Polis-adliye haberleri üzerinde uzmanlaşmanın başladığı ilk yayın,1924 yılında ABD’de yayımlanmaya başlayan True Dedective dergisidir.

Polis-adliye haberleri cinayet, yüz kızartıcı suçlar, trafik, ev ve iş kazaları, felaketler, intihar vakaları, adli süreçlerle ilgili tüm konular gibi çok farklı
alt dallardaki haberleri kapsayan bir haber türüdür.

Türkiye’nin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi üye devletlerinin tarafı olduğu AİHM Türkiye’de iç hukuk yolları tükendiğinde her vatandaşın hakkını arayabileceği bir mahkemedir.

Bir davada şikayetçi olan tarafa yani şahsi davacıya müşteki denir.

Özellikle muhabirin üzerinde çalıştığı haber konusuyla ilgili alanda uzmanlaşmış bir
avukat veya bir hukukçu akademisyen,adliye haberi için önemli bir kaynak olabilir.
belediye başkanları, yerel siyasetin aktörleri olup, çoğunlukla politika haberlerinde kaynak olarak belirtilmektedir.

Fikri takip bir gazetecinin yazdığı haberin yayımlanmasının ardından haber konusuna ilişkin yeni gelişmeleri izlemesi, gerekirse bu konuda yeniden haber yapması ve yazdığı haberin sonuçlarını gözlemlemesi olarak tanımlanabilir.

Şüpheli, sanık, tanık ya da mağdurların isim ve fotoğraflarının yayımlanmaması gereken durumlar da mevcuttur. Bunlar, çocuklarla ilgili suçlara karışanlar, terör örgütü üyeliği, madde bağımlılığı bulundurma veya satma ve hırsızlık olarak sıralanabilir.
Hırsızlık durumunda

Mahkemenin beraat kararı verdiği durumlarda sanık aklanmıştır.
Yargılama bitmiştir. Tahliye durumunda ise henüz kesinleşmiş bir mahkeme kararı yoktur. Sanığın serbest bırakılmasına rağmen kendisi hakkında yargılama süreci devam etmektedir.

İntihar konusu bir haberde yer alsa dahi kesinlikle intiharın nasıl gerçekleştiğine dair detaylar verilmemelidir.
İntiharlar

Suçun şahsiliği ilkesi önemli bir hukuk kuralıdır. İşlenen suçtan yalnızca suçu işleyenler ve varsa onlara yardımcı olanlar cezalandırılabilir. Suçun failinin yakınları ya da mensubu olduğu millet, etnisite, din ya da diğer aidiyetler suçlu tutulmamalıdır.

Yanıtınız yanlış ise "Giriş" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Polis-adliye haberciliği gazeteciliğin başlangıcından bu yana okurların ilgisini çekmekte olan haber türlerinden biridir. Bugünkü anlayışla olmasa da 16. Yüzyıl Fransa’sın da polis-adliye haberi olarak nitelendirilebilecek ilk örnekleri görmek mümkündür.

