Kamu hukuku alanındaki idareler ile özel hukuk alanındaki idareler arasındaki temel
I. Amaçları bakımından farklar
II. Üstünlük açısından farklar
III. Sona erme açısından farklardır. İşlevsellik açısından fark değildir.

Organik anlamda idare, kuruluş (teşkilat) olarak idarenin, devletin üç temel organı arasındaki yerinin belirlenmesini ifade etmektedir.

İdare Hukuku yeni bir hukuk dalıdır. Türkiye'de 1927'den sonra gelişmeye başlamıştır.

Öğreti, yardımcı kaynaklar içerisindedir.

Yargı içtihatları, yardımcı kaynaklardan biridir.

Yukarıdaki maddelerin hepsi sosyal devletin özelliklerindendir.

Nispi eşitlik , kişilerin farklılıkları dikkate alınarak aynı durumda
olanlara aynı, farklı durumda olanlara farklı muamelede bulunmak demektir.

Yetki genişliği ilkesine dayanmaz.

İdari vesayetin emir yetkisi yoktur.

Hepsi Hiyerarşik amirin, astlar üzerinde kullandığı yetkilerdir.

İdare kelimesinin, idare hukukuna özgü teknik bir anlamı devletin diğer işlevlerini yerine getiren yasama organının yasama faaliyetidir; yargı organının yargılama faaliyeti dışında kalan faaliyetleri ifade etmesidir.

Kamu idaresi, tek taraflı işlem yapabilme, aldığı kararları re’sen ve gerektiğinde cebren uygulayabilme gibi kamu gücü ayrıcalıklarına sahiptir. Örneğin tek taraflı bir kararı ile kişinin taşınmazını kamulaştırarak elinden alabilir. Oysa özel hukuk alanındaki idareler bu tür ayrıcalıklardan yararlanamazlar.

Anayasanın 7. maddesine göre “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir”. Yasama organı, yasama faaliyetleri yapmaktadır. Buna yasama fonksiyonu denilir. İdare, yasama organı dışında yer almaktadır. Yasama faaliyetleri, yargılama faaliyetleri, hükûmet faaliyetleri, idarenin özel hukuka tabi faaliyetleri, idari işlev dışındadır. Yasama organı, yargı organı, yürütme organı, özel hukuk tüzel kişileri de işlevsel anlamda idare içinde yer alabilir.

İdare hukukunun, özel hukukta bulunmayan, kendine özgü kavramları ve kuralları bulunmaktadır. Örneğin idarenin tek taraflı işlem yapabilmesi, kamulaştırma, kamu gücü ayrıcalıkları, hukuka uygunluk karinesi gibi kavram ve ilkeler özel hukukta bulunmamaktadır. Sözleşme ve sorunluluk gibi özel hukukta da bulunan huşularda ise, kendine özgü kuralları bulunmaktadır. Bu durumda idare hukuku bağımsız bir hukuk dalıdır denebilir.

Hukuk öğretimine başlarken, hukuk bilimi temel olarak kamu hukuku ve özel hukuk şeklinde bir tasnife tabi tutulmaktadır. Genel olarak özel hukuk kişilerle kişiler arasındaki münasebetleri konu edinirken; kamu hukuku kişilerle devlet (idare) arasındaki ilişkileri ele almaktadır. Kamu hukuku içinde yer alan bilimlerden biri de idare hukukudur. Kişilerle idare arasındaki münasebetler esas itibariyle bu hukukun konusunu oluşturmaktadır. Birinci ünitede, idare hukukunun temel kavramları, bu hukuka hakim olan temel ilkeler ve bu hukukun kaynakları üzerinde durulacaktır.

Hukuk dilinde “idare” birden fazla anlamı içerecek şekilde; bir yandan “idari faaliyet (idare etmek işi-idari etkinlik-activité) anlamında, diğer yandan “idari kuruluş" (idari faaliyeti yerine getiren teşkilatorgane) anlamında kullanılmaktadır 1982 Anayasası’nda da idare kavramının birden fazla anlamda; bazen “teşkilat” (m.125), bazen “idari faaliyet” (m.126) bazen de “idari faaliyet ve teşkilat” anlamında (m.123) kullanıldığı görülmektedir. İdare kelimesinin, yukarıdaki anlamlarından öte, idare hukukuna özgü teknik bir anlamı da bulunmaktadır. Bu da devletin diğer işlevlerini yerine getiren yasama organının yasama faaliyeti; yargı organının yargılama faaliyeti dışında kalan faaliyetleri ifade etmesidir

Kamu hukukunda “devlet idaresi”, “belediye idaresi”, “üniversite idaresi” gibi kullanılırken; özel hukukta da “vakıf idaresi”, “dernek idaresi”, “şirket idaresi” şeklinde kullanılmaktadır. İdare hukuku, kamu hukuku alanında yer alan idareleri (kamu tüzel kişilerini) konu edinmektedir.

