, 2017: 26). Filmin ana hatlarıyla üretildiği bu süreç belki de sinemanın maliyetinin en düşük olduğu ancak, tüm maliyete ilişkin verilerin hesaplanmaya çalışıldığı tek süreçtir.
Soru 13
Bir filmin üretim sürecindeki en düşük maliyetli aşaması olmasına rağmen tüm aşamalardaki maliyetlerin hesaplanmasını gerektiren aşama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fikir.
B
Finans.
C
Yapım öncesi.
D
Yapım.
E
Gösterim.
Açıklama:
Sanatın en temel çıkış noktası kuşkusuz fikir aşamasıdır. Her yapıt öncelikle sanatçıların fikirlerinde canlanmakta, üretim aşamasında ise şekillendirilmektedir. Sinemanın da diğer sanat dalları gibi ilk aşaması fikirdir. Anlatılmak istenilenin ne olduğu, nasıl anlatılacağı, öykünün ne biçimde şekillendirileceği bu aşamada belirlenmektedir. Aynı zamanda, filmlerin üretildiği dönemle ve toplumsal yapıyla doğrudan bir ilişkisi olduğu da unutulmamalıdır (Köksal, 2017: 26). Filmin ana hatlarıyla üretildiği bu süreç belki de sinemanın maliyetinin en düşük olduğu ancak, tüm maliyete ilişkin verilerin hesaplanmaya çalışıldığı tek süreçtir.
Soru 14
Bir filmin ek çekimlere olan ihtiyacı, hangi aşamada belirlenir?
Seçenekler
A
Finans.
B
Yapım öncesi.
C
Yapım.
D
Yapım sonrası.
E
Fikir.
Açıklama:
Yapım sonrasında yönetmen ve yapımcının prova amaçlı yapılan offline kurguyu ortak izlemesi sonucunda istenilen düzenlemeler belki ek çekimler yine bu aşamada belirlenebilmektedir
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi, II. Dünya Savaşı sonrasında Hollywood sisteminde meydana gelen dönüşümlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Arabalı sinemaların kurulması.
B
Dağıtım ve gösterimin birbirinden ayrılması.
C
Film endüstrisinin gelişimi için devlet desteğinin yapılması.
D
Evde filmlerin gösterimine odaklanılması.
E
Stüdyoların filmlerin parçalarını farklı yerlerde üretip sonra birleştirmesi.
Açıklama:
1915 yılından itibaren Hollywood’a verilen devlet desteği 1920 ile 1930 yıllarında daha da artmıştır. Öyle ki, sözü edilen yıllarda yeni yapılacak olan stüdyolara yer açabilmek ve yeni film şirketlerine binalar yapabilmek adına Hollywood’da bulunan tüm eski evler yıkılmıştır. Diğer seçenekler ise II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan gelişmelerdir.
Soru 16
Dünyanın en büyük film üreten endüstrisi aşağıdaki hangi konumda yer almaktadır?
Seçenekler
A
A.B.D.
B
Çin
C
Hindistan.
D
Avrupa.
E
Nijerya.
Açıklama:
1980’li yıllarda dünya çapında bir gerileme yaşasa da Bollywood, dijital teknolojilerin artmaya başladığı 2000’lerle birlikte yeniden dünyanın en büyük film üreten endüstrisi olmuştur (Er, 2018).
Soru 17
Sinemanın gelişimi esnasında filmlerde el kamerası kullanımını bulan yönetmen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lumiere.
B
Melies.
C
Orson Welles.
D
Stanley Kubrick.
E
George Lucas.
Açıklama:
Sinema tek bir koldan ilerleyen, tek merkezli bir yapı değildir. Bu nedenle de kendisini oluşturan parçalarda meydana gelen teknolojik ilerlemelerden doğrudan etkilenmektedir. Örneğin, Méliés’in çekim tekniğinde, Porter’ın kurguda yaptığı atılımlar, Orson Welles’in alan derinliği konusundaki çalışmaları, Stanley Kubrick’in el kamerasını bulması, sesin icadı, animasyon tekniğindeki gelişme, filmlerin renklendirilmesi daha sonra ise renkli filmin bulunuşu, 3D sinema, IMAX kameralar, kısacası her alanda yaşanan gelişmeler sinemayı doğrudan etkilemektedir
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi film endüstrisine liberal yaklaşımın özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Devlet yardımının yapılması.
B
İthalatın hakim olması.
C
Ulus ideolojisinin önceliği.
D
Karma bir ekonomik model.
E
Sansürün olmaması.
Açıklama:
Soru 19
Farklı ülkelerin ortak yapım yapabilmeleri, sinema endüstrisinin hangi dinamiği ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Teknolojik gelişme.
B
Küreselleşme.
C
Dijitalleşme.
D
Medya okuryazarlığı.
E
Üretim göçleri.
Açıklama:
Sinemanın küreselleşmesi yapım aşaması ve gösterim olmak üzere iki başlığa ayrılabilmektedir. Yapım aşamasıyla ilgili en iyi örnek ortak yapımlardır. Sinemanın çoğunlulukla kolektif bir çabayla üretilir olmasından tutun da; film yapım ekibinde görev alan yüzlerce kimi zaman binlerce kişinin uyruklarına, çekimlerin konunun seyrine göre sınırötesine taşmasına, yatırımcıların farklı uluslardan olmasına kadar pek çok konuda küreselleşme ortaya çıkacaktır. Bu kadar farklı kültürden insanın bir araya gelerek konuya çok boyutlu bir bakış sergilemesi normal bir durum olarak algılanmaktadır. Ayrıca, filmin tamamlandıktan sonraki aşamaları da yine doğrudan küreselleşme ile yakından ilişkilidir. Filmin gösteriminin hangi dilde yapılacağı, dublaj seçeneklerinden anlatılan hikâyenin evrensel bir temaya sahip olup olmadığına kadar birçok konu tekrar gözden geçirilmektedir
Soru 20
COVID-19 pandemisi esnasında küresel salgının sağlık tehdidi, Oyuncular Sendikası'na ek olarak Türkiye'de Sinema TV Sendikası'nın "Önce Sağlık Sonra Çekim" sloganıyla kurulmasını sağlamıştır. Bu sendikaların gerekliliği Türk sinemasının hangi temel problemi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Telif haklarındaki sorunlar.
B
Altyapı eksiklikleri.
C
Sinema eğitimi veren kurumlardaki teknik yetersizlik.
D
Sinema çalışanlarının özlük haklarındaki yetersizlik.
E
Ekonomik desteklerin az olması.
Açıklama:
Sinema Çalışanlarının Özlük Haklarındaki Yetersizlik: Her sektörde olduğu gibi sinema sektöründe de insanlar çalıştıkları, çaba gösterdikleri işlerin karşılığını eksiksiz almak istemektedir. Ayrıca, düzenli olarak gelirlerinin olması, çalışma saatlerinin belli bir periyoda bağlanmasını dilemek onların en temel ihtiyaçlarıdır. Bunlardan bazıları, filmlerin çekim saatlerinin senaryoya göre şekillendiği için gerçekleştirilmesi zor olsa da; çalışanların sigortalarının düzenli yatırılması, alacaklarının gününde ödenmesi istekleri aslında olması gerekendir. Ancak, çeşitli nedenlerden ötürü bu istekleri karşılanamayan çalışanlar belli bir süre sonra sektörden uzaklaşmak zorunda kalmaktadır. Bu da sinemada uzmanlaşmayı engelleyen bir faktör olarak göze çarpmaktadır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi, film yapım sürecinin ilk aşamasıdır?
Seçenekler
A
Fikir
B
Finans
C
Yapım öncesi
D
Yapım
E
Kurgu
Açıklama:
Sanatın en temel çıkış noktası kuşkusuz fikir aşamasıdır. Her yapıt öncelikle sanatçıların fikirlerinde canlanmakta, üretim aşamasında ise şekillendirilmektedir. Sinemanın da diğer sanat dalları gibi ilk aşaması fikirdir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi sinemada, film yapım sürecinde maliyetinin en düşük olduğu, ancak, tüm maliyete ilişkin verilerin hesaplanmaya çalışıldığı tek süreçtir?
Seçenekler
A
Fikir
B
Yapım sonrası
C
Yapım
D
Finans
E
Yapım öncesi
Açıklama:
Sinemanın da diğer sanat dalları gibi ilk aşaması fikirdir. Anlatılmak istenilenin ne olduğu, nasıl anlatılacağı, öykünün ne biçimde şekillendirileceği bu aşamada belirlenmektedir. Aynı zamanda, filmlerin üretildiği dönemle ve toplumsal yapıyla doğrudan bir ilişkisi olduğu da unutulmamalıdır. Filmin ana hatlarıyla üretildiği bu süreç belki de sinemanın maliyetinin en düşük olduğu ancak, tüm maliyete ilişkin verilerin hesaplanmaya çalışıldığı tek süreçtir.
Soru 23
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi, sinemanın başlangıcından itibaren finans sistemiyle oluşturulan ticari bir meta olduğunu savunur?
Seçenekler
A
Adorno
B
Sartre
C
Camus
D
Althusser
E
Bergson
Açıklama:
Sinemanın en hassas noktası finanstır. Adorno, sinemanın başlangıcından itibaren finans sistemiyle oluşturulan ticari bir meta olduğunu savunmaktadır.
Soru 24
Film yapım sürecine ilişkin olarak, aşağıdaki aşamalardan hangisinde çekim yerleri ve çekimlere yönelik planlamalar oluşturulur ve senaryo yazımı tamamlanır?
Seçenekler
A
Yapım öncesi
B
Fikir
C
Finans
D
Yapım
E
Yapım sonrası
Açıklama:
Filmlerin çekim öncesi planlanması ve tüm detayların, sözleşmelerin yapılması, çekime ilişkin tüm planlamaların oluşturulması aşaması yapım öncesi olarak bilinen diğer adıyla ön (pre) prodüksiyondur. Daha çok büroda yürütülen bu süreçte, fikir ve finans aşamasında düşünülen oyuncularla görüşülür, kimi zaman deneme çekimleri alınır. Çekim yerleri ve çekimlere yönelik planlamalar oluşturulur. Senaryo yazımı tamamlanır.
Soru 25
Sinamada, film yapım sürecinin hangi aşamasında, yapım ekibinin görevleriyle ilgili tüm değerlendirmeler gerçekleştirilir?
Seçenekler
A
Yapım öncesi
B
Finans
C
Yapım
D
Yapım sonrası
E
Fikir
Açıklama:
Filmlerin çekim öncesi planlanması ve tüm detayların, sözleşmelerin yapılması, çekime ilişkin tüm planlamaların oluşturulması aşaması yapım öncesi olarak bilinen diğer adıyla ön (pre) prodüksiyondur. Yapım ekibinin görevleriyle ilgili tüm değerlendirmeler bu aşamada gerçekleştirilmektedir.
Soru 26
Sinemada, film üretim sürecinde, oyuncudan set çalışanlarına kadar görev alan herkesin ortak bir iş bölümüyle çalışmaya başladıkları aşama hangisidir?
Seçenekler
A
Yapım
B
Finans
C
Fikir
D
Yapım öncesi
E
Yapım sonrası
Açıklama:
Yapım artık film üretiminde oyuncudan set çalışanlarına kadar görev alan herkesin ortak bir iş bölümüyle çalışmaya başladıkları safhadır.
Soru 27
Sinemada, film üretim sürecinin hangi aşamasında offline kurgu yapılır?
Seçenekler
A
Yapım sonrası
B
Yapım
C
Yapım öncesi
D
Tasarım
E
Fikir
Açıklama:
Yapım sonrası diğer adıyla post prodüksiyon aşamasında, öncelikle offline kurgu yapılarak ön bir izleme sağlanması önemlidir.
Soru 28
Film üretim sürecinin hangi aşamasında, bir filmin ticari olarak değeri belirlenir?
Seçenekler
A
Yapım sonrası
B
Yapım
C
Tasarım
D
Fikir
E
Yapım öncesi
Açıklama:
Filmin üretim halkası içerisinde ticari olarak değerinin belirlendiği aşama, yapım sonrası aşamasıdır.
Soru 29
Sinemada, film üretim sürecinin hangi aşamasında, bir filmin maddi karşılığı alınmaya başlanır?
Seçenekler
A
Dağıtım süreci
B
Yapım
C
Yapım öncesi
D
Fikir
E
Tasarım
Açıklama:
Dağıtım süreci, filmin maddi karşılığının alınmaya başladığı dönem olması nedeniyle de yapım aşamalarında ayrı bir yere sahiptir.
Soru 30
Sinemanın endüstrileşmesinde sesin ve müziğin kullanılmaya başlanması önemli bir dönüm noktasıdır. Bu önemli değişim hangi yıllarda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1920'li yıllar
B
1890'lı yıllar
C
1940'lı yıllar
D
1930'lu yıllar
E
1950'li yıllar
Açıklama:
1920’li yıllar sinema için dönüm noktalarından biridir. Çünkü artık, filmlerde sese yer verilmeye başlanmıştır. Filmlerde sesin ve müziğin kullanılmasıyla birlikte, sinemanın endüstriyelleşmesi artık kesinleşmiştir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi film üretim süreçlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Fikir
B
Finans
C
Yapım öncesi
D
Yapım sonrası
E
Çekim öncesi
Açıklama:
Üretim sürecini Özkan’a göre fikir, finans, yapım öncesi, yapım, yapım sonrası, dağıtım ve gösterim olmak üzere yedi aşamayla değerlendirmek yerinde olacaktır (Töre, 2010: 9).
Çekim öncesi
Çekim öncesi
Soru 32
Anlatılmak istenilenin ne olduğu, nasıl anlatılacağı, öykünün ne biçimde şekillendirileceği bu aşamada belirlenmektedir.
Yukarıdaki cümlede belirtilen film yapım süreçlerinden hangisidir?
Yukarıdaki cümlede belirtilen film yapım süreçlerinden hangisidir?
Seçenekler
A
Fikir
B
Yapım öncesi
C
Yapım sonrası
D
Dağıtım
E
Gösterim
Açıklama:
Sanatın en temel çıkış noktası kuşkusuz fikir aşamasıdır. Her yapıt öncelikle sanatçıların fikirlerinde canlanmakta, üretim aşamasında ise şekillendirilmektedir. Sinemanın da diğer sanat dalları gibi ilk aşaması fikirdir. Anlatılmak istenilenin ne olduğu, nasıl anlatılacağı, öykünün ne biçimde şekillendirileceği bu aşamada belirlenmektedir. Aynı zamanda, filmlerin üretildiği dönemle ve toplumsal yapıyla doğrudan bir ilişkisi olduğu da unutulmamalıdır (Köksal, 2017: 26).
Soru 33
Daha çok büroda yürütülen bu süreçte, fikir ve finans aşamasında düşünülen oyuncularla görüşülür, kimi zaman deneme çekimleri alınır. Çekim yerleri ve çekimlere yönelik planlamalar oluşturulur. Senaryo yazımı tamamlanır.
Yukarıda sözü edilen film yapım aşamalarından hangisidir?
Yukarıda sözü edilen film yapım aşamalarından hangisidir?
Seçenekler
A
Gösterim
B
Yapım sonrası
C
Yapım Öncesi
D
Dağıtım
E
Fikir
Açıklama:
Filmlerin çekim öncesi planlanması ve tüm detayların, sözleşmelerin yapılması, çekime ilişkin tüm planlamaların oluşturulması aşaması yapım öncesi olarak bilinen diğer adıyla ön (pre) prodüksiyondur. Daha çok büroda yürütülen bu süreçte, fikir ve finans aşamasında düşünülen oyuncularla görüşülür, kimi zaman deneme çekimleri alınır. Çekim yerleri ve çekimlere yönelik planlamalar oluşturulur. Senaryo yazımı tamamlanır. Yapım ekibinin görevleriyle ilgili tüm değerlendirmeler yine bu aşamada gerçekleştirilmektedir (Gökçe, 2012: 65). Yapım öncesi aşamasında; yönetmen, yapımcı ve senarist birlikte çalışmaktadır. Bu süreçte film kabataslak olarak belirginleşmeye başlar.
Soru 34
Film yapımında görevli neredeyse tüm aktörlerin sahada olduğu, hatanın en az yapılmasının istendiği evre aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gösterim
B
Yapım
C
Dağıtım
D
Yapım öncesi
E
Yapım sonrası
Açıklama:
Film yapımında görevli neredeyse tüm aktörlerin sahada olduğu, hatanın en az yapılmasının istendiği evre, yapım diğer adıyla prodüksiyon aşamasıdır. Yapım aşamasında fikir aşamasından itibaren düşünülen ve yapım öncesi aşamasında planlanan herşey artık uygulanmaya başlanmıştır. Yapım artık film üretiminde oyuncudan set çalışanlarına kadar görev alan herkesin ortak bir işbölümüyle çalışmaya başladıkları safhadır.
Soru 35
Post prodüksiyon aşaması olarak da adlandırılan film yapım aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yapım öncesi
B
Yapım sonrası
C
Dağıtım
D
Gösterim
E
Planlama
Açıklama:
Film yapımında görevli neredeyse tüm aktörlerin sahada olduğu, hatanın en az yapılmasının istendiği evre, yapım diğer adıyla prodüksiyon aşamasıdır. Yapım aşamasında fikir aşamasından itibaren düşünülen ve yapım öncesi aşamasında planlanan herşey artık uygulanmaya başlanmıştır. Yapım artık film üretiminde oyuncudan set çalışanlarına kadar görev alan herkesin ortak bir işbölümüyle çalışmaya başladıkları safhadır.
Yapım sonrası
Yapım sonrası
Soru 36
Alternatif sinema endüstrisi olarak nitelendirilen Nollywood aşağıdaki ülkelerden hangisinde örgütlenmiştir?
Seçenekler
A
Nijerya
B
Gambiya
C
Hindistan
D
Güney Amerika
E
Paris
Açıklama:
Sinema endüstrisi üzerine yapılan çalışmalarda genellikle Hollywood üzerinden düşünülmektedir. Bu durum tarihin ilk endüstriyel üretimini yapması nedeniyle anlaşılır bir olgudur. Tarihsel süreç içerisinde kurulan dağıtım ağları, geliştirilen teknoloji, bilgi ve birikim Hollywood’u gerçekten de bu alanda rakipsiz yapmaktadır. Ancak, alternatif olarak film üretimi yapan, Hollywood’un temel prensiplerini benimseyen, aynı pazarda yer alan hatta Hollywood’dan yıllık bazda düşünüldüğünde daha fazla film üreten iki ayrı endüstri daha vardır. Nollywood ve Bollywood olarak isimlendirilen bu endüstriler son yıllarda adından söz ettirmektedir.
Nijerya
Nijerya
Soru 37
Medyanın küresel emperyalizmin aracı olduğu, ideolojilerin yaygınlaştırılmasındaki rolü, bilinçaltı mesajlar içermesi gibi tartışmalar sonucunda............. gündeme gelmiştir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelebilir?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelebilir?