Yanıtınız yanlış ise "Giriş" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Türkiye’nin tecrübe ettiği zor dönemler olan Yassıada duruşmaları, 1970 sağ-sol
öğrenci gerilimi ve 12 Eylül 1980 darbesi sonrasında yaşanan yargılamalar Türkiye’de polis-adliye haberciliğine olan talebi artırmış ve bu habercilik türünün daha profesyonel gazeteciler tarafından yapılmasına neden olmuştur.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberciliği Nedir?" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Polis-adliye haberleri cinayet, yüz kızartıcı suçlar, trafik, ev ve iş kazaları, felaketler, intihar vakaları, adli süreçlerle ilgili tüm konular gibi çok farklı alt dallardaki haberleri kapsayan bir haber türüdür. Cinayet ve yüz kızartıcı suçlarla ilgili haberler çoğu zaman tekil olaylardan oluşsa da toplumun geniş kesimleri tarafından ilgiyle okunmaktadır.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberciliği Nedir?" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Asparagas Haber; Masa başında kurgulanan, gerçekle uzaktan yakından ilgisi olmayan yalan haberlere denir.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberciliği Nedir?" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Bir suçun işlenmesini takiben suça ilişkin delillerin toplanması, suçlunun yakalanması, ifadesinin alınması ve mahkemece cezalandırılması ya da suçsuz bulunması polis-adliye haberciliğinin ilgi alanlarına girmektedir.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberciliği Nedir?" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
AİHM: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kısaltmasıdır. AİHM adı haber metinlerinde ve televizyon haberlerinde sıkça duyulabilir. Türkiye’nin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi üye devletlerinin tarafı olduğu AİHM Türkiye’de iç hukuk yolları tükendiğinde her vatandaşın hakkını arayabileceği bir mahkemedir.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberciliği Nedir?" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Zanlı: Bir suç olayında kendisiyle ilgili ciddi şüpheler bulunan kişi. Henüz hakkında bir mahkeme kararı olmadığından bu kişi suçlu görülemez ve “katil”, “hırsız” gibi sıfatlarla anılamaz. Savcılığın zanlı (şüpheli de denilebilir) hakkında hazırladığı iddianame mahkemece kabul edilip yargılama başlarsa, o zaman zanlı sanığa dönüşür.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberciliği İçin Haber Kaynakları" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Sıcak habere erişilebilecek mekanlar: Adalet sarayları, Adli Tıp Kurumu, hastaneler-özellikle acil servisleri-, emniyet müdürlükleri, karakollar ve itfaiyeler.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberciliği İçin Haber Kaynakları" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
"Yurttaş Gazeteciliği";mesleği gazetecilik olmayan vatandaşların da haber üretmesi anlamına gelmektedir. Bu her zaman siyasi ve toplumsal olayları haberleştirmeyi kapsamaz. Bazen günlük hayatta karşılaşılan olağanüstü olaylar da gazeteci olmayan vatandaşların gördüklerini video çekimi yaparak kaydetmesiyle bir haber ürünü haline gelebilir.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Muhabiri Olmak" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Polis-adliye muhabiri olmak isteyen kişilerin karakterlerine has bazı özellikler mesleklerine direkt etkide bulunur. Örneğin çabuk heyecanlanan, panik yapan, yaralı veya hayatını kaybetmiş insanları gördüğünde kendini kontrol edemeyen kişilerin bu habercilik türü üzerinde uzmanlaşması kolay olmayacaktır.
İyi bir polis-adliye muhabiri genel habercilik kurallarına ilişkin bilgisinin haricinde temel hukuk bilgisine de sahip olmalıdır.
Polis-adliye muhabirleri çalıştıkları haber konularıyla ilgili kişilerle profesyonel bir ilişki ağı kurmak zorundadır. Bunu yaparken kişilerle mesafesini doğru belirlemeli, hiçbir zaman mesleğine zarar verecek ölçüde samimiyet kurmamalıdır. Bunların haricinde iyi bir polis-adliye muhabirinin sistematik
olarak hazırlanmış bir kişisel arşivi olması ve haber kaynaklarıyla her zaman iletişime geçebilmesi için ilgili kişilerin iletişim bilgilerini içeren dijital bir rehbere sahip olması ve bunu zaman zaman yedeklemesi gerekmektedir.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Muhabiri Olmak" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Polis-adliye haberciliğinde fikri takibin önemibüyüktür. Güner fikri takibin 3 önemli öğesi olarak unutmamayı, izlemeyi ve sonuç almayı işaret eder.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberi Yazarken Dikkat Edilecek Noktalar" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Şüpheli, sanık, tanık ya da mağdurların isim ve fotoğraflarının yayımlanmaması gereken durumlar mevcuttur. Bunlar, çocuklarla ilgili suçlara karışanlar, terör örgütü üyeliği, madde bağımlılığı bulundurma veya satma ve hırsızlık olarak sıralanabilir.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberi Yazarken Dikkat Edilecek Noktalar" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Suç işlediği şüphesiyle cumhuriyet savcılığı ve onun emrindeki kolluk güçleri tarafından soruşturulan kişiye şüpheli, hakkında iddianame düzenlenip yargılanan kişiye sanık, yargılama sonrası mahkemece ceza verilmiş kişiye ise hükümlü denir.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberi Yazarken Dikkat Edilecek Noktalar" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Polis-adliye haberlerinin etik boyutuna ilişkin en önemli konulardan bir diğeri de “suçsuzluk karinesi”dir. Bu evrensel bir hukuk kuralıdır. Kısaca açıklamak gerekirse, suçsuzluk karinesi bir kişiyle ilgili mahkeme kararı ortaya konmadıkça o kişinin suçlu ilan edilemeyeceğidir. Bu kural basın meslek ilkelerinde de açıkça belirtilmiştir. Soruşturma ve kovuşturmanın devam ettiği durumlarda haber metninde şüpheliler hakkında kesin hüküm verilmiş ifadeler kullanılmamalıdır. Bunun yerine "iddiaya göre...", "alınan bilgilere göre...", "... iddiasıyla gözaltına alındı" gibi ifadeler tercih edilmelidir.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberi Yazarken Dikkat Edilecek Noktalar" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Suçun şahsiliği ilkesi önemli bir hukuk kuralıdır. Hem Türk hukuk sisteminde hem de uluslararası metinlerde bu ilke korunmaktadır. İşlenen suçtan yalnızca suçu işleyenler ve varsa onlara yardımcı olanlar cezalandırılabilir. Suçun failinin yakınları ya da mensubu olduğu millet, din ya da diğer aidiyetler suçlu tutulmamalıdır. Bu konuda basının polis-adliye haberlerinde nasıl bir dil kullanması gerektiği toplumsal huzur için çok önemlidir. Suçun şahsiliği ilkesine kasten veya bilmeden riayet etmeyen muhabir ve editörler çoğu zaman suç işlemektedirler.