Kamu hukukunda “devlet idaresi”, “belediye idaresi”, “üniversite idaresi” gibi kullanılırken; özel hukukta da “vakıf idaresi”, “dernek idaresi”, “şirket idaresi” şeklinde kullanılmaktadır. İdare hukuku, kamu hukuku alanında yer alan idareleri (kamu tüzel kişilerini) konu edinmektedir.

Kamu idaresinin amacı kamu yararını gerçekleştirmektir. Buna nazaran özel idarenin amacı kural olarak özel çıkar yani kâr elde etmektir.

Kamu idarelerinin hangi konularda faaliyette bulunacağı kanunla tespit edilir. Özel hukuk idarelerinin faaliyet alanları ise kurucularının yani kişilerin iradesi ile belirlenir. Bir şirketin hangi konularda faaliyet göstereceği, şirketin kurucuları tarafından tespit edilir. Oysa üniversitenin yükseköğretim faaliyetleri yürüteceği kanunla belirlenmiştir

Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için kamu gücü ayrıcalığına sahip olmaları hasebiyle, özel hukuk kişilerine nazaran “idarenin üstünlüğü ilkesinden yararlanırlar. Özel hukuk idareleri ile özel hukuk kişileri arasında ise “eşitlik ilkesi” hakimdir.

Organik anlamda idarenin ne olduğunu, başka bir ifade ile idarenin diğer devlet organları içindeki yerini anayasaya bakarak belirlemek mümkündür.

Anayasada yapılan 2017 değişikliği ile “parlamenter hükümet sistemi” terk edilerek, yaygın deyimiyle “Cumhurbaşkanı hükümet sistemi”ne, akademik ifadesiyle “başkanlık sistemine” geçilmiş oldu.

Yeni sistemde yürütme gücü, doğrudan halkın seçtiği Cumhurbaşkanında toplanmıştır. Bu durum Anayasanın 8. maddesinde “yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir”; 104. maddede ise “yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir” şeklinde ifade edilmiştir. Görüldüğü üzere, 8. maddede “görev ve yetki” deyimi kullanılırken, 104.
maddede sadece “yetki” deyimine yer verilmiştir.

Yönetmelik, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve tüm kamu tüzel kişileri tarafından, görev alanlarıyla ilgili olarak, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını göstermek üzere çıkarılan düzenleyici işlemlerdir. Hukuk bilginlerinin görüş ve düşüncelerine, “öğreti (doktrin)” denilir. Bir ilke koyan, daha sonra da uyulabilecek bir prensip getiren yargı kararlarına “içtihat” denilir. İçtihatlar da bir yargı kararıdır ve kural olarak bağlayıcı değildir. Yasama organı (TBMM) tarafından “kanun” adı altında yapılan hukuk kurallarına kanun adı verilir. Hukuk kurallarının en üstünde anayasa yer almaktadır. Anayasa da devletin rejimi, devletin temel organları ve bunların işleyişi ile temel hak ve özgürlüklere ilişkin düzenlemeler bulunur.

Davranışta bulunulduğu zamanda hukuka uygun olan bir eylem, bir hukuk kuralı değişikliği ile hukuka aykırı hale getirilir ve eylemi gerçekleştiren kişiye müeyyide uygulanırsa, hukuki istikrar ve hukuki güvenlik ihlâl edilmiş olur. Hukuki güvenlik demek, kişilerin hukuk kurallarını önceden bilebilmesi ve davranışlarını ona göre ayarlayabilmesi demektir. Başka bir ifadeyle kişiler, hangi davranışta bulunursalar hangi müeyyide ile karşılaşacaklarını önceden bilebilir durumda olmalıdırlar. Hukuki güvenlik ilkesi, “hukuki işlemlerin geçmişe yürümemesi ilkesi” ile tamamlanmış olur. Hukuk kuralları kural olarak yürürlüğe girdiği andan sonraki olaylara uygulanır.

“Herkesten eşit vergi toplanması” değil “Ekonomik güce göre vergi toplanması” doğrudur. Bunun dışındaki özellikler doğrudur.

Nispi eşitlik, kişilerin farklılıkları dikkate alınarak aynı durumda olanlara aynı, farklı durumda olanlara farklı muamelede bulunmak demektir. Mesela toplu taşıma araçlarında engelli kişiler için özel uygulamalar yapılması (onların evlerinden alınması, asansörlü araçlar tahsis edilmesi gibi); desteklenmeye muhtaç olduklarından öğrencilerden daha az ücret alınması gibi uygulamalar, farklı olanlara farklı davranmak şeklinde nispi eşitliğin sağlanmasıdır. Hak arama özgürlüğünün sağlanmasında, hiçbir ayrım (dil, din, cinsiyet, siyasi düşünce...) gözetmeksizin herkese eşit davranılması yani mutlak eşitliğin sağlanması gerekir. Eşitlik ilkesi-idare hukuku ilişkisinin gündeme geldiği bir başka husus “kamu görevine girişte eşitlik“ konusudur. Anayasanın 70. maddesinde “Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez” hükmü yer almaktadır. Bu hükümden anlaşılması gereken, kamu hizmetine girişte yetenek ve yeterlilik (liyakat) dışında kural herhangi bir ayrım yapılmaması, ancak hizmet gerektiriyorsa özel nitelikler aranabilmesidir.

