Marshall McLuhan, "Teknolojik Belirleyicilik" tezinde "Araçlarımıza biz şekil vermekteyiz, ancak bunun sonunda onlar da bizi şekillendirmektedir." ifadesiyle iletişim teknolojisinin toplumsal yaşamı nasıl değiştirdiği ve şekillendirdiğini ifade etmiştir.

Bilgi çağı, dijital teknolojiyle çevrelenmiş bir toplum yapısını tanımlamaktadır.

Teknolojik gelişim sonucunda iletişim teknolojilerinin birbiriyle yakınsaması, televizyonun içerisinde radyoyu, İnternet'i bulmamıza izin vermiştir. Dijital çağda iletişim teknolojilerinin yakınsaması ile İnternet'ten televizyon izleyebilir, cep telefonundan oyun oynayabiliriz.

Özellikle 1990'lardan sonra bilgi çağı kavramının yaygın olarak kullanılmaya başlanması ve toplumsal yapının da bilgi toplumu olarak tanımlanmasının altında yatan dört teknoloji akımı yer almaktadır; bilgisayarlar, dijital dilin geliştirilmesi, uydu teknolojileri, fiber optik teknolojisinin gelişmesi.

Dijital sistemler, analog sistemlere göre daha güvenilir olma özellikleriyle yayınların her zaman aynı kanaldan erişilebilir olmasını ve başka bir kanalın ilgili frekansa dahil olamamasını sağlamaktadır.

Dijital sistemlerin analog sistemlere göre üstünlükleri şunlardır:

• Daha güvenilirdir
• Sinyal kalitesi değişmez
• Dijital teknolojiler gürültü ve dış etkenlerden çok az etkilenmektedir
• Dijital sistemler pek çok uygulamaya göre daha ucuzdur
• Kopyalama ve iletim anında bozulma olmaz
• Büyük devreler bir chip (yonga) olarak imal edilebilir
• Dijital sinyal işleme teknikleri hızla gelişmektedir
• Medya metinleri geleneksel fotoğraf baskısı, kitap, film gibi formlardan uzaklaşarak yeni materyaller olarak yer almaktadır
• Veriler çok küçük birimlere sıkıştırılabilir
• Doğrusal olmayan iletim yollarından çok yüksek hızda veri iletimi sağlanabilir

Kullanım amaçlarına göre uydular dört grupta incelenmektedir:

• Meteoroloji uyduları
• Haberleşme uyduları
• Askeri amaçlı uydular
• Araştırma uyduları

Uyduların yerleştiği yörüngeyi dünyaya olan mesafesi doğrultusunda üç kategoride ele alabiliriz: Alçak yörüngeli uydular, orta yükseklikteki yörüngeli uydular ve jeosenkron yörüngeli uydular.

Alexander Graham Bell, 1876 yılında elektronik olarak işitsel veri iletimini gerçekleştiren bilim insanıdır.

Pentagon'da ARPANET adıyla temeli atılan İnternet sistemi, başlangıçta 500 bilgisayardan oluşan bir ağ bağlantısına sahipti.

10 yıl önceki yaşam tarzımızla günümüzü karşılaştırdığımızda McLuhan’ın savının ne kadar doğru olduğunu rahatlıkla anlayabiliriz. Yeni iletişim teknolojileri derken günümüz toplumsal yapısının “bilgi çağı” olarak tanımlanmasına neden olan teknolojiler ve özellikleri üzerinde duracağız. Bilgi çağı dijital teknolojiyle çevrelenmiş bir toplum yapısını tanımlamaktadır.

İlk olarak 1940’lı yıllarda üretilen bilgisayarlar, yazılım ve donanım alanındaki çalışmaların hiç durmaksızın sürdürülmesiyle günümüzdeki kapasiteye kavuşmuştur. İlk üretildiğinde bir oda büyüklüğünde ve 30 ton ağırlığında olan bilgisayarlar 2000’li yıllarla birlikte mobil yaşama uygun hale gelerek taşınabilir boyutlara gelmiştir. Bunda mikroelektronik teknolojisindeki gelişmelerin etkisi bulunmaktadır. Mikroelektronik teknolojisi üzerine çalışmalar 1960’lı yıllarda başlamıştır.

Bu nedenler dijital sistemlerin analog sistemlere göre daha fazla üstünlüğe sahip olması olarak gösterilmektedir. Bu üstünlükleri aşağıdaki gibi sıralayabilmekteyiz.

• Dana güvenilirdir.
• Sinyal kalitesi değişmez.
• Veriler çok küçük birimlere sıkıştırılabilir.
• Kopyalama ve iletim anında bozulma olmaz.
• Gürültü ve dış etkenlerden çok az etkilenmektedirler
• Dijital sistemler pek çok uygulamaya göre daha ucuzdurlar.
• Kopyalama ve iletim anında bozulma olmaz.

