Haberciliğin Temel Kavramları - Medya ve İletişim

Ünite 1

Soru 1

Osmanlı Devleti’nde 1831’de yayımlanan ilk Türkçe gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Ceride-i Havadis

Tercüman-ı Ahval

Tasvir-i Efkâr

Takvim-i Vekayi

Efkar-ı Umumiye

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Sezar döneminde yayımlanan Acta Diurna’ların temel özelliklerinden biri değildir?

Elle yazılmıştır.

Önemli sosyal ve siyasal olaylar işlenmiştir.

Çoğaltılmadan önce sansürden geçirilmiştir.

İflaslar, idamlar, cenaze törenlerine yer verilmiştir.

Kamuyu ilgilendiren anlaşmalar ve kanunlar duyurulmuştur.

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Julius Sezar (M.Ö. 100-44) döneminde senato oturumlarının tutanakları aşağıdaki isimlerden hangisiyle yayımlanmıştır?

Epistolier

Acta Senatus

Acta Diurna

Agora

Efimerit

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Ortaçağ’da düzenli haber yayan ve dünyanın en eski gazetesi olarak kabul edilen gazete hangisidir?

Eski Roma’daki Acta Diurnalar

Sicilya’daki haber mektupları

Yunanlılardaki duvar yazıları

Çin’de yayımlanan Tio Pao

İtalya’daki Gazetta

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Avrupa’da XIII. yüzyılda sosyal, siyasal, ekonomik ve askeri gelişmeleri kolay yoldan halka ileten yayımlar aşağıdakilerden hangisidir?

Haber mektupları

Duvar ilanları

Kilise yayımları

Acta Diurnalar

Senato kayıtları

Açıklama:

İletişim araçlarının doğuşunu betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Osmanlı Devleti’nde 1850’de yayımlanmaya başlayan ilk dergi aşağıdakilerden hangisidir?

Mecmua-i Fünûn

Ceride-i Askeriye

Takvim-i Ticaret

Tercüman-ı Hakikat

Vakayi-i Tıbbiye

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Türkçe’deki “gazete” sözcüğünün kökeni nereden gelmektedir?

Osmanlı tüccarların İtalya'da uğradıkları liman

Sicilya’da haber veren mektuplara verilen isim

Gutenberg’in ilk matbaada bastığı eser

Ortaçağ’da Venedik’te kullanılan bir para birimi

Almanya’nın Meinz kentinin haber bülteni

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıda kavramlardan hangisi sözün şekillenmiş ve ortak anlam üretecek şekilde çizgilerle gösterme sistemini tanımlar?

Piktogram

İşaret

Resim

Sembol

Yazı

Açıklama:

İletişim araçlarının doğuşunu betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Duygu ve düşüncelerin sözcüklerle ve kavramlarla ifade edilebilecek şekilde kayıt edilmesi biçimindeki yazı M.Ö. 3000’lerde ilk kez nerede kullanılmaya başlanmıştır?

Roma

Mezopotamya

Atina

Çin

Girit

Açıklama:

İletişim araçlarının doğuşunu betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdaki kavramlardan hangisi sözün şekillenmiş ve ortak anlam üretecek şekilde çizgilerle gösterme sistemini tanımlar?

Yazı

Sembol

Simge

İşaret

Piktogram

Açıklama:

İletişim araçlarının doğuşunu betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekle ne ad verilir?

Piktogram

Yazı

Çivi yazısı

Hiyeroglif

Papirus

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Piktogram: Bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekil.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Duygu ve düşüncelerin sözcüklere ve kavramlarla ifade edilebilecek şekilde kayıt edilmesi biçimindeki yazı M.Ö 3000'lerde nerede ortaya çıkmıştır?

Mezopotamya

Mısır

Çin

Yunanistan

Finike

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Duygu ve düşüncelerin sözcüklerle ve kavramlarla ifade edilebilecek şekilde kayıt edilmesi biçimindeki yaz›, M.Ö. 3000’lerde Mezopotamya’da, hemen sonra da Mısır’da ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Kağıdı ilk yapanlar kimlerdir?

Çinliler

Mısırlılar

Yunanlılar

Finikeliler

Romalılar

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Kağıdı ilk yapanlar Çinlilerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Süreli yayınlanan ilk gazete 1605'de nerede yayınlanmaya başlamıştır?

Hollanda

Fransa

Almanya

İtalya

Avusturya

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
Süreli yayımlanan ilk gazete 1605’de Hollanda’da yayımlanmaya başlanan Wettlycke Tydinghen adlı Flamence ve Fransızca çıkan gazetedir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

İstanbul'a hangi ülkeden göç eden Yahudiler, ilk basımevini İstanbul'a getirmişlerdir?

İspanya

Almanya

Hollanda

Danimarka

Avusturya

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
İstanbul’da ilk basımevini, 1493’de İspanya’dan İstanbul’a göç eden Yahudiler getirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Osmanlı'da ilk yayımlanan gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Bulletin des Nouvelles

Gazette Francaise de Constantinople

Le Spectateur Oriental

Le Moniteur Ottaman

Ottoman Bulletin

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
Osmanlı’da ilk gazeteyi, Fransız Devrimi’nin (1789) amaçlarını anlatmak ve diğer ülkelerin desteğini kazanmak amacıyla 1795’de Bulletin des Nouvelles adıyla Fransız Elçiliği yayımlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

1 Kasım 1831'de Osmanlı Devletinde Türkçe olarak çıkan ilk gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Takvim-i Vekayi

Ceride-i Havadis

Tercuman-ı Ahval

Tasvir-i Efkar

Hadikat-ül Ahbar

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
Osmanlı Devleti'nde Türkçe olarak çıkan ilk gazete 1 Kasın 1831'de Takvim-i Vekayidir

Doğru Cevap: A

Soru 18

Gazetelerde yazı yanında resim basma olanağı hangi yılda doğmuştur?

1842

1852

1862

1872

1882

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
1842 yılından başlayarak gazetelerde yazı yanında resim basma olanağı da doğmuş, basit düzeyde de olsa haberlere çeşitli resimler eklenmeye başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

1969 yılında ABD'deki dört üniversiteye ait ana bilgisayarların telefon hattıyla birbirlerine bağlanarak enformasyon alışverişi yapmalarına olanak sağlayan iletişim ağına ne ad verilmiştir?

ARPANET

DARPA

ABDNET

NET DARPA

DARPANET

Açıklama:

İletişim araçlarının doğuşunu betimleyebileceksiniz.
Bu çalışmalar sonucu 1969 yılında, ABD’deki dört üniversiteye ait ana bilgisayarlar telefon hatları üzerinden birbirine bağlanarak enformasyon alışverişi sağlanmıştı. Bu bilgisayarlar ve telefon hatları ile oluşturulan iletişim ağına ise “ARPANET” adı verilmişti.

Doğru Cevap: A

Soru 20

İlk deneme televizyon yayını hangi kurum tarafından yapılmıştır?

BBC

PBS

CNN

IBC

ABC

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
ilk deneme yayını BBC’den yapılmıştı ve BBC’nin televizyon yayıncılığına geçişi, 1929’da sınırlı bir kitleye ulaşan ilk deneme yayınıyla başlamıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Bugün kullanılan yazıların ortaya çıkmasına kadar kullanılan bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekle ne ad verilir?

Vinyet

Piktogram

Harf

Papirüs

Lineer yazı

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Piktogram: Bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekil.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Sözü, şekillenmiş ve ortak anlam üretecek şekilde çizgilerle gösterme sistemine ne ad verilir?

Sözcük

Piktogram

Yazı

Vinyet

Düşünce

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Yaz› kavram›, “sözü, şekillenmiş ve ortak anlam üretecek şekilde çizgilerle gösterme sistemi” anlamında düşünüldüğünde, bunun en eski örneklerinin ilkel insanla birlikte başladığı görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Bugün kullanılan yazının ataları olan hiyeroglif ve çivi yazıların kökleri hangi çağa uzanmaktadır.

Ortaçağ

Yeniçağ

Mezolotik Çağ

Paleolitik Çağ

Neolitik Çağ

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Bugün kullanılan yazının ataları olan hiyeroglif ve çivi yazıların kökleri paleolitik çağa uzanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

İnsanın düğüm atarak hesap yapma, hesabı tutulacak alışveriş işleri not alma, hiyeroglif ve çivi yazıları kullanması hangi temel ihtiyacından kaynaklanmaktadır?

Beslenme

Ticaret

Egemenlik kurma

Sosyalleşme

İletişim kurma

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
İnsanoğlu ilk çağlardan itibaren, özellikle yakın çevresiyle ve içinde yaşadığı toplulukla bir iletişim gerçekleştirme ihtiyacını duymuştur. Yaşamımızın ve medeniyetin temel bir aracı olan yazı, insanoğlunun iletişim ihtiyacından kaynaklanarak ortaya çıkmış binlerce yıllık gelişme sürecinde sistemleşmiş, farklı kültürlerde farklı biçimler alarak bugünkü halini gelmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Yazı M.Ö. 3000'lerde dünyanın neresinde ilk kez ortaya çıkmıştır?

Mezopotamya ve Mısır'da

Güney Amerika'da Meksika'da

Kuzey Amerika'da Alaska'da

Asya'da Moğolistan'da

Asya'da Çin'de

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Yazı M.Ö. 3000'lerde Mezopotamya'da, hemen sonra Mısır'da ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

M.Ö. 1750'lerde Mısır'da haber ileten rulolara ne ad verilmektedir?

Gazete

Papirüs

Broşür

Acta Diurna

Acta Senatus

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
M.Ö. 1750’lerde Mısır papirüslerindeki haber ileten bazı papirüs ruloları, iletişim ihtiyacının oluşmaya başladığını göstermektedir. Papirüs: Eski Mısır’da, Nil kıyısında yetişen papirüs bitkisinin saplarından yapılan ve üzerine yazı yazılan kâğıt.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Eski Yunan şehirlerinde tarihi olayların yazıldığı yüzeye ne ad verilmektedir?

Acta Diurna

Efemerit

Ori

Papirüs

Acta Senatus

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Eski Yunan şehirlerinde tarihi olaylar “Ori” denen yüzeylere yazılmaktaydı.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Eski Yunan şehirlerinde günlük olayların yazıldığı yüzeye ne ad verilmektedir?

Acta Senatus

Papirüs

Acta Diurna

Efimerit

Ori

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Eski Yunan şehirlerinde günlük olayların yazıldığı yüzeye Efimerit denmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Julius Sezar'ın (M.Ö. 100-44) döneminde Senato oturumlarının tutanaklarını yayımladığı metinlere ne ad verilmektedir?

Acta Diurna

Efimerit

Bülten

Papirus

Acta Senatus

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Julius Sezar (M.Ö. 100-44) döneminde Senato oturumlarının tutanakları Acta Senatus adıyla yayınlamıştı.

Doğru Cevap: E

Soru 30

M.Ö. 59 Yılında Sezar emriyle yayınlanan halkı ilgilendiren olayları duyurmak için kullanılan haber bültenlerine ne ad verilmektedir?

Acta Diurna

Acta Senatus

Ori

Papirus

Efimerit

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
M.Ö. 59 Yılında Sezar emriyle yayınlanan halkı ilgilendiren olayları duyurmak için Acta Diurna adıyla haber bültenleri yayınlamıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 31

"Bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekil" tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Papirüs

Ori

Efimerit

Parşömen

Piktogram

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
a,b,c,d seçeneklerindeki papirüs, ori, efimerit ve parşömen üzerine yazı yazılan yüzeylerdir. Bu nedenle doğru yanıt "e" seçeneğindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Önceleri Acta Senatus daha sonraları Acta Publica olarak yayınlanan bültenler aşağıdakilerden hangisinin ilk örneğidir?

Resmi, gazete

Magazin gazetesi

Ekonomi gazetesi

Spor gazetesi

Dergi

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Julius Sezar (MÖ 100-44) döneminde senato oturumunun tutanakları Acta Senatus adıyla yayınlanmıştı. Bunlar sonraları resmi gazete niteliğine bürünerek Acta Publica adıyla bir sayfalık bültenler olarak yayınlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Dünyanın en eski gazetesi kabul edilen ve günümüze kadar yayımını sürdüren gazete hangisidir?

La Gazette

Journal des savants

Tio Pao

Avisa

Relation Oder Zeitung

Açıklama:

Haberleşmenin kökenlerini açıklayabileceksiniz.
Ortaçağda düzenli haber yayan ve gazete niteliğinde olan, dünyanın en eski gazetesi olarak kabul edilen, günümüze kadar da yayınını sürdüren gazete, 911'de Çin'de yayınlanmaya başlayan Tio Pao'dur. Bu gazete, o dönemde Çin'de egemen olan Thiang ailesinin görevlendirdiği kişilerce bir çeşit "saray bildirisi" mahiyetinde bir gazeteydi. Yönetime gelen aileler tarafından değişik isimler verilerek yayımını sürdürmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 34

İlk süreli gazete hangi tarihte ve nerede yayımlanmıştır?

1605 Hollanda

1610 Almanya

1615 Avusturya

1625 İngiltere

1630 Fransa

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
Süreli yayımlanan ilk gazete, 1605 yılında Hollanda'da yayımlanmaya başlayan Wettlyeke Tydinghen adlı Flamanca ve Fransızca çıkan gazetedir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Fransa'da haftalık düzenli periyotlarla yayımlanmaya başlayan ilk gazeteyi çıkaran ve ilk baş yazıyı yazan kişi kimdir?

Alphonse Karr

Bertrand Barére

Caroline Fourest

Henri Barbusse

Théophraste Renaudot

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
Fransa'da haftalık olarak düzenli çıkmaya başlayan ilk gazete La Gazette (1631) dir. BU gazete, doktor Renaudot tarafından yarı resmi olarak çıkarılmış ve Kral XIII. Louis de yazılar yazmıştır. Renaudot düzenli olarak baş yazılar da yazmış ve basın tarihine ilk başyazı yazan kişi olarak girmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

İstanbul'da ilk basımevini kimler kurmuştur?

Yahudiler

Rumlar

Ermeniler

Türkler

Cenevizliler

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
İstanbul'da ilk basımevini, 1493'de İspanya'dan İstanbul'a göç eden Yahudiler getirmiş ve kurmuşlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Osmanlı'da ilk gazeteyi kimler yayımlamıştır?

Rumlar

Yahudiler

Ermeniler

Fransızlar

İngilizler

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
Osmanlı'da ilk gazeteyi Fransız devriminin amaçlarını anlatmak ve diğer ülkelerin desteğini kazanmak amacıyla 1795'te Bulletin des Nouvelles adıyla Fransız elçiliği yayımlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Basın tarihimizde ikinci Türkçe gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Takvim_i Vekayi

Ceride-i Havadis

Tercüman-ı Ahval

Tasvir-i Efkar

İkdam

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
Tüccar olan ve İngiltere'deki Morning Herald gazetesinin de muhabirliğini yapan William Churcill 1840 yılında Padişah'tan aldığı izinle Ceride-i Havadis gazetesini yayımlamaya başlamıştır. Bu gazete ikinci Türkçe gazete olarak basın tarihindeki yerini alır.

Doğru Cevap: B

Soru 39

I- Takvim-i Vekayi
II-Tercüman-ı Ahval
III-Ceride-i Havadis
IV-Tasvir-i Efkâr
Yukarıdaki gazetelerden hangileri devlet destekli resmi veya yarı resmi gazetelerdir?

I-II

I-III

II-III

II-IV

III-IV

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
Takvim-i Vekayi, II. Mahmut'un isteği doğrultusunda yayımlanmaya başlamış ve başına Vak'anüvis Esat Efendi getirilmiştir. Bu gazete Osmanlı devleti olanaklarıyla çıkan ve resmi nitelikte bir gazetedir. Ceride-i Havadis ise mali sıkıntılardan kutulmak için sürekli devlet desteği talep etmiştir. Bu nedenle Ceride-i Havadis gazetesi yarı resmi olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Türk basınında ilk sansür kaç yılında uygulanmaya başlamıştır?

1858

1864

1867

1876

1908

Açıklama:

Dünya ve Türk basınının doğuşunu anlatabileceksiniz.
Türk basınında ilk sansür 1876 yılında "Sansür Kararnamesi" ile uygulanmaya başlar. Bu dönemde gazeteler yayından önce kontrol edilerek, hükumete yönelik eleştiri içeren haberler ve kullanımı yasaklanan kelimeler çıkartılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekle ne ad verilir?

Deyim

İfade

Piktogram

Histogram

Anagram

Açıklama:

Piktogram: Bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekil.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Sözün, şekillenmiş ve ortak anlam üretecek şekilde çizgilerle gösterme sistemine ne ad verilir?

Yazı

Çizim

Pitogram

Kelime

İletişim

Açıklama:

Yazı kavramı, “sözü, şekillenmiş ve ortak anlam üretecek şekilde çizgilerle gösterme sistemi” anlamındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

"Duygu ve düşüncelerin sözcüklerle ve kavramlarla ifade edilebilecek şekilde kayıt edilmesi biçimindeki yazı, M.Ö. 3000’lerde ..........’da, hemen sonra da ...........’da ortaya çıkmıştır."
Yukarıdaki boşluklara aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Mezopotamya / Roma

Mezopotamya / Mısır

Mezopotamya/ İran

Mezopotamya / İspanya

Mezopotamya / Çin

Açıklama:

Duygu ve düşüncelerin sözcüklerle ve kavramlarla ifade edilebilecek şekilde kayıt edilmesi biçimindeki yazı, M.Ö. 3000’lerde Mezopotamya’da, hemen sonra da Mısır’da ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Eski Mısır’da, Nil kıyısında yetişen bir bitkinin saplarından yapılan ve üzerine yazı yazılabilen kâğıt aşağıdakilerden hangisidir?

Hiyeroglif

Saman

Papirüs

Ori

Efimerit

Açıklama:

Papirüs: Eski Mısır’da, Nil kıyısında yetişen papirüs bitkisinin saplarından yapılan ve üzerine yazı yazılan kâğıttır.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Haberleşme tarihinde, birbirinden bağımsız (oynar, müteharrik) harfleri bir araya getirerek, kelime ve satırları oluşturan ve basımını da ilk gerçekleştiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

İbrahim Müteferrika

Gedenck Wurdige Zeitung

Julius Sezar

Johann Gutenberg

Tiberius

Açıklama:

Birbirinden bağımsız (oynar, müteharrik) harflerin bir araya getirilerek kelime ve satırların oluşturulduğu basımı ilk gerçekleştiren 1440’larda Almanya’da Johann Gutenberg’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Tarihte Osmanlı Devleti’nde Türkçe olarak çıkan ilk gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Tercüman

Takvim-i Vekayi

Tercüman-ı Ahval

Muhbir

Sabah

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde Türkçe olarak çıkan ilk gazete 1 Kasım 1831’de Takvim-i Vekayi’dir. Bu gazete, Türk Basın Tarihi’nin başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Bir eserin uzun bir özetinin, parçalar ya da bölümler halinde gazetede yayımlanmasına ne ad verilir?

Roman

Sözlük

Gazete

Mecmua

Tefrika

Açıklama:

Tefrika: Gazete veya dergilerde çıkan, birbirini tamamlayan yazılardan oluşan dizi (TDK Sözlük). Bir eserin uzun bir özetinin, parçalar ya da bölümler halinde gazetede yayımlanması.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Türk basınında “Basın Bayramı” hangi tarihte kutlanmaktadır?

23 Nisan

29 Ekim

24 Temmuz

12 Eylül

1 Aralık

Açıklama:

24 Temmuz 1908’de İstanbul gazetelerinde yayımlanan resmi bildiride, Meşrutiyet’in ilan edildiği ve 1876 Anayasası’na göre seçimlerin yapılacağı açıklanıyordu. Bu bildiri üzerine gazeteciler Sirkeci’de toplanarak, ertesi günü gazetelere sansür memurlarının alınmamasını kararlaştırmışlardı. 25 Temmuz 1908 günü gazeteler 30 yıldan sonra ilk defa sansürsüz olarak yayımlanmıştır. Bu nedenle 24 Temmuz günü, Türk basınında “Basın Bayramı” olarak kutlanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Her çeşit bilgiyi, hedef kitleye aktaran, haber verme, bilgilendirme, eğitme, eğlendirme sorumluluğunu yerine getiren yazılı, görsel, işitsel araçların tümüne ne ad verilir?

Telefon

Televizyon

İnternet

Medya

Fotoğraf

Açıklama:

Medya: “Kitle iletişim araçları” olarak da adlandırılmaktadır. Her çeşit bilgiyi, hedef kitleye aktaran, haber verme, bilgilendirme, eğitme, eğlendirme sorumluluğunu yerine getiren yazılı, görsel, işitsel araçların tümüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Sesleri kaydederek istenildiğinde tekrar edilmesini sağlayan makine aşağıdakilerden hangisidir?

Fonograf

Fotoğraf

Camera obscura

Daktilo

Topoğraf

Açıklama:

Fonograf: Sesleri kaydederek istenildiğinde tekrar edilmesini sağlayan makine.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekle ne ad verilir?

Piktogram

Papirüs

Fonograf

Videoart

İnfografik

Açıklama:

Bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekle piktogram denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi ilkçağda haberleşmeye duyulan ihtiyacın göstergelerinden biridir?

Epistolierlerin basımının durdurulması

M.Ö. 1750'lerde haber ileten bazı papirüs rulolarının bulunması

Gazetelerin kurulması

Çinlilierin kağıdı bulması

Acta Publica'nın yayımlanması

Açıklama:

Yukarıdaki seçeneklerde verilen tüm gelişmeler yazı için önemli gelişmelerdir. Ancak ilkçağda haberleşmenin ilk göstergelerinden biri olarak M.Ö. 1750'lerde Mısır papirüslerindeki haber ileten bazı papirüs ruloları kabul edilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Kağıdı ilk yazı malzemesi olarak kullanan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Yunanistan

Mısır

Çin

İtalya

Almanya

Açıklama:

Kâğıdı ilk yapanlar Çinlilerdir. M.S. 100’lerde, Avrupa’da Yunanlılar ve Romalılar, Mısır’dan getirilen papirüsler üzerine yazı yazarken, Çinliler kâğıt yapmayı biliyorlardı. M.S. 7. yüzyılda Araplar Semerkant’ı aldıklarında kağıt yapımını da öğrenmiş ve üretim yapmışlardı. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Tarihte eski Mısır’da üzerine yazı yazmak, haberleşmek için kullanılan ve ham maddesi Nil kıyısında yetişen bir bitkinin saplarından üretilen, yazı malzemesine ne ad verilir?

Agora

Papirüs

Ori

Efimerit

Epistolier

Açıklama:

Papirüs; Eski Mısır’da, Nil kıyısında yetişen papirüs bitkisinin saplarından yapılan ve üzerine yazı yazılan kâğıt.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekle ne ad verilir?

Sembol

Logo

Amblem

Piktogram

Punto

Açıklama:

Piktogram: Bir kelime ya da deyime karşılık gelen basit resim ya da şekil.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Eski Yunan şehirlerinde günlük olaylar ne olarak adlandırılan yüzeylere yazılmaktaydı?

Ori

Acta

Efimerit

Publica

Diurna

Açıklama:

Eski Yunan şehirlerinde tarihi olaylar “Ori”, günlük olaylar ise “Efimerit” olarak adlandırılan yüzeylere yazılmaktaydı. Eski Roma’da ise, yıllık olaylar din adamları tarafından beyaz levhalara yazılmıştı. Bu almanaklar, tapınak duvarlarına asılarak halka duyurulmaktaydı.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi M.Ö. 59’da Sezar’ın emriyle, halkı ilgilendiren olayları duyurmak için yayımlanan haber bültenleridir?

Acta Purna

Acta Senatus

Acta Gazetta

Acta Diurna

Acta Marna

Açıklama:

M.Ö. 59’da Sezar’ın emriyle, halkı ilgilendiren olayları duyurmak için Acta Diurna adıyla haber bültenleri yayımlanmıştı. Acta Diurna’lar, elle yazılmakta, önemli sosyal ve siyasal olaylar, evlenmeler, iflaslar, idamlar, cenaze törenleri, yangınlar, seçimler, kamuyu ilgilendiren anlaşmalar, kanunlar, askeri savunma ve ittifaklar gibi konulara yer veriyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Süreli yayımlanan ilk gazete aşağıdaki hangi ülkede yayımlanmaya başlanmıştır?

Almanya

İtalya

Fransa

İngiltere

Hollanda

Açıklama:

Süreli yayımlanan ilk gazete 1605’de Hollanda’da yayımlanmaya başlanan Wettlycke Tydinghen adlı Flamence ve Fransızca çıkan gazetedir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti olanaklarıyla çıkan ve resmi özellikte bir gazetedir?

Tasvir-i Efkar

Envar-ı Şarkiyye

Takvim-i Vekayi

Ceride-i Havadis

Tercüman-ı Ahval

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde Türkçe olarak çıkan ilk gazete 1 Kasım 1831’de Takvim-i Vekayi’dir. Bu gazete, Türk Basın Tarihi’nin başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir. Takvim-i Vekayi, II. Mahmut’un isteği doğrultusunda yayımlanmaya başlamıştır. Gazetenin başına Vakanüvis Esat Efendi getirilmişti. Bu gazete, Osmanlı Devleti olanaklarıyla çıkan ve resmi özellikte bir gazete idi.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Türk basınında özel sermaye ile kurulan ve devlet desteği olmayan ilk sivil gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Tercüman-ı Ahval

Ceride-i Havadis

Envar-ı Şarkiyye

Hadikat-ül Ahbar

Takvim-i Vekayi

Açıklama:

Türk basınında özel sermaye ile kurulan ve devlet desteği olmayan ilk sivil gazete 1860 yılında yayımlanmaya başlayan Tercüman-ı Ahval’dir. Basında, o zamanlar rakipsiz olan Ceride-i Havadis gazetesinin halkı, siyasal ve sosyal olaylarla ilgili olarak yeterince aydınlatamaması sonucunda, Agâh Efendi tarafından Tercüman-ı Ahval gazetesi kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Sesleri kaydederek istenildiğinde tekrar edilmesini sağlayan makine aşağıdakilerden hangisidir?

Mors

Fonograf

Gramofon

Wheatstone

Mikrofon

Açıklama:

Fonograf Sesleri kaydederek istenildiğinde tekrar edilmesini sağlayan makine.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Gazete veya dergilerde çıkan, birbirini tamamlayan yazılardan oluşan diziye verilen isim nedir?

Makale

Ahval

Tefrika

İstibat

Tekerrür

Açıklama:

Tefrika Gazete veya dergilerde çıkan, birbirini tamamlayan yazılardan oluşan dizi (TDK Sözlük). Bir eserin uzun bir özetinin, parçalar ya da bölümler halinde gazetede yayımlanması.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Türk basınında ilk sansür kaç yılında Sansür Kararnamesi ile uygulanmaya başlamıştır?

1870 yılında

1872 yılında

1874 yılında

1876 yılında

1879 yılında

Açıklama:

Türk basınında ilk sansür ise 1876 yılında Sansür Kararnamesi ile uygulanmaya başlayarak gazeteler, yayından önce kontrol edilerek hükümete yönelik her türlü eleştiri içeren haberler ve kullanımı yasaklanan kelimeler sayfalardan çıkarttırılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi basının ortaya çıkışının nedenidir?

Sanayi devrimi

Feodal Beylerin ortadan kalkması

Burjuva kamusal alanının ortaya çıkması

Matbaanın Avrupa'da yaygınlaşması

Kitle iletişim araçlarının ortaya çıkması

Açıklama:

“Basın”, haber verme araçlarını anlatmakla birlikte, daha çok gazetecilikle ilişkilendirilen bir kavramdır. Basının ortaya çıkışı, matbaanın Avrupa’da yaygınlaşmasına ve ticaretin gelişmesine bağlı olarak haber mektuplarının yayımlanması ve bunların düzenli şekilde ve belirli bir içerikte yayımlanmaya başlamasıyla gazetelerin doğduğu görülmektedir. Ünitemizin bu bölümünde Dünyada ve Osmanlı döneminde ilk gazetelerin nasıl çıktığı üzerinde durulacaktır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Süreli yayımlanan ilk gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Journal des Savants

Mercurius Britannicus

La Gazette

Avisa

Wettlycke Tydinghen

Açıklama:

Süreli yayımlanan ilk gazete 1605’de Hollanda’da yayımlanmaya başlanan Wettlycke Tydinghen adlı Flamence ve Fransızca çıkan gazetedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

İstanbul'da Türkçe olarak yayımlanan ilk gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Takvim-i Vekayi

Tercüman-ı Ahval

Ceride-i Havadis

Le Moniteur Ottoman

Tasvir-i Efkâr

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde Türkçe olarak çıkan ilk gazete 1 Kasım 1831’de Takvim-i Vekayi’dir. Bu gazete, Türk Basın Tarihi’nin başlangıç noktası olarak kabul edilmektedir. Takvim-i Vekayi, II. Mahmut’un isteği doğrultusunda yayımlanmaya başlamıştır. Gazetenin başına Vakanüvis Esat Efendi getirilmişti. Bu gazete, Osmanlı Devleti olanaklarıyla çıkan ve resmi özellikte bir gazete idi. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Türkiye'de basının doğuşu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

İstanbul'a ilk basımevini, 1493'te İspanya'dan İstanbul'a göç eden Yahudiler getirmiştir

Ceride-i Havadis, Türkiye basın tarihinde çıkan ilk resmi gazetedir

Osmanlı'da ilk gazeteyi, Fransız Devrimi'nin amaçlarını anlatmak ve diğer ülkelerin desteğini kazanmak amacıyla 1795'te Bulletin des Nouvelles adıyla Fransız elçiliği yayımlamıştır

Türk basınında özel sermaye ile kurulan ilk sivil gazete Tercüman-ı Ahval'dir

Türk basınında ilk yasal düzenlemeler 1858 yılında Ceza Kanunu'na konulan bir madde ile başlamıştır

Açıklama:

Ceride-i Havadis, basın tarihimizde ikinci Türkçe gazete olup yarı resmi niteliğiyle dikkat çekmiştir. Tüccar olan ve İngiltere’deki Morning Herald gazetesinin de İstanbul muhabirliğini yapan William Churcill 1840 yılında, Padişah Abdülmecit’ten aldığı izinle Ceride-i Havadis gazetesini yayımlamaya başlamıştır. Gazete, ilk üç sayısında hiç satılamamış ve daha sonraki sayılarında da mali sıkıntılardan kurtulmak için sürekli olarak devlet desteği talep etmiştir. Bu nedenle Ceride-i Havadis gazetesi “yarı resmi gazete” olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Tarihte fotoğraf makinalarını ilk şekli olarak kabul edilen yapıya ne ad verilir?

Camera lucida

Panaromic obscura

Camera obscura

Camera

Leica

Açıklama:

Fotoğraf makinesi optik ve kimyanın bileşimi sonucunda gerçekleştirilmiştir. Arap gökbilimcileri İ.S. IX. Yüzyılda, güneşin görüntüsünün bir perdeye düşen izdüşümü incelemişlerdi. XVI. yüzyılda bazı İtalyan ressamlar düzgün çizim yapmalarına yardım eden mercekler ve “camera obscura” (karanlık kutu) gibi araçlar kullanıyorlardı. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Kitle iletişim araçları bağlamında 2000'li yılların en önemli gelişmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cep telefonlarının ortaya çıkması

Sosyal medyanın kullanılmaya başlanması

Radyonun icadı

İnternetin ortaya çıkması

Haber yazımında bilgisayar kullanımına geçilmesi

Açıklama:

İletişimde geliştirilen son iletişim araçlarından biri olarak internet, 2000’li yıllara damgasını vurmuştur. 1965 yılında ABD’de kurulan DARPA ajansı ile özellikle Amerika’nın güvenliğini sağlamak ve savunmayla ilgili çalışan araştırmacıların ortak çalışma yapabilmelerine zemin hazırlamak üzere kurulan ajansta, bilgisayarlar arası iletişimin sağlanması konusunda çalışmalar yürütülmekteydi. Bu çalışmalar sonucu 1969 yılında, ABD’deki dört üniversiteye ait ana bilgisayarlar telefon hatları üzerinden birbirine bağlanarak enformasyon alışverişi sağlanmıştı. Bu bilgisayarlar ve telefon hatları ile oluşturulan iletişim ağına ise “ARPANET” adı verilmişti. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Ünite 2

Soru 1

Medya sistemlerini otoriter, özgürlükçü, toplumsal sorumluluk kuramları gibi sınıflandırmalarla açıklamamızı sağlayan kurallar bütününe ne ad verilir?

Etik kuramlar

Sınıflama kuramları

Objektif kuramlar

Normatif kuramlar

Sübjektif kuramlar

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Gazetelerin ilk çıkmaya başladığı yıllarda otoriter (baskıcı) kuramın yaygın olarak benimsendiği ülke aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere

Amerika Birleşik Devletleri

Belçika

Fransa

Türkiye

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Avrupa’da hareketli harfleri kullanan matbaanın yaygınlaşmasından sonra gazeteciliğin ivme kazandığı 1900’lerin başında, monarşi rejimlerinin iktidarda olduğu dönemde basında hakim olan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

Liberal anlayış

Derebeylik anlayışı

Otoriter anlayış

Orta çağ anlayışı

Serbest basın anlayışı

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi, sınıfsız bir toplum kurmaya yönelmiş sosyalist toplumlarda, Sovyet-Totaliter Kuram’ın dayandığı temel varsayımlardan biri değildir?

Medya işçi sınıfına hizmet etmeli

Medya, toplum için sosyalleşme, eğitim gibi pozitif fonksiyonlara hizmet etmeli

Medya, izleyicilerin ihtiyaç ve isteklerini karşılamalı

Medya, ülke içinde ve dışında gelişen ilerici hareketleri desteklemeli

Medya gücünü kendi çıkarları için kullanmalı

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Genel olarak medyanın nasıl olması gerektiğine ilişkin farklı anlayışları ortaya koyan açıklamaları aşağıdakilerden hangisi tanımlamaktadır?

Medya yasaları

Medya etiği

Medya denetimi

Medya sistemleri

Medya mevzuatı

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Sibert, Peterson ve Schramm’ın “Basının Dört Kuramı” adlı çalışmalarında tanımlanan kuramlardan biri değildir?

Otoriter (baskıcı) kuram

Özgürlükçü (liberal) kuram

Toplumsal sorumluluk kuramı

Sovyet-totaliter kuram

Serbest pazar kuramı

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Özgürlükçü Kuram anlayışı çerçevesinde medyanın nasıl olması gerektiğine ilişkin ortak bazı görüşlerden değildir?

Toplumun çeşitliliğini yansıtma, bunun için değişik görüşlere ve bunlara verilecek yanıtlara yer sağlama, çoğulcu yapıyı bir bütün olarak aktarma gibi temel görevleri olduğunu benimsemeli ve bunları yerine getirmek için çaba göstermelidir.

Basının görevi devlete hizmet etmek değildir.

Basın devlet kontrolünden çıkmamalı ortak çıkarlar doğrultusunda hareket etmelidir.

Basın bilgi verme ve haberdar etme yanında hükümeti de kontrol etmeli ve gerçeği bulmasına yardım etmelidir.

Medya eğlendirme ve ticari gelir elde edebilir.

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Kural koyucu olan başka bir ifadeyle ideal olarak belirlenmiş olanı/olması gerekeni ortaya koyan ya da açıklayan sübjektif kurallar bütününü hangi başlıkla tanımlıyoruz?

Orijinal kurallar

Gerçekçi kurallar

Gerçekçi olmayan kurallar

Normatif kurallar

Sistematik kurallar

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi özgürlükçü anlayışın serbest dolaşım ilkesi ile çelişir?

Bilgiye ulaşmak isteyenler için olanaklar eşit biçimde açık bulundurulmalıdır.

Elde edilen bilgi ya da yazılan haberlerin kitle iletişim araçları tarafından iletilebilme özgürlüğü olmalıdır.

Toplumun haber ve bilgi edinme konusunda özgür olması, kendi seçtiği her türlü habere kavuşabilmesi gereklidir.

Olay, bilgi ya da habere serbestçe ulaşma ve bilgiyi elde etme özgürlüğü temin edilmelidir.

Medya sansasyonel konulara gereğinden fazla yer vermemeli, topluma karşı sorumlu davranmalıdır.

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Medyanın sansasyonel konulara gereğinden fazla yer vermemesi gerektiği ve topluma karşı sorumlu olması gerektiği düşüncesi sosyal sorumluluk kuramı çerçevesinde öne çıkan görüşlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi özgürlükçü anlayışın serbest-özel girişim ilkesi ile çelişir?

İletişim/yayın kuruluşları herhangi bir ön izin / yetki belgesi alma koşuluna bağlı olmaksızın kurulabilmelidir.

İletişim alanında meslek seçmek için herhangi bir ön koşul bulunmamalıdır.

Herhangi bir şeyin istek dışında yayınlanması için zorluk ya da baskı olmamalıdır.

Basının görevi aynı zamanda devlete hizmet etmektir

Yasalarla sınırları önceden belirlenmiş özel yaşamın gizliliği, vatana ihanet, yurt güvenliği gibi kutsal konular dışında resmi görüş ve hükûmetlere yönelik karşı düşünce açıklama, eleştiri, aktarım sonrasında da bir suç kavuşturmasına konu olmamalıdır.

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Rönesans ve reform hareketleri sonrasında Batı’dagelişen ve 17. yüzyılın sonu ve 18. yüzyıla damgasınıvuran medya anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Serbest Pazar Kuramı

Otoriter Kuram

Sovyet-Totaliter Kuram

Gelişmeci Kuram

Liberal Kuram

Açıklama:

Medya sistemlerine yönelik belli başlı yeni yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Günümüzdeki anlamda ilk gazetelerin yayınlanmayabaşladığı 16. ve 17. yüzy›lda monarşi rejimlerindedikkati çeken medya anlayışı aşağıdakilerdenhangisidir?

Serbest Pazar Kuramı

Liberal Kuram

Sovyet-Totaliter Kuram

Gelişmeci Kuram

Otoriter Kuram

Açıklama:

Medya sistemlerine yönelik belli başlı yeni yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi gelişmeci kuramın ilkelerinden değildir?

Medya, milli politikayla aynı çizgide pozitif gelişme görevlerini kabul etmeli ve yerine getirmelidir.

Medyanın özgürlüğü ekonomik önceliklere ve toplumun gelişme ihtiyaçlarına uygun olarak kısıtlanmaya açık olmalıdır.

Gazeteciler ve diğer medya çalışanları bilgi toplama ve yaymada özgürlüğe olduğu kadar sorumluluklara da sahiptir.

Medya özel mülkiyet altında olmamalıdır.

Medya içerilerinde toplumsal kültüre ve dile öncelik verilmelidir.

Açıklama:

Medya sistemlerine yönelik belli başlı yeni yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Basının Dört Kuramı olarak bilinen normatif kuramlardan değildir?

Otoriter Kuram

Özgürlükçü Kuram

Toplumsal Sorumluluk Kuramı

Sovyet-Totaliter Kuram

Yapısal Kuram

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi basının dört normatif kuramlarından biri değildir?

Otoriter

Özgürlükçü

Toplumsal Sorumluluk

Sovyet-Totaliter

ABD- Kamusal

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Bu bağlamda basının dört normatif kuramı olarak Otoriter, Özgürlükçü, Toplumsal Sorumluluk ve Sovyet-Totaliter medya anlayışlarını tanımlayacağız.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Batı toplumunda 17. ve 18. yüzyıllarda gelişen ve akılcı düşünceyi eski, geleneksel, değişmez kabul edilen varsayımlardan, önyargılardan ve ideolojilerden özgürleştirmeyi ve yeni bilgiye yönelik kabulü geliştirmeyi amaçlayan düşünsel gelişimi kapsayan döneme hangi ad verilmiştir?

Aydınlanma Çağı

Rönesans

Reform

Monarşi

Klasik Kapitalist Demokrasisi

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Batı toplumunda 17. ve 18. yüzyıllarda gelişen ve akılcı düşünceyi eski, geleneksel, değişmez kabul edilen varsayımlardan, önyargılardan ve ideolojilerden özgürleştirmeyi ve yeni bilgiye yönelik kabulü geliştirmeyi amaçlayan düşünsel gelişimi kapsayan döneme 'Aydınlanma Çağı' denilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aydınlanma Çağı felsefesiyle bütünleşen İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi hangi yıl verilmiştir?

1589

1689

1789

1889

1989

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Tarihsel gelişim açısından ayrıntılara bakılacak olursa, aydınlanma Çağı felsefesiyle bütünleşen 1789 insan ve Yurttaş Hakları Bildirisini uygarlık tarihine mal eden Fransız devrimcileri, düşünce ve iletişim özgürlüğü anlayışını vazgeçilmez, devredilmez temel hak ve özgürlükler arasında yer vermişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi değişen toplumsal, ekonomik ve siyasal ortamabağlı olarak Basının Dört Kuramı’na iki yeni kuramın eklenmesi gerektiğini“Altı Normatif Medya Kuramı” açıklamasıyla ifade etmiştir?

Denis McQuail

Henry Luce

Robert M. Hutchins

John Stuart Mill

John Milton

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
İletişim bilimci Denis McQuail (1994), değişen toplumsal, ekonomik ve siyasal ortama bağlı olarak Basının Dört Kuramı’na iki yeni kuramın eklenmesi gerektiğini“Altı Normatif Medya Kuramı” açıklamasıyla ifade etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Yönetime katılmayı ve yukarıdan aşağıya bir örgütlenme ve iletişim yerine yatay, aynı düzeyde ve eşitlikçi bir anlayışın yerleşmesi fikri aşağıda sıralanan hangi kuramı tanımlamaktadır?

Katılımcı Demokratik Kuram

Serbest Pazar Modeli

Gelişmeci Kuram

Toplumsal Sorumluluk Kuramı

Özgürlükçü (Liberal) Kuram

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Katılımcı Demokratik Kuram: Katılımcı Demokratik Kuram, yönetime katılmayı ve yukarıdan aşağıya bir örgütlenme ve iletişim yerine yatay, aynı düzeyde ve eşitlikçi bir anlayışın yerleşmesi fikrine dayandırmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

1984 yılında yayımlanan Agents of Power (Güç Temsilcileri) adlı kitabında Soğuk Savaş yıllarında yazılan Basının Dört Kuramı’nın artık geçerli olmadığı görüşüyle medya sistemlerine yeni bir açıklama getiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

J. Herbert Altschull

Jürgen Habermas

Denis McQuail

Robert M. Hutchins

John Stuart Mill

Açıklama:

Medya sistemlerine yönelik belli başlı yeni yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
j. Herbert Altschull, 1984 yılında yayımlanan Agents of Power (Güç Temsilcileri) adlı kitabında Soğuk Savaş yıllarında yazılan Basının Dört Kuramı’nın artık geçerli olmadığı görüşüyle medya sistemlerine yeni bir açıklama getirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi, gazeteciliğin amaçları gerçeği aramak, sosyal olarak sorumlu olmak, siyasi olmayan eğitici biçimde bilgi vermek, taraf tutmayarak insanlara hizmet etmek ve kapitalist öğretiyi desteklemek ve hükümeti gözetleyici şekilde hizmet etmek biçiminde sıralanmaktadır?

Serbest Pazar Model

Marksist Model

İlerleme Modeli

Katılımcı Demokratik Kuram

Gelişmeci Kuram

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Serbest Pazar (Kapitalist) Modeli: Serbest Pazar ya da Kapitalist Model'de gazeteciliğin amaçları gerçeği aramak, sosyal olarak sorumlu olmak, siyasi olmayan eğitici biçimde bilgi vermek, taraf tutmayarak insanlara hizmet etmek ve kapitalist öğretiyi desteklemek ve hükümeti gözetleyici şekilde hizmet etmek biçiminde sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisinde, gazeteciliğin amaçları gerçeğe hizmet etmek, sosyal ya da toplumsal olarak sorumlu olmak, siyasi anlamda eğitmek, hükümetle işbirliği arayarak insanlara hizmet etmek, faydalı amaçlar için değişim ve barış aracı olarak hizmet etmek şeklinde sıralanmaktadır?

Serbest Pazar Modeli

Marksist Model

İlerleme Modeli

Katılımcı Demokratik Kuram

Gelişmeci Kuram

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
İlerleme Modeli: Üçüncü model olan ilerleme Modeli’nde gazeteciliğin amaçları gerçeğe hizmet etmek, sosyal ya da toplumsal olarak sorumlu olmak, siyasi anlamda eğitmek, hükümetle işbirliği arayarak insanlara hizmet etmek, faydalı amaçlar için değişim ve barış aracı olarak hizmet etmek şeklinde sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisinde, gerçeği araştırmak, insanları eğitmek ve siyasi anlamda tarafları açıklamak, sosyalist öğretiye destek isteyecek şekilde insanlara hizmet etmek, görüşlere şekil vermek ve davranışları değiştirmek olarak tanımlanır?

Serbest Pazar Modeli

Marksist Model

İlerleme Modeli

Katılımcı Demokratik Kuram

Gelişmeci Kuram

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Marksist Model: Marksist Model gazeteciliğin amaçlarını şöyle tanımlar: Gerçeği araştırmak, insanları eğitmek ve siyasi anlamda tarafları açıklamak, sosyalist öğretiye destek isteyecek şekilde insanlara hizmet etmek, görüşlere şekil vermek ve davranışları değiştirmek.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi, medyanın bilgilendirir, eğlendirir ve satarken aynı zamanda çatışmayı tartışmaya dönüştürmekle de görevli olduğunu öne sürmektedir?

Toplumsal Sorumluluk Kuramı

Özgürlükçü (Liberal) Kuram

Otoriter Kuram

Sovyet Totaliter Kuram

Gelişmeci Kuram

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Kısacası, medya çalışanları ve Basın Özgürlüğü Komisyonu tarafından geliştirilen ve İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra etkili olan Toplumsal Sorumluluk Kuramı; medyanın bilgilendirir, eğlendirir ve satarken aynı zamanda çatışmayı tartışmaya dönüştürmekle de görevli olduğunu öne sürmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Siebert, Theodore Peterson ve Wilbur Schramm’ın Basının Dört Kuramı olarak ta bilenen normatif kuramlarından değildir?

Özgürlükçü Kuram

Sovyet Totaliter Kuram

Otoriter Kuram

Toplumsal Sorumluluk Kuramı

Marksist Kuram

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Öncelikle, bu konuda dünyada en çok bilinen ve sonraki girişimlere de kaynaklık eden Basının Dört Kuramı adlı çalışmayı inceleyeceğiz. Bu bağlamda bası nın dört normatif kuramı olarak Otoriter, özgürlükğü, Toplumsal Sorumluluk ve Sovyet-Totaliter medya anlayışlarını tanımlayacağız. Dünyada “en çok bilinen” basın sınıflandırma sistemlerinin başında Fredrick Siebert, Theodore Peterson ve Wilbur Schramm’ın, ilk basımı 1954 yılında yapılan Basının Dört Kuramı adlı çalışmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Otoriter medya anlayışı çerçevesinde medyanın nasıl olması gerektiğine ilişkin ortak görüşlerden değildir?

Medya, yerleşik siyasi güce her zaman bağlı olmalıdır.

Medya, kanunları ya da kurulu düzeni bozucu şeyleri yapmaktan kaçınmalıdır.

Medya, ahlaki ve siyasi değerlere ve çoğunluğa karşı saldırgan olmamalıdır.

Otoriter kuramın ilkelerinin geçerliliğini sağlamak için ön denetim meşru kılınamaz hiçbir şekilde sansür uygulanamaz.

Gazeteciler ya da medya çalışanları, kendi medya organizasyonları içinde bağımsızdırlar.

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Otoriter medya anlayışı çerçevesinde medyanın nasıl olması gerektiğine ilişkin ortak bazı görüşlere dikkat edilebilir. Medya, yerleşik siyasi güce her zaman bağlı olmalıdır. Medya, kanunları ya da kurulu düzeni bozucu şeyleri yapmaktan kaçınmalıdır. Medya, ahlaki ve siyasi değerlere ve çoğunluğa karşı saldırgan olmamalıdır. Bu ilkelerin geçerliliğini sağlamak için ön denetim ve sansür uygulaması meşru ve haklıdır. Otoriteye karşı kabul edilmez saldırılar, resmi politikalardan hoş görülmeyecek sapmalar ve ahlak kurallarına uymama cezai sorumluluk gerektiren bir suçtur. Gazeteciler ya da medya çalışanları, kendi medya organizasyonları içinde bağımsızdırlar. Medya üzerinde özel mülkiyet ancak bu şartlara uyma halinde kabul edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Özgürlükçü Kurama göre aşağıdakilerden hangisi John Milton, John Locke, John Stuart Mill gibi düşünürlerin basın hakkındaki görüşleriyle uyuşur?

Özgürlükçü kuramın ilkelerinin geçerliliğini sağlamak için ön denetim meşru gerekli olmakla birlikte gerektiğinde sansür uygulanabilmelidir.

Hükümeti kontrol etmeli ve denetlemedir.

Gazeteciler ya da medya çalışanları, kendi medya organizasyonları içinde izlenmelidir.

Medya, kanunları ya da kurulu düzeni bozucu şeyleri yapmaktan kaçınmalıdır.

BAsın devlete hizmet etmelidir.

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
John Milton, John Locke, John Stuart Mill ve onların görüşlerinden etkilenen gazeteciler, artık basının görevinin devlete hizmet etmek olmadığını basının bilgi verme, eğlendirme ve satma kadar hükûmeti kontrol etme ve gereği bulmasına yardım etme görevlerini yerine getirmesi gerekti.ini ifade etmişlerdir. özgürlükçü kuram, temel olarak bu görüşlerde tanımlanan do.al haklar ve rasyonalizm felsefesi üzerine inşa edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi özgürlükçü anlayışın temel ilkelerinden serbest-özel girişim ilkesinin özelliklerden biri değildir?

Medyanın kamusal sorumluluğu olmamalıdır.

İletişim/yayın kuruluşları herhangi bir ön izin/yetki belgesi alma koşuluna bağlı olmamalıdır.

İletişim alanında meslek seçmek için herhangi bir ön koşul bulunmamalıdır.

Herhangi bir şeyin istek dışında yayınlanması için zorluk ya da baskı olmamalıdır.

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Serbest-özel girişim ilkesi: özgürlükçü anlayışla göre basın, çoğunlukla özel sektörün elindedir. Otoriter anlayışın “yayın izni” şartına karşılık, özgürlükçü anlayış, dileyen herkesin yayın yapabilme özgürlüğüne sahip olması gerektiği düşüncesini benimsemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Özgürlükçü Kuram'ın iki temel ilkesinden biri olan serbest dolaşım ilkesinin özelliklerinden birisi değildir?

Ön denetim ya da sansür uygulamaya hakkı olmaması anlamına gelmektedir.

Olay, bilgi ya da habere serbestçe ulaşma ve bilgiyi elde etme özgürlüğü temin edilmelidir.

Bilgiye ulaşmak isteyenler için olanaklar eşit biçimde açık bulundurulmalıdır.

Medya, yerleşik siyasi güce her zaman bağlı olmalıdır.

Elde edilen bilgi ya da yazılan haberlerin kitle iletişim araçları tarafından iletilebilme özgürlüğü olmalıdır.

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Kitle iletişim araçları kullanılarak iletilecek her şeyin serbest dolaşımının sağlanması, üçüncü kişilerin (örneğin hükûmetlerin) öndenetim ya da sansür uygulamaya hakkı olmaması anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi özgürlükçü anlayışın temel ilkelerinden serbest-özel girişim ilkesinin özelliklerden birisidir?

Gazeteciler ya da medya çalışanları, sadece kendi medya organizasyonları içinde bağımsızdırlar.

İletişim alanında meslek seçenlerin meslek okullarından (İletişim Fakülteleri) yetişme zorunluluğu ön koşul olmalıdır.

Medya, yerleşik siyasi güce her zaman bağlı olmalıdır.

Üçüncü kişilerin (örneğin hükûmetlerin) ön denetim ya da sansür uygulamaya hakkı olmalıdır.

İletişim/yayın kuruluşları herhangi bir ön izin/yetki belgesi alma koşuluna bağlı olmaksızın kurulabilmelidir.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Toplumsal Sorumluluk Kuramının dayandığı ilkelerden birisi değildir?

Medya haber aktarımının sağlanması yanında kültür ve sanatın yayılması ve geliştirilmesi amaçlarını da benimsemelidir.

Medya eğitici olmalıdır.

Toplumun medyadan yüksek düzey beklemeye hakkı olmasına rağmen medya hiçbir şekilde müdahaleye açık olmamalıdır.

Haber aktarımında gerçeklik, doğruluk, kesinlik, nesnellik ve dengelilik vazgeçilmez ilkeler olarak kabul edilmelidir.

Medya kanunlar ve yerleşmiş kurumlar çerçevesinde kendi kendini düzenleyici olmalıdır.

Açıklama:

Basının Dört Kuramı’nı betimleyebileceksiniz.
Kısacası, medya çalışanları ve Basın özgürlüğü̈ Komisyonu tarafından geliştirilen ve İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra etkili olan Toplumsal Sorumluluk Kuramı; medyanın bilgilendirir, eğlendirir ve satarken aynı zamanda çatışmayı tartışmaya dönüştürmekle de görevli olduğunu öne sürmektedir. Toplumsal Sorumluluk Kuramı’nın dayandığı temel ilkeler özetle şöyle sıralanabilir. Medya topluma karşı belirli görevleri kabul etmeli ve yerine getirmelidirToplumun da medyadan yüksek düzey beklemeye hakkı olduğu ve bu nedenle kamu adına genel yararı gözeten müdahaleler olabileceği kabul edilmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Toplumsal Sorumluluk Kuramının dayandığı ilkelerden birisidir?

Toplumun medyadan yüksek düzey beklemeye hakkı olduğundan bu nedenle medyaya, kamu adına genel yararı gözeten müdahaleler olabileceği kabul edilmelidir.

Medya yerleşik siyasi güce bağlı olmalıdır.

İletişim alanında meslek seçmek için meslek okullarından mezun olma (İletişim Fakülteleri) ön koşulu bulunmalıdır.

Olay, bilgi ya da habere serbestçe ulaşma ve bilgiyi yayma konusunda otoriteye karşı gelinmemelidir.

Medya üzerindeki özel mülkiyet devletin vereceği izinle yapılmalıdır.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi J. Herbert Altschull'un dönemin basın sınıflandırmasını yaparken temel aldığı anlayışı yansıtmaktadır?

Basında etiketleme ve çatışma dilinden kaçınmak gerekmez.

Medya herhangi bir sistemde sosyal gücü elinde bulunduranlara bağlı değildir.

Medya herhangi bir sistemde siyasi gücü elinde bulunduranlara bağlı değildir.

Medya herhangi bir sistemde ekonomik gücü elinde bulunduranlara bağlı değildir.

Bağımsız medya mümkün değildir.

Açıklama:

Medya sistemlerine yönelik belli başlı yeni yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
J. Herbert Altschull, 1984 yılında yayımlanan Agents of Power (Güç. Temsilcileri) adlı kitabında Soğuk Savaş yıllarında yazılan Basının Dört Kuramı’nın artık geçerli olmadığı görüşüyle medya sistemlerine yeni bir açıklama getirmiştir. Basının Dört Kuramı’nın “bize karşı onlar” anlayışıyla oluşturulduğunu ve düşmanlık dönemini yansıttığını ileri süren Altschull, çatışma ortamından kaçınmak için “etiketleme ve çatışma dilinden” kaçınmak gerektiğini savunmuştur. Bağımsız bir medyanın mümkün olmadığını ve medyanın herhangi bir sistemde ekonomik, politik ve sosyal gücü elinde bulunduranların temsilcisi olacağı iddiasını ortaya atmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Jürgen Habermas'ın kamusal alan kavramından etkilenen Katılımcı Demokratik Kuramın özelliklerinden birisidir?

İletişim, profesyonellere bırakılmayacak kadar önemlidir.

Medya milli politikayla aynı çizgide pozitif gelişme göstermelidir.

Medya hem toplumun ihtiyaçları hem de hükümet istekleriyle uyumlu olmalıdır.

Medyanın özgürlüğü ekonomik önceliklere ve toplumunu gelişme ihtiyaçlarına uygun olarak kısıtlanmaya açık olmalıdır.

Ülke çıkarları doğrultusunda devlet medya operasyonlarına müdehale etme ve kısıtlama hakkına sahiptir.