Merkezi yönetimin sakıncalarından biri demokrasi ilkesine pek uygun olmamasıdır. Halkın karar alma süreçlerine katılması daha kısıtlıdır. Zira kararlar genellikle merkezde (başkentte) alındığından, taşradaki halkın kendilerini ilgilendiren konularda merkeze etki etmesi pek mümkün değildir. Diğer sakıncalar ise yerinden yönetimin sakıncalarındandır.

İdari vesayet, yerinden yönetim idaresine dava açma yetkisine sahiptir. Bunun dışında yerinden yönetim idaresinin işleminin iptal edilmesi, onanması, kararının iade edilmesi, karar alabilmesi için izin istemesini gerektiren yetkileri vardır. Diğer şıklardaki yetkiler Hiyerarşik amirin, astlar üzerinde kullandığı yetkilerdir.

İdare kavramı 1982 Anayasası'nın 125. maddesinde teşkilat, 126. maddesinde idari faaliyet ve 123. maddesinde idari faaliyet ve teşkilat anlamlarında kullanılmıştır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Soru kitabın 5. ve 6. sayfalarında yer alan bilgiye dayanılarak yapılmıştır.
Soruda verilen faaliyetlerin üçü de idari işlev dışındadır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.

Soru, kitabın 6. ve 7. sayfalarında yer alan bilgiye dayanılarak hazırlanmıştır.
Fransa'da, Türkiye'de ve Almanya'da idari rejim uygulanmaktadır. İngiltere'de ve Amerika Birleşik Devletleri'nde ise, özel hukuktan ayrı idareye özgü bir hukuk dalı olarak idare hukuku ve adli yargıdan ayrı özel bir idari yargı bulunmayan adli idari sistemi uygulanmaktadır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

İdare hukukunda, önceden kurallarla belirlenmiş, genel hukuki durumlar yani statüler bulunmaktadır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

İdare hukukunu ilgilendiren pozitif düzenlemeler, başı sonu belli bir kanun külliyatı haline getirilmemiştir. Çok sayıda kanun idare hukukunun konusunu oluşturmaktadır. Dolayısıyla idare hukuku dağınık bir hukuk dalıdır ve sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Soru, kitabın 9. ve 10. sayfalarında yer alan bilgi temel alınarak hazırlanmıştır.
Kuvvetler ayrılığı rejiminin uygulanması, hukuk devletinin unsurları arasında yer alır. Soruda verilen diğer özellikler ise sosyal devletin özelliklerindendir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.

1982 Anayasası'nın 10. maddesine göre devletin, toplumda güçsüz konumda olan "çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için" özel tedbirler almasının gerekmesi sosyal devlet ilkesinin bir sonucudur. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Merkeze ait bazı yetkilerin, taşradaki merkezin yöneticisi olan vali tarafından, merkeze sorulmadan, merkez adına kullanılabilmesine yetki genişliği denir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

1982 Anayasası'nın 126. maddesine göre "illerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır." Dolayısıyla yetki genişliği ilkesi, sadece il yönetiminde bulunmaktadır ve sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

İdari vesayet yetkisi, kural olarak emir vermeyi içermez. Bununla birlikte, kaldırma ve onama yetkileri idari vesayet yetkisinin kapsamı dahilindedir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.

Merkezden yönetimin sebep olduğu bürokrasinin önüne geçmek için “yetki genişliği” ilkesi benimsenmiştir. Anayasanın 126. maddesinde yetki genişliği ilkesi düzenlenmiştir. Buna göre illerin idaresinin yetki genişliği esasına dayanacağı düzenlenmiştir. İl idaresinin yöneticisi olan valiler merkezi idare adına merkezi idareye danışmadan kararlar alabilir, idari işlemler yapabilir.

Türkiye Cumhuriyetinin niteliklerinden birisi de hukuk devleti olmasıdır. Anayasanın 2. maddesinde cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılan hukuk devleti ilkesi ilkesi; hukukun üstün olduğu, hukuk kurallarının onu koyanlar da dâhil olmak üzere her kişi ve kuruluşu bağladığı, kişilere hukuk güvenliğinin sağlandığı devlet olarak tanımlanabilir.

İçtihatlar da bir yargı kararıdır ve kural olarak bağlayıcı değildir. Ancak özellikle yazılı kaynak olmadığı durumlarda
bu içtihatlar örnek alınır. Yargı kararlarının bağlayıcı olmamasının istisnasını ise “içtihadı birleştirme kararları” oluşturur. Danıştay’ın içtihadı birleştirme kararları, idare ve vergi mahkemelerini bağlar

Yargı içtihatları idare hukukunun asıl kaynakları değil yardımcı kaynakları arasında yer alır. Yargı içtihatları yanında öğreti de hukukun yardımcı kaynakları arasında yer almaktadır. İdare hukukunun asıl kaynakları ise anayasa, kanun, kanun hükmünde kararname, milletlerarası anlaşmalar, cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmeliklerdir.