Seçenekler
A
Dijitalleşme
B
Medya okuryazarlığı
C
Küreselleşme
D
Teknolojik gelişme
E
Üretim göçleri
Açıklama:
Medyanın her geçen gün gücünü arttırmasına paralel olarak içerikleri de sorgulanmaya başlanmıştır. Bu bağlamda, eleştirel düşünceler önem kazanmış, medyanın içeriklerine yönelik çalışmalar artmıştır. Medyanın küresel emperyalizmin aracı olduğu, ideolojilerin yaygınlaştırılmasındaki rolü, bilinçaltı mesajlar içermesi gibi tartışmalar sonucunda medya okuryazarlığı gündeme gelmiştir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Türk Sinema Tarihinini önemli yönetmenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Muhsin Ertuğrul
B
Lütfi Akad
C
Atıf Yılmaz
D
Ayhan Işık
E
Osman Seden
Açıklama:
1950’li yıllarla birlikte Türk basını, sinemada yeni yüzler görmek amacıyla düzenledikleri yarışmaları artırmıştır. Ayhan Işıyan (Işık) 1951 yılında kazandığı yarışmayla birlikte sinemaya girmiştir. Amerikan sinemasında o dönemde devam eden yıldız sistemi, bu tarihlerde Türk sinemasında Osman F. Seden ve Ayhan Işık’la birlikte başlamıştır (Özgüç, 1990: 55).
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi Türk Sinemasının temel problemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dağıtım ağlarındaki tekelleşme
B
Telif haklarındaki sorunlar
C
Altyapı etkinlikleri
D
İzinsiz gösterimler
E
Oyuncu istihtam edilememesi
Açıklama:
Kanuni düzenlemelerin gecikmesi, altyapı sorunları, düzgün dağıtım ağlarının olmayışı ve mevcut dağıtım ağlarındaki tekelleşme, telif haklarındaki yetersizlik, çalışanların özlük haklarındaki sıkıntılar, ekonomik desteklerin az olması, sinema üzerine eğitim veren kurumlardaki teknik ekipman yetersizliği ve yaşanan krizler de Türk sinemasında karşılaşılan diğer temel problemlerdir.
Oyuncu istihtam edilememesi
Oyuncu istihtam edilememesi
Soru 40
Korsan film gösterimleri sinemanın hangi sorununa ilişkindir?
Seçenekler
A
Sinema çalışanlarının özlük haklarındaki yetersizlik
B
İzinsiz gösterimlerden doğan hak kaybı
C
Ekonomik desteklerin az olması
D
Telif hakları sorunu
E
Altyapı eksiklikleri
Açıklama:
İzinsiz Gösterimler ve Bunlardan Doğan Hak Kayıpları: Sinemacılar en büyük kazançlarını gişe hasılatları, gösterim hakları ve market satışlarından sağlamaktadır. Ancak, korsan DVD ve Bluray satışları, internet sitelerindeki korsan yüklemeler, toplu mekânlardaki izinsiz gösterimler ve daha niceleri sinema sektörünü olumsuz etkilemektedir.
İzinsiz gösterimlerden doğan hak kaybı
İzinsiz gösterimlerden doğan hak kaybı
Soru 41
Sinemada üretim sürecinin en temel aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fikir
B
Planlama
C
Yönetmen seçimi
D
Finans bulma
E
Oyuncu seçimi
Açıklama:
FİLM YAPIM SÜREÇLERİ
Sinemada üretim sürecinin en temel aşaması diğer tüm sanat dallarında olduğu gibi fikir aşamasıdır. Henüz fikir aşamasında iken filmin kısa, orta veya uzun metrajlardan hangisine uygun olduğu belirlenmektedir.
Sinemada üretim sürecinin en temel aşaması diğer tüm sanat dallarında olduğu gibi fikir aşamasıdır. Henüz fikir aşamasında iken filmin kısa, orta veya uzun metrajlardan hangisine uygun olduğu belirlenmektedir.
Soru 42
Bir filmde yer alacak oyunculardan, set ekibine ve yapımdaki tüm süreçlere etki eden faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Başrol
B
Finans
C
Senaryo
D
İklim
E
Set
Açıklama:
Tüm bunlardan sonra yapım öncesi, yapım ve yapım sonrası adı verilen üç aşamayla birlikte üretim sürecine geçilmektedir. Sözü edilen tüm bu üç aşamada finansal öğeler belirleyici olmaktadır. Çünkü, finans yapımlarda yer alan oyuncuların belirlenmesini ve set görevlilerinin seçimini/sayısını ve yapımla ilgili diğer tüm süreçleri etkilemektedir. Bu nedenle de yapım süreçlerine ilişkin anlatılar her ne kadar yoğun olarak teknik kısımlara yönelse bile, unutulmaması gereken şey konunun genellikle finansa dayandığı gerçeğidir.
Soru 43
Planlama, sözleşmelerin yapımı, mekan seçimi, set hazırlıkları gibi başlangıç çalışmalarına aşağıdakilerden hangisi kapsamaktadır?
Seçenekler
A
Bütçeleme
B
Yapım süreci
C
Yapım öncesi
D
Post Prodüksiyon
E
Dağıtım ve Gösterim
Açıklama:
Filmlerin çekim öncesi planlanması ve tüm detayların, sözleşmelerin yapılması, çekime ilişkin tüm planlamaların oluşturulması aşaması yapım öncesi olarak bilinen diğer adıyla ön (pre) prodüksiyondur. Daha çok büroda yürütülen bu süreçte, fikir ve finans aşamasında düşünülen oyuncularla görüşülür, kimi zaman deneme çekimleri alınır. Çekim yerleri ve çekimlere yönelik planlamalar oluşturulur. Senaryo yazımı tamamlanır. Yapım ekibinin görevleriyle ilgili tüm değerlendirmeler yine bu aşamada gerçekleştirilmektedir
Soru 44
Çekimler tamamlandıktan sonra kayıtlı olan tüm görüntülerin işlenmesi, senaryoya göre birbiri ardına eklenmesi, görsel düzenlemelerin, filmin ses ve müzik işlerinin, kurgusunun ve yapımla ilgili birçok ince işin yapıldığı aşamaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yapım Öncesi
B
Fikir
C
Yapım
D
Yapım Sonrası
E
Dağıtım ve Gösterim
Açıklama:
Çekimlerin tamamlanması günler, aylar kimi zaman ise haftalar sürebilir. Ancak, çekimler tamamlandıktan sonra kayıtlı olan tüm görüntülerin işlenmesi, senaryoya göre birbiri ardına eklenmesi, görsel düzenlemelerin, filmin ses ve müzik işlerinin, kurgusunun ve yapımla ilgili birçok ince işin yapıldığı aşama yapım sonrası diğer adıyla post prodüksiyon aşamasıdır
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi sinemanın endüstürileşmesinin başlangıcı olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Yeşilçam
B
Nollywood
C
Lumier Kardeşler
D
Bollywood
E
Hollywood
Açıklama:
Kısa zamanda Edison tarafından tekelci bir anlayışla yürütülen sinema kısa sürede Kassal, Bauman, Carle Laemmle, Fox, Zukor gibi yatırımcıların da bu konuya eğilmeleriyle birlikte Hollywood’un ilk temelleri atılmıştır. Çoğunluğu farklı sektörlerdeki iş kollarından oluşan girişimciler sinemanın kârlılığı nedeniyle bu alanda yatırımlar yapmaya yönelmiştir. Edison-Biograph başta olmak üzere tekelci sisteme yönelik çalışmalar yapan şirketler bu anlayışlarından vazgeçmek zorunda kalmış (Acar, 2017: 33-34) ve sinema yavaş yavaş endüstrileşmeye başlamıştır. Balâzs’a göre, bu aslında pek de tesadüfi değildir. Dönem dikkatlice incelendiğinde devasa yayınevlerinin, kocaman tiyatroların, konser ajanslarının, gazetelerin ve fotoğrafın büyük ölçülerde ticaretinin başlaması yine bu döneme karşılık gelmektedir. Dolayısıyla, sanatın ve edebi ürünlerin endüstrileşmesi sadece sinema özelinde değildir. Ancak, sinemayla birlikte sözü edilen endüstrileşmenin hızlandığı ise bir gerçektir (Balâzs, 2019: 49). Sinemanın
Soru 46
Hollywood Sinemasının Sinema sektöründe öncü ve hakim bir rol üstlenmeye başladığını gösteren ve o dönem için çok büyük sayılabilecek bir bütçe ile David W. Griffith tarafından çekilen film aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bir Milletin Doğuşu
B
Yükseliş
C
Jedi'ın dönüşü
D
Uyanış
E
Diriliş
Açıklama:
1915 yılında David W. Griffith tarafından çekilen Bir Milletin Doğuşu isimli filmin gösterime girmesi aslında sözü edilen tarihsel süreç içinde önemli bir yere sahiptir. Çünkü, 110 bin dolar gibi günümüz sinema sektörü için büyük denilemeyecek ancak, dönem şartları düşünüldüğünde ise devasa olarak adlandırılan bütçesiyle bu film sinema seyircisini kendisine çekmeyi başarmıştır. O dönem şartları için büyük sayılacak bu bütçelerle nasıl bir film üretildiğini merak ederek salonları dolduran seyirciler yıl içinde 50 ile 100 milyon dolar arasında şirkete kazanç sağlamıştır. Filmlerin tüm haklarının şirketlere satılması nedeniyle tam olarak belirlenemeyen hasılat, dünya sinema tarihi açısından da önemli bir yere sahiptir (
Soru 47
1921 yılından itibaren Hollywood sinemasında Yıldızlar dönemi başlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi oyuncuları tek bir çatı altında toplayarak bir menajerlik sistemi kuran kişdir?
Seçenekler
A
Edison
B
Zuckor
C
Griffith
D
Selig
E
Lubin
Açıklama:
1921 yılına gelindiğinde ise Amerikan sinemasında yıldız döneminin artık belirginleştiği, yapının yıldızlar üzerine inşasına başlandığı görülmektedir. Sözü edilen yapının başında ise Adoph Zuckor bulunmaktadır. Zuckor, dünyanın en büyük yapım şirketi olan Famous Player’ın son rötüşlarını 1921 yılında tamamlamış, ardından şirketine bağlı oyuncuların filmlerinin gösterime gireceği 50 ve 100’lük paketleri piyasaya sürmüştür. Zuckor blok olarak sattığı bu paketlerde sadece bir oyuncunun filminin gösterime girmesini değil, şirketine bağlı diğer oyuncuların rol aldığı filmlerin de gösterime girmesini garanti altına almış oldu.
Soru 48
Afrika ülkesi Nijerya'da örgütlenmiş olan Film Endüstürisi aşağıdakileren hangisi ile anılmaktadır?
Seçenekler
A
Hollywood
B
Bollywood
C
Nollywood
D
Nijerwood
E
RobinHood
Açıklama:
Nollywood, Afrika ülkesi olan Nijerya’da örgütlenmiş bir endüstridir. İlk film üretimlerine 1960’larda rastladığımız Nijerya’nın 1990’lara kadar sinemasından söz etmek pek de mümkün değildir. 1990’larla birlikte film üretimine başlayan Nijerya sineması 2000’lerde dijital olanakların da artmasıyla endüstriyel çapta patlama gerçekleştirmiştir. Bu noktadan sonra ise “Nijerya Film Endüstrisi” için günlük dilde “Nollywood” denilmeye başlanmıştır. Film üretimlerinin 7 ile 10 gün arasında tamamlandığı ve yıllık 1000’den fazla üretimin yapıldığı Nollywood’un dünyanın en büyük ikinci film endüstrisi olduğu gerçektir. Hollywood’da üretilen ortalama her film için 6.7 milyon dolar harcanmasına karşın, Nollywood’da üretilen filmlerin maliyetleri 7 bin 500 dolar ile 13 bin dolar civarındadır. 2014 yılında ise ülkeye 5.1 milyar dolar gelir sağlamıştır. Oscar’a rakip olarak bir ödül töreni henüz organize etmiş olmasalar bile; Paris’te her yaz Nollywood haftası olarak düzenlenen festivalle filmlerini tanıtmaktad
Soru 49
Hindistanın Mumbai kentinde kurulmuş olan film sektörüne ne ad verilmaktadir
Seçenekler
A
Dollywood
B
India Movie Industrie
C
Nollywood
D
Bollywood
E
Hollywood
Açıklama:
Kuşkusuz, sinemayla az çok ilgilenen herkes Bollywood’un yıllık film üretimi olarak en fazla kapasiteye sahip bir endüstri olduğunu bilmektedir. Merkezi Hindistan’ın eski ismiyle Bombay yeni ismiyle Mumbai olan şehrinde kurulmuştur. Ancak, diğer film endüstrilerine kıyasla Bollywood Hindistan içinde üretilen tüm filmlerin yalnızca dörtte birini hazırlamaktadır. Temelleri 1947 yılında atılan Bolywood, üretim dili olarak Hinduca’yı benimsemiştir. Daha çok müzik ve dansın iç içe olduğu filmlerin üretildiği bu endüstri 1920’li yıllardan itibaren adından söz ettirmeye başlamıştır. Bolywood, en büyük sıçramasını 1947 yılında sosyal reformist, tarihsel ve mitolojik konulara değinmeye başlamasıyla gerçekleştirmiştir. 1950 ve 1960’larda ise alt sınıfların yaşam öyküleri perdeye yansıtılmıştır. Daha büyük gerçeklik, bol mizah, bol müzik, bol dram kısaca duygu yoğunluğu fazla olan filmler Hindistan sinemasının özünü oluşturmuştur. 1980’li yıllarda dünya çapında bir gerileme yaşasa da Bollywood, dijital tek
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi "Eğitimde, üretimde, dağıtımda ya da gösterim aşamalarında devlet yatırımlarının olmaması" ilkesini kabul etmiş film endüstrisi modelidir?
Seçenekler
A
Devletçi
B
Tekelci
C
Destekleyici
D
Kormacı
E
Liberal
Açıklama:
Liberal anlayışın sahip olduğu film endüstrilerinde devletin çok da fazla konuya dahil olmadığı, filmlerle ideolojiyi yaymaktan ziyade eğlence amacının güdüldüğü, pazara çıkan her malın kendi değerini bulacağı düşüncesinden hareketle pazar modelinin benimsendiği görülmektedir. Yalnızca cinsellik ve şiddet filmlerinin toplum üzerindeki etkisi nedeniyle hükümetlerin kaygılarının olduğu bunun dışında konuya pek de dahil olmadıkları görülmektedir.
Soru 51
I- Sinemanın kamusal-idari planlamayla eşdeğer bir yapılanmaya gereksinim duyması
II- Star imgesi üzerinden ideolojinin pazarlanmasına sinemanın aracı olması
III- Sinemadaki üretimin ticari değer bağlamında yapılması
IV- Filmin sadece kültürel bir ürün olarak ortaya çıkması
V- Sinemanın kendisine ait bir endüstrisinin olmaması
Yukarıdakilerden hangileri sinema ve finans sistemi arasındaki ilişkide T. Adorno’nun savunduğu görüşlerdendir?
II- Star imgesi üzerinden ideolojinin pazarlanmasına sinemanın aracı olması
III- Sinemadaki üretimin ticari değer bağlamında yapılması
IV- Filmin sadece kültürel bir ürün olarak ortaya çıkması
V- Sinemanın kendisine ait bir endüstrisinin olmaması
Yukarıdakilerden hangileri sinema ve finans sistemi arasındaki ilişkide T. Adorno’nun savunduğu görüşlerdendir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve IV
C
II, III ve IV
D
II, IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Adorno filmi finans sitemiyle oluşturulan ticari bir meta olarak gördüğü için sadece kültürel bir ürün olarak değerlendirmez. Dolayısıyla finans sistemine bağımlı kendine ait bir endüstrisi olduğunu da kabul etmiş olur.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi Hollywood’un endüstrileşmesinin nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Üretim, dağıtım, gösterim ve tanıtıma odaklanma
B
Yatay büyümeye dayalı organizasyon
C
Seri üretimle maliyetlerin düşürülmesi
D
Şirketler arası işbirliğine dayalı üretim
E
Ürünün tüm dünyaya pazarlanması hedefi
Açıklama:
Hollywood’un endüstrileşmesi yatay değil dikey büyümeye dayalı bir organizasyondur.
Soru 53
I- Sinema izleyici sayılarındaki artış
II- Devletin stüdyo yapımları üzerindeki baskıcı tavırları
III- Televizyonun yerleşmeye başlaması
IV- Yabancı filmlerin piyasada daha fazla yer bulması
V- Banliyö sinemalarının kurulması
Yukarıdakilerden hangileri II. Dünya Savaşı sonrasında Amerikan Sinema Sistemi’nin büyük bir dönüşüm yaşamasının nedenlerindendir?
II- Devletin stüdyo yapımları üzerindeki baskıcı tavırları
III- Televizyonun yerleşmeye başlaması
IV- Yabancı filmlerin piyasada daha fazla yer bulması
V- Banliyö sinemalarının kurulması
Yukarıdakilerden hangileri II. Dünya Savaşı sonrasında Amerikan Sinema Sistemi’nin büyük bir dönüşüm yaşamasının nedenlerindendir?
Seçenekler
A
I, III, IV
B
I, IV ve V
C
II, III ve IV
D
II, III ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Devletin stüdyo yapımları üzerindeki baskıcı tavırları, televizyonun yerleşmeye başlaması, yabancı filmlerin piyasada daha fazla yer bulması II. Dünya Savaşı sonrasında Amerikan Sinema Sistemi’nin büyük bir dönüşüm yaşamasının nedenlerindendir. Bu süreçte sinema izleyici sayılarında artış değil düşüş olmuş, banliyö sinemalarının kurulması nedenlerden değil sonuçlardan biridir.
Soru 54
I- Televizyon için yapılan üretimler durdurulmuştur.
II- Filmlerde anlatılan konular değişmiştir.
III- Ev sinema sistemleri gibi yan pazarlara odaklanılmıştır.
IV- Dağıtımda iç pazara yönelmiştir.
V- Büyük prodüksiyonlara eğilim başlamıştır.
Yukarıdakilerden hangileri 1975 yılında S. Spielberg’in “Jaws” ve 1977’de de G. Lucas’ın “Star Wars” filmleri sonrasında Amerikan sinemasındaki değişimlerdendir?
II- Filmlerde anlatılan konular değişmiştir.
III- Ev sinema sistemleri gibi yan pazarlara odaklanılmıştır.
IV- Dağıtımda iç pazara yönelmiştir.
V- Büyük prodüksiyonlara eğilim başlamıştır.
Yukarıdakilerden hangileri 1975 yılında S. Spielberg’in “Jaws” ve 1977’de de G. Lucas’ın “Star Wars” filmleri sonrasında Amerikan sinemasındaki değişimlerdendir?
Seçenekler
A
I, II ve IV
B
I, III ve V
C
II, III ve IV
D
II, III ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
1975 yılında S. Spielberg’in “Jaws” ve 1977’de de G. Lucas’ın “Star Wars” filmleri sonrasında Amerikan sinemasında filmlerde anlatılan konular değişmiş, büyük prodüksiyonlara eğilim başlamış ve ev sinema sistemleri gibi yan pazarlara odaklanılmıştır. Bu dönem sonrası televizyon için yapılan üretimler durdurulmamış, tersine B-sınıfı filmlerin yapımına yönelinmiş, dağıtımda da dünya pazarında eş zamanlı gösterime odaklanılmıştır.