Jeosenkron Yörüngeli uydular: bu uyduların dünyaya olan uzaklığı 36.000 km. kadardır. Bu yörüngeye Clarke yörüngesi de denilmektedir. Radyo mühendisi ve bilim-kurgu yazarı Arthur Clarke, 1945 yılında dünyanın 35786 km. uzağından geçen yörüngede yer alacak bir uydunun saniyede 3 km. hız yaparak dünyayla aynı hızla döneceğini bu nedenle de en uygun yörünge olduğunu belirtmiştir (Özçağlayan, 1998, s.113). Clark yörüngesinde yer alan uydular dünyayla aynı hızla dönmektedirler. Bu nedenle sabitmiş gibi de görülebilirler. Bu türden bir uydu dünya çevresindeki bir turunu bir günde tamamlamaktadır. Yeryüzünde oldukça geniş ayak izine sahiptirler. Bu yörüngedeki uydular oldukça büyük, yapım ve fırlatma maliyetleri de diğerlerine oranla yüksektir. Clarke yörüngesinde yer alan uydular haberleşme amacıyla kullanılmaktadır.

Araştırma uyduları: Ziraat, ormancılık yer altı ve yer üstü kaynaklarını araştırma amacıyla kullanılan uydulardır. Petrol, doğalgaz, kömür ve madenleri, deniz suyu kirliliğini, orman yangınlarını, ziraat alanlarını v.b. araştırma amacına yönelik kullanılan uydulardır.

Alçak Yörüngeli uydular: Dünyaya olan uzaklığı 2000 km. altında olan yörüngeye yerleşmiş uydulardır. Bu uyduların dünyada kapsadığı ayak izi diğerlerine nazaran daha dardır. Dünyaya yakın olmaları nedeniyle yörüngeden çıkmamak için oldukça hızlı dönen uydulardır. Alçak yörüngeli uydular, dünyanın çevresindeki bir turlarını yaklaşık olarak 100 dakikada gerçekleştirmektedirler. Diğer yörüngelerdeki uydulara göre daha küçük olan uyduların maliyetleri de daha düşüktür. Askeri ve meteorolojik amaçlı kullanılan uydular bu yörüngede dolanımlarını sürdürmektedirler.

Sinemanın öncüsü Auguste ve Louis Lumiere kardeşler görülmektedir. 1894 yılında Robert Paul tarafından yapılan kamerayı kullanarak ilk çekimlerini gerçekleştirdiler. Bir yıl sonra ise Paris’te ilk sinema gösterimlerini gerçekleştirmişlerdir

Etkileşim kavramı 1990’lardan beri tanımı üzerinde tartışılan ve defalarca yeniden tanımlanan bir kavramdır. Etkileşim kavramı yeni medyayı geleneksel medya ortamlarından ayıran temel özelliklerden biridir. Etkileşim, medya içeriği ile kullanıcısını daha yakınlaştıran, medya kullanımını bireyselleştiren, oldukça fazla kullanıcı seçeneği sunan güçlü bir yapıyı tanımlamaktadır.

Çoklu ortam uygulamalarının üst düzeydeki etkileşimli boyutunu tanımlamaktadır. Hypermedya kavramı, bilgisayar ve görüntü teknolojilerinin birleştirilmesiyle oluşturulan iletişim ortamlarını tanımlamaktadır. Metin, durağan ve hareketli görüntü, ses, animsayon gibi uygulamaları barındıran hypermedya, “ortam ötesi bağlantılı ortam” kavramıyla Türkçeleştirilmiştir.

İngilizce “multimedia” olarak ifade edilen kavram farklı türlerdeki içerik formlarının bir arada bulunduğu ortamları tanımlamaktadır. Çoklu ortam, metin, durağan veya hareketli görüntü, ses ve animasyonların en az iki tanesinin bir arada kullanılarak bilgisayar tarafından işlenmesini ve okunmasını kapsamaktadır. Çoklu ortam uygulamaları sadece aktarılacak iletinin farklı şekillerde sunulmasını içeren uygulamalar değildir. Çoklu ortam uygulamalarında gönderilecek ileti, farklı içerik aktarma yöntemlerini planlanmış bir program olarak kullanıcısına sunmaktadır

Dijital dilin gelişimi 19. yüzyıla dayanmaktadır.

Dünyaya olan uzaklığı 2000 km. altında olan yörüngeye yerleşmiş uydulara alçak yörüngeli uydular denir.

Clarke yörüngesinde yer alan uydular haberleşme amacıyla kullanılmaktadır.

İlk ses kaydı 1877 yılında Thomas Edison tarafından gerçekleştirildi.