Açıklama:

Medya sistemlerine yönelik belli başlı yeni yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Tek tek vatandaşlar ve azınlık grupları medyaya geçiş (iletişim) hakkına ve kendi belirledikleri ihtiyaçlar doğrultusunda hizmet edilme hakkına sahiptir. Medyanın içeriği ve organizasyonu merkezileştirilmiş politika ya da hükûmetin bürokratik kontrolüne tabi olmamalıdır. Medya öncelikle izleyici için var olmalıdır. Gruplar, organizasyonlar ve yerel toplumlar kendi yayınlarına sahip olmalıdır. Küçük çaplı etkileşim ve katılımcı medya formları geniş çaplı, tek yönlü ve profesyonelleştirilmiş medyadan daha iyidir. İletişim araçları ile ilgili belirli sosyal ihtiyaçlar ne bireysel tüketici talepleriyle, ne de devlet ve onun kurumlarınca yeterince açıklanabilir. İletişim, profesyonellere bırakılamayacak kadar önemlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi basının dört kuramından birisi değildir?

Otoriter

Özgürlükçü

Saygıdeğer

Toplumsal sorumluluk

Sovyet-Totaliter

Açıklama:

Dünyadaki medya sistemleri, basın ya da gazetecilik ekseninde dört ayrı kategoride tanımlanmaktadır. Bunlar Otoriter, Özgürlükçü (Liberal), Toplumsal (Sosyal) Sorumluluk ve Sovyet-Totaliter Kuram şeklinde dilimize çevrilebilir. Doğru cevap C seçeneğidir

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi otoriter kuramın hedefidir?

Gerçeğin keşfedilmesine yardım etme, bilgi verme eğlendirme, satış

Çatışmayı tartışmaya dönüştürme, bilgi verme ve eğlendirme

Devlete hizmet etmek, hükümet politikalarını desteklemek ve ilerletmek

Sosyalist sistemin başarılı olması ve varlığına katkı sağlamak

Vatandaşların dilediği şeyi yayınlamada özgür olması

Açıklama:

Otoriter kuramın hedefli; devlete hizmet etmek, hükümet politikalarını desteklemek ve ilerletmek. Doğru cevap C seçeneğidir

Doğru Cevap: C

Soru 37

Felsefi temelleri Eflatun’dan Machiavelli, Hobbes ve Hegel’e kadar uzanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Liberal

Toplumsal sorumluluk

Sovyet-totaliter

Totaliter

Otoriter

Açıklama:

Tarihsel süreç içinde en uzun dönem uygulama imkanı bulan ve ortaçağda zirveye ulaşan otoriter anlayış, her türlü gücün devletin başındaki kişinin elinde toplanması esasına dayanır. Bu düşüncenin felsefi temelleri Eflatun’dan Machiavelli, Hobbes ve Hegel’e kadar uzanmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi otoriter medya anlayışı çerçevesinde medyanın nasıl olması gerektiğine ilişkin ortak görüşlerden birisi değildir?

Medya, yerleşik siyasi güce her zaman bağlı olmalıdır.

Medya, kanunları ya da kurulu düzeni bozucu şeyleri yapmaktan kaçınmalıdır.

Bir şeyler söylemek isteyen herkes özgürdür.

Medya, ahlaki ve siyasi değerlere ve çoğunluğa karşı saldırgan olmamalıdır.

Gazeteciler ya da medya çalışanları, kendi medya organizasyonları içinde bağımsızdırlar.

Açıklama:

Medya, yerleşik siyasi güce her zaman bağlı olmalıdır. Medya, kanunları ya da kurulu düzeni bozucu şeyleri yapmaktan kaçınmalıdır. Medya, ahlaki ve siyasi değerlere ve çoğunluğa karşı saldırgan olmamalıdır. Bu ilkelerin geçerliliğini sağlamak için öndenetim ve sansür uygulaması meşru ve haklıdır. Otoriteye karşı kabul edilmez saldırılar, resmi politikalardan hoş görülmeyecek sapmalar ve ahlak kurallarına uymama cezai sorumluluk gerektiren bir suçtur. Gazeteciler ya da medya çalışanları, kendi medya organizasyonları içinde bağımsızdırlar. Medya üzerinde özel mülkiyet ancak bu şartlara uyma halinde kabul edilebilir. Doğru cevap C seçeneğidir

Doğru Cevap: C

Soru 39

Basının görevinin devlete hizmet etmek olmadığını, basının bilgi verme, eğlendirme ve satma kadar hükümeti kontrol etme ve gerçeği bulmasına yardım etme görevlerini yerine getirmesi gerektiğini ifade eden düşünür/düşünürler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Adam Smith

Johann Gutenberg

Fredrick Siebert, Theodore Peterson ve Wilbur Schramm

Eflatun, Machiavelli, Hobbes ve Hegel

John Milton, John Locke, John Stuart Mill

Açıklama:

John Milton, John Locke, John Stuart Mill ve onların görüşlerinden etkilenen gazeteciler, artık basının görevinin devlete hizmet etmek olmadığını, basının bilgi verme, eğlendirme ve satma kadar hükümeti kontrol etme ve gerçeği bulmasına yardım etme görevlerini yerine getirmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Doğru cevap E seçeneğidir

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi medyada serbest özel girişim ilkesinin açıklamalarından biri değildir?

Otoriteye karşı kabul edilmez saldırılar, resmi politikalardan hoş görülmeyecek sapmalar ve ahlak kurallarına uymama cezai sorumluluk gerektiren bir suçtur.

İletişim/yayın kuruluşları herhangi bir ön izin / yetki belgesi alma koşuluna bağlı olmaksızın kurulabilmelidir.

İletişim alanında meslek seçmek için herhangi bir ön koşul bulunmamalıdır.

Herhangi bir şeyin istek dışında yayınlanması için zorluk ya da baskı olmamalıdır.

Yasalarla sınırları önceden belirlenmiş özel yaşamın gizliliği, vatana ihanet, yurt güvenliği gibi kutsal konular dışında resmi görüş ve hükümetlere yönelik karşı düşünce açıklama, eleştiri, aktarım sonrasında da bir suç kovuşturmasına konu olmamalıdır.

Açıklama:

Özgürlükçü anlayış, dileyen herkesin yayın yapabilme özgürlüğüne sahip olması gerektiği düşüncesini benimsemiştir. Buna göre: İletişim/yayın kuruluşları herhangi bir ön izin / yetki belgesi alma koşuluna bağlı olmaksızın kurulabilmelidir. İletişim alanında meslek seçmek için herhangi bir ön koşul bulunmamalıdır. Herhangi bir şeyin istek dışında yayınlanması için zorluk ya da baskı olmamalıdır. Yasalarla sınırları önceden belirlenmiş özel yaşamın gizliliği, vatana ihanet, yurt güvenliği gibi kutsal konular dışında resmi görüş ve hükümetlere yönelik karşı düşünce açıklama, eleştiri, aktarım sonrasında da bir suç kovuşturmasına konu olmamalıdır. Doğru cevap a seçeneğidir

Doğru Cevap: A

Soru 41

Toplumun haber ve bilgi edinme konusunda özgür olması, hangi özgürlük kapsamına girer?

Bilgi toplama

Erişim

Haber iletme

Haber alma

Toplumsal sorumluluk

Açıklama:

Haber alma özgürlüğü: Toplumun haber ve bilgi edinme konusunda özgür olması, kendi seçtiği her türlü habere kavuşabilmesi gereklidir. Doğru cevap D seçeneğidir

Doğru Cevap: D

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal sorumluluk kuramının dayandığı temel ilkelerden birisidir?

Medya haber aktarımının sağlanması yanında kültür ve sanatın yayılması ve geliştirilmesi amaçlarını da benimsemeli, eğitici olmalıdır.

Medya işçi sınıfının ilgilerine hizmet etmeli ve onların kontrolü altında olmalıdır.

Medya özel mülkiyet altında olmamalıdır.

Medya toplum için sosyalleşme, eğitim, bilgi, motivasyon ve seferberlik gibi pozitif fonksiyonlara hizmet etmelidir.

Topluma karşı tüm görevleri yanında medya, izleyicilerin ihtiyaç ve isteklerine cevap vermelidir.

Açıklama:

Medya haber aktarımının sağlanması yanında kültür ve sanatın yayılması ve geliştirilmesi amaçlarını da benimsemeli, eğitici olmalıdır. Doğru cevap A seçeneğidir

Doğru Cevap: A

Soru 43

Yönetime ortak olmak ve yukarıdan aşağıya bir örgütlenme ve iletişim yerine yatay, aynı düzeyde ve eşitlikçi bir anlayışın yerleşmesi fikrine dayanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Gelişmeci

Katılımcı demokratik

Otoriter

Sovyet totaliter

Toplumsal sorumluluk

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 44

Gerçeği araştırmak, insanları eğitmek ve siyasi anlamda tarafları açıklamak, hangi modelin açıklamasıdır?

Serbest pazar modeli

İlerleme

Marksist

Katılımcı demokratik

Gelişmeci

Açıklama:

Marksist Model gazeteciliğin amaçlarını şöyle tanımlar: Gerçeği araştırmak, insanları eğitmek ve siyasi anlamda tarafları açıklamak, sosyalist öğretiye destek isteyecek şekilde insanlara hizmet etmek, görüşlere şekil vermek ve davranışları değiştirmek. Doğru cevap C seçeneğidir

Doğru Cevap: C

Soru 45

Sistemli bir biçimde düzenlenmiş birçok olayı açıklayan ve bir bilime temel olan kurallar, yasalar bütünü anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kuram

Kanun

Norm

İlke

Olgu

Açıklama:

Kuram, teori olarak da bilinir. Sistemli bir biçimde düzenlenmiş birçok olayı açıklayan ve bir bilime temel olan kurallar, yasalar bütünüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi basının dört kuramından biri değildir?

Otoriter kuram

Özgürlükçü kuram

Eleştirel kuram

Toplumsal sorumluluk kuramı

Sovyet-totaliter kuram

Açıklama:

Dünyada en çok bilinen basın sınıflandırma sistemlerinin başında Siebert, Peterson ve Schramm'ın ilk basımı 1954 yılında yapılan Basının Dört Kuramı adlı çalışması gelir. Burada belirtilen kategoriler otoriter, özgürlükçü, toplumsal sorumluluk ve sovyet-totaliter şeklinde dilimize çevrilebilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal sorumluluk kuramında yasaklar dahilinde belirtilen unsurlardan biridir?

Siyasal mekanizmanın eleştirisi

İftira

Hayati önemdeki sosyal konularda ve özel haklara ciddi tecavüzler

Parti amaçlarını eleştirmek

Yönetimdeki görevlilerin eleştirisi

Açıklama:

Toplumsal sorumluluk kuramında "hayati önemdeki sosyal konularda ve özel haklara ciddi tecavüzler" yasaklar dahilindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Batı dünyasındaki ilk yüksek öğretim kurumu olan Atina Akademisi'ni kuran ve en önemli eseri "Devlet" olan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Platon

Aristoteles

Sokrates

Pisagor

Homeros

Açıklama:

Platon ya da İslam dünyasında Eflatun olarak bilinen, gerçek adı Aristokles olan antik klasik yunan filozofu, batı dünyasındaki ilk yüksek öğretim kurumu olan Atina Akademisi'ni kurmuştur. Sokrates'in öğrencisidir. Aristo da Platon'un öğrencisidir. En önemli eseri "Devlet"tir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Basının temel amacının iktidarlardaki hükümetin politikalarını desteklemek ve devletin siyasetini geliştirmek, ilerletmek ve ona hizmet etmek olarak tanımlandığı kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Sovyet-totaliter kuram

Eleştirel kuram

Otoriter kuram

Liberal kuram

Toplumsal sorumluluk kuramı

Açıklama:

Otoriter kurama göre basının temel amacı, iktidarlardaki hükümetin politikalarını desteklemek ve devletin siyasetini geliştirmek, ilerletmek ve ona hizmet etmek şeklinde tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi otoriter medya anlayışı çerçevesinde medyanın nasıl olması gerektiğine dair ortak görüşlerden biri değildir?

Medya yerleşik siyasi güce her zaman bağlı olmalıdır

Medya kanunları ya da kurulu düzeni bozucu şeyleri yapmaktan kaçınmalıdır

Medya ahlaki ve siyasi değerlere ve çoğunluğa karşı saldırgan olmamalıdır

Otoriteye karşı kabul edilmez saldırılar, resmi politikalardan hoş görülmeyecek sapmalar ve ahlak kurallarına uymama cezai sorumluluk gerektiren bir suçtur

Çatışmayı tartışmaya dönüştürme, bilgi verme, eğlendirme ve satış işlevleri yerine getirilmelidir

Açıklama:

Otoriter medya anlayışı çerçevesinde medyanın nasıl olması gerektiğine ilişkin ortak bazı görüşlere dikkat edilebilir. Bunlar şöyle sıralanabilir:

Medya, yerleşik siyasi güce her zaman bağlı olmalıdır.
Medya, kanunları ya da kurulu düzeni bozucu şeyleri yapmaktan kaçınmalıdır.
Medya, ahlaki ve siyasi değerlere ve çoğunluğa karşı saldırgan olmamalıdır.
Bu ilkelerin geçerliliğin sağlamak için ön denetim ve sandür uygulaması meşru ve haklıdır.
Otoriteye karşı kabul edilemez saldırılar, resmi politikalardan hoş görülmeyecek sapmalar ve ahlak kurallarına uymama cezai sorumluluk gerektiren bir suçtur.
Gazeteciler ya da medya çalışanları, kendi medya organizasyonları içinde bağımsızdırlar.
Medya üzerinde özel mülkiyet ancak bu şartlara uyma halinde kabul edilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi liberal kuramın savunduğu görüşlerden biridir?

Devlet, bireyin mutluluğunun bir aracıdır

Dış tehdit gibi konularda baskı ve sansür uzlaşmayı temsil eder

Örgütlenmeyi önleme bir tür denetim mekanizmasıdır

Sansasyonel içerik üretimi eleştirilmelidir

Kâr amaçlı yayıncılığa karşı bir tutum sürdürülmelidir

Açıklama:

Liberal medya kuramı, liberal anlayışın sosyal, felsefi, siyasi ve iktisadi birikimleri üzerine inşa edilmiştir. Otoriter anlayışın aksine devletin yerine bireyi merkeze alan liberal anlayış, devleti bireyin mutluluğunun bir aracı olarak görür.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Özgürlükleri teminat altına alan ilk ve en önemli belge aşağıdakilerden hangisidir?

Magna Carta Libertatum

İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi

Özgürlük Bildirgesi

Komünist Manifesto

Açıklama:

Özgürlükleri teminat altına alan ilk ve en önemli belge Fransız ayaklanması ve ihtilalinin ardından 26 ,ağustos 1789'da ilan edilen 17 maddeden oluşan İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi John Milton, John Locke ve John Stuart Mill ile onların görüşlerinden etkilenen gazetecilere göre basının görevleri arasında değildir?

Bilgi verme

Eğlendirme

Satma

Karar verme süreçlerinde yönlendirmede bulunma

Hükümeti kontrol etme

Açıklama:

John Milton, John Locke ve John Stuart Mill ile onların görüşlerinden etkilenen gazeteciler, artık basının görevlerinin devlete hizmet etmek olmadığını, basının bilgi verme, eğlendirme ve satma kadar hükümeti kontrol etme ve gerçeği bulmasına yardım etme görevlerini yerine getirmesi gerektiğini ifade etmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Gazetecilerin amaçları ve idealleri toplumun en iyi çıkarlarıyla uyuşan sorumlu profesyoneller olduğunu ileri süren kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Liberal kuram

Toplumsal sorumluluk kuramı

Gelişmeci kuram

Sovyet-totaliter kuram

Katılımcı demokratik kuram

Açıklama:

Sovyet-Totaliter Kuram'ın dayandığı temel varsayımlar özetle şöyle sıralanabilir:

Medya, işçi sınıfının ilgilerine hizmet etmeli ve onların kontrolü altında olmalıdır,
Medya, özel mülkiyet altında olmamalıdır,
Medya, toplum için sosyalleşme, eğitim, bilgi, motivasyon ve seferberlik gibi pozitif fonksiyonlara hizmet etmelidir,
Topluma karşı tüm görevleri yanında medya, izleyicilerin ihtiyaç ve isteklerine cevap vermelidir,
Toplumun anti-toplumsal bir yayından sonra olayı önlemek ya da cezalandırmak için sansür ve bazı yasal düzenlemeleri kullanmaya hakkı vardır,
Marksist-Leninist prensiplere göre medya, dünya ve toplumun tam ve objektif bir görünüşünü sağlamalıdır,
Medya, ülke içinde ve dışında gelişen ilerici hareketleri desteklemelidir,
Gazeteciler, amaçları ve idealleri toplumun en iyi çıkarlarıyla uyuşan sorumlu profesyonellerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Basının dört kuramına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Otoriter kuram, liberal kuram, toplumsal sorumluluk kuramı ve Sovyet totaliter kuram olmak üzere dünya medya sistemlerini dört kategoride sınıflandırır.

Basının dört kuramı, basın yazınında kullanılan dört farklı kuramı ifade etmek için kullanılan bir tabirdir.

Basının dört kuramı tabiri aynı dönemde farklı akademisyenlerce yazılan dört farklı kitabı ifade eder.

Basının dört kuramı 1. Dünya Savaşı'ndan hemen sonra ortaya çıkmıştır.

Basının dört kuramı Dünya'da pek bilinmeyen ve benimsenmeyen bir kuramdır.

Açıklama:

Dünyada “en çok bilinen” basın sınıflandırma sistemlerinin başında Fredrick Siebert, Theodore Peterson ve Wilbur Schramm’ın ilk basımı 1954 yılında yapılan Four Theories of the Press (Basının Dört Kuramı) adlı çalışması gelir. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından başlayan iki kutuplu; yani Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)’nin dünyanın iki büyük süper gücü olduğu yıllarda ABD’de yayımlanmış olan kitapta, dünyadaki medya sistemleri, basın ya da gazetecilik ekseninde dört ayrı kategoride tanımlanmaktadır. Bunlar Otoriter, Özgürlükçü (Liberal), Toplumsal (Sosyal) Sorumluluk ve Sovyet-Totaliter Kuram şeklinde dilimize çevrilebilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

16 ve 17’nci yüzyıl, İngiltere 'de ortaya çıkmıştır.
Hükümdarların ya da hükümetlerin mutlak gücü felsefesine dayanır.
Hükümete ait olma şartı olmamasına rağmen medya, devlet politikasını yürütme aracıdır.

Yukarıda özellikleri verilen medya kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Gelişmeci kuram

Totaliter kuram

Toplumsal sorumluluk kuralı

Liberal kuram

Otoriter kuram

Açıklama:

Avrupa’da hareketli harfleri kullanan matbaanın 1455’te Johann Gutenberg tarafından geliştirilmesinden ve bu tekniğin yaygınlaşması sonrasında gazeteciliğin 1600’lerin başında ivme kazandığı dönem, toplumların monarşi rejimleri altında yönetildiği ve otoriter kuralların geçerli olduğu yıllardır. Bu nedenle 16. ve 17. yüzyılda yayımlanan özel ya da kamusal sahiplik yapısıyla çıkarılan gazeteler, devlete ya da hükümete hizmet eden, hükümetin politikalarını destekleyen ya da geliştiren yönde yayın anlayışına sahiptir. Başka bir ifadeyle, gerektiğinde zorla da olsa hükümet otoritesine bağlı olmuşlardı. Tarihsel süreç içinde en uzun dönem uygulama imkanı bulan ve ortaçağda zirveye ulaşan otoriter anlayış, her türlü gücün devletin başındaki kişinin elinde toplanması esasına dayanır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Her türlü eserin yayınının ve gösterilmesinin izne bağlı olması, sıkı denetimi; eserlerin yayınlanmadan ya da sahnelenmeden önce hükümetlerce denetlenmesi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Oto-sansür

Sansür

Medya patronluğu

Algı yönetimi

Sansasyon

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 58

Değişen toplumsal, ekonomik ve siyasal ortama bağlı olarak Basının Dört Kuramı’na iki yeni kuramın eklenmesi gerektiğini “Altı Normatif Medya Kuramı” açıklamasıyla ifade etmiştir.
Gelişmeci kuramı ve katılımcı demokratik kuramı ortaya koymuştur.

Yukarıda katkılarına yer verilen iletişim bilimci aşağıdakilerden hangisidir?

Fredrick Siebert

Theodore Peterson

Denis McQuail

John Stuart Mill

Adam Smith

Açıklama:

İletişim bilimci Denis McQuail (1994), değişen toplumsal, ekonomik ve siyasal ortama bağlı olarak Basının Dört Kuramı’na iki yeni kuramın eklenmesi gerektiğini “Altı Normatif Medya Kuramı” açıklamasıyla ifade etmiştir. Basının Dört Kuramı’na eklenen iki yeni kuramdan ilki Gelişmeci Kuram, ikincisi ise Katılımcı Demokratik Kuram’dır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Tek tek vatandaşlar ve azınlık grupları medyaya geçiş (iletişim) hakkına ve kendi belirledikleri ihtiyaçlar doğrultusunda hizmet edilme hakkına sahiptir.

Medyanın içeriği ve organizasyonu merkezileştirilmiş politika ya da hükümetin bürokratik kontrolüne tabi olmamalıdır.

Medya öncelikle izleyici için var olmalıdır.

Küçük çaplı etkileşim ve katılımcı medya formları geniş çaplı, tek yönlü ve profesyonelleştirilmiş medyadan daha iyidir.

Yukarıda temel ilkelerinden bazıları verilen medya kuramı hangisidir?

Gelişmeci kuram

Liberal kuram

Katılımcı demokratik kuram

Otoriter kuram

Sosyalist kuram

Açıklama:

Katılımcı Demokratik Kuram, yönetime katılmayı ve yukarıdan aşağıya bir örgütlenme ve iletişim yerine yatay, aynı düzeyde ve eşitlikçi bir anlayışın yerleşmesi fikrine dayandırmaktadır. Bu çerçevede medya, “halkın siyasal katılımının aktif olmasını teşvik eder” bir konumda ifade edilmektedir. Jürgen Habermas’ın “kamusal alan” kavramından etkilenen kuram, genellikle postmodern toplumlarda görülmektedir. Katılımcı Demokratik Kuram’ın temel ilkeleri şöyle sıralanabilir: (McQuail, 1994) • Tek tek vatandaşlar ve azınlık grupları medyaya geçiş (iletişim) hakkına ve kendi belirledikleri ihtiyaçlar doğrultusunda hizmet edilme hakkına sahiptir, • Medyanın içeriği ve organizasyonu merkezileştirilmiş politika ya da hükümetin bürokratik kontrolüne tabi olmamalıdır, • Medya öncelikle izleyici için var olmalıdır, • Gruplar, organizasyonlar ve yerel toplumlar kendi yayınlarına sahip olmalıdır,
• Küçük çaplı etkileşim ve katılımcı medya formları geniş çaplı, tek yönlü ve profesyonelleştirilmiş medyadan daha iyidir. • İletişim araçları ile ilgili belirli sosyal ihtiyaçlar ne bireysel tüketici talepleriyle, ne de devlet ve onun kurumlarınca yeterince açıklanabilir, • İletişim, profesyonellere bırakılamayacak kadar önemlidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi liberal kuramın temel ilkelerindendir?

Medya haber aktarımının sağlanması yanında kültür ve sanatın yayılması ve geliştirilmesi amaçlarını da benimsemeli, eğitici olmalıdır

Medya topluma karşı belirli görevleri kabul etmeli ve yerine getirmelidir.

Medya özel mülkiyet altında olmamalıdır.

İletişim alanında meslek seçmek için herhangi bir ön koşul bulunmamalıdır

Medya, yerleşik siyasi güce her zaman bağlı olmalıdır.

Açıklama:

Özgürlükçü anlayışa göre basın, çoğunlukla özel sektörün elindedir. Otoriter anlayışın “yayın izni” şartına karşılık, özgürlükçü anlayış, dileyen herkesin yayın yapabilme özgürlüğüne sahip olması gerektiği düşüncesini benimsemiştir. Buna göre:
• İletişim/yayın kuruluşları herhangi bir ön izin / yetki belgesi alma koşuluna bağlı olmaksızın kurulabilmelidir.
• İletişim alanında meslek seçmek için herhangi bir ön koşul bulunmamalıdır, • Herhangi bir şeyin istek dışında yayınlanması için zorluk ya da baskı olmamalıdır,
• Yasalarla sınırları önceden belirlenmiş özel yaşamın gizliliği, vatana ihanet, yurt güvenliği gibi kutsal konular dışında resmi görüş ve hükümetlere yönelik karşı düşünce açıklama, eleştiri, aktarım sonrasında da bir suç kavuşturmasına konu olmamalıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Bağımsız bir medyanın mümkün olmadığını ve medyanın herhangi bir sistemde ekonomik, politik ve sosyal gücü elinde bulunduranların temsilcisi olacağı iddiasını ortaya atmıştır.
Agents of Power (Güç Temsilcileri) adlı kitabında Soğuk Savaş yıllarında yazılan Basının Dört Kuramı’nın artık geçerli olmadığı görüşüyle medya sistemlerine yeni bir açıklama getirmiştir.
Serbest Pazar (Kapitalist) Model, Marksist (Sosyalist) Model, İlerleme (veya daha az doğru olmakla birlikte gelişmekte olan ülkeler) Modeli olmak üzere üç model tanımlamıştır.

Yukarıda katkıları belirtilen iletişim bilimci hangisidir?

Jürgen Habermas

Denis McQuail

Robert M. Hutchins

John Locke

J. Herbert Altschull

Açıklama:

J. Herbert Altschull, 1984 yılında yayımlanan Agents of Power (Güç Temsilcileri) adlı kitabında Soğuk Savaş yıllarında yazılan Basının Dört Kuramı’nın artık geçerli olmadığı görüşüyle medya sistemlerine yeni bir açıklama getirmiştir. Basının Dört Kuramı’nın “bize karşı onlar” anlayışıyla oluşturulduğunu ve düşmanlık dönemini yansıttığını ileri süren Altschull, çatışma ortamından kaçınmak için “etiketleme ve çatışma dilinden” kaçınmak gerektiğini savunmuştur. Bağımsız bir medyanın mümkün olmadığını ve medyanın herhangi bir sistemde ekonomik, politik ve sosyal gücü elinde bulunduranların temsilcisi olacağı iddiasını ortaya atan Altschull, dönemin basın sistemlerine bakarak üç basın modeli tanımlaması yapmıştır. Bunlar şu şekilde sıralanabilir: Serbest Pazar (Kapitalist) Model, Marksist (Sosyalist) Model, İlerleme (veya daha az doğru olmakla birlikte gelişmekte olan ülkeler) Modeli. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Kitle iletişim araçları kullanılarak iletilecek her şeyin serbest dolaşımının sağlanması, üçüncü kişilerin (örneğin hükümetlerin) öndenetim ya da sansür uygulamaya hakkı olmaması anlamına gelen ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Basın özgürlüğü

Sansür yasağı

Serbest dolaşım ilkesi

Liberal yaklaşım

Serbest pazar ilkesi

Açıklama:

Serbest dolaşım ilkesi: Kitle iletişim araçları kullanılarak iletilecek her şeyin serbest dolaşımının sağlanması, üçüncü kişilerin (örneğin hükümetlerin) öndenetim ya da sansür uygulamaya hakkı olmaması anlamına gelmektedir. Buna göre:

Bilgi edinme ve erişim özgürlüğü: Olay, bilgi ya da habere serbestçe ulaşma ve bilgiyi elde etme özgürlüğü temin edilmelidir. Bilgiye ulaşmak isteyenler için olanaklar eşit biçimde açık bulundurulmalı, haber ve bilgi toplamaya yönelik yasal bir kısıtlama getirilmemelidir.
Haber iletme özgürlüğü: Elde edilen bilgi ya da yazılan haberlerin kitle iletişim araçları tarafından iletilebilme özgürlüğü olmalıdır.
Haber alma özgürlüğü: Toplumun haber ve bilgi edinme konusunda özgür olması, kendi seçtiği her türlü habere kavuşabilmesi gereklidir. ,

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Fransa, Yunanistan, İtalya, Portekiz, İspanya gibi ülkeler bu model kapsamında tanımlanmaktadır.
Bu modelde gazete endüstrisi düşük tiraj, siyasal elit basın olarak tanımlanır. Siyasi paralellik anlamında yüksek dışsal çoğulculuk yorum yönetimli gazetecilik ve siyasetin yayın sisteminde ağırlığı söz konusudur.

Yukarıda özellikleri verilen karşılaştırmalı medya sistemleri modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Kuzey-Orta Avrupa Modeli

Kutuplaşmış Çoğulcu Model

Demokratik Korporatist Model

Liberal Model

Kuzey Atlantik Modeli

Açıklama:

Kutuplaşmış çoğulcu model çerçevesinde tanımlanan ülkeler Fransa, Yunanistan, İtalya, Portekiz, İspanya gibi güney Avrupa ülkeleridir. Bu nedenle modele ikinci isim olarak “Akdeniz Modeli” adı verilmiştir. Bu modelde gazete endüstrisi düşük tiraj, siyasal elit basın olarak tanımlanır. Siyasi paralellik anlamında yüksek dışsal çoğulculuk yorum yönetimli gazetecilik ve siyasetin yayın sisteminde ağırlığı söz konusudur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Kuzey Atlantik modeline ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Gazetecilik endüstrisinde orta düzeyde tiraj görülür.

Yüksek kurumsallaşmış öz-düzenleme mevcuttur.

Siyasi paralellik anlamında ticari basının nötr tavrı söz konusudur.

Gazetecilik endüstrisi yüksek tirajlıdır.

Formel olarak özerk yayıncılığın yönetiminde profesyonel model uygulanmaktadır.

Açıklama:

Gazetecilik endüstrisinin yüksek tirajlı olması Kuzey-Orta Avrupa Modeli/Demokratik Korporatist Modelin bir özelliğidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Siebert

Peterson

McQuil

Schramm

Altshull

Yukarıdakilerden hangileri ‘Basının Dört Kuramı’ adlı çalışmayı yayınlamıştır?

II, III ve V

I, II ve IV

III, IV ve V

I, II ve III

II, IV ve V

Açıklama:

Dünyada “en çok bilinen” basın sınıflandırma sistemlerinin başında Fredrick Siebert, Theodore Peterson ve Wilbur Schramm’ın ilk basımı 1954 yılında yapılan Four Theories of the Press (Basının Dört Kuramı) adlı çalışması gelir. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından başlayan iki kutuplu; yani Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)’nin dünyanın iki büyük süper gücü olduğu yıllarda ABD’de yayımlanmış olan kitapta, dünyadaki medya sistemleri, basın ya da gazetecilik ekseninde dört ayrı kategoride tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi, Otoriter Kuram ile Sovyet-Totaliter Kuram arasındaki benzer noktalardan biridir?

Devlet işleyişini destekleme amacı

Özel medya mülkiyetine izin

Medya kullanımının herkese açık olması

Fikir özgürlüğüne dayanıyor olması

Bilgi verme ve eğlendirme amacı

Açıklama:

Otoriter kuramın hedefleri devlete hizmet etmek, hükümet politikalarını desteklemek ve ilerletmek; Sovyet-totaliter kuramın hedefleri de sosyalist sistemin başarılı olması ve varlığına katkı sağlama olduğu için devlet işleyişini destekleme amacı, iki kuramda ortaktır. Özel medya mülkiyetine Totaliter kuramda izin verilmez. Her iki kuramda da medya kullanımı herkese açık değildir ve fikir özgürlüğüne değil hükümetlere dayanır. bilgi verme ve eğlendirme amacı ise Liberal ve Toplumsal Sorumluluk kuramlarının hedefleri arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Otoriter kuramda, yönetenlerin otoritelerini korkuya dayandırması gerektiğini savunan düşünür kimdir?

Hobbes

Hegel

Platon

Machiavelli

Aristoteles

Açıklama:

Tarihsel süreç içinde en uzun dönem uygulama imkanı bulan ve ortaçağda zirveye ulaşan otoriter anlayış, her türlü gücün devletin başındaki kişinin elinde toplanması esasına dayanır. Bu düşüncenin felsefi temelleri Eflatun’dan Machiavelli, Hobbes ve Hegel’e kadar uzanmaktadır.
Machiavelli, hükümdarların devletin güvenliğini sağlamak ve varlığını sürdürebilmek için baskı ve zulüm de dahil olmak üzere her türlü ahlaki olmayan yollara bile başvurabileceklerini söyler. Yönetenler kuvvet ya da hile silahlarını kullanabilirler. Korkuya dayanmadan da bir otorite kurulamaz.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aydınlanma Çağı temelinde ortaya çıktığı düşünülen kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Otoriter kuram

Totaliter kuram

Gelişmeci kuram

Sosyal sorumluluk kuramı

Liberal kuram

Açıklama:

Batı toplumunda 17. ve 18. yüzyıllarda gelişen ve akılcı düşünceyi eski, geleneksel, değişmez kabul edilen varsayımlardan, önyargılardan ve ideolojilerden özgürleştirmeyi ve yeni bilgiye yönelik kabulü geliştirmeyi amaçlayan düşünsel gelişimi kapsayan döneme “Aydınlanma Çağı” denilmektedir. Aydınlanmaya yol açan başlıca düşünsel gelişmeler Rönesans ve Reform hareketleridir. Bu hareketler sonrasında Batı’da toplumsal hayat önemli bir değişim içerisine girmiştir. Aydınlanma Çağı felsefesinin üzerine geliştirilen özgürlükçü ya da liberal anlayış çerçevesinde klasik kapitalist demokrasilerin temelleri atılmıştır.
Liberal Medya Kuramı, liberal anlayışın sosyal, felsefi, siyasi ve iktisadi birikimleri üzerine inşa edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Basının Dört Kuram'na iki yeni kuram ekleyen kimdir?

Siebert

Peterson

McQuil

Schramm

Altshull

Açıklama:

İletişim bilimci Denis McQuail (1994), değişen toplumsal, ekonomik ve siyasal ortama bağlı olarak Basının Dört Kuramı’na iki yeni kuramın eklenmesi gerektiğini “Altı Normatif Medya Kuramı” açıklamasıyla ifade etmiştir. Basının Dört Kuramı’na eklenen iki yeni kuramdan ilki Gelişmeci Kuram, ikincisi ise Katılımcı Demokratik Kuram’dır.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Katılımcı Demokratik Kuram'ın temel ilkelerine uymaz?

İletişim, gazetecilerin sorumluluğundadır.

Medya öncelikle izleyici için var olmalıdır.

Medyanın içeriği hükümetten bağımsız olmalıdır.

Vatandaşlar iletişim hakkına sahiptir.

Katılımcı medya profesyonelden daha iyidir.

Açıklama:

Katılımcı Demokratik Kuram’ın temel ilkeleri şöyle sıralanabilir: (McQuail, 1994)

Tek tek vatandaşlar ve azınlık grupları medyaya geçiş (iletişim) hakkına ve kendi belirledikleri ihtiyaçlar doğrultusunda hizmet edilme hakkına sahiptir,

Medyanın içeriği ve organizasyonu merkezileştirilmiş politika ya da hükümetin bürokratik kontrolüne tabi olmamalıdır,

Medya öncelikle izleyici için var olmalıdır,

Gruplar, organizasyonlar ve yerel toplumlar kendi yayınlarına sahip olmalıdır,

Küçük çaplı etkileşim ve katılımcı medya formları geniş çaplı, tek yönlü ve profesyonelleştirilmiş medyadan daha iyidir.

İletişim araçları ile ilgili belirli sosyal ihtiyaçlar ne bireysel tüketici talepleriyle, ne de devlet ve onun kurumlarınca yeterince açıklanabilir,

İletişim, profesyonellere bırakılamayacak kadar önemlidir.

Gazeteciler ve diğer medya çalışanları bilgi toplama ve yaymada özgürlüğe olduğu kadar sorumluluklara da sahip olması Gelişme Kuramı'na ait bir görüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Aşağıda verilen Altschull'un üç modeli ile ilgili çıkardığı sonuçlardan hangisi doğrudur?

Haber medyası halktan yanadır.

Medya toplumsal sorumluluk yanlısıdır.

Medya ifade özgürlüğüne dayanmaz.

Medyada çıkar gruplarının etkisi yoktur.

Basın kuramları, uygulamalarıyla uyumludur.

Açıklama:

Bu üç model genelinde ise Altschull, bazı sonuçlara vurguda bulunmuştur. Altschull, bütün basın sistemlerinde haber medyasının siyasi ve ekonomik gücün sahibi insanların temsilcisi olduğunu kaydeder. Ona göre medya içeriği daima masrafları karşılayanların çıkarlarına uygundur. Her üç model de özgür ifade inancına dayalıdır, ancak özgür ifadeye ilişkin tanımlamaları birbirinden farklıdır. Bütün basın sistemleri sosyal yani toplumsal sorumluluk öğretisini onaylar, insanların istek ve çıkarlarına hizmet ettiklerini ifade ederler ve insanlara erişim olanakları sağlamada istekli olduklarını belirtir. Her üç modelde de diğer basın modelleri normalden sapmış olarak kabul edilir. Gazetecilik okulları topluma ideolojiler ve değer sistemleri ihraç eder ve kaçınılmaz olarak gücü elinde tutanların var olmasına ve medyayı kontrol etmelerine yardım ederler. Son olarak ise Altschull, uygulamanın her zaman kuramdan farklı olduğuna işaret eder.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Altshull'un medya sistemlerine yönelik sınıflamasına göre, hangi basın modelinde özgür basın, gazeteciler için vicdan özgürlüğü demektir?

Marksist model

Katılımcı model

Serbest pazar modeli

İlerleme modeli

Gelişmeci model

Açıklama:

İlerleme modeline göre özgür basın, gazeteciler için vicdan özgürlüğü demektir. Serbest Pazar anlayışında dış kontrolden bağımsızlık, Marksist anlayışta tüm insanların görüşlerine yer verilmesi anlayışları ön plandayken ilerleme anlayışında basın özgürlüğü gazetecinin vicdanı ile tanımlanmıştır. İlerleme anlayışında “basın özgürlüğü ulusun yaşamından daha az önemli” denilerek bir sınırlılık da getirilmiştir. Dolayısıyla basın özgürlüğünü yasal bir çerçeveyle koruyabilmek için ulusal bir basın politikasının gerekli olduğu ifade edilmiştir. Yalnızca Serbest Pazar anlayışında böyle bir politikaya gerek olmadığı açık bir şekilde ifade edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi karşılaştırmalı medya sistemleri sınıflandırmasının, Sibert ve diğerlerini eleştirdiği konulardan biri değildir?

Tekil kullanıcıların nasıl etkilendiğine odaklanması

Soğuk Savaş döneminde yazılmış olması

Siyasal sistemde medyaya bir kurum olarak bakması

Güvenilir verilerden yararlanmaması

Tarafsız bir bakış sergilememesi

Açıklama:

Daniel Hallin ve Paolo Mancini de Basının Dört Kuramı’nı medya mesajlarının tekil kullanıcının tutum ve davranışlarını nasıl etkilediğine odaklanarak, bağlamsal olarak geniş toplumsal ve siyasal sistem içinde medyaya bir kurum olarak bakılmadığı noktasından eleştirerek yeni bir sınıflandırma ortaya koyarlar. Sibert ve diğerlerinin normatif medya kuramları, güvenilir verilerden yararlanmaktan ziyade, spekülatif ayrımlardan hareket edildiği ve Soğuk Savaş döneminde yazılan kitabın Sovyetler Birliği medyası hakkında tarafsız bir bakış sergileyemediği noktasında eleştirilir. 2004’de yayımlanan eserlerinde Halin ve Mancini 18 Batı demokrasisini; yani dokuz Kuzey Avrupa, beş Güney Avrupa ve dört Atlantik ülkesini inceleyerek üç farklı model önerirler

Doğru Cevap: C

Soru 74

Yüksek tirajlı gazetecilik endüstrisine sahip olan, kitlesel basının erken gelişiminin söz konusu olduğu ve yerel basının güçlü olduğu model hangisidir?

Akdeniz modeli

Afrika modeli

Kuzey Atlantik modeli

Kuzey-orta Avrupa modeli

Amerika modeli

Açıklama:

Kuze-orta Avrupa ya da Demokratik Korporatist modelde gazetecilik endüstrisi yüksek tirajlıdır. Kitlesel ticari basının erken gelişimi söz konusudur. Çoğu ülkede yerel basın güçlüdür. Siyasi paralellik anlamında özellikle ulusal basında dışsal çoğulculuk vardır. Tarihsel olarak güçlü parti basını ve nötr ticari basına doğru düşüm yaşanmıştır. Yayıncılık sisteminde özerklik söz konusudur. Profesyonellik güçlüdür. Kurumsallaşmış öz-düzenleme, etik anlayışla uzlaşma, gazetecilerin özerkliği için yasal düzenlemeler bulunur. Devletin müdahalesi güçlü ama daha çok basın özgürlüğü için ‘pozitif’ özgürlük görülür. Yoğunlaşmaya karşı toplumsal çeşitliliğin temsili için özellikle İskandinavya ülkelerinde basın teşvikleri bulunur. Kamu hizmeti yayıncılığı anlayışı güçlüdür.
Bu model kapsamında tanımlanan ülkeler Avusturya, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Al- manya, Hollanda, Norveç, İsveç, İsviçre gibi kuzey ve orta Avrupa ülkeleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

"İdeal olarak belirlenmiş ve olanı / olması gerekeni ortaya koyan ya da açıklayan subjektif kurallardır."
Yukarıdaki ifade hangi kavramı tanımlamaktadır?

Normatif kuram

Kuram

Teori

Eleştirel kuram

Liberal paradigma

Açıklama:

Normatif kuramlar kural koyucu kuramlardır. Eş deyişle ideal olarak belirlenmiş ve olanı / olması gerekeni ortaya koyan ya da açıklayan subjektif kurallar bütünüdür. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Siebert, Peterson ve Schramm'ın en çok bilinen basın sınıflandırma sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal Sorumluluk Kuramı

Basının Dört Kuramı

Gelişmeci Kuram

Marksist Model

Karşılaştırmalı Medya Sistemleri Sınıflandırması

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi Basının Dört Kuramı'ndan biri değildir?

Otoriter Kuram

Liberal Kuram

Eleştirel Kuram

Toplumsal Sorumluluk Kuramı

Sovyet-Totaliter Kuram

Açıklama:

Dünyada “en çok bilinen” basın sınıflandırma sistemlerinin başında Fredrick Siebert, Theodore Peterson ve Wilbur Schramm’ın ilk basımı 1954 yılında yapılan Four Theories of the Press (Basının Dört Kuramı) adlı çalışması gelir. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından başlayan iki kutuplu; yani Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)’nin dünyanın iki büyük süper gücü olduğu yıllarda ABD’de yayımlanmış olan kitapta, dünyadaki medya sistemleri, basın ya da gazetecilik ekseninde dört ayrı kategoride tanımlanmaktadır. Bunlar Otoriter, Özgürlükçü (Liberal), Toplumsal (Sosyal) Sorumluluk ve Sovyet-Totaliter Kuram şeklinde dilimize çevrilebilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisinde üst yapı kurumu olarak tanımlanan medya kamu mülkiyeti altıdadır?

Otoriter Kuram

Liberal Kuram

Toplumsal Sorumluluk Kuramı

Sovyet-Totaliter Kuram

Özgürlükçü Kuram

Açıklama:

Temel olarak Marksist, Leninist, Stalinist düşünceye, Hegel ile birlikte 19. yüzyıl Rus düşüncesine dayanan Sovyet-Totaliter anlayış; medyanın, sosyalist devlet anlayışına dayanan Sovyet sisteminin devamlılığına ve başarısına katkıda bulunmasını öngörmektedir. Sosyalist devlet anlayışında işçi sınıfı ve onun temsilcisi parti, iktidarı elinde bulundurmaktadır. Dolayısıyla “bilinç üretim endüstrisi” olan medya işçi sınıfının, başta parti olmak üzere onun temsili kuruluşlarının elinde ve denetimindedir. Medya bir “üst yapı kurumu” olarak tanımlanır ve kamusal mülkiyet altında tutulur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Gelişmeci Kuram ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Medya mülkiyeti sadece kamudadır

Bireysel özgürlükler ön plandadır

Medya içeriklerinde propagandaya ağırlık verilir

Devletin medyaya müdahale etme hakkı yoktur

Gelişmekte olan ülkelerde gazeteciler, modernleşmenin bir aracı olarak üst düzey bir rol üstlenebilirler

Açıklama:

Gelişmeci anlayışa göre gelişmekte olan ülkelerdeki gazeteciler, modernleşmenin bir aracı olarak üst düzey bir rol üstlenebilirler. Aynı şekilde devlet de kalkınmayı sağlamak için medyayı yönlendirebilir ya da sınırlandırabilir. Doğrudan ya da dolaylı olarak medyayı denetleyebilir, sansür uygulayabilir, ekonomik yönden destekleyebilir ya da kayırabilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi Katılımcı Demokratik Kuram'ın etkin olduğu toplumların özelliklerinden biridir?

Liberaldir

Medyada devlet sansürü vardır

Moderndir

Tarım ana geçim kaynağıdır

Halkın siyasal katılımı minimum düzeydedir

Açıklama:

Katılımcı Demokratik Kuram, yönetime katılmayı ve yukarıdan aşağıya bir örgütlenme ve iletişim yerine yatay, aynı düzeyde ve eşitlikçi bir anlayışın yerleşmesi fikrine dayandırmaktadır. Bu çerçevede medya, “halkın siyasal katılımının aktif olmasını teşvik eder” bir konumda ifade edilmektedir. Jürgen Habermas’ın “kamusal alan” kavramından etkilenen kuram, genellikle postmodern toplumlarda görülmektedir.
Daha çok gelişmiş liberal toplumlarda görülen Katılımcı Demokratik Kuram, toplumun esası üzerindeki vurgulamaları ve yatay iletişimi benimsemesi dolayısıyla Gelişmeci Kuram’ın bazı özelliklerini de bünyesinde barındırır.
Katılımcı Demokratik Kuram’ın merkez noktası, siyasi toplumda aktif alıcının ihtiyaçları, ilgileri ve arzularına bağlıdır. Bu anlayışta hedef kitlenin yani gazete okuru, radyo dinleyicisi ya da televizyon izleyicisinin ihtiyaç, çıkar ve arzuları ön planda tutulur. Medyanın varlık nedeni olarak şirketler, gazeteciler ya da müşteriler değil; okuyucu, dinleyici ya da izleyiciler görülür. Tüm toplumsal kesimlerin, azınlıkların, alt kültürlerin, etnik veya dinsel grupların kendi medyasına sahip olabilme ve düşüncesini ifade edebilme hakkı esas alınır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 81

"Basın özgürlüğü anlayışı açısından ...... Model özgür basının yalnızca zenginlerin değil, tüm insanların görüşlerine yer verdiğini savunur."
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Kapitalist

Marksist

Liberal

Sosyalist

Leninist

Açıklama:

Basın özgürlüğü anlayışı açısından Marksist Model özgür basının yalnızca zenginlerin değil, tüm insanların görüşlerine yer verdiğini savunur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Gerçeğe hizmet etmek
Sosyal ya da toplumsal olarak sorumlu olmak
Siyasi anlamda eğitmek
Faydalı amaçlar için değişim ve barış aracı olarak hizmet hepsi
Hükümeti işin dışında tutmak

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri İlerleme Modeli'ne göre gazeteciliğin amacından/amaçlarındandır?

I, II

I, III, IV

I, II, III ve IV

II ve III

Hepsi

Açıklama:

Üçüncü model olan İlerleme Modeli’nde gazeteciliğin amaçları gerçeğe hizmet etmek, sosyal ya da toplumsal olarak sorumlu olmak, siyasi anlamda eğitmek, hükümetle işbirliği arayarak insanlara hizmet etmek, faydalı amaçlar için değişim ve barış aracı olarak hizmet etmek şeklinde sıralanmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Kutuplaşmış Çoğulcu Model'in diğer ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Avrupa Modeli

Liberal Model

Hallin Modeli

Akdeniz Modeli

Hallini ve Mancini Modeli

Açıklama:

Bu model çerçevesinde tanımlanan ülkeler Fransa, Yunanistan, İtalya, Portekiz, İspanya gibi güney Avrupa ülkeleridir. Bu nedenle modele ikinci isim olarak “Akdeniz Modeli” adı verilmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Kuzey Atlantik Modeli'nde medya piyasasının ölçütü nasıl ele alınmaktadır?

Zayıf

Nötr

Düşük

Yüksek

Orta

Açıklama:

Kuzey Atlantik, diğer adıyla Liberal Model'de medya piyasasının ölçütü ortadır. Bu modelde tanımlanan ülkeler şunlardır: Kanada, İrlanda, Britanya ve ABD gibi Kuzey Atlantik bölgesi ülkeleri. Bu ülkelerde gazetecilik endüstrisinde orta düzeyde tiraj görülür. Kitlesel ticari basının çok erken gelişimi burada da söz konusudur. Ticari yayıncılık 1950’lerden itibaren gelişmiştir. Siyasi paralellik anlamında ticari basının nötr tavrı söz konusudur. Bilgi yönelimli gazetecilik anlayışı esastır. Britanya dışında içsel çoğulculuk baskındır. Formel olarak özerk yayıncılığın yönetiminde profesyonel model uygulanmaktadır. Profesyonellik anlamında ise yüksek kurumsallaşmış özdüzenleme mevcuttur. Devletin rolü ise pazar / piyasa hâkimiyeti şeklinde tanımlanır. Ancak güçlü kamu hizmeti yayıncılığı geleneği olan İngiltere ve İrlanda bunun dışında tutulur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Haberde objektiflik kurallarından hangisi doğrudur?

Denge, birincil kaynak, zamanlılık

İkincil kaynak, zamanlılık, anlaşılırlık

Netlik, denge, eşit alan/eşit zaman unsurları

Çatışma, kuşku, sadelik

Kuşku, yerellik, güncellik

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi haberciliğin dayandığı temel ilkeleri oluşturan haber değerlerinden biri değildir?

Güncellik

İlginçlik

Nadirlik

Olay kurgusu

Zamanlılık

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Gazeteci tanımında, aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Gazete yayımlayan kimsedir.

Haberi kaleme alan kişidir.

Yazı yazan, haber toplayan kişidir.

Medyada çalışan herhangi bir kimsedir.

Gazetenin yazı işlerinde çalışmayı iş edinenlerdir.

Açıklama:

Haber kavramının çeşitli anlamlarını aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi haberin amacını en iyi ifade etmektedir?

Gerçekleşen herhangi bir olayın kitlelere aktarılması

Bir olayla ilgili olgular bütünü

Bir olaya ilişkin bilgiler bütünü

Bir olayın takip edilmesi

Ortaya çıkan ve bildirilen gerçekler

Açıklama:

Haberin temel özelliklerini anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi haberciliğin dayandığı temel ilkeleri oluşturan haber değerlerinden biri değildir?

Güncellik

İlginçlik

Nadirlik

Olay kurgusu

Zamanlılık

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Haber için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Haber, gerçek olmalıdır.

Haber, dedikoduya dayanmalıdır.

Haber, söylentilere dayanabilir.

Haber, ispatlanmamış bilgilerden yapılabilir.

Haber, doğruluğu ispatlanmadan da yapılabilir.

Açıklama:

Haber kavramının çeşitli anlamlarını aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Herhangi bir eylemin ya da söylemin hedef kitleye ulaştırılması için içermesi gerekli tüm özelliklere ne ad verilir?

Haberin gerçekliği

Haber değerleri

Haberi bulmak

Haber olayı

Haberin amacı

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Okuyucunun habere ilgi düzeylerine aşağıdakilerden hangisi uymamaktadır?

Okuyucunun olaya alışkanlığı, yakınlığı

Okuyucunun okuma düzeyi

Olayın önemi

Okuyucunun hayatıyla, işleriyle olan benzerliği

Haberin iyi ve anlaşılır şekilde yazılmış olması

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi haber olay türlerinden söylem haberlerine örnek oluşturmaz?

Tören haberleri

Basın toplantıları

Konferanslar

Açık oturumlar

Bilimsel toplantılar

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi haber konuları arasında yer almaz?

Mücadele, çatışma

Duygusal olaylar

Gizem

Macera

Herkesin bildiği olaylar

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.
Herkesin zaten bildiği olayların haber olarak yayınlanma değeri yoktur ya da çok düşüktür denilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi haberin temel özelliklerinden değildir?

Haber günceldir.

Haber sistematik değildir.

Haber türünden olaylar garip olmayan ve beklendiktir.

Haber olay meydana gelmeden verilebilir.

Haber yeni olmuş veya tekrar oluşan olaylar hakkında bilgi verir.

Açıklama:

Haberin temel özelliklerini anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Kişileri bilgilendiren, haberdar eden, eğiten, eğlendiren, sevindiren ya da üzen bilgiye ne denir?

Duyum

Haber

Reklam

İleti

Ulak

Açıklama:

Haber kavramının çeşitli anlamlarını aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi haberde objektifliği bozan durumlara örnek değildir?

Haberin düşünceye ve sezgiye dayalı yazılması

Haberin açık olması

Haberin anlaşılır olması

Haberde kesin ve tutarlı bilgilere yer verilmemesi

Haberin nesnel gerçeğe dayandırılması

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Haberde ikincil kaynaklarla ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

İkincil kaynaklara başvurulması haber kaynağından elde edilen bilgilerin doğruluğunun kanıtlanmasının ilk koşuludur.

Haberin ikincil kaynağa başvurulmadan yazılması durumunda haber riskli görülmez.

Eğer elde edinilen bilgiye göre ikincil kaynaktan eleştiri ya da karşıt görüşler gelmiş ise, bu durumda haber içeriğinde bu görüşlere yer verilmez.

İkincil kaynaklar, adından da anlaşılacağı üzere, haber açısından pek değer taşımaz.

İkincil kaynakların haber konusu ile ilgileri yoktur.

Açıklama:

Haberin temel özelliklerini anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi okuyucunun habere ilgi derecesini belirleyen unsurlardan biridir?

Okuyucunun olaya uzaklığı

Haberin iyi ve anlaşılır şekilde yazılmış olması

Olayın sıradanlığı

Olayın, okuyucunun hayatıyla olan ilgisizliği

Olayın, okuyucunun işleriyle olan ilgisizliği

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Haberin yansızlığını ifade eden terim hangisidir?

Haberin objektifliği

Haberin sübjektifliği

Haberin değiştirilmesi

Bireysel etkilere yakınlık

Haberde önyargı

Açıklama:

Haberin temel özelliklerini anlatabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi karmaşık haberlere örnek gösterilebilir?

Ölüm haberleri

Yangın haberleri

Ekonomi haberleri

Sel haberleri

Ölüm haberleri

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi haberin önemli unsurlarından değildir?

Zamanında verilmesi

Zamanında sunulması

Okur/izler kitlesinin ilgisini çekmesi

Gerçeği değiştirebilecek şekilde sunulabilmesi

Anlaşılabilir olması

Açıklama:

Haber kavramının çeşitli anlamlarını aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi “Bir köpeğin bir insanı ısırması haber değildir, bir insanın bir köpeği ısırması haberdir” diyerek çok yaygın ve popüler şekilde kullanılan bir tanımlama yapmıştır?

John Bogart

Turner Cutledge

David Brinkley

Walter Lipmann

Thereu

Açıklama:

Haber kavramının çeşitli anlamlarını aktarabileceksiniz.
New York Sun gazetesinden John Bogart’ın 1880 yılında yaptığı tanımda “Bir köpeğin bir insanı ısırması haber değildir, bir insanın bir köpeği ısırması haberdir” diyerek çok yaygın ve popüler şekilde kullanılan bir tanımlama yapmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Herhangi bir eylemin ya da söylemin hedef kitlelere ulaştırılması için içermesi gerekli özelliklere ne ad verilir?

Haber değerleri

Zamanlılık

Güncellik

Yakınlık

Önemlilik

Açıklama:

Haberin temel özelliklerini anlatabileceksiniz.
Herhangi bir eylemin ya da söylemin hedef kitlelere ulaştırılması için içermesi gerekli özelliklere “haber değerleri” denilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Haberin son olayları ve gelişmeleri içermesine ne ad verilir?

Zamanlılık

Yakınlık

Önemlilik

İlginçlik

Nadirlik

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.
Zamanlılık haberin son olayları ve gelişmeleri içermesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Haberin zamansal yakınlığını ifade eden, eşdeyişle, haberin bugünkü yaşam koşulları, toplumsal ilgiler ve beğenilerle ilgili bulunmasına ne ad verilir?

Güncellik

Yakınlık

Önemlilik

İlginçlik

Nadirlik

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.
Güncellik haberin zamansal yakınlığını ifade eder, eşdeyişle, haberin bugünkü yaşam koşulları, toplumsal ilgiler ve beğenilerle ilgili bulunmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Haberin objektifliği, nesnelliği, yanlılığı ya da taşıdığı sorumluluk gibi somut olmayan kurallara ne ad verilir?