Soru 55
I- Karma ekonomi modelinin olması
II- Pazarın sinemanın değerini belirlemesi
III- Eğitim ve üretim süreçlerinde devlet desteğinin olması
IV- Ulus ideolojisinin öncelikli olması
II- Pazarın sinemanın değerini belirlemesi
III- Eğitim ve üretim süreçlerinde devlet desteğinin olması
IV- Ulus ideolojisinin öncelikli olması
- Liberal yaklaşım
- Korumacı yaklaşım
Seçenekler
A
I-B, II-A, III-A, IV-B
B
I-A, II-A, III-B, IV-B
C
I-B, II-A, III-B, IV-A
D
I-B, II-B, III-B, IV-A
E
I-B, II-A, III-B, IV-B
Açıklama:
Karma ekonomi modelinin olması, eğitim ve üretim süreçlerinde devlet desteğinin olması ve ulus ideolojisinin öncelikli olması korumacı yaklaşımın özellikleriyken, pazarın sinemanın değerini belirleyeceği liberal yaklaşım özelliğidir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi sinema endüstrilerinin ülke ekonomisine katkılarından biri değildir?
Seçenekler
A
Geniş bir istihdam sağlar.
B
Film setlerine turistik seyahat düzenlenir.
C
Filmler ihraç edilir.
D
Telif satışları yapılır.
E
Vergi gelirleri artar.
Açıklama:
Sinema endüstrilerinde vergi muafiyetleri sağlanarak pazara yabancı yatırımcıların girmesi sağlanır. Dolayısıyla vergi gelirleri düşer ama pazar büyür.
Soru 57
I- Devlet desteğinin artışı
II- Ortak yapımlı filmler
III- Hikayelerde evrensel temalar
IV- Gösterimlerde dil ve dublaj seçenekleri
V- Yapımda uluslararası tekelleşme
Yukarıdakilerden hangileri film endüstrisinin küreselleşmesinin göstergelerindendir?
II- Ortak yapımlı filmler
III- Hikayelerde evrensel temalar
IV- Gösterimlerde dil ve dublaj seçenekleri
V- Yapımda uluslararası tekelleşme
Yukarıdakilerden hangileri film endüstrisinin küreselleşmesinin göstergelerindendir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve V
C
II, III ve V
D
II, III ve IV
E
III, IV ve V
Açıklama:
Ortak yapımlı filmler, hikayelerde evrensel temalar ve gösterimlerde dil ve dublaj seçeneklerinin olması film endüstrisinin küreselleşmesinin göstergelerindendir.
Soru 58
I- Pursantaj dağıtım modeline geçilmiştir.
II- Film yapımına vergi indirimi getirilmiştir.
III- Sinema için yasal bir zemin sağlanmıştır.
IV- Sinema devlet desteği almaya başlamıştır.
V- Yeşilçam adı altında bir yapı kurulmuştur.
Yukarıdakilerden hangileri 1940’lı yıllarda Türk sineması endüstrisinin kalkınmasını sağlamak amacıyla yapılanlardandır?
II- Film yapımına vergi indirimi getirilmiştir.
III- Sinema için yasal bir zemin sağlanmıştır.
IV- Sinema devlet desteği almaya başlamıştır.
V- Yeşilçam adı altında bir yapı kurulmuştur.
Yukarıdakilerden hangileri 1940’lı yıllarda Türk sineması endüstrisinin kalkınmasını sağlamak amacıyla yapılanlardandır?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve V
C
II, III ve IV
D
II, IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
1940’lı yıllarda Türk sineması endüstrisinin kalkınmasını sağlamak amacıyla film yapımına vergi indirimi getirilmiştir, sinema için yasal bir zemin sağlanmıştır ve devlet desteği almaya başlamıştır. Pursantaj dağıtım modeli 1960’lı yıllarda oluşturulmuştur. Yeşilçam ise kurulmuş bir yapı olmamakla birlikte 1960-75 arası dönemin ismidir.
Soru 59
I- Küresel ekonomik krizler
II- Telif haklarındaki yetersizlik
III- Askeri darbeler
IV- Kanuni düzenlemelerin gecikmesi
V- Cumhuriyetin kurulma sürecindeki ekonomik güçlükler
Yukarıdakilerden hangilerinin Türk sinemasında köklü bir sinema dilinin oluşamamasında etkisi olmuştur?
II- Telif haklarındaki yetersizlik
III- Askeri darbeler
IV- Kanuni düzenlemelerin gecikmesi
V- Cumhuriyetin kurulma sürecindeki ekonomik güçlükler
Yukarıdakilerden hangilerinin Türk sinemasında köklü bir sinema dilinin oluşamamasında etkisi olmuştur?
Seçenekler
A
I, II ve IV
B
I, III ve V
C
II, III ve IV
D
II, III ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Küresel ekonomik krizler, askeri darbeler ve Cumhuriyetin kurulma sürecindeki ekonomik güçlüklerin Türk sinemasında köklü bir sinema dilinin oluşamamasında etkisi olmuştur.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Türk sinemasının temel problemlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Sinema eğitimi veren kurumlar sayıca yetersizdir.
B
Film dağıtım ağları tekelleşmiştir.
C
Telif haklarındaki yasal boşluklar düzenlenmemiştir.
D
Çalışanların özlük hakları yetersizdir.
E
Devletin ekonomik desteği azdır.
Açıklama:
Sinema eğitimi veren kurumlar sayıca yetersiz değil ama teknik olarak yetersizdirler.
Ünite 7
Soru 1
Yeni Medyanın tanımlanmasında hangisinin doğru olduğu söylenemez?
Seçenekler
A
Yeni medya dolayımlı iletişim denildiğinde cep telefonları, dijital oyunlar, İnternet ortamı, İnternet arayüzeyinde sunulan tüm yazılım hizmetleri, i-podlar, PDA’lar ve tabletler üzerinden gerçekleşen iletişim etkinliği ifade edilmektedir.
B
Yeni medya kavramı, yeni iletişim teknolojilerinin ve ortamlarının ortak bir çerçeve içinde ele alınmasını sağlayan bir sözcüktür.
C
Ong, multimedya kültürünün, ikinci bir sözlü kültür dönemini tetiklediğini savunur.
D
Yeni medyanın ilkeleri, dijital kodlardan oluşması ve yeniden programlanabilir olması, modüler yapısı, otomasyon, değişkenlik ve kod çevrimi şeklinde sıralanabilir.
E
Radyo, televizyon ve sinema gibi kitle iletişim araçları yeni medya olarak kabul edilir.
Açıklama:
YENİ MEDYA NEDİR? YENİ MEDYANIN ÖZELLİKLERİ
Radyo, televizyon ve sinema gibi kitle iletişim araçları yeni medya olarak kabul edilir.
Radyo, televizyon ve sinema gibi kitle iletişim araçları yeni medya olarak kabul edilir.
Soru 2
Yeni medyayı kullananların iletişimi istedikleri zaman başlatabilme, bitirebilme, dondurabilme olanaklarına sahip olmasının neyi ifade ettiği söylenebilir?
Seçenekler
A
Yeni medyanın ilkelerinin dijital kodlardan oluşmasını.
B
Kullanıcının iletişim zaman ve uzamı üzerinde doğrudan kendi denetimine olanak sağlaması.
C
Yeni medya dolayımlı iletişimin, ikinci bir sözlü kültür olarak değerlendirilebilmesi.
D
İçerik üretici ve tüketicisi arasındaki sınırların ortadan kalkmasını.
E
Yeni iletişim teknolojilerinin ve ortamlarının ortak bir çerçeve içinde ele alınmasını .
Açıklama:
YENİ MEDYA NEDİR? YENİ MEDYANIN ÖZELLİKLERİ
Kullanıcının iletişim zaman ve uzamı üzerinde doğrudan kendi denetimine olanak sağlaması.
Kullanıcının iletişim zaman ve uzamı üzerinde doğrudan kendi denetimine olanak sağlaması.
Soru 3
Hangisi, yeni medyanın dijitallik özelliğini açıklamada doğru kabul edilebilir?
Seçenekler
A
Her yerde hazır ve nazır olması.
B
Göstergelerin, simge sistemlerinin, iletişim çeşitlerinin, farklı veri türlerinin tek bir araçta toplanması.
C
Yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesidir.
D
Tümleşik bir iletişim kanalı oluşturması.
E
Arayüzeydeki bir metnin başka metinlerle olan ilişkisi.
Açıklama:
Yeni Medyanın Özellikleri
Yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesidir.
Yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesidir.
Soru 4
Yeni Medya ortamlarında, arayüzeyde yer alan bir metnin hızla dağılmasını, bu metne farklı zamanlarda ve uzamlarda yeniden ve yeniden erişilebilmesi durumunu hangisi açıklar?
Seçenekler
A
Dijitallik
B
Etkileşimsellik
C
Multimedya Biçemselliği ve Kullanıcı Türevli İçerik Üretimi
D
Yayılım ve Sanallık
E
Hipermetinsellik
Açıklama:
Yeni Medyanın Özellikleri
Yayılım ve Sanallık
Yayılım ve Sanallık
Soru 5
Kullanıcı Türevli İçerik Üretimini hangisi açıklar?
Seçenekler
A
Yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesi.
B
Dijital karakterin kolayca kopyalanmasını ve başka betimlemelerin içine yerleştirilmesi.
C
Birden fazla kullanıcının sanal ortama dalması durumudur.
D
Arayüzey üzerinde bir metinden diğer metne kolaylıkla geçilebilmesidir.
E
Yeni medya ortamlarında kullanıcıların, dijitallik özelliğinden yararlanarak kolaylıkla içerik üretebilir konuma gelmeleri sonucu ürettiği içeriklerdir.
Açıklama:
Yeni Medyanın Özellikleri
Yeni medya ortamlarında kullanıcıların, dijitallik özelliğinden yararlanarak kolaylıkla içerik üretebilir konuma gelmeleri sonucu ürettiği içeriklerdir.
Yeni medya ortamlarında kullanıcıların, dijitallik özelliğinden yararlanarak kolaylıkla içerik üretebilir konuma gelmeleri sonucu ürettiği içeriklerdir.
Soru 6
Hangisinin, Yeni Medyanın özelliklerinden olduğu söylenemez?
Seçenekler
A
Etkileşime kapalılık
B
Etkileşimsellik
C
Multimedya Biçemselliği ve Kullanıcı Türevli İçerik Üretimi
D
Hipermetinsellik
E
Yayılım ve Sanallık
Açıklama:
Yeni Medyanın Özellikleri
Etkileşime kapalılık
Etkileşime kapalılık
Soru 7
Hangi ifade, ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network) (Amerikan Gelişmiş Savunma
Araştırmaları Dairesi Ağı) nın anlaşılmasında doğru kabul edilebilir?
Araştırmaları Dairesi Ağı) nın anlaşılmasında doğru kabul edilebilir?
Seçenekler
A
“İnternet kökeninde ‘ileri teknoloji’yi üniversiteler ve diğer araştırma kurumları arasında paylaştıran sınırlı bir ağ olarak kurulmuştur.
B
Özel sektör desteğiyle 1968-1969 yıllarında kurulmuştur.
C
Geleneksel medya kökeninde, baskı teknolojilerini üniversiteler ve diğer araştırma kurumları arasında paylaştıran bir ağ olarak kurulmuştur.
D
Varolma nedeni, temelde sistemdeki herhangi bir bilgisayarın çalınması, hasara uğraması ve hatta bütün iletişim ‘altyapılarının’ nükleer yıkıma uğraması durumunda bilgilerin imha edilmesiydi.
E
Üniversitelerin görüşü, net’in akademisyenlere ve araştırma yapanlara yüksek ücretler karşılığı erişim sunduğu yönündeydi.
Açıklama:
Web’in Çeşitlenmesi: Web 1.0, Web 2.0 ve Web 3.0
“İnternet kökeninde ‘ileri teknoloji’yi üniversiteler ve diğer araştırma kurumları arasında paylaştıran sınırlı bir ağ olarak kurulmuştur.
“İnternet kökeninde ‘ileri teknoloji’yi üniversiteler ve diğer araştırma kurumları arasında paylaştıran sınırlı bir ağ olarak kurulmuştur.
Soru 8
Ağ’ın “Web 1.0” olarak adlandırıldığı dönem hangisidir?
Seçenekler
A
İnsanların yaşamına dahil olduğu 1968-1969 yılları.
B
İnsanların yaşamına dahil olduğu 1993-2003 yılları .
C
1960’ların ortaları.
D
İnsanların yaşamına dahil olduğu 2004 yılı.
E
İnsanların yaşamına dahil olduğu 1975 yılı.
Açıklama:
Web’in Çeşitlenmesi: Web 1.0, Web 2.0 ve Web 3.0
İnsanların yaşamına dahil olduğu 1993-2003 yılları .
İnsanların yaşamına dahil olduğu 1993-2003 yılları .
Soru 9
Kültür endüstrisi kavramını, ilk kez kim ya da kimler hangi çalışmada kullanmıştır?
Seçenekler
A
David Hesmondhalgh, kâr amaçlı üretim yapan firmalar, kamu kurumları ve sivil toplum örgütlerini de kapsayacak şekilde kullanmıştır.
B
İspanyol sosyolog Manuel Castells, sanayi-sonrası toplumun dinamiklerini yeniden düşünme çabasının merkezinde, enformasyonel kapitalizmi açıklamakta kullanmıştır.
C
Nick Stevenson, Medya Kültürleri Sosyal Teori ve Kitle İletişimi adlı çalışmasında kullanmıştır.
D
Frankfurt Okulu temsilcilerinden Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer, birlikte yazdıkları Aydınlanmanın Diyalektiği isimli çalışmada kullanmışlardır.
E
Susan Galloway ve Stewart Dunlop yaratıcı endüstri kavramının kamu politikalarında kullanılmasını açıklarken kullanmıştır.
Açıklama:
Yaratıcı Endüstri Kavramı ve Kullanımının Yaygınlaşması
Frankfurt Okulu temsilcilerinden Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer, birlikte yazdıkları Aydınlanmanın Diyalektiği isimli çalışmada kullanmışlardır.
Frankfurt Okulu temsilcilerinden Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer, birlikte yazdıkları Aydınlanmanın Diyalektiği isimli çalışmada kullanmışlardır.
Soru 10
Hangisi, Kanada örneği üzerinden giderek dijital oyun endüstrisini inceleyen Nick Dyer-Whiteford ve Zena Sharman'ın belirlediği, oyun üretim sürecinin dört temel boyutu arasında değildir?
Seçenekler
A
Planlama süreci
B
Geliştirim süreci
C
Yayınlama süreci
D
Lisanslama süreci
E
Dağıtım süreci
Açıklama:
YARATICI ENDÜSTRİNİN İTİCİ ÜRETİM ALANI: DİJİTAL OYUN ENDÜSTRİSİ
Planlama süreci
Planlama süreci
Soru 11
Walter Ong’a göre yeni medya ile birlikte, yaşanan an’a odaklama ve topluluk duygusunun yeniden ortaya çıkışına bağlı, multimedya kültürünün tekrar tetiklediği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sözlü kültür dönemi
B
Yazılı kültür dönemi
C
Görsel kültür dönemi
D
Dijital kültür dönemi
E
Sanal kültür dönemi
Açıklama:
Walter Ong, yeni medya ile birlikte multimedya kültürünün, ikinci bir sözlü kültür dönemini tetiklediğini savunur: Topluluk duygusunun yeniden ortaya çıkışı, yaşanan an’a odaklanış bu yeni dönemin göstergelerindendir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Nunes’in “uzamın, beden ve nesnelerin taşıyıcısı olması” tanımlamasına bağlı olarak açıklamaya çalıştığı “siberuzam”ın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Fiziksel bir yere sahiptir.
B
Yaşananlar sanaldır.
C
Zihinsel bir inşadır.
D
Çevrimdışı yaşamdan beslenir.
E
Diyalektik ilişki içerisinde anlaşılabilir.
Açıklama:
Nunes’e göre siberuzamın çevrimdışı yaşamdan beslenmesi ve çevrimdışını da tekrar beslemesi siberuzamda yaşananların sanal olmadığına işaret eder.
Soru 13
I- Sanallık hissinin yaratılması
II- Kullanıcının arayüzdeki metne dahil olması
III- Diğer kullanıcılarla etkileşime girmesi
IV- Kullanıcının yeni metin üretebilmesi
V- Metinlerin birbiriyle ilişiksiz olması
Dijital oyun endüstrisinde üretilen bir oyunun başarılı olabilmesi için yeni medya ortamının yukarıdaki özelliklerinden hangileri dikkate alınmalıdır?
II- Kullanıcının arayüzdeki metne dahil olması
III- Diğer kullanıcılarla etkileşime girmesi
IV- Kullanıcının yeni metin üretebilmesi
V- Metinlerin birbiriyle ilişiksiz olması
Dijital oyun endüstrisinde üretilen bir oyunun başarılı olabilmesi için yeni medya ortamının yukarıdaki özelliklerinden hangileri dikkate alınmalıdır?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, IIV ve V
C
II, III ve IV
D
II, III ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Dijital oyun endüstrisinde üretilen bir oyunun başarılı olabilmesi için kullanıcının arayüzdeki metne dahil olması, diğer kullanıcılarla etkileşime girmesi ve kullanıcının yeni metin üretebilmesi gereklidir. Sanallık hissinin tam tersi mevcudiyet hissinin yaratılması ve metinler arası geçişin olabileceği hipermetinsel özellikler taşımalıdır.
Soru 14
- Web 1.0
- Web 2.0
- Web 3.0
- Her yerde her zaman ulaşılabilir web
- İnternet ortamında kullanıcı türevli içerik üretimi
Yukarıdaki web çeşitleri ile özellikleri arasındaki doğru eşleştirme aşağıdakilerden hangisindedir?
Seçenekler
A
A-I ve B-II
B
A-I ve B-III
C
A-II ve B- I
D
A-III ve B-II
E
A-III ve B-I
Açıklama:
Her yerde her zaman ulaşılabilir web web 3.0 özelliği iken, İnternet ortamında kullanıcı türevli içerik üretimi web 2.0 özelliğidir.
Soru 15
I- Wiki uygulaması geliştirme
II- Kullanıcı türevli içerik üretme
III- Bilgi arama ve okuma yapabilme
IV- HTML dil kodlaması kullanma
V- İçerik üretimi için programlama becerilerine sahip olma
Yukarıdakilerden hangileri web 1.0’ın özellikleridir?
II- Kullanıcı türevli içerik üretme
III- Bilgi arama ve okuma yapabilme
IV- HTML dil kodlaması kullanma
V- İçerik üretimi için programlama becerilerine sahip olma
Yukarıdakilerden hangileri web 1.0’ın özellikleridir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve V
C
II, III ve IV
D
II, IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Bilgi arama ve okuma yapabilme, HTML dil kodlaması kullanma ve içerik üretimi için programlama becerilerine sahip olma web 1.0’ın özellikleridir. Wiki uygulaması geliştirme ve kullanıcı türevli içerik üretme web.2.0 özellikleridir.