Bir İnternet uygulaması olan WWW (World Wide Web), 1992 yılında İsviçre'de yazılım mühendisi tarafından icat edilmiştir.

Hypermedya kavramı, bilgisayar ve görüntü teknolojilerinin birleştirilmesiyle oluşturulan iletişim ortamlarını tanımlamaktadır.

Sanal gerçeklik uygulamalarının en temel bileşenleri ses ve görüntü tanımlayıcı vizörler ve konum algılayıcı eldivenlerdir. bunun yanında destek bileşenler olarak, kumanda paneli, elbise, saç bantları v.s. sayılmaktadır.

Medya (içerik) yakınsaması: Bilişim, telekomünikasyon ve medya sektörünün alıcı cihazla arasındaki sınırların kalkarak tek bir endüstri yaratma sürecini kapsamaktadır.

Yeni iletişim teknolojileri arasındaki yakınsama, mobil yaşama da uygun uygulamaları barındırmaktadır. Bu bağlamda yolda yürürken cep telefonumuzla müzik veya radyo dinleyebilir, TV izleyebilir ve İnternet'e girebilmemiz yakınsama kavramıyla açıklanmaktadır.

Yeni medya ile birey kendisine uygun olan herhangi bir zamanda bilgi gönderebilmekte ve alabilmektedir. Yeni medyanın bu özelliğine eşzamansızlık ya da eşzamanız olabilme denmektedir.

Özellikle 1990’lardan sonra bilgi çağı kavramının yaygın olarak kullanılmaya başlanması ve toplumsal yapının da bilgi toplumu olarak tanımlanmasının altında yatan dört teknoloji akımı yer almaktadır. Bunlar; bilgisayarlar, dijital dilin geliştirilmesi, uydu teknolojileri, fiber optik teknolojisinin gelişmesidir. Soruda bilgi toplumunun tanımlanmasının altında yatan dört temel unsur verilmekte ve bu unsurların neyi ifade ettiği sorulmaktadır. Sorunun yanıtlanmasında günümüz toplumunun bilgi toplumu olarak tanımlanmasının altında yatan teknolojik unsurlar bilinmelidir.

Özellikle 1990’lardan sonra bilgi çağı kavramının yaygın olarak kullanılmaya başlanması ve toplumsal yapının da bilgi toplumu olarak tanımlanmasının altında yatan dört teknoloji akımı yer almaktadır; bilgisayarlar, dijital dilin geliştirilmesi, uydu teknolojileri, fiber optik teknolojisinin gelişmesi. Doğru cevap A şıkkıdır.

Soruda dijital ve geleneksel ortamların özellikleri verilmekte ve hangi özelliklerin dijital ortamlara ait olduğu sorulmaktadır. Sorunun çözümünde dijital ortamların avantajları bilinmeli ve verilen ifadelerin neyi tanımladığı bilinmeli ve ayırt edilebilmelidir
I, II ve III

İletişim teknolojilerinin tarihsel gelişimi incelendiğinde, basılı malzemelerle başlayan süreç, telgraf, telefon, radyo, fotoğraf, sinema, radyo, televizyon ve internet ile devam etmektedir. Soruda iletişim teknolojilerinin tarihsel gelişim sürecindeki iletişim araçları sorulmaktadır. Sorunun çözümünde süreç bilinmeli ve bu süreçte ise hangi iletişim araçlarının hakim olduğu değerlendirilmelidir
Matbaa, telefon, radyo, televizyon ve internet

Soruda internet uygulamalarından çoklu ortam uygulamalarının özellikleri verilmiş ve bu özelliklerin neyi ifade ettiği sorulmuştur. Çoklu ortam, metin, durağan veya hareketli görüntü, ses ve animasyonların en az iki tanesinin bir arada kullanılarak bilgisayar tarafından işlenmesini ve okunmasını kapsayan uygulamalardır. Bu uygulamaların etkileşim düzeyi düşük, içerik doğrusal ve çoğunlukla kayıt edilmiş aktarımlardan oluşmaktadır. Sorunun çözümünde internetin özellikleri bilinmeli ve birbirinden ayırt edilebilmelidir.

Soruda verilen örnek birey tarafından yaratılan bir iletinin farklı kişiler tarafından algılanarak bu iletiye geri bildirim verilmesi iletişim türlerinden birey-grup iletişimine girmektedir. Sorunun çözümünde bilgisayar aracılı iletişimin özellikleri bilinmeli ve verilen örnek iletişim süreci açısından değerlendirilerek, kaynak ve hedef kitlenin iletişim sürecindeki rolleri tahmin edilebilmelidir.