Yanıtınız yanlış ise "Polis-Adliye Haberi Yazarken Dikkat Edilecek Noktalar" konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Kimi zaman "beraat" ve "tahliye" kararları haberciler tarafından yanlış anlamda kullanılmaktadır. Mahkemenin beraat kararı verdiği durumlarda sanık aklanmıştır. Yargılama bitmiştir. Tahliye durumunda ise henüz kesinleşmiş bir mahkeme kararı yoktur. Sanığın serbest bırakılmasına rağmen kendisi hakkında yargılama süreci devam etmektedir.

Polis-adliye haberleri cinayet, yüz kızartıcı suç-lar, trafik, ev ve iş kazaları, felaketler, intihar vaka-ları, adli süreçlerle ilgili tüm konular gibi çok farklı alt dallardaki haberleri kapsayan bir haber türüdür. Cinayet ve yüz kızartıcı suçlarla ilgili haberler çoğu zaman tekil olaylardan oluşsa da toplumun geniş kesimleri tarafından ilgiyle okunmaktadır. Hat-ta İngiltere ve İsveç gibi bazı Batı Avrupa ülkele-rinde en çok satan gazeteler olan tabloid boyutlu gazetelerin ilk sayfaları baştan sona cinayet ve yüz kızartıcı suçlara ilişkin haberlere ayrılabilmektedir. Kapak sayfasında bu tip haberlere büyük başlıklarla yer veren bu gazetelerin amacı 1. sayfadaki haber-lerle gazeteyi satabilmektir. Bu durum polis-adliye haberciliğinin dünyada ne kadar ilgi gösterilen bir alan olduğunu kanıtlamaktadır.

Asparagas Haber, masa başında kurgulanan, gerçekle uzaktan yakından ilgisi olmayan yalan haberlerdir.

Polis-adliye haberciliğinin Türk basınındaki bir başka adı da “3. sayfa haberleri”dir. Bunun sebebi bir gelenek olarak bu tür haberlerin gazetelerin 3. sayfalarında yer almasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle bu tip haberler “3. sayfa haberi” olarak da anılır. Bazı gazetelerde sadece suç konusu teşkil eden konular değil in-tihar, trafik kazaları ve ev kazaları da 3. sayfada okurlara sunulmaktadır.

Savcılık adlı bir konuyla ilgili iddianame hazırlarsa, bu durumda iddianamenin mahkemece kabulüyle başlayan ve hükmün kesinleşmesine kadar devam eden ceza yargılaması sürecine “kovuşturma” deni.

Fezleke: Sorgu ve soruşturma özetidir. Olayın savcılığa intikalinden önce polis veya jandarma aşamasında olayla ilgili hazırlanmış rapor.

Hükmün açıklanmasının geriye bırakılması: Suça ilişkin cezanın özel bir şekilde ve şartlı olarak belli süre ertelenmesidir. Bu denetim süresi içinde sanığın kasıtlı bir suç işlememesi halinde kamu davası hiç açılmamış sayılır.

Suçsuzluk karinesi: Bir şahıs hakkında bir mahkeme kararı olmadan o kişi suçlu ilan edilemez. Hak-kında şüpheler ne kadar güçlü olursa olsun kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadan haber metinlerinde bu kişiler suçlu olarak gösterilemez.

Fikri takip bir gazetecinin yazdığı haberin yayımlanmasının ardından haber konusuna ilişkin yeni gelişmeleri izlemesi, gerekirse bu konuda yeniden haber yapması ve yazdığı haberin sonuçlarını gözlemlemesi olarak tanımlanabilir. Toplumsal sorumluluğu olan gazetecinin hedefi yayımladığı ha-berin toplumsal bir faydasının olmasıdır. Bu bakış açısıyla değerlendirildiğinde toplumsal bir soruna değinen bir haber metni gündeme getirdiği toplumsal sorunla bir değişime kıvılcım olabilir. Gazetecinin bir görevi de yazdığı haberin ne şekilde ses getirdiğini gözlemlemek ve konuya toplumsal ilgi devam ettiği sürece konuyu takip etmektir.