Soru 16
- İlk katman
- İkinci katman
- Üçüncü katman
- Dördüncü katman
- Web tabanında ekonomik işlemler gerçekleştiren şirketler
- İnternet alt yapı uygulamalarını üreten şirketler
- İnternet alt yapısı sağlayan şirketler
Enformasyonel kapitalizmde yeni ekonominin katmanları ve bu katmanları oluşturan şirketler arasındaki doğru eşleştirme aşağıdakilerden hangisindedir?
Seçenekler
A
A-I, B-II ve C-III
B
A-II, B-III ve C-IV
C
A-III, B-I ve C-II
D
A-IV, B-III ve C-I
E
A-IV, B-II ve C-I
Açıklama:
İnternet alt yapısı sağlayan şirketler ilk katmanı, internet alt yapı uygulamalarını üreten şirketler ikinci katmanı, web tabanında ekonomik işlemler gerçekleştiren şirketler ise dördüncü katmanı oluşturur.
Soru 17
I- Hizmet sektörü şirketleri
II- Kültür endüstrisi şirketleri
III- Bilişim endüstrisi şirketleri
IV- Sanayi şirketleri
V- Medya sektörü şirketleri
Yukarıdakilerden hangileri yaratıcı endüstri içerisinde yer alan şirketlerdir?
II- Kültür endüstrisi şirketleri
III- Bilişim endüstrisi şirketleri
IV- Sanayi şirketleri
V- Medya sektörü şirketleri
Yukarıdakilerden hangileri yaratıcı endüstri içerisinde yer alan şirketlerdir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve IV
C
II, III ve IV
D
II, III ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Kaynağını bireysel yaratıcılık, beceri ve yetenekten alan, zihinsel mülkiyet hakları üretimi ve bundan fayda sağlama yoluyla iş alanı ve zenginlik yaratma potansiyeli bulunan endüstriler yaratıcı endüstriler olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle kültür endüstrisi şirketleri, bilişim endüstrisi şirketleri, medya sektörü şirketleri yaratıcı endüstri içerisinde yer almaktadır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi promosyonel kapitalizmin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yeni ekonomi temelli kapitalist toplum düzeninin parçalarından biridir.
B
İnsanları daha fazla tüketmeye ikna eder.
C
En büyük parçasını reklam oluşturur.
D
Ulusaşırı pazarlama temeline dayanır.
E
Tekelci kapitalist ekonominin sürekli hazır gücüdür.
Açıklama:
Reklam, promosyonel kapitalizmin çok küçük bir bölümünü oluşturur. Asıl motoru pazarlamadır.
Soru 19
I- PC / konsol üreticisi
II- Geliştirici
III- Yayıncı
IV- Perakendeci
V- Dağıtımcı
Yukardakilerden hangisi dijital oyun değer zincirinin sırasıyla ilerleyen sürecini bozmaktadır?
II- Geliştirici
III- Yayıncı
IV- Perakendeci
V- Dağıtımcı
Yukardakilerden hangisi dijital oyun değer zincirinin sırasıyla ilerleyen sürecini bozmaktadır?
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
IV
E
V
Açıklama:
Perakendeci ürünün tüketiciye ulaştığı son aşamadır.
Soru 20
Dijital oyun değer yaratım zincirinde en önemli bileşen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emek gücü
B
Dağıtım ve pazarlama
C
İlk taraf geliştiriciler
D
Lisanslama
E
Yayıncılık
Açıklama:
Enformasyona dayalı teknolojiler, insanların zihinlerinde geliştirilen/depolanan bilgiye dayandıklarından ve yaratıcı endüstrilerin merkez konusu yaratım olması sebebiyle en önemli bileşen emek gücüdür.
Soru 21
Leah A. Lievrouw, Alternative and Activist New Media (2011) adlı çalışmasında, yeni medyanın en önemli özelliklerden birisini ne şeklinde açıklar?
Seçenekler
A
Her yerde hazır ve nazır
B
İçeriye doğru
C
Dışarıya doğru
D
Genişlemeye yönelik
E
Daralmaya yönelik
Açıklama:
Leah A. Lievrouw, Alternative and Activist New Media (2011) adlı çalışmasında, yeni medyanın en önemli özelliklerden birinin her yerde hazır ve nazır olması şeklinde açıklar.
Sorunun cevabı A seçeneğinde verilmiştir
Sorunun cevabı A seçeneğinde verilmiştir
Soru 22
Dalma, dahil olma veya içine gömülme özelliği, yeni medya ortamlarında kullanıcının metin ve/veya arayüzeyle kurduğu ilişkide önemli bir işleve sahiptir. Bu kavram özellikle hangi yeni medya mecrasındaki belirli bir ilişkiyi incelemede önem taşımaktadır?
Seçenekler
A
Facebook’ta
B
Dijital oyunlarda
C
Televizyonda
D
Youtube’da
E
Whatup’ta
Açıklama:
Dalma, dahil olma veya içine gömülme özelliği, yeni medya ortamlarında kullanıcının metin ve/veya arayüzeyle kurduğu ilişkide önemli bir işleve sahiptir. Özellikle bu kavram, dijital oyunlarda oyuncu ve anlatı arasında ilişkiyi incelemede önem taşımaktadır. Oyuncu anlatıyı ideal bir şekilde yorumluyorsa, diğer bir deyişle oynuyorsa metnin içine gömülmektedir.
Sorunun doğru yanıtı B seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru yanıtı B seçeneğinde verilmiştir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi kullanıcı türevli içeriklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Video paylaşım ağlarına yüklenen amatör görsel öğeler
B
Dijital oyun arayüzeyine yapılan yamalar
C
Haber sitelerindeki köşe yazıları
D
Çevrimiçi haber sitelerine yapılan okur yorumları
E
Bloglar
Açıklama:
Kullanıcıların ürettiği bu içeriklere “kullanıcı türevli içerik” (user generated content) veya “kullanıcı tarafından yaratılan içerik” (user created content) denir. Bu içerikler, örneğin, video paylaşım ağlarına yüklenen amatör, yarı amatör görsel-işitsel öğelerden tutun da, bir dijital oyun arayüzeyine yapılan yamadan çevrimiçi haber sitelerine yapılan okur yorumlarından, birer web günlükleri olan blog üretimine değin çeşitli yeni metinlerden oluşabilir.
Sorunun doğru yanıtı C seçeneğinde verilmiştir
Sorunun doğru yanıtı C seçeneğinde verilmiştir
Soru 24
İnternet’i bugün kullandığımız haliyle ‘www’ olarak ören İngiliz mühendis kimdir?
Seçenekler
A
Donald Watt Davies
B
Robert Kahn
C
Arthur Briggs
D
Tim Bemers-Lee
E
Peter Burke
Açıklama:
İnternet’i bugün kullandığımız haliyle ‘www’ olarak ören Avrupa’daki parçacık fiziği araştırma enstitüsü olan CERN’de çalışan 1955 doğumlu İngiliz mühendis Tim Bemers-Lee olmuştur.
Sorunun doğru cevabı D seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı D seçeneğinde verilmiştir.
Soru 25
Max Horkheimer ile birlikte yazdığı Aydınlanmanın Diyalektiği isimli çalışmasında “Kültür Endüstrisi” kavramından ilk kez bahseden Frankfurt Okulu temsilcisi yazar kimdir?
Seçenekler
A
David Hesmondhalgh
B
Aphra Kerr
C
Manuel Castells
D
Nick Stevenson
E
Theodor W. Adorno
Açıklama:
Kültür endüstrisi kavramı, Frankfurt Okulu temsilcilerinden Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer’ın tartışmalarında temellenmektedir. Kavram, ilk kez, Adorno ve Horkheimer’in birlikte yazdıkları Aydınlanmanın Diyalektiği isimli çalışmada kullanılmıştır.
Sorunun doğru cevabı E seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı E seçeneğinde verilmiştir.
Soru 26
Manuel Castells’in ikinci katmanı internet altyapı uygulamalarını üreten şirketlerden oluşmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu tür şirketlere bir örnek teşkil etmez?
Seçenekler
A
Yazılım ürünleri için hizmet üreten şirketler
B
Web siteleri tasarlayan şirketler
C
Web işlemleri için hizmet üreten şirketler
D
Audio-video ürünler sunan siteler
E
Telekomünikasyon şirketleri
Açıklama:
İkinci katman: İnternet altyapı uygulamalarını üreten şirketler (eşdeyişle, yazılım ürünleri ve web işlemleri için hizmet üreten şirketlerdir, web siteleri tasarlayan, kuran, yöneten danışmanlık ve hizmet şirketleri, portallar, elektronik ticaret siteleri, audio-video ürünler sunan siteler de bu katmandadır).
Sorunun doğru cevabı E seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı E seçeneğinde verilmiştir.
Soru 27
1997’de İngiltere’de iktidara gelmesiyle “yaratıcı endüstri” kavramını kamu politikalarında kullanmaya başlayan ve bu sayede kavramı daha da popüler yapan parti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyalist Parti
B
Nasyonal Parti
C
Muhafazakâr Parti
D
Yeni İşçi Partisi
E
Yeşiller Partisi
Açıklama:
Susan Galloway ve Stewart Dunlop yaratıcı endüstri kavramının kamu politikalarında kullanılmasının 1997’de İngiltere’de Yeni İşçi Partisi’nin (New Labour Party) iktidara gelmesiyle olduğunu belirtir.
Sorunun doğru cevabı D seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı D seçeneğinde verilmiştir.
Soru 28
Son yıllarda oyun anlatıları içinde marka tanıtımı yoğunluklu In Game Advertisement kullanımının da giderek arttığı görülmektedir. Örneğin, çevrimiçi bir yaşam platformu olan bir dijital oyunda yüzden fazla tanınmış markanın temsili gerçekleşmektedir. Bu oyun aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Watergate
B
Beyond
C
Second Life
D
Dead Ringers
E
Age of Shadows
Açıklama:
Bu çerçevede, son yıllarda oyun anlatıları içinde marka tanıtımı yoğunluklu In Game Advertisement kullanımının da giderek arttığı görülmektedir. Örneğin, çevrimiçi bir yaşam platformu olan Second Life’da yüzden fazla tanınmış markanın temsili gerçekleşmektedir.
Sorunun doğru cevabı C seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı C seçeneğinde verilmiştir.
Soru 29
Yaratıcı endüstrinin ideal tür metası olarak, “dijital oyunun” altı boyutu bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu boyutlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
İnternet
C
Endüstriyel yapı
D
Örgütsel hiyerarşi
E
Mesleki kariyerler
Açıklama:
Yaratıcı endüstrinin ideal tür metası olarak, “dijital oyunun” altı boyutu bulunmaktadır: 1. Teknoloji, 2. Endüstriyel yapı, 3. Örgütsel hiyerarşi, 4. Mesleki kariyerler, 5. Pazar, 6. Yasal düzenlemeler.
Sorunun doğru cevabı B seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı B seçeneğinde verilmiştir.
Soru 30
Türkiye’de dijital oyunlara ilişkin yasal tek düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kayıt-tescil işlemi
B
Sicil no işlemi
C
Network işlemi
D
Dilekçe işlemi
E
Mahkeme işlemi
Açıklama:
Türkiye’de bandrol alınması ve söz konusu kayıt-tescil işlemi, dijital oyunlara ilişkin yasal tek düzenlemedir.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğinde verilmiştir.
Soru 31
Yeni medyanın ilkelerini, dijital kodlardan oluşması ve yeniden programlanabilir olması, modüler yapısı, otomasyon, değişkenlik ve kod çevrimi şeklinde sıralayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Leah Lievrouw
B
Walter Ong
C
Ron Burnett
D
Pierre Levy
E
Lev Manovich
Açıklama:
YENİ MEDYA NEDİR? YENİ MEDYANIN ÖZELLİKLERİ
Doğru yanıt E seçeneğidir. Çünkü, Lev Manovich yeni medyanın ilkelerini, dijital kodlardan oluşması ve yeniden programlanabilir olması, modüler yapısı, otomasyon, değişkenlik ve kod çevrimi şeklinde sıralar.
Doğru yanıt E seçeneğidir. Çünkü, Lev Manovich yeni medyanın ilkelerini, dijital kodlardan oluşması ve yeniden programlanabilir olması, modüler yapısı, otomasyon, değişkenlik ve kod çevrimi şeklinde sıralar.
Soru 32
I. Yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesidir.
II. Sayısal kodlar verilerin iletimindeki hızı yavaşlatır.
III. Sayısal kodlamadan ötürü gerek üretici gerekse kullanıcı arayüzey üzerinde büyük bir depolama kapasitesine sahiptir.
IV. Üretici ve kullanıcı arasında keskin bir ayrıma neden olur.
Yukarıdakilerden hangileri yeni medyanın dijitallik özelliğini tanımlayan doğru ifadelerdir?
II. Sayısal kodlar verilerin iletimindeki hızı yavaşlatır.
III. Sayısal kodlamadan ötürü gerek üretici gerekse kullanıcı arayüzey üzerinde büyük bir depolama kapasitesine sahiptir.
IV. Üretici ve kullanıcı arasında keskin bir ayrıma neden olur.
Yukarıdakilerden hangileri yeni medyanın dijitallik özelliğini tanımlayan doğru ifadelerdir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve IV
Açıklama:
YENİ MEDYA NEDİR? YENİ MEDYANIN ÖZELLİKLERİ- Yeni Medyanın Özellikleri
Dijitallik özelliği, yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesidir. Bundan ötürü, gerek üretici gerekse kullanıcı arayüzey üzerinde büyük bir depolama kapasitesine sahiptir. Bu özellik, verilerin iletimindeki hızı arttırır. Ayrıca, bu özellik üretici ve kullanıcı arasındaki keskin ayrımı da ortadan kaldırmaktadır. Dolayısıyla, doğru yanıt D seçeneğidir.
Dijitallik özelliği, yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesidir. Bundan ötürü, gerek üretici gerekse kullanıcı arayüzey üzerinde büyük bir depolama kapasitesine sahiptir. Bu özellik, verilerin iletimindeki hızı arttırır. Ayrıca, bu özellik üretici ve kullanıcı arasındaki keskin ayrımı da ortadan kaldırmaktadır. Dolayısıyla, doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de yaygın kullanılan popüler web bloglarından biri değildir?
Seçenekler
A
Blogspot
B
Facebook
C
Thumbler
D
Wordpress
E
Blogosfer
Açıklama:
YENİ MEDYA NEDİR? YENİ MEDYANIN ÖZELLİKLERİ- Yeni Medyanın Özellikleri
Doğru yanıt B seçeneğidir. Blogspot, blogosfer, thumbler, wordpress gibi popüler blog uygulamaları, Türkiye’de de yaygın kullanılan web bloglarıdır. Kullanıcı türevli içerik üretimi, kullanıcının özerkliğini, iletişim pratiklerine katılım biçimlerinde çeşitliliğini ve yaratıcılığını arttırmaktadır. Ayrıca, ifade özgürlüğünü çeşitlendirmekte ve zenginleştirmektedir.
Doğru yanıt B seçeneğidir. Blogspot, blogosfer, thumbler, wordpress gibi popüler blog uygulamaları, Türkiye’de de yaygın kullanılan web bloglarıdır. Kullanıcı türevli içerik üretimi, kullanıcının özerkliğini, iletişim pratiklerine katılım biçimlerinde çeşitliliğini ve yaratıcılığını arttırmaktadır. Ayrıca, ifade özgürlüğünü çeşitlendirmekte ve zenginleştirmektedir.
Soru 34
Arayüzeydeki metin ile kullanıcının kurduğu iletişimi açıklayan ……………, kullanıcıya orada olma hissini sağlar.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Yayılım
B
Sanallık
C
Dijitallik
D
Etkileşimsellik
E
Multimedya biçemselliği
Açıklama:
YENİ MEDYA NEDİR? YENİ MEDYANIN ÖZELLİKLERİ- Yeni Medyanın Özellikleri
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, sanallık, arayüzeydeki metin ile kullanıcının kurduğu iletişimi açıklamaktadır. Sanallık, kullanıcıya orada olma hissini sağlar.
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, sanallık, arayüzeydeki metin ile kullanıcının kurduğu iletişimi açıklamaktadır. Sanallık, kullanıcıya orada olma hissini sağlar.
Soru 35
Ağ’ın insanların yaşamına dahil olduğu 1993-2003 yılları arası dönem için aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
“Web 1.0” okuma ve araştırma mecrasıydı.
B
Ağ’ın “Web 2.0” olarak tanımlandığı dönemdir.
C
Bu dönemde HTML dil kodlaması, Netscape Navigator gibi tarayıcılar, karmaşık arama motorları kullanılmaktaydı.
D
Ağ içeriği üretmek için bilgisayar programlama becerilerine sahip olmak gerekmekteydi.
E
Ağ’ın “Web 1.0” olarak adlandırıldığı dönemdir.
Açıklama:
Web’in Çeşitlenmesi: Web 1.0, Web 2.0 ve Web 3.0
Ağ’ın insanların yaşamına dahil olduğu 1993-2003 yılları Ağ’ın “Web 1.0” olarak adlandırıldığı dönemdir. Bu dönemde HTML dil kodlaması, Netscape Navigator gibi tarayıcılar, karmaşık arama motorları kullanılmaktaydı. “Web 1.0” okuma ve araştırma mecrasıydı. Ağ içeriği üretmek için bilgisayar programlama becerilerine sahip olmak gerekmekteydi. Dolayısıyla, doğru yanıt B seçeneğidir.
Ağ’ın insanların yaşamına dahil olduğu 1993-2003 yılları Ağ’ın “Web 1.0” olarak adlandırıldığı dönemdir. Bu dönemde HTML dil kodlaması, Netscape Navigator gibi tarayıcılar, karmaşık arama motorları kullanılmaktaydı. “Web 1.0” okuma ve araştırma mecrasıydı. Ağ içeriği üretmek için bilgisayar programlama becerilerine sahip olmak gerekmekteydi. Dolayısıyla, doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 36
Bir birey ya da makineye tek veri tabanıyla başlayarak ve sonrasında hatlarla bağlı olmayan ancak kişi, yer, fikir, konsept vb. gibi ortak şeyleri ima eden veriyi bağlayan sonsuz açık veri tabanı setlerine bağlanmaya izin veren web sistemine ad verilir?
Seçenekler
A
Web 1.0
B
Web 2.0
C
Web 3.0
D
Web 4.0
E
Web 5.0
Açıklama:
Web’in Çeşitlenmesi: Web 1.0, Web 2.0 ve Web 3.0
Doğru yanıt, C seçeneğidir. Çünkü, bilim insanlarının üzerinde çalıştığı web 3.0 ise, “semantik (anlamsal web) web”dir: Anlamsal Web, bir birey ya da makineye tek veri tabanıyla başlayarak ve sonrasında hatlarla bağlı olmayan ancak kişi, yer, fikir, konsept vb. gibi ortak şeyleri ima eden veriyi bağlayan sonsuz açık veri tabanı setlerine bağlanmaya izin verir.