Soruda telekomünikasyon kavramı tanımlanmaktadır. Sorunun çözümünde yeni iletişim teknolojilerinde yakınsama kapsamı içerisinde yer alan tanım bilinmelidir.

Soruda yakınsamanın ve teknolojik yakınsamanın tanımı verilmekte ve bu tanımdan yola çıkılarak kitap dışından verilen örnekte tüketicilerin farklı medya araçlarını kullanmasının hangi yakınsama türüne ait olabileceği sorulmaktadır. Sorunun çözümünde verilen tanımlardan yola çıkılarak çıkarımda bulunulmalıdır.
Kullanım yakınsaması

Soruda medyadaki dönüşüm bağlamında yeni medyada kullanıcının niteliği sorulmaktadır. Geleneksel alıcılar kullanılan medyaya göre izleyici, dinleyici, okuyucu veya tüketici olarak tanımlanırken günümüzde dinleyici, izleyici, okuyucu yerine kullanıcı; tüketici yerine ise üretici kavramı kullanılmaktadır. Alıcıların geleneksel medya ortamındaki pasif izleyici, okuyucu, dinleyici konumu, medya dönüşüm çağında daha akitf bir yapıya dönüşmüştür. Yine aynı şekilde tüketici olarak tanımlanan alıcının bu konumdan sıyrılarak üretici boyutuna geçmesi de medya içeriğinde sunulmak üzere bilgi üretme hakkına ve imkanına sahip olmasıyla alakalı bir kavramdır. Sorunun çözümünde yeni medyadaki kullanıcı niteliği bilinmelidir.
Aktif ve üreticidir

Soruda yeni medyanın özelliklerinden kitlesizleştirmenin kitap dışından açıklaması verilmekte ve bu açıklamanın yeni medyanın hangi özelliğine ait olduğu sorulmaktadır. Yeni medya olarak tanımladığımız ortamlar büyük bir kullanıcı kitlesi arasından, bireye özel ileti gönderme ve alma yetisine sahiptir. Geleneksel medya ile gönderilen iletiler tüm izleyici, okuyucu dinleyici kitlesini kapsayacak şekilde gönderilirken, yeni medya ile kitle de yer alan bireylere özel mesaj gönderme olanağı gelişmiştir Sorunun çözümünde yeni medyanın özellikleri bilinmeli ve kitap dışındaki bu ifadelerin kitlesizleştirmeye ilişkin olduğu çıkarımında bulunulmalıdır.

Mikroelektronik teknolojisi üzerine çalışmalar 1960’lı yıllarda başlamıştır. Mikroelektronik ile büyük veriler küçük cihazlar içerisinde saklanabimektedir.
Mikroelektronik teknolojisinin de gelişmesiyle birlikte hafıza birimlerinin veri saklama kapasiteleri ve işlevleri de artmıştır ve gün geçtikçe artmaktadır.

Dijital dilin gelişimi 19. yüzyıla dayanmaktadır. Matematikçi Gootfried Wilhelm’in 0 ve 1 değerlerinden oluşan aritmetik sistemi keşfetmesiyle dijital dilin temelleri atılmıştır.

Araştırma uyduları: Ziraat, ormancılık yer altı ve yer üstü kaynaklarını araştırma amacıyla kullanılan uydulardır. Petrol, doğalgaz, kömür ve madenleri, deniz suyu kirliliğini, orman yangınlarını, ziraat alanlarını v.b. araştırma amacına yönelik kullanılan uydulardır. Meteoroloji uyduları: Dünyadaki hava olaylarını tespit etmek amacıyla kullanılan uydulardır.
Haberleşme uyduları: Radyo-televizyon yayınlarını ve telefon iletişimini gerçekleştirme amacıyla kullanılan uydulardır. Haberleşme uyduları eşzamanlı veri akışına imkan tanımaktadırlar. Askeri amaçlı uydular: Erken uyarı, savaş, navigasyon, keşif ve askeri hareketlerin gözetlenmesi
amacıyla kullanılan uydulardır. Alçak Yörüngeli uydular: Dünyaya olan uzaklığı 2000 km. altında olan yörüngeye yerleşmiş uydulardır.

İletişim teknolojilerinin tarihsel gelişimi içerisinde yeni bir çağın başlaması internet teknolojisinin gelişiminin bir sonucudur. Bilgi çağının başlangıcı internet olarak görülmektedir. Elektronik çağdan dijital çağa geçiş teknolojisi olan internet, pek çok teknolojiye de ilham veren, pek çok teknolojinin içinde barındırdığı küresel bir hizmeti tanımlamaktadır.

Çoklu ortam uygulamalarının üst düzeydeki etkileşimli boyutunu tanımlamaktadır. Hypermedya kavramı, bilgisayar ve görüntü teknolojilerinin birleştirilmesiyle oluşturulan iletişim ortamlarını tanımlamaktadır.