Haber Değerlendirme İlkeleri

Ciddi Yaklaşım

Karma Yaklaşım

Renkli Haber Yaklaşımı

Orjinallik ve Gariplik

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.
Haberin objektifliği, nesnelliği, yanlılığı ya da taşıdığı sorumluluk gibi somut olmayan kurallar haber değerlendirme ilkelerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangi haber konusu, insanların kavgaya yönelik olan ilkel eğilimleri nedeniyle ilgi çekmektedir?

Mücadele, çatışma

Duygusal olaylar

Gizem

Macera

Olağanüstülük

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.
Mücadele, çatışma: İnsanların kavgaya yönelik olan ilkel eğilimleri nedeniyle, çatışma haberleri ilgi çekmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Muhabirin, başka muhabirlerden önce bir haber elde ederek yayın organnda yayımlatmasına ne denir?

Haber atlatma

Öncelikli haber

Haber bulma

Haber sorma

Haber uydurma

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.
Haber atlatma: Muhabirin, başka muhabirlerden önce bir haber elde ederek yayn organında yayımlatması.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Sosyal, siyasal, ekonomi, finans, iş, işçi, magazin, polis, adliye, spor, bilim, din, eğitim, sağlık, ev, yaşam, uzay, hukuk, dış haber gibi konulara ayrılan haberlere ne denir?

Haber olaylarına göre

Niteliklerine göre

Kitle iletişim aracının türüne göre

Yazım niteliğine göre

Haber ulaştırılmasına göre

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.
Haber olaylarına göre: Olaylarına göre haberler; sosyal, siyasal, ekonomi, finans, ifl, işçi, magazin, polis, adliye, spor, bilim, din, eğitim, sağlık, ev, yaşam, uzay, hukuk, dış haber gibi konulara ayrılır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Haber olayını bireysel etkilerden uzak, doğruyu, yansız bir düzenleme ile olduğu gibi vermek ve gerçeklerden ayrılmamaya ne ad verilir?

Haberde Objektiflik

Haberde Subjektiflik

Haberde Olağanüstülük

Haberde Doğruluk

Haberde Gerçeklik

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.
Objektiflik; haber olayını bireysel etkilerden uzak, doğruyu, yansız bir düzenleme ile olduğu gibi vermek ve gerçeklerden ayrılmamaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Olayın tüm unsurlarının eksiksiz biçimde bir haberde işlenmesi için gereken temel gazetecilik kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

5N1K

3K1N

5N3K

1N5K

5K1N

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.
Olayın tüm unsurlarının eksiksiz biçimde bir haberde işlenmesi için temel gazetecilik kuralı, 5N1K denilen kuralın uygulanmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi haberin temel özelliklerinden birisi değildir?

Haber günceldir

Haber sistematik değildir

Haber dayanıksızdır

Haber olay meydana gelmeden verilebilir

Haberde reklam içerikleri bulunabilir

Açıklama:

Haberin temel özelliklerini anlatabileceksiniz.
Haberin temel özellikleri kapsamında haber de reklam içeriği hiçbir şekilde bulunamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi herhangi bir eylemin ya söylemin hedef kitlelere ulaştırılması için içermesi gereken özellikleri tanımlamaktadır?

Haber öğeleri

Haber tanımı

Haber değerleri

Haber çerçeveleri

Haber açıları

Açıklama:

Haberin temel özelliklerini anlatabileceksiniz.
Bir eylemin ya da söylemin hedef kitlelere ulaştırılması için içermesi gereken özelliklere haber değeri denir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Bir haberin hızlı verilmesi ve yeni olması hangi haber değeri ile nitelendirilir?

Doğruluk

İlginçlik

Yakınlık

Zamanlılık

Önemlilik

Açıklama:

Haberin temel özelliklerini anlatabileceksiniz.
Haberin son olayları ve gelişmeleri içermesi zamanlılık haber değeridir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Tokat Erbaa'da bir deprem olması okurları hangi haber değeri bakımından öncelikle ilgilendirir?

Doğruluk

Yakınlık

İlginçlik

Güncellik

Zamanlılık

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.
Haberin nerede meydana geldiği ile ilişkili olan haber değeri yakınlık öğesidir. İnsanlar doğaları gereği yakın çevreleri ile ortak kültürel ve coğrafi bağlılıklarının olduğu yere ilgi duyarlar.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Beş bacaklı bir kuzunun doğması hangi haber değeri ile ilişkilidir?

Yakınlık

Duygusallık

Güncellik

Nadirlik

Zamanlılık

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.
Gündelik hayat içinde az bulunan, görülen, olan olaylar okurun ilgisini çekebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Pek çok ölü ve yaralının olduğu bir trafik kazası haberi yerine, "beş bacaklı doğan buzağı" haberinin daha fazla okunmasının nedeni aşağıdaki haber değerlerinden hangisiyle açıklanabilir?

Yenilik

Önemlilik

İlgililik

Gariplik

Yakınlık

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.
Alışılmamış yönleri bulunan, tuhaf, yadırganan, şaşkınlık yaratan, acayip olduğu düşünülen şeylerin haber değeri daha yüksektir. Beş bacaklı buzağının doğması haberi, gariplik unsuru içermektedir. Bu yüzden trafik kazası haberinden daha değerli bir haber olarak görülmüş olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi haber değerlendirme ilkelerinden birisidir?

Belirleyici yaklaşım

Düzenleyici yaklaşım

Genelleyici Yaklaşım

Çatışmacı yaklaşım

Renkli haber yaklaşımı

Açıklama:

Haber değerinin neler olduğunu ifade edebileceksiniz.
Kimi yayın organları habere, magazin haberciliğine yöneldiklerinden, habere eğlendirici yönü ön plana çıkartılarak, diğer bir deyişle renkli bir biçimde sunmaktadır. Haberi genelde öyküleştirerek sunan magazin haberciliğinde bol ver renkli görsel malzeme kullanmaktadır. Başlıklarda da heyecanı arttırmaya çalışan bir kelime seçimi söz konusudur. BU yaklaşım popüler ve magazin gazeteciliği tercih eden yayın organlarınca kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi haber konularından birisi değildir?

İnsanlık ile ilgili konular

Macera, gizem konularını anlatan haberler

Olağan üstü anları gündeme getiren haberler

Duygusal anları gündeme getiren haberler

Yalan ve iftira haberler

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.
Haberde doğru ve gerçek bilgilerin verilmesi gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi tarafsız haber yapmak için uyulması gereken kurallardan birisidir?

Haber değeri kuralı

Haber konuları kuralı

Okuyucu alışkanlığı kuralı

Eşit alan, eşit zaman kuralı

Kaynak yaratma kuralı

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.
Gazete ve dergilerde içerik kadar habere ayrılan alan ile radyo ve televizyon haberlerinde habere ayrılan süre belli bir mesaj taşır. Örneğin gazetelerde, sürmanşet ve manşet en önemli habere ayrılan alandır. Radyo veya televizyon haber bültenlerinde ise ilk haber en önemli haberdir. Haberlerin objektifli¤i denildi¤inde asgari olarak olayın tüm taraflarının yeterli ve net bir biçimde ortaya konulması, farklı görüşlerinin tümüne dengeli bir biçimde yer verilmesi ve bu denge sağlanırken de tüm taraflara aynı mesafede durularak aynı ölçüde yer verilmesi ve adil olunması şartlarına uyulmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi medyada yer alan haberleri genel olarak ayırma yöntemidir?

Kitle iletişim araçlarına göre ayırma

Sonuçlarına göre ayırma

Gazetecilere göre ayırma

Yayınlandığı programa göre ayırma

Okur-izler kitlesine göre ayırma

Açıklama:

Haber konularını açıklayabileceksiniz.
Medyada yer alan haberleri genel olarak yayınlandığı kitle iletişim aracının türüne, haber niteliklerine ve konularına göre sınıflandırmak mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi medyanın toplum adına yaptığı faaliyetlerden birisi değildir?

Çevreyi gözlemleyerek çevrede bulunan ve topluluğu etkileyen tehlike ve imkânları ortaya koyar.

Toplumsal mirasın sonraki kuşaklara aktarılmasında önemli bir rol üstlenir.

Haberleri okuyucu kitlesinin davranışlarını eş güdecek biçimde seçer, değerlendirir ve yorumlar.

Tehlike ve fırsatları haber veren bekçidir.

Yasal sorumlulukları yerine getirir

Açıklama:

Çevreyi gözlemleyerek çevrede bulunan ve topluluğu etkileyen tehlike ve imkânları ortaya koyar. Haberleri okuyucu kitlesinin davranışlarını eş güdecek biçimde seçer, değerlendirir ve yorumlar. Toplumsal mirasın sonraki kuşaklara aktarılmasında önemli bir rol üstlenir.Tehlike ve fırsatları haber veren bekçidir.Önemli toplumsal sorunlar konusunda uzlaşma ve karara varmayı kolaylaştırmak üzere alternatifler sunan danışmandır Toplumun yeni üyelerine kurulu kültürü ileten öğretmendir Güldüren, dinlendiren, eğlendirendir. Ticareti hızlandıran ve genişleten işadamıdır. Anlamlı bir çerçeve içinde günün olaylarını doğru, tam ve mantıki bir biçimde sunar. Kanaat ve eleştirilerin değiş tokuş edildiği bir forum oluşturur. Toplum içindeki grupların kanaat ve tavırlarını birbirlerine duyurabilecekleri bir ortam oluşturur. Toplumun amaçlarını ve değerlerini sunar. Doğru cevap e seçeneğidir

Doğru Cevap: E

Soru 40

Medya kuruluşlarında, haber toplamak ve yazmakla görevli muhabirlerin çalışmalarını organize eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Genel yayın yönetmeni

İstihbarat müdürü/şefi

Yazı işleri müdürü

Sorumlu müdür

Görsel/teknik yönetmen

Açıklama:

Medya kuruluşlarında, haber toplamak ve yazmakla görevli muhabirlerin çalışmalarını organize eden, muhabirlere haber konuları öneren ve onlardan gelen haberleri kontrol ederek, yayın politikasına uygun olarak haberleri seçerek uymayanları eleyen kişi istihbarat şefidir. Doğru cevap B seçeneğidir

Doğru Cevap: B

Soru 41

Redaktör, aşağıdakilerden hangisidir?

Haber içeriğinin yeniden kurgulanmasından sorumlu kişi

Elde edilen görüntüleri düzenleyerek yayının hazırlanmasından sorumlu kişidir.

Yazılmış bir haber metni üzerinde gerekli düzeltmeleri yaparak haberi yayına hazır hale getiren kişi

Yayın içeriğinin sayfaya yerleştirilmesi ve basılması işlemlerinden sorumlu kişi

Haber yayımından yasal olarak sorumlu kişi

Açıklama:

Redaksiyon; yazılmış bir haber metni üzerinde gerekli düzeltmeleri yaparak haberi yayına hazır hale getirme işidir. Redaktör de bu işi gerçekleştiren kişidir. Doğru cevap c seçeneğidir

Doğru Cevap: C

Soru 42

Basılmış eserin herhangi bir şekilde kamuya sunulması aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Basılmış eser

Sürekli yayın

Bölgesel süreli yayın

Yaygın süreli yayın

Yayım

Açıklama:

Yayım; basılmış eserin herhangi bir şekilde kamuya sunulmasıdır. Doğru cevap E seçeneğidir

Doğru Cevap: E

Soru 43

Herhangi bir kurumu ya da olayı izleyecek olan muhabirin, söz konusu kurumun yetkilisine, yayın organı adına başvurup gerekli bürokratik işlemleri yerine getirdikten sonra bu kurumun nezdinde ya da izlenip aktarılacak olay için kabul edilmesi sistemi, hangi gazetecilik olarak adlandırılır?

Akredite

İliştirilmiş

Barış

Sosyal medya

Yurttaş

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 44

Tiriyaj nedir?

Gazete, kitap ya da dergilerin bir seferde basılan nüshalarının tümü, baskı sayısı

Ajanstan gelen haberlerin konularına göre sınıflandırılarak birbirinden ayrılmasıdır.

Sürekli okuyucularının oluşturduğu satış rakamı

Yayının düzenli bir şekilde adrese ulaşmasının sağlanması sistemi

Gazetelerin reklam kampanyalarıyla desteklenmiş, lotarya ya da promosyonla kazanılmış geçici okur ya da satış miktarı

Açıklama:

Medya kuruluşları, ulusal ya da uluslararası haber ajanslarına abonedir ve bu ajanslardan medya kuruluşlarına sürekli haberler akmaktadır. Haber ajanslarından alınan haberler, birbirini izleyen ve farklı konularda olması nedeniyle birbirinden ayrılması gerekmektedir. Tiriyaj, ajanstan gelen haberlerin konularına göre sınıflandırılarak birbirinden ayrılmasıdır. Ayrılan haberler daha sonra ilgili servislere gönderilir. Doğru cevap b seçeneğidir

Doğru Cevap: B

Soru 45

''Gazeteci; asli, sürekli ve ücretli işi, bir ya da birkaç basın organında yazı ve resimle katkıda bulunan ve kazancının çoğunu böylece sağlayan kişidir'' tanımı kime aittir?

Nezih Demirkent

Uğur Mumcu

Emin Çölaşan

Johnstone ve arkadaşları

Uluslararası Gazeteciler Federasyonu

Açıklama:

Uluslararası Gazeteciler Federasyonu gazeteciyi “asli, sürekli ve ücretli işe, bir ya da birkaç basın organında yazı ve resimle katkıda bulunan ve kazancının çoğunu böylece sağlayan kişi” olarak tanımlar. Doğru cevap E seçeneğidir

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Johnstone ve arkadaşlarının gazetecinin kimliği konusunda söz ettkleri işlevlerden birisi değildir?

Gazeteci, toplumdaki güç odaklarını ortaya çıkaran ve onları topluma tanıtan kişidir.

Gerektiğinde toplumun moral bekçiliğini yapan kişidir.

Gazeteci, toplumsal gelişmelerin barometresidir.

Her eline kalem alan kişi ya da her sarı basın kart sahibi olan gazeteci sayılmayabilir.

Gazeteci dış politikada baskı unsurudur.

Açıklama:

Mesleğin üstatlarından Nezih Demirkent’in şu açıklaması dikkat çekicidir: Her eline kalem alan kişi ya da her sarı basın kart sahibi olan gazeteci sayılmayabilir. Doğru cevap D seçeneğidir

Doğru Cevap: D

Soru 47

Yayın organlarının kadrosu dışında ve bazen birden çok yayın organı için haber yazan muhabirlere ne ad verilir?

Kaşeli

Stajyer

Serbest

Kadrolu

Alaylı

Açıklama:

Yayın organlarının kadrosu dışında ve bazen birden çok yayın organı için haber yazan muhabirlerine kaşeli muhabir denir. Doğru cevap A seçeneğidir

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi haber tanımlarından biri değildir?

Var olan her şey haberdir

Dün bilmediğimiz ama bugün öğrendiğimiz şeylerdir

Bir olayın raporudur, özetidir

Yarının tarihidir

Bugünün tarihidir

Açıklama:

Haber; Var olan her şey haberdi. Dün bilmediğimiz ama bugün öğrendiğimiz şeylerdir. Okuyucunun okumak, izleyicinin izlemek istediği ve ona ilginç gelen şeylerdi. Bir olayın raporudur, özetidir. Yarının tarihidir. Doğru cevap E seçeneğidir

Doğru Cevap: E

Soru 49

İletilerin kamusal, dolaylı, tek yönlü teknik bir araç sayesinde dağınık bir kitleye iletildiği sürece ne ad verilir?

Medya

Kitle iletişimi

İletişim

Etkileşim

Habercilik

Açıklama:

En genel anlamda “kitle iletişimi”; iletilerin kamusal, dolaylı, tek yönlü teknik bir araç sayesinde dağınık bir kitleye iletildiği süreç şeklinde tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

İletilerin kitlesel boyutta dağıtımını gerçekleştiren kitle iletişim araçlarına ne denir?

Medya

İnternet

Haber

Kanal

Haber kanalı

Açıklama:

En genel anlamda “kitle iletişimi”; iletilerin kamusal, dolaylı, tek yönlü teknik bir araç sayesinde dağınık bir kitleye iletildiği süreç şeklinde tanımlanır. İletilerin kitlesel boyutta dağıtımını gerçekleştiren kitle iletişim araçlarına “medya” adı verilir. Kitlesel iletişime imkan sağlayan tüm ortamlar “medya” adıyla anılır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

“www” kısaltması ne anlama gelir?

Dünya bilgisayar hattı

Dünya bilgi ağı

Haber alma

Dünyayı saran bilgisayar ağı

Web sayfası

Açıklama:

“www” sözcüğü, İngilizce “Word Wide Web” sözcüklerinin baş harflerinin kısaltmasından oluşur. “Dünyayı saran bilgisayar ağı” anlamına gelir. Bilgisayar ekranında görülen her bir dokümana “web sayfası” denir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Yayın kimliğini ya da kişiliğini, habere bakış açısını tanımlayan ifade hangisidir?

Yazı İşleri Müdürü

Yayın İsmi

Kanal İsmi

Mutfak

Yayın Politikası

Açıklama:

Yayın Politikası Yayın kimliğini ya da kişiliğini, habere bakış açısını tanımlayan ifade, yayın kulvarı.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Basın organlarında bilgisayar yardımıyla elde edilen bilgileri bir araya getiren ve sayfa düzenini uygulayan; radyo ve televizyonda birkaç kameradan elde edilen görüntüleri düzenleyerek yayının hazırlanmasından sorumlu kişi kimdir?

Editör

Yazı İşleri Müdürü

Görsel Yönetmen

Redaktör

Sorumlu Müdür

Açıklama:

Görsel / Teknik Yönetmen: Basın organlarında bilgisayar yardımıyla elde edilen bilgileri bir araya getiren ve sayfa düzenini uygulayan; radyo ve televizyonda birkaç kameradan elde edilen görüntüleri düzenleyerek yayının hazırlanmasından sorumlu kişidir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Herhangi bir çıkar grubunun görüşlerini o gruptan sağlanan çıkarla doğrultusunda körü körüne destekleyen yayın organları için kullanılan kavram hangisidir?

Boyalı gazetecilik

İliştirilmiş gazetecilik

Besleme gazetecilik

Akredite gazetecilik

Yurttaş gazeteciliği

Açıklama:

Besleme basın (gazetecilik): Herhangi bir çıkar grubunun görüşlerini o gruptan sağlanan çıkarla doğrultusunda körü körüne destekleyen yayın organları için eskiden kullanılan eleştirel bir kavramdır.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Gazetelerin reklam kampanyalarıyla desteklenmiş, lotarya ya da promosyonla kazanılmış geçici okur ya da satış miktarına ne ad verilir?

Tiriyaj

Sağlam tiraj

Abone sistemi

Köpük tiraj

Fiili tiraj

Açıklama:

Köpük tiraj: Promosyon ve lotarya dönemlerinde gazetelerin satış rakamları artar. Promosyon nedeniyle gazeteyi satın alan kişiler, gazetede yer alan içerikleri yani haber, köşe yazısı ve diğer içerikleri beğenir ve severse gazeteyi promosyon bittikten sonra da satın almaya devam eder. Ancak gazeteyi yalnızca promosyon nedeniyle satın alanlar promosyon bittikten sonra gazeteyi almayı sürdürmezler. İşte bu nedenle promosyona dayalı tiraj rakamı kalıcı bir rakam değildir. Bu nedenle de “köpük” olarak tanımlanır. Köpük tiraj, gazetelerin reklam kampanyalarıyla desteklenmiş, lotarya ya da promosyonla kazanılmış geçici okur ya da satış miktarına karşılık gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Bir gazetenin yararlanılan bir belge olarak kullanılmasına yönelik terim hangisidir?

Veri gazeteciliği

Referans gazetesi

Tiriyaj

Sansasyonel gazetecilik

Makale

Açıklama:

Referans Gazetesi: Kamuoyunda güvenirlikte en üst seviyeye ulaşan, gazetecilik kuralları içinde gerçeğin ve doğrunun peşindeki gazeteler, kupürleri (kesikleri) atıf yapılarak alıntılanan haberleriyle “referans gazetesi” adıyla anılırlar. Başka bir deyişle “o gazete yazdıysa, doğrudur” denilen gazeteler, referans gazeteleridir. Bu gazetelerin kupürleri tarih yazarlarına ışık tutar, mahkemelerde belge olarak kullanılabilir. Bu nedenle bir gazete için referans olmak; eş deyişle ileride yararlanılacak bir belge olmak çok önemlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Tamamen gerçekleri yansıtmayıp olayın taraflarından birinin çıkarları için yapılan, kasıt taşıyan, gizli bir amaca yönelik ya da kamunun bir olay hakkında ilgisinin çekilmesi için de yapılabilen haber türü hangisidir?

Maksatlı haber

Konserve haber

Bomba haber

Özel haber

Asparagas haber

Açıklama:

Maksatlı haber: Tamamen gerçekleri yansıtmayıp olayın taraflarından birinin çıkarları için yapılan haber. Kasıt taşıyan, gizli bir amaca yönelik bu haber, kamunun bir olay hakkında ilgisinin çekilmesi için de yapılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Haberin, haber değerine uygun biçimde yayımlanmadığını ifade eden terim hangisidir?

Haberi kuşa çevirmek

Haberi makaslamak

Haberin elde patlaması

Haberi kaçırmak

Haberi katletmek

Açıklama:

Haberin elde patlaması: Haber henüz yazılmadan başka yayın organında aynı haberin yayımlanmasıdır.
Haberi kaçırmak: Haber hakkında bilgi sahibi olmamak ya da haberi zamanında yayınlayamamaktır.
Haberi kuşa çevirmek: Haberi daha önce yazılmış pek çok unsurunu saf dışı bırakarak gereğinden fazla kısaltılmaktır.
Haberi makaslamak: Uzun bir haberi yer ya da zaman darlığı nedeniyle daha kısa hale getirmektir.
Haberi katletmek: Haberi, haber değerine uygun biçimde yayımlamamaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Duygu, düşünce ya da bilgilerin akla gelebilecek her türlü yolla başkalarına aktarılması şeklinde işleyen karşılıklı bir süreç olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Etik

Bilgi

Kültür

Norm

İletişim

Açıklama:

İletişim, en genel anlamda duygu, düşünce ya da bilgilerin akla gelebilecek her türlü yolla başkalarına aktarılması şeklinde işleyen karşılıklı bir süreçtir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

İletilerin kamusal, dolaylı, tek yönlü teknik bir araç sayesinde dağınık bir kitleye iletildiği süreç olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Bireylerarası iletişim

Grup iletişimi

Bireyin kendisi ile iletişim

Kitle iletişimi

Örgüt iletişimi

Açıklama:

En genel anlamda “kitle iletişimi”; iletilerin kamusal, dolaylı, tek yönlü teknik bir araç sayesinde dağınık bir kitleye iletildiği süreç şeklinde tanımlanır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Elektrik dalgalarının özelliğinden yararlanarak seslerin kablo olmaksızın uzak mesafelere iletilmesine dayalı teknoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Sinema

Fotoğraf

Radyo

Televizyon

İnternet

Açıklama:

Elektrik dalgalarının özelliğinden yararlanarak seslerin kablo olmaksızın uzak mesafelere iletilmesine dayalı sistemin adı olan “radyo” teknolojisi, radyo istasyonları aracılığıyla radyo yayıncılığına olanak sağlamaktadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Gazete ya da derginin yayın politikasından, yayın içeriğinin bu politikaya uygunluğundan, yayın içeriğinin düzeninden ve içeriğinden, ayrıca yazı işlerinin işleyişinden ve gazetenin organizasyonundan sorumlu en tepedeki kişi aşağıdakilerden hangisidir?

İstihbarat Müdürü

Genel Yayın Yönetmeni

Yazı İşleri Müdürü

Görsel/Teknik Yönetmen

Editör

Açıklama:

Genel Yayın Yönetmeni: Genel olarak gazete ya da derginin yayın politikasından, yayın içeriğinin bu politikaya uygunluğundan, yayın içeriğinin düzeninden ve içeriğinden, ayrıca yazı işlerinin işleyişinden ve gazetenin organizasyonundan sorumlu en tepedeki kişidir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Gazete ve dergide istihbarattan gelen haberleri değerlendiren ve yayınlanmasından genel yayın yönetmenine karşı sorumlu kişi ya da kişiler aşağıdakilerden hangisidir?

Sorumlu Müdür

Editör

Muhabir

Görsel Yönetmen

Yazı İşleri Müdürü

Açıklama:

Yazı İşleri Müdürü / Müdürleri: Gazete ve dergide istihbarattan gelen haberleri değerlendiren ve yayınlanmasından genel yayın yönetmenine karşı sorumlu kişi ya da kişilerdir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

“Basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımını düzenlemek” amacını taşıyan 5187 sayılı, güncel Basın Kanunu, TBMM tarafından hangi tarihte kabul edilmiştir?

10 Ekim 2002

9 Haziran 2004

13 Aralık 2005

24 Nisan 2008

7 Mart 2010

Açıklama:

“Basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımını düzenlemek” amacını taşıyan 5187 sayılı, güncel Basın Kanunu, TBMM tarafından 9 Haziran 2004 tarihinde kabul edilmiştir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

İnternet ortamında web siteleri üzerinden yapılan gazetecilik uygulaması olarak belirtilen gazetecilik mesleğini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Geleneksel Gazetecilik

İliştirilmiş Gazetecilik

İnternet Gazeteciliği

Sosyal Medya Gazeteciliği

Akredite Gazetecilik

Açıklama:

İnternet Gazeteciliği: İnternet ortamında web siteleri üzerinden yapılan gazetecilik uygulamasıdır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Tamamen gerçekleri yansıtmayıp olayın taraflarından birinin çıkarları için yapılan haber olarak ifade edilen haber kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Rutin haber

Özel haber

Skandal haber

Maksatlı haber

Asparagas haber

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 67

I. Çevreyi gözlemleyerek çevrede bulunan ve topluluğu etkileyen tehlike ve imkânları ortaya koyar.
II. Güldüren, dinlendiren ve eğlendirendir.
III. Kanaat ve eleştirilerin değiş tokuş edildiği bir forum oluşturur.
IV. Toplumun amaçlarını ve değerlerini sunar.
V. Toplum içindeki grupların kanaat ve tavırlarını birbirlerine duyurabilecekleri bir ortam oluşturur.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri medyanın toplum adına yaptığı faaliyetler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I, II ve III

II ve III

III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Medyanın toplum adına yaptığı faaliyetler özetle şöyle sıralanabilir:

Çevreyi gözlemleyerek çevrede bulunan ve topluluğu etkileyen tehlike ve imkânları ortaya koyar.
Haberleri okuyucu kitlesinin davranışlarını eş güdecek biçimde seçer, değerlendirir ve yorumlar.
Toplumsal mirasın sonraki kuşaklara aktarılmasında önemli bir rol üstlenir.
Tehlike ve fırsatları haber veren bekçidir.
Önemli toplumsal sorunlar konusunda uzlaşma ve karara varmayı kolaylaştırmak üzere alternatifler sunan danışmandır.
Toplumun yeni üyelerine kurulu kültürü ileten öğretmendir.
Güldüren, dinlendiren, eğlendirendir.
Ticareti hızlandıran ve genişleten işadamıdır.
Anlamlı bir çerçeve içinde günün olaylarını doğru, tam ve mantıki bir biçimde sunar.
Kanaat ve eleştirilerin değiş tokuş edildiği bir forum oluşturur.
Toplum içindeki grupların kanaat ve tavırlarını birbirlerine duyurabilecekleri bir ortam oluşturur.
Toplumun amaçlarını ve değerlerini sunar.

Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

I. On sekiz yaşını bitirmiş olmak
II. Türkiye’de yerleşim yeri sahibi olmak
III. En az ortaöğretim veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak
IV. Yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olmamak
V. T.C. vatandaşı olmak
Yukarıdaki ifadelerden hangileri sorumlu müdür olabilmek için gerekli görülen koşullar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II, III, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Sorumlu müdür, birden fazla ise her birinin sorumlu olduğu bölüm belirtilir. Sorumlu müdür olabilmek için;

On sekiz yaşını bitirmiş olmak,
Türkiye’de yerleşim yeri sahibi olmak ve devamlı oturmak,
En az ortaöğretim veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak,
Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak,
Yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olmamak,
C. vatandaşı olmayanlar için karşılıklılık koşulu aramak gerekir.

Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 69

İletilerin kamusal, dolaylı, tek yönlü teknik bir araç sayesinde dağınık bir kitleye iletildiği süreç şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

kitle iletişimi

medya

sosyal medya

yeni medya

iletişim

Açıklama:

kitle iletişimi

Doğru Cevap: A

Soru 70

Basılı ya da el yazılı kâğıt yapraklarının ciltli ya da ciltsiz olarak bir araya getirilmiş biçimine ne ad verilir?

sinema

kitap

radyo

televizyon

İnternet

Açıklama:

kitap

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi medyanın toplum adına yaptığı faaliyetlerden biri değildir?

Çevreyi gözlemleyerek çevrede bulunan ve topluluğu etkileyen tehlike ve imkânları ortaya koyar.

Toplumsal mirasın sonraki kuşaklara aktarılmasında önemli bir rol üstlenir.

Toplumun amaçlarını ve değerlerini sunmaz.

Tehlike ve fırsatları haber veren bekçidir.

Toplumun yeni üyelerine kurulu kültürü ileten öğretmendir.

Açıklama:

Toplumun amaçlarını ve değerlerini sunmaz.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Genel olarak gazete ya da derginin yayın politikasından, yayın içeriğinin bu politikaya uygunluğundan, yayın içeriğinin düzeninden ve içeriğinden, ayrıca yazı işlerinin işleyişinden ve gazetenin organizasyonundan sorumlu en tepedeki kişi aşağıdakilerden hangisidir?

İstihbarat Müdürü / Şefi

Yazı İşleri Müdürü

Sorumlu Müdür

Genel Yayın Yönetmeni

Görsel / Teknik Yönetmen

Açıklama:

Genel Yayın Yönetmeni

Doğru Cevap: D

Soru 73

Gazete ve dergide istihbarattan gelen haberleri değerlendiren
ve yayınlanmasından genel yayın yönetmenine karşı sorumlu kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Sorumlu Müdür

İstihbarat Müdürü

Genel Yayın Yönetmeni

Editör

Yazı İşleri Müdürü

Açıklama:

Yazı İşleri Müdürü

Doğru Cevap: E

Soru 74

5187 sayılı, güncel Basın Kanunu, TBMM tarafından 9 Haziran 2004 tarihinde kabul edilmiştir. Kanun’un ikinci maddesinde temel bazı kavramlara ilişkin tanımlamalara yer verilir. Buna göre tek bir basın-yayın kuruluşu tarafından basılan ve en az üç komşu ilde veya en az bir coğrafi bölgede yayımlanan süreli yayına ne ad verilir?

Bölgesel süreli yayın

Yaygın süreli yayın

Yerel süreli yayın

Süreli yayın

Yayım

Açıklama:

Bölgesel süreli yayın

Doğru Cevap: A

Soru 75

Kâğıda basılı gazetecilik ve bu gazetecilik uygulamasından gelen gazetecilik anlayışları günümüzde nasıl tanımlanmaktadır?

İnternet Gazeteciliği

Geleneksel Gazetecilik

Savaş Gazeteciliği

İliştirilmiş (Embedded) Gazetecilik

Yurttaş Gazeteciliği

Açıklama:

Geleneksel Gazetecilik

Doğru Cevap: B

Soru 76

Sıradan insanların ya da yayın kuruluşlarından bağımsız olarak habercilik deneyimine sahip habercilerin İnternet teknolojilerine dayalı olarak gerçekleştirdikleri habercilik eylemlerinin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

İliştirilmiş (Embedded) Gazetecilik

İnternet Gazeteciliği

Yurttaş Gazeteciliği

Geleneksel Gazetecilik

Savaş Gazeteciliği

Açıklama:

Yurttaş Gazeteciliği

Doğru Cevap: C

Soru 77

Gazete ya da dergilerde yayın organının görüşü niteliğindeki yazılara ne ad verilmektedir?

köşe yazıları

röportaj

söyleşi

başyazı

görüşme

Açıklama:

başyazı

Doğru Cevap: D

Soru 78

Genellikle yayın organının en önemli haberi olarak sunulan, büyük yankı uyandıran ya da büyük etki yaratan ya da yaratması beklenen haber aşağıdakilerden hangisidir?

Asparagas haber

Skandal haber

Maksatlı haber

Konserve haber

Bomba haber

Açıklama:

Bomba haber

Doğru Cevap: E

Soru 79

Elektrik dalgalarının özelliğinden yararlanarak seslerin kablo olmaksızın uzak mesafelere iletilmesine dayalı sisteme ne denir?

Radyo

Televizyon

İnternet

Fotoğraf

Sinema

Açıklama:

Elektrik dalgalarının özelliğinden yararlanarak seslerin kablo olmaksızın uzak mesafelere iletilmesine dayalı sistemin adı olan “radyo” teknolojisi, radyo istasyonları aracılığıyla radyo yayıncılığına olanak sağlamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Her gazete, dergi ile radyo ve televizyonda, haber yayımından yasal olarak sorumlu kişiye ne denir?

Genel Yayın Yönetmeni

Sorumlu Müdür

Yazı İşleri Müdürü / Müdürleri

İstihbarat Müdürü / Şefi

İdari birim

Açıklama:

Sorumlu Müdür: Her gazete, dergi ile radyo ve televizyonda, haber yayımından yasal olarak sorumlu kişiye “sorumlu müdür” denir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Tek bir basın-yayın kuruluşu tarafından basılan ve en az üç komşu ilde veya en az bir coğrafi bölgede yayımlanan süreli yayını ne denir?

Süreli yayın

Yaygın süreli yayın

Bölgesel süreli yayın

Yerel süreli yayın

Süresiz yayın

Açıklama:

Bölgesel süreli yayın: Tek bir basın-yayın kuruluşu tarafından basılan ve en az üç komşu ilde veya en az bir coğrafi bölgede yayımlanan süreli yayını,

Doğru Cevap: C

Soru 82

Güç odaklarınca yönetilebilen, istenildiği şekilde haber ya da yazı çıkartılabilen, yönlendirilebilen yayın organları için kullanılan eski bir eleştirel kavrama ne denir?

Boyalı / Resimli basın (gazetecilik)

Besleme basın (gazetecilik)

Yandaş/ Candaş / Yoldaş basın (gazetecilik)

Güdümlü basın (gazetecilik)

Militan basın (gazetecilik)

Açıklama:

Güdümlü basın (gazetecilik): Güç odaklarınca yönetilebilen, istenildiği şekilde haber ya da yazı çıkartılabilen, yönlendirilebilen yayın organları için kullanılan eski bir eleştirel kavramdır.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Herhangi bir kurumu ya da olayı izleyecek olan muhabirin, söz konusu kurumun yetkilisine, yayın organı adına başvurup gerekli bürokratik işlemleri yerine getirdikten sonra bu kurumun nezdinde ya da izlenip aktarılacak olay için kabul edilmesi sistemine ne denir?

Geleneksel Gazetecilik

İnternet Gazeteciliği

Savaş Gazeteciliği (Haberciliği / Muhabirliği)

İliştirilmiş (Embedded) Gazetecilik (Muhabirlik)

Akredite Gazetecilik

Açıklama:

Akredite Gazetecilik: Herhangi bir kurumu ya da olayı izleyecek olan muhabirin, söz konusu kurumun yetkilisine, yayın organı adına başvurup gerekli bürokratik işlemleri yerine getirdikten sonra bu kurumun nezdinde ya da izlenip aktarılacak olay için kabul edilmesi sistemine “akreditasyon” adı verilmektedir. Akreditasyon kriterleri çoğu zaman öznel değerlendirmelere bağlıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Ajanstan gelen haberlerin konularına göre sınıflandırılarak birbirinden ayrılmasına ne denir?

Tiriyaj

Tiraj

Net satış / fiili satış

Köpük tiraj

Sağlam tiraj

Açıklama:

Tiriyaj: Medya kuruluşları, ulusal ya da uluslararası haber ajanslarına abonedir ve bu ajanslardan medya kuruluşlarına sürekli haberler akmaktadır. Haber ajanslarından alınan haberler, birbirini izleyen ve farklı konularda olması nedeniyle birbirinden ayrılması gerekmektedir. Tiriyaj, ajanstan gelen haberlerin konularına göre sını andırılarak birbirinden ayrılmasıdır. Ayrılan haberler daha sonra ilgili servislere gönderilir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Belirli bir alanda ve konuda açıklayıcı ya da yorumlayıcı nitelikteki ispatlayıcı iddiadaki yazı türüne ne denir?

Deneme

Makale

Köşe yazıları

Başyazı

Röportaj

Açıklama:

Belirli bir alanda ve konuda açıklayıcı ya da yorumlayıcı nitelikteki ispatlayıcı iddiadaki yazı türü ise “makale” adıyla anılır. Bunlar kamuoyunu ilgilendiren konularda belirli aralıklarla köşe yazarları tarafından açıklama yapmak, okurun ya da ilgililerin bakış açılarına katkıda bulunmak için kaleme alınan yazılardır. Makalelerde ileri sürülen görüşlerin sağlam kaynaklara ve belgelere dayandırılması gerekir. Yazarın araştırmasına dayalı olarak, kanıt ya da belgelerini ifade ederek kaleme aldığı görüş bildiren yazılar makale türünde yazılardır.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Gerçeği yansıtmayan uydurma haber anlamına gelen, Halkın ilgisini çekecek nitelikte masa başında uydurulmuş, gerçek dışı haberlere ne denir?

Gündem

Gündem maddesi

Asparagas haber

Skandal haber

Bomba haber

Açıklama:

Asparagas haber: Gerçeği yansıtmayan uydurma haber anlamına gelir. Halkın ilgisini çekecek nitelikte masa başında uydurulmuş, gerçek dışı haberler asparagas haber olarak nitelendirilir. Bu tür haberlere yalan haber, palavra haber ya da şişirme haber de denir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Haber ögelerinden “ne zaman” sorusu hangi ölçüte karşılık gelir?

Yakınlık

İlginçlik ve Gariplik

Nadirlik

Yenilik

Güncellik

Açıklama:

Yenilik ve Anilik: Haber ögelerinden “ne zaman” sorusu “yenilik” ölçütüne karşılık gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Öznenin kendi duygu, düşünce ve önyargılarından uzakta kalarak ve herhangi bir başka etki altında da kalmaksızın iş görme niteliği haberciliğin temel niteliklerinden hangisidir?

Gerçeklik

Doğruluk

Kamu Yararı

Anlaşılırlık

Objektiflik

Açıklama:

“Objektiflik”, “nesnellik”, “yansızlık” ya da “tarafsızlık” çağdaş toplumlarda medyanın, habercinin ve haberin sahip olması gereken temel niteliklerden biri olarak gösterilir. Objektiflik sözlükte; öznenin kendi duygu, düşünce ve önyargılarından uzakta kalarak ve herhangi bir başka etki altında da kalmaksızın iş görme niteliği olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: E

Soru 89

İletişim

Mesaj

Empati

Değer

Etki

Açıklama:

İletişim, en genel anlamda duygu, düşünce ya da bilgilerin akla gelebilecek her türlü yolla başkalarına aktarılması şeklinde işleyen karşılıklı bir süreçtir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

İletilerin kamusal, dolaylı, tek yönlü teknik bir araç sayesinde dağınık bir kitleye iletildiği süreç olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yazılı iletişim

Görsel iletişim

Sözlü iletişim

Sözsüz iletişim

Kitle iletişimi

Açıklama:

En genel anlamda “kitle iletişimi”; iletilerin kamusal, dolaylı, tek yönlü teknik bir araç sayesinde dağınık bir kitleye iletildiği süreç şeklinde tanımlanır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 91

Elektrik dalgalarının özelliğinden yararlanarak seslerin kablo olmaksızın uzak mesafelere iletilmesine dayalı sistem olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Gramofon

Telgraf

Radyo

Foreks

Teleteks

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi sosyal medya platformlarından biri değildir?

Skype

E-posta

YouTube

Google Plus

Facebook

Açıklama:

Başlıca sosyal medya platformları şunlardır: Facebook, Twitter, Facebook Messenger, Whatsupp, YouTube, Pinterest, Instagram, Spapchat, Google Plus, Skype, LinkedIn, Telegram, VK, Periscope, vb.
E-posta ise, geçmişte kâğıda yazılarak gerçekleştirilen mektupla haberleşmenin dijital ağa ya da internet ortamına taşınmış halidir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 93

İstihbarat Müdürü

Sorumlu Müdür

Editör

Genel Yayın Yönetmeni

Redaktör

Açıklama:

Genel Yayın Yönetmeni: Genel olarak gazete ya da derginin yayın politikasından, yayın içeriğinin bu politikaya uygunluğundan, yayın içeriğinin düzeninden ve içeriğinden, ayrıca yazı işlerinin işleyişinden ve gazetenin organizasyonundan sorumlu en tepedeki kişidir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 94

“Basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımını düzenlemek” amacını taşıyan 5187 sayılı, güncel Basın Kanunu, TBMM tarafından hangi tarihte kabul edilmiştir?

7 Ekim 1994

11 Aralık 2000

9 Haziran 2004

21 Mayıs 2006

30 Kasım 2008

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 95

Belli aralıklarla yayımlanan gazete, dergi gibi basılmış eserler ile haber ajansları yayınlarını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Süreli Yayın

Basılmış eser

Yayın türü

Yayım

Süresiz yayın

Açıklama:

“Basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımını düzenlemek” amacını taşıyan 5187 sayılı, güncel Basın Kanunu, TBMM tarafından 9 Haziran 2004 tarihinde kabul edilmiştir. Kanun’un ikinci maddesinde temel bazı kavramlara ilişkin tanımlamalara yer verilir.
Süreli yayın: Belli aralıklarla yayımlanan gazete, dergi gibi basılmış eserler ile haber ajansları yayınlarını ifade eder. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Büyük yankı uyandıran, ilgi çeken, utanç verici ya da küçük düşürücü olayları konu alan haber aşağıdakilerden hangisidir?

Asparagas haber

Özel haber

Maksatlı haber

Skandal haber

Rutin haber

Açıklama:

Skandal haber: Büyük yankı uyandıran, ilgi çeken, utanç verici ya da küçük düşürücü olayları konu alan haber. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 97

I. Çevreyi gözlemleyerek çevrede bulunan ve topluluğu etkileyen tehlike ve imkânları ortaya koyar.
II. Toplumsal mirasın sonraki kuşaklara aktarılmasınında önemli bir rol üstlenir.
III. Toplumun amaçlarını ve değerlerini sunar.
IV. Güldüren, dinlendiren, eğlendirendir.
V. Kanaat ve eleştirilerin değiş tokuş edildiği bir forum oluşturur.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri medyanın toplum adına yaptığı faaliyetler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Medyanın toplum adına yaptığı faaliyetler özetle şöyle sıralanabilir:

Çevreyi gözlemleyerek çevrede bulunan ve topluluğu etkileyen tehlike ve imkânları ortaya koyar.
Haberleri okuyucu kitlesinin davranışlarını eş güdecek biçimde seçer, değerlendirir ve yorumlar.
Toplumsal mirasın sonraki kuşaklara aktarılmasında önemli bir rol üstlenir.
Tehlike ve fırsatları haber veren bekçidir.
Önemli toplumsal sorunlar konusunda uzlaşma ve karara varmayı kolaylaştırmak üzere alternatifler sunan danışmandır.
Toplumun yeni üyelerine kurulu kültürü ileten öğretmendir.
Güldüren, dinlendiren, eğlendirendir.
Ticareti hızlandıran ve genişleten işadamıdır.
Anlamlı bir çerçeve içinde günün olaylarını doğru, tam ve mantıki bir biçimde sunar.
Kanaat ve eleştirilerin değiş tokuş edildiği bir forum oluşturur.
Toplum içindeki grupların kanaat ve tavırlarını birbirlerine duyurabilecekleri bir ortam oluşturur.
Toplumun amaçlarını ve değerlerini sunar.

Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 98

I. Geleneksel Gazetecilik
II. İnternet Gazeteciliği
III. İliştirilmiş Gazetecilik
IV. Akredite Gazetecilik
V. Robot Gazeteciliği
Yukarıdaki ifadelerden hangileri gazetecilik ve gazetecilik mesleğiyle ilgili bazı özel kavramlar arasında yer almaktadır?

I ve IV

I, III ve V

I, II, III, IV ve V

III, IV ve V

II ve III

Açıklama:

Gazetecilik ve gazetecilik mesleğiyle ilgili bazı özel kavramlar şu alt başlıklar halinde tanımlanmıştır:

Geleneksel Gazetecilik
İnternet Gazeteciliği
Savaş Gazeteciliği
İliştirilmiş Gazetecilik
Akredite Gazetecilik
Barış Gazeteciliği
Yurttaş Gazeteciliği
Sosyal Medya Gazeteciliği
Halk Gazeteciliği
Magazin Gazeteciliği
Bulvar Gazeteciliği
Sansasyonel Gazetecilik
Naylon Gazetecilik
Duvar Gazeteciliği
Robot Gazeteciliği
Dron Gazeteciliği
Veri Gazeteciliği

Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi yazı işleri biriminin temel sorumluluklarından biri değildir?

Gazeteye girecek yazı ve görselleri toplama

Yazı ve görselleri önem sırasına göre sıralama

Yazı ve görselleri sayfa tasarımına uygun hale getirme

Yazı ve görselleri hazırlama ve kontrol etme

Yayın içeriğini sayfaya yerleştirme ve basıma hazırlama

Açıklama:

Yazı işlerinin temel sorumluluğu gazeteye girecek yazı ve görselleri toplama, hazırlama, kontrol etme ve önem sırasına göre sıralama, sayfa tasarımına uygun hale getirme ve sayfalara sığdırmaktır.
Yayın içeriğinin sayfaya yerleştirilmesi ve basılması işlemleri görsel yönetmen ve sayfa sekreterlerinden (tasarımcılarından) oluşan “teknik birimin” sorumluluğundadır.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Yazılmış bir haber metni üzerinde gerekli düzeltmeleri yaparak haberi yayına hazır hale getiren kişiye ne denir?

Sorumlu müdür

Genel yayın yönetmeni

Redaktör

İstihbarat müdürü

Editör

Açıklama:

Redaksiyon; yazılmış bir haber metni üzerinde gerekli düzeltmeleri yaparak haberi yayına hazır hale getirme işidir. Redaktör de bu işi gerçekleştiren kişidir. Her gazete, dergi ile radyo ve televizyonda, haber yayımından yasal olarak sorumlu kişiye “sorumlu müdür” denir. Genel yayın yönetmeni ise genel olarak gazete ya da derginin yayın politikasından, yayın içeriğinin bu politikaya uygunluğundan, yayın içeriğinin düzeninden ve içeriğinden, ayrıca yazı işlerinin işleyişinden ve gazetenin organizasyonundan sorumlu en tepedeki kişidir. İstihbarat müdürü /şefi, medya kuruluşlarında, haber toplamak ve yazmakla görevli muhabirlerin çalışmalarını organize eden, muhabirlere haber konuları öneren ve onlardan gelen haberleri kontrol ederek, yayın politikasına uygun olarak haberleri seçerek uymayanları eleyen kişidir. Editör, haberlerin, okurun ya da izleyicinin ilgisini çekecek şekilde yeniden başlıklarındırılması, yazılması, düzenlenmesinden, haber içeriğinin yeniden kurgulanmasından sorumlu kişidir.

Doğru Cevap: C

Soru 101

I Kitap, gazete vb. okunacak şeylerin basılıp dağıtılmasıdır.
II Basılıp satışa çıkarılan kitap, gazete vb. şeylerdir.
III Radyo ve televizyon aracılığıyla halka sunulan, duyurulan, iletilen eser ya da programdır.
IV Herhangi bir eserin radyo ve televizyon aracılığıyla dinleyiciye, seyirciye ulaştırılmasıdır.
Yayın sözcüğü ile ilgili hangi ifade ya da ifadeler doğrudur?

I-III

II-IIII-IV

III-IV

II-III

I-III-IV

Açıklama:

“Yayın” sözcüğü, “basılıp satışa çıkarılan kitap, gazete vb., neşriyat; Radyo ve televizyon aracılığıyla halka sunulan, duyurulan, iletilen eser, program” anlamlarına gelir. “Yayım” sözcüğü ise “Yayma işi; Kitap, gazete vb. okunacak şeylerin basılıp dağıtılması, neşir; Herhangi bir eserin radyo ve televizyon aracılığıyla dinleyiciye, seyirciye ulaştırılması” anlamlarına gelmektedir. Dolayısıyla gazete bir yayındır. Ancak gazetede bir haberin çıkması, yayımlanması anlamına gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 102

Gazete, kitap ya da dergilerin bir seferde basılan nüshalarının tümüne ne denir?

Tiriyaj

Net satış

Tiraj

Köpük tiraj

Sağlam tiraj

Açıklama:

Gazete, kitap ya da dergilerin bir seferde basılan nüshalarının tümü, baskı sayısı “tiraj” olarak nitelenir. Baskı sayısı ile yayının okunma ya da satış sayısı birbirinden farklıdır. Tiriyaj, ajanstan gelen haberlerin konularına göre sınıflandırılarak birbirinden ayrılmasıdır. Ayrılan haberler daha sonra ilgili servislere gönderilir. Net satış, basılan yayının bozuk ve iadesi çıktıktan sonra okuyucuya ulaşan miktarı tanımlar. Köpük tiraj: Promosyon ve lotarya dönemlerinde gazeteyi yalnızca promosyon nedeniyle satın alanlar promosyon bittikten sonra gazeteyi almayı sürdürmezler. Bu yüzden promosyona dayalı tiraj rakamı kalıcı bir rakam değildir. Bu nedenle de “köpük” olarak tanımlanır. Sağlam tiraj: Gazetenin promosyon ya da lotaryaya bağlı olmaksızın sürekli okuyucularının oluşturduğu satış rakamına “sağlam tiraj” denir.

Doğru Cevap: C

Soru 103

Şişirme haber kavramının diğer bir adı aşağıdakilerden hangisidir?

Skandal haber

Asparagas haber

Bomba haber

Bayat haber

Özel haber

Açıklama:

Asparagas /şişirme haber, gerçeği yansıtmayan uydurma haber anlamına gelir. Halkın ilgisini çekecek nitelikte masa başında uydurulmuş, gerçek dışı haberler asparagas haber olarak nitelendirilir. Bu tür haberlere yalan haber ya da palavra haber de denir.

Doğru Cevap: B

Soru 104

Haber henüz yazılmadan başka yayın organında aynı haberin yayımlandığını ifade etmek için hangi terim kullanılır?

Haberin elde patlaması

Haberi kaçırmak

Haberi kuşa çevirmek

Haberi katletmek

Haber sızdırmak

Açıklama:

Haberin elde patlaması, haber henüz yazılmadan başka yayın organında aynı haberin yayımlanmasıdır. Haberi kaçırmak, haber hakkında bilgi sahibi olmamak ya da haberi zamanında yayınlayamamaktır. Haberi kuşa çevirmek, haberi daha önce yazılmış pek çok unsurunu saf dışı bırakarak gereğinden fazla kısaltmaktır. Haberi katletmek, haberi, haber değerine uygun biçimde yayımlamamaktır. Haber sızdırmak, haber kaynağı ile kurulan ikili iletişim sonucunda gizli bilgi ve belgelerin haber yapılmak üzere alınması ve yayımlanmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 105

Birkaç soruya yer veren özet nitelikteki kısa haberlere ne ad verilir?

Eksik haber

Hap haber

Rutin haber

Maksatlı haber

Gündem

Açıklama:

Bir muhabirin bilgi toplarken 5N1K formülündeki soruların yanıtlarını araması gerekir. Haber metninin de bu soruların yanıtlarından oluşması beklenir. Bu sorulardan biri ya da bir kaçına yanıt vermeyen haberler eksik haber olarak değerlendirilir. Birkaç soruya yer veren özet nitelikteki kısa haberler ise “hap haber” olarak yayımlanmaktadır. Rutin haber, her gün olan, sıradan, bütün gazetecilerin haber yapmak üzere gittiği, bildiği olaylara ilişkin haberlerdir. Maksatlı haber, tamamen gerçekleri yansıtmayıp olayın taraflarından birinin çıkarları için yapılan haberdir. Gündem, zamanın belli bir noktasında önemlilik sırasına göre dizilmiş konu ve olaylar listesi biçiminde görülen bir sıralamadır.

Doğru Cevap: B

Soru 106

Aşağıdakilerden hangisi haberin değerini arttıran en önemli unsurlardan biridir?

Yenilik ve anilik

Güncellik

Duygu durumu

Tanınmışlık

İlgililik seviyesi

Açıklama:

“Haber kaç kişiyi ilgilendiriyor?” sorusuna verilecek yanıtın büyüklüğü haberin değerini artıran en önemli unsurlardan biridir. Bir haber ne kadar çok kişiyi etkiliyorsa o haberin ilgi değeri o kadar yüksektir. Ülkedeki bütün memurları ilgilendiren yeni bir yasal düzenleme buna bir örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 107

I Bir haber kaynağından alınan haber istenildiği gün ve saatte yayınlanabilir.
II Muhabir, kaynağın ne demek istediği ile ilgili tahminlerine haberde asla yer vermemelidir.
III Haber kaynağının söylemediği sözlere haber metninde kaynağa atıfta bulunarak yer verilmemelidir
IV Haber kaynağının “off the record” verdiği bilgileri açıklamamak gerekir.
V Haber kaynağının söyledikleri daha anlaşılır olması için muhabir yeni cümleler yazmamalıdır.
Haber kaynaklarına saygı ile ilgili hangi ifade ya da ifadeler doğrudur?

II-III-IV-V

I-III-III

III-IV-V

I-II-III-IV

III-IV

Açıklama:

Görüşme sırasında haber kaynağının ağzından çıkmayan sözlere haber metninde kaynağa atıfta bulunarak yer verilmemelidir. Görüşme sırasında haber kaynağının ne dediği tam olarak anlaşılmadığı için daha anlaşılır olsun diye muhabir tarafından sanki haber kaynağı söylemiş gibi yeni cümleler yazılmamalıdır. Bu gibi durumlar daha önce, görüşme sırasında fark edilerek haber kaynağından konuya açıklık getirmesi istenebilir. Muhabir, kaynağın ne demek istediği ile ilgili tahminlerine haberde asla yer vermemelidir. Bazen haber kaynakları haberin belirli gün ya da saatten önce yayımlanmamasını isteyebilirler. Bu tür haberlere “ambargolu haber” adı verilir. Bu durumda kaynağın istemi doğrultusunda belirtilen zamana kadar haberin yayımı bekletilir ve zamanı gelince haber yayımlanır. Bazen de haber kaynağı “off the record” yani yazılmaması / söylenmemesi kaydıyla bilgiler verebilir ve bunların açıklanmaması gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 108

Haberde karşıt görüşe de yer verilmesine ne ad verilir?

Eşitlik unsuru

Çapraz kontrol

Doğruluk

Denge unsuru

Netlik unsuru

Açıklama:

“Denge unsuru”, haberde karşıt görüşlere yer verilmesi anlamına gelir. Bir iddia ya da herhangi bir görüş üzerine yazılan haberlerde, mutlaka karşıt iddia ve görüşlere de yer verilmelidir. Yazılan haber karşısında söz hakkı doğması ya da zor durumda kalması muhtemel kişi ya da kişilerin görüşlerinin de aynı haberde bulunması gerekir.

Doğru Cevap: D

Soru 109

Aşağıdakilerden hangisi, sadece tanıtım ve bilgi esaslı, tek bir kişinin yönettiği ve kullanıcının sadece okuyucu olduğu teknolojik düzeyi tanımlar, belirtiniz?

Web 1,0

Web 2,0

Web 3,0

Web 4,0

Web 5,0

Açıklama:

“Web 1,0” sadece tanıtım ve bilgi esaslı, tek bir kişinin yönettiği ve kullanıcının sadece okuyucu olduğu teknolojik düzeyi tanımlar. “

Doğru Cevap: A

Soru 110

Aşağıdakilerden hangisi, sosyal medya platformlarından biri değildir?

Facebook

Adobe Premiere

Twitter

YouTube

Skype

Açıklama:

Başlıca sosyal medya platformları şunlardır: Facebook, Twitter, Facebook Messenger, Whatsupp, YouTube, Pinterest, Instagram, Spapchat, Google Plus, Skype, LinkedIn, Telegram, VK, Periscope, vb.