Kamu idarelerinin amacı kamu yararının gerçekleştirilmesidir. Özel idareler kişisel yarar, ticari kazanç, siyasi amaç gibi özel yararları gerçekleştirmek için kurulabilirler ancak kamu idareleri ancak kamu yararını gerçekleştirmek için kurulabilirler.

Anayasanın yürütme bölümü içinde “Cumhurbaşkanı” (m.101-108) ve “idare” (m.123 vd.) düzenlenmiştir. Bakanların atanmasına ilişkin düzenlemeler de yürütme bölümünde yer almaktadır. İdare (m.123-137) başlığı altında: Merkezî idare (m.126); Mahallî idareler (m.127); Yükseköğretim kurumları (m.130-131; Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (m.133); Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu (m.134); Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (m.135); Diyanet İşleri Başkanlığı (m.136) idareleri düzenlenmiştir. Anayasal bu idareler dışında kanun ile ya da Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kamu tüzel kişiliği oluşturulması mümkündür. Türkiye İŞ Kurumu da kanun koyucu tarafından kurulan idarelerden biridir.

İdare hukuku bakımından iki sistem söz konusudur. Adlî idare sisteminde: özel hukuktan ayrı idareye özgü bir hukuk dalı olarak idare hukuku ve adlî yargıdan ayrı özel bir idari yargı bulunmamaktadır. İdareye de özel hukuk hükümleri uygulanmaktadır. Bu sistem İngiltere ve ABD gibi Anglo-Sakson ülkelerinde ve İngiliz hukukunun etkisinde olan ülkelerde uygulanmaktadır.

Kara Avrupası ülkelerinde idari rejim, Anglo-Sakson ülkelerinde ise adli idare sistemi uygulanmaktadır. Bu çerçevede İngiltere , ABD ve İngiliz hukukunun etkisindeki ülkelerde adli idare sistemi uygulanmaktadır.

İdare hukukunda önceden kurallarla belirlenmiş, genel
hukuki durumlar yani statüler (vatandaşlık statüsü, öğrencilik statüsü, memurluk statüsü, emeklilik statüsü…vs) bulunmaktadır. İdare hukukunda hukuki ilişkiler, bu statülerin verdiği hak ve yetkileri kullanarak belirlenir. İdare hukuku kuralları, bir yandan bu statüleri oluşturmakta, statülerin bahşettiği hakları ve yüklediği yükümlülükleri belirlenmekte; diğer yandan da statülere girme ve çıkmanın şartlarını
düzenlemektedir.

Anayasada hukuk devleti ilkesi, sosyal devlet ilkesi, eşitlik ilkesi, idarenin bütünlüğü ilkesi, merkezden yönetim-yerinden yönetim ilkesi, yetki genişliği ilkesi gibi idare hukukunu etkileyen ilkeler yer almaktadır. Yetkide paralellik ilkesi ise idare hukukunda uygulanan ancak içtihatlarla kabul edilmiş bir ilkedir.

DDK, Anayasa’da “idare” bölümünde düzenlenen kurum veya kuruluşlardan biri değildir.
DOĞRU CEVAP E ŞIKKIDIR.

İdare hukukunda önceden kurallarla belirlenmiş genel hukuki durumlar bulunması ve hukuki ilişkilerin bu kurallara göre belirlenmesi STATÜLER HUKUKU olmasını ifade eder.
DOĞRU CEVAP C ŞIKKIDIR.

Yönetmelikler ve CBK'lar idare hukukunun asli kaynakları arasında yer alır.
DOĞRU CEVAP A ŞIKKIDIR.

Sosyal devlet ilkesi, 1961 Anayasası ile hukukumuza girmiştir.
DOĞRU CEVAP C ŞIKKIDIR.

Kamu hizmetlerinin devlet eliyle ülke düzeyinde yürütülmesine merkezden yönetim adı verilmektedir.
DOĞRU CEVAP B ŞIKKIDIR.

Merkezden yönetimde bürokrasi azalmaz, artar.
DOĞRU CEVAP D ŞIKKIDIR.

Merkezden yönetimin sakıncalarını gidermek için öngörülen ve “merkezden yönetimin yumuşatılmış hali” olarak da ifade edilen ilke yetki genişliği ilkesidir.
DOĞRU CEVAP B ŞIKKIDIR.

Yetki genişliği valiler tarafından kullanılabilen bir yetkidir.
DOĞRU CEVAP D ŞIKKIDIR.

Hiyerarşik denetim istisnai değil, genel bir yetkidir.
DOĞRU CEVAP E ŞIKKIDIR.

Hiyerarşik amir, astların yaptığı işlemler üzerinde; hukuka uygunluk bakımından denetleme yapma, yerindelik bakımından denetleme yapma ve işlemi kaldırma yetkilerine sahiptir.
DOĞRU CEVAP A ŞIKKIDIR.

“İdare”, Arapça kökenli bir kelime olup sözlükte “döndürme”, “çekip çevirme”, “yönetme” anlamlarına gelmektedir. Doğru cevap B'dir.