Hypermedyanın üç temel özelliği vardır: Etkileşimlidir, özel ortam kombinasyonlarını gerektirmektedir ve doğrusal değildir. Doğru cevap A şıkkıdır. Diğer şıklarda yer alan özellikler ise Çoklu Ortam (multimedia)nın özellikleri arasında yer almaktadır.

1450 yılında Johanness Gutenberg’in baskı makinesini icat etmesiyle başlayan basım teknolojisi, ilk iletişim teknolojisi olarak tarihteki yerini almaktadır. 1844 yılında Samuel Morse tarafından sonradan morse alfabesi olarak tanımlanan teknikle telgrafla iletişimi gerçekleştirdi. 1876 yılında Alexander Graham Bell elektronik olarak işitsel verinin iletimini gerçekleştirmiştir. Telefonun temelinin atıldığı bu deneme zaman içerisinde kullanıcıya yaygınlaşmıştır. İletişim teknolojisinin tarihindeki önemli gelişmelerden biri de
görüntünün kayıt edilmesidir. Fotoğraf görüntünün ışıkla kayıt edilmesi temeline dayanmaktadır. Sinemanın öncüsü Auguste ve Louis Lumiere kardeşler görülmektedir.
1894 yılında Robert Paul tarafından yapılan kamerayı kullanarak ilk çekimlerini gerçekleştirdiler. Halka yönelik ilk televizyon yayını 1939 yılında gerçekleştirilmiştir.

Medya dönüşüm çağında alıcılar sadece sunulanı alan bir yapıda değildirler. Alıcıların geleneksel medya ortamındaki pasif izleyici, okuyucu, dinleyici konumu, medya dönüşüm çağında daha akitf bir yapıya dönüşmüştür. Bu sebeple artık tüm alıcılar kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Çünkü alıcılar sadece sunulan içeriği almakla yetinmiyorlar, gereksinimleri doğrultusunda sunulan içeriklerden birini seçerek alıyorlar, gerekiyorsa içeriğe de müdahale ediyorlar. Bu nedenle alıcılar artık daha aktif bir konumdadır ve “kullanıcı” olarak tanımlanmaktadırlar.

VOD (Video on Demand) uygulaması “isteğe bağlı program yayını” veya “ısmarlama görüntü” olarak tanımlanan bir etkileşimli televizyon uygulamasıdır. NVOD (Near Video on Demand) uygulaması ise “kanallarda dönüşümlü program yayını” olarak tanımlanmaktadır. Bu uygulama da VOD sisteminde olduğu gibi izlenmek istenen televizyon programının istenilen zamanda izlenmesine olanak sağlayan bir sistemdir.

Dijital dilin gelişimi 19. yüzyıla dayanmaktadır. Matematikçi Gootfried Wilhelm’in 0 ve 1 değerlerinden o lu-
şan aritmetik sistemi keşfetmesiyle dijital dilin temelleri atılmıştır.

Sinyal kalitesi değişmez.
Bu üstünlük özellikle yayıncılık alanında oldukça önemlidir. Uzak mesafelere iletimde bile iletilen sinyalin kalitesi değişmemektedir. Bu da ulaşılan alıcı kitlesinin farklı mekan ve mesafelerde olsa bile eşit düzeyde iletiyi almasını sağlamaktadır.

Araştırma uyduları: Ziraat, ormancılık yer altı ve yer üstü kaynaklarını araştırma amacıyla kullanılan uydulardır. Petrol, doğalgaz, kömür ve madenleri, deniz suyu kirliliğini, orman yangınlarını, ziraat alanlarını v.b. araştırma amacına yönelik kullanılan uydulardır.

Jeosenkron Yörüngeli uydular: bu uyduların dünyaya olan uzaklığı 36.000 km. kadardır. Bu yörüngeye Clarke yörüngesi de denilmektedir. Radyo mühendisi ve bilim-kurgu yazarı Arthur Clarke, 1945 yılında dünyanın 35786 km. uzağından geçen yörüngede yer alacak bir uydunun saniyede 3 km. hız yaparak dünyayla aynı hızla döneceğini bu nedenle de en uygun yörünge olduğunu belirtmiştir (Özçağlayan, 1998, s.113). Clark yörüngesinde yer alan uydular dünyayla aynı hızla dönmektedirler. Bu nedenle sabitmiş gibi de görülebilirler. Bu türden bir uydu dünya çevresindeki bir turunu bir günde tamamlamaktadır. Yeryüzünde oldukça geniş ayak izine sahiptirler. Bu yörüngedeki uydular oldukça büyük, yapım ve fırlatma maliyetleri de diğerlerine oranla yüksektir. Clarke yörüngesinde yer alan uydular haberleşme amacıyla kullanılmaktadır.