Doğru Cevap: B

Soru 111

Aşağıdakilerden hangisi, basın organlarında bilgisayar yardımıyla elde edilen bilgileri bir araya getiren ve sayfa düzenini uygulayan; radyo ve televizyonda birkaç kameradan elde edilen görüntüleri düzenleyerek yayının hazırlanmasından sorumlu kişidir, belirtiniz?

İstihbarat Müdürü / Şefi

Yazı İşleri Müdürü

Görsel / Teknik Yönetmen

Redaktör

Editör / Sayfa (Alan) Yönetmeni

Açıklama:

Görsel / Teknik Yönetmen: Basın organlarında bilgisayar yardımıyla elde edilen bilgileri bir araya getiren ve sayfa düzenini uygulayan; radyo ve televizyonda birkaç kameradan elde edilen görüntüleri düzenleyerek yayının hazırlanmasından sorumlu kişidir. Görsel ya da teknik yönetmen, belirlenen haber içeriğinin yayına uygun halde üretilmesi sürecinde gazete ve dergide sayfa yapısını belirleyen, sayfa görünüşüne yön veren, televizyonda ise kamera görüntülerinden en iyi görüntüyü seçerek haberle ilgili teknik süreci yöneten ve yürüten kişidir.

Doğru Cevap: C

Soru 112

TBMM tarafından 9 Haziran 2004 tarihinde kabul edilen “Basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımını düzenlemek” amacını taşıyan 5187 sayılı, güncel Basın Kanunu'nun ikinci maddesinde yer alan "Tek bir basın-yayın kuruluşu tarafından basılan ve en az üç komşu ilde veya en az bir coğrafi bölgede yayımlanan süreli yayını" tanımı, aşağıdaki hangi temel kavrama ilişkin söylenmiştir, belirtiniz?

Genel süreli yayın

Yerel süreli yayın

Yaygın süreli yayın

Bölgesel süreli yayın

Özel süreli yayın

Açıklama:

“Basın özgürlüğü ve bu özgürlüğün kullanımını düzenlemek” amacını taşıyan 5187 sayılı, güncel Basın Kanunu, TBMM tarafından 9 Haziran 2004 tarihinde kabul edilmiştir. Kanun’un ikinci maddesinde temel bazı kavramlara ilişkin tanımlamalara yer verilir. Burada şöyle denilmektedir:
Bölgesel süreli yayın: Tek bir basın-yayın kuruluşu tarafından basılan ve en az üç komşu ilde veya en az bir coğrafi bölgede yayımlanan süreli yayını.

Doğru Cevap: D

Soru 113

Amerika Birleşik Devletleri tarafından 2003 yılında Irak’a gerçekleştirilen ikinci harekat çerçevesinde aşağıdaki gazetecilik türlerinden hangisi gündeme gelmiş ve savaş döneminde ABD askeri güçlerinin başlattığı bu gazetecilik biçiminde özel olarak sözleşme imzalayan muhabirlere askeri kamplarda özel eğitim verilmiştir, belirtiniz?

Yurttaş Gazeteciliği

Akredite Gazetecilik

Sosyal Medya Gazeteciliği

Halk Gazeteciliği

İliştirilmiş Gazetecilik

Açıklama:

İliştirilmiş (Embedded) Gazetecilik (Muhabirlik): Amerika Birleşik Devletleri tarafından 2003 yılında Irak’a gerçekleştirilen ikinci harekat çerçevesinde bu gazetecilik türü gündeme gelmiştir. Savaş döneminde ABD askeri güçlerinin başlattığı bu muhabirlik biçiminde özel olarak sözleşme imzalayan muhabirlere askeri kamplarda özel eğitim verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 114

Haberleri çok abartılı şekilde ve büyük puntolu sansasyonel başlıklarla sunan gazetelere ne denir, belirtiniz?

Magazin Gazetesi

Sansasyonel Gazete

Naylon Gazetesi

Duvar Gazetesi

Bulvar Gazetesi

Açıklama:

Haberleri çok abartılı şekilde ve büyük puntolu sansasyonel başlıklarla sunan gazetelere “bulvar gazetesi” denir.

Doğru Cevap: E

Soru 115

Yayınlanma aciliyeti olmayıp daha sonraki günlerde de yayınlanabilecek nitelikteki haberlerdir.
Güncelliğini yitirme niteliği bulunmayan bu tür haberler, genellikle haber sıkıntısı (azlığı) yaşandığı dönemlerde yayımlanmak üzere bekletilir.
Sarımsak yemenin faydaları, zayıflama yöntemleri, ilginç buluşlar, kişisel bakım gibi haberler bu türde örneklerdir.

Yukarıda belirtilen özellikler hangi haber türü için söylenmektedir, belirtiniz?

Skandal haber

Bomba haber

Bayat haber

Konserve haber

Rutin haber

Açıklama:

Konserve haber: Yayınlanma aciliyeti olmayıp daha sonraki günlerde de yayınlanabilecek nitelikteki haberler konserve haberlerdir. Güncelliğini yitirme niteliği bulunmayan bu tür haberler, genellikle haber sıkıntısı (azlığı) yaşandığı dönemlerde yayımlanmak üzere bekletilir. Sarımsak yemenin faydaları, zayıflama yöntemleri, ilginç buluşlar, kişisel bakım gibi haberler bu türde örneklerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 116

Aşağıdakilerden hangisi, muhabirin başka muhabirlerden önce bir haber hazırlayarak yayın organında yayımlatması durumunda söylenir, belirtiniz?

Haber Atlatma

Yanlılık

Taraflılık

Görünür gerçeklik

Ambargolu haber

Açıklama:

Haber Atlatma
Muhabirin başka muhabirlerden önce bir haber hazırlayarak yayın organında yayımlatmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 117

Gazete sayfasında birinci görüş bir birim boyutunda yer alıyorsa, ikinci görüşün de aynı boyutta yer alması gerektiği; radyo ve televizyonda da aynı şekilde farklı görüşler için ayrılan süreye dikkat edilmesi gerektiği vurgulanır. Bu durum aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir, belirtiniz?

Netlik unsuru

Eşitlik unsuru

Denge unsuru

Anunsuru

İlginçlik unsuru

Açıklama:

“Eşitlik unsuru”, haberde yer verilen farklı görüşlere eşit ya da adil bir şekilde yer vermeyi gerektirir. Örneğin gazete sayfasında birinci görüş bir birim boyutunda yer alıyorsa, ikinci görüşün de aynı boyutta yer alması gerektiği; radyo ve televizyonda da aynı şekilde farklı görüşler için ayrılan süreye dikkat edilmesi gerektiği vurgulanır.

Doğru Cevap: B

Soru 118

Haber kaynakları, haberin belirli gün ya da saatten önce yayımlanmamasını isteyebilirler. Bu tür haberlere ne ad verilir, belirtiniz?

Gerçek haber

Doğru haber

Ambargolu haber

Yanlı haber

Tarafsız haber

Açıklama:

Haber kaynakları, haberin belirli gün ya da saatten önce yayımlanmamasını isteyebilirler. Bu tür haberlere “ambargolu haber” adı verilir.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

Haber fotoğraflarının alt yazılarında aşağıdakilerden hangisinin yer alması istenmez?

“Şunu yaparken görülüyor” ifadelerinden kaçınmalı

Fotoğraf yazısı haberin özeti niteliğini taşımalı

Fotoğraftaki kişinin anlık görünüşüne bakarak “mutlu/üzgün” yorumunu yapmamalı

Fotoğrafı açıklayıcı, bilgilendirici yazı yazmalı

Fotoğraftaki kişilerin kim oldukları verilmeli

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi basılı haberlerde başlık kompozisyonunun öğelerinden biri değildir?

Üst başlık

Manşet

Ana başlık

Alt başlık

Ara başlık

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Haberin özetlendiği, haberin en önemli ayrıntılarının ön plana çıkarıldığı yer aşağıdakilerden hangisidir?

Üst başlık

Ana başlık

Metin

Manşet

Spot

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi haberin 15-20 sözcükle özet olarak ifadesini ve haberin okunmasını sağlayacak ilgi çekici anlatımları içeren metni tanımlamaktadır?

Ana başlık

Ara başlık

Spot

Alt başlık

Haber girişi

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Fotoğraf altı yazısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Olayla ilgili olarak 5N1K sorularından ilgili olanların yanıtları yazılabilir.

Haber başlığına benzer nitelikte olmalıdır.

Haberin kısa bir özeti niteliğinde olmalıdır.

Portre fotoğraflara görünen kişinin adı yazılabilir.

Olay fotoğraflarına konuyla ilgili bilgi yazılabilir.

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.
Haber başlığına benzer nitelikte olmamalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi haber başlıklarında dikkat edilmesi gereken unsurlardan biri değildir?

Başlık okurun ilgisini çekmeli

Haber unsurlarını içermeli

İmalı anlamlar içermeli

Kısa ve anlaşılır olmalı

Haber metni ile çelişmemeli

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdaki kitle iletişim araçlarından hangisinde sunulan haberler konuşma dili yapısına sahiptir?

Dergi

İnternet

Bulvar gazetesi

Televizyon

Magazin gazetesi

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi haber kompozisyonunda yer alan görsel unsurlardan biri değildir?

Manşet

İllüstrasyon

Karikatür

Tablo

Fotoğraf

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Gazetelerin ilk sayfalarında logonun hemen altında ve dergilerin kapak sayfalarında iri puntolu harflerle yayınlanan yazılara ne denir?

Sürmanşet

Ana haber

Haber başlığı

Vitrin sayfa haberi

Manşet haber

Açıklama:

Haber yazma tekniklerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdaki nitelemelerden hangisi gazetelerin birinci sayfası için kullanılabilir?

Showroom

Vitrin

Paket

Manşet

Özet

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Habere ilişkin en önemli ve en can alıcı unsurların ön plana çıkartıldığı, ikinci ve üçüncü derecedeki önemli unsurların birbirini izleyen bir sırada verildiği haber yazma tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Ters piramit

Konuşma dili

Serbest yazım

5N1K

Kronolojik dizi

Açıklama:

Haber yazma tekniklerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi haber öğelerine göre yapılan sınıflandırmanın formülüdür?

5N1K

6N1K

5N2K

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Arşiv taramasına bağlı olarak daha önce yayınlanmış bilgi ve belgeler etrafında oluşturulan daha çok bilgilendirmeyi amaçlayan haber türü hangisidir?

Maksatlı haber

Ambargolu haber

Sıcak haber

Genel haber

Derleme haber

Açıklama:

Haber türlerini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşğıdaki haber girişlerinden hangisi “nerede” haberine örnek oluşturur?

Uluslararası Berlin Yarı Maratonu’nda erkeklerde ipi göğüsleyen ilk atlet, 59:34’lük derecesiyle Kenyalı Kipyego oldu (“Berlin’de Kipyego güldü”, Milliyet, 6 Nisan 2009)Uluslararası Berlin Yarı Marato

Amerikalı Alvin Atkinson, 1963’te kente gelen Duke Ellington’dan beri, Irak’ın başkenti Bağdat’a yolu düşen ilk büyük cazcı oldu (“Bağdat’ta 46 yıl sonra caz”, Milliyet, 6 Nisan 2009)

Moldova’da, Rus gazını Balkanlar üzerinden Avrupa’ya taşıyan doğalgaz boru hattında meydana gelen patlama nedeniyle Rusya’dan Türkiye’ye gaz akışında azalma meydana geldi (“Moldova’daki patlama, gazı kesti&rdq

Türkiye gazeteciler Cemiyeti’nin geleneksel hale getirdiği, “Öldürülen Gazeteciler Günü” etkinliklerinin 13’üncüsü bugün yapılıyor (“Öldürülen gazeteciler bir k

Amerikan Minnesota Üniversitesi’nin yapmış olduğu araştırma, kaşınmanın kaşınan bölgeyi nasıl rahatlattığını ortaya çıkardı (“Kaşınmanın kaşıntıyı nasıl durdurduğu çözüldü”, Milliyet, 7 Nisan 2009)

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi haber başlığının sahip olması gereken özelliklerden değildir?

Okuyucunun ilgi ve dikkatini çekmelidir.

Habere yorum getirmemelidir.

Haberin özünden uzaklaşılmamalıdır.

İmalı anlamlar içermemelidir.

Dikkat çekici olma adına haberin içeriğinden farklı mesaj verilebilir.

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Ters Piramit Tekniği ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Haberde yazılacak bilgilerin eş değer bulunması durumunda bu teknik tercih edilir.

Her bir paragrafta haberin önemli bir unsuruna yer verilir.

Bu teknik, karşıdaki insanlarla konuşuyormuş gibi haberi yazma timeline dayanır.

Bu teknikte, habere yönelik bilgilerin, hedef kitlenin ilgisine göre, en önemliden daha az önemliye göre sıralanması öngörülür.

Sıcak haber aktaran radio ve televizyon haberciliğinde, yaygın olarak bu teknik kullanılır.

Açıklama:

Haber yazma tekniklerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Haber türleri niteliklerine göre sınıflandırılırsa aşağıdakilerden hangisi bu gruplamanın dışında kalır?

Asparagas haber

Konserve haber

Yaygın haber

Bayat haber

Sıcak haber

Açıklama:

Haber türlerini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi bir haberin temel unsuru değildir?

Hangi?

Nerede?

Kim?

Ne zaman?

Neden?

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Haber kaynağı tarafından belirli gün ve saate kadar yayınlanmaması istenen haberlere ne ad verilir?

Atlatma haber

Rutin haber

Özel haber

Asparagas haber

Ambargolu haber

Açıklama:

Haber türlerini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi haberi destekleyen görsel unsurlar arasında yer almaz?

Fotoğraf

Sürmanşet

İllüstrasyon

Karikatür

Tablo

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi haberde başlık kompozisyonunu oluşturan öğelerden değildir?

Üst başlık

Yan başlık

Ana başlık

Spot

Alt başlık

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Gazetelerin ilk sayfasına en iri puntolarla konulan, genellikle gazetenin logosunun altında yayımlanan başlığa ne ad verilir?

Manşet

Sürmanşet

Üst başlık

Ana başlık

Alt Başlık

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.
Manşet: Gazetelerin ilk sayfasına en iri puntolarla konulan, genellikle gazetenin logosunun altında yayımlanan başlık.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Haberin 15-20 sözcüklük özet ifadeleri ya da haberin okunmasını sağlayacak ilgi çekici anlatımlara ne ad verilir?

Haber spotu

Haber metni

Ara başlık

Alt başlık

Ana başlık

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.
Haberin 15-20 sözcüklük özet ifadeleri ya da haberin okunmasını sağlayacak ilgi çekici anlatımlar haber spotlarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Haber öğeleri olarak bilinen ne, kim, nerede, ne zaman, neden ve nasıl sorularının yanıtlarını içeren temel haber yazma formülü aşağıdakilerden hangisidir?

5N1K

5K1N

5P1N

5N1P

3N3K

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.
5N1K: Haber öğeleri olarak bilinen ne, kim, nerede, ne zaman, neden ve nasıl sorularının yanıtlarını içeren temel haber yazma formülü.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi haber yazma tekniklerinin kral tahtında oturan ve bu un- vanı nedeniyle de en yaygın şekilde kullanılan haber yazma tekniğidir?

Ters Pramit Tekniği

Pramit Tekniği

Kronolojik Dizi Tekniği

Listeleme Tekniği

Bölümleme Tekniği

Açıklama:

Haber yazma tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Haber yazma tekniklerinin kral tahtında oturan ve bu unvanı nedeniyle de en yaygın şekilde kullanılan Ters Piramit Tekniği dışında, haber yazmada; Piramit Tekniği, Wall Street Journal Tekniği, Kronolojik Dizi Tekniği, Listeleme Tekniği, Bölümleme Tekniği ve Dörtgen (Kare/Blok) Tekniği de kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi her gün olan, alışık olunan, olacağı önceden bilinen ve olağanüstü bir özelliği bulunmayan haberlerdir?

Rutin (Genel) Haberler

Basit Haberler

Karmaşık Haberler

Özel Haberler

Araştırma Haberler

Açıklama:

Haber türlerini betimleyebileceksiniz.
Rutin (genel) haberler: her gün olan, alışık olunan, olacağ› önceden bilinen ve olağanüstü bir özelliği bulunmayan haberlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi arşiv taramasına bağlı olarak daha önce yayınlanmış bilgi ve belgeler ışığında oluşturan daha çok bilgilendirmeyi amaçlayan haberlerdir?

Derleme haberler

Öyküleyici haberler

Araştırma haberler

Özel haberler

Karmaşık haberler

Açıklama:

Haber türlerini betimleyebileceksiniz.
Derleme haberler: Arşiv taramasına bağlı olarak daha önce yayınlanmış bilgi ve belgeler ışığında oluşturan daha çok bilgilendirmeyi amaçlayan haberlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi ani gelişen ya da beklenmedik olaylar karşısında hazırlanan ve süratle yayınlanan haberlerdir?

Sıcak haberler

Atlatma haberler

Konserve haberler

Maksatlı haberler

Özel haberler

Açıklama:

Haber türlerini betimleyebileceksiniz.
Sıcak haberler: Ani gelişen ya da beklenmedik olaylar karşısında hazırlanan ve süratle yayınlanan haberler sıcak haberlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerder hangisi yalan, asılsız ya da palavra haberlerdir?

Asparagas haberler

Atlatma haberler

Maksatlı haberler

Ambargolu haberler

Konserve haberler

Açıklama:

Haber türlerini betimleyebileceksiniz.
Asparagas haberler: Yalan, asIlsIz ya da palavra haberlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi gazetelerin birinci sayfasına verilen adı taşır?

Vitrin

Magazin

Ekonomi

Siyaset

Dış haberler

Açıklama:

Haber türlerini betimleyebileceksiniz.
Gazetelerin birinci sayfaları “vitrin” sayfası olarak bilinir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi gazetelerin ilk sayfalarında logonun hemen altında ve dergilerin kapak sayfalarında iri puntolu harflerle yayınlanan haberdir?

Sürmanşet

Manşet

Tiriyaj

Tiraj

Logo

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.
Gazetelerin ilk sayfalarında logonun hemen altında ve dergilerin kapak sayfalarında iri puntolu harflerle yayınlanan haberler manşet haberlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Olağanüstü durumlarda tercih edilen, manşet haberden daha önemli haberlere ne ad verilir?

Alt manşet

Manşet

Sürmanşet

Promosyon

Tiraj

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.
Sürmanşet haber ise genellikle olağanüstü durumlarda tercih edilen, manşet haberden daha önemli haberlere karşılık gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Gazete satışlarını artırmak amacıyla gazetelerle birlikte verilen hediye ne ad verilir?

Promosyon

Şürmanşet

Manşet

Tiraj

Triyaj

Açıklama:

Haber öğelerini açıklayabileceksiniz.
Gazete satışlarını artırmak amacıyla gazetelerle birlikte verilen hediyelere promosyon denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi tüm başlıklarda dikkat edilmesi gereken temel unsurlardan biri değildir?

Kısa ve anlaşılır olmalıdır

Haber metni ile çelişmemelidir

Haber unsurları taşımak zorunda değildir

Okuyucunun ilgi ve dikkatini çekmelidir

Haberi okutmak için okuyucuyu isteklendirmelidir

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.
Başlıklar haberi okutmak için okuyucuyu isteklendirmelidir, Okuyucunun ilgi ve dikkatini çekmelidir, Haber unsurlarını içermelidir, Kısa ve anlaşılır olmalıdır, Haber metni ile çelişmemelidir, Haberin .zünden uzaklaşılmamalıdır, Abartılı olmamalıdır, Çoklu okumaya ya da yanlış anlaşılmaya yol açmamalıdır, Çoklu anlamlar içermemelidir, Boş sözlerden kaçınılmalıdır, Habere yorum getirmemelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Ana başlığın üzerinde ya da satır boşluklarına göre sağ ve sol yanında yer alan, ana başlığı tanımlayan, açıklayan özellikte ve çoğunlukla da 5-10 sözcüklü bir cümle halinde sunulan genellikle ince, zayıf yapılı, beyaz karakterli ya da dişi karakterli harflerle dizilen başlıklara ne ad verilir?

Alt başlık

Sür manşet

Manşet

Üst başlık

Ana başlık

Açıklama:

Basılı haberlerde başlık kompozisyonunu açıklayabileceksiniz.
Ana başlığın üzerinde ya da satır boşluklarına göre sağ ve sol yanında yer alan, ana başlığı tanımlayan, açıklayan özellikte ve çoğunlukla da 5-10 sözcüklü bir cümle halinde sunulan genellikle ince, zayıf yapılı, beyaz karakterli ya da dişi karakterli harflerle dizilen başlıklara üst başlık denir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Hedef kitlenin ilgisine göre, bilgilerin en önemliden daha az önemliye doğru sıralandığı, 1850’lerde gazetecilerin telgrafla haber geçmek için geliştirdikleri, özellikle telgraf hatlarındaki kesilmeler ve sorunlar nedeniyle gazeteciler haberin en önemli unsurlarını ilk defada geçmek istemelerinden okurun ilgisi de göz önünde bulundurularak, muhabir ya da editörün vereceği karar çerçevesinde habere ilişkin en önemli ve en can alıcı unsurlar ön plana çıkarılan haber yazma tekniğidir. Aşağıdakilerden hangisi burada tanımı yapılan haber yazma tekniğidir?

Düz piramit tekniği

Dörtgen kuralı tekniği

Konuşma dili tekniği

Ters piramit tekniği

Hikayeci anlatım tekniği

Açıklama:

Haber yazma tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Hedef kitlenin ilgisine göre, bilgilerin en önemliden daha az önemliye doğru sıralandığı haber yazma tekniğidir.1850’lerde gazetecilerin telgrafla haber geçmek için geliştirdikleri, telgraf hatlarındaki kesilmeler ve sorunlar nedeniyle gazeteciler haberin en önemli unsurlarını ilk defada geçmek istemelerinden okurun ilgisi de göz önünde bulundurularak, muhabir ya da editörün vereceği karar çerçevesinde habere ilişkin en önemli ve en can alıcı unsurlar ön plana çıkarılan haber yazma tekniğidir. ikinci ve üçüncü̈ derecedeki önemli unsurlar ise birbirini izleyen bir sırada yer alır. Bu teknikte haberin özeti girişte verilir ve haber iki kısımdan oluşur: Giriş bölümünde olayın ne olduğu ve sonucu özet olarak verilir. En önemli haber öğeleri giriş paragrafında yer alır. Haber gövdesi ya da gelişme bölümünde ise genellikle olayın “neden” ve “nasıl” olduğu, kronolojik bir sırada açıklanır

Doğru Cevap: D

Soru 37

"Sıcak haber aktaran radyo ve televizyon haberciliğinde, yaygın olarak kullanılan, haberlerin sesli olarak birine anlatılıyormuşçasına sunulduğu radyo ve televizyon haberlerinde karşıdaki insanlarla konuşuyormuş gibi haberi yazma temeline dayanır." ifadesi ile hangi haber yazma tekniği tanımlanlamaktadır?

Ters piramit tekniği

Düz piramit tekniği

Dörtgen tekniği

Konuşma dili tekniği

Sade yazma tekniği

Açıklama:

Haber yazma tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Sıcak haber aktaran radyo ve televizyon haberciliğinde, yaygın olarak konuşma dili tekniği kullanılır. İnsanların birbirleriyle anlaşmak için sesli olarak konuştukları dile “konuşma dili” denir. Haberlerin sesli olarak birine anlatılıyormuşçasına sunulduğu radyo ve televizyon haberlerinde kullanılan konuşma dili tekniği, karşıdaki insanlarla konuşuyormuş gibi haberi yazma temeline dayanır. Çünkü yazı lan bu haber, bir spiker tarafından sesli olarak okunarak izleyenlere sunulur.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi haber türlerini ayırma şekillerinden birisi değildir?

Kitle iletişim aracının türüne göre

Haber kaynaklarına göre

Konularına göre haber türleri

Niteliklerine göre haber türleri

Haberi yazan muhabire göre

Açıklama:

Haber türlerini betimleyebileceksiniz.
Haber türleri beşe ayrılır. Niteliklerine göre haber türleri, Haber öğelerine göre haber türleri, Konuları göre haber türleri, Haber kaynaklarına göre, Kitle iletişim aracının türüne göre ayrılır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

İlk sayfada ve gazete adının üstünde yer alan habere ne ad verilir?

Logo

Manşet

Sürmanşet

Üçüncü sayfa haberi

Şapka

Açıklama:

Logonun üstünde bulunan haber sürmanşet olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Bir haber başlığında harflerin büyüklüğü hangi kavrama denk gelir?

Manşet

Logo

Sürmanşet

Font

Punto

Açıklama:

Başlıkların harf büyüklüğü punto kavramıyla karşılanır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Arkadaşınız bir yayımda bulunan kapak haberini okumanızı söylüyorsa aşağıdaki hangi yayımdan bahsediyor olabilir?

Hürriyet

Akşam

Güneş

Atlas

Sözcü

Açıklama:

Kapak ve kapak yazısı dergilerde bulunur. Diğer seçenekler gazeteyken D seçeneğinde Atlas dergisi bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Bir gazete sayfası tasarlanırken dikkate alınan, genellikle aralarında yaklaşık yarım santimetre ya da daha az boşluk bulunan dikey, yukarıdan aşağıya doğru uzanan bölümler ne olarak adlandırılır?

Kapak

Kısım

Manşet

Punto

Kolon

Açıklama:

Bir gazete sayfasında genellikle aralarında yaklaşık yarım santimetre ya da daha az boşluk bulunan dikey, yukarıdan aşağıya doğru uzanan bölümler kolondur.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Kapı anlamına gelen bir sözcük olmakla birlikte pek çok içeriği ya da bölümü bünyesinde barındıran web sitelerini adlandırmak için kullanılan kavram hangisidir?

WWW

Portal

Sütun

Aktüalite

Gate

Açıklama:

Pek çok içeriği ya da bölümü bünyesinde barındıran; haber, köşe yazısı, video, bilgi, söyleşi, sohbet, eğlence, eğitim, ekonomi, finans, yaşam, spor, yemek, trend, kadın, TV, magazin, sinema, oyun, reklam ve arşiv gibi çeşitli bölümlerden oluşan web sitelerine kapı anlamına gelen portal denir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

"Bu yayın anlayışında en önce, hiyerarşide ilk sırada yer alan kurum ya da kişinin haberi, ardından hiyerarşi sırasına göre diğerlerinin haberlerine yer verilir."
Yukarıda bahsedilen yayın anlayışı seçeneklerin hangisinde bulunmaktadır?

Kurum haberciliği

Halkla ilişkiler haberciliği

Protokol haberciliği

Magazin haberciliği

Ekonomi haberciliği

Açıklama:

Protokol haberciliğinde en önce, protokolde ilk sırada yer alan kurum ya da kişinin haberi, ardından protokol sırasına göre diğerlerinin haberlerine yer verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

I. Çoklu okuma ya da yanlış anlaşılmaya yol açmamalıdır
II. İmalı anlamlar içermemelidir
III. Boş sözlerden kaçınılmalıdır
IV. Habere yorum getirmelidir
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri iyi bir haber başlığının özelliklerindendir?

Yalnız I

I,II,III

II,IV

I,III

I,IV

Açıklama:

İyi bir haber başlığının nasıl olması gerektiğine ilişkin belli başlı noktalar üzerinde durulacak olursa özetle şunlara dikkat edilmesi gerektiğinin altı
çizilebilir:
• Başlıklar haberi okutmak için okuyucuyu isteklendirmelidir
• Okuyucunun ilgi ve dikkatini çekmelidir
• Haber unsurlarını içermelidir
• Kısa ve anlaşılır olmalıdır
• Haber metni ile çelişmemelidir
• Haberin özünden uzaklaşılmamalıdır
• Abartılı olmamalıdır
• Çoklu okuma ya da yanlış anlaşılmaya yol açmamalıdır
• İmalı anlamlar içermemelidir
• Boş sözlerden kaçınılmalıdır
• Habere yorum getirmemelidir

Doğru Cevap: B

Soru 46

" İnternet haberciliğinde son zamanlarda video görüntüler ve animasyonlar da görsel unsur olarak sunulmaya başlamıştır. Bu sayede internet haberciliğinin gazete ve televizyonu birleştirdiği söylenebilir."
Bu tür yayıncılığa ne ad verilir?

Görsel yayıncılık

Eklektik yayıncılık

Multimedya yayıncılık

Dünya çapında yayıncılık

Özel yayıncılık

Açıklama:

İnternette videolarla desteklenmiş yayınlar multimedya yayın olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi 5 n 1 k' dan biri değildir?

Kim

Nerede

Kaç tane

Neden

Açıklama:

Kaç tane sorusu 5 n 1 k'dan biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdaki haber girişlerinden hangisi diğerlerinden farklıdır?

Paraşüt yere çakıldı, genç turist hayatını kaybetti.

Elektrik direğinde korkutan yangın

İşsiz sayısı her geçen gün artıyor.

THY, bir günde 1360 sefer gerçekleştirdi.

Taksicilere yeni standart

Açıklama:

Diğer seçeneklerde özetleyici giriş varken C seçeneğindeki giriş genelleyicidir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Konular ya da haberler arasındaki önemlilik sıralamasına yayın organlarında verilen ad nedir?

Gündem

Habercilik

Yayın

Yayın akışı

Bomba haber

Açıklama:

Gazeteciler için en zor işlerden biri her gün meydana gelen milyonlarca olay ve bunlara ilişkin yazılan binlerce haber arasından belli sayıda haberi seçerek ve bunları belirli bir hiyerarşik sıra içerisinde düzenleyerek halka sunmaktır. Yayın organları her gün halka ülkede ve dünyada yaşanan en önemli olayların hangileri olduğunu ve hangi sorunların çözüm beklediğini sunarlar. Hangi sorunların daha önemli ve acil çözüm beklediğinden başlayarak daha az önemli konulara doğru uzanan bir sıralamadır bu. Konular ya da haberler arasındaki önemlilik sıralamasına yayın organlarında “gündem” adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Ülkeyi ilgilendiren en önemli problemleri gündeme getirmek yerine başka konuları gündeme getiren yayın organlarının yaptığı haberin niteliği nedir?

Skandal haber yaratma

Kitle iletişimi

Suni gündem yaratma

Asparagas haber yapma

Konserve haber yapma

Açıklama:

Ülkeyi ilgilendiren en önemli problemleri gündeme getirmek yerine başka konuları gündeme getiren yayın organları bu nedenle “suni gündem yaratmak” eleştirisiyle karşı karşıya kalabilir. Bu aslında ülkede daha önemli konular varken dikkatin başka yere çekilmesi ya da çekilmeye çalışılmasına yönelik bir eleştiridir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Sürmanşet gazetelerin ilk sayfasına en iri puntolarla konulan, genellikle gazetenin logosunun altında yayınlanan başlıktır.

Sürmanşet gazetelerin birinci sayfasındaki gazetenin logosunun üzerinde kullanılan başlıktır.

Olağanüstü durumlarda tercih edilen, manşet haberden çok daha önemli haberlere karşılık gelir.

Normal bir günde sürmanşet haber uygulamasına gerek yoktur.

Önem sıralamasında manşetten daha az önemli kabul edilen durumlar için sürmanşet uygulaması kullanılır.

Sürmanşet uygulamasının zorunlu ve pratik bir teknik uygulama olduğu söylenebilir.

Sürmanşetle ilgili olarak yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I, V, VI

II, III, IV, VI

II, III, V, VI

I, II, III, IV, VI

V, VI

Açıklama:

Manşet: Gazetelerin ilk sayfasına en iri puntolarla konulan, genellikle gazetenin logosunun altında yayınlanan başlık
Sürmanşet: Gazetelerin birinci sayfasındaki gazetenin logosunun üzerinde kullanılan başlık.
“Sürmanşet haber” olağan üstü durumlarda tercih edilen, manşet haberden çok daha önemli haberlere karşılık gelir. Dolayısıyla geleneksel gazetecilik anlayışında normal bir günde sürmanşet haber uygulamasına gerek yoktur. Çünkü gazetenin en önemli haberi manşet haber olarak sayfada yer alacaktır. Ancak çok daha önemli gelişmelerin yaşandığı nadir durumlarda sürmanşet uygulamasına gidilir. Aslında sürmanşet uygulamasının geçmişine bakıldığında zorunlu ve pratik bir teknik uygulama olduğu da söylenebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Bir gazete sayfası genellikle aralarında yaklaşık yarım santimetre ya da daha az boşluk bulunan dikey, yukarıdan aşağıya doğru uzanan kolonlar dikkate alınarak tasarlanır. Bu kolonların her birine ne ad verilir?

İon

Simetri

Portal

Kapladığı alan

Sütun

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 53

Gazetelerde olduğu gibi pek çok içeriği ya da bölümü bünyesinde barındıran; haber, köşe yazısı, video, bilgi, söyleşi, sohbet, eğlence, eğitim, ekonomi, finans, yaşam, spor, yemek, trend, kadın, TV, magazin, sinema, oyun, reklam ve arşiv gibi çeşitli bölümlerden oluşan web sitelerine ne ad verilir?

Blog

Web sitesi

E-haber

Portal

Digital haber

Açıklama:

İngilizce “portal” sözcüğü “ana kapı” anlamına gelir. Aynen gazetelerde olduğu gibi pek çok içeriği ya da bölümü bünyesinde barındıran; haber, köşe yazısı, video, bilgi, söyleşi, sohbet, eğlence, eğitim, ekonomi, finans, yaşam, spor, yemek, trend, kadın, TV, magazin, sinema, oyun, reklam ve arşiv gibi çeşitli bölümlerden oluşan web sitelerine haber portalı adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

ÖRNEK:
X1:haber başlığı…….2019 FİBA KADINLAR AVRUPA ŞAMPİYONASI’NDA SON DURUM
…….x2 Haberleri / …..x3….. / ……x4…… /…..x5…..
x6:……….haber içeriği:………Letonya ve Sırbistan’ın ortaklaşa düzenlediği 2019 FİBA Kadınlar Avrupa Şampiyonası’nın ikinci günü tamamlandı. C Grubunda mücadele eden Türkiye ………………………………x6.
Yukarıda örnek gösterilen; bir internet haber sitesindeki haber başlığı ile haber içeriği arasında yer alan bilgilendirme için doğru sıralamadaki seçenek hangisidir?

Başlık- Servis- Güncelleme- Saat- Yayın tarihi- Haber içeriği

Başlık- Yayın tarihi- Saat- Güncelleme- Servis- Haber içeriği

Başlık- Servis- Yayın tarihi- Saat- Güncelleme- Haber içeriği

Başlık- Güncelleme- Servis - Yayın tarihi- Saat - Haber içeriği

Başlık- Servis - Yayın tarihi- Güncelleme- Saat- Haber içeriği

Açıklama:

ÖRNEK:
X1:haber başlığı…….2019 FİBA KADINLAR AVRUPA ŞAMPİYONASI’NDA SON DURUM
BASKETBOL-Spor / 29 Haziran 2019 / 09.05 /Güncelleme 1 saat önce
Servis-Bölüm /Yayın tarihi/ saat /Güncelleme
x6:……….haber içeriği:………Letonya ve Sırbistan’ın ortaklaşa düzenlediği 2019 FİBA Kadınlar Avrupa Şampiyonası’nın ikinci günü tamamlandı.
C Grubunda mücadele eden Türkiye ………………………………x6.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Ses, görüntü, video, animasyon, grafik, canlandırma vb. öğeleri birleştiren bilgisayar ortamına ne ad verilir?

İllüstrasyon Resimleme

Grafik Bölümü

Görsel Bölüm

Multimedya

Dijital medya

Açıklama:

Multimedya Ses, görüntü, video, animasyon, grafik, canlandırma vb. öğeleri birleştiren bilgisayar ortamı.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Eksik haber nedir?

Uzun bir haberi yer ya da zaman darlığı nedeniyle daha kısa hale getirmektir.

Haberi daha önce yazılmış pek çok unsurunu saf dışı bırakarak gereğinden fazla kısaltılmaktır.

Haber hakkında bilgi sahibi olmamak ya da haberi zamanında yayınlayamamaktır.

Haber henüz yazılmadan başka yayın organında aynı haberin yayımlanmasıdır.

Bir haberde haber öğelerinden kim, ne, nerede, nasıl, ne zaman, neden sorularının biri ya da birkaçının cevabı bulunmayan haber.

Açıklama:

Haber öğeleri şöyle tanımlanabilir:

Ne: Bir trafik kazası
Kim: Abdullah G., Abdulgani Ö., Muhammed Eymen, Halime G. ve iki kişi
Nerede: Şanlıurfa’nın Viranşehir ilçesinde, Viranşehir-Ceylanpınar karayolunun 5’inci kilometresinde
Ne zaman: Dün sabah saat 10 sularında (yaklaşık olarak saat 10 civarında)
Neden: Henüz belli değil
Nasıl: Karşı yönlerden gelen iki otomobilin kafa kafaya çarpışmasıyla…

Bu örnek haberde tüm haber öğelerine ilişkin sorulara bir şekilde yanıt verilmiştir. Ancak kimi zaman bu öğelerin tamamı karşılığını bulmaz. Bir haberde haber öğelerinden biri ya da birkaçı bulunmuyorsa bu tür haberlere “eksik haber” adı verilir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

“Rüya değil gerçek! Denizi olmayan Eskişehir’de halk plaja koşuyor.”
Bir haber metninin en önemli bölümü giriş paragrafıdır. Çünkü haber başlığı ve varsa fotoğrafıyla dikkati çekilen okurun haber metnini okumaya başladığı yer bu paragraftır. Dolayısıyla bu paragrafı okuyan okur, haber metninin devamını okumayı sürdürüp sürdürmemeye kararını verir. Yukarıda verilen haber girişi hangi haber girişlerine örnek gösterilebilir?

Zıtlık ifade eden giriş

Özetleyici giriş

Sorulu giriş

Genelleyici giriş

Öyküleyici Giriş

Açıklama:

Zıtlık İfade Eden Giriş:
Haber tanımlarında “köpeğin insanı ısırması değil ama insanın köpeği ısırması haberdir” denir. Dolayısıyla her gün karşılaşılan olaylar habercilikte “rutin” olarak görülür ve haber değeri düşük bulunur. Sıra dışı, farklı, nadir, beklenmedik, şaşırtıcı şeyler her zaman daha fazla haber değerine sahiptir. Bu bağlamda bir olayda alışık olunanın dışında bir durumun varlığı ön plana çıkartılarak habere giriş yapılabilir. Şu örnekler incelenebilir:

Rüya değil gerçek! Denizi olmayan Eskişehir’de halk plaja koşuyor.

Doğru Cevap: A

Soru 58

“Belediye başkanı ‘Yol yapım çalışmaları iki hafta daha uzayacak.’ diye konuştu.”
Yukarıda verilen örnek cümle hangi anlatım türünde gerçekleştirilmiştir?

Olay Anlatımı

Doğrudan Anlatım

Dolaylı Anlatım

Konu Anlatımı

Kişisel Anlatım

Açıklama:

Doğrudan Anlatım:
Diğer cümle ve yüklem türü ise haber kaynağının sözlerinin kelimesi kelimesine; yani olduğu gibi aktarılmasına dayanan, aktarılan sözlerin aktaran kişinin adı belirtilerek tırnak içinde yazıldığı “doğrudan anlatım” tekniğine dayanır. Bu teknikte kullanılan yüklemler daha çok şunlardır: “dedi”, “şunları söyledi”, “şöyle konuştu”, “diye konuştu”, “diye kaydetti”, “şu açıklamada bulundu”, “ifadesini kullandı”. Yüklemlerin koyu olarak yazıldığı şu cümleler incelenebilir:

Belediye başkanı “Yol yapım çalışmaları iki hafta daha uzayacak.” diye konuştu.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Bir gazetede en çarpıcı başlıkların ve yazı dizilerinin yer aldığı bölüm aşağıdakilerden hangisidir?

Vitrin sayfası

İkinci sayfa

Orta sayfa

Sürmanşet

Mizanpaj

Açıklama:

Bir gazetede en önemli ve çarpıcı haberlerin yer aldığı içerikler vitrin sayfası olarak bilinen kapak sayfasında yer alır. Doğru cevap A' dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

I. Bir gazetedeki en önemli haberdir.
II. Gazetenin ilk sayfalarında logonun hemen altında yer alır.
III. Gazetelerde ortalama üç manşet haber bulunur.
IV. Gazetenin satış oranı artışına etkisi vardır.
Manşet habere ilişkin olarak yukarıdaki ifadelerden hangileri yanlıştır?

I, III

III

II, IV

Açıklama:

Manşet haber gazetelerin ilk sayfalarında logonun altında büyük puntolu harflerle yer alan haberdir. Bu haber en önemli haber olmakla birlikte yalnız bir manşet haber bulunur. Doğru cevap D' dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

X kuruluşuna yakınlığıyla bilinen bir yayın organının yayınladığı haberlerde kuruluşa yakınlık nedeniyle şekillenen habercilik anlayışı hangi unsurdan etkilenmiş sayılır?

Medya rutinleri

Kurum dışı unsurlar

Bireysel unsurlar

Kurumsal unsurlar

Ekonomik unsurlar

Açıklama:

Medya içeriğinin hazırlanmasını ve yayınlanmasını etkileyen çeşitli unsurlar vardır. Bunlardan biri de yayın organındaki sorumlu kişilerin tecrübeleri, siyasi görüşleri ve bakış açılarını yansıtan bireysel unsurlardır. Örnekte de bir kuruluşa yakınlık bu kapsamda değerlendirilebilir. Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi iyi bir haber başlığında olması gereken özelliklerden biri değildir?

Kısa ve anlaşılır olması

Abartılı olmaması

Habere kurumsal yorum getirmesi

Haberin özünden uzaklaşmaması

Okuyucunun ilgisini çekmesi

Açıklama:

İyi bir haber başlığında olması gereken çeşitli özellikler vardır. Bunlardan bazıları okuyucunun ilgisini çekmesi, haber unsurlarını içermesi, kısa ve anlaşılır olması, haber metni ile çelişmemesi ve habere yorum getirmemesi olarak sıralanabilir. Dolayısıyla iyi bir haber kurumsal bir yorum içermemelidir. Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Gazete haberciliğinde haber hiyerarşisi düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi her zaman gazetelerde yer almayabilir?

Manşet haberi

Vitrin sayfası

Logo

Sürmanşet haberi

Baş sayfa

Açıklama:

“Sürmanşet haber” olağan üstü durumlarda tercih edilen, manşet haberden çok daha önemli haberlere karşılık gelir. Dolayısıyla geleneksel gazetecilik anlayışında normal bir günde sürmanşet haber uygulamasına gerek yoktur. Çünkü gazetenin en önemli haberi manşet haber olarak sayfada yer alacaktır. Ancak çok daha önemli gelişmelerin yaşandığı nadir durumlarda sürmanşet uygulamasına gidilir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Define aradığı sırada metan gazında zehirlenen bir pilotun ele alındığı bir haberde olayın kahramanı olan pilot vurgusu hangi haber ögesine ilişkindir?

Ne?

Nerede?

Ne zaman?

Neden?

Kim?

Açıklama:

İyi bir haber ne, nerede, neden, nasıl, ne zaman ve kim (5N1K) sorularına yanıt vermelidir. Olayın kahramanının veya bilgi veren kişilerin kimler olduğunu ele alan kim sorusu burada define arayan pilotu da vurgulamaktadır. Doğru cevap E' dir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Cumhurbaşkanı ile ilgili bir haberin, muhalefet lideri ile ilgili bir haberden önce verilmesi, radyo televizyon haberciliğinde hiyerarşi açısından hangi kavramla açıklanabilir?

İlk haber

Ayrılan süre

Protokol haberciliği

Oy oranı

Yayıncılık anlayışı

Açıklama:

Radyo ve televizyon haberciliğinde en önemli haberler, ana haber bültenlerinde ya da ara haber bültenlerinde ilk ya da en önce verilen haberlerdir. “İlk haber” bültenin en değerli, en önemli haberine karşılık gelir. ayrıca gazetede bir habere ayrılan yerin oranı gibi bültende de bir konuya “ayrılan süre” o konunun önemliliğinin bir göstergesidir. Öte yandan farklı yayın politikaları çerçeve- sinde kimi farklı uygulamaların dikkat çektiği de belirtilmelidir. Yalnızca Türkiye’de de değil, pek çok ülkede farklı yayıncılık anlayışları mevcuttur. Bu bağlamda örneğin magazin haberlerine ağırlık veren bir yayın organında bültenin ortalarında ya da sonlarında yer alan bir magazin haber, ilk haberden daha geniş (uzun süre) yer bulabilir. “Protokol haberciliği” anlayışında da farklı bir durumla karşılaşılır. Bu yayın anlaşıyında en önce, protokolde ilk sırada yer alan kurum ya da kişinin haberi, ardından protokol sırasına göre diğerlerinin haberlerine yer verilir. Siyasi partilere ilişkin haberlerde uygulanan bir başka yaklaşımda partilerin “oy oranı” esas alınır. Bu çerçevede her bir siyasi partiye ya da liderine son seçimde almış olduğu oy oranında süre tanınır. Dolayısıyla bültende hangi haber ya da haberlerin hangi sırada yer bulacağına ilişkin farklı yayın anlayışlarının varlığından söz edilmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

"Hastane masraflarına karışmıyoruz" diyen kebapçı dün akşam saatlerinde soyuldu.
Yukarıdaki habercilik örneğinde hangi haber giriş tekniği kullanılmıştır?

Sorulu giriş

Özetleyici giriş

Genelleyici giriş

Alıntı giriş

Öykünmeci giriş

Açıklama:

Haberde haber kaynağının söylediği önemli, ilginç yada çarpıcı bir söz öbeğinin haber girişinde kullanıldığı haber giriş tekniği alıntı giriş olarak bilinir. Doğru cevap D' dir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Doğrudan okurla konuşur gibi bir yapıya sahip olan giriş tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Zıtlık ifade eden giriş

Öyküleyici giriş

Okur/izleyici adresli giriş

Çok olaylı giriş

Tanımlayıcı giriş

Açıklama:

Haber sunumunda doğrudan okurla konuşur gibi bir girişin yapıldığı haber girişi okur/izleyici adresli giriş olarak bilinir. Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Akşam haberleri olarak bilinen haber bültenlerinde kullanılan haber yazma tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Konuşma dili tekniği

Kronolojik dizi tekniği

Ters piramit tekniği

Dörtgen tekniği

Sarmal anlatım tekniği

Açıklama:

Akşam saat 18-23 aralığında yer alan akşam haberlerinin sunumunda konuşma dili tekniği kullanılmaktadır. Doğru cevap A' dır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Haber özeti ya da girişi niteliğinde olan ifadeler, hangi öğede verilir?

Üst başlık

Sayfa spotu

Başlık

Fotoğraf başlığı

Spot

Açıklama:

Ana başlığın altında yer alan, başlığı açıklayan özellikte ve tam bir cümle yapısında olan haber özeti ya da girişi niteliğinde de olan ifadeler alt başlıklar ya da sayfa spotlarıdır. Bunlar ana ve üst başlığa göre daha küçük ama haber metnine göre daha iri puntolu harflerle dizilir. Seçilen karakterler genellikle basık koyu renk veren harflerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aman dikkat! Meteoroloji uyardı: Sağanak yağış ve sis geliyor.
Yukarıdaki örnek ifade aşağıdaki hangi anlatım cümlesi yapısına örnektir?

Konu yada olay anlatımı

Dolaylı anlatım

Öyküleyici Anlatım

Tümevarım anlatım

Doğrudan anlatım

Açıklama:

İkinci yada üçüncü tür anlatım cümlelerinin aktarılmasında dolaylı anlatım kullanılır. Bu durumda söylenenlerin anlamını değiştirilmeden muhabir içeriği kendi sözcükleriyle özetler. Soruda verilen meteoroloji uyarısı da buna örnektir. Doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Haber kaynağının sözlerinin olduğu gibi tırnak içerisinde aktarıldığı haber aktarım cümle yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Doğrudan anlatım

Dolaylı anlatım

Açıklayıcı anlatım

Betimletici anlatım

Ters piramit anlatımı

Açıklama:

Haber kaynağının sözlerinin kelimesi kelimesine; yani olduğu gibi aktarılmasına dayanan, aktarılan sözlerin aktaran kişinin adı belirtilerek tırnak içinde yazıldığı haber içeriği doğrudan anlatım yapısı olarak adlandırılır. Doğru cevap A' dır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi haber başlığı ile ilgili doğrudur?

Dikkat çekici olmalıdır.

Abartılı olmalıdır.

Uzun olmalıdır.

Yorum getirmelidir.

İmalı olmalıdır.

Açıklama:

İyi bir haber başlığının nasıl olması gerektiğine ilişkin belli başlı noktalar üzerinde durulacak olursa özetle şunlara dikkat edilmesi gerektiğinin altı çizilebilir:

Başlıklar haberi okutmak için okuyucuyu isteklendirmelidir
Okuyucunun ilgi ve dikkatini çekmelidir
Haber unsurlarını içermelidir
Kısa ve anlaşılır olmalıdır
Haber metni ile çelişmemelidir
Haberin özünden uzaklaşılmamalıdır
Abartılı olmamalıdır
Çoklu okuma ya da yanlış anlaşılmaya yol açmamalıdır
İmalı anlamlar içermemelidir
Boş sözlerden kaçınılmalıdır
Habere yorum getirmemelidir.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Bir haberin kahramanı, hangi haber öğesini oluşturmaktadır?

Ne?

Nasıl

Kim

Neden

Nerede?

Açıklama:

Bir haberi oluşturan temel unsurlar “5N1K” formülünde ifadesini bulan ve haber öğeleri olarak da bilinen altı sorunun yanıtından oluşur. Dolayısıyla bir haberi yazmadan önce muhabirin bu soruların yanıtlarını mutlaka toplamış olmalıdır. Yaptığı görüşmeler, sorduğu sorular ve araştırmalarla muhabirler “bilgi toplama” aşamasında temel olarak şu sorulara yanıt ararlar:

Ne? Ne oldu? Konu ya da olay nedir?
Kim? Olayın/konunun kahramanları kimdir? Bilgi veren kişiler kimlerdir? Hangi kurumlardır?
Nerede? Olay nerede gerçekleşmiştir? Olayın meydana geldiği ya da konunun geçtiği yer neresidir?
Ne zaman? Olay ne zaman yaşanmıştır? Açıklama ne zaman yapılmıştır? Konu ne zaman ortaya çıkmıştır?
Neden? Olayın nedenleri neler? Konunun nedenlerini ortaya koyan görüşler nelerdir? Nedene iliş- kin ipuçları nelerdir? Kesin neden belli olmuş mudur?
Nasıl? Olay nasıl gerçekleşmiştir? Konu nasıl meydana gelmiştir?

Doğru Cevap: C

Soru 74

"Kadına yönelik şiddet hız kesmiyor" şeklinde bir giriş cümlesi, hangi haber giriş türüne örnek olarak verilebilir?

Özetleyici giriş

Genelleyici giriş

Sorulu giriş

Öyküleyici giriş

Alıntılı giriş

Açıklama:

Genelleyici giriş, bir genelleme ifadesiyle habere başlanması anlamına gelir. Aynı tür olay ya da konuların söz konusu olduğu ya da tekrarlandığı durumlarda genelleyici girişte bulunulabilir. Böylece okurun daha önceki olayları hatırlaması ve ilişki kurması sağlanabilir. Burada da "Kadına yönelik şiddet hız kesmiyor" ifadesiyle bu tür olayların sürdüğü, devam ettiğine yönelik bir genellemede bulunulmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Bir spor maçını baştan sona aktarmak isteyen bir muhabir için aşağıdaki tekniklerden hangisinin daha uygun olduğu söylenebilir?

Konuşma tekniği

Dörtgen tekniği

Kronolojik dizi tekniği

Konuşma dili tekniği

Piramit tekniği

Açıklama:

Haberde “ne zaman” sorusunun yani zaman unsurunun öne çıktığı durumlarda en fazla başvurulan haber yazma tekniği “kronolojik dizi” ya da “kum saati tekniği” adıyla biliniBu teknikle yazılmış futbol, basketbol ya da hentbol gibi spor karşılaşmaları, okuyucunun karşılaşmayı izlemeden, sanki izliyormuş gibi hissetmesini ve önemli anlarda neler olduğunu öğrenmesini sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Haber yazma teknikleri arasında yazılı yayınlarda en çok kullanılan teknik hangisidir?

Kare tekniği

Kronolojik dizi tekniği

Konuşma dili tekniği

Piramit tekniği

Ters piramit tekniği

Açıklama:

Haber yazma tekniklerinin “kral tahtı”nda “Ters Piramit Tekniği” yer alır. Çünkü yazılı ya da okumaya dayalı gazete, dergi, internet ya da bu yayınlar için haber üreten ajans haberciliğinde en pratik ve en kullanışlı yazım tekniği ters piramittir. Bu teknikte habere yönelik bilgilerin haber değerine göre, en önemliden daha az önemliye doğru hiyerarşik bir sıralanması öngörülür. Genellikle haberin girişinde “özetleyici giriş tekniği” ile yazılmış bir giriş bulunur. Haberde en önemli bilgiler özet bir şekilde bu girişte sunulur. Ardından ikinci, üçüncü ve dördüncü derecede önemli olan ne varsa farklı paragraflar halinde sıralanır. Bu haliyle haber yapısının önemin büyüklüğüne göre “ters dönmüş bir piramidi andırdığı” söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Muhabirin haberi aktarırken, söylenenin yargısını değiştirmeden, yargısını bozmadan, kendi sözcükleriyle anlatmasına ne denir?

Olay anlatımı

Dolaylı anlatım

Konu anlatımı

Doğrudan anlatım

Alıntılı anlatım

Açıklama:

Haber kaynaklarının verdiği bilgi ya da yaptığı açıklamaların ha- ber metninde aktarılmasında kullanılan ilk teknik, söylenenlerin anlamını değiştirmeden muhabirin kendi sözcükleriyle özetleyerek anlatmasına dayanır. “Dolaylı anlatım” tekniğinde esas olan söylenen sözdeki yargıyı değiştirmeden, anlamı bozma- dan ne söylendiğini ifade etmektir. Bu tür cümleler genellikle “açıkladı, söyledi, belirtti, kaydetti, ifade etti” gibi yüklemlerle biter.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Ünlü manken ekranlara döndüğünü belirtti.
Uzman doktor, tehlikeye dikkat çekti.
Sanatçı, trajik kazada yaşamını yitirdi.
Başkan "Sorun çözülecek." diye konuştu.
Bilim insanı ödülle mutlu olduğunu söyledi.

Yukarıdakilerden hangileri konu ya da olay anlatımına örnektir?

I ve IV

II ve III

I, II ve III

III ve V

II, IV ve V

Açıklama:

Muhabirin kendi gözlem ya da tanıklığına da- yalı olarak bir konu ya da olayın anlatıldığı ifadelerde genellikle neler olup bittiğine ilişkin; yani bir durum ya da eyleme ilişkin cümleler kurulur. Bu cümlelerde geçmiş, şimdiki zaman ya da geleceğe ilişkin bilgi verilebilir. II ve III numaralı cümleler konu anlatımına; I ve V numaralı cümleler dolaylı anlatıma; IV numaralı cümle ise doğrudan anlatıma örnektir.

Doğru Cevap: B

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdaki ifadelerden hangisi, kitle iletişim araçlarının temel işlevlerinden biri değildir?

Bireylerin fikirlerinin açığa çıkmasını sağlamak

Haber vermek

Hükümetler için kanun üretmek

Kanaat edinmesini sağlamak

Dünyanın çeşitli yerlerinde cereyan eden olaylar hakkında bilgi vermek

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının temel işlevini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Gazetelerin birinci sayfaları hangi niteliği taşır?

Gazetelerin satışını sağlayan en önemli unsur olma

Gazetelerin vitrini olma

Gazetelerin okurlarını ikna etme

Gazetelerin tüm haberlerinin özeti olma

Gazetelerin doğru haber verdiklerin kanıtı olma

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Medyanın kamusal görevlerinin başında hangi temel işlevi gelmektedir?

Kanunların uygulanmasını sağlamak

Yeni kanunların çıkmasında hükümete yardımcı olmak

Suçluların yargılanmasını sağlamak

Uluslararası spor organizasyonlarının ülkeye kazandırılmasını sağlamak

Haber vermek

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının temel işlevini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdaki ifadelerden hangisi, iletişim araçlarının hedefi olan izleyici kitlesinin ortak özelliklerinden biri olamaz?

Toplumun farklı sınıf, kültür ve servete sahip kesimlerindendir.

Bilinmeyen kişilerden oluşurlar.

Tamamı siyasetle ilgili kesimlerden oluşurlar.

Yerel ve fiziksel olarak birbirlerinden ayrılırlar.

Birleşerek veya toplu şekilde hareket gücüne sahip değillerdir.