Hukuk dilinde “idare” birden fazla anlamı içerecek şekilde; bir yandan “idari faaliyet (idare etme işi-idari etkinlik-activité) anlamında, diğer yandan “idari kuruluş (idari faaliyeti yerine getiren teşkilat-organe) anlamında kullanılmaktadır. “İdare” kavramı, hem kamu hukukunda hem de özel hukukta kullanılmaktadır. Tek başına “idare” kavramı kullanıldığında, kamu idareleri (kamu tüzel kişileri) kastedilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Üstünlük açısından farklar: Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için kamu gücü ayrıcalığına sahip olmaları hasebiyle, özel hukuk kişilerine nazaran “idarenin üstünlüğü ilke- sinden yararlanırlar. Özel hukuk idareleri ile özel hukuk kişileri arasında ise “eşitlik ilkesi” hakimdir. Doğru cevap A'dır.

Organik anlamda idare, kuruluş (teşkilat) olarak idarenin, devletin üç temel organı arasındaki yerinin belirlenmesini ifade etmektedir. Doğru cevap C'dir.

“İşlevsel anlamda idare”, yapılan faaliyetin (işlem ve eylemin) niteliğine göre belirleme yapılmasını öngören bir kavramdır. Başka bir ifade ile yasama, yargı ve yürütmenin, toplumun ortak, kolektif, günlük, teknik ve sürekli ihtiyaçlarını karşılama yönündeki faaliyetleri idare işlevini oluşturur. Doğru cevap B'dir.

Yasama, yargı ve yürütmenin, toplumun ortak, kolektif, günlük, teknik ve sürekli ihtiyaçlarını karşılama yönündeki faaliyetleri idare işlevini oluşturur. İdari İşlev Dışında Olan Faaliyetler ise a) Yasama faaliyetleri idari işlev dışındadır. b) Yargılama faaliyetleri idari işlev dışındadır. c) Hükûmet faaliyetleri idari işlev dışındadır. d) İdarenin özel hukuka tabi faaliyetleri, idari işlev dışındadır. Doğru cevap E'dir.

Adlî idare sistemi: İngiltere ve ABD gibi Anglo-Sakson ülkelerinde ve İngiliz hukukunun etkisinde olan ülkelerde uygulanan bu sistemde, özel hukuktan ayrı idareye özgü bir hukuk dalı olarak idare hukuku ve adlî yargıdan ayrı özel bir idari yargı bulunmamaktadır. İdareye de özel hukuk hükümleri uygulanmaktadır. Bu yüzden bu sisteme adlî idare sistemi denilmektedir. İdari rejim: Kara Avrupası ülkeleri (Fransa, Almanya İtalya, İspanya, Yunanistan, Belçika, Avusturya, İsviçre...) bazı Kuzey Afrika ülkeleri (Fas, Tunus, Cezayir...) ve ülkemizde uygulanan bu sistemde, yürütme organı içinde ancak kendi kendine hareket edebilme yeteneği bulunan bir “idare”; bu idareye uygulanan özel hukuktan bağımsız, kendine özgü kuralları bulunan “idare hukuku”; bu hukuk dalına ilişkin uyuşmazlıkların çözüldüğü, adlî yargıdan ayrı bir “idari yargı düzeni” bulunmaktadır. Doğru cevap D'dir.