Doğru yanıt, C seçeneğidir. Çünkü, bilim insanlarının üzerinde çalıştığı web 3.0 ise, “semantik (anlamsal web) web”dir: Anlamsal Web, bir birey ya da makineye tek veri tabanıyla başlayarak ve sonrasında hatlarla bağlı olmayan ancak kişi, yer, fikir, konsept vb. gibi ortak şeyleri ima eden veriyi bağlayan sonsuz açık veri tabanı setlerine bağlanmaya izin verir.
Soru 37
Kültür endüstrisi kavramının içini dolduran üretim ve tüketimin ayrı oluşlar olmadığını, tek bir sürecin farklı anları olduğunu belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manuel Castells
B
David Hesmondhalgh
C
Leah Lievrouw
D
Dan Laughey
E
Nick Stevenson
Açıklama:
Yaratıcı Endüstri Kavramı ve Kullanımının Yaygınlaşması
David Hesmondhalgh, kültür endüstrisi kavramının izleyicilerin davranış biçimlerine temellenen karmaşık bir kültürel üretim işini açıkladığını, bu kavramın içini dolduran üretim ve tüketimin ayrı oluşlar olmadığını, tek bir sürecin farklı anları olduğunu belirtmektedir. Bu yüzden doğru yanıt B seçeneğidir.
David Hesmondhalgh, kültür endüstrisi kavramının izleyicilerin davranış biçimlerine temellenen karmaşık bir kültürel üretim işini açıkladığını, bu kavramın içini dolduran üretim ve tüketimin ayrı oluşlar olmadığını, tek bir sürecin farklı anları olduğunu belirtmektedir. Bu yüzden doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 38
Manuel Castells, sanayi-sonrası toplumun dinamiklerini yeniden düşünme çabasının merkezine hangi kapitalizm türünü yerleştirmiştir?
Seçenekler
A
Ticari kapitalizm
B
Tiekelci kapitalizm
C
Enformasyonel kapitalizm
D
Ulusal kapitalizm
E
Endüstriyel kapitalizm
Açıklama:
Yaratıcı Endüstri Kavramı ve Kullanımının Yaygınlaşması
Manuel Castells, sanayi-sonrası toplumun dinamiklerini yeniden düşünme çabasının merkezine “enformasyonel kapitalizm” kavramını yerleştirmektedir. Castells enformasyonel kapitalizmi şu şekilde açıklamaktadır: “Enformasyon teknolojisi devrimi yeni bir toplumun maddi temeli olarak enformasyonelizmin doğuşuna neden olmuştur. Enformasyonelizm çerçevesinde zenginliğin üretimi, iktidarın icrası ve kültürel kodların yaratılması, topluluklar ve bireylerin teknolojik kapasitesine bağlı hale gelmiştir ve enformasyon teknolojisi de bu kapasitenin çekirdeğidir. Enformasyon teknolojisi, sosyo-ekonomik yeniden yapılanma süreçlerinin etkili bir biçimde uygulanması için vazgeçilmez bir araç haline gelmiştir. Bu yüzden doğru yanıt C seçeneğidir.
Manuel Castells, sanayi-sonrası toplumun dinamiklerini yeniden düşünme çabasının merkezine “enformasyonel kapitalizm” kavramını yerleştirmektedir. Castells enformasyonel kapitalizmi şu şekilde açıklamaktadır: “Enformasyon teknolojisi devrimi yeni bir toplumun maddi temeli olarak enformasyonelizmin doğuşuna neden olmuştur. Enformasyonelizm çerçevesinde zenginliğin üretimi, iktidarın icrası ve kültürel kodların yaratılması, topluluklar ve bireylerin teknolojik kapasitesine bağlı hale gelmiştir ve enformasyon teknolojisi de bu kapasitenin çekirdeğidir. Enformasyon teknolojisi, sosyo-ekonomik yeniden yapılanma süreçlerinin etkili bir biçimde uygulanması için vazgeçilmez bir araç haline gelmiştir. Bu yüzden doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 39
Yeni medya ortamlarının kültürel üretim ve tüketim alanı olarak gündelik yaşama giderek daha fazla dahil olması günümüzde ………………… kavramının kullanımını yaygınlaştırmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Film endüstrisi
B
Kültür endüstrisi
C
Yaratıcı endüstri
D
Magazin endüstrisi
E
Müzik endüstrisi
Açıklama:
Yaratıcı Endüstri ile Enformasyonel-Promosyonel Kapitalizm Arasındaki İlişki
Doğru yanıt C seçeneğidir. Çünkü, yeni medya ortamlarının kültürel üretim ve tüketim alanı olarak gündelik yaşama giderek daha fazla dahil olması günümüzde “yaratıcı endüstri” kavramının kullanımını yaygınlaştırmıştır.
Doğru yanıt C seçeneğidir. Çünkü, yeni medya ortamlarının kültürel üretim ve tüketim alanı olarak gündelik yaşama giderek daha fazla dahil olması günümüzde “yaratıcı endüstri” kavramının kullanımını yaygınlaştırmıştır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı endüstrinin ideal tür metası olarak “dijital oyunun” boyutlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Pazar
B
Sendikal yapı
C
Teknoloji
D
Endüstriyel yapı
E
Yasal düzenlemeler
Açıklama:
Dijital Oyun Nedir?
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, yaratıcı endüstrinin ideal tür metası olarak “dijital oyunun” altı boyutu bulunmaktadır:
Doğru yanıt B seçeneğidir. Çünkü, yaratıcı endüstrinin ideal tür metası olarak “dijital oyunun” altı boyutu bulunmaktadır:
- Teknoloji,
- Endüstriyel yapı,
- Örgütsel hiyerarşi,
- Mesleki kariyerler,
- Pazar,
- Yasal düzenlemeler.
Soru 41
Her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesi, gerek üreticinin gerekse kullanıcının ara yüzey üzerinde büyük bir depolama kapasitesine sahip olması, verilerin daha hızlı iletilmesi ve üretici ile kullanıcı arasındaki keskin ayrımın ortadan kalkması yeni medyanın aşağıdaki özelliklerinden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Etkileşimsellik
B
Dijitallik
C
Biçimsellik
D
Hipermetinsellik
E
Sanallık
Açıklama:
Dijitallik özelliği, yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesidir. Bundan ötürü, gerek üretici gerekse kullanıcı ara yüzey üzerinde büyük bir depolama kapasitesine sahiptir. Bu özellik, verilerin iletimindeki hızı arttırır. Ayrıca, bu özellik üretici ve kullanıcı arasındaki keskin ayrımı da ortadan
kaldırmaktadır.
kaldırmaktadır.
Soru 42
‘Dalma, dahil olma veya içine gömülme özelliği, yeni medya ortamlarında kullanıcının metin ve/veya ara yüzeyle kurduğu ilişkide önemli bir işleve sahiptir. Özellikle bu kavram, dijital oyunlarda oyuncu ve anlatı arasında ilişkiyi incelemede önem taşımaktadır. Bu durum yeni medyanın .........özelliğinin bir sonucudur’
cümlesinde boş bırakılan alanı aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
cümlesinde boş bırakılan alanı aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Dijitallik
B
Biçimsellik
C
Etkileşimsellik
D
Hipermetinsellik
E
Sanallık
Açıklama:
Yeni medyanın en önemli özelliklerden biri her yerde hazır ve nazır olmasıdır. Her yerdelik ise, etkileşimsellik özelliğinin temelinde yatar. Birden fazla kullanıcının sanal ortama dalması durumunda, söz konusu ortam, avatarlarının da birbirleriyle etkileşim içinde olabildiği ortak bir dünya haline gelir.
Soru 43
Video paylaşım ağlarına yüklenen amatör, yarı amatör görsel-işitsel öğeler ve haber sitelerine yapılan okur yorumlar aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır.
Seçenekler
A
Kullanıcı türevli içerik
B
Editoryal katkı
C
Dışsal müdahale
D
İletişimsel yönlendirme
E
Metnin içine gömülme
Açıklama:
Kullanıcıların ürettiği içeriklere “kullanıcı türevli içerik” (user generated content) veya “kullanıcı tarafından yaratılan içerik” (user created content) denir. Bu içerikler, örneğin, video paylaşım ağlarına yüklenen amatör, yarı amatör görsel-işitsel öğelerden tutun da, bir dijital oyun ara yüzeyine yapılan yamadan çevrimiçi haber sitelerine yapılan okur yorumlarından, birer web günlükleri olan blog üretimine değin çeşitli yeni metinlerden oluşabilir.
Soru 44
I- Dijitallik,
II- Etkileşimsellik,
III- Biçimsellik,
IV- Hipermetinsellik
Yeni medya ortamlarının yayılım özelliği aşağıdaki özelliklerden hangisinden beslenir?
II- Etkileşimsellik,
III- Biçimsellik,
IV- Hipermetinsellik
Yeni medya ortamlarının yayılım özelliği aşağıdaki özelliklerden hangisinden beslenir?
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece II
C
Sadece III
D
II ve III
E
I ve IV
Açıklama:
Yeni medya ortamlarının yayılım özelliği hem dijitallik hem de hipermetinsellik özelliğinden beslenir; ara yüzeyde yer alan bir metnin hızla dağılmasını, bu metne farklı zamanlarda ve uzamlarda yeniden ve yeniden erişilebilmesi durumunu açıklar.
Soru 45
1973 yılında bilgisayarları ağa bağlayan protokolleri yeni bir yolla tasarlayarak elektronik postaları kişisel iletişime elverişli hale getiren Stanford Üniversitesi bilgisayar uzmanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Arthur Briggs
B
Peter Burke
C
Vint Cerf
D
Donald Watt Davies
E
Tim Bemers-Lee
Açıklama:
Standford Üniversitesi’nde bilgisayar uzmanı olan…Vint Cerf bilgisayarları ağa bağlayan protokolleri yeniden yapılandırmanın kökten yeni bir yolunu tasarladığı 1973 yılından itibaren elektronik postalar kişisel iletişime elverişli hale gelmiştir.
Soru 46
Çevrimiçi işbirlikli yazma/üretme aracı da olan Wiki’ler (Wikipedia gibi), bloglar, ortak ilgiyi veya konuyu paylaşan bireyleri ve grupları birbirine bağlayan folksonomiler ve sosyal paylaşım ağları aracılığıyla sıradan kullanıcılara herhangi bir özel yazılıma gereksinim duymaksızın, içerik yazma, gönderme ve yayınlama olanağı sunan web ortamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pc Era
B
Web 1.0
C
Web 2.0
D
Web 3.0
E
Web 4.0
Açıklama:
2004 yılı, “Web 2.0” ortamının ve olanaklarının ortaya çıkışına sahne olmuştur. Çevrimiçi işbirlikli yazma/üretme aracı da olan, Ward Cunningham tarafından “wikiwikiweb” adıyla geliştirilen Wiki’ler (en tanınmış wiki uygulaması Wikipedia’dır), bir tür web günlükleri olan bloglar, ortak ilgiyi veya konuyu paylaşan bireyleri ve grupları birbirine bağlayan folksonomiler ve sosyal paylaşım ağları aracılığıyla Web 2.0, sıradan kullanıcılara herhangi bir özel yazılıma gereksinim duymaksızın, içerik yazma, gönderme ve yayınlama olanağı sunmuştur.
Soru 47
'İnternetin ticarileşmeye başlaması ............ yükseldiği .......yıllarda gerçekleşmiştir' cümlesinde boş bırakılan alanları sırası ile aşağıdakilerden hangisi doğru bir şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Klasik iktisadi görüşün/ 1960'lı
B
Politik iktisadın/ 1970'li
C
Merkantilist yaklaşımın/ 1980'li
D
Neoliberalizmin/1990'lı
E
Kurumsal iktisadın/2000'li
Açıklama:
İnternet’in ticarileşmesi ve kapitalist müdahalenin bir alanı haline dönüşmesi dijital devrimin, tam da neo liberalizmin yükseldiği ‘serbest piyasa’ retoriğinin her yerde etkili olmaya başladığı bir zamana denk gelmesiyle ilgilidir. O dönemde temel fikir şuydu; şirketlerin kâr elde edebilen her alana girmesine izin verilmelidir. Çünkü bu, ekonomide kaynakların en verimli biçimde kullanılma biçimidir….World Wide Web neredeyse bir
günde bir kitle iletişim aracı haline gelirken, serbest piyasa söylemini 1990’ların başlarında tartışmanın her tarafı da kullandı.
günde bir kitle iletişim aracı haline gelirken, serbest piyasa söylemini 1990’ların başlarında tartışmanın her tarafı da kullandı.
Soru 48
İspanyol sosyolog Manuel Castells'e göre yeni kapitalizmde ekonominin büyük bölümüne yeni bir girişimcilik modeli sunan iki kilit sektör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Organik tarım ve hizmetler
B
enformasyon teknolojisi ve finans
C
Çevre teknolojisi ve bilgi işlem sektörü
D
Finans ve sanayi
E
Hizmetler ve yenilenebilir enerji sektörü
Açıklama:
İspanyol sosyolog Manuel Castells enformasyonel kapitalizmde gelişen yeni ekonomi olgusuna dikkat çeker. Bu yeni ekonomide, kişiye özel üretimde bilgi ve teknoloji uygulanması, ekonomik başarıyı sağlamada temel etmendir. Artık, bir işletmenin rekabet edebilirliğini, teknolojik düzeyine ilişkin göstergeler ortaya koymaktadır Yeni ekonomi ise, “öncelikle, ürünleri ya da süreçleri ile yeni olmakla kalmayıp bu yenilikleri doğrudan uygulayarak büyüyen ve verimlilik elde eden, böylece ekonominin büyük bölümüne yeni bir girişimcilik modeli sunan iki kilit sektörde şekillendi. Bu sektörler, enformasyon teknolojisi ve finanstır
Soru 49
Yeni ekonominin katman sınıflandırmasında internet sektörünün geleceğini oluşturan Amazon, e-toys, Dell-Direct World gibi web tabanında ekonomik işlemler gerçekleştiren e- ticaret şirketleri aşağıdaki katmanların hangisinde yer alır?
Seçenekler
A
İlk katman
B
İkinci katman
C
Üçüncü katman
D
Dördüncü katman
E
Beşinci katman
Açıklama:
Castells (2005), yeni ekonominin katmanlarını ise şu şekilde sınıflandırmaktadır:
1. İlk katman: İnternet altyapısı sağlayan şirketler (eş deyişle, telekomünikasyon şirketleri, İnternet servis sağlayıcıları, İnternet’in belkemiğini taşıyanlar, son erişimi
sağlayan şirketler ve kullanıcıları ağa bağlayacak donanımı üretenler),
2. İkinci katman: İnternet altyapı uygulamalarını üreten şirketler (eş deyişle, yazılım
ürünleri ve web işlemleri için hizmet üreten şirketlerdir, web siteleri tasarlayan,
kuran, yöneten danışmanlık ve hizmet şirketleri, portallar, elektronik ticaret siteleri, audio-video ürünler sunan siteler de bu katmandadır),
3. Üçüncü katman: Yeni bir şirket türüdür, bunlar, doğrudan ticaret üzerinden değil,
web’de sundukları bedava hizmetlerine karşılık reklam, üyelik ödentileri ve komisyonlar üzerinden gelir elde ederler. Bu şirketlerin bazıları web içeriği sunar, diğerleri ise sadece aracıdır, bir başka deyişle dolayımlayıcıdır.
4. Dördüncü katman: İnternet sektörünün geleceğini oluşturur. Bunlar, Amazon, e-toys, Dell-Direct World gibi web tabanında ekonomik işlemler gerçekleştiren şirketlerdir. Bunların ticaret yapma şekline ise, elektronik ticaret (e-ticaret) denilmektedir.
1. İlk katman: İnternet altyapısı sağlayan şirketler (eş deyişle, telekomünikasyon şirketleri, İnternet servis sağlayıcıları, İnternet’in belkemiğini taşıyanlar, son erişimi
sağlayan şirketler ve kullanıcıları ağa bağlayacak donanımı üretenler),
2. İkinci katman: İnternet altyapı uygulamalarını üreten şirketler (eş deyişle, yazılım
ürünleri ve web işlemleri için hizmet üreten şirketlerdir, web siteleri tasarlayan,
kuran, yöneten danışmanlık ve hizmet şirketleri, portallar, elektronik ticaret siteleri, audio-video ürünler sunan siteler de bu katmandadır),
3. Üçüncü katman: Yeni bir şirket türüdür, bunlar, doğrudan ticaret üzerinden değil,
web’de sundukları bedava hizmetlerine karşılık reklam, üyelik ödentileri ve komisyonlar üzerinden gelir elde ederler. Bu şirketlerin bazıları web içeriği sunar, diğerleri ise sadece aracıdır, bir başka deyişle dolayımlayıcıdır.
4. Dördüncü katman: İnternet sektörünün geleceğini oluşturur. Bunlar, Amazon, e-toys, Dell-Direct World gibi web tabanında ekonomik işlemler gerçekleştiren şirketlerdir. Bunların ticaret yapma şekline ise, elektronik ticaret (e-ticaret) denilmektedir.
Soru 50
Oyun endüstrisinde çalışan işgücü için sorgulanamaz nitelikteki emek piyasası koşulu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Asgari ücret
B
Toplu pazarlık
C
Sendikalaşma
D
Esnek çalışma koşulları
E
Niteliğe dayalı eksik istihdam
Açıklama:
Oyun endüstrisinde emek gücünün istihdam politikasını inceleyen, Tobby Miller büyük oyun geliştiricilerin ve büyük yayıncıların, küresel pazara daha fazla sayıda ürünü daha hızlı yetiştirmeleri için emek gücüne mesai saatleri dışında daha fazla çalışmaları konusunda baskı yaptığını; bundan ötürü de, emek gücü üzerinde kendini adamışlığın temel bir koşul haline dönüştüğünü saptamaktadır. İşe kendini adama gereği, emek gücünde aranan temel bir özellik olarak doğallaştırılmakta; böylece, esnek çalışma koşulları bu endüstride sorgulanmaz kılınmaktadır.
Soru 51
...................dolayımlı iletişim denildiğinde cep telefonları, dijital oyunlar, İnternet ortamı, İnternet arayüzeyinde sunulan tüm yazılım hizmetleri, i-podlar, PDA’lar ve tabletler üzerinden gerçekleşen iletişim etkinliği ifade edilmektedir.
Cümledeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelirse doğru olur?
Cümledeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelirse doğru olur?
Seçenekler
A
Yeni medya
B
Kitle iletişim
C
Medya
D
Geleneksel medya
E
İletişim
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Yeni medya dolayımlı iletişim denildiğinde cep telefonları, dijital oyunlar, İnternet ortamı, İnternet arayüzeyinde sunulan tüm yazılım hizmetleri, i-podlar, PDA’lar ve tabletler üzerinden gerçekleşen iletişim etkinliği ifade edilmektedir.
Yeni medya dolayımlı iletişim denildiğinde cep telefonları, dijital oyunlar, İnternet ortamı, İnternet arayüzeyinde sunulan tüm yazılım hizmetleri, i-podlar, PDA’lar ve tabletler üzerinden gerçekleşen iletişim etkinliği ifade edilmektedir.