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının temel işlevini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi basının sorumlulukları arasında gösterilemez?

Basın haber verme hakkını kullanırken, hiçbir değerlendirme ve eleştiri yapmaz.

Basın, olayı, somut ve gerçek oluşuyla verir.

Haberde “somut gerçeklik=doğruluk ilkesi” geçerlidir.

Basın açıklamalarında olay hakkında okuyucuya hiçbir değer yargısı ve tenkit sunulmaz.

Basın okuyucuyu bir düşünce kalıbına sokmaya çalışır.

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının temel işlevini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişim araçlarının işlevleri arasında yer almaz?

Haber verme

Bilgi iletme

Toplumsallaştırma

Ayrıştırma

Bütünleştirme

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının temel işlevini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisine televizyon haberciliğinde rastlanmaz?

Konuşma dili

Canlı yayın

Gazete haberlerinde olduğu gibi anlamak için başa dönülmesi mümkün değildir.

Haber sırasını izleyici belirler.

“O an” sunulan izlenir.

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının “Habercilik” işlevini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi internet haberciliğinin özelliklerinden değildir?

İnsanlar üzerindeki etkisi en yüksek mecradır.

İnternete erişimi olan geniş bir kitleye hitap eder.

Geleneksel mecralara göre çok daha düşük maliyetlidir.

Yazı, ses, fotoğraf ve videoyu bir arada sunabilir.

Haberin yayınlanması konusunda daha hızlıdır.

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının “Habercilik” işlevini açıklayabileceksiniz.
Medyanın insanlar üzerindeki etkilerinin ne kadar güçlü olduğu iletişim biliminin en çok tartışılan sorusudur. Bu soruya verilebilmiş kesin bir yanıt yoktur. Farklı mecraların farklı yer ve zamanda, farklı kesimler üzerindeki farklı etkilerinden söz edilebilmektedir. Bu bağlamda internetin en güçlü kitle iletişim aracı olduğunu söylemek fazlasıyla iddialı olacaktır. Bu ifade genellenebilir bir nitelik taşımaz. Bu açıdan doğru değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi dergi haberciliğinin özellikleri arasında yer almaz?

Uzun sürelidir

Detaylıdır

Gündeme sadık kalınması zorunludur

Metin yazımı özenlidir

Görsel öğeler önem taşır

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının “Habercilik” işlevini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi bir haberi ön plana çıkaran/diğer haberlere göre öncelikli yapan, haber değerleri ölçütlerinden biri değildir?

İlginçlik

Ünlülük

Zamanlama

Yakınlık

Sıradanlık

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının “Habercilik” işlevini açıklayabileceksiniz.
Bir haberin gazetede yer almasında etkili olan etmenler: 1.Güncellik, 2. Güvenilirlik, 3. Yenilik, 4. Devamlılık ve ayrıntı. 5.Haber değerleri: Bir haberde birden fazla haber değeri varsa o haber diğer konu ve olaylara göre daha öncelikli hale gelebilir. Yakınlık, yenilik, ünlülük, önemlilik, ilginçlik, zamanlama önemli haber değerleridir. 6. Görsellik: Haberi destekleyen görsel unsurlar açıklayıcı ve bilgi verici olduğu sürece okuyucu için daha çekici hale gelebilmektedir. Fotoğraflar, bilgi grafikleri, temsili çizimler, vinyetler görsel unsurlar olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi radyo haberciliği ile ilgili değildir?

Cıngıl

Kamera

Sunucu

Muhabir

Bülten

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi gazete tasarımında kullanılan haber sunum öğelerinden değildir?

Haber metni

Reklam

Fotoğraf altı yazısı

Grafik

Başlık

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının “Habercilik” işlevini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişim araçlarına göre habercilik türleri arasında yer almaz?

Gazete haberciliği

Televizyon haberciliği

Ekonomi haberciliği

Radyo haberciliği

Dergi haberciliği

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının temel işlevini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi televizyon haberinin özelliklerinden biridir?

Televizyon haberi yazımında sunulan görsellikle haber metninin aynı ifadeyi yansıtması şart değildir.

Televizyonda verilen haberde görüntü ve sesin aynı anda iletiliyor olmasının izler kitle üzerinde diğer kitle iletişim araçlarında verilenden çok daha etkili ve ikna edici olduğu düşünülmemektedir.

Televizyon haberi için en temel özelliklerden biri de haberin son kelimesi ya da son görüntüsü verilmeden olayın tam olarak aktarılmış olmaz.

Televizyonda haberinde bütünlük aranmaz.

Haber görüntülerinin güzel ve rahatlatıcı görüntüler olması beklenir.

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Gelişen teknolojiden yararlanmasına rağmen günümüzde diğer kitle iletişim araçlarıyla karşılaştığında haber aktarmada en yavaş kalan mecra genel anlamda aşağıdakilerden hangisidir?

Gazete

Televizyon

Radyo

Dergi

İnternet

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Günümüzde genellikle televizyon, radyo ve internet mümkün olan en kısa sürede günün gelişmelerini sunarken gazeteler günlük olarak yayınlanmakta ve bugün yaşanan olaylara ilişkin haberler bir gün sonra basılarak dağıtıma çıkarılabilmektedir. Dergilerde ise yayın periyodu genellikle haftalık, 15 günlük ya da aylıktır. Dolayısıyla bugün yaşanan bir olayın en geç haber olarak yayınlandığı mecra, dergilerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Genellikle başlığın altına yerleştirilmiş, asıl metinden ayrılmış bir veya iki cümleden oluşan, haberin çarpıcı yönlerini oluşturan haber özetlerine ne ad verilir?

Metin

Haber metni

Spot

Fotoğraf altı

Başlıklar

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Spot; genellikle başlığın altına yerleştirilmiş, asıl metinden ayrılmış bir veya iki cümleden oluşan, haberin çarpıcı yönlerini oluşturan haber özetleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Medya yayıncılık alanında aşağıdaki zaman dilimlerinden hangisini aktarır?

Dün

Geçmiş

Yarın

Şimdi

Gelecek

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının temel işlevini ifade edebileceksiniz.
Bu bağlamda yayıncılık medyası şimdi’nin medyasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi haber içerikli televizyon programlarından biri değildir?

Canlı yayın

Günlük haber bültenleri

Geniş kapsamlı haber programları

Yorum programları

Eğlence programları

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Televizyonda haber içerikli programları dört grupta incelemek mümkündür Bunlar; canlı yayın, günlük haber bültenleri, geniş kapsamlı haber programları ve yorum programlarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi temel haber yazım kurallarından biridir?

5N+1K

4N+2K

3N+3K

2K+4N

1K+5N

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının “Habercilik” işlevini açıklayabileceksiniz.
Temel haber yazım kurallarından biri olan 5N+ 1K (ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden ve kim) kuralına uygun biçimde ifade edilmesi gerekmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisinin görevi, geniş bir sunuş yapabilmek için gerekli olan temel bilgiyi zenginleştirmek, her türlü tanıklığı, görüşü, düşünceyi tepkiyi toplamak için haberin peşinden koşmaktır?

Muhabir

Sunucu

Yazı işleri müdürü

Yayın yönetmeni

İstihbarat şefi

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının “Habercilik” işlevini açıklayabileceksiniz.
Muhabirler: Muhabirin görevi, geniş bir sunuş yapabilmek için gerekli olan temel bilgiyi zenginleştirmek, her türlü tanıklığı, görüşü, düşünceyi tepkiyi toplamak için haberin peşinden koşmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdaki ülkelerden hangisinde dergicilik sektörü son derece gelişmiştir ve dergicilik, kamuoyu oluşturmada birincil derecede önem taşır?

ABD

Rusya

Türkiye

Almanya

Fransa

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının “Habercilik” işlevini açıklayabileceksiniz.
ABD gibi dergicilik sektörünün son derece gelişmiş olduğu ülkelerde dergiler, kamuoyu oluşturmada birincil derecede önem taşımaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdaki mecralardan hangisinin kullanıcı sayısını ve bunların coğrafi dağılımlarını zaman, para ve emek harcamadan günü gününe tespit etmek mümkündür?

Gazete

Dergi

Televizyon

Radyo

İnternet

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının “Habercilik” işlevini açıklayabileceksiniz.
Eş deyişle en fazla hangi web sayfasının “hit” aldığı, sayfaları ziyaret edenlerin coğrafik dağılımları gibi bilgileri, sisteme konulacak bir sayaç program ile zaman-para-emek harcamadan günü gününe tespit edilebilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Haber merkezlerinde, bu merkezden ayrılmadan, ajanslardan ya da ulaşabildikleri bilgi kaynaklarından elde ettikleri bilgiden yola çıkarak çalışanlar aşağıdakilerden hangisidir?

Sunucular

Yazı işleri sorumluları

Muhabirler

Sayfa tasarımcıları

Fotoğrafçılar

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının “Habercilik” işlevini açıklayabileceksiniz.
Yaz işleri sorumluları: Yazı işleri sorumluları muhabirlerin aksine istasyondan ayrılmazlar. Bu sorumlular ajans haberlerinden ve ulaşabildikleri her bilgi kaynağından elde ettikleri belgelerden yola çıkarak çalışırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi farklı habercilik türlerinin olmasının en temel nedenlerinden birisidir?

Konuların farklılaşması

Alanların farklılaşması

Kitle iletişim araçlarının farklılaşması

Gazetecilerin farklılaşması

Kitle iletiş araçlarının sahiplerinin farklı olması

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Gazete, televizyon, radyo, dergi ve nihayet internet birer kitle iletişim aracıdır ve bunların tümü̈ temelde aynı görev ve sorumluluklarla yükümlü olmakla birlikte, her biri birbirinden farklılıklar arz eden habercilik yöntem ve süreçlerine sahip bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi gazete tasarımında kullanılan haber sunum öğelerinden değildir?

Haber metni

Spot

Fotoğraf altı

Başlıklar

Köşe yazıları

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarının temel işlevini ifade edebileceksiniz.
Tasarımda kullanılan haber sunum öğeleri metin, başlıklar ve görsel öğelerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Genellikle başlığın altına yerleştirilmiş, asıl metinden ayrılmış bir veya iki cümleden oluşan haberin çarpıcı yönlerini oluşturan haber özetlerine ne ad verilir?

Haber metni

Spot

Fotoğraf altı yazı

Sürmanşet

Manşet

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Spot: Genellikle başlığın altına yerleştirilmiş, asıl metinden ayrılmış bir veya iki cümleden oluşan haberin çarpıcı yönlerini oluşturan haber özetleridir. Spotlar özellikle Türkiye'de sıklıkla kullanılan haber sunum öğeleridir. Bunda haber metninin tamamını okumaya zamanı ya da isteği olmayan okuyucuların, haberlerden özet bir şekilde bilgili olamlarının amaçlandığı düşünülmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Haberin içindeki en önemli unsuru veya unsurları ortaya çıkaran, okuyucunun ilgisini habere çekmek üzere birkaç kelimede haberi özetleyen haber sunum öğesine ne ad verilmektedir?

Görsel öğeler

Haber metni

Metin

Spot

Başlık

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Haberin içindeki en önemli unsu veya unsurları ortaya çıkaran, okuyucunun ilgisini habere çekmek üzere birkaç kelimede haberi özetleyen haber sunum öğesine haber başlığı denmektedir. Tanımlayıcı ve çağrıştırıcı olmak üzere iki tür başlık vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Haberle ilgili fazla bilgi vermeden okuyucuyu meraklandırma yöntemiyle haberi okumaya davet eden başlık türüne ne ad verilmektedir?

Tanımlayıcı

Çağrıştırıcı

Şemsiye başlık

Özetleyici

Genelleyici

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Haberle ilgili fazla bilgi vermeden okuyucuyu meraklandırma yöntemiyle haberi okumaya davet eden başlık türüne çağrıştırıcı başlık denmektedir. Ciddi haberler çoğunlukla tanımlayıcı başlık, bazı özel haberlerde ise çağrıştırıcı haber başlığı kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Televizyon haberinin en temel özelliği nedir?

Geliştirici olması

Yaratıcı olması

Televizyonun çok izlenmesi

Görüntü ve sesin eş zamanlı verilerek anında iletilebilmesidir.

Tematik haber kanallarının açılmasını sağlaması

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Televizyon haberinin en temel özelliği görüntü ve sesin eşzamanlı ve anında iletilebilmesidir. Bu nedenle, televizyonda verilen haberin izler kitle üzerinde diğer kitle iletişim araçlarında verilenlerden çok daha etkili ve ikna edici olduğu düşünülmektedir. Haberlerin gelişen teknoloji ile anında iletilebilmesi ve böylelikle haberin çok geniş kitlelere hitap edebilmesi ayrıcalığını da yaratmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi televizyon haberciliğinin özelliklerinden değildir?

Konuşma biçiminde haber vermesi

Canlı yayın yapılabilmesi

Televizyon haberciliğinde süreklilik yoktur

Eğlenceli haberlerin daha çok olması

Görsel işitsel olduğu için okuma yazma bilmeyi gerektirmez

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Eğlenceli haberlerin daha çok olması ya da olmaması televizyon kanalının yayın politikasıyla ilgili bir durumdur genel olarak televizyon haberinin özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi televizyon haber değeri ölçütlerinden değildir?

İlgi çekme

Doğruluk

Önemlilik

Yakınlık

Şüphecilik

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Şüphecilik haber değeri ölçütü değildir bütün olay ve durumlara gazeteciler zaten şüphe ile yaklaşırlar ve olay ve durumları bu bakış açısıyla değerlendirip haber yaparlar

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi radyo türlerinden birisidir?

Ticari radyo

Güncel radyo

Müzik radyosu

Haber radyosu

Tematik radyo

Açıklama:

Kitle iletişim araçlarına göre haberciliğin işleyiş farklılıklarını açıklayabileceksiniz.
Radyo türleri yayın kapsadığı alana ve yayın amacına yönelik olarak uluslararası, ulusal, bölgesel, yerel ve ticari radyo olarak sınıflanmaktadır. Doğru cevap A şıkkında yer alan Ticari radyodur.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi 'Birçok Ses Tek Bir Dünya' başlıklı raporda belirtilen ve sekiz ana başlıkta toplanan kitle iletişim araçlarının işlevlerinin sınıflamalarından biri değildir?

Habercilik

Motivasyon

Toplumsallaştırma

Kültürel geliştirme

Bireysel yayın

Açıklama:

Komisyon Başkanı İrlandalı diplomat Sean MacBride liderliğinde “Birçok Ses Tek Bir Dünya” başlıklı bir rapor hazırlanır.Raporda kitle iletişim araçlarının işlevleri sekiz ana başlıkta toplanmıştır. Bunlar; habercilik, toplumsallaştırma, motivasyon, tartışma-diyalog, eğitim, kültürel geliştirme, eğlence ve bütünleştirme işlevleridir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Demokrasilerde basını dördüncü kuvvet yapan temel toplumsal işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Reklam verme işlevi

Denetim, eleştiri ve bilgi verme işlevi

Haber verici, dikkat çekici ve kültürleştirici işlevi

Eğitim ve eğlence işlevi

Kültürel alış veriş işlevi

Açıklama:

Medyanın genel itibariyle haber veren kitle iletişim araçlarının dört temel toplumsal işlevi; haber ve bilgi verme, denetim ve eleştiri, kamuoyunu aydınlatma ve oluşturma, eğitim ve eğlence şeklinde dört ana başlıkta toplanabilir. Basının Denetim ve Eleştiri İşlevi; Demokrasilerde basını yasama, yürütme ve yargıdan sonra dördüncü kuvvet yapan bu kamusal görev, sorumluluk ve işlevidir. Basın yasama, yürütme ve yargıyı toplum adına denetlemesi toplumu bilgilendirerek, olup biten olaylardan doğru ve zamanında bilgilendirerek yapar.
Doğru cevap B seçeneğidir

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi gazetenin geçmişten günümüzü diğer kitle iletişim araçlarından farklı kılan özelliklerinden biri değildir?

Endüstriyel bir üründür

Kolay taşınabilir

Kolay arşivlenebilir

Hedef kitlesi bellidir

Eğitim gerektirmez

Açıklama:

Gazetenin geçmişten günümüzü diğer kitle iletişim araçlarından farklı kılan bazı özellikler şunlardır: Gazete endüstriyel bir üründür- Gazete kolay taşınabilir bir kitle iletişim aracıdır- Gazete kolay arşivlenebilir bir kitle iletişim aracıdır- Gazete daha fazla ayrıntı verir- Hedef kitlesi bellidir- Eğitim gerektirir.
Gazete okuyabilmek için okuma-yazma bilmek gerekir, görsel ve işitsel kitle iletişim araçları için böyle bir beceri gerekmez. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi bir haberin gazetede yer almasında etkili olan etmenlerden biri değildir?

Reklam

Güncellik

Yenilik

Görsellik

Güvenilirlik

Açıklama:

Bir haberin gazetede yer almasında etkili olan etmenler şu şekilde sıralanmıştır: Güncellik, Güvenilirlik, Yenilik, Devamlılık ve ayrıntı, Haber değerleri, Görsellik
Doğru cevap A seçeneğidir

Doğru Cevap: A

Soru 37

Bir gazete haberinin tasarımında, 5N-1K sorularının yanıtının verildiği, habere konu olan olay ya da durumun anlatıldığı yazının genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

Başlık

Spot

Haber metni

Fotoğraflı altyazı

İkon öğeleri

Açıklama:

Haber metni; 5N-1K sorularının yanıtının verildiği habere konu olan olay ya da durumun anlatıldığı yazıdır. Olayın tüm ayrıntıları burada verilir. İlk giriş cümlesinde olayın ne olduğu söylenerek belli bir anlatı planı içinde okur bilgilendirilir. Doğru cevap C seçeneğidir

Doğru Cevap: C

Soru 38

Televizyonda yayınlanan haberleri, diğer kitle iletişim araçlarında yayınlanan haberlerden ayıran en önemli özellik aşağıdakilerden hangisinde yer alır?

Hızlı ve kısa sürede hazırlanır

Kalıcıdır

Eğitim gerektirir

Hedef kitlesi bellidir

Daha fazla ayrıntı verir

Açıklama:

Televizyon haberleri hızlı olmak zorundadır bu nedenle çok kısa sürede hazırlanması gerekir. Dolaysıyla televizyon haberleri özet nitelikte kısa haberlerdir. Ortalama yarım saat süren ana haber bültenlerindeki haber metinlerinin uzunlukları bir gazete sayfası kadardır. Olaylar ve konular hakkında ayrıntılı bilgi almak ancak o konu ve olaylar ile ilgili özel programlar yapılmasıyla mümkün olabilmektedir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Televizyon haberlerinde görüntülerin üzerine seslendirme yapılarak haber metninin oluşturulması ve seslendirilmesine ne ad verilir?

Seslendirme

Doğal ses

Canlandırma görüntü

Perfore

Muhabir anonsu

Açıklama:

Perfore; Haber metninin seslendirilmesidir. Görüntülerin üzerine seslendirme yapılarak haber oluşturulur. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

45 dakikalık bir haber bültende ana haber sunucularının açıklamaları ve bireysel yorumları dışında bir haber, görüntüler dahil kaç saniye sürmektedir?

10-20

90-120

30-45

225

Açıklama:

Genellikle 30 ile 45 dakika arasında süren bir televizyon ana haber bülteninde ortalama 10-20 haber sunulur. 45 dakikalık bir haber bültende ana haber sunucularının açıklamaları ve bireysel yorumları dışında bir haber, görüntüler dahil 90- 120 saniye arasında sürmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir

Doğru Cevap: C

Soru 41

Tokat’ın Turhal ilçesinde Dazya Deresi taştı 3 kişi sel sularına kapılarak kayboldu, cümlesi aşağıdakilerden hangisine örnek olabilir?

Gazete haberi

Televizyon haberi

Radyo kısa haberi

Radyo uzun haberi

Dergi haberi

Açıklama:

Kısa haber: Günün en önemli haberleri, tek cümle halinde, haberin 5N-1K öğelerinden (Ne, nerede, neden, nasıl, ne zaman ve kim soruları) bir kaçının yer aldığı anons olarak verilen haberlerdir. Örneğin; Büyük Türk mutasavvıfı ve halk ozanı Yunus Emre Eskişehir’in Mihalıççık ilçesinde kabri başında anıldı. Tokat’ın Turhal ilçesinde Dazya Deresi taştı 3 kişi sel sularına kapılarak kayboldu. Doğru cevap C seçeneğidir

Doğru Cevap: C

Soru 42

Web sayfalarında ya da e-gazetelerde bir konuyla ilgili yayınlanmış haber başka web sayfalarına bağlantılar (linkler) ile zenginleştirilebilir. Aşağıdakilerden hangi özellik yukarıdaki açıklamanın cevabı olabilir?

Eşzamansızlık

Mobil erişim

Etkin kullanıcı

Yöndeşme

Hipermetinsellik

Açıklama:

Hipermetinsellik; Web sayfalarında ya da e-gazetelerde bir konuyla ilgili yayınlanmış haber başka web sayfalarına bağlantılar (linkler) ile zenginleştirilebilir fazladan bilgi ve ayrıntı için okur bu linkler vasıtasıyla bu sayfalara ya da gazetelere yönlendirilerek, daha çok bilgilendirilmesi sağlanabilir web’in hipermetinsel (hypertext) özelliği ile haber geniş bir platformda sunabilir tek kanalda kalmayarak farklı perspektif ve görüşlere açık olarak sunulabilir. Doğru cevap E seçeneğidir

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişim araçlarının haber verme özelliğini kullanan medyanın, toplumsal işlevlerinden biri değildir?

Haber ve bilgi verme işlevi

Denetim ve eleştiri işlevi

Sosyal çevre kazandırma işlevi

Kamuoyunu aydınlatma ve oluşturma işlevi

Eğitme ve eğlendirme işlevi

Açıklama:

Medyanın genel itibariyle haber veren kitle iletişim araçlarının dört temel toplumsal işlevi vardır: Bu işlevler haber ve bilgi verme, denetim ve eleştiri, kamuoyunu aydınlatma ve oluşturma, eğitim ve eğlence şeklinde dört ana başlıkta toplanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

"Özgürlükçü demokrasilerde basının en önemli kamusal görevi; tüm kamusal yaşantının kontrolü, tüm toplumsal yaşantının mercek altına alınıp değerlendirilmesi ve eleştirilmesidir."
Yukarıdaki ifade basının hangi toplumsal işlevi ile ilişkilidir?

Haber ve bilgi verme

Denetim ve eleştiri

Eğlendirme

Kamuoyunu aydınlatma

Eğitme

Açıklama:

Basının Denetim ve Eleştiri İşlevi : Özgürlükçü demokrasilerde basının en önemli kamusal görevi; tüm kamusal yaşantının kontrolü, tüm toplumsal yaşantının mercek altına alınıp değerlendirilmesi ve eleştirilmesidir. Vatandaşın sözcüsü basındır.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişim araçlarına göre habercilik türlerinden biri değildir?

Gazete haberciliği

Televizyon haberciliği

Dergi haberciliği

Telefon haberciliği

Radyo haberciliği

Açıklama:

Gazete, dergi, televizyon, radyo, ve internet ortamında yayın yapan tüm araçlar birer kitle iletişim aracıdır
ve tümü aynı görev sorumluluk altında çalışmak durumundadırlar. Gazete, dergi, televizyon, radyo gibi geleneksel kitle iletişim araçları içeriklerinin iletimi ve hazırlanışı bakımından birbirinden farklıdır. Kitle iletişim
araçları arasındaki bu fark en başta yayın yapma şekillerinden kaynaklanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi gazetenin geçmişten günümüze diğer kitle iletişim araçlarından farklı kılan özelliklerinden biri değildir?

Endüstriyel bir üründür

Kolay taşınabilir bir kitle iletişim aracıdır

Kolay arşivlenebilir bir kitle iletişim aracıdır

Eğitim gerektirir

Daha az ayrıntı verir

Açıklama:

Gazetenin geçmişten günümüzü diğer kitle iletişim araçlarından farklı kılan bazı özellikler;-Endüstriyel bir üründür- Kolay arşivlenebilir bir kitle iletişim aracıdır-Kolay taşınabilir bir kitle iletişim aracıdır-Eğitim gerektirir-Daha fazla ayrıntı verir- Hedef kitlesi bellidir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Kitle iletişim araçlarında görev yapan ve tüm yazılı medyada, internet sitelerinde, basım evlerinde yazım hatalarını düzeltme görevini yerine getiren meslek grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Muhabir

Redaktör

Yazı işleri müdürü

Editör

Genel yayın müdürü

Açıklama:

Redaktör: Kitle iletişim araçlarında görev yapan yazım hatalarını düzeltme görevini yerine getiren bir meslek grubudur. Tüm yazılı medyada, internet sitelerinde, basım evlerinde çalışırlar. Redaktörler gazetelerde baskıya girmeden önce sayfa provalarını okuyarak yazım hatalarını düzeltirler.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi bir haberin gazetede yer almasında etkili olan etmenler arasında değildir?

Güncellik

Güvenilirlik

Devamlılık ve ayrıntı

Sıradan konu

Görsellik

Açıklama:

Bir haberin gazetede yer almasında etkili olan etmenler şu şekilde sıralanmıştır:
1. Güncellik,
2. Güvenilirlik,
3. Yenilik,
4. Devamlılık ve ayrıntı,
5. Haber değerleri,
6. Görsellik.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi televizyon haberinin temel öğesi olan görüntünün türleri arasında değildir?

Gerçek olay görüntüsü

Arşiv görüntüsü

Grafik ve harita görüntüsü

Perfore

Canlandırma görüntü

Açıklama:

Televizyon haberinin temel öğesi olan görüntüyü gerçek olay, arşiv görüntüsü, grafik ve harita görüntüsü, donuk kare ve canlandırma olarak beş farklı şekilde sınıflanabilir.
Perfore: Haber metninin seslendirilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi radyo haberi yazarken dikkat edilmesi gereken kurallardan biri değildir?

Günlük konuşma dili kullanılır

Her haber konusuna göre en çok merak edilen bilgiler verilmeye çalışılır

Haber sunucuları tarafından duyguları açığa çıkartan ya da kışkırtan sunum yapılır

Vurgu ve tonlamalar bir tek ses ve duraklamalar ile yapılabildiğinden noktalama işaretlerine özen gösterilir

Akıcı birbirini tekrar etmeyen sözcükler kullanılır

Açıklama:

Radyo haberi yazarken dikkat edilmesi gereken kuralları şöyle sıralayabiliriz:1. Günlük konuşma dili kullanılır.
2. Her haber konusuna göre en çok merak edilen bilgiler verilmeye çalışılmalıdır. 3. Vurgu ve tonlamalar bir tek ses ve duraklamalar ile yapılabildiğinden noktalama işaretlerine özen gösterilmelidir. 4. Haber sunucusu duyguları açığa çıkartan ya da kışkırtan sunum yapmamalıdır. 6. Haberde dikkati dağıtacak gereksiz ayrıntılara yer verilmemeli, sade bir dil kullanılmalı yabancı ve teknik terimlerden oluşan sözcükler kullanılmamalıdır. 7. Akıcı birbirini tekrar etmeyen sözcükler kullanılmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Bilgisayar, yazılı, görsel ve işitsel kitle iletişim araçları, haberleşme altyapısını sağlayan şirketlerin teknolojik ve ekonomik olarak birleşmesi ve süreç itibariyle de yeni ürünlerin ve hizmetlerin sunulmasına ne ad verilir?

Yöndeşme

Etkileşim

Eşzamansızlık

Spot

Perfore

Açıklama:

Yöndeşme; bilgisayar, yazılı, görsel ve işitsel kitle iletişim araçları, haberleşme altyapısını sağlayan şirketlerin teknolojik ve ekonomik olarak birleşmesi ve süreç itibariyle de yeni ürünlerin ve hizmetlerin sunulmasıdır. Yöndeşme kavramı, radyo, televizyon, gazete, telefon ve posta gibi iletişim faaliyetlerinin dijital ortamda bir araya gelerek bilgisayarların ve akıllı mobil telefonların işlevsel bir
parçası haline gelmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi haberlerde “güvenilir kaynak” nasıl olmalıdır? sorusunun cevaplarından biri değildir?

Haberlerde kaynağın kimliğinin açık olması

Çatışma hallerinde bütün tarafların yetkililerine ya da bu kişilere ulaşabilen kaynaklar olmalı

Resmi kaynaklara olası siyasi pozisyonları, kamu görevi yetkilerinin sınırları içinde başvurulmalı

Başka yayın organlarında yayınlanan haberler, kesinkes doğru olarak kabul edilip kaynak olarak kullanılmamalı

Haber kaynağı ile maddi bir ilişki içinde olmalı

Açıklama:

Haberlerde “güvenilir kaynak” nasıl olmalıdır sorusunu şu şekilde tanımlayabiliriz:
1. Haberlerde kaynağın kimliğinin açık olması beklenir.
2. Çatışma hallerinde bütün tarafların yetkililerine ya da bu kişilere ulaşabilen kaynaklar olmalıdır. 3. Resmi kaynaklara olası siyası pozisyonları, kamu görevi yetkilerinin sınırları içinde başvurulmalıdır. 4. Kaynak bilgi bakımından duruma hakim olabilecek nitelikte olmalı kafalarda şüphe oluşturmamalıdır, asıl kaynak olmalıdır. 5. Haber kaynakları daha önce ki habercilik faaliyetlerinde yalanlanmış olmamalıdır. 6. Kaynaktan gelen bilgi teyit edilebilir olmalıdır. 7. Bilgi siyasi bir kimlikten geliyorsa olası tersi durumlar teyit edilebilir olmalıdır. 8. Haber kaynağı mümkünse tek olmamalı, aynı zamanda teyit edilebilir olmalıdır. 9. Başka yayın organlarında yayınlanan haberler, kesinkes doğru olarak kabul edilip kaynak olarak kullanılmamalıdır. 10. Haber kaynağı ile maddi bir ilişki içinde olmamalı, haber kaynağına vereceği bilgi için para ya da başka bir yol ile ödeme yapılmamalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Medyanın genel itibariyle haber veren kitle iletişim araçlarının temel toplumsal işlevlerinden biri değildir?

Denetim

Eleştiri

Hüküm verme

Kamuoyu oluşturma

Eğlendirme

Açıklama:

Medyanın genel itibariyle haber veren kitle iletişim araçlarının dört temel toplumsal işlevi vardır. Bu işlevler; haber ve bilgi verme, denetim ve eleştiri, kamuoyunu aydınlatma ve oluşturma, eğitim ve eğlence
şeklinde dört ana başlıkta toplanabilir. Hüküm verme yargı organının görevidir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi demokrasilerde kamusal alanda dört büyük kuvvetten biri değildir?

Yasama

Medya

Eğitim

Yürütme

Yargı

Açıklama:

Dört büyük kuvvet, yasama, yürütme, yargı ve medyadır.

Doğru Cevap: C

Soru 55

"Gazete küpürleriyle dolu bir çekmecem var" diyen biri, kitle iletişim aracı olan gazetelerin hangi önemli özelliğine atıfta bulunur?

Eğitim gerektirmeleri

Kolay arşivlenebilir olmaları

Endüstriyel ürünler olmaları

Dayanıklı olmaları

Ayrıntılı olmaları

Açıklama:

Gazete küpürlerinin, gazetelerin kolay arşivlenebildiğine işaret etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Kitle iletişim araçlarında yazım hatalarını düzeltme görevini yapan kişiye ne ad verilir?

Muhabir

İstihbarat şefi

Editör

Redaktör

Yazı işleri müdürü

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 57

Basın kanunu gereğince, gazete içeriğinden hukuken sorumlu kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Editör

Yazı işleri müdürü

Muhabir

Sayfa sekreteri

Görsel yönetmen

Açıklama:

Yazı işleri müdürü; basın kanunu gereğince gazete içeriğinden hukuken sorumlu kişidir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Haberi özetleyen kısa metinlere ne ad verilir?

Spot

Manşet

Sürmanşet

Fotoğrafaltı yazı

Redaktör

Açıklama:

Haberi özetleyen kısa metinlere spot denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Haber metninin seslendirilmesine ne ad verilir?

Hipermetinsellik

Canlandırma

Perfore

DSF

Redaktör

Açıklama:

Perfore: Haber metninin seslendirilmesidir.
Görüntülerin üzerine seslendirme yapılarak haber
oluşturulur.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Haberin görüntülerinin, seslerinin, yazılarını birleştiren kişiye ne ad verilir?

Genel yayın yönetmeni

Haber koordinatörü

Montaj operatörü

Editör

Muhabir

Açıklama:

Haberin görüntülerinin, seslerinin, yazılarını birleştiren kişiye montaj operatörü denir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Yöndeşme

Hipermetinsellik

Etkileşim

Eşzamansızlık

Kitlesizleştirme

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 62

İnternet sayfasındaki okuduğu haberdeki bağlantıya tıklayarak, başka sayfadan da yeni bilgiler almaya devam eden Hakan Bey, internet haberciliğinin aşağıdaki hangi özelliğinden yararlanmıştır?

Yöndeşme

Hipermetinsellik

Kitlesizleştirme

Etkileşim

Eşzamansızlık

Açıklama:

Hipermetinsellik bir internet sayfasından bağlantılarla başka internet sayfalarına geçip bilgi almaya devam etmeye işaret eder.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Kitle iletişimi kavramı ilk kez aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılmıştır?

Horald D. Lasswell

Daniel Bell

Marshall McLuhan

P. Lazersfeld

Manuel Castells

Açıklama:

Kitle iletişimi sosyal, siyasal ve ekonomik bakımlardan belirsiz, geniş, genellikle dağınık, heterojen kitlelere kitle iletişim araçları ile ulaşma olarak açıklanabilir. Kitle iletişimi kavramı ilk kez Horald D. Lasswell tarafından 1940 yılında kullanılmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişim araçlarının toplumsal işlevlerinden biri değildir?

Haber ve bilgi verme

Denetim ve eleştiri

Benmerkezli iletişim

Kamuoyunu aydınlatma ve oluşturma

Eğitim ve eğlence

Açıklama:

Haber veren kitle iletişim araçlarının dört temel toplumsal işlevi bulunmaktadır. Bu işlevler haber ve bilgi verme, denetim ve eleştiri, kamuoyunu aydınlatma ve oluşturma, eğitim ve eğlence şeklinde dört ana başlık altında toplanabilir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Bireyleri içinde yaşadığı alan, toplum, ülke ve uluslararası çevrede gelişen olaylarla ilgili bilgilendirerek, kanaatlerini sürdürmesini, pekiştirmesini veya değiştirmesini sağlamak basının hangi toplumsal işlevini ifade etmektedir?

Eğitme

Eğlendirme

Kamuoyunu aydınlatma ve oluşturma

Denetim ve eleştiri

Haber ve bilgi verme

Açıklama:

Basının Haber ve Bilgi Verme İşlevi: Basının en temel işlevi haber vermek, böylece vatandaşı içinde yaşadığı alan, toplum, ülke ve uluslararası çevrede gelişen olaylarla ilgili bilgilendirerek, kanaatlerini sürdürmesini, pekiştirmesini veya değiştirmesini sağlamaktır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Kitle iletişim aracının özelliklerine dikkat çekmek amacıyla “araç mesajdır” vurgusunu yapan aşağıdakilerden hangisidir?

P. Lazersfeld

Manuel Castells

Marshall McLuhan

Daniel Bell

J. Habermas

Açıklama:

Geçtiğimiz son yüzyılın önemli isimlerinden Marshall Mcluhan iletişim teknolojilerindeki değişimin, insan topluluklarının yaşamının değişiminde temel rol oynadığını savunmuştur. Kitle iletişim araçlarının, medyayı, günümüzde artık birer mecra olarak adlandırılan iletişim ortamlarının niteliklerinin önemine dikkat çekerek mesajın içeriğinde, etkisinde, kavranmasında ve sonuçlarında kitle iletişim aracının özelliklerine dikkat çekmek üzere Mcluhan, “Araç mesajdır” diyerek çok önemli bir vurgu yapmıştır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Gazetelerin pikaj yapılarak hazırlandığı dönemde haberlerin yazı işleri müdürünün isteğine bağlı olarak sayfalarda nasıl yer alacağını teknik olarak hesaplayıp yerleştiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Editör

Muhabir

İstihbarat şefi

Sayfa sekreteri

Redaktör

Açıklama:

Sayfa sekreteri, gazetelerin pikaj yapılarak hazırlandığı dönemde haberlerin yazı işleri müdürünün isteğine bağlı olarak sayfalarda nasıl yer alacağını teknik olarak hesaplayıp yerleştiren kişidir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Yayın kuruluşunun yayın politikasını belirleyen, haber koordinatörü ile sürekli iletişimde kalarak haber içeriklerini yönlendiren kişi kimdir?

Redaktör

Genel Yayın Yönetmeni

İstihbarat şefi

Muhabir

Editör

Açıklama:

Genel Yayın Yönetmeni: Yayın kuruluşunun yayın politikalarını belirler. Haber koordinatörü ile sürekli iletişimde kalarak haber içeriklerini yönlendirir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

I. Kolay taşınabilir bir kitle iletişim aracıdır.
II. Endüstriyel bir üründür.
III. Daha fazla ayrıntı verir.
IV. Hedef kitlesi bellidir.
V. Eğitim gerektirir.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri geçmişten günümüze gazeteyi diğer kitle iletişim araçlarından farklı kılan özellikleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Gazetenin geçmişten günümüze diğer kitle iletişim araçlarından farklı kılan bazı özellikler şunlardır:

Gazete endüstriyel biri üründür.
Gazete kolay taşınabilir bir kitle iletişim aracıdır.
Gazete kolay arşivlenebilir bir kitle iletişim aracıdır.
Gazete daha fazla ayrıntı verir.
Hedef kitlesi bellidir.
Eğitim gerektirir.

Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

I. Güncellik
II. Güvenilirlik
III. Yenilik
IV. Devamlılık ve ayrıntı
V. Görsellik
Yukarıdaki ifadelerden hangileri bir haberin gazetede yer almasında etkili olan etmenler arasında yer almaktadır?

I ve II

I, III ve V

I, II, III, IV ve V

III, IV ve V

II ve III

Açıklama:

Bir haberin gazetede yer almasında etkili olan etmenler şu şekilde sıralanmıştır:

Güncellik
Güvenilirlik
Yenilik
Devamlılık ve ayrıntı
Haber değerleri
Görsellik

Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

I. Gerçek olay görüntüsü
II. Arşiv görüntüsü
III. Grafik ve harita görüntüsü
IV. Donuk kare
V. Canlandırma görüntüsü
Yukarıdaki ifadelerden hangileri televizyon haberinin temel öğesi olan görüntünün sınıflandırmaları arasında yer almaktadır?

I ve V

IV ve V

III, IV ve V

I, III ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Televizyon haberinin temel öğesi olan görüntü; gerçek olay, arşiv görüntüsü, grafik ve harita görüntüsü, donuk kare ve canlandırma olarak beş farklı şekilde sınıflanabilir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

I. Perfore
II. Muhabir anonsları
III. Sunucu/DSF
IV. Seslendirme
V. Doğal ses
Yukarıdaki ifadelerden hangileri televizyon haberinde yer alan sesler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Televizyon haberinde gerçek olay, sunucu sesi gibi birkaç farklı ses olabilir. Bu sesler şunlardır:

Perfore
Muhabir anonsları
Sunucu/DSF
Seslendirme
Doğal ses

Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

Haberde kaynak belirtilmesi haberin hangi unsuru açısından vazgeçilmez düzeyde önemlidir?

Editörün ilişki kurma başarısı

Muhabirin başarısı

Haberin iyi kaleme alındığını göstermesi

Haberin kim tarafından yazıldığını göstermesi

Haberin doğruluğu ve güvenirliği

Açıklama:

Haber kaynaklarının önemini ve kaynaklarla ilişkilerini öğrenebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Haber toplama aşamasındaki kurallar çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi yapılmaması gereken bir davranış biçimidir?

Haber kaynağından alınan bilgi bir ya da iki yerden denetlenmelidir.

Haber alınan kaynak kişilerle araya mesafe konulmalı, düzey yitirilmemelidir.

Haber toplarken önyargılı olunmalı, konuya önyargı ile yaklaşılmalıdır.

Haber kaynağının o haber konusunda tam bilgili olmayabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Haber kaynağı özenle dinlenilmeli, sorular sorulmalı, tartışmaya girilmemelidir.

Açıklama:

Haberin toplanma aşamasına ilişkin özellikleri açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Avrupa Konseyi, gazetecilik açısından “Kaynak” kavramını nasıl açıklamıştır?

Haberi sızdıran kişiler

Belgeleri sızdıran kişiler

İstihbaratı sağlayan kişiler

Bir gazeteciye bilgi sağlayan tüm kişiler

Muhabiri yönlendiren kişiler

Açıklama:

Haberin temel taşıyıcısı olan gazeteci mesleki kimliğini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi gazetecinin mesleki özelliklerinden biri olarak kabul edilemez?

İnsanlarla kolay iletişim kurma yeteneği

Ayrıntıları da kapsayacak geniş bakış açısı ve tahlil yeteneği

Söylentilere olan merakı

Yabancı kaynak ve yayınları takip edebilecek yabancı dil bilgisi

Medyanın gerektirdiği hız ve ivediliğe uyum sağlama yeteneği

Açıklama:

Haberin temel taşıyıcısı olan gazeteci mesleki kimliğini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Ülkemizde ilk kurulan ve halen ülkemizin en büyük haber ajansı niteliğini taşıyan Anadolu Ajansı hangi tarihte kurulmuştur?

6 Nisan 1920

23 Nisan 1923

25 Ağustos 1924

10 Haziran 1946

9 Temmuz 1952

Açıklama:

Haber ajanslarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi haber ajansı değildir?

United Press International (UPI)

Associated Press (AP)

Reuters

Washington Post

Agence France Press (AFP)

Açıklama:

Haber ajanslarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisinin gazetecinin mesleki özellikleri arasında olması elzem değildir?

Belli bir konuda uzmanlaşma

Bir haber konusunda ortaya çıkabilecek yeni gelişmeleri izleme arzusu, başka bir deyişle fikr-i takip

Haberin kapsadığı olay, kişi, ilişki ve durumları derinine değerlendirme ve gerekli bağlantıları kurmayı sağlayan sentez ruhu

Medyanın gerektirdiği hız ve ivediliğe uyum sağlama yeteneği ya da daha basit bir deyimle hızlı hareket etme ve çalışmaya uygunluk

Gazeteciliğin bir kamu hizmeti olmasıyla bağlantılı olarak dürüstlük, açıklık, bu konuma duyarlılık ve tutarlılık

Açıklama:

Haberin temel taşıyıcısı olan gazeteci mesleki kimliğini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Kaynak, gazeteciye kayda alınmama isteğini görüşme sonunda belirtmişse gazetecinin ne yapması gerekir?

Bu koşulun geçerli olmayacağı kendisine söylenmeli.

Editör aranarak bu durumda ne yapılması gerektiği editöre sorulmalı.

Kaynağa “Zaten söylediklerinizi haberde kullanmayacağım” denip, konu geçiştirilmeli.

Kaynağın bu isteği karşısında maddi talepte bulunulmalı.

Kaydı kaynağın önünde siliyormuş gibi yaparak kaynak kandırılmalı.

Açıklama:

Haber kaynaklarının önemini ve kaynaklarla ilişkilerini öğrenebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdaki tanımlardan hangisi yanlıştır?

Gazeteci: Düzenli bir şekilde veya profesyonel olarak haber toplayan ve bu haberlerin her türlü kitle iletişim araçlarıyla halka ulaşmasını sağlayan tüm hakiki veya tüzel kişiler

Haber: Metin, ses ya da görüntü şeklinde tüm olay, görüş veya fikir aktarımları

Haber ajansı: Görevi haber toplamak, haber konusu olan fotoğrafları ve videoları çekmek ve bunları kendisine abone olan çeşitli kitle iletişim araçlarına belirli bir ücret karşılığında servis etmek olan kurumlar

Kaynak: Haber kaynağının tanınmasını sağlayacak türden bilgiler

Açıklama: Bir sorunla ilgili gerekli bilgileri verme işlemi

Açıklama:

Haber kaynaklarının önemini ve kaynaklarla ilişkilerini öğrenebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi gazeteciliğin günlük uygulamalarındaki temel kurallardan değildir?

Gazeteci yönlendirilmeye kapalı olmalıdır.

Haberini dikkat çekici kılmak için haberde süsleme ve yorumdan kaçınmaz.

Kuşkucu, eleştirel ve analizcidir.

Olayı her yönüyle araştırır, ele alır.

Kanıt ve belgeleri vardır.

Açıklama:

Haberin temel taşıyıcısı olan gazeteci mesleki kimliğini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi ajans haberciliğinde tarafsızlığı etkileyen unsurlar arasında yer almaz?

Ulusal çıkarlar

Kaybedilen milli müsabakalar

Kaynağın yapısı ve özelliği

Ajans muhabirinin içinde yaşadığı sosyal ve ekonomik ortam

Haberi elden geçirecek editörün düşünceleri

Açıklama:

Haber ajanslarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi haber toplama aşamasında gazetecinin dikkat etmesi gereken kurallara dahil değildir?

Önyargılı olunmamalı.

Kaynağın yanıltma payı gözardı edilmemeli.

Muhabir haberin doğruluğundan emin olmuşsa bilgi başka bir yerden doğrulatılmamalı.

Gazeteci kaynakla mesafesini korumalı.

Kaynak özenle dinlenmeli, kaynakla tartışmaya girilmemeli ancak sorular doğrunun öğrenilmesi amacıyla sorulmalı.

Açıklama:

Haberin toplanma aşamasına ilişkin özellikleri açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi habercilikte iç kaynaklar arasında yer almaz?

Muhabirler

Resmi ve özel kurumlar

Basın bültenleri

Ulusal haber ajansları

Yabancı temsilciliklerin bültenleri

Açıklama:

Haber kaynaklarının önemini ve kaynaklarla ilişkilerini öğrenebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Tema , Akut, Çocuk Esirgeme Kurumu, hangi haber alanına bir örnektir?

Eğitim ve Öğretim

Güvenlik ve hukuk

Üniversiteler

Halkve çevre sağlığı ,Sosyal yardım kuruluşları

Siyasi partiler ve Sivil toplum örgütleri

Açıklama:

Haber alanlarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 15

8 Mart 2000 tarihli 701. toplantısında Türkiye'de dahil tüm üye devletlere gazetecilerin 'haber kaynaklarını açıklamama hakkı' konusunda karar alan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Birleşmiş Milletler Meclisi

Unesco

Avrupa Parlementosu

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi

Unicef

Açıklama:

Haberin temel taşıyıcısı olan gazeteci mesleki kimliğini tanımlayabileceksiniz.
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi 8 Mart 2000 tarihli 701. toplantısında, Türkiye’de dâhil tüm üye devletlere gazetecilerin “haber kaynaklarını açıklamama hakları” konusunda R(2000) 7 sayılı tavsiye kararında aynı zamanda gazetecilik mesleki kimliğine yönelik tanımlamalar da yapmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Metin ses ve/veya görüntü şeklinde tüm olay, görüş veya fikir aktarımlarına ne ad verilir?

Gazeteci

Haber

Kaynak

Haberin temel taşıyıcısı

İletişim aracı

Açıklama:

Haberin temel taşıyıcısı olan gazeteci mesleki kimliğini tanımlayabileceksiniz.
haber terimi ise; “metin ses ve/veya görüntü şeklinde tüm olay, görüş veya fikir aktarımılarını” tanımlıyor.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Verilen görevden eli boş dönen gazeteciye ne ad verilir?

Haberi yakalayamayan

Atlatılmış gazeteci

Eli boş gazeteci

Araştırmacı gazeteci

Yaratıcı gazeteci

Açıklama:

Haberin temel taşıyıcısı olan gazeteci mesleki kimliğini tanımlayabileceksiniz.
Verilen görevden eli boş dönen gazeteci atlatılmış gazetecidir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Bir gazetecinin haberle ilişkisi en temel kaç aşamadan oluşur?

Açıklama:

Haberin toplanma aşamasına ilişkin özellikleri açıklayabileceksiniz.
Bir gazetecinin haberle ilişkisindeki en temel iki aşamadan birini haberi toplama diğerini ise haberi yazma aşamas› oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Haber kaynağı kimliğinin gizli tutulması konusunda kararlıysa, gazeteci, kimlerin görüşüne başvurmalıdır?

Muhabir

Yazı işleri sekreteri

Asistan

Yazı işleri sorumluları

Sunucu

Açıklama:

Haber kaynaklarının önemini ve kaynaklarla ilişkilerini öğrenebileceksiniz.
.Haber kaynağı kimliğinin gizli tutulması konusunda kararlıysa, gazeteci, yazı işleri sorumlularının görüşüne başvurmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Basın toplantısı ................ Aşağıdakilerden hangisi noktalı alana yerleşirse doğru ifade elde edilir?

düzenlenir

verilir

yayımlanır

kurulur

sunulur

Açıklama:

Haber kaynaklarının önemini ve kaynaklarla ilişkilerini öğrenebileceksiniz.
Basın Toplantısı düzenlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Haber kaynakları kaç gruba ayrılır?

Açıklama:

Haber kaynaklarının önemini ve kaynaklarla ilişkilerini öğrenebileceksiniz.
Yazılı, sesli veya görüntülü haber üreten kitle iletişim araçlarının başlıca haber kaynakları temel olarak “iç kaynaklar”, “dış kaynaklar” ve bir de gazetecinin kendi araştırmacı özelliklerine bağlı olmak üzere diğer deyişle araştırmacı gazeteci kimliğinin hareket alanı içine giren “araştırma kaynakları” olmak üzere üç gruba ayrılır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Haber kaynakları kaç kategoriye ayrılmaktadır?

Açıklama:

Haber alanlarını sıralayabileceksiniz.
Kamu Yönetimi, Ekonomi, Güvenlik ve Hukuk, Eğitim ve Öğretim, Üniversiteler, Halk ve Çevre Sağlığı, Sosyal Yardım Kuruluşları, Siyasal Partiler, Sivil Toplum (Demokratik Kitle) Örgütleri, Spor Kulüpleri ve Etkinlikleri, Medya, Magazin Kültür ve Sanat olmak üzere 12 ka- tegoriye ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Bugün dünya haber doloşımını, diğer bir deyişle uluslararası bilginin dolaşımını elinde tutan kaç büyük ajans bulunmaktadır?

Açıklama:

Haber ajanslarını sıralayabileceksiniz.
Bugün dünya haber dolaşımını, diğer deyişle uluslararası bilginin dolaşımını elinde tutan beş büyük ajans bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi ajans haberciliğinde tarafsızlığı etkileyen unsurlar arasında yer almaz?

Ulusal çıkarlar

Kaynağın yapısı ve özelliği

Ajans muhabirinin içinde yaşadığı sosyal ve ekonomik ortam

Haberi elden geçirecek editörün düşünceleri

Teknik donanım

Açıklama:

Haber ajanslarını sıralayabileceksiniz.
Ancak bazen tarafsızlığı etkileyen unsurlar da olabilir. Bunlar: 1. Ulusal çıkarlar. 2. Kaynağın yapısı ve özelliği. 3. Ajans muhabirinin içinde yaşadığı sosyal ve ekonomik ortam. 4. Haberi elden geçirecek editörün düşünceleri.

Doğru Cevap: E

Soru 25

New York Daily Graphic gazetesinde yarım ton baskı yöntemiyle orijinalden üretilen ilk fotoğraf hangi yıl yayınlanmıştır?

1880

1890

1900

1910

1920

Açıklama:

Fotoğrafın, fotoğraf olarak basın dünyasına girişi ilk olarak Amerika’da gerçekleşmiştir. New York Daily Graphic gazetesi 1880 yılında, yarım ton baskı yöntemiyle orijinalden üretilen ilk fotoğrafı yayınlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Fotoğrafın, fotoğraf olarak basın dünyasına girişi ilk olarak nerede gerçekleşmiştir?

İtalya

Amerika

İsveç

Japonya

Fransa

Açıklama:

Fotoğrafın, fotoğraf olarak basın dünyasına girişi ilk olarak Amerika’da gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Almanya'da Hitler'in iktidara gelmesi sonrasında ülkeden ayrılan haber fotoğrafçıları önce hangi ülkede fotoğraflı dergilerin yükselişe geçmesini sağlamışlardır?

Polonya

İngiltere

Fransa

İsveç

İtalya

Açıklama:

Almanya'da Weimar Cumhuriyeti’nin sona ermesiyle beraber haber fotoğrafçılığı, ilk olarak Fransa’da, ardından da Amerika’da yayınlanan fotoğraflı dergilerle yükselişe geçmiştir. Alman foto muhabirliği anlayışından etkilenen Vu dergisi, Lucian Vogel tarafından 1928’de Fransa’da yayın hayatına başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Fotoğrafta ............., fotoğraf çerçevesindeki öğelerin dengeli, anlamlı ve
göze güzel görünecek biçimde yerleştirilmesidir.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

etik

belge

olay

kompozisyon

röportaj

Açıklama:

Fotoğrafta kompozisyon, fotoğraf çerçevesindeki öğelerin dengeli, anlamlı ve
göze güzel görünecek biçimde yerleştirilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi 2005 yılında Pulitzer fotoğraf ödülünü kazanan Türk foto muhabiridir?

Tolga Adanalı

Rıza Özel

Coşkun Aral

Burhan Özbilici

Murad Sezer

Açıklama:

2005 yılında Pulitzer fotoğraf ödülünü kazanan Murad Sezer’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi “Usenet” ağının kullanılmaya başlandığı yıldır?

1980

1981

1982

1983

1984

Açıklama:

1980 yılında “Usenet” ağı kullanılmaya başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi’nin Gazetecinin Doğru Davranış Kuralları başlıklı bölümünde yer alan haber fotoğraflarıyla ilgili etik ilkelerden biri değildir?

Fotoğraf ve görüntünün güncel olup olmadığı açık biçimde belirtilmeli, canlandırma görüntülerde de bu, izleyicinin fark edebileceği biçimde ifade edilmelidir.

Cinsel saldırı mağdurlarının fotoğrafları, görüntüleri veya kimlikleri, açık kamu yararı olmadıkça yayınlanmamalıdır.

Çocuklarla ilgili suçlarda ve cinsel saldırılarda sanık, tanık ya da mağdur (maktul) olsun, 10 yaşından küçüklerin açık isimleri ve fotoğrafları yayınlanmamalıdır.

İntihar olayları hakkında haber çerçevesini aşan ve okuyucu veya izleyiciyi etki altında bırakacak nitelikte ve genişlikte yayın yapılmamalıdır.

Hastanelerde araştırmalar yapan, bilgi ve görüntü almaya çalışan gazeteci, kimliğini belirtmeli ve girilmesi yasak bölümlere ancak yetkililerin izniyle girmelidir.

Açıklama:

Gazetecinin Hak ve Sorumluluk Bildirgesi'ne göre "Çocuklarla ilgili suçlarda ve cinsel saldırılarda sanık, tanık ya da mağdur (maktul) olsun, 18 yaşından küçüklerin açık isimleri ve fotoğrafları yayınlanmamalıdır."
Buna göre seçeneklerde verilen ifadede çocukların yaşı 10'dan küçük olacak şekilde belirtilmiştir. Oysa bu yaş ifadesinin 18 olması gereklidir. Bu yüzden bu seçenek yanlıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk
Bildirgesi’nde yer alan gazetecinin temel görev ve ilkelerinden biri değildir?

Halkın bilgi edinme hakkı uyarınca, gazeteci, kendi açısından sonuçları ne olursa olsun, gerçeklere ve doğrulara saygı duymak ve uymak zorundadır.

Gazeteci; bilgi ve haber alma, yorum yapma ve eleştirme özgürlüklerini ne pahasına olursa olsun savunur.

Gazeteci; başta barış, demokrasi ve insan hakları olmak üzere, insanlığın evrensel değerlerini, çok sesliliği, farklılıklara saygıyı savunur.

Gazeteci; temel bilgileri yok edemez, görmezlikten gelemez ve metinlerle belgeleri değiştiremez, tahrif edemez.

Gazeteci; kaynağını bilmediği bilgi ve haberleri yayınlayabilir.

Açıklama:

Halkın bilgi edinme hakkı uyarınca, gazeteci, kendi açısından sonuçları ne olursa olsun, gerçeklere ve doğrulara saygı duymak ve uymak zorundadır.
Gazeteci; bilgi ve haber alma, yorum yapma ve eleştirme özgürlüklerini ne pahasına olursa olsun savunur.
Gazeteci; başta barış, demokrasi ve insan hakları olmak üzere, insanlığın evrensel değerlerini, çok sesliliği, farklılıklara saygıyı savunur.
Gazeteci; temel bilgileri yok edemez, görmezlikten gelemez ve metinlerle belgeleri değiştiremez, tahrif edemez.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi haber fotoğrafının özelliklerinden biri değildir?