İletişim teknolojilerinin gelişim kronolojisine bakıldığında ilk teknolojinin basılı materyaller olduğu görülmektedir. 1450 yılında Johanness Gutenberg’in baskı makinesini icat etmesiyle başlayan basım teknolojisi, ilk iletişim teknolojisi olarak tarihteki yerini almaktadır. 1640 yılında ilk kitap basılmıştır. Baskı makinesinin kitle iletişim amacıyla kullanımı yani ilk gazetenin basımı, 16. yüzyılın başlarında gerçekleşmiştir (Erdoğan, 2005, s.287). 1741 yılında yani ilk gazeteden yaklaşık 50 yıl sonra Philadelphia’da ilk dergi yayınlanmıştır. Kitaplar, dergiler, tebrik kartları, gazeteler ve diğer basılı ürünler iletişim
teknolojisi ve kitle iletişim araçlarının da doğuşuna öncülük eden ortamlar olarak tarihte yerini almıştır.
Basılı materyaller iletişim teknolojisi olarak yerini ve önemini oldukça uzun bir süre korumuştur. Tarih içerisinde insanların uzak mesafelerdeki başka insanlarla iletişim kurması, haberleşmesi, hep başka bir insanın aracı olarak kullanılmasıyla gerçekleşirdi. Yazılan mesajlar veya basılan materyaller, başka insanların kullanılmasıyla uzak mesafelere iletilir ve iletişim bu şekilde uzun süren bir süreçte gerçekleşirdi. 1844 yılında Samuel Morse tarafından sonradan morse alfabesi olarak tanımlanan teknikle telgrafla iletişimi
gerçekleştirdi. Baltimore ve Washington arasında kurulan telgraf hattıyla ilk uzak mesafelere iletim gerçekleştirilmiş oldu. Telgraf teknolojisinin kullanımı ekonomik ve siyasal alanlarda iş yapma biçimlerine de kolaylıklar kazandırmıştır. Örneğin; borsa alım-satım işlemleri telgraf teknolojisinin kullanımıyla gerçekleştirilmiştir. Telgrafın bulunmasıyla insanlık tarihinin bir çağ atladığı belirtilmektedir. Telgraf basım çağından “elektronik çağa”a geçiş teknolojisi olarak iletişim teknolojileri tarihinde bir devrim olarak görülmektedir.
1876 yılında Alexander Graham Bell elektronik olarak işitsel verinin iletimini gerçekleştirmiştir (Grant, 2008, s.15). Telefonun temelinin atıldığı bu deneme zaman içerisinde kullanıcıya yaygınlaşmıtır. 1877 yılında 230 telefon kullanıcısı arası ikili bağlantılar gerçekleştirilerek eşzamanlı işitsel verinin karşılıklı aktarımı iletişim teknolojisinin gelişim sürecinde yeni bir başlangıç olarak görülmektedir.
İşitsel veri aktarımında ikinci büyük adım, veri aktarımının uzak mesafelere kablosuz olarak gönderilmesidir. 1890 yılında telsiz veri iletimi Guiglielmo Marconi tarafından gerçekleştirilmiştir. Radyo teknolojisinin öncülüğünü de gerçekleştiren bu deneyim, kitle iletişim teknolojisi olarak radyonun kullanılmasında büyük bir adımdır. Savaş döneminin en canlı, en güncel bilgilerini savaş sesleriyle birlikte aktaran bu iletişim teknolojisi, halkın bir anda teknolojiyi tüketme isteği içerisine girmesine ve hızla yaygınlaşmasına
neden olmuştur. Sesin uzak mesafelere kablolu veya kablosuz olarak iletilmesinin keşfiyle birlikte sesin kaydı da teknolojik gelişmeler içerisinde oldukça büyük bir adım olarak yer almaktadır. İlk ses kaydı 1877 yılında Thomas Edison tarafından gerçekleştirldi. Gramofonun (phonograph) bulunması ve 1887 yılında Emile Berliner tarafından gramofon ile çoğaltmanın bulunması müzik sektörüne oldukça büyük bir katkı sağlamıştır. Ses kayıt
ortamları geçen zaman içerisinde değişmiştir. Başlangıçta plaklara yapılan kayıtlar uzun yıllar-özellikle de 1920’de mikrofonun bulunmasıyla birlikte- popülerliğini korumuştur.