İdare hukukunun özelliklerini kısaca şu şekilde sıralayabiliriz.
1. İdare hukuku yeni bir hukuk dalıdır. Fransa’da 1872 tarihinden sonra, bizde de 1927’den sonra gelişmeye başlamıştır. Oysa diğer hukuk dalları çok eski tarihlerden beri bilinmektedir.
2. İdare hukuku dağınık bir hukuk dalıdır: İdare hukukunu ilgilendiren pozitif düzenlemeler, başı sonu belli bir kanun külliyatı hâline getirilmemiştir. Çok sayıda kanun idare hukukunun konusunu oluşturmaktadır. Başka bir ifadeyle, diğer hukuk dalları gibi tedvin edilmiş değildir. Ceza kanunu, ticaret kanunu, medeni kanun gibi bir idare kanunu bulunmamaktadır.
3. İdare hukuku içtihada dayalı bir hukuk dalıdır. İdare hukukunun temel kuralları, yasama organınca çıkarılan kanunlarla değil, idari yargının içtihatları ile ortaya konulmuştur. İçtihatla oluşan bu ilkelerden bazıları zamanla kanunlara aktarılmıştır. Ancak bugün dahi idare hukukuna ilişkin tüm kuralların kanunlarda yer aldığı söylenemez. Bu yüzden içtihada dayalı olma özelliği devam etmektedir.
4. İdare hukuku bağımsız bir hukuk dalıdır: İdare hukukunun, özel hukukta bulunmayan, kendine özgü kavramları ve kuralları bulunmaktadır. Örneğin idarenin tek taraflı işlem yapabilmesi, kamulaştırma, kamu gücü ayrıcalıkları, hukuka uygunluk karinesi gibi kavram ve ilkeler özel hukukta bulunmamaktadır. Sözleşme ve sorunluluk gibi özel hukukta da bulunan huşularda ise, kendine özgü kuralları bulunmaktadır.
5.İdare hukuku statüler hukukudur: İdare hukukunda önceden kurallarla belirlenmiş, genel hukuki durumlar yani statüler (vatandaşlık statüsü, öğrencilik statüsü, memurluk statüsü, emeklilik statüsü...vs) bulunmaktadır. İdare hukukunda hukuki ilişkiler, bu statülerin verdiği hak ve yetkileri kullanarak belirlenir (ÖZAY, Günışığında, s.322-323.). İdare hukuku kuralları, bir yandan bu statüleri oluşturmakta, statülerin bahşettiği hakları
ve yüklediği yükümlülükleri belirlenmekte; diğer yandan da statülere girme ve çıkmanın şartlarını düzenlemektedir.
6 . İdare hukukunda idarenin işlemleri tek yanlıdır. İdare hukukunda idarenin, tek taraflı olarak, yani muhatabının iradesine başvurmadan işlemler yapabileceği kabul edilmektedir. Oysa özel hukukta hukuki işlemler kurak olarak iki taraflı olup tarafların iradelerinin uyuşması ile hukuki netice doğurur. Örneğin bir kamu hizmeti için gerekli olan özel hukuk kişisinin taşınmazına idare, “kamulaştırma” denilen yöntemle tek taraflı olarak el koyabilme yetkisine sahiptir.
7. İdare hukukunda eşitsizlik hakimdir. Özel hukukta taraflar arasında eşitlik ilkesi geçerli iken, idare hukukunda, idarenin üstünlüğü ilkesi hakimdir. İdarenin kamu hizmeti sunması ve kamu yararını gerçekleştirme görevi bulunması nedeniyle, bir takım üstün yetkilerle donatılmıştır. Buna mukabil özel hukukta taraflar arasında eşitlik ilkesi geçerlidir.
8. İdare hukukundan doğan davalar İdari yargıda görülür. İdare hukuku alanında doğan uyuşmazlıklar kural olarak idari yargıda karara bağlanır. Doğru cevap E'dir.

Asıl (yazılı) kaynaklar, uyulması zorunlu ve bağlayıcı kaynakları ifade etmektedir. Anayasa, Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik asıl kaynaklardır. Yardımcı kaynaklar ise doğrudan bağlayıcı olmayan, yazılı bir kaynak olmaması hâlinde devreye girebilen kaynaklara da yardımcı kaynaklar denilir. Yargı içtihatları ve doktrinler yardımcı kaynaklardır. Doğru cevap E'dir.

Merkezden yönetimin sakıncalarını da kısaca şu şekilde sıralayabiliriz:
1. Bürokrasiyi (kırtasiyecilik) artırır. Kamuda karar alma sürecine bürokrasi, karar alma yetkisi olan kamu görevlilerine de bürokrat denilir. Merkezden yönetimde en üst emretme yetkisi merkezde olduğundan, taşradaki her karar için merkezin fikrinin sorulması, merkezin emir ve talimatının beklenmesi, karar alma sürecini gereğinden fazla uzatabilir.
2. Demokrasi ilkesine pek uygun değildir. Halkın karar alma süreçlerine katılması daha kısıtlıdır. Zira kararlar genellikle merkezde (başkentte) alındığından, taşradaki halkın kendilerini ilgilendiren konularda merkeze etki etmesi pek mümkün değildir.
3. Yerel ihtiyaçların önceliklerinin belirlenmesine elverişli değildir. Yerel düzeydeki ihtiyaçların önceliği, o yerde yaşayanlar tarafından daha iyi bilinir. Merkezdeki karar alacak kişilerin, yerel ihtiyaçların önceliğini belirlemesi daha zordur.
4. Kamu görevlileri, hizmetin gerekleri yerine, merkezin istekleri doğrultusunda hareket etme eğilimine girebilirler. Taşradaki memurlar, merkez tarafından atanıp onun emirleri ve talimatlarına göre hareket ettiklerinden, hizmetin gereğinden ziyade merkezin istekleri doğrultusunda hareket etme eğilimi içinde olabilirler.
5. Merkez yöneticileri, siyasi amaçlarla hareket edebilirler. Merkezdeki siyasi yöneticiler, siyasi ge- leceklerini garanti altına almak için (yeniden seçilebilmek için) ellerindeki yetkileri ve mali imkânları siyasi amaçla (mesela seçim bölgesine daha fazla yatırım yapma gibi) kullanma eğilimi içine girebilir. Doğru cevap E'dir.

Organik anlamda idare, kuruluş (teşkilat) olarak idarenin, devletin üç temel organı arasındaki yerinin belirlenmesini ifade etmektedir. Organik anlamda idarenin ne olduğunu, başka bir ifade ile idarenin diğer devlet organları içindeki yerini anayasaya bakarak belirlemek mümkündür.

Yürütülen faaliyet “idari faaliyet-idari işlev” ya da “idari etkinlik” niteliğini taşıyorsa, bu faaliyeti yürütene “işlevsel anlamda idare” denir. yasama, yargı ve yürütmenin, toplumun ortak, kolektif, günlük, teknik ve sürekli ihtiyaçlarını karşılama yönündeki faaliyetleri idare işlevini oluşturur. Idari işlev, “yasama ve yargı fonksiyonları dışında kalan tüm kamusal işler“ şeklinde tanımlanabilir. İdari işlev dışında olan faaliyetler şunlardır: Yasama faaliyetleri; Yargılama faaliyetleri; Hükûmet faaliyetleri; İdarenin özel hukuka tabi faaliyetleri.

İdare hukuku bakımından iki sistemden bahsedilebilir. Bunlar; adlî idare sistemi ve idari rejimdir. Adlî idare sistemi İngiltere ve ABD gibi Anglo-Sakson ülkelerinde ve İngiliz hukukunun etkisinde olan ülkelerde uygulanır. Bu sistemde, özel hukuktan ayrı idareye özgü bir hukuk dalı olarak idare hukuku ve adlî yargıdan ayrı özel bir idari yargı bulunmamaktadır. İdareye de özel hukuk
hükümleri uygulanmaktadır. İdari rejim sistemi Kara Avrupası ülkeleri (Fransa, Almanya İtalya, İspanya, Yunanistan, Belçika, Avusturya, İsviçre…) bazı Kuzey Afrika ülkeleri (Fas, Tunus, Cezayir…) ve ülkemizde uygulanır. Bu sistemde, yürütme organı içinde ancak kendi kendine hareket edebilme yeteneği bulunan bir “idare”; bu idareye uygulanan özel hukuktan bağımsız, kendine özgü kuralları bulunan “idare hukuku”; bu hukuk dalına ilişkin uyuşmazlıkların çözüldüğü, adlî yargıdan ayrı bir “idari yargı düzeni” bulunmaktadır.

Doğrudan bağlayıcı olmayan, yazılı bir kaynak olmaması hâlinde devreye girebilen kaynaklara da yardımcı kaynaklar denilir. İdari hukukun yardımcı kaynakları; yargı içtihatları ve öğretidir. Asıl kaynaklar, uyulması zorunlu ve bağlayıcı kaynakları ifade etmektedir. İdare hukuku için asıl kaynaklar; anayasa, kanunlar, yönetmelikler ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesidir.

Bir hukuk sistemine hukuk devleti denebilmesi için, anayasasında hukuk devleti olduğunun yazılı olması yeterli değildir. Hukuk devletinin işlerliğini sağlayacak unsurların var olması gerekir. Bu unsurlar; Temel hak ve özgürlüklerin anayasal olarak güvenceye alınması; Kuvvetler ayrılığı rejiminin uygulanması; Hukuka bağlılık ilkesinin geçerliliği; Kanuni idare ilkesi; Yargısal denetim; İdarenin hukuki sorumluluğu ilkesi; Hukuki istikrar ve güvenlik ilkesi; Mahkemelerin bağımsızlığı; Demokratik yönetimdir. Kanuni idare ilkesi, idarenin kullandığı yetkilerin mutlaka bir kanuna dayanması zorunluluğunu ifade eder. Başka bir ifade ile idare, kanundan kaynaklanmayan hiçbir yetki kullanamaz.

Sosyal devlet anlayışında, temel hak ve özgürlüklerin (mülkiyet hakkı, teşebbüs hürriyeti gibi) varlığı esas olmakla birlikte, devletin ekonomiye müdahale ederek (bizzat teşebbüsler kurarak yahut düzenlemeler yaparak) güçsüzlerin korunmasını sağlayacak tedbirleri alması gerekecektir. Sosyal devletin, özellikleri; Kişilere insan onuruna yaraşır asgari bir hayat düzeninin sağlanması; Kişilere sosyal güvenlik imkânlarının sağlanması; Toplumda güçsüzleri koruyucu faaliyetlerde bulunulması; Planlı bir ekonomi için gerektiğinde ekonomiye müdahale edilmesi; Ekonomik güce göre vergi toplanması; Toplanan vergilerin, adil paylaşımının gerçekleştirilmesi vbdir.

Merkezden yönetimin özelliklerini şu şekilde sıralamak mümkündür: Merkezden yönetimde sadece “devlet tüzel kişiliği” bulunmaktadır. Kamu hizmetleri, devlet tüzel kişiliği eliyle tüm ülke düzeyinde sunulmaktadır; Devlet tüzel kişiliği (merkezî idare), üstlendiği kamu hizmetlerini “bakanlık” denilen teşkilatlar eliyle yürütmektedir. Bakanlıkların ayrı bir tüzel kişiliği bulunmamakta olup devlet tüzel kişiliğinin organlarıdırlar; Hizmetler merkezde toplanmıştır ve kararların alınması ve bunların uygulanması yetkisi bu merkezin elindedir; Merkezde toplanan kamu hizmetlerinin gelir ve giderleri merkezî bütçede toplanır; Taşradaki hizmetler, merkezin emrinde ve onun emir ve talimatları doğrultusunda hareket eden taşra memurları tarafından yürütülür.

Yerinden yönetimin sakıncaları kısaca şunlardır: Yeterli mali imkânlara sahip olmadıklarından, üstlendikleri hizmetleri yeterince karşılayamamaktadırlar. Her yerinden yönetim idaresi, üstlendiği kamu hizmetlerini layıkıyla yürütecek mali imkânlara sahip değildir. Hizmetlerin ülke düzeyine yayılmasına imkân sağlamaz. Her yerel yönetimin imkânları çok farklıdır. Bölgeler arasında eşitsizliğe yol açabilir. Geliri daha çok olanlar daha fazla gelişmişlik, geliri az olanlar ise daha az gelişmişlik düzeyine sahip olacaktır. Siyasi amaçlı uygulamalara yol açabilir. Yöneticiler hizmetin gereklerinden ziyade, siyasi çıkarları doğrultusunda hareket edebilirler. Özellikle siyasi geleceğini garantiye almaya yönelik partizanca uygulamalar olabilir. Mahalli idarelerin fazla güçlenmesi, ülkede siyasi birliğin bozulmasına yol açabilir. Yerinden yönetimlerin malî denetimleri güçlük doğurabilir. Sayıları yüzlerle ifade edilebilecek yerinden yönetim idarelerinin ayrı bütçeleri ve ayrı muhasebeleri bulunduğundan, mali denetimleri hayli güç olacaktır.

Hiyerarşik amirin, astların işlemleri üzerinde kullandığı yetkiler şunlardır: Üst, astın işlemlerini her zaman hukuka uygunluk ve yerindelik bakımından denetleyebilir; Üst, astın işlemlerini kaldırabilir, değiştirebilir, erteleyebilir, yenisini emredebilir. Amir, emri
altındaki kişilerin işlemlerini hukuka aykırı bulur veya faydalı bulmaz ise bunları kaldırabilir; Üst, astın yerine geçerek işlem tesis edemez. Bir yetki kanunla ast durumundaki makama verilmiş ise, üst onun yerine işlem yapamaz. Şayet yaparsa, işlem yetki unsuru bakımından hukuka aykırı olur.

İdari vesayet istisnaî olup kanunda açıkça düzenlenmiş ise kullanılabilen bir yetkidir. Yerinden yönetim idarelerinin özerkliği asıl, denetime tabi olmaları ise istisnaidir. Denetimle-özerklik ters orantılıdır. Denetim arttıkça, özerklik azalır. Bu bakımdan, idari vesayet denetiminin olup olmadığı ve hangi işlemlerin idari vesayet denetimine tabi olduğunun kanunda açıkça düzenlenmesi gerekir. Kanunda açıkça düzenlenmemişse, idari vesayet denetimi yapılamaz.

Özel hukuk idarelerinin faaliyet alanları kurucularının yani kişilerin iradesi ile belirlenir. Buna göre doğru cevap C şıkkıdır.

Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için kamu gücü ayrıcalığına sahip olmaları hasebiyle, özel hukuk kişilerine nazaran “idarenin üstünlüğü ilkesinden yararlanırlar. Buna göre doğru cevap D şıkkıdır.

Anayasada yapılan 2017 değişikliği ile “parlamenter hükümet sistemi” terk edilerek, yaygın deyimiyle “Cumhurbaşkanı hükümet sistemi”ne, akademik ifadesiyle “başkanlık sistemine” geçilmiş oldu. Buna göre doğru cevap B şıkkıdır.

Toplumun ortak, kolektif, günlük, teknik ve sürekli ihtiyaçlarını karşılama yönündeki faaliyetler, idare işlev niteliği taşır. Buna göre doğru cevap A şıkkıdır.

Bankalar işlevsel anlamda idare kavramı içinde yer alabilen kuruluşlardan değildir. Buna göre doğru cevap E şıkkıdır.

İdare hukuku dağınık bir hukuk dalıdır. Buna göre doğru cevap B şıkkıdır.

İdare hukukunda, idarenin üstünlüğü ilkesi hakimdir. İdarenin kamu hizmeti sunması ve kamu yararını gerçekleştirme görevi bulunması nedeniyle, bir takım
üstün yetkilerle donatılmıştır. Bu nedenle eşitsizlik hakimdir. Buna göre doğru cevap C şıkkıdır.

Doğrudan bağlayıcı olmayan, yazılı bir kaynak olmaması halinde devreye girebilen kaynaklara yardımcı kaynaklar adı verilir ve yargı içtihatları ile öğretiler bu kapsamda değerlendirilir. Buna göre doğru cevap A şıkkıdır.

Halkın hem yöneticilerin seçimine hem de karar alma süreçlerine katılabilmesi, hukuk devleti ilkesinin varlığı ile demokratik yönetim unsuru ile ilgilidir. Buna göre doğru cevap D şıkkıdır.

Toplumda güçsüzleri koruyucu faaliyetlerde bulunulması, sosyal devlet olma ilkesi kapsamında değerlendirilmelidir. Buna göre doğru cevap B şıkkıdır.