Suçsuzluk karinesi: Bir şahıs hakkında bir mahkeme kararı olmadan o kişi suçlu ilan edilemez. Hakkında şüpheler ne kadar güçlü olursa olsun kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadan haber metinlerinde bu kişiler suçlu olarak gösterilemez. Polis-adliye haberlerinin etik boyutuna iliş-kin en önemli konulardan bir diğeri de “suçsuzluk karinesi”dir. Bu evrensel bir hukuk kuralıdır. Kısaca açıklamak gerekirse, suçsuzluk karinesi bir kişiyle ilgili mahkeme kararı ortaya konmadıkça o kişinin suçlu ilan edilemeyeceğidir. Bu kural basın meslek ilkelerinde de açıkça belirtilmiştir. Soruşturma ve kovuşturmanın devam ettiği durumlarda haber metninde şüpheliler hakkında kesin hüküm verilmiş ifadeler kullanılmamalıdır. Bunun yerine “iddiaya göre...”, “alınan bilgilere göre...”, “... iddiasıyla gözaltına alındı” gibi ifadeler tercih edilmelidir.

Basın Kanunu 21. maddede düzenlenen TCK’ye atıfla belirtilen -cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, cinsel saldırı, reşit olmayanla cinsel ilişki, cinsel taciz gibi- suçlarda mağdurların tanınmasına yol açacak şekilde haber yapılmamalıdır.

Beklentiler dahilinde olan ve alışılagelmiş olayların tekrarında sapmalar görülürse, bu olay ve durumlar toplumun ilgisi çeker. Böylece artık bu olay ve durumların bir haber değeri olduğu söylenebilir. Polis-adliye konulu haberlerin her zaman izleyicinin ve okurların ilgisini çekme potansiyeli vardır. Çünkü polis-adliye haberleri çoğunlukla insan hikayelerini kapsar. Bu hikayeler
genelde üzüntü verici, korkutucu ve moral bozucu olsa da haberciliğin temel kriterlerinden “olağandışılık” polis-adliye haberlerinin ruhunda vardır.

Kaza ve felaket haberleri de en sık karşılaşılan polis-adliye haberleri arasında gösterilebilir. Bu tip konuların haberleştirilerek medyada yer almasının diğer insanların bu tip kaza ve felaketlere karşı kendilerini korumaları için bir farkındalık oluşturabilir. Ayrıca ilgili yetkililer kaza veya felaketin yaşandığı bölgede gerekli iyileştirmelerin ve yardımların yapılması konusunda medyada sunulan bilgilerden faydalanabilir.

Polis veya jandarma adli bir vakayla ilgili şikayetçileri ve mağdurları dinler ve failleri bulmaya çalışır. Bu süreçte polis ve jandarmanın savcılığa sunması için suça veya şikayete ilişkin delillerin gösterildiği bir fezlekenin hazırlanması gerekmektedir. Polis veya jandarma bu fezlekeyi Cumhuriyet Savcısına iletir. Habercilik açısından bu noktada polis aşaması sona erer ve adliye
aşaması başlar. Savcılık önüne gelen fezlekeyle ilgili konuda soruşturma sonunda iddianame hazırlayabilir. Eğer yeterli düzeyde şüphe bulunmadığına karar verilirse iddianame hazırlanmaz ve kovuşturmaya yer olmadığına dair karar alınır.