İletişim teknolojisinin tarihindeki önemli gelişmelerden biri de görüntünün kayıt edilmesidir. Fotoğraf görüntünün ışıkla kayıt edilmesi temeline dayanmaktadır. Fotoğrafın bulunmasıyla birlikte basılı ortamlar bu teknolojiden -etkililiğini artırmak amacıyla- fazlasıyla yararlanmıştır. Çünkü gazetede anlatılan yazılı içeriğe bir görüntü şahitlik etmektedir. Fotoğraf ilerleyen zamanda hareketli görüntünün de temelini oluşturmuştur. Çünkü hareketli görüntü, kayıt altına alınmış sabit görüntünün ardarda gösterimi ile elde edilmekteydi. Bu nedenle sinemanın öncüsünü fotoğraf olarak görmek yanlış bir yaklaşım değildir. 1899 yılında Thomas Edison ve William Dickson “Kinetography” adı verilen ilk görüntü kamerasını ve “kinetoscope” adı verilen kayıtlı görüntünün izlenebileceği ilk makineyi yaptılar.

Hypermedyanın üç temel özelliği vardır (Cotton ve Olvier, 1997,98):
· Etkileşimlidir. Hypermedya uygulamaları çevrimiçi, web tabanlı uygulama kaynaklarını da içerisinde barındırmaktadır. Etkileşim sadece içerikten sunulanı seçmeyle sınırlı değildir. Kullanıcı yönlendirmesine, içerik değişimine de izin veren üst düzeyde etkileşim olanaklarına sahiptir.
· Özel ortam kombinasyonlarını gerektirmektedir. Hypermedya uygulamaları, kullanıcının seçeceği özel ortam kombinasyonlarının yanında multimedya kombinasyonunu gerektirir. Hypermedya uygulamaları pek çok ortamın bir arada kullanılması esasına dayanmaktadır. Temelinde çoklu ortam uygulamalarının var olduğu hypermedya, farklı iletişim ortamlarıyla yakınsamayı gerektirmektedir.
· Doğrusal değildir. Hypermedya uygulamalarında doğrusallık yoktur. Başlangıcı, ortası, sonu yoktur. Kullanıcı “rastgele erişim sistemi” ile kendi amacı doğrultusunda içeriğe istediği şekilde erişebilmekte ve yönlendirebilmektedir. Bu uygulama ile kullanıcı özgürlüğü de sunan hypermedya uygulamaları kullanıcının belli bir sistem ve akış dahilinde amacına ulaşma zorunluluğunu ortadan kaldırmaktadır.

Yakınsama kavramı pek çok alandaki birleşmeyi içermektedir. Bu birleşme veya yakınlaşma iki temel süreçte gerçekleşmektedir. Bu iki temel süreç; Teknolojik yakınsama ve (medya) içerik yakınsamasıdır.
Teknolojik yakınsama; birden fazla teknolojik cihazın, sahip oldukları tüm özellikleri içerisinde barındıran yeni bir cihaz olarak birleşmesini kapsayan süreçtir.
Medya (içerik) yakınsaması: bilişim, telekominikasyon ve medya sektörünün ve alıcı cihazla arasındaki sınırların kalkarak tek bir endüstri yaratma sürecini kapsamaktadır.

· Birey-kitle etkileşimi: Kullanılan iletişim teknolojinin imkan verdiği ölçüler doğrultusunda, zaman ve uzam farkı gözetmeksizin bireylerin iletişim sürecini yönlendirme olanağına sahip olduğu etkileşim türüdür. Bir birey tarafından gönderilen görsel, işitsel veya her ikisini de kapsayacak şekilde gönderilen bir ileti herhangi bir yer ve zamanda olan farklı bireylere ulaşmaktadır. İletiyi alan bireylerin verdiği geribildirim doğrultusunda iletişim süreci yönlendirilmektedir. Örneğin: sosyal medya ortamlarında paylaşılan bir videoya farklı bireylerin yorum yapması

Çoklu Ortam
İngilizce “multimedia” olarak ifade edilen kavram farklı türlerdeki içerik formlarının bir arada bulunduğu ortamları tanımlamaktadır. Çoklu ortam, metin, durağan veya hareketli görüntü, ses ve animasyonların en az iki tanesinin bir arada kullanılarak bilgisayar tarafından işlenmesini ve okunmasını kapsamaktadır.

1990’lardan sonra bilgi çağı kavramının yaygın olarak kullanılmaya başlanması ve toplumsal yapının da bilgi toplumu olarak tanımlanmasının altında yatan dört teknoloji akımı yer almaktadır; bilgisayarlar, dijital dilin geliştirilmesi, uydu teknolojileri, fiber optik teknolojisinin gelişmesi.

Matematikçi Gootfried Wilhelm’in 0 ve 1 değerlerinden oluşan aritmetik sistemi
keşfetmesiyle dijital dilin temelleri atılmıştır

Dijital dilin gelişimi 19. yüzyıla dayanmaktadır.