Soru 52
The Language of New Media adlı çalışmasında Lev Manovich yeni medyanın ilkelerinden söz eder. Aşadağıkilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Dijital kodlardan oluşması
B
Eş zamanlılık
C
Yeniden programlanabilir olması
D
Modüler yapısı
E
Otomasyon
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
The Language of New Mediaadlı çalışmasında Lev Manovich yeni medyanın ilkelerini, dijital kodlardan oluşması ve yeniden programlanabilir olması, modüler yapısı, otomasyon, değişkenlik ve kod çevrimi şeklinde sıralar.
The Language of New Mediaadlı çalışmasında Lev Manovich yeni medyanın ilkelerini, dijital kodlardan oluşması ve yeniden programlanabilir olması, modüler yapısı, otomasyon, değişkenlik ve kod çevrimi şeklinde sıralar.
Soru 53
Yeni medyanın kullanıcıya sağladığı olanaklar, yeni medya ortamlarının sahip olduğu birtakım özellikleri belirler. Bu özellilerden biri de yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesidir. Bu özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Multimedya biçemselliği
B
Etkileşimsellik
C
Dijitallik
D
Kullanıcı türevli içerik üretimi
E
Hipermetinsellik
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Dijitallik özelliği, yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesidir.
Dijitallik özelliği, yeni medya ortamında her şeyin 0 1 0 1’den oluşan sayısal kodlara dönüşmesidir.
Soru 54
Dalma, dahil olma veya içine gömülme özelliği, yeni medya ortamlarında kullanıcının metin ve/veya arayüzeyle kurduğu ilişkide önemli bir işleve sahiptir. Bu işlev yeni medyanın hangi özelliğine dikkat çeker?
Seçenekler
A
Dijitallik
B
Mutimedya biçemselliği
C
Modüler yapı
D
Etkileşimsellik
E
Otomasyon
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Etkileşimsellik: Leah A. Lievrouw, Alternative and Activist New Media (2011) adlı ça-lışmasında, yeni medyanın en önemli özelliklerden birinin her yerde hazır ve nazır olması şeklinde açıklar (15) ve her yerdelik ise, etkileşimsellik özelliğinin temelinde yatar. Ara-yüzeyde etkileşim nasıl gerçekleşir sorusunu Jos de Mul’u izleyerek yanıtlarsak; “... kullanıcı ile sanal kişilikler arasında yahut daha ziyade sanal kişilikler ile kullanıcının tasviri arasında meydana gelebilir...Birden fazla kullanıcının sanal ortama dalması durumunda, söz konusu ortam, avatarlarının da birbirleriyle etkileşim içinde olabildiği ortak bir dünya haline gelir” (2008: 168-169). De Mul’un arayüzeye dahil olma edimini açıklamak için kullandığı dalma (immersion) kavramı Türkçe’ye içine gömülme olarak da çevrilmekte-dir. Ron Burnett, İmgeler Nasıl Düşünür? (2007) başlıklı çalışmasında, bu kavramı metnin içindeki öyküye kapılma, ideal okur rolünü yerine getirmek şeklinde açıklamaktadır. Dalma, dahil olma veya içine gömülme özelliği, yeni medya ortamlarında kullanıcının metin ve/veya arayüzeyle kurduğu ilişkide önemli bir işleve sahiptir.
Etkileşimsellik: Leah A. Lievrouw, Alternative and Activist New Media (2011) adlı ça-lışmasında, yeni medyanın en önemli özelliklerden birinin her yerde hazır ve nazır olması şeklinde açıklar (15) ve her yerdelik ise, etkileşimsellik özelliğinin temelinde yatar. Ara-yüzeyde etkileşim nasıl gerçekleşir sorusunu Jos de Mul’u izleyerek yanıtlarsak; “... kullanıcı ile sanal kişilikler arasında yahut daha ziyade sanal kişilikler ile kullanıcının tasviri arasında meydana gelebilir...Birden fazla kullanıcının sanal ortama dalması durumunda, söz konusu ortam, avatarlarının da birbirleriyle etkileşim içinde olabildiği ortak bir dünya haline gelir” (2008: 168-169). De Mul’un arayüzeye dahil olma edimini açıklamak için kullandığı dalma (immersion) kavramı Türkçe’ye içine gömülme olarak da çevrilmekte-dir. Ron Burnett, İmgeler Nasıl Düşünür? (2007) başlıklı çalışmasında, bu kavramı metnin içindeki öyküye kapılma, ideal okur rolünü yerine getirmek şeklinde açıklamaktadır. Dalma, dahil olma veya içine gömülme özelliği, yeni medya ortamlarında kullanıcının metin ve/veya arayüzeyle kurduğu ilişkide önemli bir işleve sahiptir.
Soru 55
...................ortamı, sadece bilgiyi aramaya ve onu okumaya olanak tanımaktaydır.
Cümledeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilirse doğru olur?
Cümledeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilirse doğru olur?
Seçenekler
A
ARPANET
B
Data web
C
Web 2.0
D
Web 3.0
E
Web 1.0
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Web 1.0 ortamı, sadece bilgiyi aramaya ve onu okumaya olanak tanımaktadır.
Web 1.0 ortamı, sadece bilgiyi aramaya ve onu okumaya olanak tanımaktadır.
Soru 56
Sıradan kullanıcılara herhangi bir özel yazılıma gereksinim duymaksızın, içerik yazma, gönderme ve yayınlama olanağı sunan mecraya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Web 2.0
B
İnternet
C
Arpanet
D
web 3.0
E
Web 1.0
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Web 2.0, sıradan kullanıcılara herhangi bir özel yazılıma gereksinim duymaksızın, içerik yazma, gönderme ve yayınlama olanağı sunmuştur.
Web 2.0, sıradan kullanıcılara herhangi bir özel yazılıma gereksinim duymaksızın, içerik yazma, gönderme ve yayınlama olanağı sunmuştur.
Soru 57
..................her yere taşınabilir kişisel web, bireye odaklanma, dinamik içerik birleştirme, kullanıcı ile bilgisayar arayüzeyi arasında etkileşimi olanaklı kılan grafik simgelerin (küçük yardımcı eklentiler olan wid-get’lerin) kullanımının yaygınlaşması, reklam ve eğlencenin birleşmesi (advertaintment) gibi birtakım yeni olanaklara sahip olunacağı belirtilmektedir.
Paragraftaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilirse doğru olur?
Paragraftaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilirse doğru olur?
Seçenekler
A
Web 1.0
B
Web 3.0
C
Web 2.0
D
Arpanet
E
İnternet
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Web 3.0 ortamı ile her yere taşınabilir ki-şisel web, bireye odaklanma, dinamik içerik birleştirme, kullanıcı ile bilgisayar arayüzeyi arasında etkileşimi olanaklı kılan grafik simgelerin (küçük yardımcı eklentiler olan wid-get’lerin) kullanımının yaygınlaşması, reklam ve eğlencenin birleşmesi (advertaintment) gibi birtakım yeni olanaklara sahip olunacağı belirtilmektedir.
Web 3.0 ortamı ile her yere taşınabilir ki-şisel web, bireye odaklanma, dinamik içerik birleştirme, kullanıcı ile bilgisayar arayüzeyi arasında etkileşimi olanaklı kılan grafik simgelerin (küçük yardımcı eklentiler olan wid-get’lerin) kullanımının yaygınlaşması, reklam ve eğlencenin birleşmesi (advertaintment) gibi birtakım yeni olanaklara sahip olunacağı belirtilmektedir.
Soru 58
Enformasyon teknolojisi devrimi yeni bir toplumun maddi temeli olarak enformasyonelizmin doğuşuna neden olmuştur. Enformasyonelizm çerçevesinde zenginliğin üretimi, iktidarın icrası ve kültürel kodların yaratılması, topluluklar ve bireylerin teknolojik kapasitesine bağlı hale gelmiştir ve enformasyon teknolojisi de bu kapasitenin çekirdeğidir. Enformasyon teknolojisi, sosyo-ekonomik yeniden yapılanma süreçlerinin etkili bir biçimde uygulanması için vazgeçilmez bir araç haline gelmiştir. Ağlar oluşturmanın, insan etkinliğinin örgütlenmesinin dinamik ve kendi kendine genişleyen bir biçimi olarak gelişmesini mümkün kılmakta en-formasyon teknolojisinin oynadığı rol özellikle önemlidir. Bu baskın ve ağlar oluşturucu mantık toplumsal ve ekonomik yaşamın bütün alanlarını dönüştürmektedir.
Manuel Castels'in paragrafta sözünü ettiği ve yeni iletişim teknolojileri ile aracılanmış iletişim süreci ile birlikte anlamlı olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Manuel Castels'in paragrafta sözünü ettiği ve yeni iletişim teknolojileri ile aracılanmış iletişim süreci ile birlikte anlamlı olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür endüstrisi
B
Popüler kültür
C
Enformasyonel kapitalizm
D
Ekonomi politik
E
Medya analizi
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Manuel Castells enformasyonel kapitalizmi şu şekilde açıklamaktadır: “Enformasyon teknolojisi devrimi yeni bir toplumun maddi temeli olarak enformasyonelizmin doğuşuna neden olmuştur. Enformasyonelizm çerçevesinde zenginliğin üretimi, iktidarın icrası ve kültürel kodların yaratılması, topluluklar ve bireylerin teknolojik kapasitesine bağlı hale gelmiştir ve enformasyon teknolojisi de bu kapasitenin çekirdeğidir. Enformasyon teknolojisi, sosyo-ekonomik yeniden yapılanma süreçlerinin etkili bir biçimde uygulanması için vazgeçilmez bir araç haline gelmiştir. Ağlar oluşturmanın, insan etkinliğinin örgütlenmesinin dinamik ve kendi kendine genişleyen bir biçimi olarak gelişmesini mümkün kılmakta en-formasyon teknolojisinin oynadığı rol özellikle önemlidir. Bu baskın ve ağlar oluşturucu mantık toplumsal ve ekonomik yaşamın bütün alanlarını dönüştürmektedir”
Manuel Castells enformasyonel kapitalizmi şu şekilde açıklamaktadır: “Enformasyon teknolojisi devrimi yeni bir toplumun maddi temeli olarak enformasyonelizmin doğuşuna neden olmuştur. Enformasyonelizm çerçevesinde zenginliğin üretimi, iktidarın icrası ve kültürel kodların yaratılması, topluluklar ve bireylerin teknolojik kapasitesine bağlı hale gelmiştir ve enformasyon teknolojisi de bu kapasitenin çekirdeğidir. Enformasyon teknolojisi, sosyo-ekonomik yeniden yapılanma süreçlerinin etkili bir biçimde uygulanması için vazgeçilmez bir araç haline gelmiştir. Ağlar oluşturmanın, insan etkinliğinin örgütlenmesinin dinamik ve kendi kendine genişleyen bir biçimi olarak gelişmesini mümkün kılmakta en-formasyon teknolojisinin oynadığı rol özellikle önemlidir. Bu baskın ve ağlar oluşturucu mantık toplumsal ve ekonomik yaşamın bütün alanlarını dönüştürmektedir”
Soru 59
Akademide, “yaratıcı endüstri” kavramını, ilk kez kim kullanmıştır?
Seçenekler
A
Theodor Adorno
B
Herbert Marcuse
C
Manuel Castels
D
Nicholas Garnham
E
Susan Galloway
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Akademide, “yaratıcı endüstri” kavramı, ilk kez Nicholas Garnham tarafından, İngiltere bağlamında kültürel üretim alanlarında görülen gelişmelerden yola çıkılarak kullanılmıştır.
Akademide, “yaratıcı endüstri” kavramı, ilk kez Nicholas Garnham tarafından, İngiltere bağlamında kültürel üretim alanlarında görülen gelişmelerden yola çıkılarak kullanılmıştır.
Soru 60
Yaratıcı endüstrinin ideal tür metası olarak, “dijital oyunun” altı boyutu bulunmaktadı. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Teknoloji
B
Endüstriyel yapı
C
Örgütsel hiyerarşi
D
Pazar
E
İşletmeler
Açıklama:
Sorunun doğru cevabını belirtilen sayfada bulmanız mümkündür.
Yaratıcı endüstrinin ideal tür metası olarak, “dijital oyunun” altı boyutu bulunmaktadır:
1. Teknoloji
2. Endüstriyel yapı
3. Örgütsel hiyerarşi
4. Mesleki kariyerler
5. Pazar
6. Yasal düzenlemeler
Yaratıcı endüstrinin ideal tür metası olarak, “dijital oyunun” altı boyutu bulunmaktadır:
1. Teknoloji
2. Endüstriyel yapı
3. Örgütsel hiyerarşi
4. Mesleki kariyerler
5. Pazar
6. Yasal düzenlemeler
Ünite 8
Soru 1
Toplumdaki olayları aktaran, toplumu tarafsızca bilgilendiren, kamuoyu oluşturan gazeteciler yasalarda ve mevzuattaki aşağıdaki kavramlardan hangisi ile tanımlanır?
Seçenekler
A
Fikir işçisi
B
Medya Çalışanı
C
Medya Profesyoneli
D
Haberci
E
Muhabir
Açıklama:
“Fikir işçisi” olarak da adlandırılan gazeteciler ise, toplumdaki olayları aktaran, top- lumu tarafsızca bilgilendiren, kamuoyu oluşturan kişilere denir.
Fikir İşçisi
Fikir İşçisi
Soru 2
"Gazeteci, yazılı basında ya da benzer şekilde radyo ve televizyonda yayımlanmak üzere güncel olaylar hakkında bilgi veren, ha- ber toplayan, röportaj yapan kişidir".
Yukarıdaki tanım aşağıda adları verilmiş kurumlardan hangisine aittir?
Yukarıdaki tanım aşağıda adları verilmiş kurumlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Gazeteciler Cemiyeti
B
İLO
C
Basın Konseyi
D
Türkiye Gazeteciler Sendikası
E
UNICEF
Açıklama:
Uluslararası Çalışma Ör- gütü (ILO) tarafından yapılmış olan tanıma göre de gazeteci, yazılı basında ya da benzer şekilde radyo ve televizyonda yayımlanmak üzere güncel olaylar hakkında bilgi veren, ha- ber toplayan, röportaj yapan kişidir.
Soru 3
Fikir işçilerinin mesleki ve sosyal hakları bazı ülkelerde yasal yolla; bazılarında ise, toplu sözleşme hakkı ile düzenlenmiştir. Türkiye’de 8 Haziran 1936 tarihli İş Kanunu fikir işçilerini kapsamaması nedeniyle ve 1949 yılında da fikir işçilerine yönelik bir kanun tasarısı hazırlanması ancak kanunlaştırılamaması 13 Haziran 1952 tarihli ve5953 sayılı yasa ile gerçekleşmiştir. Bu kanın aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Kanun
B
Basın Mesleği Çalışma Kanunu
C
Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun
D
İş ve Çalışma Münasebetleri Hakkında kanun
E
Çalışma ve Çalıştırma Usulleri Hakkında Kanun
Açıklama:
Fikir işçilerinin mesleki ve sosyal hakları bazı ülkelerde yasal yolla; bazılarında ise, toplu sözleşme hakkı ile düzenlenmiştir. Türkiye’de 8 Haziran 1936 tarihli İş Kanunu fikir işçilerini kapsamaması nedeniyle ve 1949 yılında da fikir işçilerine yönelik bir kanun ta- sarısının hazırlanması ancak kanunlaştırılamaması nedeniyle, 13 Haziran 1952 tarihli ve5953 sayılı “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun” çıkarılmıştır. Bu kanun, 1954 yılında 6253 sayılı Kanunla ve 1961 yılında da 212 sayılı Kanunla değiştirilip fikir işçisi- beden işçisi ayrımı kaldırılmış ve fikir işçileri de işçi sayılarak kanun kapsamına alınmıştır.
Soru 4
"İstanbul Gazeteciler Sendikası" ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1923
B
1942
C
1948
D
1952
E
1962
Açıklama:
Türkiye’deki ilk İş Kanunu olan “5953 sayılı kanun”, fikir işçilerini kapsamlı olarak korumayı amaçlaması açısından önem taşımaktadır. 10 Temmuz 1952’de, ilk sendika olan“İstanbul Gazeteciler Sendikası” kurulmuştur. Amaç, gazetecilerin haklarını korumak, ücretlerini düzenlemek, eğitim düzeyini yükseltmek, yıllık izin, kıdem tazminatı ve grev gibi konularda yasal düzenlemeleri iyileştirmek üzerine kuruludur. Ancak, sendikanın tüm faaliyetleri DP tarafından tepkiyle karşılanmış ve kapatılması gündeme gelmiştir. DP döneminde, basın özgürlüğünü kısıtlayan yasalar çıkmış, gazetelere yayın yasağı getiril- miş ve birçok gazeteci hapse atılmıştır. Dolayısıyla, 1952-1961 yılları, 5953 sayılı yasanın getirdiği hakların kullanılamadığı ve yasal değişiklik girişimlerinin sonuçsuz kaldığı bir dönem olarak tanımlanmıştır.
Soru 5
1950-1960 yılları arasında hükümetin ortaya koyduğu politikalar, işçilerin sosyal haklarının yetersiz kalmasına, toplu sözleşmenin yürürlüğe konulamamasına ve basın sektörünün de büyük sermayeler için kârlı bir yatırım aracına dönüşmesine neden ol- muştur. 1960 ihtilalini gerçekleştiren ve sonra da yasama görevini tek başına yürüten Milli Birlik Komitesi, 4 Ocak 1961’de kabul edilen 212 sayılı Kanun’a destek olmuştur. Eski hak ve yükümlülüklerin gazeteciler lehine biraz daha geliştirilmesine yönelik bu kanun, gazetecinin ölümü halinde ailesine tazminat ödenmesi, idari kadrolarda çalı- şanların basın işçisi sayılması, fazla mesai ödenmesi, kıdem tazminatı ödenmesi gibi konuları içermektedir. Ancak, dönemin belli başlı gazete sahipleri tarafından bu kanun, tepkiyle karşılanmış ve üç gün boyunca gazetelerini kapatma kararı almalarına neden olmuştur.
10 Ocak 1961 tarihli bu üç günlük boykot süresince de, gazete çalışanları bir gazete çıkarmıştır. Bu gazetenin adı nedir?
10 Ocak 1961 tarihli bu üç günlük boykot süresince de, gazete çalışanları bir gazete çıkarmıştır. Bu gazetenin adı nedir?
Seçenekler
A
Basın Emekçileri
B
Bayram
C
Boykot
D
Gazete
E
Basın
Açıklama:
1950-1960 yılları arasında hükümetin ortaya koyduğu politikalar, işçilerin sosyal haklarının yetersiz kalmasına, toplu sözleşmenin yürürlüğe konulamamasına ve basın sektörünün de büyük sermayeler için kârlı bir yatırım aracına dönüşmesine neden ol- muştur. 1960 ihtilalini gerçekleştiren ve sonra da yasama görevini tek başına yürüten Milli Birlik Komitesi, 4 Ocak 1961’de kabul edilen 212 sayılı Kanun’a destek olmuştur. Eski hak ve yükümlülüklerin gazeteciler lehine biraz daha geliştirilmesine yönelik bu kanun, gazetecinin ölümü halinde ailesine tazminat ödenmesi, idari kadrolarda çalı- şanların basın işçisi sayılması, fazla mesai ödenmesi, kıdem tazminatı ödenmesi gibi konuları içermektedir. Ancak, dönemin belli başlı gazete sahipleri tarafından bu kanun, tepkiyle karşılanmış ve üç gün boyunca gazetelerini kapatma kararı almalarına neden olmuşt
Soru 6
1961 Anayasası’nın 274 sayılı Sendikalar Kanunu, sendika kurma hakkını tanımıştır. Böy- lece, 30 Eylül 1963 tarihinde İstanbul Gazeteciler Sendikası, Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) adını almıştır. TGS, 274 ve 275 sayılı yasaların çıkmasına katkıda bulunmuş ve bu yasalar sayesinde sendikacılık güç kazanmıştır. 1964 yılında yapılan ilk toplu sözleşme yapılmıştır. Bu toplu sözleşmeyi uygulamaya gazeteler aşağıdakilerden hangisdir?
Seçenekler
A
Cumhuriyet- Milliyet
B
Hürriyet-Tercüman
C
Hürriyet-Milliyet
D
Hürriyet Cumhuriyet
E
Cumhuriyet-Tercüman
Açıklama:
1961 Anayasası’nın 274 sayılı Sendikalar Kanunu, sendika kurma hakkını tanımıştır. Böy- lece, 30 Eylül 1963 tarihinde İstanbul Gazeteciler Sendikası, Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) adını almıştır. TGS, 274 ve 275 sayılı yasaların çıkmasına katkıda bulunmuş ve bu yasalar sayesinde sendikacılık güç kazanmıştır. 1964 yılında yapılan ilk toplu sözleşme, Cumhuriyet ve Milliyet gazeteleri tarafından uygulamaya konulmuştur.
Cumhuriyet-Milliyet
Cumhuriyet-Milliyet
Soru 7
5953 sayılı kanuna göre, Türkiye’de yayımlanan süreli yayınlarla haber, fotoğraf ajanslarında veya benzeri yayın kuruluşlarında ve basımevlerinde, her türlü fikir ve sanat işlerinde çalışan ve iş kanunundaki işçi tanımı dışında kalan hangi uzmanlık alanlarında çalışanlar gazeteci olarak nitelendirilmektedir?
Seçenekler
A
Ressamlık
B
Şoförlük
C
Çevirmenlik
D
Karikatüristlik
E
Foto Muhabirliği
Açıklama:
5953 sayılı kanun, Türkiye’de yayımlanan süreli yayınlarla haber, fotoğraf ajanslarında veya benzeri yayın ku- ruluşlarında ve basımevlerinde, her türlü fikir ve sanat işlerinde çalışan ve iş kanunundaki işçi tanımı dışında kalan başyazarlık, sorumlu müdürlük, yazı işleri müdürlüğü, haber alma şe iği, muhabirlik, çevirmenlik, foto muhabirliği, ressamlık, karikatüristlik, gazete müdürlüğü, idare müdürlüğü gibi işlerde çalışanlar kanuna göre gazeteci sayılmakta ve kanun kapsamına girmektedir.
Şoförlük
Şoförlük
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi 5953 sayılı “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki İlişkilerin Tanzimi Hakkındaki Kanun” içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Gazeteci Tanımı
B
iş sözleşmesi zorunluluğu
C
Sözleşmesiz çalışabilme hakkı
D
Kıdem tazminatı güvencesi
E
Tatillerde ücret ödenmesi
Açıklama:
Yasal düzenlemeler çerçevesinde, 212 sayılı kanunun uygulanma şartları 1. madde- sinde öncelikle “gazeteci” tanımı yapılmıştır. Bu tanıma göre, kanun kapsamına giren- ler “fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığında çalışanlardır.” Böylece, 5953 sayılı kanun, Türkiye’de yayımlanan süreli yayınlarla haber, fotoğraf ajanslarında veya benzeri yayın ku- ruluşlarında ve basımevlerinde, her türlü fikir ve sanat işlerinde çalışan ve iş kanunundaki işçi tanımı dışında kalan başyazarlık, sorumlu müdürlük, yazı işleri müdürlüğü, haber alma şe iği, muhabirlik, çevirmenlik, foto muhabirliği, ressamlık, karikatüristlik, gazete müdürlüğü, idare müdürlüğü gibi işlerde çalışanlar kanuna göre gazeteci sayılmakta ve kanun kapsamına girmektedir. Kanun kapsamında, gazete ve haber, fotoğraf ajanslarında bir ücret karşılığında çalışma zorunluluğu da getirilmiştir. 5953 sayılı
Sözleşmesiz Çalışabilme
Sözleşmesiz Çalışabilme
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi basın çalışanlarının karşılaştıkları sorunlar karşısında başvurabileceği mücadeleci çözüm yoludur?
Seçenekler
A
Uzlaştırma Komisyonu
B
İş Mahkemesi
C
Boykot
D
Grev
E
Lokavt
Açıklama:
Mücadeleci çözüm yolu ise, “grev”dir. “Grev”, Atılgan’ın (2001) da belirttiği üzere, “işçilerin topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya işin niteliği- ne göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla aralarında anlaşarak veya bir kuruluşun aynı amaçla çalışmamaları için verdiği karara uyarak işi bırakmalarına” denir. Toplu iş sözleş- mesi yapılması sırasında, çalışma şartlarını korumak ve düzeltmek amacıyla kanun hü- kümlerine uygun olarak yapılan grevler, “kanuni grev” olarak adlandırılır ve 2822 sayılı kanunun 25. maddesinde belirtilmiştir.
Soru 10
Özellikle 1990 sonrası dönemde, basın sektöründe yaşanan sendikasız çalıştırma çabalarının sonucu olarak, ................ yapan işyeri sayısı azalmıştır. Bu anlamda, TGS neredeyse etkisiz hale getirilmiştir.
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi tamamlar?
Seçenekler
A
Ücret artışı
B
Zam
C
lokavt
D
grev
E
toplu sözleşme
Açıklama:
Özellikle 1990 sonrası dönemde, basın sektöründe yaşanan sendikasız çalıştırma ça- balarının sonucu olarak, toplu sözleşme yapan işyeri sayısı azalmıştır. Bu anlamda, TGS neredeyse etkisiz hale getirilmiştir.
Soru 11
Medya ürününü sattıran en önemli unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fiyat düşüklüğü
B
Teknolojik altyapı
C
Yayın politikası
D
Fikir zenginliği
E
Üretim kapasitesi
Açıklama:
Semra Atılgan’a (1999) göre, medya işletmesi çerçevesinde üretilen gazete, dergi vb. ürünler, fikir zenginliği ile ortaya çıkan ve yeni teknolojileri kullanan ürünlerdir. Medya ürününü sattıran ise, fikir zenginliğidir.
Soru 12
Medya örgütünün üst kısmında yer alan karar alıcı konumundaki kişilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Medya patronları
B
Medya profesyonelleri
C
Medya elitleri
D
Medya çalışanları
E
Medya organizatörleri
Açıklama:
Medya profesyonelleri, medya işletmelerinde çalışanların tümünü kapsar. Örgütün üst kısmında yer alan karar alıcı konumundaki kişiler ise, “medya elitleri” olarak tanımlanmaktadır.
Soru 13
Basın sendikaları, üyesi olan medya çalışanlarına aşağıdakilerin hangisini sağlamaz?
Seçenekler
A
Mesleki eğitim
B
Yönetime katılım hakkı
C
Yasal anlamda korunma
D
Sosyal anlamda korunma
E
Mesleki kariyerde ilerleme
Açıklama:
Basın sendikaları, üye olan medya çalışanlarına, mesleki eğitim, yönetime katılım hakkını tanımasının yanı sıra; sermayenin denetimine girme ve işsizlik gibi sorunları toplu sözleşmelerde belirtilen hükümler yoluyla çözmesiyle, basın çalışanlarının yasal ve sosyal anlamda korunmasını sağlamaktadır.
Mesleki kariyerde ilerleme
Mesleki kariyerde ilerleme
Soru 14
Sendika kurma fikri, 1720'li yıllarda ilk kez hangi ülkede ortaya atılmıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
İngiltere
C
Fransa
D
İtalya
E
Almanya
Açıklama:
Sendika kurma fikri ilk olarak 1720’li yıllarda İngiltere’de, terzi ustalarının sosyal ve ekonomik haklarını korumak amacıyla, iş koşullarını düzenleyecek bir öneriyi parlamentoya sunmaları ve örgütlenmeleri ile başlamıştır. Ö
Soru 15
Dünyada basın çalışanlarının yasal ve sosyal haklarının yanı sıra fikir özgürlüğünün de korunmasına yönelik çalışmalar ne zaman başlamıştır?
Seçenekler
A
17. yüzyılın ikinci yarısı
B
18. yüzyılın birinci yarısı
C
18. yüzyılın ikinci yarısı
D
19. yüzyılın birinci yarısı
E
19. yüzyılın ikinci yarısı
Açıklama:
Basın çalışanlarının yasal ve sosyal haklarının yanı sıra, fikir özgürlüğünün de korunmasına yönelik ilk çalışmalar 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başlamıştır.
Soru 16
Osmanlı İmparatorluğu döneminde basın çalışanları arasında ilk örgütlenme hareketleri kimler tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
Matbaa işçileri
B
Fikir işçileri
C
Basın çalışanları
D
Fotoğrafçılar
E
Gazeteciler
Açıklama:
Basın çalışanları açısından da ilk örgütlenme hareketleri, matbaa çalışanları tarafından yürütülmüştür. Bu dönemde, matbaa işçileri “Mürettibini Osmaniye Cemiyeti”ni kurmuşlardır.
Soru 17
Basın Birliği Kanunu hangi tarihte çıkarılmıştır?
Seçenekler
A
1908
B
1927
C
1938
D
1957
E
1961
Açıklama:
Basın çalışanlarını korumaya yönelik bu dönemdeki en önemli gelişme, 5953 sayılı “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun”un temelini oluşturan “1938 tarihli, 5311 sayılı “Basın Birliği Kanunu”dur.
Soru 18
Aşağıdakilerin hangisi 5953 sayılı “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki İlişkilerin Tanzimi Hakkındaki Kanun”dan yararlanma şartlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Fikir işçisi olmak
B
Gönüllü olarak özveriyle çalışmak
C
Medya işletmesinden düzenli ücret almak
D
Bu kanun kapsamındaki yerlerde çalışmak
E
Bu mesleğin başlıca geçim kaynağı olması
Açıklama:
Şimdi, 5953 sayılı “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki İlişkilerin Tanzimi Hakkındaki Kanun” içerisinde yer alan hakların neler olduğunu ve bu hakların gazetecilere ne gibi iş hakları sağladığını inceleyelim.
Kanun kapsamında, gazete ve haber, fotoğraf ajanslarında bir ücret karşılığında çalışma zorunluluğu da getirilmiştir. 5953 sayılı kanun gereği, ücretin devamlı olma zorunluluğu vardır. Dolayısıyla, bir anlaşmaya bağlı olmadan, geçici iş yapan yazarlar, karikatüristler bu kanun kapsamında değildir. Bu kanundan yararlanmak için gazeteci tanımına uymak, fikir işçisi olmak, kanun kapsamındaki yerlerde çalışmak, düzenli bir ücret almak gibi zorunlulukların yanı sıra, bu mesleğin başlıca geçim kaynağı olması da gereklilikler arasındadır.
Gönüllü olarak özveriyle çalışmak
Kanun kapsamında, gazete ve haber, fotoğraf ajanslarında bir ücret karşılığında çalışma zorunluluğu da getirilmiştir. 5953 sayılı kanun gereği, ücretin devamlı olma zorunluluğu vardır. Dolayısıyla, bir anlaşmaya bağlı olmadan, geçici iş yapan yazarlar, karikatüristler bu kanun kapsamında değildir. Bu kanundan yararlanmak için gazeteci tanımına uymak, fikir işçisi olmak, kanun kapsamındaki yerlerde çalışmak, düzenli bir ücret almak gibi zorunlulukların yanı sıra, bu mesleğin başlıca geçim kaynağı olması da gereklilikler arasındadır.
Gönüllü olarak özveriyle çalışmak
Soru 19
I. Grev
II. Arabulucuk
III. Uzlaştırma
IV. Yüksek Hakem Kurulu
Aşağıdakilerin hangisi medya çalışanlarının mesleki ve sosyal haklarının korunmasıyla ilgili olarak "barışçı çözüm yolları" arasında yer almaz?
II. Arabulucuk
III. Uzlaştırma
IV. Yüksek Hakem Kurulu
Aşağıdakilerin hangisi medya çalışanlarının mesleki ve sosyal haklarının korunmasıyla ilgili olarak "barışçı çözüm yolları" arasında yer almaz?
Seçenekler
A
II. ve III.
B
II. ve IV.
C
III. ve IV.
D
I.
E
IV.
Açıklama:
Semra Atılgan’ın (2001), medya çalışanlarının mesleki ve sosyal haklarının korunması konusunda yaptığı önerileri, “barışçı çözüm yolları” ve “grev” olmak üzere iki ayrı grupta toplamak mümkündür.
“Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki 5953 sayılı Kanun” ile, her türlü hukuki anlaşmazlık “5521 sayılı iş Mahkemeleri Kanunu” hükümlerine uygun olarak iş mahkemesinde görülür. Ancak, bunun öncesinde “uzlaştırma” gibi barışçı çözüm yollarına da başvurulması mümkündür. “Tarafsız uzlaştırıcılar” tarafından, işveren ve çalışan arasında beliren görüş ayrılıkları giderilmeye çalışılır. Bu çabalar sonuç vermediği takdirde greve gidilir. “Arabuluculuk” ise, diğer bir barışçı çözüm yoludur ve toplu iş sözleşmesi, “Grev ve Lokavt Kanunu”nun 21. maddesinde belirtilmiştir. Bu barışçı çözüm, tarafların resmi arabuluculuğuyla bir anlaşmaya varmalarını sağlamak üzerine kuruludur. Anlaşma, toplu görüşme ile yürütülür. Kaldı ki, bu çabaların sonuç vermediği durumlarda, çalışanlar greve gidebilir. “Yüksek
I.
“Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki 5953 sayılı Kanun” ile, her türlü hukuki anlaşmazlık “5521 sayılı iş Mahkemeleri Kanunu” hükümlerine uygun olarak iş mahkemesinde görülür. Ancak, bunun öncesinde “uzlaştırma” gibi barışçı çözüm yollarına da başvurulması mümkündür. “Tarafsız uzlaştırıcılar” tarafından, işveren ve çalışan arasında beliren görüş ayrılıkları giderilmeye çalışılır. Bu çabalar sonuç vermediği takdirde greve gidilir. “Arabuluculuk” ise, diğer bir barışçı çözüm yoludur ve toplu iş sözleşmesi, “Grev ve Lokavt Kanunu”nun 21. maddesinde belirtilmiştir. Bu barışçı çözüm, tarafların resmi arabuluculuğuyla bir anlaşmaya varmalarını sağlamak üzerine kuruludur. Anlaşma, toplu görüşme ile yürütülür. Kaldı ki, bu çabaların sonuç vermediği durumlarda, çalışanlar greve gidebilir. “Yüksek
I.
Soru 20
Medya çalışanlarına sağlanan haklar aşağıdakilerden hangisi ile birleştirildiği takdirde somut bir hak kazanımına olanak sağlamaktadır?
Seçenekler
A
Telafi çalışması
B
İş güvencesi
C
Geçici iş ilişkisi
D
Çağrı üzerine çalışma
E
Kısmi süreli çalışma
Açıklama:
Medya çalışanlarına sağlanan haklar; ancak, iş güvencesi ile birleştirildiği takdirde somut bir hak kazanımına olanak sağlamaktadır.
4857 sayılı bu yasa ile ortaya konulan Geçici İş İlişkisi, Kısmi Süreli Çalışma, Çağrı Üzerine Çalışma, Telafi Çalışması gibi yeni kavramlar; esnek bir çalışma
modelinin benimsenmesine, işyeri güvencesinin işçiden önce gelmesine ve örgütlenmenin önünün kesilmesine neden olmaktadır
İş güvencesi
4857 sayılı bu yasa ile ortaya konulan Geçici İş İlişkisi, Kısmi Süreli Çalışma, Çağrı Üzerine Çalışma, Telafi Çalışması gibi yeni kavramlar; esnek bir çalışma
modelinin benimsenmesine, işyeri güvencesinin işçiden önce gelmesine ve örgütlenmenin önünün kesilmesine neden olmaktadır
İş güvencesi
Soru 21
Medya işletmelerinin örgütsel yapılanmasında en üst düzeyde, karar alıcı konumunda olan çalışanlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Medya işçileri
B
Medya patronları
C
Düşünce çalışanları
D
Medya elitleri
E
Üst düzey yöneticiler
Açıklama:
Medya profesyonelleri medya işletmelerinde çalışanların tümünü kapsar. Örgütün üst kısmında yer alan karar alıcı konumundaki kişiler ise "medya elitleri" olarak tanımlanmaktadır.
Soru 22
Türk mevzuatına göre fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışanları gazeteci olarak kabul eden kanun aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
5953 sayılı Basın İş Kanunu
B
5832 sayılı Gazeteciler Kanunu
C
4857 sayılı İş Kanunu
D
4738 sayılı Fikir İşçileri Kanunu
E
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
Açıklama:
Türk mevzuatına göre 5953 sayılı Basın İş Kanunu, fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışanları gazeteci olarak kabul eder.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi basın sendikalarının temel amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Medya çalışanlarının yasal haklarının korunması
B
Medya çalışanlarının sosyal haklarının korunması
C
Medya çalışanlarının ücret ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi
D
Medya çalışanlarının medya işletmeleri arasındaki geçişlerinin belirli normlara bağlanması
E
Medya çalışanlarının ifade özgürlüğünün sağlanması
Açıklama:
Atilla Özsever'e göre (2004) basın sendikalarının temel amacı, medya çalışanlarının örgütlenme yoluyla yasal ve sosyal haklarının korunması, ücret ve çalışma koşullarının iyileştiirlmesi ve ifade özgürlüğünün sağlanması üzerine kuruludur.
Soru 24
Sendika kurma fikri ilk olarak hangi ülkede ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
İngiltere
C
Avusturya
D
İsveç
E
İsviçre
Açıklama:
Sendika kurma fikri ilk olarak1720'li yıllarda, İngiltere'de terzi ustalarının sosyal ve ekonomik haklarını korumak amacıyla, iş koşullarını düzenleyecek bir öneriyi parlamentoya sunmaları ve örgütlenmeleri ile başlamıştır.
Soru 25
Basın çalışanlarının yasal ve sosyal haklarının korunmasına yönelik ilk birlik ne zaman, hangi ülkede oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
1874, İsveç
B
1883, İsviçre
C
1900, Danimarka
D
1907, İngiltere
E
1911, Fransa
Açıklama:
Basın çalışanlarının yasal ve sosyal haklarının yanısıra fikir özgürlüğünün de korunmasına yönelik ilk çalışmalar, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başlamıştır. Bu çalışmalar ilk zamanlarda mesleki bilgilerin paylaşılması, yardım ve tasarruf sandıklarının kurulması, meslek etik kurallarının belirlenmesi ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi gibi sorunlara odaklanmıştır. Bu konuda ilk birlik, 1874 yılında İsveç'te kurulan İsveç Basın Birliği'dir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet Dönemi'nde kurulan ve işçi haklarını savunmanın yanısıra dönemin yönetimine karşı etkinliklerde de bulunmuş olan bir dernek/cemiyettir?
Seçenekler
A
Amele Perver Cemiyeti
B
Osmanlı İşçi Derneği
C
Osmanlı Amele Cemiyeti
D
Jön Türkler Derneği
E
Terakkiperver Cemiyeti
Açıklama:
1895 yılında İstanbul Tophane'de fabrikalarda çalışan işçiler "Osmanlı Amele Cemiyeti"'ni kurmuştur. Bu cemiyet, işçi haklarını savunmanın yanısıra dönemin yönetimine karşı etkinliklerde de bulunmuştur.
Soru 27
Türkiye'de fikir işçilerinin yasal ve sosyal haklarını korumak amacıyla kurulmuş ilk sendika aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti
B
İstanbul Gazeteciler Sendikası
C
İstanbul Basın Sendikası
D
Türkiye Fikir İşçileri Cemiyeti
E
Türkiye Birleşik Basın İşçileri Sendikası
Açıklama:
Türkiye'deki ilk iş kanunu olan "5953 sayılı Kanun" fikir işçilerini kapsamlı olarak korumayı amaçlaması açısından önem taşımaktadır. 10 Temmuz 1952'de ilk sendika olan "İstanbul Gazeteciler Sendikası" kurulmuştur.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi medya çalışanlarının temel sosyal haklarından biridir?
Seçenekler
A
Her yıl enflasyon oranında bir ücret zammı almak
B
Entelektüel gelişim için eğitim programlarına katılım talep etmek
C
Evden çalışma talep edebilmek
D
Esnek çalışma koşullarını işverenle birlikte belirleyebilmek
E
Sendikaya üye olmak
Açıklama:
Medya çalışanlarının sosyal haklarının başında örgütlenme, sendika kurma ve sendikaya üye olma gelmektedir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi medya çalışanlarının mesleki ve sosyal haklarının korunması konusunda başvurulabilecek barışçı çözüm yollarından biri değildir?
Seçenekler
A
Uzlaştırma
B
Tarafsız uzlaştırıcılara başvurma
C
Grev
D
Arabuluculuk
E
Yüksek Hakem Kurulu'na başvurma
Açıklama:
Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki 5953 Sayılı Kanun ile her türlü hukuki anlaşmazlık 5521 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu hükümlerine uygun olarak iş mahkemesinde görülür. Ancak bunun ötesinde "uzlaştırma" gibi barışçı çözüm yollarına da başvurulması mümkündür. "Tarafsız uzlaştırıcılar" tarafından işveren ve çalışan arasında beliren görüş ayrılıkları giderilmeye çalışılır. Bu çabalar sonuç vermediği takdirde greve gidilir. "Arabuluculuk" ise bir diğer barışçı çözüm yoludur. "Yüksek Hakem Kurulu"'na başvurma bir diğer barışçı çözüm yoludur.
Soru 30
Türkiye'de sendikaların toplu sözleşme haklarına sahip olabilmeleri aşağıdaki koşullardan hangisinin varlığına bağlıdır?
Seçenekler
A
İlgili işyerindeki işçilerin yarısından fazlasının sözkonusu sendikaya üye olmaları
B
İlgili işyerindeki işçilerin tümünün sözkonusu sendikaya üye olmaları
C
İlgili işyerindeki işçilerin dörtte birinin sözkonusu sendikaya üye olmaları
D
Aynı iş kolundaki toplam işçilerin yüzde 20'sinin sözkonusu sendikaya üye olmaları
E
Aynı iş kolundaki toplam işçilerin yüzde 50'sinin sözkonusu sendikaya üye olmaları
Açıklama:
Aynı iş kolunda birden fazla sendika kurulmasına izin verilse de sendikaların toplu sözleşme hakkına sahip olabilmeleri için o işyerindeki işçilerin yarısından fazlasının, aynı iş kolundaki toplam işçilerin de yüzde 10'unun üye olması gerekir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi medya işletmelerinin görevleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Haber verme
B
Kamuoyunu açıklama
C
Kamuoyunu oluşturma
D
Kamuoyunu manipüle etme
E
Denetim
Açıklama:
Medya işletmelerinin görevleri arasında 'kamuoyunu manipüle etme' görevi bulunmamaktadır.
Soru 32
Bir görüşe göre (Atılgan) medya ürünlerini sattıran faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fikir zenginliği
B
Doğru haber
C
Magazinel içerik
D
Spor yazıları
E
Promosyonlar
Açıklama:
Semra Atılgan’a (1999) göre, medya işletmesi çerçevesinde üretilen gazete, dergi vb. ürünler, fikir zenginliği ile ortaya çıkan ve yeni teknolojileri kullanan ürünlerdir. Medya ürününü sattıran ise, fikir zenginliğidir.
Soru 33
Gazeteciliği, "yazılı basında ya da benzer şekilde radyo ve televizyonda yayımlanmak üzere güncel olaylar hakkında bilgi veren, haber toplayan, röportaj yapan kişi" olarak tanımlayan uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO)
B
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO)
C
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)
D
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
E
Birleşmiş Milletler Endüstriyel Gelişme Örgütü (UNIDO)
Açıklama:
Gazeteciliği, "yazılı basında ya da benzer şekilde radyo ve televizyonda yayımlanmak üzere güncel olaylar hakkında bilgi veren, haber toplayan, röportaj yapan kişi" olarak tanımlayan uluslararası kuruluş Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)'dur.
Soru 34
Basın işletmelerine bağlı olmadan habercilik mesleğini yerine getiren fikir işçilerine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
özel gazeteci
B
özerk gazeteci
C
serbest gazeteci
D
araştırmacı gazeteci
E
bireysel gazeteci
Açıklama:
Basın işletmelerine bağlı olmadan habercilik mesleğini yerine getiren fikir işçilerine "serbest gazeteci" denilmektedir.
Soru 35
Osmanlı Devletinde yayımlanan ilk gazete aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ceride-i Havadis
B
Takvim-i Vakayi
C
Tercüman-ı Ahval
D
Tasfir-i Efkar
E
Basiret
Açıklama:
Osmanlı'da yayımlanan ilk gazete Takvim-i Vakayi (1831)'dir.
Soru 36
I - Yasal haklar
II - Ekonomik haklar
III - Sosyal haklar
Türkiye'de hukuki çerçeve doğrultusunda medya işletmeleri ve işverenler tarafından fikir işçilerine tanınan haklar hangi alan ya da alanlarda şekillendirilmiştir?
II - Ekonomik haklar
III - Sosyal haklar
Türkiye'de hukuki çerçeve doğrultusunda medya işletmeleri ve işverenler tarafından fikir işçilerine tanınan haklar hangi alan ya da alanlarda şekillendirilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Hukuki çerçeve doğrultusunda, medya çalışanlarına belirli hak ve özgürlükler tanınmıştır. Buna göre, medya işletmeleri ve işverenler tarafından fikir işçilerine tanınan haklar, “yasal” ve “sosyal” olmak üzere iki farklı alanda şekillendirilmiştir.
Soru 37
212 sayılı Kanun'da yapılan gazeteci tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gazete ve dergilerde ücret karşılığında çalışanlar
B
Yazılı ve görsel medyada ücret karşılığında çalışanlar
C
Basın sektöründe ücret karşılığında çalışanlar
D
Basılı ve elektronik medyada ücret karşılığında çalışanlar
E
Fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığında çalışanlar
Açıklama:
Yasal düzenlemeler çerçevesinde, 212 sayılı kanunun uygulanma şartları 1. maddesinde öncelikle “gazeteci” tanımı yapılmıştır. Bu tanıma göre, kanun kapsamına girenler “fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığında çalışanlardır.”
Soru 38
Bir fikir işçisi belirli süreli olmayan sözleşmesini en az ne kadar süre önce fesh etme hakkına sahiptir?
Seçenekler
A
15 gün
B
1 ay
C
45 gün
D
2 ay
E
3 ay
Açıklama:
Kanun, fikir işçisine belirli süreli olmayan sözleşmesini fesh etme hakkını tanımıştır. Fikir işçisinin, en az bir ay önce işverene yazılı ihbarda bulunması gerekir.
Soru 39
Türkiye'de fikir çalışanlarının haklarını koruyan sendika aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
TGS
B
TÜRK-İŞ
C
DİSK
D
HAK-İŞ
E
MİSK
Açıklama:
Türkiye’de bulunan TÜRK- İŞ, DİSK, HAK-İŞ ve MİSK çalışanların haklarını korurken; TGS ise, fikir çalışanlarının haklarını korumaktadır.
Soru 40
I- Siyasi güç odaklarından bağımsız olmak zorundadır.
II- Kamusal bir görevi yerine getirir.
III- Kamuoyunu objektif olarak oluşturmalıdır.
IV- Sendika üyesi olmak zorundadır.
V- Serbest gazeteci olarak tanımlanmalıdır.
Yukarıdakilerden hangileri fikir işçisinin özelliklerindendir?
II- Kamusal bir görevi yerine getirir.
III- Kamuoyunu objektif olarak oluşturmalıdır.
IV- Sendika üyesi olmak zorundadır.
V- Serbest gazeteci olarak tanımlanmalıdır.
Yukarıdakilerden hangileri fikir işçisinin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve V
C
II, III ve IV
D
II, IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Fikir işçisi siyasi güç odaklarından bağımsız olmak zorundadır, kamusal bir görevi yerine getirir ve Kamuoyunu objektif olarak oluşturmalıdır. Fikir işçisinin sendika üyesi olma zorunluluğu yoktur ve bir işletmeye bağlı olmadıkları takdirde serbest gazeteci olarak tanımlanırlar.
Soru 41
I- Medyanın sahiplik yapısı
II- Kişisel rekabetin ön planda olması
III- İşveren çıkarlarının önceliği
IV- Ülkenin sosyolojik ve siyasi yapısı
V- Ülkenin gelişmişliği
Yukarıdakilerden hangileri medya çalışanlarının örgütlenmesinde rol oynayan unsurlardır?
II- Kişisel rekabetin ön planda olması
III- İşveren çıkarlarının önceliği
IV- Ülkenin sosyolojik ve siyasi yapısı
V- Ülkenin gelişmişliği
Yukarıdakilerden hangileri medya çalışanlarının örgütlenmesinde rol oynayan unsurlardır?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
I, III ve IV
D
II, III ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Medyanın sahiplik yapısı, ülkenin sosyolojik ve siyasi yapısı toplumsal unsurlar olmakla birlikte mesleğin özelliği olarak kişisel rekabetin ön planda olması da örgütlenmenin önündeki engellerden biridir.
Soru 42
I - Grev, toplu iş sözleşmesi sırasında uyuşmazlık çıkması durumunda, çalışanların iş şartlarını korumak ve düzeltmek amacıyla yapılmalıdır.
II - Grev kararı, toplu görüşme ve sözleşmeye taraf işçi sendikası tarafından alınmalıdır.
III - Grev kararı, toplu görüşme ve sözleşmeye taraf işçi sendikası tarafından alınmalıdır.
2822 sayılı Kanun'a göre, bir grevin geçerliliğinin olabilmesi için yerine getirilmesi zorunlu olan unsur ya da unsurlar aşağıdaki seçeneklerden hangiside doğru ve eksiksiz olarak verilmiştir?
II - Grev kararı, toplu görüşme ve sözleşmeye taraf işçi sendikası tarafından alınmalıdır.
III - Grev kararı, toplu görüşme ve sözleşmeye taraf işçi sendikası tarafından alınmalıdır.
2822 sayılı Kanun'a göre, bir grevin geçerliliğinin olabilmesi için yerine getirilmesi zorunlu olan unsur ya da unsurlar aşağıdaki seçeneklerden hangiside doğru ve eksiksiz olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
2822 sayılı Kanuna göre, bir grevin geçerliliğinin olabilmesi için, “üç unsurun” yerine getirilmesi zorunludur. İlkin grevin, toplu iş sözleşmesi sırasında uyuşmazlık çıkması durumunda, çalışanların iş şartlarını korumak ve düzeltmek amacıyla yapılması gerekmektedir. İkincisi, grev kararı toplu görüşme ve sözleşmeye taraf işçi sendikası tarafından alınmalıdır. Son olarak da, çalışanların işi topluca bırakmaları gereklidir.
Soru 43
Tarihteki ilk basın örgütlenmesi hangi yıl ve hangi ülkede gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1720 - İngiltere
B
1800 - Almanya
C
1874 - İsveç
D
1883 - İsviçre
E
1900 - Danimarka
Açıklama:
Tarihteki ilk basın örgütlenmesi 1874 yılında İsveç’te gerçekleşmiştir.
Soru 44
Türkiye’de ilk basın sendikası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mürettibini Osmaniye Cemiyeti
B
İstanbul Gazeteciler Cemiyeti
C
Türkiye Gazeteciler Sendikası
D
İstanbul Gazeteciler Sendikası
E
Türk Basın Birliği
Açıklama:
Türkiye’de ilk basın sendikası 1952’de “İstanbul Gazeteciler Sendikası” adıyla kurulmuştur.
Soru 45
I- Grev ve lokavt kanunu çıkarılmıştır.
II- Gazeteciler ve basın teknisyenleri tek bir sendika altında toplanmıştır.
III- İşçilerin sosyal hakları yetersiz kalmıştır.
IV- Toplu sözleşmeler yürürlüğe konulamamıştır.
V- Basın sektörü karlı bir yatırım aracına dönüşmüştür.
Türkiye’de 1950-1960 yılları arasında hükümetin ortaya koyduğu politikalar yukarıdakilerden hangilerine neden olmuştur?
II- Gazeteciler ve basın teknisyenleri tek bir sendika altında toplanmıştır.
III- İşçilerin sosyal hakları yetersiz kalmıştır.
IV- Toplu sözleşmeler yürürlüğe konulamamıştır.
V- Basın sektörü karlı bir yatırım aracına dönüşmüştür.
Türkiye’de 1950-1960 yılları arasında hükümetin ortaya koyduğu politikalar yukarıdakilerden hangilerine neden olmuştur?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve V
C
I, II ve IV
D
II, III ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Türkiye’de 1950-1960 yılları arasında hükümetin ortaya koyduğu politikalar sonucu işçilerin sosyal hakları yetersiz kalmış, toplu sözleşmeler yürürlüğe konulamamış ve basın sektörü büyük sermaye için karlı bir yatırım aracına dönüşmüştür. Grev ve lokavt kanunu 1961 anayasasıyla çıkarılmış, Gazeteciler ve basın teknisyenleri ise 1971 yılında tek bir sendika altında toplanmıştır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi 5953 sayılı “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki ilişkilerin Tanzimi Hakkındaki Kanun”dan yararlanabilmek için fikir işçilerinin zorunluluk ve gerekliliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Gazeteci tanımına uymak zorundadır.
B
Kanun kapsamındaki yerlerde çalışmalıdır.
C
Düzenli bir ücret almak zorundadır.
D
Başlıca geçim kaynağı bu meslek olmalıdır.
E
Bir sendikaya üye olmalıdır.
Açıklama:
Bir fikir işçisinin 5953 sayılı “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki ilişkilerin Tanzimi Hakkındaki Kanun”dan yararlanabilmesi için bir sendikaya üye olması zorunluluğu yoktur.
Soru 47
212 sayılı kanuna göre fikir işçilerinin kıdem tazminatı hakkından yararlanabilmesi için aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
Seçenekler
A
Sendika üyesi olmak zorundadır.
B
Serbest gazeteci tanımına uymalıdır.
C
İşletmenin saygınlığını sarsacak davranışlarda bulunmamalıdır.
D
En az 5 (beş) yıl çalışmış olmalıdır.
E
Toplu iş sözleşmesine tabi olmalıdır.
Açıklama:
212 sayılı kanuna göre fikir işçilerinin kıdem tazminatı hakkından yararlanabilmesi için En az 5 (beş) yıl çalışmış olmalıdır.
Soru 48
I- İşçi ve işveren arası güç dengesini işçi lehine doğru çevirmek.
II- İş yaşamında demokratik sürecin işlemesine katkıda bulunmak.
III- Ücretlerin verimli bir şekilde belirlenmesini sağlamak.
IV- Gelir dağılımını dengelemek.
V- Devlet ile işveren arasındaki anlaşmazlıklarda arabulucu olmak.
Yukarıdakilerden hangileri sendikaların en temel amaçlarındandır?
II- İş yaşamında demokratik sürecin işlemesine katkıda bulunmak.
III- Ücretlerin verimli bir şekilde belirlenmesini sağlamak.
IV- Gelir dağılımını dengelemek.
V- Devlet ile işveren arasındaki anlaşmazlıklarda arabulucu olmak.
Yukarıdakilerden hangileri sendikaların en temel amaçlarındandır?
Seçenekler
A
I, III ve IV
B
I, III ve V
C
II, III ve IV
D
II, IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
İş yaşamında demokratik sürecin işlemesine katkıda bulunmak, ücretlerin verimli bir şekilde belirlenmesini sağlamak, gelir dağılımını dengelemek sendikaların en temel amaçlarındandır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi medya çalışanlarının mesleki ve sosyal haklarının korunması konusunda “barışçı çözüm yollarından” biri değildir?
Seçenekler
A
İş mahkemeleri
B
Grev
C
Uzlaştırma
D
Arabuluculuk
E
Yüksek Hakem Kurulu
Açıklama:
Grev “mücadeleci çözüm yolu” olarak tanımlanmaktadır.
Soru 50
I- Toplu iş sözleşmesi sırasında uyuşmazlık çıkmalıdır.
II- Toplu görüşme ve sözleşmeye taraf işçi sendikası tarafından alınmalıdır.
III- Çalışanların işi topluca bırakmaları gereklidir.
IV- İşverenin çalışanları topluca işten uzaklaştırması gereklidir.
V- İşverenin lokavt hakkını kullanmamış olması gereklidir.
2822 sayılı kanuna göre bir grevin geçerli olabilmesi için yukarıdakilerden hangilerinin yerine getirilmesi zorunludur?
II- Toplu görüşme ve sözleşmeye taraf işçi sendikası tarafından alınmalıdır.
III- Çalışanların işi topluca bırakmaları gereklidir.
IV- İşverenin çalışanları topluca işten uzaklaştırması gereklidir.
V- İşverenin lokavt hakkını kullanmamış olması gereklidir.
2822 sayılı kanuna göre bir grevin geçerli olabilmesi için yukarıdakilerden hangilerinin yerine getirilmesi zorunludur?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
II, III ve V
D
II, IV ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
2822 sayılı kanuna göre bir grevin geçerli olabilmesi için toplu iş sözleşmesi sırasında uyuşmazlık çıkmalı, toplu görüşme ve sözleşmeye taraf işçi sendikası tarafından alınmalı, çalışanların işi topluca bırakmaları gereklidir.