Polis-adliye haberciliğine ilişkin bazı özel kavramların bilinmesi haberlerin daha nitelikli yazılması ve haber kaynaklarıyla daha sağlıklı bir iletişim kurulabilmesi için önemlidir. Bu haber türünün çok sayıda teknik kavramı mevcuttur. Aşağıda en sık kullanılanlardan örnekler sunulmuştur.
Adli kontrol kararı: Şüphelinin tutuklanarak cezaevine konulması yerine belli sürelerle çeşitli yükümlülüklere tabi tutulmasıdır.
Adli tatil: Yargı sisteminde çalışanların her yıl 20 Temmuz - 31 Ağustos arasında toplu izin kullanımıdır. Bu sürede nöbetçi mahkemeler acil davaları görüşür.
AİHM: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kısaltmasıdır. AİHM adı haber metinlerinde ve televizyon haberlerinde sıkça duyulabilir. Türkiye’nin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi üye devletlerinin tarafı olduğu AİHM Türkiye’de iç
hukuk yolları tükendiğinde her vatandaşın hakkını arayabileceği bir mahkemedir.
Fail: Suçu işleyen kişi. Eylemin sahibi.
Fezleke: Sorgu ve soruşturma özetidir. Olayın savcılığa intikalinden önce polis veya jandarma aşamasında olayla ilgili hazırlanmış rapor.
Hükümlü: Mahkeme tarafından kişiyle ilgili kesin karar alınmış ve bir ceza verilmişse bu kişi artık hükümlüdür.
Hükmün açıklanmasının geriye bırakılması: Suça ilişkin cezanın özel bir şekilde ve şartlı olarak belli süre ertelenmesidir. Bu denetim süresi içinde sanığın kasıtlı bir suç işlememesi halinde kamu davası hiç açılmamış sayılır.
İçtihat: Mahkemelerin birbirlerine benzeyen dava konularında uyuşmazlıklara çözüm ararken benzer kararlar vermesidir. Böylece ilgili konuda bir yargı geleneği oluşur. Buna da içtihat denir.
İddianame: Fezleke polis veya jandarma tarafından ilgili savcılığa iletilir. Cumhuriyet savcısı gerekli gördüğü takdirde toplanan deliller üzerinden bir iddianame hazırlar ve bunu mahkemeye sunar. İddianamede
şüphelinin kimliği, avukatı, maktul, mağdur veya suçtan zarar görenin kimliği, bu kişilerin avukatları, şikayet tarihi, yüklenen suç, suçun işlendiği yer ve tarihi, suçun delilleri vs. gibi bilgilere yer verilir.
İnfaz: İnfaz dendiğinde Türk basınında eskiden beri yaygın olarak kullanılan birini katletmek, öldürmek anlamında “infaz etmek” akla gelmektedir. Fakat hukuki bir terim olarak infaz, verilen bir yargı kararının uygulanmasıdır.
Kovuşturma: İddianamenin kabulüyle başlayıp mahkeme sürecinde dava konusuna ilişkin yapılan araştırma ve değerlendirme aşaması. Hükmün kesinleşmesine kadar devam eder. Dava süreci de denilebilir.
Müşteki: Davaya şikayetçi olarak katılan şahsi davacı.
Sanık: Hakkında ceza davası açılan, iddianame düzenlenen şüpheli, bu aşamadan sonra artık sanık olarak adlandırılır.
Soruşturma: Yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir.
Suçsuzluk karinesi: Bir şahıs hakkında bir mahkeme kararı olmadan o kişi suçlu ilan edilemez. Hakkında şüpheler ne kadar güçlü olursa olsun kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadan haber metinlerinde bu kişiler suçlu olarak gösterilemez.
Suçun şahsiliği: Yalnızca suçu işleyen kişi veya kişiler o suçtan hüküm giyer. Suçlunun yakınları, yaşadığı şehir, sahip olduğu etnik köken, dini veya diğer aidiyetler bu suçla beraber anılamaz.
Temyiz: Adli ve idari yargı mahkemelerince verilen kararların, son inceleme merci olan Yargıtay veya Danıştay’a götürülmesidir.
Zanlı: Bir suç olayında kendisiyle ilgili ciddi şüpheler bulunan kişi. Henüz hakkında bir mahkeme kararı olmadığından bu kişi suçlu görülemez ve “katil”, “hırsız” gibi sıfatlarla anılamaz. Savcılığın zanlı (şüpheli de denilebilir) hakkında hazırladığı iddianame mahkemece kabul edilip yargılama başlarsa, o zaman zanlı sanığa dönüşür.

Vatandaşların ihbarları: Özellikle son dönemde WhatsApp ihbar hattı gibi sıradan teknolojik imkanlar sayesinde vatandaşların çektikleri fotoğraflar ve videoların muhabirlere gönderilmesi kolaylaşmıştır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta ihbar hatlarına gelen bilgilerin doğruluğunu mutlaka kontrol etmektir.

Adliye binalarının önü, mahkeme salonlarında fotoğraf çekimi yasak olduğundan
duruşması olan kişilerin fotoğrafları ve görüşleri adliye önlerinde alınabilir.