Sinyal kalitesi değişmez. Gürültü ve dış etkenlerden çok az etkilenirler. Veriler çok küçük birimlere sıkıştırılabilir. Bunlar dijital sistemlerin analog sistemlerden daha üstün sayılan özelliklerindendir.

Tekno-dinamik diye bir uydu çeşidi yoktur.

Dünyaya olan uzaklığı 36.000 km. olan, yörüngesine Clarke yörüngesi de denilen, yeryüzünde oldukça geniş ayak izine sahip haberleşme amacıyla kullanılan uydu türü Jeosenkron Yörüngeli uydulardır.

Geleneksel iletişim teknolojisi olarak tanımladığımız teknolojilerin başında radyo, telefon, telgraf, telsiz, televizyon gelmektedir.

1890 yılında telsiz veri iletimi Guiglielmo Marconi tarafından gerçekleştirilmiştir.

Televizyon teknolojisinin gelişmesine öncülük eden disk tarama aletinin icadıdır.

Yeni medya teknolojilerinin sahip olduğu 3 temel özellik vardır bunlar: Etkileşim, kitlesizleştirme ve eşzamansızlık

Mikroelektronik teknolojisi üzerine çalışmalar 1950’li yıllarda değil, aksine 1960'larda başlamıştır. II. maddedeki bilgi yanlıştır. Diğer maddelerde verilen bilgiler doğrudur. Doğru cevap D'dir.

IV. maddede verildiği üzere dijital dilin gelişimi 18. yüzyıla değil, 19. yüzyıla dayanmaktadır. Diğer maddelerde verilen bilgiler ise doğrudur. Buna göre doğru cevap D'dir.

E şıkkında dijital sistemlerle ilgili verilen bilgi yanlıştır çünkü dijital sistemler pek çok uygulamaya göre daha ucuzdurlar. Diğer verilen dijital sistemlerle ilgili bilgiler doğrudur. Doğru cevap E'dir.

I. II. ve III. maddelerde dijital sistemlere ilişkin verilen bilgilerin hepsi doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Askeri amaçlı uydular: Erken uyarı, savaş, navigasyon, keşif ve askeri hareketlerin gözetlenmesi amacıyla kullanılan uydulardır. Askeri amaçlı uyduları tanımlayan açıklama B şıkkında mevcuttur. Doğru cevap B'dir.

Alçak Yörüngeli uydular: Dünyaya olan uzaklığı 2000 km. altında olan yörüngeye yerleşmiş uydulardır. Bu uyduların dünyada kapsadığı ayak izi diğerlerine nazaran daha dardır. Dünyaya yakın olmaları nedeniyle yörüngeden çıkmamak için oldukça hızlı dönen uydulardır. Alçak yörüngeli uydular, dünyanın çevresindeki bir turlarını yaklaşık olarak 100 dakikada gerçekleştirmektedirler. Diğer yörüngelerdeki uydulara göre daha küçük olan uyduların maliyetleri de daha düşüktür. Sorudaki maddelerde verilen özellikleri taşıyan Alçak Yörüngeli uydulardır. Doğru cevap A'dır.

Fiber optik kablolar veri iletimini elektrik akımı olarak değil, ışık parçacıklarıyla gerçekleştirmektedirler. Çünkü ışık parçacıkları, elektrik akımına kıyasla daha fazla kapasiteye sahiptirler. Işık parçacıkları, gözle görülmeyen kızılötesi ışınlardır. II. şıkta verilen bilgi doğru değildir. Doğru cevap D'dir.

İletişim teknolojilerinin gelişim kronolojisine bakıldığında ilk teknolojinin basılı materyaller olduğu görülmektedir. 1450 yılında Johanness Gutenberg’in baskı makinesini icat etmesiyle başlayan basım teknolojisi, ilk iletişim teknolojisi olarak tarihteki yerini almaktadır. 1640 yılında ilk kitap basılmıştır. Baskı makinesinin kitle iletişim amacıyla kullanımı yani ilk gazetenin basımı, 16. yüzyılın başlarında gerçekleşmiştir. 1741 yılında yani ilk gazeteden yaklaşık 50 yıl sonra Philadelphia’da ilk dergi yayınlanmıştır. I. ve II. maddede verilen bilgiler doğru değildir. Tek doğru bilgi III. maddede mevcuttur. Doğru cevap C'dir.

Yukarıdaki soruda iletişim tarihine ilişkin verilen bilgilerin hepsi doğrudur. Buna göre doğru cevap E'dir.

I. maddedeki iletişim şekli birey-birey, II. maddedeki iletişim şekli birey-kitle ve III. maddedeki iletişim şekli birey-teknoloji/içerik etkileşimine örnektir. Doğru cevap A'dır.