Fotoğraf olay hakkında bilgi vermelidir.

Fotoğrafta mümkünse en çok 15 kişi bulunmalıdır.

Haberi tamamlamalı, desteklemeli, güçlendirmelidir.

Fotoğraf doğal olmalı, yapmacık olmamalıdır.

Fotoğraf haberin gerçekleştiği yerde çekilmeli, haberdeki eylemi vermelidir.

Açıklama:

Fotoğraf olay hakkında bilgi vermelidir.
Fotoğrafta mümkünse en çok beş kişi bulunmalıdır.
Haberi tamamlamalı, desteklemeli, güçlendirmelidir.
Fotoğraf doğal olmalı, yapmacık olmamalıdır.
Fotoğraf haberin gerçekleştiği yerde çekilmeli, haberdeki eylemi vermelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi, 2011 yılında Amerikan ordusunun Afganistan’daki operasyonlarını cep telefonuyla çekerek “Picture of the Year” yarışmasında 3.’lük ödülünü almıştır?

Damon Winter

James Nachtwey

Ron Haviv

Susan Meiselas

Alex Webb

Açıklama:

Times foto muhabiri Damon Winter, 2011 yılında Amerikan ordusunun Afganistan’daki operasyonlarını cep telefonuyla çekerek “Picture of the Year”
yarışmasında 3.’lük ödülü almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Fotoğrafın, fotoğraf olarak basın dünyasına girişi ilk olarak hangi ülkede gerçekleşmiştir?

İngiltere

Amerika

Fransa

Almanya

Japonya

Açıklama:

Fotoğrafın, fotoğraf olarak basın dünyasına girişi ilk olarak Amerika’da gerçekleşmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi haber fotoğrafçılığının Türkiye’deki gelişimi ile ilgili doğru değildir?

İlk olarak Osmanlı İmparatorluğu döneminde başladığı ve Türkiye Cumhuriyeti döneminde yaygınlaşarak devam ettiği görülür.

Osmanlı basınında fotoğraf kullanımı, Batı’daki gelişiminden farklı biçimde, ilk olarak fotoğrafların çizilmesiyle değil farklı tekniklerle resmedilmesiyle mümkün olmuştur.

Osmanlı döneminde haber fotoğrafçılığı alanında eğitim görmüş, fotoğrafı bilen kadrolar özellikle 1870’li yıllarda yetişmeye başlamıştır.

Bir süre sadece Servet-i Fünun, edebiyat ve magazin yoğunluklu içeriğiyle fotoğraf yayınlayabilen tek dergi olarak 1944 yılına kadar yayınlanabilmiştir.

Servet-i Fünun’dan sonra birçok dergi ve yayın; hem matbaacılık hem de fotoğraf teknolojilerindeki gelişmelerle beraber; mesleği profesyonel anlamda yapan fotoğrafçıları bünyelerinde çalıştırmaya başlamışlardır.

Açıklama:

Osmanlı basınında fotoğraf kullanımı, Batı’daki gelişime benzer biçimde, ilk olarak fotoğrafların çizilmesiyle ya da farklı tekniklerle resmedilmesiyle mümkün olabilmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Modern anlamdaki haber fotoğrafçılığı, Almanya'da ve Weimar Cumhuriyeti döneminde ortaya çıkmıştır.

Almanya’da 1919-1933 yılları arasında yaşanan, “altın çağı” olarak nitelendirilen dönemde kendine özgü kültürel, sanatsal ve politik gelişmeler ortaya çıkmıştır.

Weimar Cumhuriyeti dönemi sona erdikten sonra kitle iletişim araçları Nasyonal Sosyalist Parti’nin denetimine geçmiş ve mimari, edebiyat, tiyatro, resim, sinema ve fotoğrafçılık gibi alanlarda özgür ve demokratik yönelimler belirmiştir.

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri basın fotoğrafçılığı tarihi ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Weimar Cumhuriyeti dönemi sona erer. Bu dönemden sonra kitle iletişim araçları Nasyonal Sosyalist Parti’nin denetimine geçmiş ve basında yer alan fotoğraflar da sistematik bir şekilde propaganda amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. I ve II. maddeler doğrudur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Fotoğraf, foto muhabirinin haberin ilişkili olduğu bir olaya tanıklık ettiğini gösterir ve o olayı belgeler.
Habere ilişkin fotoğrafın ortaya çıkabilmesi için foto muhabirinin o anda, orada olması ve fotoğraf makinası yoluyla olayı kaydetmesi gerekmektedir
Kurmaca olmayan ya da anlamsal açıdan manipüle edilmemiş her fotoğraf ise bir belgedir; ancak haber fotoğrafları, eşlik ettikleri haberin bilgisini görsel olarak taşıyan belgelerdir.

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri haber fotoğrafının belge olma ve bilgi taşıma özelliği ile ilgili doğrudur?

Yalnız III

I ve III

II ve III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Maddelerin tamamı doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakileren hangisi haber fotoğrafının özellklerinden değildir?

Fotoğraf olay hakkında bilgi vermeli; olay, haberle ilgili olmalıdır.

Haber fotoğrafı aksiyon, hareket içermeli, içeriğinde haberin hikayesi, gerçekleşen olaydan ilginç kareler bulunmalıdır.

Fotoğrafın daha çok ilgi uyandırması için tek bir açıdan çekilmelidir.

Fotoğraf haberin gerçekleştiği yerde çekilmeli, haberdeki eylemi vermelidir.

Haberi tamamlamalı, desteklemeli ve güçlendirmelidir.

Açıklama:

Fotoğrafın daha çok ilgi uyandırması için değişik açılardan, diğer deyişle yüksekten, alçaktan ya da dar-ve geniş- açılardan çekilmelidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi TGC Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi’nin Gazetecinin Doğru Davranış Kuralları (2018) başlıklı bölümünde haber fotoğraflarıyla ilgili etik ilkelerle ilgili doğru değildir?

Çocuklarla ilgili suçlarda ve cinsel saldırılarda sanık, tanık ya da mağdur (maktul) olsun, 18 yaşından küçüklerin açık isimleri ve fotoğrafları yayınlanmamalıdır.

Cinsel saldırı mağdurlarının fotoğrafları, görüntüleri veya kimlikleri, açık kamu yararı olmadıkça yayınlanmamalıdır.

Hastanelerde araştırmalar yapan gazeteci; yetkilinin, hastanın veya yakınının izni olmaksızın hastane ve benzeri kurumlarda hiç bir yolla ses ve görüntü alınmamalıdır.

İntihar olayları hakkında topluma ders vermek adına haber çerçevesini aşan ve okuyucu veya izleyiciyi etki altında bırakacak nitelikte ve genişlikte yayın yapılabilir.

Gazeteci, sanıkların ve suçluların akrabalarını, yakınlarını, olayla ilgileri olmasa da veya olayın doğru anlaşılması için gereği bulunmadıkça -herhangi bir şekilde-teşhir etmemelidir.

Açıklama:

İntihar olayları hakkında haber çerçevesini aşan ve okuyucu veya izleyiciyi etki altında bırakacak nitelikte ve genişlikte yayın yapılmamalıdır. Olayı gösteren fotoğraf, resim veya film yayınlanmamalıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Foto muhabirinin amacı, okuyucunun hızlı algılayabilmesi için iletiyi açık bir şekilde iletmektir.
Foto muhabirliğinin temel düşüncesi, bugünün karmaşık dünyasında toplumu bilgilendirmenin kaçınılmaz gerekliliğidir.
Foto muhabiri büyük bir kitleyle iletişim kurmaktadır. Bu yüzden mesaj, birçok farklı insan tarafından anında anlaşılabilecek kadar özlü olmalıdır.

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Hoy'a göre foto muhabirinin niteliklerindendir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Maddelerin tamamı Hoy'a göre foto muhabirinin niteliklerindendir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi TGC’nin, Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi’nde (2018) gazetecinin temel görev ve ilkelerinden değildir?

Halkın bilgi edinme hakkı uyarınca, gazeteci, kendi açısından sonuçları ne olursa olsun, gerçeklere ve doğrulara saygı duymak ve uymak zorundadır.

Gazeteci; bilgi ve haber alma, yorum yapma ve eleştirme özgürlüklerini ne pahasına olursa olsun savunur.

Gazeteci, hangi konuda olursa olsun, elde ettiği bilgileri geniş biçimde yayın konusu yapmadan kendi yararına kullanamaz.

Gazeteci, ilan-reklam kaynaklarından herhangi bir telkin, tavsiye alamaz, maddi çıkar sağlayamaz.

Gazeteci her türlü baskıyı reddeder ve çalıştığı basın-yayın organındaki yöneticileri ve iktidar partisi dışında kimseden işiyle ilgili talimat alamaz.

Açıklama:

Gazeteci her türlü baskıyı reddeder ve çalıştığı basın-yayın organındaki yöneticileri dışında kimseden işiyle ilgili talimat alamaz. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Chapnick'e göre foto muhabirliğinin yapı taşları hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Görsellik ve iletişim

İletişim ve içerik

İçerik ve görsellik

Görsellik ve tasarım

İçerik ve tasarım

Açıklama:

Chapnick (1994:8), “iletişim ve içerik” olgularının, “foto muhabirliğinin yapı taşları” olduğunu belirtmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi günümüz haber fotoğrafçılığında etik olarak en çok sıkıntı yaratan konulardandır?

Fotoğrafa dijital müdahale

Hastanelere izinsiz girme

Çocukların görüntüsünü yayınlama

İntihar olayları hakkında haber çerçevesini aşan yayın yapma

Suçlu yakınlarını teşhir etme

Açıklama:

Manipülasyon (yönlendirme), propaganda ve çıkar amaçlı düzenlemeler analog fotoğraflarda da kullanılmıştır ancak dijital dönemde bu uygulamalar kolaylaşmıştır. Bu açıdan günümüzde, dijital teknolojiyle ilişkili olarak, en fazla üzerinde durulan etik sorunlardan birini fotoğrafa müdahale konusu oluşturmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

“Photojournalism” yani fotoğraf gazeteciliği kavramı, aşağıdakilerden hangisi tarafından, “fotoğraf ya da imajların haberin bir parçası olarak birlikte kullanılması” şeklinde tanımlanmaktadır?

Zelizer ve Allan

Ingledew

Chapnick

Gidal

Horton

Açıklama:

Türkçeye fotoğraf gazeteciliği olarak çevrilen ve haber fotoğrafçılığı kavramını karşılayan “photojournalism” yani fotoğraf gazeteciliği kavramı, Zelizer ve Allan tarafından, “fotoğraf ya da imajların haberin bir parçası olarak birlikte kullanılması” şeklinde tanımlanmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Fotoğrafın, fotoğraf olarak basın dünyasına girişi ilk olarak hangi ülkede gerçekleşmiştir?

Fransa

Amerika

Çin

İngiltere

İtalya

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 47

Almanya’nın “altın çağı” olarak da nitelendirilen Weimar Cumhuriyeti döneminde haber fotoğrafçılığı konusunda öne çıkan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Chapnick

Gidal

Solomon

Ingledew

Zelizer ve Allan

Açıklama:

Dönemin foto muhabirleri genel olarak, 1. Dünya Savaşı sonrasında servetlerini kaybetmiş olan soylular, burjuvalar ya da yüksek kültür sahibi kişilerden oluşmaktadır.
Bu dönemde haber fotoğrafçılığı konusunda öne çıkan isim ise Erich Solomon olmuştur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

1936 yılında İspanya İç Savaşı sırasında çekilerek Vu'de yayınlanan ve dünyanın en iyi haber fotoğraflarından biri kabul edilen “Cumhuriyetçi Askerin Ölümü” (Death of a Loyalist Militiaman) fotoğrafı kim tarafından çekilmiştir?

Stefan Lorant

Eistenstaedt ve Goro

Erich Solomon

Robert Capa

Zelizer ve Allan

Açıklama:

Savaş foto muhabiri Robert Capa tarafından İspanya İç Savaşı sırasında çekilen ve dünyanın en iyi haber fotoğraflarından biri kabul edilen “Cumhuriyetçi Askerin Ölümü” (Death of a Loyalist Militiaman, 1936) fotoğrafı, Vu’de yayınlanmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

2011 yılında Amerikan ordusunun Afganistan’daki operasyonlarını akıllı cep telefonuyla çekerek “Picture of the Year” yarışmasında 3.’lük ödülü alan New York Times foto muhabiri kimdir?

Edward Steichen

Gordon Parks

Dorothea Lange

Robert Capa

Damon Winter

Açıklama:

New York Times foto muhabiri Damon Winter, 2011 yılında Amerikan ordusunun Afganistan’daki operasyonlarını akıllı cep telefonuyla çekerek “Picture of the Year” yarışmasında 3.’lük ödülü almıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi haber fotoğrafının özelliklerinden biri değildir?

Fotoğrafta mümkünse en az on kişi bulunmalıdır.

Fotoğraf haberin gerçekleştiği yerde çekilmeli, haberdeki eylemi vermelidir.

Haberi tamamlamalı, desteklemeli, güçlendirmelidir.

Haber fotoğrafı aksiyon, hareket içermeli, içeriğinde haberin hikayesi, gerçekleşen
olaydan ilginç kareler bulunmalıdır.

Fotoğraf olay hakkında bilgi vermeli; olay, haberle ilgili olmalıdır.

Açıklama:

Fotoğrafta mümkünse en çok beş kişi bulunmalıdır. Ancak bir olayla ilgili kalabalığı
göstermek için geniş açı çekilen fotoğraflar da kullanılabilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi “iletişim ve içerik” olgularının, “foto muhabirliğinin yapı taşları” olduğunu ileri sürmektedir?

Ingledew

Chapnick

Gidal

Horton

Zelizer ve Allan

Açıklama:

Chapnick, “iletişim ve içerik” olgularının, “foto muhabirliğinin yapı taşları” olduğunu belirtmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Associated Press foto muhabiri olan ve 2. Körfez Savaşı sırasında çektiği fotoğrafla 2005 yılında Pulitzer fotoğraf ödülünü kazanan foto muhabir hangisidir?

Coşkun Aral

Burhan Özbilici

Murad Sezer

Tolga Adanalı

Rıza Özel

Açıklama:

Associated Press foto muhabiri olan ve 2. Körfez Savaşı sırasında çektiği fotoğrafla
2005 yılında Pulitzer fotoğraf ödülünü kazanan Murad Sezer’dir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Estetiğin bağımsız bir bilim dalı olduğunu ilk defa ileri süren kimdir?

Henry Luce

Ingledew

Damon Winter

Alexander Baumgarten

Bresson

Açıklama:

Estetiğin bağımsız bir bilim dalı olduğunu ilk defa ileri süren, Alexander Baumgarten’dir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Haber fotoğrafçılığı kavramını, “bir fotoğrafla öykü anlatmak”, “bir kamerayla habercilik yapmak”, “zamandaki bir anı kaydetmek”, “çok kısa bir zamanda anlık gerçekleşen bir öyküyü bir imajla özetlemek” şeklinde tanımlayan kimdir?

Chapnick

Ingledew

Zelizer ve Allan

Gidal

Horton

Açıklama:

Horton kavramı, “bir fotoğrafla öykü anlatmak”, “bir kamerayla habercilik yapmak”, “zamandaki bir anı kaydetmek”, “çok kısa bir zamanda anlık gerçekleşen bir öyküyü bir imajla özetlemek” şeklinde tanımlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Bir habere ilişkin bilgi veren, haberi destekleyen ve habere konu olan olayın gerçekleştiğini belgeleyen fotoğraflara ne ad verilir?

Magazin fotoğrafı

Bilgi fotoğrafı

Haber fotoğrafı

Reklam fotoğrafı

Çevre fotoğrafı

Açıklama:

Haber fotoğrafı en genel anlamıyla bir habere ilişkin bilgi veren, haberi destekleyen ve habere konu olan olayın gerçekleştiğini belgeleyen fotoğraflar olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Foto muhabiri adı verilen ve ürettikleri haber fotoğraflarıyla kitlelere haber ileten kişilerin yerine getirdiği mesleğe ne ad verilmektedir?

Haber fotoğrafçılığı

Reklam fotoğrafçılığı

Magazin fotoğrafçılığı

Gazeteci

Muhabir

Açıklama:

Foto muhabiri adı verilen ve ürettikleri haber fotoğraflarıyla kitlelere haber ileten kişilerin yerine getirdiği mesleğe haber fotoğrafçılığı adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Döneminde, gerek basında fotoğraf kullanımı gerekse haber fotoğrafçılığının gelişimi açısından öne çıkan yayın organıdır?

Diyojen dergisi

Servet-i Fünun dergisi

Anadolu Mecmuası

Şehbal dergisi

Hikmet dergisi

Açıklama:

Osmanlı Döneminde dönemde gerek basında fotoğraf kullanımı gerekse haber fotoğrafçılığının gelişimi açısından öne çıkan yayın
organı, II. Abdülhamit döneminde Ahmet İhsan Tokgöz’ün (1868-1942), 27 Mart 1891’de yayınlamaya başladığı Servet-i Fünun dergisi olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 58

"Haber fotoğrafçılığı mesleğinin yükselişi ve haber fotoğrafının yaygın kullanımı, ilk olarak 20. yüzyılın başlarında ve coğrafi olarak da özellikle ............'da gerçekleşir." Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

İspanya

İtalya

Avusturya

Almanya

Amerika

Açıklama:

Haber fotoğrafçılığı mesleğinin yükselişi ve haber fotoğrafının yaygın kullanımı, ilk olarak 20. yüzyılın başlarında ve coğrafi olarak da özellikle Almanya'da gerçekleşir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

"........... , fotoğraflanması zor olan olay ve kişileri yerinde ve zamanında fotoğraflayarak, yeni bir haber fotoğrafçılığı anlayışının doğmasını sağlamıştır. Dikkat çekmeyen hafif ve küçük makineleriyle yaptığı flaşsız çekimler sayesinde, olay ve kişilerin bulunduğu ortamlarda rahatça çalışmış; fotoğrafları çekmenin yanı sıra haber metinlerini de kendisi yazmıştır."
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki isimlerden hangisi gelmelidir?

Solomon

Eisentaed

Munkanc

Weimar

Capa

Açıklama:

Solomon, fotoğraflanması zor olan olay ve kişileri yerinde ve zamanında fotoğraflayarak, yeni bir haber fotoğrafçılığı anlayışının doğmasını sağlamıştır. Dikkat çekmeyen hafif ve küçük makineleriyle yaptığı flaşsız çekimler sayesinde, olay ve kişilerin
bulunduğu ortamlarda rahatça çalışmış; fotoğrafları çekmenin yanı sıra haber metinlerini de kendisi yazmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Almanya'da Weimar Cumhuriyeti’nin sona ermesiyle beraber haber fotoğrafçılığı, ilk olarak Fransa’da ardından da Amerika’da yayınlanan fotoğraflı dergilerle yükselişe geçmiştir. Bunlardan Lucien Vogel tarafından Fransa'da kurulan ve önemli bir yere sahip olan, varlığını 1954 yılına kadar sürdüren dergi aşağıdakilerden hangisidir?

Life

L'express

New Post

Magnum

Açıklama:

Alman foto muhabirliği anlayışından etkilenen Vu dergisi, Lucian Vogel tarafından 1928’de Fransa’da kurulmuş ve yayın hayatına başlamıştır. Vu, 1954 yılına kadar yayın hayatını sürdürür.

Doğru Cevap: E

Soru 61

"Haber medyasının görece daha demokratik ve bağımsız bir yapıya kavuşması adına, 1990’larda Amerika’da başlayan ................ hareketi, dijital teknoloji ve internet teknolojilerindeki olanaklarla birlikte sivil vatandaşların da haber üretimine katılmasını gündeme getirmiştir."
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Magazin fotoğrafçılığı

İnternet fotoğrafçılığı

Yurttaş fotoğrafçılığı

Reklam fotoğrafçılığı

Basın fotoğrafçılığı

Açıklama:

Haber medyasının görece daha demokratik ve bağımsız bir yapıya kavuşması adına, 1990’larda Amerika’da başlayan yurttaş fotoğrafçılığı hareketi, dijital teknoloji ve internet teknolojilerindeki olanaklarla birlikte sivil vatandaşların da haber üretimine katılmasını gündeme getirmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Belirli bir konunun kapsamlı ve birbiriyle ilişkili birden çok fotoğraf yoluyla aktarımına ne ad verilmektedir?

Foto muhabir

Fotoroman

Fotoğraf

Basın fotoğrafı

Foto röportaj

Açıklama:

Foto röportaj, belirli bir konunun kapsamlı ve birbiriyle ilişkili birden çok fotoğraf yoluyla aktarımıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi haber fotoğrafının özellikleri arasında değildir?

Fotoğraf olay hakkında bilgi vermeli; olay, haberle ilgili olmalıdır.

Haber fotoğrafı aksiyon, hareket içermeli, içeriğinde haberin hikayesi, gerçekleşen olaydan ilginç kareler bulunmalıdır.

Haberi tamamlamalı, desteklemeli, güçlendirmelidir.

Fotoğrafta mümkünse en çok 5 kişi bulunmalıdır.

Fotoğraf sanatsal olmalıdır.

Açıklama:

Haber fotoğrafının diğer özellikler ise şu şekilde özetlenebilir:
• “Fotoğraf olay hakkında bilgi vermeli; olay, haberle ilgili olmalıdır. Olaya tanıklık etmelidir.
• Haber fotoğrafı aksiyon, hareket içermeli, içeriğinde haberin hikayesi, gerçekleşen olaydan ilginç kareler bulunmalıdır.
• Haberi tamamlamalı, desteklemeli, güçlendirmelidir.
• Fotoğrafın daha çok ilgi uyandırması için değişik açılardan, diğer deyişle yüksekten, alçaktan ya da dar-ve geniş- açılardan çekilmelidir.
• Fotoğraf haberin gerçekleştiği yerde çekilmeli, haberdeki eylemi vermelidir.
• Fotoğraf doğal olmalı, yapmacık olmamalıdır.
• Fotoğrafta mümkünse en çok beş kişi bulunmalıdır. Ancak bir olayla ilgili kalabalığı göstermek için geniş açı çekilen fotoğraflar
da kullanılabilir.”

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi haber fotoğrafçılığı mesleği ve bu görevi üstlenen foto muhabirinin nitelikleri arasında değildir?

Bir iletiyi yaymaya yönelik fotoğrafçılıktır. Foto muhabirinin amacı, okuyucunun hızlı algılayabilmesi için iletiyi açık bir şekilde
iletmektir.

İletişim ortamı gazeteler, haber dergileri ve haber ajansları gibi basılı kitle iletişim araçlarıdır.

Bu süreçte sözcükler ve fotoğrafların birleşiminden oluşan bir dille iletişim kurulmaktadır

Sanat amaçlıdır. Foto muhabirinin bütün çabası, zekası ve becerisi bir haberin sanatsal yönlerini bildirmeyi amaçlar.

Konusu insandır

Açıklama:

Haber fotoğrafçılığı mesleği ve bu görevi üstlenen foto muhabirinin nitelikleri sekiz maddede sıralanmaktadır. Bu maddeler şu
şekilde özetlenebilir:
1. Bir iletiyi yaymaya yönelik fotoğrafçılıktır. Foto muhabirinin amacı, okuyucunun hızlı algılayabilmesi için iletiyi açık bir şekilde
iletmektir.
2. İletişim ortamı gazeteler, haber dergileri ve haber ajansları gibi basılı kitle iletişim araçlarıdır.
3. Bildirme amaçlıdır. Foto muhabirinin bütün çabası, zekası ve becerisi bir haberin belirli yönlerini bildirmeyi amaçlar.
4. Bu süreçte sözcükler ve fotoğrafların birleşiminden oluşan bir dille iletişim kurulmaktadır.
5. Konusu insandır.
6. Foto muhabiri büyük bir kitleyle iletişim kurmaktadır. Bu yüzden mesaj, birçok farklı insan tarafından anında anlaşılabilecek
kadar özlü olmalıdır.
7. Foto muhabirinin fotoğrafları, iletileri daha etkili hale getiren, yetenekli bir editör tarafından sunulmaktadır.
8. Foto muhabirliğinin temel düşüncesi, bugünün karmaşık dünyasında toplumu bilgilendirmenin kaçınılmaz gerekliliğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

II. Abdülhamit döneminde Ahmet İhsan Tokgöz’ün (1868-1942) Servet-i Fünun dergisi ne zaman yayın hayatına başlamıştır ?

27 Mart 1891

27 Mart 1890

27 Mart 1893

27 Mart 1881

27 Mart 1888

Açıklama:

27 Mart 1891 yılında yayın hayatına başlamıştır.
Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

1891 yılında yayın hayatına başlayan Servet’i Fünun dergisinin yayın hayatı hangi yıl sona ermiştir ?

1924

1934

1914

1944

1954

Açıklama:

Servet’i Fünun dergisinin yayın hayatı 1944 yılında sona ermiştir.
Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

1919-1933 yılları arasında yaşanan, 1.Dünya Savaşı sonrası döneme Weimar Cumhuriyeti adı verilen ülke hangisidir ?

Almanya

Fransa

İtalya

İspanya

İngiltere

Açıklama:

1919-1933 yılları arasında yaşanan, 1.Dünya Savaşı sonrası döneme Weimar Cumhuriyeti adı verilen ülke Almanya'dır.
Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

İlk haber fotoğrafı ajanslarından biri olan Dephot Ajansı hangi yıl ve nerede kurulmuştur?

1928 Berlin

1928 Londra

1928 Paris

1928 Madrid

1918 Berlin

Açıklama:

İlk haber fotoğrafı ajanslarından biri olan Dephot Ajansı 1928 yılında Belin'de kurulmuştur.
Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Henry Luce tarafından kurulan ve 1936 yılında Amerika’da yayın hayatına başlayan, Margaret Bourke-White, Robert Capa, Alfred Eisenstaedt, Dorothea Lange, Gordon Parks, Edward Steichen gibi birçok ünlü foto muhabiriyle çalışan dergi aşağıdakilerden hangisidir?

Life

Liliput

Times

Muünchner Illustrirte Presse

Açıklama:

Vu’nun geleneğini, 1936’da Amerika’da yayın hayatına başlayan Life dergisi devralır. Life, özellikle 2. Dünya Savaşına ilişkin fotoğrafların yayınlanmasında öne çıkmıştır. Dergi, savaştan gençlik ve magazine kadar birçok alanda fotoğraflar yayınlamış ve uzun bir süre yüksek tirajla yoluna devam etmiştir (Newhall, 1982:260-263). Henry Luce tarafından kurulan dergi, Margaret Bourke-White, Robert Capa, Alfred Eisenstaedt, Dorothea Lange, Gordon Parks, Edward Steichen gibi birçok ünlü foto muhabiriyle çalışmıştır. Derginin yayın hayatı, 1972 yılında sona ermiştir (Freund, 2007:125-136).

Doğru Cevap: B

Soru 70

New York Times foto muhabiri Damon Winter,cep telefonu ile çektiği fotoğrafla “Picture of the Year” yarışmasında 3.’lük ödülünü aldığı fotoğrafı nerede ve ne zaman çekmiştir ?

2011 yılında Afganistan

2011 Irak

2011 Fransa

2011 Almanya

2011 İran

Açıklama:

2011 yılında Afganistan'da çektiği fotoğrafla ödüle değer görülmüştür.
Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

I. Fotoğraf olay hakkında bilgi vermeli; olay,
haberle ilgili olmalıdır. Olaya tanıklık etmelidir
II. Haber fotoğrafı aksiyon, hareket içermeli, içeriğinde haberin hikayesi, gerçekleşen
olaydan ilginç kareler bulunmalıdır
II. Haberi tamamlamalı, desteklemeli, güçlendirmelidir
IV. Fotoğrafın daha çok ilgi uyandırması için değişik açılardan, diğer deyişle yüksekten,
alçaktan ya da dar-ve geniş- açılardan çekilmelidir
V. Fotoğraf haberin gerçekleştiği yerde çekilmeli, haberdeki eylemi vermelidir
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri haber fotoğrafının özelliklerindendir ?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I,II ve III

Hepsi

Açıklama:

Tamamı haber fotoğrafının özelliklerindendir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

I. Gerçekliği betimlemek amacıyla sayfalarımızda yer alan görüntüler, her açıdan gerçek olmalıdır.
II. Bir görüntü, tekrar düzenlenemez, tersine çevrilemez ya da çarpıtılamaz; herhangi bir kişi ya da bir şey eklenemez ya da çıkarılamaz (konuyla ilgisi olmayan dış kısımların çıkarılması için kabul edilen kesme uygulaması buna dahil değildir).
III. Renk düzenlemeleri ya da fotoğrafların siyah-beyaz’a çevrilmesi, eskiden görüntülerin karanlık odada işlenmesi sırasında
kullanılan karanlık odada maskeleme tekniklerinde olduğu gibi temiz ve doğru bir kopya elde etmek için zorunlu olan durumlarla sınırlanmalı ve en az düzeyde uygulanmalıdır.
IV. Haber fotoğraflarında poza izin verilmez.
Yukarıdakilerden hangi/hangileri New York Times’ın ilkelerindendir ?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I,II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Tamamı New York Times’ın ilkelerindendir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

I. “Bir fotoğrafın içeriği, ASLA değiştirilmez ya da işlenmez. Sadece yakma, maskeleme,tonlama ve kesme gibi standart baskı yöntemlerinin kabul görmüş kurallarına izin verilir.
II. Rötuş, normal çiziklerin ve toz zerrelerinin kaldırılmasıyla sınırlandırılmıştır.
III. Orijinale uygun bir kopya elde etmek için renk düzeltilmesi yapılmadan önce ciddi bir biçimde düşünmek gerekir. Anormal
renk ya da tonlama durumlarının başlıkta açıkça belirtilmesi gerekir. Renk düzenlemesi, her zaman en az düzeyde olmalıdır.
Bu tür konularla ilgili aklınızda herhangi bir soru işareti oluştuğunda derhal kıdemli bir editöre danışmalısınız.
IV. Associated Press’in haber fotoğraflarının bütünlüğü en önemli önceliğimizdir. Hiçbir şey, Associated Press’in saygınlığından
önce gelemez.”
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Associated Press’in “Fotoğraf Düzenleme Politikası”na ilişkin ilkelerindendir ?

Yalnız I

Yalnız IV

Yalnız III

I,II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Tamamı Associated Press’in “Fotoğraf Düzenleme Politikası”na ilişkin ilkelerindendir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

I. İletişim ortamı gazeteler, haber dergileri ve
haber ajansları gibi basılı kitle iletişim araçlarıdır.
II. Bildirme amaçlıdır. Foto muhabirinin bütün çabası, zekası ve becerisi bir haberin belirli yönlerini bildirmeyi amaçlar.
III. Bu süreçte sözcükler ve fotoğrafların birleşiminden oluşan bir dille iletişim kurulmaktadır.
IV. Konusu insandır.
V. Foto muhabiri büyük bir kitleyle iletişim kurmaktadır. Bu yüzden mesaj, birçok farklı insan tarafından anında anlaşılabilecek
kadar özlü olmalıdır.
Yukarıdakilerden hangi/hangileri bir foto muhabirinden beklenen niteliklerdendir ?

Yalnız I

I,II ve III

II,III ve IV

Yalnız III

Hepsi

Açıklama:

Tamamı bir foto muhabirinden beklenen niteliklerindendir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Ünite 7

Soru 1

Basın Kanunu'nun 3.maddesinde verilen "Basın özgürlüğü" aşağıdakilerden hangisinin korunması amacıyla sınırlanamaz?

Toplum sağlığı

Başkalarının şöhreti

Kamu güvenliği

Toprak ayrılığı

Kamu düzeni

Açıklama:

“Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir. Basın özgürlüğünün kullanılması ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlakının, milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sınırlanabilir.”

Doğru Cevap: D

Soru 2

Kitle iletişiminde uyulması gereken kuralları, kitle iletişim araçlarının yapısını ilişkilerini düzenleyen hukuk kuralları ve uygulamalar ile ilgilenen hukuk dalına ne ad verilir?

Fikri Mülkiyet Hukuku

Medya Hukuku

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

İdare Hukuku

Medeni Hukuk

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin 2007 yılında yayınladığı, kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğünün korunmasına yönelik rehber ilkelerden biri değildir?

Kriz durumlarının tanımlanması

Medya çalışanlarının çalışma koşulları ve güvenlik

Medya çalışanlarının dolaşımı ve habere ulaşma özgürlüğü

Kamuoyunun manipüle edilmemesi için alınan tedbirler

İfade ve haber alma özgürlüğünün sınırsızlığı

Açıklama:

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi 26 Eylül 2007 yılında gerçekleştirdiği 1005. toplantısında kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğünün korunması hakkında rehber ilkeler yayınlamıştır. Bu ilkeler dört alt başlık ile hazırlanmıştır: Kriz durumlarının tanımlanması, medya çalışanlarının çalışma koşulları ve güvenlik, Medya çalışanlarının dolaşımı ve habere ulaşma özgürlüğü, İfade ve haber alma özgürlüğüne getirilecek aşırı sınırlamalar ve kamuoyunun manipüle edilmemesi için alınan tedbirler.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin (2007) ifade ve haber alma özgürlüğü ile ilgili yayınladığı rehber ilkelerden "Medya çalışanlarının dolaşımı ve habere ulaşma özgürlüğü" ile ilgili doğru bir ifadedir?

Medya çalışanlarının öldürülmesi ve onlara karşı yapılan diğer saldırılar yetkili otoriteler tarafından öncelikle ve detaylı bir şekilde soruşturulmalıdır.

Üye ülkeler medya çalışanlarının yerli ve yabancı güvenliğinin sağlanmasına azami önem verilmesini sağlamalıdır.

Üye ülkelerdeki yetkili kuruluşlar, bütün medya çalışanlarına ayrım yapmadan eşit olarak bilgi sağlamalıdır.

Medya çalışanlarının öldürülmesi ve onlara karşı yapılan diğer saldırılar yetkili otoriteler tarafından öncelikle ve detaylı bir şekilde soruşturulmalıdır.

Üye ülkeler kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğüne kısıtlama getirirken belirsiz ifadeler kullanmamalıdır.

Açıklama:

Medya çalışanlarının dolaşımı ve habere ulaşma özgürlüğü; • Üye ülkeler kriz bölgelerinde görevli medya çalışanlarının habere ulaşmalarım ve dolaşım özgürlüklerini güvence altına almalıdır. Bu görevi yerine getirmek için kriz bölgelerini yönetmekle görevli yetkili kuruluşlar medya çalışanlarının kriz bölgelerine ulaşması için çalıştıkları medya kuruluşları tarafından akredite edilmelerine izin vermelidir. • Uygun durumlarda, üye ülkelerin “çatışma ve gerginlik durumlarında gazetecilerin korunması” hakkındaki Bakanlar Komitesinin No.R.(96) 4 sayılı Tavsiye Kararı Ek’inde yer alan 2nci ilkesine göre kriz bölgelerinde görevli medya çalışanları için akreditasyon sistemi kullanılmalıdır. • Ulusal düzenlemelerin gerektirdiği durumlarda akreditasyon ayrım yapılmaksızın tüm medya çalışanlarına aşırı ve zaman kaybı yaratacak bürokratik engellerden muaf tutularak verilmelidir. • Kriz durumlarım yönetmekle görevli askeri ve sivil otoriteler, olaylar hakkında, brifingler, basın konferansları, basın açıklamaları veya diğer uygun yollarla medya çalışanlarına düzenli olarak bilgi vermelidir. Mümkün olduğu takdirde yetkililer medya çalışanları için uygun ekipmanlarla güvenli bilgi merkezleri oluşturmalıdır. • Üye ülkelerdeki yetkili kuruluşlar, bütün medya çalışanlarına ayrım yapmadan eşit olarak bilgi sağlamalıdır. “İliştirilmiş” gazetecilere habere ulaşmada askeri birliklerle hareket etmelerinden kaynaklanan doğal avantajlar dışında diğerlerinden fazla bir ayrıcalık verilmemelidir

Doğru Cevap: C

Soru 5

İletişim hak ve özgürlüğü ve basın özgürlüğü gereğince aşağıdakilerden hangisi bulunması gereken koşullardan biri değildir?

Haberde (eleştiri ve yorumda) gerçeklik

Konu ve anlatım arasında bağımsızlık

Toplumsal ilgi

Kamu yararı

Haberde (eleştiri ve yorumda) güncellik

Açıklama:

İletişim hak ve özgürlüğü ve basın özgürlüğü ilkeleri gereğince: 1. Haberde (eleştiri ve yorumda) gerçeklik, 2. Haberde (eleştiri ve yorumda) güncellik, 3. Kamu yararı ve toplumsal ilgi, 4. Konu ile anlatım arasında düşünsel bir bağlılık ve amaca uygun araç kullanma koşulları birlikte bulunmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Gazeteci, temel bilgiyi saklar ve sonrasında belgeyi tahrif eder.

Gazeteci, iletişim araçları ile artırılan ayrımcılığın tehlikesinin farkında olmalıdır.

Gazeteci, güvene bağlı olarak elde edilmiş bilginin kaynağına ilişkin mesleki gizliliğe uyar.

Gazeteci, yanlışlığı kesinlikle ispat edilen basılı bir bilgiyi düzeltmek için elinden gelen tüm çabayı gösterir.

Gazetecinin ilk görevi doğruya ve kamunun doğruyu bilmesine saygıdır.

Açıklama:

25-28 Nisan 1954 tarihlerinde yapılan Uluslararası Gazeteciler Federasyonu’nun II. Dünya Kongresi’nde onaylanan ve 2-6 Haziran 1986 tarihlerinde yapılan Onsekizinci Dünya Kongresi’nde düzeltilen bu deklarasyonda amaç, haber ve bilgiyi toplayan, yayımlayan, dağıtan ve yorum yapan ve olayları açıklayan gazetecilerin mesleki davranış standartlarını belirlemektir. (International Federation of Journalists, (21.03.2000) • Gazetecinin doğru davranış kuralları olarak ta ifade edebileceğiniz bu standartlar şöyle sıralanmıştır. • Gazetecinin ilk görevi doğruya ve kamunun doğruyu bilmesine saygıdır. • Görev sırasında tarafsız yorum veeleştiri hakkını ve haberin dürüst toplanması ve basımında özgürlük ilkesini her zaman savunur. • Gazeteci sadece, aslını bildiği gerçeklere uygun olarak haber verir. Gazeteci, temel bilgiyi saklamaz ve belgeyi tahrif etmez. • Gazeteci haber, fotoğraf ve belge toplamakta dürüst yöntemler kullanır. • Gazeteci, yanlışlığı kesinlikle ispat edilen basılı bir bilgiyi düzeltmek için elinden gelen tüm çabayı gösterir. • Gazeteci, güvene bağlı olarak elde edilmiş bilginin kaynağına ilişkin mesleki gizliliğe uyar. • Gazeteci, iletişim araçları ile artırılan ayrımcılığın tehlikesinin farkında olmalıdır ve toplumsal, ulusal, siyasi ve diğer görüşlere, din, dil, ırk, cinsiyete dayalı ayrımcılığa olanak sağlanmasından kaçınmalıdır. • Gazeteci, aşağıdaki hususları ciddi mesleki hatalar olarak ele almalıdır: - Haber çalma (intihal), - Kötü niyetli yanlış açıklamalar, - İftira, onur kırıcı yayın, temelsiz suçlama, - Yayın ya da baskı yapma bağlamında herhangi bir biçimde rüşvet kabul etme. • Bu ada layık olan gazeteciler, belirtilen ilkelere sadık kalmayı görev bilirler. Her ülkenin genel kanunları çerçevesinde, gazeteciler profesyonel konularda sadece meslektaşlarının yargılarını kabul ederler ve yönetim veya diğer yerlerden gelecek müdahaleleri kabul etmezler.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Basın Ahlak Yasası’ndaki on maddelik yasaklayıcı nitelik taşıyan hükümlerden birisidir?

Müstehcen yayınlar gerek duyulduğunda yapılabilir.

Şahıs, müessese ve zümreleri hedef tutan yazılarda galiz kelimeler bulunabilir.

Gazetenin ve gazetecinin şahsi veya taraf tutan kanaatlerine haberlerin metninde yer verilebilir.

Gazeteci kaynaklarının mahremiyetini koruyacak ve kendisine verilen sırlara saygı gösterecektir.

Mevkutelerin verdikleri yanlış bilgilerden dolayı yollanacak haklı cevap veya tekzipler, cevap veya tekzibe sebep yazının tesirini tamamıyla giderecek şekilde uzun süre sonra yayımlanır.

Açıklama:

• Bir kamu müessesi olan gazetecilik mesleği, bu mesleğin dışında kalan özel ve ahlaka aykırı amaç ve menfaatlere alet edilemez ve kamu menfaatlerine zarar verici bir şekilde kullanılamaz. • Yazı, haber ve fotoğraf vesair şekillerde yapılacak yayınlarda şu konulara riayet edilir: - Ahlaka aykırı veya müstehcen yayında bulunulamaz. - Şahıs, müessese ve zümreleri hedef tutan yazılarda galiz kelimler kullanılmaz, şeref ve haysiyetlere karşı haksız yayın yapılamaz. - Kamu menfaatini ilgilendirmeyen hallerde kişilerin özel hayatları küçük düşürücü şekilde teşhis edilemez. - Şahıslar, müesseseler veya zümreler aleyhinde iftira ve isnatta bulunulamaz. - Din istismar edilemez. • Haberlerde ve olayların yorumunda hakikatlerden, tahrif veya kısaltma yoluyla maksatlı olarak ayrılınamaz, doğruluğu şüphe uyandırabilen ve gerçek gazetecilik olanakları içinde bulunan haberler, incelenmeden ve doğruluğuna emin olunmadan yazılamaz. • Gazetenin ve gazetecinin şahsi veya taraf tutan kanaatlerine haberlerin metninde yer verilemez. • Haber başlıklarında haberin ihtiva ettiği konular tahrif edilemez. • Kamu menfaati mutlak lüzum göstermedikçe, “mahrem” kaydı ile verilen malumat yayımlanamaz. • Gazeteci kaynaklarının mahremiyetini koruyacak ve kendisine verilen sırlara saygı gösterecektir. • Haber, yazı veya resim kaynaklarının, yayın tarihi için koydukları zaman kaydı ihlal edilemez. • İlan, reklam mahiyetindeki haber, resim veya yazıların, ilan veya reklam olduğu tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirtilir. • Mevkutelerin verdikleri yanlış bilgilerden dolayı yollanacak haklı cevap veya tekzipler, cevap veya tekzibe sebep olan yazının tesirini tamamıyla giderecek şekilde en kısa zamanda yayımlanır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Okurların basınla ilgili şikayetlerini yönelttikleri kişilere ne ad verilir?

Ombudsman

Dördüncü kuvvet

Şeref divanı

İfade özgürlüğü

Uluslararası Gazeteciler Federasyonu

Açıklama:

Ombudsman: Basının kendi kendini denetlemesi yollarından bir tanesi de ombudsmanlıktır. İsveç uygulamasından yola çıkılarak geliştirilen ombudsman, okurların basınla ilgili şikayetlerini yönelttikleri kişilerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi gazetecinin temel görevlerinden ve ilkelerinden değildir?

Gazeteci, bilgi, haber, fotoğraf, görüntü, ses, belge elde etmek için yanıltıcı yöntemler kullanamaz.

Gazeteci, bir bilginin, haberin yayını yahut yayınlanmaması karşılığı hiçbir maddi veya manevi avantajın peşinde olamaz.

Gazeteci, basılmış, yayınlanmış her yanlışı en kısa sürede düzeltmekle yükümlü değildir.

Gazeteci temel bilgileri yok edemez, görmezlikten gelemez ve metinlerle belgeleri değiştiremez.

Gazeteci bilgi ve haber alma, yorum yapma ve eleştirme özgürlüklerini ne pahasına olursa olsun savunur.

Açıklama:

Gazeteci, basılmış, yayınlanmış her yanlışı en kısa sürede düzeltmekle yükümlüdür. Gazeteci, cevap hakkına saygılı olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi doğrudan doğruya insanla ilgili mesleklerde özellikle de medya sektöründe uyulması gereken davranış kuralları olarak tanımlanır?

Meslek etiği

İliştirilmiş gazetecilik

Medya hukuku

Özdenetim

Ombudsmanlık

Açıklama:

Meslek etiği, özellikle doğrudan doğruya insanla ilgili mesleklerde özellikle de medya sektöründe uyulması gereken davranış kuralları olarak tanımlanabilir. Meslek etiğinin en önemli unsurlarından biri, dünyanın neresinde olursa olsun, aynı meslekte çalışan bireylerin bu davranış kurallarına uygun davranmalarının gerekli kılınmasıdır. Mesleki etiğin temelinde insanlarla ilişkiler yatar. Aynı meslekten bireylerin birbirleri ile ilişkilerinde belli davranış kalıplarına uymaları meslek etiğinin gereğidir. Mesleki etik daima bir grubun eseri olmuştur. Mesleki etik, grup onu koruduğu sürece geçerli olan ve bireylere emreden, onları şu ya da bu şekilde davranmaya zorlayan, kişisel eğilimlerine bir sınır çizen ve daha ileri gitmelerine engel olan kurallardan oluşur.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Medya Hukuku'nun ilişkisi olduğu hukuk dallarından biridir?

Devletler Genel Hukuku

Yargılama Hukuku

İcra iflas hukuku

Medeni Hukuk

Devletler Özel Hukuku

Açıklama:

Medya Hukuku'nun Ceza Hukuku, Ceza Muhakemesi Hukuku, Anayasa Hukuku, İdare Hukuku, Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku, Ticaret Hukuku, Fikri Mülkiyet Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku ve Vergi Hukuku gibi hukuk dalları ile ilişkisi vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Basın özgürlüğü ve bunun kullanımını düzenleyen ve kitle iletişim araçları içerisinde yer alan gazete, dergi gibi basılmış eserlerin basımı ve yayımı ile ilgili kavram, kurum ve faaliyetleri inceleyen hukuk dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Medya Hukuku

Basın Hukuku

Fikri Mülkiyet Hukuku

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Medeni Hukuk

Açıklama:

Basın Hukuku, basın özgürlüğü ve bunun kullanımını düzenleyen ve kitle iletişim araçları içerisinde yer alan gazete, dergi gibi basılmış eserlerin basımı ve yayımı ile ilgili kavram, kurum ve faaliyetleri inceleyen hukuk dalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

1791 Anayasası'na eklenen maddeyle "Kongre, söz veya basın özgürlüğünü sınırlayan kanun yapamaz." hükmünü getirerek basın özgürlüğünü açıkça garanti altına alan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere

Fransa

İtalya

Amerika Birleşik Devletleri

Norveç

Açıklama:

Amerika Birleşik Devletleri'nde, 1791 Anayasası'na eklenen Ek 1. maddeye göre kongre söz veya basın özgürlüğünü sınırlayan kanun yapamaz hükmü ile basın özgürlüğü açıkça garanti altına alınmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni hangi tarihte onaylamıştır?

4 Kasım 1950

10 Aralık 1948

3 Eylül 1953

18 Mayıs 1954

14 Şubat 1960

Açıklama:

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 4 Kasım 1950 tarihinde Roma'da imzalanmış, 3 Eylül 1953 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 18 Mayıs 1954 tarihinde Türkiye tarafından onaylanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin 26 Eylül 2007 yılında gerçekleştirdiği 1005. toplantıda kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğünün korunması hakkında yayınladığı ilkelerde belirlenen alt başlıklardan biri değildir?

Kriz durumlarının tanımlanması

Medya çalışanlarının çalışma koşulları ve güvenlik

Medya çalışanlarının haber kaynaklarını açıklamama özgürlüğü

Medya çalışanlarının dolaşımı ve habere ulaşma özgürlüğü

İfade ve haber alma özgürlüğüne getirilecek aşırı sınırlamalar ve kamuoyunun manipüle edilmemesi için alınan tedbirler

Açıklama:

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi 26 Eylül 2007 yılında gerçekleştirdiği 1005. toplantısında kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğünün korunması hakkında rehber ilkeler yayınlamıştır. Bu ilkeler dört alt başlık ile hazırlanmıştır: Kriz durumlarının tanımlanması, medya çalışanlarının çalışma koşulları ve güvenlik, medya çalışanlarının dolaşımı ve habere ulaşma özgürlüğü, ifade ve haber alma özgürlüğüne getirilecek aşırı sınırlamalar.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi basının en doğal ve vazgeçilmez görevlerinden biri değildir?

Denetim

Eleştiri

Uyarma ve gerçekleri açıklama

Tartışmalar açma

Gündem belirleme

Açıklama:

Denetim, eleştiri, uyarma ve gerçekleri açıklama, tartışmalar açma basının en doğal ve vazgeçilmez görevidir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Haber çalma (intihal)

Kötü niyetli yanlış açıklamalar

İftira, onur kırıcı yayın, temelsiz suçlama

Yayın ya da baskı yapma bağlamında herhangi bir içimde rüşvet kabul etme

Siyasi iktidarı elinde tutan güçlere yönelik sarsıcı haberler yapma

Ağır eleştiri

Yukarıdakilerden hangileri Uluslararası Gazeteciler Federasyonu'nun 2. Dünya Kongresi'nde onaylanan deklarasyonuna göre gazetecinin ciddi mesleki hatalar olarak ele alması gereken hususlardandır?

1,2,3 ve 4

1, 2, 3, 4 ve 5

1, 2, 4, ve 6

2, 3 ve 4

1,2,3,4,5 ve 6

Açıklama:

luslararası Gazeteciler Federasyonu'nun 2. Dünya Kongresi'nde onaylanan deklarasyonuna göre gazetecinin ciddi mesleki hatalar olarak ele alması gereken hususlar:

Haber çalma (intihal)

Kötü niyetli yanlış açıklamalar

İftira, onur kırıcı yayın, temelsiz suçlama

Yayın ya da baskı yapma bağlamında herhangi bir biçimde rüşvet kabul etme

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi, "Gazeteciler kaynaklara, konulara ve çalışma arkadaşlarına insan olmanın gerektirdiği saygı içinde davranmalıdır" şeklinde tanımlanan Profesyonel Gazeteciler Birliği'nin belirlediği etik kurallar arasında yer almaz?

Doğruyu araştırmak ve raporlamak

Zararı en aza indirmek

Bağımsız davranmak

Sorumluluk sahibi olmak

Haber kaynağını gizli tutmak

Açıklama:

Profesyonel Gazeteciler Birliği Etik Kuralları dört ana başlıkta ele alınmıştır:

Doğruyu Araştırmak ve Raporlamak: Gazeteci bilgi toplamada, raporlamada ve yorumlamada dürüst ve cesur olmalıdır.

Zararı En Aza İndirmek: Gazeteciler kaynaklara, konulara ve çalışma arkadaşlarına insan olmanın gerektirdiği saygı içinde davranmalıdır.

Bağımsız Davranmak: Gazeteciler kamuoyunun doğruyu bilem hakkı dışında herhangi bir yükümlülüğün altına girmemelidir.

Sorumluluk Sahibi Olmak: Gazeteciler okuyucularına, dinleyicilerine, izleyicilerine ve birbirlerine karşı sorumluluk içinde olmalıdırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi gazetecilerin hak ve sorumluluklarını belirleyen ve basın ahlakı, basının kendi kendini denetimi ve bunların uygulanmasını gözeten unsurlardan biri değildir?

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu

Basın konseyi

Medya konseyleri

Ombudsmanlar

Gazeteci odaları

Açıklama:

Gazetecilerin hak ve sorumluluklarını belirleyen ve basın ahlakı, basının kendi kendini denetimi ve bunların uygulanmasını gözeden basın konseyi, medya konseyleri, ombudsmanlar veya gazeteci odaları olarak karşımıza çıkmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi'ne göre özel hayatın geçersiz sayılabileceği başlıca konulardan biri değildir?

Büyük bir suç veya yolsuzluk üstüne araştırma ve yayın

Toplumu kötü etkileyici bir tutumla ilgili araştırma ve yayın

Söz konusu haberin haber değer ilkelerine uygun bulunması

Toplumun güvenliğinin veya sağlığının korunması

İlgili kişinin sözleri veya eylemleri sonucu halkın yanılmasının, yanıltılmasının veya yanlış yapmasının engellenmesi

Açıklama:

ürkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi'ne göre özel hayatın geçersiz sayılabileceği başlıca konular şöyle sıralanabilir:

Büyük bir suç yahut yolsuzluk üstüne araştırma ve yayın

Toplumu kötü etkileyici bir tutumla ilgili araştırma ve yayın

Toplumun güvenliğinin veya sağlığının korunması

İlgili kişinin sözleri veya eylemleri sonucu halkın yanılmasının, yanıltılmasının veya yanlış yapmasının engellenmesi

Doğru Cevap: C

Soru 21

Gazete

Kitap

Dergi

Broşür

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri yazılı basın ürünleri arasındadır?

I, III ve IV

Yalnız I

I ve III

I, II, III ve IV

II ve III

Açıklama:

Gazete, kitap, dergi ve broşür yazılı basın ürünleri arasında yer almaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Sinema

Film

Radyo

Televizyon

CD / DVD

İnternet

Akıllı Cep Telefonları

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri teknolojik gelişmeler ile birlikte kitle iletişim araçları arasına girmiştir?

Yalnız VII

Yalnız VI

VII ve VI

V, VI ve VII

I, II, III, IV, V, VI ve VII

Açıklama:

Sinema, Film, Radyo, Televizyon, CD / DVD, İnternet, Akıllı Cep Telefonlar teknolojik gelişmeler ile birlikte kitle iletişim araçları arasına girmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

"En genel tanımıyla kitle iletişiminde uyulması gereken kuralları, kitle iletişim araçlarının yapısını ilişkilerini düzenleyen hukuk kuralları ve uygulamalar ile ilgilenen hukuk dalı" tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Medya Hukuku

Gazete Hukuku

İletişim Hukuku

Görsel Hukuk

İşitsel Hukuk

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 24

Basın Yayın Faaliyetleri

Gazetecilik Mesleği

Radyo ve Televizyon Yayıncılığı

İnternet Ortamında Yayıncılık

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri medya hukuku kapsamına girmektedir?

Yalnız I

I, II ve III

Yalnız III

I, II, III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Medya hukukunun kapsamı içerisinde basın yayın faaliyetleri, gazetecilik mesleği, radyo ve televizyon yayıncılığı, internet ortamından yayıncılık gibi medya faaliyetleri yer almaktadır.Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Basın özgürlüğü ve bunun kullanımını düzenleyen ve kitle iletişim araçları içerisinde yer alan gazete dergi gibi basılmış eserlerin basımı ve yayımı ile ilgili kavram, kurum ve faaliyetleri inceleyen hukuk dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Ceza Hukuku

İdare Hukuku

Vergi Hukuku

Basın Hukuku

Fikri Mülkiyet Hukuku

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 26

Süreli bir yayın çıkarmak için yapılması gerekenler, basın kuruluşlarının yayın faaliyetleri sırasında uyması gerekenler, hukuki ve cezai sorumluluk, kişilik haklarının ihlali gibi basın yolu ile işlenen suçlar, yargılama usulü ve davalar hangi hukuk dalının temel konularını oluşturmaktadır?

Basın Hukuku

Vergi Hukuku

İç ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Medeni Hukuk

Anayasa Hukuku

Açıklama:

Süreli bir yayın çıkarmak için yapılması gerekenler, basın kuruluşlarının yayın faaliyetleri sırasında uyması gerekenler, hukuki ve cezai sorumluluk, kişilik haklarının ihlali gibi basın yolu ile işlenen suçlar, yargılama usulü ve davalar basın hukukunun temel konularını oluşturmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

“Devleti tehlikeye sokma; genel ahlaka aykırı davranma ve hukuki bir neden olmaksızın kişilerin zararına hareket etme” durumları ile basın özgürlüğünün sınırlandırıldığı ve basın özgürlüğünün ana vatanı sayılan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

ABD

Polonya

İngiltere

Türkiye

Güney Kore

Açıklama:

Düşünce ve basın özgürlüğünün ana vatanı sayılan İngiltere’de basın özgürlüğü “Devleti tehlikeye sokma; genel ahlaka aykırı davranma ve hukuki bir neden olmaksızın kişilerin zararına hareket etme” durumları ile sınırlandırılmıştır. (İçel, Ünver 2005, s. 26) Basın bu sınırlamalara uymak koşuluyla “gerekli hoşgörüden” yararlanabilmektedir. Bu sınırların aşılması hâlinde mahkemede hesap vermek durumunda kalacaktır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

1791 Anayasası’na eklenen Ek 1. maddeye göre “Congress shall make no law... abridging the freedom of speech or of the freedom of press” yani, kongre söz veya basın özgürlüğünü sınırlayan kanun yapamaz hükmü ile basın özgürlüğü açıkça garanti altına alan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

ABD

İngiltere

Türkiye

İzlanda

Güney Kore

Açıklama:

ABD’de ise 1791 Anayasası’na eklenen Ek 1. maddeye göre “Congress shall make no law... abridging the freedom of speech or of the freedom of press” yani, kongre söz veya basın özgürlüğünü sınırlayan kanun yapamaz hükmü ile basın özgürlüğü açıkça garanti altına alınmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Haberde (eleştiri ve yorumda) gerçeklik,

Haberde (eleştiri ve yorumda) güncellik,

Kamu yararı ve toplumsal ilgi,

Konu ile anlatım arasında düşünsel bir bağlılık
ve amaca uygun araç kullanma

İletişim hak ve özgürlüğü ve basın özgürlüğü ilkeleri gereğince yukarıdakilerden hangisi / hangileri birlikte olmalıdır?