Muhabirlerin zorlu ortamlarda çalışma kabiliyetine sahip olması önemlidir fakat bu tek başına bu mesleği icra etmek için yeterli değildir. İyi bir polis-adliye muhabiri genel habercilik kurallarına ilişkin bilgisinin haricinde temel hukuk bilgisine de sahip olmalıdır. Özellikle haberde yer verilecek olan hukuki kavramların doğru bir şekilde kullanılması önemlidir. “Polis Adliye muhabirleri adli süreçlerle ilgili olayları yakından izledikleri için bu alanda uygulanmakta olan yasal prosedürü öğrenmeli, gerekli terminolojiden haberdar olmalıdır.
Dava dosyalarının incelenmesi önemlidir. Dava süreçlerinin nasıl şekillendiği bilinmelidir.” (Yılmaz, 2009: 224). Polis-adliye muhabirliği teknik bilgiler
isteyen bir gazetecilik türüdür. Bu nedenle yapılan hatalar ve ihlaller kasten olmasa dahi ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu ihlallerin sebebi gazetecilerin
konuyla ilgili yeterli düzeyde eğitimden geçmemesi ve mesleki tecrübelerinin eksikliğinden ileri gelmektedir. Bir başka sebep ise gazetecilerin ve çalıştıkları
kurumların hukukçulardan yeterli desteği talep etmemeleridir. Bu destek elbette maliyetleri artıracak bir yardım talebi olacaktır fakat uzun vadeli düşünüldüğünde gazetecinin ve çalıştığı kurumun haber metinlerinde yaptıkları hukuki ihlaller nedeniyle ödeyecekleri tazminatlar çok daha yüksek maliyetler getirebilir. Polis-adliye muhabirleri çalıştıkları haber konularıyla
ilgili kişilerle profesyonel bir ilişki ağı kurmak zorundadır. Bunu yaparken kişilerle mesafesini doğru belirlemeli, hiçbir zaman mesleğine zarar
verecek ölçüde samimiyet kurmamalıdır. Bunların haricinde iyi bir polis-adliye muhabirinin sistematik olarak hazırlanmış bir kişisel arşivi olması ve haber
kaynaklarıyla her zaman iletişime geçebilmesi için ilgili kişilerin iletişim bilgilerini içeren dijital bir rehbere sahip olması ve bunu zaman zaman yedeklemesi gerekmektedir.

Fikri takip bir gazetecinin yazdığı haberin yayımlanmasının ardından haber konusuna ilişkin yeni gelişmeleri izlemesi, gerekirse bu konuda yeniden
haber yapması ve yazdığı haberin sonuçlarını gözlemlemesi olarak tanımlanabilir. Toplumsal sorumluluğu olan gazetecinin hedefi yayımladığı haberin toplumsal bir faydasının olmasıdır. Bu bakış açısıyla değerlendirildiğinde toplumsal bir soruna değinen bir haber metni gündeme getirdiği toplumsal
sorunla bir değişime kıvılcım olabilir. Gazetecinin bir görevi de yazdığı haberin ne şekilde ses getirdiğini gözlemlemek ve konuya toplumsal ilgi devam ettiği sürece konuyu takip etmektir.

Duruşmaların tarihleri önceden bilinse de polis-adliye haberlerinin konularını genelde ani gelişen olaylar oluşturur. Konuların bu yönde olduğu düşünüldüğünde haber yazım tekniği olarak ters piramit tekniğinin seçilmesi en uygun tercih olacaktır. Kimi durumlarda mağdurlarla veya eski hükümlülerle özel görüşmeler yapılabilir. Haberin geneli bu kişilere ve onların hayat hikayelerine odaklanırsa renkli yazım tekniği de dediğimiz düz piramit tekniği tercih edilir ve öyküleyici giriş tekniğiyle habere başlanabilir. Muhabirler
haberleri için bilgi toplarken 5N1K kuralına mümkün olduğunca uymalıdırlar. Çok ani gelişmelerde tüm soruların cevapları henüz ulaşılabilir değildir fakat bir duruşma haberi hazırlanıyorsa bu kişinin neden yargılandığı ve olayın arka planında neler yaşandığının 5N1K kuralı çerçevesinde açıklanması gerekmektedir. Polis-adliye haberciliğinde küçük hataların dahi ciddi sonuçları olabilir. Bu alanda çalışan gazeteciler manipülasyona ve dezenformasyona karşı her zaman dikkatli olmalıdır. Bu nedenle muhabirler haber kaynaklarının
alternatiflerini üretmeli ve tek kaynaktan gelen bilgiler konusunda şüpheci davranmalıdır. Polisadliye alanında çalışan muhabirler kendilerini bir polis veya bir hukukçu gibi görmemelidirler. Polis-adliye muhabirinin görevi topluma olaylarla ilgili bilgileri yorumsuz ve objektif bir şekilde sunmaktır. Bir polis-adliye haberi kaleme alınırken öncelikle haberde adı geçen şahıslar konusunda dikkatli olmak gerekmektedir. “Ölen, yaralanan ya da mağdur duruma düşenlerin, olaydan dolayı suçlananların kimlikleri doğru verilmeli, kimlik bilgileri adli makamların yapacakları açıklamalara dayandırılmalıdır. Yapılan haberlerde, kimlik bilgileri ile ilgili yapılan yanlışlar önemli ve giderilmesi zor olan sonuçlara neden olabilmektedir.” Şüpheli, sanık, tanık ya da mağdurların isim ve
fotoğraflarının yayımlanmaması gereken durumlar mevcuttur. Bunlar, çocuklarla ilgili suçlara karışanlar, terör örgütü üyeliği, madde bağımlılığı bulundurma
veya satma ve hırsızlık olarak sıralanabilir (Çetinkuş ve Keleş, 2018). Aslında genel olarak polis-adliye haberlerinde kişilerin isimleri kullanılırken
çok dikkatli olunmalıdır. Kişilik haklarının ihlal edildiği durumlarda çalışılan kuruluşun ceza alma ihtimali olduğu unutulmamalıdır. “Adil vakalarda
iddianame hazırlanıp yargılama başlayana kadar şüphelilerin isimleri kodlanarak verilmelidir. Şüpheli, bu aşamaya kadar yalnızca soyadı, adı ya da her ikisi kapalı olarak ve baş harfleriyle verilmeli; haberde yakınları ve ailesinin de adı geçmişse olayla ilgisi bulunmasa bile söz konusu kişinin soyadının
açık yazılmamasına dikkat edilmelidir. Bu gibi durumlarda yapılacak noktalama işaretlerinde de araya virgül konulacaksa “... S.D., A.E, D.B gözaltına alındı.” yöntemi izlenmelidir. Yargılama sırasında ve kararlarda ise isimler açıkça yazılabilir.” (Çetinkuş ve Keleş, 2018: 78). Bazı durumlarda isimler gizlense dahi olayın mağdurlarına ait bazı bilgilerin paylaşılması konusunda dikkatli olunmalıdır. Mağdurların kimlikleri yapbozun parçaları şeklinde verilirken farkında olmadan bahsedilen kişinin kim olduğunun ortaya çıkma riski vardır.

A seçeneğinde verilen haber ifadesinde anlatım bozukluğu vardır. Zira, tüm terör örgütleri zaten yasadışıdır. Diğer seçeneklerdeki ifadelerin tamamında ise habercilik etik ilkelerine uyulduğu söylenebilir.

Masa başında kurgulanan, gerçekle uzaktan yakından ilgisi olmayan yalan haberler asparagas haber olarak tanımlanır.

Müşteki: Davaya şikayetçi olarak katılan şahsi davacı olarak tanımlanmaktadır.

Polis haberciliği için kaynaklar sıcak habere erişilebilecek mekanlar, polis telsizi, sosyal medya, diğer gazetecilerin vereceği bilgiler, vatandaş ihbarı ve istatistiklerdir. Gazeteler haber kaynağı olarak söylenemeyebilir.

Polis-adliye muhabirliği teknik bilgiler isteyen bir gazetecilik türüdür. Bu nedenle yapılan hatalar ve ihlaller kasten olmasa dahi ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu ihlallerin sebebi gazetecilerin konuyla ilgili yeterli düzeyde eğitimden geçmemesi ve mesleki tecrübelerinin eksikliğinden ileri gelmektedir. Bir başka sebep ise gazetecilerin ve çalıştıkları kurumların hukukçulardan yeterli desteği talep etmemeleridir.

Fikri takip sayesinde kamuoyu vicdanını rahatsız eden konular (tecavüz, cinayet, yolsuzluk gibi) ülke gündeminde kalmaya devam edebilir ve sorunlar çözülene dek siyasi gündem üzerinde baskı oluşturabilir.

Şüpheli, sanık, tanık ya da mağdurların isim ve fotoğraflarının yayımlanmaması gereken durumlar mevcuttur. Bunlar, çocuklarla ilgili suçlara karışanlar, terör örgütü üyeliği, madde bağımlılığı bulundurma veya satma ve hırsızlık olarak sıralanabilir.

Anayasa Mahkemesi ise kanunların anayasaya uygunluğuna ilişkin incelemelerde “yürürlüğü durdurma” kararı verir”.

Suç işlediği şüphesiyle cumhuriyet savcılığı ve onun emrindeki kolluk güçleri tarafından soruşturulan kişiye şüpheli, hakkında iddianame düzenlenip yargılanan kişiye sanık, yargılama sonrası mahkemece ceza verilmiş kişiye ise hükümlü denir.

İntihar haberleri farklı ve hassas bir yaklaşımla ele alınmalıdır. Bu konuda basının duruşu genelde intihar haberlerini görmezden gelme üzerine olmalıdır.

Polis-adliye haberlerinin etik boyutuna ilişkin en önemli konulardan bir diğeri de “suçsuzluk karinesi”dir. Bu evrensel bir hukuk kuralıdır. Soruşturma ve kovuşturmanın devam ettiği durumlarda haber metninde şüpheliler hakkında kesin hüküm verilmiş ifadeler kullanılmamalıdır. Bunun yerine “iddiaya göre...”, “alınan bilgilere göre...”, “... iddiasıyla gözaltına alındı” gibi ifadeler tercih edilmelidir.

Polis-adliye haberleri üzerinde uzmanlaşmanın başladığı ilk yayın örneği olarak ise 1924 yılında ABD’de yayımlanmaya başlayan True Dedective dergisi bilinmektedir

Polis-adliye haberleri cinayet, yüz kızartıcı suç- lar, trafik, ev ve iş kazaları, felaketler, intihar vaka- ları, adli süreçlerle ilgili tüm konular gibi çok farklı alt dallardaki haberleri kapsayan bir haber türüdür.

Asparagas Haber: Masa başında kurgulanan, gerçekle uzaktan yakından ilgisi olmayan yalan haberler.

Fezleke: Sorgu ve soruşturma özetidir. Olayın savcılığa intikalinden önce polis veya jandarma aşamasında olayla ilgili hazırlanmış rapor.

İçtihat: Mahkemelerin birbirlerine benzeyen dava konularında uyuşmazlıklara çözüm ararken benzer kararlar vermesidir. Böylece ilgili konuda bir yargı geleneği oluşur. Buna da içtihat denir.

Polis Haberciliği İçin Haber Kaynaklarından, Sıcak habere erişilebilecek mekanlar: Adalet sarayları, Adli Tıp Kurumu, hastaneler -özellikle acilservisleri-, emniyet müdürlükleri, karakollar ve itfaiyeler.

Kovuşturma: İddianamenin kabulüyle başlayıp mahkeme sürecinde dava konusuna ilişkin yapılan araştırma ve değerlendirme aşaması. Hükmün kesinleşmesine kadar devam eder. Dava süreci de denilebilir.

Temyiz: Adli ve idari yargı mahkemelerince verilen kararların, son inceleme merci olan Yargıtay veya Danıştay’a götürülmesidir.

Anayasa Mahkemesi kanunların anayasaya uygunluğuna ilişkin incelemelerde “yürürlüğü durdurma” kararı verir.

Hakkında iddianame düzenlenip yargılanan kişiye sanık adı verilmektedir.

Masa başında kurgulanan, gerçekle uzaktan yakından ilgisi olmayan yalan haberlere asparagas haber denir.

Türk basınında cinayet, hırsızlık, gasp, tecavüz ve benzeri yüz kızartıcı suçlarla ilgili haberlerinin büyük bir kısmı geleneksel olarak 3. sayfada yayımlanmaktadır. Bu nedenle bu tip haberler “3. sayfa haberi” olarak da anılır.

Suçu işleyen kişiye fail denir.

Müşteki, davaya şikayetçi olarak katılan şahsi davacıdır. O nedenle yanıt E şıkkıdır.

Yargı kurumunun internet siteleri adliye haberciliğinin haber kaynağıdır. O nedenle yanıt D şıkkıdır.

D şıkkı dışındakiler polis haberciliğinin kaynaklarıdır. O nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

İyi bir polis-adliye muhabiri genel habercilik kurallarına ilişkin bilgisinin haricinde temel hukuk bilgisine de sahip olmalıdır. Özellikle haberde yer verilecek olan hukuki kavramların doğru bir şekilde kullanılması önemlidir.

Hukuki bir terim olarak infaz, verilen bir yargı kararının uygulanması anlamına gelir.

Türkiye’nin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi üye devletlerinin tarafı olduğu AİHM Türkiye’de iç hukuk yolları tükendiğinde her vatandaşın hakkını arayabileceği bir mahkemedir.

Fikri takip bir gazetecinin yazdığı haberin yayımlanmasının ardından haber konusuna ilişkin yeni gelişmeleri izlemesi, gerekirse bu konuda yeniden haber yapması ve yazdığı haberin sonuçlarını gözlemlemesi olarak tanımlanabilir