Yalnız I

Yalnız II

I, II ve III

I ve II

I, II, III ve IV

Açıklama:

İletişim hak ve özgürlüğü ve basın özgürlüğü ilkeleri gereğince:
1. Haberde (eleştiri ve yorumda) gerçeklik,
2. Haberde (eleştiri ve yorumda) güncellik,
3. Kamu yararı ve toplumsal ilgi,
4. Konu ile anlatım arasında düşünsel bir bağlılık
ve amaca uygun araç kullanma koşulları birlikte bulunmalıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Haber çalma (intihal),

Kötü niyetli yanlış açıklamalar,

İftira, onur kırıcı yayın, temelsiz suçlama,

Yayın ya da baskı yapma bağlamında herhangi bir biçimde rüşvet kabul etme.

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri bir gazeteci için ciddi mesleki hatadır?

I ve III

I ve IV

I ve II

I, II, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

Gazeteci, aşağıdaki hususları ciddi mesleki hatalar olarak ele almalıdır:
- Haber çalma (intihal),
- Kötü niyetli yanlış açıklamalar,
- İftira, onur kırıcı yayın, temelsiz suçlama,
- Yayın ya da baskı yapma bağlamında herhangi bir biçimde rüşvet kabul etme.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

İnsan hakları ve ifade özgürlüğüne ilişkin uluslararası belgeler bulunmaktadır. Bu belgelerden biri olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni ülkemiz hangi tarihte imzalamıştır?

4 Kasım 1950

3 Eylül 1953

18 Mayıs 1954

8 Aralık 1968

22 Kasım 1978

Açıklama:

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, 4 Kasım 1950 tarihinde Roma’da imzalanmış, 3 Eylül 1953 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 18 Mayıs 1954 tarihinde Türkiye tarafından onaylanmıştır. Türkiye AİHS’yi imzalamakla, sözleşmede yer alan bütün hak ve özgürlüklere hem kendi vatandaşları, hem de kendi ülkesinde bulunan tüm yabancılar için uyma yükümlülüğü altına girmiştir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesine göre ifade özgürlüğünün sınırlanabileceği durumlardan biri değildir?

Ulusal güvenliğin sağlanması

Suçun önlenmesi

Başkalarının şöhret veya haklarının korunması

Kamu düzeninin korunması

İktidara karşı muhalif bir duruş sergilenmesi

Açıklama:

Sınırsız olmayan ve sınırlandırılabilir bir hak olarak kabul edilen ifade özgürlüğü; demokratik toplumlarda zorunlu önlemler olarak ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin, kamu düzenini korumanın, suçun önlenmesinin, sağlığın ve ahlakın, başkalarının şöhret veya haklarının korunması, gizli bilgilerin açıklanmasına engel olunması veya adalet gücünün üstünlüğünün ve tarafsızlığının korunması için kanunla ve belirli koşullarla sınırlandırabilir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Anayasamızda sansür yasaklanmıştır. Buna göre basın hürdür, sansür edilemez. Aşağıdakilerden hangisi bahsi geçen "basın hürriyeti" başlıklı anayasa maddesidir?

26. madde

27. madde

28. madde

29. madde

30. madde

Açıklama:

Anayasanın “Basın hürriyeti” başlıklı 28. mad- desinde “sansür” yasaklanmıştır. Basın hürdür, san- sür edilemez. Basın hürriyetinin sınırlandırılmasın- da 26 ve 27. madde hükümleri uygulanır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

5187 nolu Basın Yasası'nın 3. maddesine göre, aşağıdakilerden hangisi basın özgürlüğü tanımında yer almaz?

Bilgi edinme

Bilgi eleştirme

Bilgi yorumlama

Eser yaratma

Eser satın alma

Açıklama:

İlgili maddeye göre; "Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Gazetecilerin haber kaynaklarını açıklamama hakları hangi tarihte anayasamıza kanun olarak dahil edilmiştir?

2000

2001

2002

2003

2004

Açıklama:

“Gazetecilerin Haber Kaynaklarını Açıklamama Haklarıyla İlgili İlkeler” hakkındaki 8 Mart 2000 tarihli tavsiye kararında kabul edilmiştir. Biz bu ilkeleri kanunumuzda yaptığımız değişikliklerle 2003 yılında içselleştirdik ve yeni Basın Kanununda da kabul ettik. Gazeteci; bilgi, belge, haber kaynağını açıklamama ve bu konuda tanıklık yapmaya zorlanmamaya hak sahibidir. Bu, gazeteci ve haber kaynağı için kanuni bir korumadır.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi 26 Eylül 2007 yılında gerçekleştirdiği 1005. toplantısında kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğünün korunması hakkında rehber ilkeler yayınlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi "ifade ve haber alma özgürlüğüne getirilecek aşırı sınırlamalar ve kamuoyunun manipüle edilmemesi için alınan tedbirler" arasında yer almaktadır?

Ulusal düzenlemelerin gerektirdiği durumlarda akreditasyon ayrım yapılmaksızın tüm medya çalışanlarına aşırı ve zaman kaybı yaratacak bürokratik engellerden muaf tutularak verilmelidir.

Üye ülkeler kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğüne kısıtlama getirirken belirsiz ifadeler kullanmamalıdır. Şiddete teşvik ve kamunun düzenini bozacak davranışlar açık ve tanı olarak tarif edilmelidir.

Medya çalışanlarının öldürülmesi ve onlara karşı yapılan diğer saldırılar yetkili otoriteler tarafından öncelikle ve detaylı bir şekilde soruşturulmalıdır. Suç işleyenler en şeffaf şekilde ve hızlı bir süreçte adalet önüne çıkarılmalıdır.

Ulusal ve uluslararası yasalara uymadıkları, haber içeriklerinde şiddet veya nefreti teşvik ettikleri veya savaşan tara arın propagandasını yaptıkları için sınırlı erişimi olan bölgelerden ihraç edilen medya çalışanları tarafsız güvenli bölgeye veya ülkeye veya büyükelçiliğe kadar güvenlik güçlerinin eşliğinde çıkarılmalıdır.

Üye ülkelerdeki yetkili kuruluşlar, bütün medya çalışanlarına ayrım yapmadan eşit olarak bilgi sağlamalıdır. “İliştirilmiş” gazetecilere habere ulaşmada askeri birliklerle hareket etmelerinden kaynaklanan doğal avantajlar dışında diğerlerinden fazla bir ayrıcalık verilmemelidir.

Açıklama:

İfade ve haber alma özgürlüğüne getirilecek aşırı sınırlamalar ve kamuoyunun manipüle edilmemesi için alınan tedbirler şu şekildedir;

Üye ülkeler Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 10. maddesinde yer alan sınırlar ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin içtihat hukukundaki yorumları dışında kamunun kriz zamanlarında habere ulaşmasını kısıtlamamalıdır.

Üye ülkeler habere serbest erişimin krizlerin çözümünde ve oluşabilecek istismarların önlenmesinde etkili olabileceğini her zaman akılda tutmalıdır. Kamuoyunu özellikle ilgilendiren durumlarda haber alma gereksinimini meşru kılmak için, yetkili kuruluşlar medya dahil kamunun habere ulaşmasını güvence altına almalıdır.

Üye ülkeler kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğüne kısıtlama getirirken belirsiz ifadeler kullanmamalıdır. Şiddete teşvik ve kamunun düzenini bozacak davranışlar açık ve tanı olarak tarif edilmelidir.
• Uluslararası ve ulusal mahkemeler kamunun önemli bilgilere erişimindeki meşru gereklilik ile mahkeme işlemlerinin bütünlüğünü koruma gerekliliği arasındaki dengeyi daima gözetmelidir.
• Üye ülkeler özellikle kriz durumlarında bağımsız ve profesyonel medyanın faaliyetlerini Avrupa Konseyi standartları ile uyumlu olarak sürdürmek için daimî bir çaba için- de olmalıdırlar. Bu bağlamda kamu medya hizmetinin toplumun farklı grupları arasında bütünleşme ve anlayışın gelişmesinde bir faktör ve güvenilir bir haber kaynağı olması açısından desteklenmesine özel bir çaba gösterilmelidir.
• Üye ülkeler kriz zamanlarında kamuoyunun özel hassasiyetini kullanarak, medya dahil manipüle etmeye çalışan kamu görevlilerinin cezai veya idari sorumluluklarını dikkate almalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

"Sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farklılığına dayanarak, halkı birbirine karşı kamu düzeni için tehlikeli olabilecek bir şekilde düşmanlığa veya kin beslemeye alenen tahrik eden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir." hükmü TCK'nın kaçıncı maddesinde yer almaktadır?

159. madde

169. madde

301. madde

311. madde

312. madde

Açıklama:

6 Şubat 2002’de kabul edilen 4744 Sayılı yasa ile Türk Ceza Kanunu’nun 312. maddesi değiştirilmiş, sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farklılığına dayanarak, halkı birbirine karşı kamu düzeni için tehlikeli olabilecek bir şekilde düşmanlığa veya kin beslemeye alenen tahrik eden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir hükmü getirilmiştir. (Halkın bir kısmını aşağılayıcı ve insan onurunu zedeleyecek bir şekilde tahkir eden kimseye de birinci fıkradaki ceza verilir).

Doğru Cevap: E

Soru 38

UNESCO’nun isteği üzerine özel bir uluslararası komisyon tarafından hazırlanan ve 1980 Kasım ayında kabul edilen raporun beşinci bölümünde, “Gazetecilerin Hak ve Sorumlulukları” başlığı altındaki “Habere Ulaşma” ve basın özgürlüğü hakkı günümüzde güncelliğini korumaktadır. İlgili rapor aşağıdakilerden hangisidir?

Macbride Raporu

Baccus Raporu

Audrey Azoulay Raporu

Shipwreck Raporu

Brüksel Raporu

Açıklama:

UNESCO’nun isteği üzerine özel bir uluslararası komisyon tarafından hazırlanan ve 1980 Kasım ayında kabul edilen “Birçok Ses Tek bir Dünya” / “İletişim ve Toplum-Bugün ve Yarın” başlıklı rapor, kısaca “Macbride Raporu” otuz sekiz yılı aşan geçmişiyle güncelliğini korumaktadır. Bu raporun beşinci bölümünde, “Gazetecilerin Hak ve Sorumlulukları” başlığı altındaki “Habere Ulaşma” ve basın özgürlüğü hakkı günümüzde güncelliğini korumaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Uluslararası Gazeteciler Federasyonu Meslek İlkeleri Deklarasyonu'na göre; aşağıdakilerden hangisi ciddi mesleki hatalar arasında yer almaktadır?

Haber kaynağını gizli tutma

Kriz zamanlarında iliştirilmiş gazetecilik avantajlarını kullanma

Kötü niyetli olmayan yanlış açıklamalarda bulunma

İntihal

Gerektiğinde tekzip metni yayınlama

Açıklama:

Uluslararası Gazeteciler Federasyonu Meslek İlkeleri Deklarasyonu'na göre; şu hususlar ciddi mesleki hatalar olarak ele alınmalıdır:

- Haber çalma (intihal),
- Kötü niyetli yanlış açıklamalar,
- İftira, onur kırıcı yayın, temelsiz suçlama,
- Yayın ya da baskı yapma bağlamında herhangi bir biçimde rüşvet kabul etme.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Doğruyu Araştırmak ve Raporlamak Gazeteci bilgi toplamada, raporlamada ve yorumlamada dürüst ve cesur olmalıdır Zararı En Aza İndirmek Gazeteciler kaynaklara, konulara ve çalışma arkadaşlarına insan olmanın gerektirdiği saygı içinde davranmalıdır. Bağımsız Davranmak Gazeteciler kamuoyunun doğruyu bilme hakkı dışında herhangi bir yükümlülüğün altına girmemelidir. Sorumluluk Sahibi Olmak Gazeteciler okuyucularına, dinleyicilerine, izleyicilerine ve birbirlerine karşı sorumluluk içinde olmalıdırlar. Yukarıda verilen maddeler hangi çalışmanın sonucu olarak kabul edilmiştir?

Uluslararası Gazeteciler Federasyonu Meslek İlkeleri Deklarasyonu

Basın Şeref Divanı

Profesyonel Gazeteciler Birliği Etik Kuralları

Basın Ahlak Yasası

Yayın Yasası

Açıklama:

Profesyonel Gazeteciler Birliği Etik Kuralları'na göre gazetecilikle ilgili etik kurallar şunlardır:

Doğruyu Araştırmak ve Raporlamak

Gazeteci bilgi toplamada, raporlamada ve yorumlamada dürüst ve cesur olmalıdır

Zararı En Aza İndirmek

Gazeteciler kaynaklara, konulara ve çalışma arkadaşlarına insan olmanın gerektirdiği saygı içinde davranmalıdır.

Bağımsız Davranmak

Gazeteciler kamuoyunun doğruyu bilme hakkı dışında herhangi bir yükümlüğün altına girmemelidir.

Sorumluluk Sahibi Olmak

Gazeteciler okuyucularına, dinleyicilerine, izleyicilerine ve birbirlerine karşı sorumluluk içinde olmalıdırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Medya hukukunun kapsamı içerisinde değildir?

Basın yayın faaliyetleri

Radyo ve televizyon yayıncılığı

TRT çalışanlarının özlük hakları

İnternet ortamından yayıncılık

Gazetecilik mesleği

Açıklama:

En genel tanımıyla kitle iletişiminde uyulması gereken kuralları, kitle iletişim araçlarının yapısını ilişkilerini düzenleyen hukuk kuralları ve uygulamalar ile ilgilenen hukuk dalına medya hukuku adı verilmektedir. Öz itibarıyla medya hukuku kitle iletişim araçlarıyla gerçekleşen iletişim sürecindeki yasal durumlar ve uygulamaları kapsamaktadır. Medya hukukunun kapsamı içerisinde basın yayın faaliyetleri, gazetecilik mesleği, radyo ve televizyon yayıncılığı, internet ortamından yayıncılık gibi medya faaliyetleri yer almaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Ceza Hukuku
Anayasa Hukuku
Medeni Hukuk

Medya Hukuku’nun öncüllerde yer alan hukuk dallarından hangi/hangileri ile ilişkisi vardır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Medya Hukuku’nun, Ceza Hukuku, Ceza Muhakemesi Hukuku, Anayasa Hukuku, İdare Hukuku, Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku, Ticaret Hukuku, Fikri Mülkiyet Hukuku, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku ve Vergi Hukuku gibi hukuk dalları ile ilişkisi vardır. Bu hukuk dalları da kendi açılarından kitle iletişiminde uygulama alanı bulabilmektedirler. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Türkiye İnsan Hakları Sözleşmesini hangi tarihte kabul edip onaylamıştır?

1923

1954

1960

1971

1982

Açıklama:

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, 4 Kasım 1950 tarihinde Roma’da imzalanmış, 3 Eylül 1953 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 18 Mayıs 1954 tarihinde Türkiye tarafından onaylanmıştır. Türkiye AİHS’yi imzalamakla, sözleşmede yer alan bütün hak ve özgürlüklere hem kendi vatandaşları, hem de kendi ülkesinde bulunan tüm yabancılar için uyma yükümlülüğü altına girmiştir. (Tekin Akıllıoğlu, 1995, s. 73). Sözleşme”nin 10’uncu maddesine göre;
1. Herkes ifade özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaatlere sahip olma özgürlüğünü ve kamu makamlarının müdahalesi ve ülke sınırları sözkonusu olmaksızın haber ve fikir alma ve verme özgürlüğünü de içine alır. Bu madde, Devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini izne tabi tutmalarına engel değildir.
2. Bu özgürlüklerin kullanılması, görev ve sorumlulukları da içerdiğinden, ulusal güvenliğin, ülke bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin korunması, asayişsizliğin veya suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın korunması, başkalarının şöhert veya haklarının korunması, sır olarak tevdi edilmiş bilgilerin açıklanmasının önlenmesi veya yargı organının otorite veya tarafsızlığının korunması amaçlarıyla, kanunla belirlenen ve demokratik bir toplumda gerekli olan formalitelere, şartlara, sınırlamalara vecezalara tabi tutulabilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Kişilerin bilgi edinmeleri, bilgiyi yorumlamaları, bilgiyi yaymaları temelde aşağıdaki aşağıdaki kavramların hangisi ile ilgilidir?

İfade Özgürlüğü

Medya Hukuku

Basın Teknolojisi

Aydın Gazeteci

İnternet Çağı

Açıklama:

Çağımızda kişilerin bilgi edinmeleri, elde ettikleri bilgiyi yorumlamaları ve bir başkasına ulaştırma hakkı ifade ve özgürlüğünün sonucudur. Ayrıca “özgür ve doğru haber dolaşımı” insanlar için haktır ve herkesin haber alma hakkı vardır. İfade özgürlüğü tüm hak ve özgürlüklerin “omurgası”dır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10.maddesine göre herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak bilgi sahibi olmayı ve hiçbir sınırlama olmaksızın bilgi ve fikirlerin alınması ve paylaşılması haklarını da içerir. Sınırsız olmayan ve sınırlandırılabilir bir hak olarak kabul edilen ifade özgürlüğü; demokratik toplumlarda zorunlu önlemler olarak ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin, kamu düzenini korumanın, suçun önlenmesinin, sağlığın ve ahlakın, başkalarının şöhret veya haklarının korunması, gizli bilgilerin açıklanmasına engel olunması veya adalet gücünün üstünlüğünün ve tarafsızlığının korunması için kanunla ve belirli koşullarla sınırlandırabilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

I. Devlet sırlarının açıklanması
II. Kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması
III. Yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması
IV. Basın özgürlüğünün sınırlandırılması
Öncüllerde yer alanlardan hangi durumlardan kaynaklı sınırlandırılabilir?

Yalnız III

Yalnız II

Yalnız I

III, II ve I

II ve I

Açıklama:

Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir. Basın özgürlüğünün kullanılması ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlakının, milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sınırlanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğünün korunması hakkında rehber ilkeler; Kriz durumlarının tanımlanması, Medya çalışanlarının çalışma koşulları ve güvenlik, Medya çalışanlarının dolaşımı ve habere ulaşma özgürlüğü, İfade ve haber alma özgürlüğüne getirilecek aşırı sınırlamalar Kamuoyunun manipüle edilmemesi için alınan tedbirler'dir. Aşağıdakilerden hangisi "Kriz durumlarının tanımlanması ilkesi" ile yakından ilgilidir?

Medya çalışanlarının yerli ve yabancı güvenliğinin sağlanmasına

Afet döneminde haber alma özgürlüğünün sağlanması

Medya çalışanlarının habere ulaşmalarını ve dolaşım özgürlüklerini güvence altına alınması

Kamuoyunu özellikle ilgilendiren durumlarda haber alma gereksinimini meşru kılmak

Şiddete teşvik ve kamunun düzenini bozacak davranışlar açık ve tanı olarak tarif edilmesi

Açıklama:

Kriz durumlarının tanımlanması;
• “kriz” terimi savaşlar, terörist saldırılar, doğal ve insanlar tarafından oluşturulan afetler v.b. ifade ve haber alma özgürlüğünün tehdit edildiği durumları kapsar, (örneğin: ifade ve haber alma özgürlüğünün güvenlik nedeniyle kısıtlanması) fakat bu sayılanlarla sınırlı değildir.
• “medya çalışanları” terimi medyada kullanılacak bilginin temini, işlenmesi ve dağıtımı işlerinde çalışan kişileri kapsar. Bu terim aynı zamanda kameramanları ve fotoğrafçıları ve bu kişilere destek veren şoförler ve çevirmenler gibi destek personelini de kapsar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Haberde gerçeklik
Haberde güncellik
Kamu yararı ve toplumsal ilgi

Verilen öncüllerden hangi/hangileri İletişim hak ve özgürlüğü ve basın özgürlüğü ilkeleri gereğidir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Denetim, eleştiri, uyarma ve gerçekleri açıklama, tartışmalar açma, basının en doğal ve vazgeçilmez görevidir. Basının sahip olduğu bu özgürlük tartışmasız sınırsız değildir. Kişisel onur ve saygınlığa zarar verilmemesi gerekir. Haber verilirken, eleştiri yapılırken objektif sınırlar aşılmayacaktır. Haksız kötüleme veya aşağılama basın özgürlüğü adına veya kişilerin bilgi edinme hakkı adına korunamaz.
İletişim hak ve özgürlüğü ve basın özgürlüğü ilkeleri gereğince:
1. Haberde (eleştiri ve yorumda) gerçeklik,
2. Haberde (eleştiri ve yorumda) güncellik,
3. Kamu yararı ve toplumsal ilgi,
4. Konu ile anlatım arasında düşünsel bir bağlılık ve amaca uygun araç kullanma koşulları birlikte bulunmalıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Medya

Yasama

Yürütme

Yargı

Öncüllerde yer alanlardan hangi/hangileri "Dördüncü Kuvvet" kavramını oluşturan ana unsurdur?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Dördüncü Kuvvet
Kavramsal anlamda çok boyutlu bir yapı olan medya, matbaanın keşfi ile çok hızlı bir gelişme göstermiştir. Matbaayla birlikte medyanın temel yapı taşlarından biri olan basılı malzemeler, özellikle gazeteler çok hızlı bir şekilde yaygınlaşmış ve kitlelere ulaşmıştır. 1900’lü yıllarda radyo ve televizyonun da medya ailesine katılmasıyla birlikte, medya yeni bir bakış açısı kazanmış ve kendisine ekonomik ve politik çevrede yer edinmiş ve bu yeri gittikçe sağlamlaştırmıştır. Edindiği bu yer aslında dördüncü güç olarak anılmasına sebep olmuştur.
Cumhuriyet ile yönetilen demokratik toplumlarda sacayağı diyebileceğimiz üç önemli temel vardır. Bunlar; yasama, yürütme ve yargıdır. Bu üç kurumun sağlıklı çalışabilmesi ve birbirleri ile sürdürülebilir ilişkiler kurması açısından medya çok önemlidir. Halkın haber alma hakkı, doğruya ulaşma hakkı gibi sorumluluklar gazetecinin omuzlarındaki en önemli yüktür. Bu sorumluluklar ve görevler medyanın dördüncü güç olarak ortaya çıkmasında en önemli etkendir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Doğruyu Araştırmak ve Raporlamak
Zararı En Aza İndirmek
Bağımsız Davranmak
Sorumluluk Sahibi Olmak

Öncüllerde yer alanlardan hangi/hangileri Profesyonel Gazeteciler Birliği Etik Kuralları arasındadır?

I ve II

Yalnız III

I, II, III ve IV

III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Profesyonel Gazeteciler Birliği Etik Kuralları
• Doğruyu Araştırmak ve Raporlamak
Gazeteci bilgi toplamada, raporlamada ve yorumlamada dürüst ve cesur olmalıdır
• Zararı En Aza İndirmek
Gazeteciler kaynaklara, konulara ve çalışma arkadaşlarına insan olmanın gerektirdiği saygı içinde davranmalıdır.
• Bağımsız Davranmak
Gazeteciler kamuoyunun doğruyu bilme hakkı dışında herhangi bir yükümlüğün altına girmemelidir.
• Sorumluluk Sahibi Olmak
Gazeteciler okuyucularına, dinleyicilerine, izleyicilerine ve birbirlerine karşı sorumluluk içinde olmalıdırlar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi "kamu yararı ve olayla doğrudan ilgisi olmadıkça haberin kişinin cinsiyetine dayandırılmaması" gazeteciden beklenen doğru davranış kurallarından hangisi ile yakından ilgilidir?

Cinsel saldırılar

Haber-İlan

Müessese Çıkarı

Kimlik veya özel durum

Taraf olma

Açıklama:

A) Cinsel saldırılar: Cinsel saldırı mağdurlarının fotoğrafları, görüntüleri veya kimlikleri, açık kamu
yararı olmadıkça yayınlanamaz.
B) Haber-İlan (Reklam): Haber ve yorum metinleri yahut görüntüleri ile İlan-Reklam amaçlı metinlerin ayrımı hiç bir karışıklığa yer bırakmayacak ölçüde yapılmalıdır.
C) Müessese Çıkarı: Gazetecinin bir basın-yayın organındaki işlevini Hak ve Sorumluluk bildirgesindeki hakları, sorumlulukları ve görevleri belirler. Gazeteci, bu mesleki çerçeve ile yayın organının çizgisi dışında, müessese çıkarı söz konusu olsa dahi, hiçbir faaliyete gönüllü yahut zorla katılamaz.
D) Kimlik veya özel durum: Açık kamu yararı olmadıkça ve olayla doğrudan ilgisi, bağlantısı bulunmadıkça, bir insanın davranışı veya işlediği suç, onun ırkına, milliyetine, dinine, cinsiyetine, cinsel eğilimine, hastalığına yahut fiziksel, zihinsel özürlü olup olmamasına dayandırılamaz. Kişinin bu özel durumu, alay, hakaret, önyargı konusu yapılamaz.
E) Taraf olma: Gazeteci ve yayın organı, her ne nedenle ve her ne biçimde olursa olsun, taraf oldukları bir olaydaki konumlarını kamuoyuna açıkça belirtmelidir. Yayın organı yahut yorumcu, siyasi, ekonomik ve toplumsal tercihlerinin doğrultusunda yayın yapabilir. Bu durumda da bu tavır açıkça ortaya konulmalı, ayrıca haber-olay ayrımı kesin biçimde yapılmalıdır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

En temel belge olan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi hangi tarihte Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca kabul edilmiştir?

10 Aralık 1948

4 Kasım 1950

3 Eylül 1953

18 Mayıs 1954

8 Şubat 1959

Açıklama:

En temel belge İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, 10 Aralık 1948 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca kabul ve ilan edilmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

2003 yılında içselleştirilen ve yeni Basın Kanun'a göre, bir gazeteci için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Gazeteci; bilgi, belge, haber kaynağını açıklamaya zorlanabilir.

Gazeteci; bilgi, belge, haber kaynağını açıklamama hakkına sahiptir.

Gazeteci; bilgi, belge, haber kaynağı konusunda tanıklık yapmak zorundadır.

Gazeteci; bilgi, belge, haber kaynağını üst makamlar talep ederse açıklamak zorundadır.

Gazetecinin; bilgi, belge, haber kaynağı için kanuni bir koruma söz konusu değildir.

Açıklama:

"Haber kaynağı" maddesine göre; “Süreli yayın sahibi, sorumlu müdür ve eser sahibi, bilgi ve belge dâhil her türlü haber kaynaklarını açıklamaya ve bu konuda tanıklık yapmaya zorlanamaz.” Gazeteci; bilgi, belge, haber kaynağını açıklamama ve bu konuda tanıklık yapmaya zorlanmamaya hak sahibidir. Bu, gazeteci ve haber kaynağı için kanuni bir korumadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

İfade ve haber alma özgürlüğü kapsamında aşağıdakilerden hangisi bir kriz durumu olarak gösterilemez?

Savaşlar

Terör saldırıları

Ekonomik krizler

Doğal afetler

İnsan kaynaklı afetler

Açıklama:

"Kriz” terimi savaşlar, terörist saldırılar, doğal ve insanlar tarafından oluşturulan afetler v.b. ifade ve haber alma özgürlüğünün tehdit edildiği durumları kapsar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi basının görevleri arasında yer almaz?

Çeşitli sorunlar üzerinde kamuoyunu düşünmeye sevk etme

Tartışmalar açma

Bilinmeyenleri araştırıp ortaya çıkarma

Bazı özel haberleri duyurmama

Halkı aydınlatma

Açıklama:

Halkı aydınlatma, çeşitli sorunlar üzerinde kamuoyunu düşünmeye sevk etme, tartışmalar açma, bilinmeyenleri araştırıp ortaya çıkarma basının en önemli görevleridir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Medyanın, kamuoyunu bilgilendirirken haberlerin nasıl olması gerekir?

Subjektif

Taraflı

Kurgu ürünü

Yorum katılmış

Objektif

Açıklama:

Medyanın, kamuoyunu bilgilendirirken haberlerin objektif, tarafsız, gerçeğe uygun verilmesi ve haber niteliği taşıması; haberle, yorumun karıştırılmaması ilkelerine özen göstermesi, haber sunuluşunun ölçülü olmasına dikkat etmesi beklenir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Ombudsman nedir?

Gazete haberlerini gözden geçiren kişilerdir.

Okurların basınla ilgili şikayetlerini yönelttikleri kişilerdir.

Yayın kuruluşlarına hukuki danışmanlık yapan kişilerdir.

Gazeteciler derneği üyelerine verilen isimdir.

Gazete köşe yazarlarının konu danıştığı kişilerdir.

Açıklama:

İsveç uygulamasından yola çıkılarak geliştirilen ombudsman, okurların basınla ilgili şikayetlerini yönelttikleri kişilerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Suçlu olduğu yargı kararıyla belirlenmese bile, kişinin "suçlu" olduğu ima edilebilir. Yasaların suç saydığı eylemler, gerçek olduğuna inandırıcı makul nedenler bulunmadıkça kimseye atfedilemez. Gazeteci, kaynaklarının gizliliğini korur. Kaynağın kamuoyunu kişisel, siyasal, ekonomik vb. nedenlerle yanıltmayı amaçladığı haller bunun dışındadır. Gazeteci görevini, taşıdığı sıfatın saygınlığına gölge düşürebilecek yöntem ve tutumlarla yapmaktan sakınır. Yukarıdakilerden hangileri basın meslek ilkeleri kapsamında doğrudur?

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Suçlu olduğu yargı kararıyla belirlenmedikçe hiç kimse “suçlu” ilan edilemez. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hangi tarihte Türkiye tarafından onaylanmıştır?

22 Kasım 1978

10 Aralık 1948

4 Kasım 1950

3 Eylül 1953

18 Mayıs 1954

Açıklama:

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 4 Kasım 1950 tarihinde Roma’da imzalanmış, 3 Eylül 1953 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 18 Mayıs 1954 tarihinde Türkiye tarafından onaylanmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Haber çalma (intihal)
Kötü niyetli yanlış açıklamalar
İftira, onur kırıcı yayın, temelsiz suçlama
Habere yanlışlıkla ilgisiz fotoğraf kullanma
Yayın ya da baskı yapma bağlamında herhangi bir biçimde rüşvet kabul etme

Yukarıdakilerden hangileri gazeteci için ciddi mesleki hatalardandır?

II, III ve IV

I, IV ve V

III, IV ve V

I, II, III ve V

II, III, IV ve V

Açıklama:

Gazeteci, aşağıdaki hususları ciddi mesleki hatalar olarak ele almalıdır:
- Haber çalma (intihal)
- Kötü niyetli yanlış açıklamalar
- İftira, onur kırıcı yayın, temelsiz suçlama
- Yayın ya da baskı yapma bağlamında herhangi bir biçimde rüşvet kabul etme
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Düşünce ve basın özgürlüğünün ana vatanı hangi ülkedir?

İngiltere

Fransa

Almanya

Amerika

İtalya

Açıklama:

Düşünce ve basın özgürlüğünün ana vatanı İngiltere olarak görülmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni hangi yılda imzalamıştır?

1948

1951

1954

1957

1960

Açıklama:

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 1953 tarihinde onaylanmış ve 1954 yılında Türkiye tarafından imzalanmıştır. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Türkiye Cumhuriyeti Anayasının hangi maddeleri basın hürriyetinin hangi durumlarda sınırlanacağına ilişkin hükümleri içermektedir?

18 ve 19. Maddeler

20 ve 21. Maddeler

22 ve 23. Maddeler

24 ve 25. Maddeler

26 ve 27. Maddeler

Açıklama:

Anayasının 26 ve 27. Maddelerinde basın özgürlüğünün sınırlanacağı durumlar belirtilmektedir. Doğru cevap E şıkkıdır

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi gazetecilerin mesleki hatalarından biridir?

Haber, fotoğraf ve belge toplamak için her yöntemi kullanma

Zararı en aza indirmek

Doğruyu araştırmak ve raporlamak

Bağımsız davranmak

Sorumluluk sahibi olmak

Açıklama:

Gazeteciler haber, fotoğraf ve belge toplamakta her yöntemi değil dürüst yöntemleri kullanmalıdırlar. Dürüst yöntemi kullanmama mesleki hatalardan biri olarak ele alınmaktadır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Profesyonel Gazeteciler Birliği Etik kurallarına hangi tarihte son şekli verilmiştir?

1992

1993

1994

1995

1996

Açıklama:

Profesyonel Gazeteciler Birliği Etik Kurallarına eylül 1996 yılında son hali verilmiştir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Basın Ahlak Yasası'nda yer alan maddelerden biri değildir?

Şahıslar, müesseseler veya zümreler aleyhinde iftira ve isnatta bulunulamaz

Ahlaka aykırı veya müstehcen yayında bulunulamaz

Şahıs, müessese ve zümreleri hedef tutan yazılarda galiz kelimler kullanılmaz

Haber başlıklarında haberin ihtiva ettiği konular tahrif edilemez

Reklam mahiyetindeki haber, resim ve yazıların bu mahiyette oldukları belirtilmez

Açıklama:

E seçeneğindeki yer alan açıklamanın aksine ilan, reklam mahiyetindeki haber, resim veya yazıların, ilan ve reklam olduğu tereddüte yer bırakılmayacak şekilde belirtilir. Doğru cevap E şıkkıdır.
E seçeneğindeki yer alan açıklamanın aksine ilan, reklam mahiyetindeki haber, resim veya yazıların, ilan ve reklam olduğu tereddüte yer bırakılmayacak şekilde belirtilmesi gereklidir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi hangi tarihte yayımlanmıştır?

2014

2015

2016

2017

2018

Açıklama:

Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi 2018 tarihinde yayımlanmıştır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 67

I. Büyük bir suç yahut yolsuzluk üzerine araştırma ve yayın
II. Toplumu kötü etkileyici bir tutumla ilgili araştırma ve yayın
III. Toplumun güvenliğinin veya sağlığının korunması
IV. Daha önce çalışılmamış ve ilgi çekici bir konu olması
Yukarıda yer alan maddelerden hangisi veya hangileri özel hayatın gizliliğinin geçersiz sayılabileceği konulardan biri değildir?

Yalnızca I

I ve II

II ve IV

Yalnız III

Yalnızca IV

Açıklama:

Büyük bir suç yahut yolsuzluk üzerine araştırma ve yayın, Toplumu kötü etkileyici bir tutumla ilgili araştırma ve yayın, Toplumun güvenliğinin veya sağlığının korunması gibi durumlar özel hayatın gizliliği ilkesinin ihlal edilebileceği durumlar arasında yer almaktadır. Fakat bir haberin ilgi çekici ve daha önce çalışılmamış oluşu özel hayatın ihlal edilebileceği durumlar arasında yer almamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Basın İlan Kurumunun Oluşturulmasına İlişkin Kanunun 49. Maddesinde yer alan "Basın Meslek Esasları" hangi yılda yeniden düzenlenmiştir?

1994

1995

1996

1997

1998

Açıklama:

Basın İlan Kurumunun Oluşturulmasına İlişkin Kanunun 49. Maddesinde yer alan "Basın Meslek Esasları" 1994 yılında yeniden düzenlenmiştir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Basın Meslek İlkeleri arasında yer almamaktadır?

Suçlu olduğu yargı kararıyla belirlenmedikçe hiç kimse "suçlu" ilan edilemez.

Şiddet ve zorbalığı özendiriciler yayın yapmaktan kaçınılır.

Yayın tarihi için konan zaman kaydına saygı gösterilir.

Gazeteci görevini her türlü yöntem ve tutumu sergileyerek yapabilir.

Saklı kalması gereken bilgiler, kamu yararı ciddi bir biçimde gerektirmedikçe yayınlanamaz.

Açıklama:

Basın meslek ilkelerine göre gazeteci görevini, taşıdığı sıfatın saygınlığına gölge düşürebilecek yöntem ve teknikleri yapmaktan kaçınmalıdır. Dolayısıyla D şıkkında yer alan bilgi yanlıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Bir yazı, haber, resim ve benzeri yayının, Basın Ahlak Esasları'na aykırı olduğu başvuruların dikkate alınması için yayın tarihinden en fazla kaç gün içinde yapılmalıdır?

Açıklama:

Bir yazı, haber, resim ve benzeri yayının, Basın Ahlak Esasları'na aykırı olduğu başvuruların dikkate alınması için başvuruların 30 gün içerisinde yapılması gerekmektedir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 71

ABD’de kongre söz veya basın özgürlüğünü sınırlayan kanun yapamaz hükmü ile basın özgürlüğü açıkça garanti altına alan anayasal hak ne zaman verilmiştir ?

1791

1803

1793

1799

1722

Açıklama:

ABD’de kongre söz veya basın özgürlüğünü sınırlayan kanun yapamaz hükmü ile basın özgürlüğü açıkça garanti altına alan anayasal hak,1791 anayasında mevcuttur.
Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 72

En temel belge İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi,Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca ne zaman kabul ve ilan edilmiştir ?

10 Aralık 1908

10 Aralık 1918

10 Aralık 1928

10 Aralık 1938

10 Aralık 1948

Açıklama:

En temel belge İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi,Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca 10 Aralık 1948'de kabul edilmiştir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 4 Kasım 1950 tarihinde Roma’da imzalanmış, 3 Eylül 1953 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Peki bu sözleşme Türkiye'de ne zaman onaylanmıştır ?

18 Mayıs 1959

18 Mayıs 1957

18 Mayıs 1955

18 Mayıs 1964

18 Mayıs 1954

Açıklama:

18 Mayıs 1954 tarihinde Türkiye'de onaylanmıştır.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı Genel Konferansı’nın Paris’te yaptığı yirminci toplantısında kabul ve ilan edilen Unesco Anayasası hangi tarihte kabul ve ilan edilmiştir ?

22 Kasım 1977

22 Mart 1978

22 Kasım 1968

22 Ekim 1978

22 Kasım 1978

Açıklama:

Birleşmiş Milletler Eğitim,Bilim ve Kültür Teşkilatı Genel Konferansı’nın Paris’te yaptığı yirminci toplantısında, 22 Kasım 1978 günü kabul ve ilan edilen Unesco Anayasası,ifade özgürlüğü ve iletişim özgürlüğü konularında geniş haklar getirmiştir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi gerçekleştirdiği 1005. toplantısında kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğünün korunması hakkında rehber ilkeleri ne zaman yayınlamıştır ?

26 Eylül 2007

26 Eylül 2008

26 Ekim 2007

26 Eylül 2006

26 Aralık 2007

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 76

I. Haberde (eleştiri ve yorumda) gerçeklik,
II. Haberde (eleştiri ve yorumda) güncellik,
III. Kamu yararı ve toplumsal ilgi,
IV. Konu ile anlatım arasında düşünsel bir bağlılık ve amaca uygun araç kullanma
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri İletişim hak ve özgürlüğü ve basın özgürlüğü ilkeleri gereğince bulunmalıdır ?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Yalnız IV

Hepsi

Açıklama:

İletişim hak ve özgürlüğü ve basın özgürlüğü ilkeleri gereğince tamamını kapsamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Macbride Raporu,UNESCO'nun isteği üzerine hangi yıl hazırlanmıştır ?

1980

1981

1982

1983

1984

Açıklama:

Macbride Raporu,UNESCO'nun isteği üzerine Kasım 1980 tarihinde hazırlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

I. Gazetecinin ilk görevi doğruya ve kamunun
doğruyu bilmesine saygıdır.
II. Görev sırasında tarafsız yorum ve eleştiri hakkını ve haberin dürüst toplanması ve basımında özgürlük ilkesini her zaman savunur.
III. Gazeteci sadece, aslını bildiği gerçeklere
uygun olarak haber verir. Gazeteci, temel
bilgiyi saklamaz ve belgeyi tahrif etmez.
IV. Gazeteci haber, fotoğraf ve belge toplamakta dürüst yöntemler kullanır
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri gazetecinin doğru davranış kuralları olarak ta ifade edebileceğiniz kurallardandır ?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Yalnız IV

Hepsi

Açıklama:

Tamamı gazetecinin doğru davranış kuralları olarak ta ifade edebileceğiniz kurallardandır.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

I. Ahlaka aykırı veya müstehcen yayında
bulunulamaz.
II. Şahıs, müessese ve zümreleri hedef tutan yazılarda galiz kelimler kullanılmaz,
şeref ve haysiyetlere karşı haksız yayın
yapılamaz.
III. Kamu menfaatini ilgilendirmeyen hallerde kişilerin özel hayatları küçük düşürücü şekilde teşhis edilemez.
IV. Şahıslar, müesseseler veya zümreler aleyhinde iftira ve isnatta bulunulamaz.
V.Din istismar edilemez.
Yazı, haber ve fotoğraf vesaire şekillerde yapılacak yayınlarda basın ahlak yasası gereğince yukarıdakilerden hangisi/hangilerine riayet edilmelidir ?

Yalnız V

I ve V

I,II ve III

I,II ve V

Hepsi

Açıklama:

Yazı, haber ve fotoğraf vesaire şekillerde yapılacak yayınlarda basın ahlak yasası gereğince tamamına riayet edilmelidir.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

I. Halkın gerçekleri ve doğruları bilme hakkı
adına, gazeteci kendi açısından sonuçları ne
olursa olsun, gerçeklere ve doğrulara saygı
duymak ve uymak zorundadır
II. Gazeteci bilgi ve haber alma, yorum yapma ve eleştirme özgürlüklerini ne pahasına
olursa olsun savunur
III. Gazeteci, kaynağını bilmediği bilgi ve haberleri yayınlamaz; kaynak açık olmadığında, yayınlamaya karar verdiği durumlarda
da kamuoyuna gerekli uyarıları yapmak
zorundadır. Ajanslardan alınan özel haberler kullanılırken kaynak belirtilmesine özen
gösterilir
IV. Gazeteci temel bilgileri yok edemez, görmezlikten gelemez ve metinlerle belgeleri
değiştiremez, tahrif edemez. Yanlış, yanıltıcı ve tahrif edilmiş yayın malzemesi kullanmaktan uzak durur
V. Gazeteci, bilgi, haber, fotoğraf, görüntü,
ses, belge elde etmek için yanıltıcı yöntemler kullanamaz
Yukarıdakilerden hangi/hangileri gazetecinin temel görevleri ve ilkeleri arasında yer almaktadır ?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I,II ve III

Hepsi

Açıklama:

Tamamı gazetecinin temel görevleri ve ilkeleri arasında yer almaktadır.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi basın özgürlüğü ve bunun kullanımını düzenleyen ve kitle iletişim araçları içerisinde yer alan gazete dergi gibi basılmış eserlerin basımı ve yayımı ile ilgili kavram, kurum ve faaliyetleri inceleyen hukuk dalıdır?

Fikri mülkiyet hukuku

İdare hukuku

Eşya hukuku

İş ve sosyal güvenlik hukuku

Basın hukuku

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi iletişim hak ve özgürlüğü ve basın özgürlüğü ilkeleri gereğince birlikte bulunması gereken koşullardan değildir?

Haberde güncellik

Haberde gerçeklik

Kamu yararı ve toplumsal ilgi

Haber kaynağını açıklama

Konu ile anlatım arasında düşünsel bir bağlılık ve amaca uygun araç kullanma

Açıklama:

İletişim hak ve özgürlüğü ve basın özgürlüğü ilkeleri gereğince:

Haberde (eleştiri ve yorumda) gerçeklik,
Haberde (eleştiri ve yorumda) güncellik,
Kamu yararı ve toplumsal ilgi,
Konu ile anlatım arasında düşünsel bir bağlılık ve amaca uygun araç kullanma koşulları birlikte bulunmalıdır.

Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Gazeteciler Federasyonu Meslek İlkeleri Deklarasyonu’na göre gazetecinin doğru davranışları olarak da ifade edilen standartlarından biri değildir?

Doğruya ve kamunun doğruyu bilmesine saygı

Aslı bilinen gerçeklere uygun haber verme

Bilginin kaynağına ilişkin mesleki gizliliğe uyma

Haber, fotoğraf ve belge toplamakta dürüst yöntemler kullanma

Temel bilgiyi saklama

Açıklama:

Gazetecinin doğru davranış kuralları olarak ta ifade edebileceğiniz bu standartlar şöyle sıralanmıştır.
Gazetecinin ilk görevi doğruya ve kamunun doğruyu bilmesine saygıdır.
Görev sırasında tarafsız yorum ve eleştiri hakkını ve haberin dürüst toplanması ve basımında özgürlük ilkesini her zaman savunur.
Gazeteci sadece, aslını bildiği gerçeklere uygun olarak haber verir. Gazeteci, temel bilgiyi saklamaz ve belgeyi tahrif etmez.
Gazeteci haber, fotoğraf ve belge toplamakta dürüst yöntemler kullanır.
Gazeteci, yanlışlığı kesinlikle ispat edilen basılı bir bilgiyi düzeltmek için elinden gelen tüm çabayı gösterir.
Gazeteci, güvene bağlı olarak elde edilmiş bilginin kaynağına ilişkin mesleki gizliliğe uyar.
Gazeteci, iletişim araçları ile artırılan ayrımcılığın tehlikesinin farkında olmalıdır ve toplumsal, ulusal, siyasi ve diğer görüşlere, din, dil, ırk, cinsiyete dayalı ayrımcılığa olanak sağlanmasından kaçınmalıdır.
Gazeteci, aşağıdaki hususları ciddi mesleki hatalar olarak ele almalıdır:

- Haber çalma (intihal),
- Kötü niyetli yanlış açıklamalar,
- İftira, onur kırıcı yayın, temelsiz suçlama,
- Yayın ya da baskı yapma bağlamında herhangi bir biçimde rüşvet kabul etme.

Bu ada layık olan gazeteciler, belirtilen ilkelere sadık kalmayı görev bilirler. Her ülkenin genel kanunları çerçevesinde, gazeteciler profesyonel konularda sadece meslektaşlarının yargılarını kabul ederler ve yönetim veya diğer yerlerden gelecek müdahaleleri kabul etmezler.

Doğru cevap E’dir.

Gazetecinin doğru davranış kuralları olarak ta ifade edebileceğiniz bu standartlar şöyle sıralanmıştır.
Gazetecinin ilk görevi doğruya ve kamunun doğruyu bilmesine saygıdır.
Görev sırasında tarafsız yorum ve eleştiri hakkını ve haberin dürüst toplanması ve basımında özgürlük ilkesini her zaman savunur.
Gazeteci sadece, aslını bildiği gerçeklere uygun olarak haber verir. Gazeteci, temel bilgiyi saklamaz ve belgeyi tahrif etmez.
Gazeteci haber, fotoğraf ve belge toplamakta dürüst yöntemler kullanır.
Gazeteci, yanlışlığı kesinlikle ispat edilen basılı bir bilgiyi düzeltmek için elinden gelen tüm çabayı gösterir.
Gazeteci, güvene bağlı olarak elde edilmiş bilginin kaynağına ilişkin mesleki gizliliğe uyar.
Gazeteci, iletişim araçları ile artırılan ayrımcılığın tehlikesinin farkında olmalıdır ve toplumsal, ulusal, siyasi ve diğer görüşlere, din, dil, ırk, cinsiyete dayalı ayrımcılığa olanak sağlanmasından kaçınmalıdır.
Gazeteci, aşağıdaki hususları ciddi mesleki hatalar olarak ele almalıdır:

Bu ada layık olan gazeteciler, belirtilen ilkelere sadık kalmayı görev bilirler. Her ülkenin genel kanunları çerçevesinde, gazeteciler profesyonel konularda sadece meslektaşlarının yargılarını kabul ederler ve yönetim veya diğer yerlerden gelecek müdahaleleri kabul etmezler.

Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Ombdusman

Postacı

Editör

Gazeteci

Fotoğrafçı

Açıklama:

Düzenli bir şekilde, günlük yahut süreli bir yazılı, görüntülü, sesli veya elektronik basın ve yayın organında, kadrolu, sözleşmeli ya da telif karşılığı, haber alma, işleme, iletme veya görüş, fikir belirtme görevi üstlenen ve asıl işi ile başlıca geçim kaynağı bu olup, çalıştığı işletme ile ilgili yasalar karşısındaki konumu bu tanıma uygun olanlar gazetecidir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi Basın Ahlak Esasları arasında yer almaz?

İnkılap Kanunları aleyhinde yayın yapmama

Haber elde etmede hukuka aykırı yollar kullanmama

Suçsuzluk ilkesini ihlal etmeme

Haber içeriğinden farklı başlık atarak okurum dikkatini çekme

Suça teşvik veya tahrik edecek ve suç ile mücadeleyi etkisiz kılacak yayın yapmama

Açıklama:

Basın Ahlâk Esasları;
Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü ve Cumhuriyet’in insan haklarına dayalı, demokratik, laik, hukuk devleti niteliği, Atatürk ilke ve inkılâpları ve Anayasa’nın 174. Maddesinde yazılı “İnkılâp Kanunları” aleyhine yayın yapılamaz.

Haberler hukuka aykırı yollardan elde edilemez ve yayınlanamaz.
Hiç kimse, suçlu olduğu kesin yargı kararıyla belirtilmedikçe suçlu olarak ilân edilemez; cezai soruşturma aşamasında veya devam eden davaların konusu olan olaylarla ilgili haber veya yorumlarda “Suçsuzluk” ilkesi ihlal edilemez; soruşturma ve yargılamanın doğal ve yasal akışını, özellikle hakimlerin kararını etkileyecek beyan ve yorumlarda bulunulamaz.
Haber başlıklarında, haberin içeriği saptırılamaz ve çelişki yaratılamaz.
Suça tahrik veya teşvik edecek ve suç ile mücadeleyi etkisiz kılacak yayın yapılamaz.

Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 86

I. Gazetecilik mesleği
II. Basın yayın faaliyetleri
III. Radyo ve televizyon yayıncılığı
IV. İnternet ortamından yayıncılık
V. Fikri mülkiyet
Yukarıdaki ifadelerden hangileri medya hukuku kavramı içerisinde yer almaktadır?

Yalnız V

I ve V

I, IV ve V

I, III ve V

I, II, III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 87

I. Basın kuruluşlarının yayın faaliyetleri sırasında uyması gerekenler
II. Hukuki ve cezai sorumluluk
III. Süreli bir yayın çıkarmak için yapılması gerekenler
IV. Basın yolu ile işlenen suçlar
V. Yargılama usulü ve davalar
Yukarıdaki ifadelerden hangileri basın hukukunun temel konuları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I, III ve IV

I, II, III, IV ve V

I, II, IV ve V

II ve V

Açıklama:

Süreli bir yayın çıkarmak için yapılması gerekenler, basın kuruluşlarının yayın faaliyetleri sırasında uyması gerekenler, hukuki ve cezai sorumluluk, kişilik haklarının ihlali gibi basın yolu ile işlenen suçlar, yargılama usulü ve davalar basın hukukunun temel konularını oluşturmaktadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

I. Ulusal güvenlik
II. Kamu güvenliği
III. Suçun önlenmesi
IV. Sağlık ve ahlak
V. Kamu düzeni
Yukarıdaki ifadelerden hangileri ifade özgürlüğünün sınırlandırılma ölçütleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, III ve IV

I, II, III, IV ve V

I ve V

Açıklama:

Sınırsız olmayan ve sınırlandırılabilir bir hak olarak kabul edilen ifade özgürlüğü; demokratik toplumlarda zorunlu önlemler olarak ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin, kamu düzenini korumanın, suçun önlenmesinin, sağlığın ve ahlakın, başkalarının şöhret veya haklarının korunması, gizli bilgilerin açıklanmasına engel olunması veya adalet gücünün üstünlüğünün ve tarafsızlığının korunması için kanunla ve belirli koşullarla sınırlandırabilir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

I. Kriz durumlarının tanımlanması
II. Medya çalışanlarının dolaşımı ve habere ulaşma özgürlüğü
III. Medya çalışanlarının çalışma koşulları ve güvenlik
IV. İfade ve haber alma özgürlüğüne getirilecek aşırı sınırlamalar ve kamuoyunun manipüle edilmemesi için alınan tedbirler.
V. Kriz anında elinde bulunan bilgi, belge ve haber kaynağını açıklama ve kriz anına ilişkin olarak tanıklık yapma
Yukarıdaki ifadelerden hangileri Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 26 Eylül 2007 yılında gerçekleştirdiği 1005. toplantısında belirlenmiş olan kriz zamanlarında ifade ve haber alma özgürlüğünün korunması hakkında rehber ilkeler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve V

I, II ve IV

I, III ve V

I, II, III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 90

I. Şiddet ve zorbalığa özendirici yayın yapmaktan kaçınmak
II. Yayın tarihi için konan zaman kaydına saygı göstermek
III. Suçlu olduğu yargı kararıyla belirlenmedikçe hiç kimse “suçlu” ilan edilemez.
IV. Saklı kalması kaydıyla verilen bilgiler, kamu yararı ciddi bir biçimde gerektirmedikçe yayınlanamaz.
V. Soruşturulması gazetecilik olanakları içinde bulunan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğuna emin olunmaksızın yayınlanamaz.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri basın meslek ilkeleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

IV ve V

I ve IV

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Basın meslek ilkeleri:

Şiddet ve zorbalığı özendirici yayın yapmaktan kaçınılır.
Yayın tarihi için konan zaman kaydına saygı gösterilir.
Diğer kişiler hakkındaki izlenimlerinizi gözden geçirmek,
Diğer kişilerin sizin hakkınızdaki izlenimlerinin ne olduğunu anlamaya çalışmak,
Suçlu olduğu yargı kararıyla belirlenmedikçe hiç kimse “suçlu” ilan edilemez. • Saklı kalması kaydıyla verilen bilgiler, kamu yararı ciddi bir biçimde gerektirmedikçe yayınlanamaz.
Soruşturulması gazetecilik olanakları içinde bulunan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğuna emin olunmaksızın yayınlanamaz.

Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişim araçlarından birisi değildir?

Gazete

Televizyon

Telsiz

Radyo

Dergi

Açıklama:

Gazete, dergi, radyo, ve televizyon gibi izleyici kitlesine ulaşmak için tasarlanmış iletişim biçimleri kitle iletişim araçlarına örneklerdir. Telsiz bir kitle iletişim aracı değildir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Eğlence, haber ve bilgi iletişimi, reklam tanıtım mesajları gibi çok farklı fonksiyonlara hizmet eden iletişim kanallarının ortak adı aşağıdakilerden hangisidir?

Medya

Blog

WWW

Kartel

Basın

Açıklama:

Eğlence, haber ve bilgi iletişimi, reklam tanıtım mesajları gibi çok farklı fonksiyonlara hizmet eden iletişim kanallarına Medya adı verilir. Doğru cevap A’dır

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Medya Okuryazarlığı kavramının unsurlarından biri değildir?

Ulaşma

Analiz etme

Değerlendirme

Kıyaslama

İletme

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 4

Medya okuryazarlığının boyutlarını kavrayabilmek, mesajlara ulaşma, analiz, değerlendirme ve iletme işlevlerini yerine getirebilmek için bu alanda kişilerin eğitimine gereksinim duyulmaktadır. Kişilere bu becerileri kazandıracak eğitimcilerin belli konularda bilgi sahibi gerekir. Aşağıdakilerden hangisi bu konulardan birisi değildir?

Bilgi kaynakları, medya ürünleri ve iletişim kanalları

Yayıncılık ve medya endüstrisi

Medya ve bilgi yönetimi

Bilgisayar işletim sistemleri ve web yazılımları

Medya üretim ve dağıtım çalışmaları

Açıklama:

Kişilere bu becerileri kazandıracak eğitimcilerin bilgi sahibi olması gereken konular:

Bilgi kaynakları, medya ürünleri ve iletişim kanalları,
Bilgi gereksinimlerini saptama ve gereksinimleri karşılama yöntemleri,
Yayıncılık ve medya endüstrisi,
Medyanın özellikleri ve etkileri,
Medya ve bilgi yönetimi,
Bilgi okuryazarlığı,
Medya okuryazarlığı ve uygulamalar
Medya üretim ve dağıtım çalışmalarıdır.

Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Medya okuryazarlığı eğitimiyle kişilere kazandırılmak istenen becerilerden biridir?

Eleştirel düşünme yetenekleriyle medya içerikleri hakkında bağımsız yargılar verebilmek ve bunu geliştirmek

Kitle iletişim araçlarının yöntemlerini anlamak

Bireysel ve toplumsal olarak medya etkisinin farkında olmak

Analiz stratejileri oluşturmak ve medya mesajlarını tartışmak

Medya üretiminin temelinde yatan düşüncelerin ve değerlerin nasıl analiz edileceğini öğrenmek

Açıklama:

Medya okuryazarlığının boyutlarını kavrayabilmek, mesajlara ulaşma, analiz, değerlendirme ve iletme işlevlerini yerine getirebilmek için bu alanda kişilerin eğitimine gereksinim duyulmaktadır. Medya okuryazarlığı eğitimiyle kişilere kazandırılmak istenen temel beceriler şunlardır (Önal, 2007):

Medya kapsamındaki bilgi kaynaklarını ve kanallarını özellikleriyle tanıma;

Medya üretiminin temelinde yatan düşüncelerin ve değerlerin nasıl analiz edileceğini öğrenme;

Medyanın isimler, tarihler, tanımlar ve ortamlarla ifade edilebilen gerçek olaylara dayalı bilgiyi ne denli kapsadığını inceleme;

Medya kapsamında aşk, nefret, mutluluk ve kızgınlık gibi duyguların nasıl aktarılması gerektiğini anlatma;

Göze ve kulağa hitap eden estetik ve sanatsal unsurların medya kapsamıyla nasıl bütünleştiğini değerlendirme;

Edinilen bilgilere yönelik uygulamalar gerçekleştirme;

Materyal üretim aşamalarını öğrenerek, düşünceleri gerektiğinde medya ortamlarında ifade etmektir.

Diğer şıklar bir Medya Akademisyeni olan Art Silverblatt’ın belirttiği medya okuryazarlığının yedi temel özelliğinden dördünü göstermektedir.
Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi bir Medya Akademisyeni olan Art Silverblatt’ın belirttiği medya okuryazarlığının yedi temel özelliğinden birisi değildir?

Yayıncılıkla ilgili ilkeleri bilip yayın etiğine uygun davranma

Bireysel ve toplumsal olarak medya etkisinin farkında olma.

Analiz stratejileri oluşturma ve medya mesajlarını tartışma.

Medya içeriğini bir yazıyı okur gibi anlama, kültürü ve yaşamı tanımayı sağlar. Bir kültür ve o kültürün insanları ancak iletişim sayesinde öğrenilebilir.

Okuma ve yazma yeteneğinin geliştirilmesi. Geleneksel okuryazarlık ile aynı zamanda hem okuyup hem de yazan insanlar ifade edilmektedir. Bu medya okuryazarlığı için de geçerlidir. Medya okuryazarlığı, bir mesajı anlayabilme, yorumlayabilme ve anladığını yazıya dökebilme becerisidir.

Açıklama:

“Yayıncılıkla ilgili ilkeleri bilip yayın etiğine uygun davranma” medya okuryazarlığının 7 temel özelliğinden birisi değildir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığı için gereken temel becerilerdendir?

Yansıtma

Kıyaslama

Analiz

Tekrarlama

Hipotez

Açıklama:

Medya okuryazarlığı için temel beceriler şu başlıklar altında ele alınabilir:

Analiz: Bir medya mesajını anlamlı parçalara bölmek.
Değerlendirme: Anlamlı parçaların değeri hakkın hüküm verebilme; hüküm vermek bazı kriterlere göre parçaları karşılaştırmaktır.
Gruplama: Birbiri ile ilgili olan veya olmayan elemanları belirlemek. Gruplandırılan parçalardan bir model oluşturmak. Genel ilkeleri kullanarak belirli şeyleri açıklamak.
Sentez: Bütün parçaları yeni bir yapıda bir araya getirmek.
Özetleme: Mesajın en önemli noktasını anlatabilecek, açık anlaşılır bir özet oluşturmak. Yetenek ve beceriler kişilerin medya okuryazarı olabilmesinde oldukça önemlidir

Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Dijital okuryazarlığın sadece tuşlara basmaktan ibaret olmayan, fikirlere hâkim olmakla ilişkili özel bir tür zihniyet olduğunu belirten, Dijital okuryazarlık kavramını ilk olarak ortaya çıkartan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Erwing Goffman

Charles Wright Mills

Daniel Bell

Pierre Bourdieu

Paul Gilster

Açıklama:

Söz konusu araştırmacı Paul Gilster’dir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi kişisel gelişimde medya okuryazarlığını geliştirebilmek için kullanılabilen on teknik arasında değildir?

Kişisel anlam eşleştirme ve anlam yapılandırmayı güçlendirmek

Günlük Televizyon izleme süresini arttırmak

Medya mesajından alınmak istenilene yoğunlaşma-odaklanma

Davranışları değiştirme

Elde edilebilir bilginin kullanılabilir olması

Açıklama:

Günlük Televizyon izleme süresini arttırmak, kişisel gelişimde medya okuryazarlığını geliştirebilmek için kullanılabilen on teknik arasında değildir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

1996 yılında Türkiye’de ilk kez internet gazetesi uygulamasını başlatan gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Hürriyet

Milliyet

Cumhuriyet

Sabah

Star

Açıklama:

1996 yılında Türkiye’de ilk kez internet gazetesi uygulamasını başlatan gazete Milliyet’tir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi medyanın işlevlerinden biri değildir?

Eğlence

Haber işlevi

Bilgi işlevi

Yabacılaşma işlevi

Reklam

Açıklama:

Medya, eğlence, haber ve bilgi iletişimi, reklam tanıtım mesajları gibi çok farklı fonksiyonlara hizmet eden iletişim kanalları olarak da tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdaki gazetelerden hangisi ilk kez internet gazeteciliği uygulamasını başlatmıştır?

Milliyet

Hürriyet

Sabah

Cumhuriyet

Star

Açıklama:

Türkiye’de ilk kez Milliyet Gazetesi 26 Kasım 1996’da internet gazeteciliği uy- gulaması başlatmış, bu uygulamayı diğer yayın ku- ruluşları da izlemişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi medya mesajlarına ulaşma, bunları analiz edebilme, değerlendirebilme ve bunların iletilmesi olarak tanımlanmaktadır?

Kitle iletişim araçları

Medya sahipliği

Dördüncü kuvvet

Medya okuryazarlığı

Medyatikleşme

Açıklama:

Medya okuryazarlığı, medya mesajlarına ulaşma, bunları analiz edebilme, değerlendirebilme ve bunların iletilmesi olarak tanımlanmaktadır (Yates, 1999). Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığı eğitimiyle kişilere kazandırılmak istenen temel becerilerden biridir?

Medyada denemiş türlerle ilgili içerik kazandırmak.

Medya akışını kişiselleştirerek, dijital akış platformu oluşturabilmek.

Medya üretiminin temelinde yatan düşüncelerin ve değerlerin nasıl analiz edileceğini öğrenme.

Medya çalışanları ile biraraya gelerek iş bulma imkanı.

Radyo anonslarını seslendirmek.

Açıklama:

Medya okuryazarlığı eğitimiyle kişilere kazandırılmak istenen temel beceriler şunlardır (Önal, 2007):

Medya kapsamındaki bilgi kaynaklarını ve kanallarını özellikleriyle tanıma;

Medya üretiminin temelinde yatan düşüncelerin ve değerlerin nasıl analiz edileceğini öğrenme;

Medyanın isimler, tarihler, tanımlar ve ortamlarla ifade edilebilen gerçek olaylara dayalı bilgiyi ne denli kapsadığını inceleme;

• Medya kapsamında aşk, nefret, mutluluk ve kızgınlık gibi duyguların nasıl aktarılması gerektiğini anlatma;
• Göze ve kulağa hitap eden estetik ve sanatsal unsurların medya kapsamıyla nasıl bütünleştiğini değerlendirme;
• Edinilen bilgilere yönelik uygulamalar gerçekleştirme;
• Materyal üretim aşamalarını öğrenerek, düşünceleri gerektiğinde medya ortamlarında ifade etmedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Bir Medya Akademisyeni olan Art Silverblatt'a göre medya okuryazarlığının temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Medyada bilgi yönetimi.

Okuma ve yazma yeteneğinin geliştirilmesi.

İzleyici olarak beğeni düzeyini aşağı çekmek.

Medya içerikleri ve medyada verilen mesajları eleştirel düşünme.

Bilgi gereksinimlerini saptama.

Açıklama:

Bir Medya Akademisyeni olan Art Silverblatt’a göre kişinin eleştirel düşünme yetenekleriyle medya içerikleri hakkında bağımsız yargılar verebilmesi ve bunu geliştirme. Medya içerikleri ve medyada verilen mesajları eleştirel düşünme, medya okuryazarlığının temel özelliklerinden biridir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Medya okuryazarlık modeli aşağıdaki faktörlerinden hangisi hedeflerden ve girişimlerden oluşur?

Bilgi Yapıları

Kişisel Anlam Eşleştirme ve Anlam Yapılandırma Çalışması

Yetenek ve Beceriler

Bilgi İşleme Görevleri

Anlam Yapılandırma

Açıklama:

Kişisel Anlam Eşleştirme ve Anlam Yapılandırma Çalışması
Kişisel anlam eşleştirme ve anlam yapılandırma, bilgi işleme görevlerinin yönetimine ilişkin bir kavramdır. Bu kavram hedeflerden ve girişimlerden oluşur. Hedefler, edinilen bilgiler artarken süzgeçten geçenler kişi tarafından belirlenenlerce şekillenir. Bu kavramın güçlü olmaması girişimciliğin az ve hedeflere ulaşmanın güç olduğunu gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Dijital okuryazarlık kavramını ortaya çıkaran ilk araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Jean Baudrillard

Haluk Geray

Noam Chomsky

Art Silverblatt

Paul Gilster

Açıklama:

Dijital okuryazarlık kavramını ortaya çıkaran ilk araştırmacı Paul Gilster (1997): Dijital okuryazarlığın sadece tuşlara basmaktan ibaret olmayan, fikirlere hâkim olmakla ilişkili özel bir tür zihniyet olduğunu belirtmiştir (Gilster, 1997:15).

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi dijital okuryazarlıkla en az ilişkilidir?

Enformasyon çağı

Konvansiyonel medya

Yazılım uygulamarına erişim kolaylığı

Dijital içerik

İnternet teknolojisi

Açıklama:

Konvansiyonel medya, geleneksel medya demektir. Dijital medya okuryazarlığı bu kavramla doğrudan ilişkili değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

"............ üç görevi vardır. Bunlar süzme (filtreleme), anlam eşleştirme ve anlam yapılandırmadır."
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelirse doğru bir ifade olur?

Tümevarım

Sentez

Bilgi işleme

Beceri

Yetenek

Açıklama:

Bilgi işlemenin üç görevi vardır. Bunlar süzme (filtreleme), anlam eşleştirme ve anlam yapılandırmadır. Bu üç görev bilgi işleme sürecinde sırasıyla uygulanır. Bir mesaj süzme aşamasında ya yok sa- yılacak ya da işleme tabi tutulacaktır. İşleme tabi tutulan mesajlar için anlam eşleştirme ve anlam yapılandırma söz konusu olacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığı için temel becerilerden biri değildir?

Analiz

Değerlendirme

Gruplama

Doğuştan gelen kabiliyetleri öne çıkarmak.

Genel ilkeleri kullanarak belirli şeyleri açıklamak.

Açıklama:

Medya okuryazarlığı için temel beceriler şu başlıklar altında ele alınabilir:
• Analiz: Bir medya mesajını anlamlı parçalara bölmek.
• Değerlendirme: Anlamlı parçaların değeri hakkın hüküm verebilme; hüküm vermek bazı kriterlere göre parçaları karşılaştırmaktır.
• Gruplama: Birbiri ile ilgili olan veya olmayan elemanları belirlemek.
• Gruplandırılan parçalardan bir model oluşturmak.
• Genel ilkeleri kullanarak belirli şeyleri açıklamak.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Gazete, dergi, radyo, ve televizyon gibi izleyici kitlesine ulaşmak için tasarlanmış
iletişim biçimleri .......................... araçlarına örneklerdir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere seçeneklerden hangisi uygundur?

kitle iletişim

yüksek teknoloji

bilboard reklam

ticari ilişki

sosyal medya

Açıklama:

Gazete, dergi, radyo, ve televizyon gibi izleyici kitlesine ulaşmak için tasarlanmış
iletişim biçimleri kitle iletişim araçlarına örneklerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Türkiye’de ilk kez ................Gazetesi 26 Kasım 1996’da internet gazeteciliği uygulaması başlatmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere seçeneklerden hangisi uygundur?

Hürriyet

Cumhuriyet

Milliyet

Sabah

Yeni Asır

Açıklama:

Türkiye’de ilk kez ________Gazetesi 26 Kasım 1996’da internet gazeteciliği uygulaması
başlatmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdaki kavramlardan hangisi medya okuryazarlığıyla ilgili değildir?

Çeşitli biçimlerdeki yazılı-basılı, görsel, işitsel, elektronik ortamlardaki iletilere erişmek

Medya iletilerini yazmak için gereken bilgi birikimine sahip olmak,

Medya iletilerini anlamak ve değerlendirmek için gereken bilgi birikimine sahip olmak,

Medya olarak bilinen bilgi kaynaklarını tanımak, değerlendirmek ve gerektiği kadar
yararlanmak,

Farklı kaynaklardan gelen bilginin doğruluğunu
değerlendirmek

Açıklama:

Medya okuryazarlığı ile ilgili ortak özellikler şu başlıklar altında ele alınmaktadır (Önal, 2007).
• Çeşitli biçimlerdeki yazılı-basılı, görsel, işitsel, elektronik ortamlardaki iletilere erişmek,
• Medya iletilerini anlamak ve değerlendirmek için gereken bilgi birikimine sahip olmak,
• Medyayı etkin ve akılcı biçimde kullanmak,
• Medya olarak bilinen bilgi kaynaklarını tanımak, değerlendirmek ve gerektiği kadar
yararlanmak,
• Farklı kaynaklardan gelen bilginin doğruluğunu değerlendirmek,
• Medyanın kişilerin ve toplumun düşünceleri, davranışları ve değerleri üzerindeki etkisinin bilincinde olmak,
• Medya kanalları yoluyla toplumla etkili iletişim kurmak,
• Gereken tepkileri vererek bilginin bilinçli ve doğru üretilmesini sağlamak ve
• Fikir üretmekle kalmayıp düşünceleri iletme kapasitesine sahip olmaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

"Bilgisayar kullanımının herkes için aynı ölçüde kolay olmaması, kullanılan bilgisayarların donanımlarının gerekli işlemler için yetersiz olması ya da uydu kanallarının artmasıyla birçok kanalın televizyonlara girmesi ve alt yazı olmadan değişik dillerde yayın yapan kanalların televizyonda izlenebilirliği de sınırlılıklar" medya okuryazarlığı ögeleri düşünüldüğünde hangi başlık altında yer alır?

Analiz

İçerik yaratma

Değerlendirme

Ulaşma

Medya araçlarıyla iletişime geçme

Açıklama:

İletişim araçlarına ulaşımının zorluğu medya okuryazarlığının unsurlarından biridir. Teknolojide ve ulaşımda yaşanan tüm gelişmelere rağmen kitle iletişim araçlarına ulaşmada(erişimde) bazı zorluklardan bahsedilmektedir. Örneğin; bilgisayar kullanımının herkes için aynı ölçüde kolay olmaması, kullanılan bilgisayarların donanımlarının gerekli işlemler için yetersiz olması ya da uydu kanallarının artmasıyla birçok kanalın televizyonlara girmesi ve alt yazı olmadan değişik dillerde yayın yapan kanalların televizyonda izlenebilirliği de sınırlılıklar olarak karşımıza çıkmış ve medya
okuryazarlığı konusunu gündeme tekrar taşımıştır. Yazılı ve görsel medya bu konuda biraz daha şanslıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Medya okuryazarlığının yapılandırılmasının temelini oluşturan aşağıda listelenmiş beş ögenin tümüne ne denir?
I. Medya etkileri
II. Medya içeriği
III. Medya endüstrileri
IV. Gerçek dünya
V. Birey

Yetenek ve beceriler

Kişisel anlam eşleştirme

Anlam yapılandırma

Bilgi işleme

Bilgi yapıları

Açıklama:

Medya okuryazarlığının yapılandırılmasının temeli beş güçlü bilgi yapısı setidir. Temel bilgi yapıları; medya etkileri, medya içeriği, medya endüstrileri, gerçek dünya ve bireydir. Bilgi yapıları kişisel hafızada organize edilmiş bilgi birikimidir ve bilgi birikimleri kendiliğinden oluşmaz; bilgi birikimi dikkatli ve tam olarak oluşturulmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Toplumsal ve kişisel gelişim açısından değerlerndirildiğinde medya okuryazarlığının "Enerji ve pratik zekâyı kullanarak bilgiyi en doğru şekilde öğrenmek ve analiz etmek ve becerilerin birleşimi" tekniğine ne denir?

Kişisel anlam eşleştirme ve anlam yapılandırmayı güçlendirmek

Medya mesajından alınmak istenilene yoğunlaşma-odaklanma

Elde edilebilir bilginin kullanılabilir olması

İzlenilen, dinlenilen veya okunan bir şeyin gerçek mi, yoksa hayal ürünü mü olduğunun farkında olma

Kişisel sorumluluk alma

Açıklama:

Kişisel anlam eşleştirme ve anlam yapılandırmayı güçlendirmek: Bu hedeflere ulaşmak için enerji ve pratik zekâyı kullanarak bilgiyi en doğru şekilde öğrenmek ve analiz etmek ve becerilerin birleşimidir. Belirli bir kanının oluşması için zihinsel çabalar da önemlidir. Çünkü sonuçta bir kitabın okunması, bir dersin dinlenmesi, bir televizyon programının izlenmesi için gereken süre kişinin harcadığı zihinsel çabayı gösterir. Zihinsel çabaya yapılan yatırımın miktarı (AIME) kişisel gelişim için medya okuryazarlığı adına oldukça önemlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Bireylerin yaşam boyu öğrenme, analitik düşünme becerisine sahip olmayı amaçlayan, sorgulayan, araştıran, teknolojiyi kullanabilen, tartışan, yaratıcı, üretken, girişimci, ürettiğini paylaşan ve daha birçok becerilerin kazanıldığı "....................’’ olarak da adlandırılmaktadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere seçeneklerden hangisi uygundur?

Medya çağı

Enformasyon çağı

Teknoloji çağı

Bilgisayar çağı

Dijital çağ

Açıklama:

21. yüzyıl, sosyal, ekonomik, teknolojik vb. alanda pek çok gelişmenin ve değişimlerin hızlı yaşandığı bir dönemdir. Bu zaman dilimi, bireylerin yaşam boyu öğrenme, analitik düşünme becerisine sahip olmayı amaçlayan, sorgulayan, araştıran, teknolojiyi kullanabilen, tartışan, yaratıcı, üretken, girişimci, ürettiğini paylaşan ve daha birçok
becerilerin kazanıldığı ‘’Enformasyon Çağı’’ olarak da adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Bir izleyiciye azı reklamları boykot ettiren, bazı programları doğrudan zaplattıran ve bazı aboneliklerini iptal ettirerek tepki göstermesini sağlayan güç nedir?

Abone olduğu şirketler

Medya

Medya okur yazarlığı

Demokratik toplumlar

Devlet kurumları

Açıklama:

Toplumun tüketim alışkanlıklarının, kişinin tüketim alışkanlıklarından farklı olması durumunda kişi ikilemde kalabilecektir. Ya kendi tüketim alışkanlıklarını sürdürecek ya da yeni tüketim alışkanlıklarına yönelecektir. Kendi tüketim alışkanlıklarına devam etmek isteyen kişi, reklamları boykot edebilir, varsa çeşitli aboneliklerini iptal edebilir,
medyada hoşlanmadıklarını görmek istemeyebilir ve en azından bir televizyon programını veya reklamı zaping yapabilir. Bunlar kişinin medyada görmek istemediklerine bir tepkidir. Bu davranış şeklinin çok sayıda kişi tarafından benimsenmesi durumunda medya üzerinde kontrol gücü artacaktır. Bu güç medya okuryazarlığı ile sağlanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Bilgi işleme sürecinde " mesajda hangi konuya önem verileceği, hangi konunun gereksiz olduğunun kararlaştırılması" aşamasına ne denir?

Sentezleme

Özetleme

Anlam yapılandırma

Süzme

Anlam eşleştirme

Açıklama:

Mesajların süzülmesi
Görev: Bu aşamada mesajda hangi konuya önem verileceği, hangi konunun gereksiz
olduğunun kararlaştırılması
Hedef: Mesajda en yüksek fayda sağlayacak bilgilere odaklanmak, diğerlerini göz ardı etmek
Odaklanma: Çevredeki mesajlar

Doğru Cevap: D

Soru 30

_________kişinin yatkınlık ve öğrenime bağlı olarak bir işi başarma ve bir işlemi amaca
uygun olarak sonuçlandırma yeteneği iken; doğuştan gelen bir güç olarak da ifade
edilen _________, bir kimsenin bir işi anlama veya yapabilme niteliği, kabiliyetidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere seçeneklerden hangisi uygundur?

Değerlendirme-analiz

Guruplama-yetenek

Analiz-beceri

Yetenek-beceri

Beceri-yetenek

Açıklama:

Beceri kişinin yatkınlık ve öğrenime bağlı olarak bir işi başarma ve bir işlemi amaca
uygun olarak sonuçlandırma yeteneği iken; doğuştan gelen bir güç olarak da ifade
edilen yetenek, bir kimsenin bir işi anlama veya yapabilme niteliği, kabiliyetidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi iletişim teknolojileri ve medyanın nosyonları arasında bulunmaz?

Toplumsallaşma

Tartışma

Uyarma

Parçalanma

Eğitim ve kültür

Açıklama:

İletişim teknolojileri ve medyanın nosyonları arasında parçalanma değil, bütünleşme bulunmaktadır. Doğru cevep D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdaki kavramlardan handisi basın ve ifade özgürlüğü kavramlarıyla en ilintili kavramdır?

Sansür

Teknoloji

Dil

Söylem

Mecra

Açıklama:

Teokratik ülkelerde sıklıkla karşılaşılan sansür olayları, demokratikleşmede önemli bir adım olmuş; demokratik toplumlarda sansür tamamen kaldırılmış veya kaldırılmaya çalışılan önemli bir adım olmuştur. Dolayısıyla sansüe basın ve ifade özgürlüğü kavramlarıyla yakınfan ilişkilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Türkiye'de internet gazeteciliği uygulaması ilk kez hangi gazete tarafından ve ne zaman başlatılmıştır?

Milliyet, 2000

Sabah, 1995

Hürriyet, 1990

Hürriyet, 2000

Milliyet, 1996

Açıklama:

Türkiye’de ilk kez Milliyet Gazetesi 26 Kasım 1996’da internet gazeteciliği uygulaması başlatmış, bu uygulamayı diğer yayın kuruluşları da izlemişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Medya okuryazarlığı ile ilgili ortak özelliklere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Yazılı-basılı, görsel, işitsel, elektronik ortamlardaki iletilere erişmek

Fikir üretmekle kalmayıp düşünceleri iletme kapasitesine sahip olmak

Medya hukukunu savunarak bilginin yasalara uygunluğunu denetlemek

Medya kanalları yoluyla toplumla etkili iletişim kurmak

Gereken tepkileri vererek bilginin bilinçli ve doğru üretilmesini sağlamak

Açıklama:

Medya hukukunu savunmak ya da bilginin yasalara uygunluğunu denetlemek medya okuryazarlığı ile bağlantılı konular değildir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Bazı sitelerde sayfaların bazı dillere çevrilmesi olanaklıdır. Ancak, bu dillerden hiçbirini bilmeyen kişi için sayfada yer alan bilgi içerik olarak anlaşılamaz ve ulaşılamaz olacaktır. Bu durum medya okuryazarlığının hangi unsuruyla ilgilidir?

Ulaşma

Analiz etme

Değerlendirme

İletme

Yayınlama

Açıklama:

İletişim araçlarına ulaşımının zorluğu medya okuryazarlığının unsurlarından biridir. Soruda bahsi geçen örnek ulaşma unsuru ile ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Haberin, makalenin ya da reklamın neyi gösterdiği, ana temasının ne olduğu, ne verdiği ve amacının ne olduğunu doğru algılayabilmek medya okuryazarluğu kavramının hangi unsuru çerçevesinde değerlendirilir?

Ulaşma

Analiz

Değerlendirme

İçerik yaratma

Geribildirim

Açıklama:

Haberin, makalenin ya da reklamın neyi gösterdiği, ana temasının ne olduğu, ne verdiği ve amacının ne olduğunu doğru algılayabilmek medya okuryazarluğu kavramının analiz unsuru çerçevesinde değerlendirilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Art Silverblatt'in belirttiği medyaokuryazarlığı özellikleri arasında bulunmaz?

Kişinin eleştirel düşünme yetenekleriyle medya içerikleri hakkında bağımsız yargılar verebilmesi ve bunu geliştirme.

Kitle iletişim araçlarının yöntemlerini anlama.

Bireysel ve toplumsal olarak medya etkisinin farkında olma.

Analiz stratejileri oluşturma ve medya mesajlarını tartışma.

Medya kapsamında aşk, nefret, mutluluk ve kızgınlık gibi duyguların nasıl aktarılması gerektiğini anlatma;

Açıklama:

"Medya kapsamında aşk, nefret, mutluluk ve kızgınlık gibi duyguların nasıl aktarılması gerektiğini anlatma" medya okuryazarlığı ile kişilere kazandırılmak istenen temel becerilerdendir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Medya okuryazarlığı için temel becerilerle ilgili olarak bir medya mesajını anlamlı parçalara bölmeye ne ad verilir?

Analiz

Değerlendirme

Gruplama

Sentez

Özetleme

Açıklama:

Bir medya mesajını anlamlı parçalara bölmek analiz becerisidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Bilgi işleme sürecinde mesajlardaki sembollere odaklanma hangi görev sırasında gerçekleşir?

Süzme

Anlam eşleştirme

Anlam yapılandırma

Görev

Hedef

Açıklama:

Bilgi işlemenin üç görevi vardır. Bunlar süzme (filtreleme), anlam eşleştirme ve anlam yapılandırmadır. Anlam eşleştirmede odak noktası mesajlardaki sembollerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdaki ifadelerden hangisi bir medya okuryazarının kendine sorması gereken başlıca sorular arasında değildir?

Farklı medya araçlarında çıkan haberler konusunda kendi düşüncelerimi geliştirebiliyor muyum ya da sadece aynı noktada mıyım?

Hâlâ bir ya da en fazla iki medya aracını mı takip edebiliyorum?

Medyada kullanılan araçlar konusunda kendimi ne kadar geliştirebiliyorum?

Medyadan edindiklerim konusunda özel hedeflere ulaşmak için planlarım var mı?

Konuyla ilgili kendimi şimdiye kadar yaptıklarım kadarıyla geliştirmiş olmam yeterli mi?

Açıklama:

Medya okuryazarlığı süreci sürekli ilerleyen bir süreçtir dolayısıyla kişi yaptıklarıyla yetinmemelidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

İletilerin kamusal, dolaylı, tek yönlü teknik bir araç sayesinde dağınık bir kitleye iletildiği sürece ne ad verilir?

Medya

Kitle iletişimi

İletişim

Etkileşim

Habercilik

Açıklama:

En genel anlamda “kitle iletişimi”; iletilerin kamusal, dolaylı, tek yönlü teknik bir araç sayesinde dağınık bir kitleye iletildiği süreç şeklinde tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

“www” ne anlama gelir?

Dünya bilgisayar hattı

Dünya bilgi ağı

Haber alma

Dünyayı saran bilgisayar ağı

Web sayfası

Açıklama:

“www” kısaltması, İngilizce “Word Wide Web” sözcüklerinin baş harflerinin kısaltmasından oluşur. “Dünyayı saran bilgisayar ağı” anlamına gelir. World Wide Web(WWW) sayesinde dünyanın herhangi bir yerinde yaşayan bir kişi, yine dünyanın herhangi bir yerindeki siteye kolaylıkla erişebilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

İletilerin kitlesel boyutta dağıtımını gerçekleştiren kitle iletişim araçlarına ne denir?

Medya

İnternet

Haber

Kanal

Haber kanalı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 44

Medya mesajlarına ulaşma, bunları analiz edebilme, değerlendirebilme ve bunların iletilmesi olarak tanımlanan terim hangisidir?

Görsel okuryazarlık

Okuryazarlık

Gazetecilik

Bilgi okuryazarlığı

Medya okuryazarlığı

Açıklama:

Medya okuryazarlığı, medya mesajlarına ulaşma, bunları analiz edebilme, değerlendirebilme ve bunların iletilmesi olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Medya okuryazarlığında analiz ne anlama gelir?

Anlaşılması için karmaşık bir konuyu daha küçük parçalara bölme işlemidir.

Matematiksel hesaplamalara dayalı değişim tahminleridir.

Makalenin ya da bir haberin içeriğini doğru anlama yeteneğidir.

Sosyal, kültürel, ekonomik, politik, vb. konularda içerik üreten medya için eleştirel yaklaşımdır.

Bilgi yönetimidir.

Açıklama:

anlamlı parçalara bölmektir.
İletişim araçlarına ulaşılmasından sonra, medya okuryazarlığı ile ilgili ikinci unsur olarak analiz etme karşımıza çıkmaktadır. Analiz, makalenin ya da bir haberin içeriğini doğru anlama ve analiz edebilme yeteneğidir. Haberin, makalenin ya da reklamın neyi gösterdiği, ana temasının ne olduğu, ne verdiği ve amacının ne olduğunu doğru algılayabilmek analiz kapsamında değerlendirilir. Analiz etme, medyanın etkili kullanımı için analitik düşünme adına bir başlangıçtır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Medya iletilerini anlamak ve değerlendirmek için gereken bilgi birikimine sahip olmak,
Medya her durumda her şekilde her zaman yararlanmak,
Farklı kaynaklardan gelen bilginin doğruluğunu değerlendirmek,
Medyanın kişilerin ve toplumun düşünceleri, davranışları ve değerleri üzerindeki etkisinin bilincinde olmak,
Gereken tepkileri vererek bilginin bilinçli ve doğru üretilmesini sağlamak,
Fikir üretmekle kalmayıp düşünceleri iletme kapasitesine sahip olmaktır.

Maddelerden hangileri medya okuryazarlığı ile ilgili ortak özelliklerdendir?

I, II, III, IV

I, III, IV, V, VI

II, III, IV, V, VI

I, II, III, IV, V

I, II, III, IV, V, VI

Açıklama:

Medya okuryazarlığı, medya mesajlarına ulaşma, bunları analiz edebilme, değerlendirebilme ve bunların iletilmesi olarak tanımlanmaktadır (Yates, 1999). Bu tanımdaki unsurlar dört başlık altında ele alınmaktadır. Bunlar; ulaşma, analiz etme, değerlendirme ve iletmedir. Bu unsurları ele almadan önce medya okuryazarlığının bilişsel, duygusal, estetik ve ahlaki boyutları üzerinde durmakta yarar vardır. Medya okuryazarlığı ile ilgili ortak özellikler şu başlıklar altında ele alınmaktadır (Önal, 2007).

Çeşitli biçimlerdeki yazılı-basılı, görsel, işitsel, elektronik ortamlardaki iletilere erişmek,

Medya iletilerini anlamak ve değerlendirmek için gereken bilgi birikimine sahip olmak,

Medyayı etkin ve akılcı biçimde kullanmak,

Medya olarak bilinen bilgi kaynaklarını tanımak, değerlendirmek ve gerektiği kadar yararlanmak,

Farklı kaynaklardan gelen bilginin doğruluğunu değerlendirmek,

Medyanın kişilerin ve toplumun düşünceleri, davranışları ve değerleri üzerin

Medya iletilerini anlamak ve değerlendirmek için gereken bilgi birikimine sahip olmak,
Medyayı etkin ve akılcı biçimde kullanmak,
Medya olarak bilinen bilgi kaynaklarını tanımak, değerlendirmek ve gerektiği kadar yararlanmak,
Farklı kaynaklardan gelen bilginin doğruluğunu değerlendirmek,
Medyanın kişilerin ve toplumun düşünceleri, davranışları ve değerleri üzerindeki etkisinin bilincinde olmak,
Medya kanalları yoluyla toplumla etkili iletişim kurmak,
Gereken tepkileri vererek bilginin bilinçli ve doğru üretilmesini sağlamak ve
Fikir üretmekle kalmayıp düşünceleri iletme kapasitesine sahip olmaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Medya okuryazarlığında anlamlı parçaların değeri hakkın hüküm verebilme hangi beceriyi gerektirir?

Analiz

Gruplama

Değerlendirme

Sentez

Özetleme

Açıklama:

Analiz: Bir medya mesajını anlamlı parçalara bölmek.

Değerlendirme: Anlamlı parçaların değeri hakkın hüküm verebilme; hüküm vermek, bazı kriterlere göre parçaları karşılaştırmaktır.

Gruplama: Birbiri ile ilgili olan veya olmayan elemanları belirlemek.

Gruplandırılan parçalardan bir model oluşturmak.

Genel ilkeleri kullanarak belirli şeyleri açıklamak

Sentez: Bütün parçaları yeni bir yapıda bir araya getirmek.

Özetleme: Mesajın en önemli noktasını anlatabilecek, açık anlaşılır bir özet oluşturmak. Yetenek ve beceriler kişilerin medya okuryazarı olabilmesinde oldukça önemlidir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Mesajların süzülmesi
Bilgi Üretimi
Anlam Eşleştirme
Anlam Üretimi
Anlam Yapılandırma

Maddelerden hangileri bilgi işlemenin görevlerindendir?

I, III, V

I, II, III, V

I, III, IV, V

II, IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Bilgi İşleme Görevleri Bilgi işlemenin üç görevi vardır. Bunlar süzme (filtreleme), anlam eşleştirme ve anlam yapılandırmadır. Bu üç görev bilgi işleme sürecinde sırasıyla uygulanır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Bilgi işlemeye ilişkin mesajların süzülmesinde hedef nedir?

Mesajlardaki semboller

Temel yetenekleri kullanarak sembolleri tanımak ve yerleştirmek

Önceden öğrenilen mesajlara etkin bir şekilde erişmek

Bir mesajın anlamını birden çok bakış açısıyla açıklamak

Mesajda en yüksek fayda sağlayacak bilgilere odaklanmak, diğerlerini göz ardı etmek

Açıklama:

Bilgi işlemenin üç görevi vardır. Bunlar süzme (filtreleme), anlam eşleştirme ve anlam yapılandırmadır. Bu üç görev bilgi işleme sürecinde sırasıyla uygulanır. Bir mesaj süzme aşamasında ya yok sayılacak ya da işleme tabi tutulacaktır. İşleme tabi tutulan mesajlar için anlam eşleştirme ve anlam yapılandırma söz konusu olacaktır. Bu üç görev ile ilgili açıklamalar aşağıda kısaca verilmiştir;
Mesajların süzülmesi

Görev: Bu aşamada mesajda hangi konuya önem verileceği, hangi konunun gereksiz olduğunun kararlaştırılması

Hedef: Mesajda en yüksek fayda sağlayacak bilgilere odaklanmak, diğerlerini göz ardı etmek

Odaklanma: Çevredeki mesajlar

Anlam Eşleştirme

Görev: Temel yetenekleri kullanarak sembolleri tanımak ve yerleştirmek

Hedef: Önceden öğrenilen mesajlara etkin bir şekilde erişmek

Odaklanma: Mesajlardaki semboller

Anlam Yapılandırma

Görev: Anlam eşleştirmesinin ötesine geçmek için becerile

Mesajların süzülmesi

Görev: Bu aşamada mesajda hangi konuya önem verileceği, hangi konunun gereksiz olduğunun kararlaştırılması
Hedef: Mesajda en yüksek fayda sağlayacak bilgilere odaklanmak, diğerlerini göz ardı etmek
Odaklanma: Çevredeki mesajlar

Doğru Cevap: E

Soru 50

Dijital okuryazarlık nedir?

Dijital cihazların ustaca kullanılması

Dijital ortamlarda uzun vakitler geçirilmesi

Dijital medya kullanım sıklığı

Dijital medyayı kullanım için gereken bilgi, beceri, tutumlar

Dijital medyayı kullanımındaki artış

Açıklama:

Dijital okuryazarlık kavramını ortaya çıkaran ilk araştırmacı Paul Gilster (1997): Dijital okuryazarlığın sadece tuşlara basmaktan ibaret olmayan, fikirlere hâkim olmakla ilişkili özel bir tür zihniyet olduğunu belirtmiştir (Gilster, 1997:15). Gilster’in bu görüşü dijital okuryazarlığın kabul edilmiş şu üç ilkeye dayanmaktadır;

Çeşitli donanım aygıtlarına ve yazılım uygulamalarına erişim ve bunları kullanma bilgi ve becerisi,

Dijital içerik ve uygulamaları anlamak veeleştirel bir şekilde analiz etmek için yeterlilik,

Dijital teknoloji ile yaratma becerisi (Media Awareness Network, 2010).

Gilster’in bu ilkelerinden hareket eden Avrupa Komisyonu, dijital okuryazarlık ile ilgili yetkinlikleri; problemleri çözmek, iletişim kurmak, bilgiyi yönetmek, işbirliği yapmak, içerik oluşturmak ve paylaşmak; iş, boş zaman, katılım, öğrenme, sosyalleşme, tüketim için etkili, verimli, uygun, eleştirel, yaratıcı, özerk, esnek ve etik bir şekilde bilgi iletişim teknolojil
Dijital okuryazarlık ile ilgili yetkinlikler; problemleri çözmek, iletişim kurmak, bilgiyi yönetmek, işbirliği yapmak, içerik oluşturmak ve paylaşmak; iş, boş zaman, katılım, öğrenme, sosyalleşme, tüketim için etkili, verimli, uygun, eleştirel, yaratıcı, özerk, esnek ve etik bir şekilde bilgi iletişim teknolojilerini ve dijital medyayı kullanım için gereken bilgi, beceri, tutumlar (yetenekler, stratejiler, değerler ve farkındalık dahil) olarak tanımlamaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığı kavramının tanımındaki unsurlardan biri değildir?

Ulaşma

Analiz etme

Dikkat çekme

Değerlendirme

İletme

Açıklama:

Medya okuryazarlığı, medya mesajlarına ulaşma, bunları analiz edebilme, değerlendirebilme ve bunların iletilmesi olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımdaki unsurlar dört başlık altında ele alınmaktadır. Bunlar; ulaşma, analiz etme, değerlendirme ve iletmedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığının boyutlarından biri değildir?

Kültürel

Bilişsel

Duygusal

Estetik

Ahlaki

Açıklama:

Medya okuryazarlığı denildiğinde ele alınması gereken bir diğer konu da medya okuryazarlığının çok boyutlu olduğudur. Medya okuryazarlığının bilişsel, duygusal, estetik ve ahlaki boyutları vardır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Ruh halinin, vicdan duygularının ne yönde olduğuyla ilgili olan medya okuryazarlığı boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

Bilişsel

Duygusal

Ahlaki

Estetik

Kültürel

Açıklama:

Değerler hakkında bilgi içeren ahlaki boyut ise, ruh halinin, vicdan duygularının ne yönde olduğuyla ilgilidir. Örneğin; bir film izlerken ya da bir roman okurken onları ahlaki boyuta göre yargılar ve düşünürüz. Bir karakter ya iyilikten ya da kötülükten yanadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşk, nefret, hiddet ve mutluluk gibi hislerle ilgili olan medya okuryazarlığı boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

Bilişsel

Duygusal

Estetik

Kültürel

Ahlaki

Açıklama:

Medya okuryazarlığının bilişsel, duygusal, estetik ve ahlaki boyutları vardır. Duygusal boyut; aşk, nefret, hiddet ve mutluluk gibi hislerle ilgilidir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlık modelinin üzerinde durduğu faktörlerden biri değildir?

Değerler

Bilgi yapıları

Yetenek ve Beceriler

Kişisel anlam eşleştirme ve anlam yapılandırma çalışması

Bilgi işleme

Açıklama:

Medya okuryazarlık modeli dört ana faktör üzerinde durmaktadır. Modelin temelinde bilgi yapıları faktörü yer almaktadır. Bilgi yapıları bileşimi ikinci faktör olan kişisel anlam eşleştirme ve anlam yapılandırma için bilgi sağlar. Bu, bilgi işlemeye ilişkin kararların motive edildiği yerdir. Üçüncü faktör bilgi işleme araçları ile ilgili kişinin yetenekleri ve becerileridir. Dördüncü faktör ise, bilgi işleme görevleri akışı olarak ifade edilir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

I. Medyayı etkin ve akılcı biçimde kullanmak
II. Farklı kaynaklardan gelen bilginin doğruluğunu değerlendirmek
III. Medya kanalları yoluyla toplumda etkili iletişim kurmak
IV. Gereken tepkileri vererek bilginin bilinçli ve doğru üretilmesini sağlamak
V. Fikir üretmekle kalmayıp düşünceleri iletme kapasitesine sahip olmak
Yukarıdaki ifadelerden hangileri medya okuryazarlığı ile ilgili ortak özellikler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I, II ve III

I, II, III, IV ve V

III, IV ve V

II ve V

Açıklama:

Medya okuryazarlığı ile ilgili ortak özellikler şu başlıklar altında ele alınmaktadır:

Çeşitli biçimlerdeki yazılı-basılı, görsel, işitsel, elektronik ortamlardaki iletilere erişmek,
Medya iletilerini anlamak ve değerlendirmek için gereken bilgi birikimine sahip olmak,
Medyayı etkin ve akılcı biçimde kullanmak,
Medya olarak bilinen bilgi kaynaklarını tanımak, değerlendirmek ve gerektiği kadar yararlanmak,
Farklı kaynaklardan gelen bilginin doğruluğunu değerlendirmek,
Medyanın kişilerin ve toplumun düşünceleri, davranışları ve değerleri üzerindeki etkisinin bilincinde olmak,
Medya kanalları yoluyla toplumla etkili iletişim kurmak,
Gereken tepkileri vererek bilginin bilinçli ve doğru üretilmesini sağlamak ve
Fikir üretmekle kalmayıp düşünceleri iletme kapasitesine sahip olmaktır.
Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

I. Medya kapsamındaki bilgi kaynaklarını ve kanallarını özellikleriyle tanıma
II. Medya üretiminin temelinde yatan düşüncelerin ve değerlerin nasıl analiz edileceğini öğrenme
III. Göze ve kulağa hitap eden estetik ve sanatsal unsurların medya kapsamıyla nasıl bütünleştiğini değerlendirme
IV. Edinilen bilgilere yönelik uygulamalar gerçekleştirme
V. Materyal üretim aşamalarını öğrenerek, düşünceleri gerektiğinde medya ortamlarında ifade etme
Yukarıdaki ifadelerden hangileri medya okuryazarlığı eğitimiyle kişilere kazandırılmak istenen temel beceriler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Medya okuryazarlığı eğitimiyle kişilere kazandırılmak istenen temel beceriler şunlardır:

Medya kapsamındaki bilgi kaynaklarını ve kanallarını özellikleriyle tanıma;
Medya üretiminin temelinde yatan düşüncelerin ve değerlerin nasıl analiz edileceğini öğrenme;
Medyanın isimler, tarihler, tanımlar ve ortamlarla ifade edilebilen gerçek olaylara dayalı bilgiyi ne denli kapsadığını inceleme;
Medya kapsamında aşk, nefret, mutluluk ve kızgınlık gibi duyguların nasıl aktarılması gerektiğini anlatma;
Göze ve kulağa hitap eden estetik ve sanatsal unsurların medya kapsamıyla nasıl bütünleştiğini değerlendirme;
Edinilen bilgilere yönelik uygulamalar gerçekleştirme;
Materyal üretim aşamalarını öğrenerek, düşünceleri gerektiğinde medya ortamlarında ifade etmedir.

Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

I. Bilgi gereksinimlerini saptama ve gereksinimleri karşılama yöntemleri
II. Medya ve bilgi yönetimi
III. Bilgi okuryazarlığı
IV. Medya üretim ve dağıtım çalışmaları
V. Medyanın özellikleri ve etkileri
Yukarıdaki ifadelerden hangileri kişilere medya okuryazarlığı becerileri kazandıracak eğitimcilerin bilgi sahibi olmaları gerektiği konular arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve III

I, IV ve V

I, II, III, IV ve V

II ve III

Açıklama:

Kişilere medya okuryazarlığı becerileri kazandıracak eğitimcilerin hangi konularda bilgi sahibi olmaları gerektiği bir diğer önemli konudur. Bu konular:

Bilgi kaynakları, medya ürünleri ve iletişim kanalları,
Bilgi gereksinimlerini saptama ve gereksinimleri karşılama yöntemleri,
Yayıncılık ve medya endüstrisi,
Medyanın özellikleri ve etkileri,
Medya ve bilgi yönetimi,
Bilgi okuryazarlığı,
Medya okuryazarlığı ve uygulamalar ve
Medya üretim ve dağıtım çalışmalarıdır.

Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

I. Kişinin eleştirel düşünme yetenekleriyle medya içerikleri hakkında bağımsız yargılar verebilmesi ve bunu geliştirme
II. Kitle iletişim araçlarının yöntemlerini anlama
III. Bireysel ve toplumsal olarak medya etkisinin farkında olma
IV. Analiz stratejileri oluşturma ve medya mesajlarını tartışma
V. Okuma ve yazma yeteneğinin geliştirilmesi
Yukarıdaki ifadelerden hangileri Art Silverblatt’ın belirrtiği medya okuryazarlığın temel özellikleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II, III, IV ve V

IV ve V

I, III ve IV

Açıklama:

Bir Medya Akademisyeni olan Art Silverblatt’ de medya okuryazarlığının yedi temel özelliği olduğunu belirtmiştir. Bu yedi karakter şu şekilde sıralanabilir:

Kişinin eleştirel düşünme yetenekleriyle medya içerikleri hakkında bağımsız yargılar verebilmesi ve bunu geliştirme.
Kitle iletişim araçlarının yöntemlerini anlama.
Bireysel ve toplumsal olarak medya etkisinin farkında olma.
Analiz stratejileri oluşturma ve medya mesajlarını tartışma.
Medya içeriğini bir yazıyı okur gibi anlama, kültürü ve yaşamı tanımayı sağlar.
Medyadan daha çok haz alma, daha çok şey anlama, anlaşılan medya mesajlarının seviyesini yükseltme ve daha değerli bir hale getirme.
Okuma ve yazma yeteneğinin geliştirilmesi.

Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

I. Analiz II. Değerlendirme III. Gruplama IV. Sentez V. Özetleme Yukarıdaki ifadelerden hangileri medya okuryazarlığı için temel beceriler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve III

I, IV ve V

II ve III

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Medya okuryazarlığı için temel beceriler şu başlıklar altında ele alınabilir:

Analiz

Değerlendirme

Gruplama

Sentez

Özetleme

Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Üretilmiş bilginin etkileşim halindeki taraflar arasındaki paylaşım sürecine ne ad verilir?

Etkileşim

İletişim

Medya

Medya okuryazarlığı

Sosyalleşme

Açıklama:

İletişim üretilmiş bilginin etkileşim halindeki taraflar arasında paylaşım sürecidir. (Doğan, 1998) Bu paylaşım, sistemi oluşturan iki farklı taraf arasında bilgi akışı ve alışverişi ile gerçekleşir. İletişim bu açıdan ele alındığında, iletişim sadece insanlar arasında değil, insanın etkileşim içinde olduğu diğer canlılar ile makineleri de içine alan bir süreçtir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Büyük iletişim ve yayın organlarının bütününe verilen ad nedir?

Televizyon

Gazete

Kitle iletişimi

Medya

Basın

Açıklama:

Medya dilimize İngilizceden geçmiş bir kelimedir. Türk Dil Kurumu, Büyük Türkçe Sözlükte medya “Büyük iletişim ve yayın organlarının bütününe verilen ad” olarak tanımlanmaktadır. Medya, eğlence, haber ve bilgi iletişimi, reklam tanıtım mesajları gibi çok farklı fonksiyonlara hizmet eden iletişim kanalları olarak ta tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Medya araçlarının ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Mesaj taşıması ve iletmesi.

İnternet ile çalışması.

Etkileşimli olması.

Mutluluk vermesi.

Görsel öğelere sahip olması.

Açıklama:

Günlük yaşamda karşılaştığımız medya araçlarından bazıları; gazeteler, kitaplar, dergiler, sinema filmleri, radyo, tiyatro, televizyon, video kaydedicileri, video oyunları ve internettir (sosyal medya, dijital medya). Tüm bu araçların ortak özelliği bir mesaj taşıması ve iletmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Türkiye'deki internet gazeteciliği uygulamasını başlatan gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Akşam Gazetesi

Milli Gazete

Sabah Gazetesi

Hürriyet Gazetesi

Milliyet Gazetesi

Açıklama:

Türkiye’de ilk kez Milliyet Gazetesi 26 Kasım 1996’da internet gazeteciliği uygulaması başlatmış, bu uygulamayı diğer yayın kuruluşları da izlemişlerdir. Bu uygulama gazeteciliğe yeni bir boyut kazandırmış ve internet gazeteciliğini ortaya çıkarmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Medya okuryazarlığının duygusal boyutu aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

Tanımlamalar

Vicdani duyguların yönü

Zamanlar

Hisler

İsimler

Açıklama:

Medya okuryazarlığının boyutlarının her biri farklı alanları anlamaya odaklanır. Duygusal boyut, aşk, nefret, hiddet ve mutluluk gibi hislerle ilgilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığının unsurlarından biridir?

Bulma

Okuma

Değerlendirme

Arama

Anlama

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 67

"Kişisel hafızada organize edilmiş bilgi birikimi" olarak tanımlayabileceğimiz medya okuryazarlığı modeli faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Bilgi yapıları

Anlam eşleştirme

Analiz

Beceri

Filtreleme

Açıklama:

Medya okuryazarlık modeli dört ana faktör üzerinde durmaktadır. Modelin temelinde bilgi yapıları faktörü yer almaktadır. Bilgi yapıları kişisel hafızada organize edilmiş bilgi birikimidir ve bilgi birikimleri kendiliğinden oluşmaz; bilgi birikimi dikkatli ve tam olarak oluşturulmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Medya okuryazarlığı için sahip olunması beklenen temel beceriler aşağıdakilerden hangisinde doğru şekilde verilmiştir?

Ulaşma
Analiz
Sentez
Değerlendirme

Analiz
Değerlendirme
Gruplama
Gruplandırılan parçalardan model oluşturmak
Genel ilkeleri kullanarak belirli şeyleri açıklamak
Sentez
Özetleme

Görev
Hedef
Odaklanma

Anlatma
Değerlendirme
Gerçekleştirme
İfade etme

Değerlendirme
Gerçekleştirme
Deneyimleme
Model oluşturma
Açıklama

Açıklama:

Medya okuryazarlığı için temel beceriler şu başlıklar altında ele alınabilir: • Analiz: Bir medya mesajını anlamlı parçalara bölmek. • Değerlendirme: Anlamlı parçaların değeri hakkın hüküm verebilme; hüküm vermek bazı kriterlere göre parçaları karşılaştırmaktır. • Gruplama: Birbiri ile ilgili olan veya olmayan elemanları belirlemek. • Gruplandırılan parçalardan bir model oluşturmak. • Genel ilkeleri kullanarak belirli şeyleri açıklamak. • Sentez: Bütün parçaları yeni bir yapıda bir araya getirmek. • Özetleme: Mesajın en önemli noktasını anlatabilecek, açık anlaşılır bir özet oluşturmak.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Medya okuryazarlığının hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanların birbiriyle olan ilişkilerini desteklemek.

Okuma yazma becerilerini desteklemek.

Haber alma özgürlüğünü savunmak.

İnsanların daha kolay istihdam edilmesini sağlamak.

İnsanların entellektüel düzeylerinin gelişmesine yardımcı olmak.

Açıklama:

Medya okuryazarlığının hedefi insanların entelektüel düzeylerinin gelişmesine yardımcı olmaktır. Medya okuryazarlığı insanların entelektüel düşünmelerine yardımcı olmalıdır. Medya okuryazarlığı kişileri, kitle iletişim araçlarında seyrettiklerini ya da okuduklarını daha anlaşılır, medya mesajlarını seçebilir ve ayırt edebilir hale getirir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Dijital okuryazarlık kavramını ilk kez kullanan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

W. James Potter

Marshall Mc Luhan

Paul Gilster

Prof. Dr. Zakir Avşar

Kerem Cankoçak

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığı tanımlanırken kullanılan unsurlardan bir tanesi değildir?

Ulaşma

Tartışma

Analiz etme

Değerlendirme

İletme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığının boyutlarından birisi değildir?

Bilişsel

Duygusal

Ahlaki

Toplumsal

Estetik

Açıklama:

Medya okuryazarlığının boyutları; bilişsel, duygusal, estetik ve ahlaki olmak üzere 4 başlık altında toplanabilir. Toplumsal boyut bunlardan birisi değildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Medyada yer alan mesajların nasıl üretildiği hakkında bilgi içeren medya okuryazarlığı boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

Bilişsel

Ahlaki

Duygusal

Toplumsal

Estetik

Açıklama:

Medyada yer alan mesajların nasıl üretildiği hakkında bilgi içeren medya okuryazarlığı boyutu estetik boyuttur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Değerler hakkında bilgi içeren medya okuryazarlığı boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

Bilişsel

Duygusal

Ahlaki

Felsefi

Estetik

Açıklama:

Değerler hakkında bilgi içeren ahlaki boyut, ruh halinin, vicdan duygularının ne yönde olduğuyla ilgilidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Haberin, makalenin ya da reklamın neyi gösterdiği, ana temasının ne olduğu, ne verdiği ve amacının ne olduğunu doğru algılayabilmek medya okuryazarlığının hangi unsuru kapsamında değerlendirilir?

Ulaşma

Analiz

Değerlendirme

İletme

Estetik

Açıklama:

Haberin, makalenin ya da reklamın neyi gösterdiği, ana temasının ne olduğu, ne verdiği ve amacının ne olduğunu doğru algılayabilmek analiz kapsamında değerlendirilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlık modelinin ana faktörlerinden birisi değildir?

Bilgi yapıları

Kişisel anlam eşleştirme ve anlam yapılandırma

Yetenek ve beceriler

Bilgi işleme görevleri

Mesajların süzülmesi

Açıklama:

Bilgi yapıları, Kişisel anlam eşleştirme ve anlam yapılandırma, Yetenek ve beceriler, Bilgi işleme görevleri medya okuryazarlık modelinin 4 ana faktörüdür. Mesajların süzülmesi ise bilgi işleme görevlerinden bir tanesidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Bütün parçaları yeni bir yapıda bir araya getirme becerisi, medya okuryazarlığı için gerekli olan temel becerilerden hangisi tanımlar?

Sentez

Analiz

Değerlendirme

Gruplama

Özetleme

Açıklama:

Medya okuryazarlığı için temel becerilerinden olan sentez, bütün parçaları yeni bir yapıda bir araya getirmek anlamı taşır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Bir medya mesajını anlamlı parçalara bölme becerisi medya okuryazarlığı becerilerinden hangisini tanımlar?

Sentez

Analiz

Değerlendirme

Gruplama

Özetleme

Açıklama:

Medya okuryazarlığının temel becerilerinden birisi olan analiz, bir medya mesajını anlamlı parçalara bölmek anlamı taşır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığının modelinin ana faktörlerinden birisi olan bilgi işleme görevlerinden bir tanesidir?

Mesajların değerlendirilmesi

Mesajların süzülmesi

Anlamın analiz edilmesi

Bilginin yapılandırılması

Bilginin sentezlenmesi

Açıklama:

Mesajların süzülmesi, anlam eşleştirme ve anlam yapılandırma ile birlikte bilgi işleme görevlerini oluşturur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Önceden öğrenilen mesajlara etkin bir şekilde erişme amacı taşıyan bilgi işleme görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Anlam yapılandırma

Anlam eşleştirme

Mesajların süzülmesi

Bilginin sentezlenmesi

Bilginin yapılandırılması

Açıklama:

Önceden öğrenilen mesajlara etkin bir şekilde erişme amacı taşıyan bilgi işleme görevi anlam eşleştirmedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Haberciliğin Temel Kavramları - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler