Sayısal Karar Verme Teknikleri - İşletme

Ünite 1

Soru 1

"----------, kaynakları etkin kullanması gereken kurum ve kuruluşların yönetiminde karşılaşılan karar problemlerinin matematiksel çözümünde kullanılan analitik bir yöntemdir." Aşağıdaki seçeneklerden hangisi boşluk için uygun bir cevaptır?

Matematiksel araştırma.

Çözümsel araştırma.

Yöneylem araştırması

Problem araştırması

Model araştırması

Açıklama:

Yöneylem araştırması, kaynakları etkin kullanması gereken kurum ve kuruluşların yönetiminde karşılaşılan karar problemlerinin matematiksel
çözümünde kullanılan analitik bir yöntemdir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Amaç fonksiyonu nedir?

Doğrusal modelin en büyüklenmek veya en küçüklenmek istenen fonksiyonudur.

Karmaşık modelin en genişlemek veya en küçüklenmek istenen fonksiyonudur.

Yatay modelin en büyüklenmek veya en genişlemek istenen fonksiyonudur.

Doğrusal modelin en genişlemek veya en küçüklenmek istenmeyen fonksiyonudur.

Düzlemsel modelin en büyüklenmek veya en küçüklenmek istenmeyen fonksiyonudur.

Açıklama:

Amaç fonksiyonu, doğrusal modelin en büyüklenmek veya en küçüklenmek istenen fonksiyonudur.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Doğrusal programlamanın sunduğu çözümler hangi varsayımlar altında elde edilmektedir?

Çözümlülük, çıkartılabilirlik, bölünebilirlik ve ölçülebilirlik.

Görünürlük, toplanabilirlik, bölünebilirlik ve kararsızlık.

Kararsızlık, çarpılabilirlik, bölünebilirlik ve kesinlik.

Oranlılık, toplanabilirlik, bölünebilirlik ve kesinlik.

Oranlılık, oransızlık, bölünebilirlik ve genellik.

Açıklama:

Doğrusal programlamanın sunduğu çözümler bazı varsayımlar altında elde edilmektedir. Bunlar oranlılık, toplanabilirlik, bölünebilirlik ve kesinlik varsayımlarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Doğrusal programlama ile modelleme aşaması nasıl tanımlanır?

Problemin sayısal ifadesinin doğrusal programlama varsayımları altında sözel olarak ifade edilmesidir.

Çözümün sözel ifadesinin doğrusal programlama varsayımları altında sözel olarak ifade edilmesidir.

Problemin sayısal ifadesinin doğrular altında matematiksel olarak ifade edilmesidir.

Çözümün sayısal ifadesinin doğrusal programlama varsayımları altında matematiksel olarak ifade edilmesidir.

Problemin sözel ifadesinin doğrusal programlama varsayımları altında matematiksel olarak ifade edilmesidir.

Açıklama:

DOĞRUSAL PROGRAMLAMA İLE
MODELLEME
Modelleme aşaması problemin sözel ifadesinin doğrusal programlama varsayımları altında matematiksel
olarak ifade edilmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

"Doğrusal programlama modelleri arasında yalnızca ------- karar değişkenine sahip olanlar grafik üzerinde çözülebilmektedir." Cümlesindeki boşluğun doğru cevabı nedir?

Dört

İki

Yedi

Üç

Beş

Açıklama:

Doğrusal programlama modelleri arasında yalnızca iki karar değişkenine sahip olanlar grafik üzerinde çözülebilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Eşitsizlikle ifade edilmiş bir kısıtlayıcıyı grafik üzerinde ifade edebilmek için öncelikli olarak yapılması gereken nedir?

Bu kısıtlayıcıyı ağırlık formuna dönüştürmek gerekmektedir.

Bu kısıtlayıcıyı çarpan formuna dönüştürmek gerekmektedir.

Bu kısıtlayıcıyı eşitlik formuna dönüştürmek gerekmektedir.

Bu kısıtlayıcıyı eşitlik formuna dönüştürmek gerekmez.

Bu kısıtlayıcıyı eşitlik formundan artan duruma dönüştürmek gerekmektedir.

Açıklama:

Eşitsizlikle ifade edilmiş bir kısıtlayıcıyı grafik üzerinde ifade edebilmek için öncelikli olarak yapılması gereken bu kısıtlayıcıyı eşitlik formuna dönüştürmek gerekmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

En büyükleme modellerinde, amaç fonksiyonu alternatif olarak kâr fonksiyonu olarak da adlandırılmaktadır. Bu durumun ardındaki mantık nedir?

Herhangi bir şeyi en büyüklemenin nihai hedefi genellikle bir faydayı veya “kârı” en büyükleme amacıdır.

Teki bir şeyi en küçüklemenin nihai hedefi genellikle bir zararı veya “kârı” en büyükleme amacıdır.

Herhangi bir şeyi en küçüklemenini nihai hedefi genellikle bir faydayı veya “zararı” en büyükleme amacıdır.

Herhangi bir şeyi en büyüklemenin genel hedefi genellikle bir zararı veya “kârı” en küçükleme amacıdır.

Genel olarak en büyüklemenin nihai hedefi genellikle bir faydayı veya “zararı” en büyükleme amacıdır.

Açıklama:

En büyükleme modellerinde, amaç fonksiyonu alternatif olarak kâr fonksiyonu olarak da adlandırılmaktadır. Bunun ardındaki mantık, herhangi bir şeyi en büyüklemenin nihai hedefi genellikle bir faydayı veya “kârı” en büyükleme amacıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

En büyükleme problemlerinde, amaç fonksiyonuna paralel eş-kâr doğruları nasıl çizilir?

Orijinden yakınlaşacak şekilde çizilir.

Orijinden uzaklaşacak şekilde çizilir.

Taklidinden uzaklaşacak şekilde çizilir.

Orijinaline eşit şekilde çizilir.

Orijinaline yakın bir formda çizilir.

Açıklama:

En büyükleme problemlerinde, amaç fonksiyonuna paralel eş-kâr doğruları orijinden uzaklaşacak şekilde çizilir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

En küçükleme modellerinde, amaç fonksiyonu alternatif olarak nasıl adlandırılır?

Karlılık fonksiyonu olarak adlandırılır.

Çıkarma fonksiyonu olarak adlandırılır.

Toplama fonksiyonu olarak adlandırılır.

Maliyet fonksiyonu olarak adlandırılır.

Çarpan fonksiyonu olarak adlandırılır.

Açıklama:

En küçükleme modellerinde, amaç fonksiyonu alternatif olarak maliyet fonksiyonu olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

En küçükleme modellerinde, amaç fonksiyonu alternatif olarak maliyet fonksiyonu olarak adlandırılmasının ardındaki mantık nedir?

Herhangi bir iletişiminin en küçüklemenin nihai hedefi genellikle bir zararı veya “karı” amaçlamaktır.

Herhangi bir şeyi en büyüklemenin nihai hedefi genellikle bir zararı veya “iletişimi” en küçükleme amacıdır.

Genel olarak en büyüklemenin nihai hedefi genellikle bir karı veya “maliyeti” en küçükleme amacıdır.

Her şeyi en küçüklemenin genel hedefi genellikle bir zararı veya “karı” en küçükleme amacıdır.

Herhangi bir şeyi en küçüklemenin nihai hedefi genellikle bir zararı veya “maliyeti” en küçükleme amacıdır.

Açıklama:

En küçükleme modellerinde, amaç fonksiyonu alternatif olarak maliyet fonksiyonu olarak adlandırılır. Bunun ardındaki mantık, herhangi bir şeyi en küçüklemenin nihai hedefi genellikle bir zararı veya “maliyeti” en küçükleme amacıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Doğrusal programlamada, yöneylem araştırması, kaynakları etkin kullanması gereken kurum ve kuruluşların yönetiminde karşılaşılan karar problemlerinin matematiksel çözümünde kullanılan analitik bir yöntemdir. Bu yaklaşım, analitik bir yöntem olmasını sağlayan belirli adımların izlenmesini gerektirir. Bu adımlar kaç tanedir ?

Açıklama:

Doğrusal programlama, birçok yöntem ve tekniği kapsayan yöneylem araştırmasında kullanılan bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sebeple, öncelikle yöneylem araştırmasını açıklamak yerinde olacaktır. Yöneylem araştırması, kaynakları etkin kullanması gereken kurum ve kuruluşların yönetiminde karşılaşılan karar problemlerinin matematiksel çözümünde kullanılan analitik bir yöntemdir. Bu yaklaşım, analitik bir yöntem olmasını sağlayan belirli adımların izlenmesini gerektirir:
1. Problemin tanımlanması
2. Probleme yönelik sistem analizi ve veri toplanması
3. Model geliştirme
4. Modelin çözümü ve test edilmesi
5. Çözümün uygulanmasına yönelik kararın verilmesi
Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Doğrusal programlama modelleri aşağıdaki hangi bileşen yada bileşenlerden oluşur ?
I-) Amaç fonksiyonu
II-) Kısıtlayıcı
III-) Sürekli olmayan değişkenler

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

II ve III

Yalnız II

Açıklama:

Doğrusal programlama modelleri en büyükleme veya en küçükleme amacındaki bir amaç fonksiyonu ve modele ait sınırlandırmaları ifade eden kısıtlayıcılardan oluşur. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Doğrusal programın her bir kısıtlayıcısına ait eşitsizliği sağlayan karar değişkenlerine ait değerler seti ne olarak adlandırılır ?

Amaç fonksiyonu

Kısıtlayıcı

Uygun çözüm

Sürekli değişkenler

Sürekli olmayan değişkenler

Açıklama:

Doğrusal programın her bir kısıtlayıcısına ait eşitsizliği sağlayan karar değişkenlerine ait değerler seti uygun çözüm olarak adlandırılır. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Uygun çözümler arasından amaç fonksiyonu değeri en çok arzu edilen düzeyde olanı tanımı aşağıdaki hangi seçenekte belirtilen terime aittir ?

Uygun çözüm

Amaç fonksiyonu

Kısıtlayıcı

En iyi çözüm

Kesinlik

Açıklama:

En iyi çözüm, uygun çözümler arasından amaç fonksiyonu değeri en çok arzu edilen düzeyde olanıdır. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Doğrusal programlama modelleri arasında yalnızca kaç adet karar değişkenine sahip olanlar grafik üzerinde çözülebilmektedir ?

Açıklama:

Doğrusal programlama modelleri arasında yalnızca iki karar değişkenine sahip olanlar grafik üzerinde çözülebilmektedir. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Doğrusal programlamada, yöneylem araştırması yöntemi karar problemlerinde analitik bir yaklaşım sunarak yön gösterici olabilir. Burada ilk adım nedir ?

Problemin tanımlanması

Probleme yönelik sistem analizi ve veri toplanması

Model geliştirme

Modelin çözümü ve test edilmesi

Çözümün uygulanmasına yönelik kararın verilmesi

Açıklama:

Doğrusal programlamada, yöneylem araştırması yöntemi karar problemlerinde
analitik bir yaklaşım sunarak yön gösterici olabilir. Burada ilk adım problemin tanımlanmasıdır. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Doğrusal programlamada, yöneylem araştırması yöntemi karar problemlerinde analitik bir yaklaşım sunarak yön gösterici olabilir. Burada ikinci adım nedir ?

Problemin tanımlanması

Probleme yönelik sistem analizi ve veri toplanması

Model geliştirme

Modelin çözümü ve test edilmesi

Çözümün uygulanmasına yönelik kararın verilmesi

Açıklama:

Doğrusal programlamada, yöneylem araştırması yöntemi karar problemlerinde analitik bir yaklaşım sunarak yön gösterici olabilir. Burada ilk adım problemin tanımlanmasıdır. İkinci adım, problemin esas yapısını tam olarak anlayabilmek adına yapılan sistem analizi çalışmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

İki değişkenli doğrusal programların grafik çözümünde ilk adım nedir ?

Eşitlik formuna çevrilmiş kısıtlayıcılara ait doğruların çizilmesiyle uygun çözüm alanı belirlenmesi

Uygun çözüm alanı üzerinden en iyi çözüme ulaşmak

Her bir ekseni bir değişkene karşılık gelecek iki boyutlu bir düzlem grafiği oluşturmak

Probleme yönelik sistem analizi ve veri toplanması

Çözümün uygulanmasına yönelik kararın verilmesi

Açıklama:

İki değişkenli doğrusal programların grafik çözümünde ilk adım, her bir ekseni bir değişkene karşılık gelecek iki boyutlu bir düzlem grafiği oluşturmaktır. Dolayısıyla cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

İki değişkenli doğrusal programların grafik çözümünde son adım nedir ?

Her bir ekseni bir değişkene karşılık gelecek iki boyutlu bir düzlem grafiği oluşturmak

Eşitlik formuna çevrilmiş kısıtlayıcılara ait doğruların çizilmesiyle uygun çözüm alanının belirlenmesi.

Probleme yönelik sistem analizi ve veri toplanması

Uygun çözüm alanı üzerinden en iyi çözüme ulaşmaktır.

Modelin çözümü ve test edilmesi

Açıklama:

İki değişkenli doğrusal programların grafik çözümünde son adım uygun çözüm alanı üzerinden en iyi çözüme ulaşmaktır. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Doğrusal programlamada hangi varsayım gerek amaç fonksiyonu, gerekse kısıtlayıcılara ait fonksiyonlar barındırdıkları değişkenlerin tekil katkılarının toplamından oluşur ?

Bölünebilirlik

Kesinlik

Oranlılık

Doğrusallık

Toplanabilirlik

Açıklama:

Gerek amaç fonksiyonu, gerekse kısıtlayıcılara ait fonksiyonlar barındırdıkları değişkenlerin tekil katkılarının toplamından oluşur. Toplanabilirlik olarak adlandırılan bu varsayım, fonksiyonlarda iki veya daha çok değişkenin çarpımının yer almasını
engellemektedir. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi bir doğrusal modele ait verilen kısıtlayıcılardan biri olamaz?

x+2y-3z>4

5x-0.3y<0

x.y-2z>0

x>2y+z

3x-2y

Açıklama:

Değişkenlerin çarpımı olmamalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdaki ifadelerden hangisi bir doğrusal modelin kısıtlayıcısı olarak yazılabilir?

x₁x₂-x₃>0

x₁² + x₂² <1

3x₁+2 x₂- x₁x₃>0

3x₁x₂- x₁x₃>0

x₁< x₂- x₃

Açıklama:

Değişkenlerin çarpımı ve birden büyük üsleri bulunmamalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Enk Z = x₁+ x₂
Kısıtlayıcılar
x₁+x₂≥15
x₁-2 x₂≥6
x₁≥ 0 , x₂≥ 0
Yukarıda verilen doğrusal modelin uygun çözüm alanına ait bir köşe noktasının koordinatları aşağıdakilerden hangisidir?

(0,0)

(0, 12)

(3, 0)

(12, 3)

(3, 12)

Açıklama:

Köşe noktalarını ve bu noktaların Z değerlerini belirlemek için kısıtlayıcılara ait eşitsizliklerin eşitlik formuna dönüştürülmesi ve eşitlik ikililerinin ortak çözülmesi gerekir.
x₁+x₂≥15
x₁-2 x₂≥6
Eşitsizlikleri eşitliğe dönüştürüp ortak çözmeliyiz.
x₁+x_{2 =}15
x₁-2 x_{2 =}6
Birinci denklemi 2 ile çarpıp ikinci denklem ile toplarsak x=12; y=3 bulunur.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Enk Z = x₁+ x₂
Kısıtlayıcılar
5x₁+15x₂≥480
4x₁+4 x₂≥160
x₁≥ 0 , x₂≥ 0
Yukarıda verilen doğrusal modelin uygun çözüm alanına ait bir köşe noktasının koordinatı aşağıdakilerden hangisidir?

(12, 28)

(0,0)

(6, 0)

(0,28)

(0,12)

Açıklama:

5x₁+15x_{2 =}480
4x₁+4 x_{2 =}160
Birinci denklem -4 ikinci denklem +5 ile çarpılıp toplanırsa
x_{1 =12 ;}x_{2=28 bulunur.}

Doğru Cevap: A

Soru 25

Enb Z = x₁ + x₂
Kısıtlayıcılar
x₁ + x₂ ≤ 4
2x₁ + x₂≤ 5
x₁, x₂ ≥ 0
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen doğrusal modelin köşe noktalarından değildir?

(0,5)

(1,3)

(2.5, 0)

(0, 0)

(0, 4)

Açıklama:

Uygun çözüm alanının köşe noktaları (0, 0), (2.5, 0), (0,4) ve (1, 3) noktasıdır.
x_1+x_2=4
2x_1+x_2=5
ilk denklemi (-2) ile çarpıp ikinci denkleme eklersek :
-2x_1-2x_2=-8
2x_1+ x_2 =5
-x_2=-3 ise x_2=3 elde edilir.
x_2=3 ise 1. denklemde x_2 gördüğümüz yere 3 yazarak x_1= 1 elde ederiz.
Böylece (1, 3) noktasını elde ederiz.

Denklemlerin grafikleri çizilip bölge tarandığında (0, 5) in köşe noktası olmadığı bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Enb Z = x₁ + x₂
Kısıtlayıcılar
-x₁ + 3x₂ ≥ 12
x₁ +2 x₂≥ 10
x₁, x₂ ≥ 0
Yukarıda verilen doğrusal model ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?

Uygun çözüm alanı iki boyutlu bir düzlemin 1. çeyreğindedir.

Uygun çözüm alanı sınırlandırılmamıştır.

Uygun çözüm alanında 4 adet köşe nokta vardır.

Problem için en iyi çözüm (10, 0) noktasında alınır.

Uygun çözüm alanının köşe noktalarından biri (12, 0 ) noktasıdır.

Açıklama:

Uygun çözüm alanı her zaman iki boyutlu bir düzlemin 1. çeyreğindedir.
Uygun çözüm alanı sınırlandırılmamıştır. x2 sonsuza kadar artırılabilir.
Uygun çözüm alanının köşe noktaları (0, 0), (10, 0), (0,4) ve (6/5, 22/5) noktalarıdır.
Buna göre uygun çözüm alanında 4 adet köşe nokta vardır.
Problem için en iyi çözüm (10, 0) noktasında alınır.
Bu bilgiler ışığında aşağıdaki seçenekteki ifade söylenemez:
"Uygun çözüm alanının köşe noktalarından biri (12, 0 ) noktasıdır."
E değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Enb Z = 12x₁ + 16x₂
Kısıtlayıcılar
2x₁ ≤ 12
3 x₂≤15
x₁, x₂ ≥ 0
Verilen doğrusal modeli en iyi çözümü aşağıdaki noktalardan hangisinde alır?

(0, 0)

(6, 0)

(0, 5)

(1, 5)

(6, 5)

Açıklama:

x₁ ≤ 6
x₂≤ 5
soru maksimizasyon olduğu için ve amaç fonksiyonunda her iki değişken pozitif katsayıya sahip olduğu için her iki değişkenin mümkün olan en büyük değeri seçilebilir.
Buna göre cevap (6, 5) 'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Enb Z= 42x₁ + 21x₂
Kısıtlayıcılar
4x₁ +3x₂≤ 12
-x₁ +x₂≤ 1
x₁, x₂ ≥ 0
Yukarıda verilen doğrusal model ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uygun çözüm alanı sınırlandırılmamıştır.

Uygun çözüm alanı iki boyutlu bir düzlemin 1. çeyreğindedir.

Problem için en iyi çözüm (1, 1) noktasındadır.

Modele ait eş-kâr doğruları grafik üzerinde gösterilemez.

Uygun çözüm alanının köşe noktalarından biri (2, 8) noktasıdır.

Açıklama:

x₁, x₂ ≥ 0 kısıtı 1. çeyrekte olduğunu gösteriyor.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Doğrusal bir programda değişkenlerin olası değerleri tamsayılarla sınırlandırılmamaktadır. Aşağıdaki varsayımlardan hangisi değişkenlerin kesirli bir değer almasına imkân verir?

Kesinlik

Toplanabilirlik

Bölünebilirlik

Oranlılık

Üssellik

Açıklama:

Doğrusal bir programda değişkenlerin olası değerleri tamsayılarla sınırlandırılmamaktadır. Bölünebilirlik varsayımı değişkenlerin kesirli bir değer almasına imkân verir. Bazı özel durumlarda kimi değişkenler yalnızca tam sayı değerler alabilir ve bu gibi durumlarda bölünebilirlik varsayımı sağlanmamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdaki varsayımlardan hangisi model parametrelerinin (değişken katsayılarının) her koşulda sabit kalacağını ifade eder?

Oranlılık

Toplanabilirlik

Fark alınabilirlik

Bölünebilirlik

Kesinlik

Açıklama:

Model parametrelerinin (değişken katsayılarının) her koşulda sabit kalacağını ifade eden kesinlik varsayımıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Temelleri Amerika Birleşik Devletleri Ordusu’nun İkinci Dünya Savaşı’nın hemen öncesindeki çalışmalarına ve uygulamalarına dayandırılan Yöneylem Araştırmaları alanında bilinen ilk araştırmalar kim tarafından yapılmıştır?

Leonid V. Kantorovich

George B. Dantzig

Tjalling C. Koopmans

William W. Cooper

A. Tucker

Açıklama:

Yöneylem araştırmalarının tarihçesi
Yöneylem araştırmasının temelleri genellikle Amerika Birleşik Devletleri Ordusu’nun İkinci
Dünya Savaşı’nın hemen öncesindeki çalışmalarına
ve uygulamalarına atfedilir. Fakat bu alanda bilinen ilk araştırmalar Leonid V. Kantorovich’e aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Kaynakların en iyi (optimal) kullanımına yönelik çalışmaları ile 1975 yılı Nobel Ekonomi ödülüne layık görülen iki araştırmacı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Leonid V. Kantorovich- George B. Dantzig

George B. Dantzig-Tjalling C. Koopmans

Leonid V. Kantorovich-Tjalling C. Koopmans

Tjalling C. Koopmans-A. Tucker

A. Tucker-George B. Dantzig

Açıklama:

Yöneylem Araştırmasının Tarihsel Gelişiminin kavranması
Alana katkı sağlayan
diğer bir araştırmacı, gemi rotaları için bir model
geliştiren Tjalling C. Koopmans’tır. Kantorovich
ve Koopmans, kaynakların en iyi (optimal) kullanımına yönelik çalışmaları ile 1975 yılı Nobel Ekonomi ödülüne layık görülmüşlerdir

Doğru Cevap: C

Soru 33

Doğrusal programlamanın endüstrideki kullanımının başlangıcı olan hava aracı yakıtlarının etkin karışımını belirlemeye yönelik çalışmalar hangi araştırmacıya aittir?

Tjalling C. Koopmans

William W. Cooper

George B. Dantzig

Robort Dorfman

A. Tucker

Açıklama:

Yöneylem Araştırmasının Tarihsel Gelişiminin kavranması
Doğrusal programlamanın endüstrideki kullanımının başlangıcı, William W. Cooper ve çalışma
arkadaşlarının hava aracı yakıtlarının etkin karışımını belirlemeye yönelik yayınladıkları çalışmalarıyla petrol endüstrisine dayanmaktadır. B

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Yöneylem araştırmasının analitik bir yöntem olmasını sağlayan adımlardan birisi değildir?

Problemin tanımlanması

Probleme yönelik sistem analizi ve veri toplanması

Model geliştirme

Modelin çözümü ve test edilmesi

Örnek bir modelin kopyalanması

Açıklama:

yöneylem araştırmasının açıklanması
Yöneylem araştırması, kaynakları
etkin kullanması gereken kurum ve kuruluşların
yönetiminde karşılaşılan karar problemlerinin matematiksel çözümünde kullanılan analitik bir yöntemdir. Bu yaklaşım, analitik bir yöntem olmasını
sağlayan belirli adımların izlenmesini gerektirir:
1. Problemin tanımlanması
2. Probleme yönelik sistem analizi ve veri toplanması
3. Model geliştirme
4. Modelin çözümü ve test edilmesi
5. Çözümün uygulanmasına yönelik kararın
verilmesi

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi gerçek durumu yeterince temsil etmesi ve çözümünün görece kolay olması sebebiyle kulanılmaktadır?

Karar verme

Doğrusal modell

Sistem analizi

Problem tanımlama

Veri toplama

Açıklama:

Doğrusal modeller, gerçek durumu yeterince temsil
etmesi ve çözümünün görece kolay olması sebebiyle öne çıkmaktadır. Doğrusal modeller doğrusal olarak
ifade edilmiş kısıtlayıcılardan ve bir amaç fonksiyonundan oluşur. Doğrusal programlama da bu türden
modellerin çözümünde kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Doğrusal modelin en büyüklenmek veya en küçüklenmek istenen fonksiyonuna ne ad verilir?

KısıtlayıcıK

Negatif olmama kısıtı

Amaç fonksiyonu

Karar değişkeni fonksiyonu

Denklemler sistemi

Açıklama:

Amaç fonksiyonu, doğrusal modelin en büyüklenmek veya en küçüklenmek istenen fonksiyonudur
Doğrusal modelin en büyüklenmek veya en küçüklenmek istenen fonksiyonuna "amaç fonksiyonu" adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Doğrusal programın her bir kısıtlayıcısına ait eşitsizliği sağlayan karar değişkenlerine ait değerler seti ....... olarak adlandırılır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan kısıma aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Amaç fonksiyonu

Teknik katsayılar

Uygun çözüm alanı

Oranlılık varsayımı

Uygun çözüm

Açıklama:

Doğrusal Programlamada Kullanılan Terimler, Sınıflandırmalar ve Varsayımlar
Doğrusal programın her bir kısıtlayıcısına ait eşitsizliği sağlayan karar değişkenlerine ait değerler seti
uygun çözüm olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Doğrusal programlada problemin sözel ifadesinin doğrusal programlama varsayımları altında matematiksel olarak ifade edildiği aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Modelleme

Problemin tanımlanması

Sistem analizi

Veri toplama

Çözümün uygulanması

Açıklama:

DOĞRUSAL PROGRAMLAMA İLE
MODELLEME
Modelleme aşaması problemin sözel ifadesinin
doğrusal programlama varsayımları altında matematiksel olarak ifade edilmesidir

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi doğrusal programlamada ele alınan probleme ne ölçüde uygulanabileceğini değerlendirebilmek için dikkate alınması gereken varsayımlardandır?
I. Oranlılık
II. Toplanabilirlik
III. Bölünebilirlik
IV. Kesinlik

I ve II

Hepsi

II, III ve IV

Yalnız IV

I ve II

Açıklama:

Doğrusal programlamanın varsayımlarının öğrenilmesi
Bunlar oranlılık, toplanabilirlik,
bölünebilirlik ve kesinlik varsayımlarıdır. Bu varsayımların dikkate alınması, doğrusal programlamanın ele alınan probleme ne ölçüde uygulanabileceğini değerlendirebilmek için önemlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Doğrusal programlamada, fonksiyonlarda iki veya daha çok değişkenin çarpımının yer almasını engellemeye yarayan varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

Oranlılık

Çözüm alanı

Toplanabilirlik

Bölünebilirlik

Kesinlik

Açıklama:

Doğrusal modelleme varsayımlarının kavranması
Gerek amaç fonksiyonu, gerekse kısıtlayıcılara ait fonksiyonlar barındırdıkları değişkenlerin tekil katkılarının toplamından oluşur. Toplanabilirlik olarak adlandırılan bu varsayım, fonksiyonlarda iki veya daha çok değişkenin çarpımının yer almasını engellemektedir

Doğru Cevap: C

Ünite 2

Soru 1

Simpleks yönteminin ilk adımı nedir?

Çözüme ait yatay modelin bir denklemler sistemine çevrilmesidir.

Probleme ait eğrisel modelin bir sisteme çevrilmesidir.

Probleme ait tüm modellerin bir sisteme çevrilmesidir.

Probleme ait doğrusal modelin bir denklemler sistemine çevrilmesidir.

çözüme ait doğrusal denklemler sistemine çevrilmesidir.

Açıklama:

Grafik üzerinde çözüm yönteminde olduğu gibi, simpleks yönteminin ilk adımı probleme ait doğrusal modelin bir denklemler sistemine çevrilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Eğer ele alınan sistemin değişkenleri ve doğrusal eşitlikleri sayı olarak birbirine eşit ise, sistemin yalnızca kaç çözümü vardır?

Bir

Beş

Dört

Üç

İki

Açıklama:

Eğer ele alınan sistemin değişkenleri ve doğrusal eşitlikleri sayı olarak birbirine eşit ise, sistemin yalnızca bir çözümü vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

"Aylak veya artık değişkenler bir kısıtlayıcıyı ------ formuna dönüştürmek için kullanılır." cümlesindeki boşluğa gelecek olan kelime nedir?

iletken

eşitlik

eksi

artı

çarpan

Açıklama:

Aylak veya artık değişkenler bir kısıtlayıcıyı eşitlik formuna dönüştürmek için kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Eğer iki uç nokta, uygun çözüm alanına ait bir doğru parçasıyla birbirine bağlanabiliyor
ise bu uç noktalar hangi pozisyonda yer almaktadır?

Eşit pozisyonda

Birbirinin komşuluğunda

Birbirleriyle eşdeğer

Zıt kutuplardaki pozisyonda

Karşı pozisyonda

Açıklama:

Eğer iki uç nokta, uygun çözüm alanına ait bir doğru parçasıyla birbirine bağlanabiliyor
ise bu uç noktalar birbirinin komşuluğunda yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Ardıştırma nedir?

Bir önceki işlemin çıktısının sonraki adımda yeniden işleme sokulduğu tekrarlı bir matematiksel işlemdir.

Bir sonraki işlemin çıktısının sonraki adımının tekrarlı bir matematiksel işlemdir.

Genel işlem adımlarında yeniden işleme sokulduğu tekrarlı bir matematiksel işlemdir.

Bir önceki işlemin çıktısının sonraki adımda yeniden işleme sokulduğu tekrarlı bir sosyal işlemdir.

Bir sonraki işlemin çıktısının sonraki adımda yeniden işleme sokulduğu tekrarlı bir fiziksel işlemdir.

Açıklama:

Ardıştırma, bir önceki işlemin çıktısının sonraki adımda yeniden işleme sokulduğu tekrarlı
bir matematiksel işlemdir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Simpleks yöntemin cebirsel çözümü modelinde, temel uygun çözümler kaç adet değişkenle gösterilmektedir?

Üç adet değişkenle ( x2, s1, s2) gösterilmektedir.

Dört adet değişkenle (x1, x2, s1, s2) gösterilmektedir.

beş adet değişkenle (x1, x2, s1, s2,s3) gösterilmektedir.

Altı adet değişkenle (x1, x2, s1, s2, s3, s4) gösterilmektedir.

İki adet değişkenle (x1, x2) gösterilmektedir

Açıklama:

SİMPLEKS YÖNTEMİNİN CEBİRSEL ÇÖZÜMÜ
Önceki başlıkta, Model 1.1’in kısıtlayıcıları eşitlik formuna dönüştürülmüştü. Böyle bir modelde, temel uygun çözümler dört adet değişkenle (x1, x2, s1, s2), uç nokta çözümleri ise iki adet değişkenle (x1, x2) gösterilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Yapay değişkenler, nasıl tanımlanır?

Başlangıç temel uygun çözümünü elde edebilmek için kullanılan kukla değişkenlerdir.

Sonuç çözümünü elde edebilmek için kullanılan değişkenlerdir.

Başlangıç temel sorunu çözmek için kullanılan tüm değişkenlerdir.

Başlangıç sorunu elde edebilmek için kullanılan genel değişkenlerdir.

Sonuç çözümünü elde edebilmek için kullanılan piyon değişkenlerdir.

Açıklama:

Yapay değişkenler, başlangıç temel uygun çözümünü elde edebilmek için kullanılan
kukla değişkenlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

"Anahtar satır ile anahtar sütunun kesişimindeki değer------- olarak adlandırılır." Cümlesinde boşluğa gelecek olan kelime aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

sanal problem

anahtarı problem

anahtarı sayı

gerçek çözüm

anahtarı kelime

Açıklama:

Anahtar satır ile anahtar sütunun kesişimindeki değer anahtarı sayı olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Alternatif tablo kullanımında modelin amacı en büyükleme ise pozitif Cj-Zj değerleri arsından en yüksek değeri olan değişken ne olarak belirlenir?

Genel değişken olarak belirlenir.

Düzlemsel değişken olarak belirlenir.

Doğrusal değişken olarak belirlenir.

Temele giren değişken olarak belirlenir.

Temelden çarpan olarak belirlenir.

Açıklama:

Alternatif tablo kullanımında modelin amacı en büyükleme ise pozitif Cj-Zj değerleri arsından en yüksek değeri olan değişken temele giren değişken olarak belirlenir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Alternatif tablo kullanımında modelin amacı en büyükleme ise, tüm j’ler için Cj-Zj ≤ 0 olduğunda nasıl bir çözüme ulaşılmış olur?

Düşük maliyetli çözüme ulaşılmış olur.

Altarnatif çözüme ulaşılmış olur.

Orta düzeyli çözüme ulaşılmış olur.

En kötü çözüme ulaşılmış olur.

En iyi çözüme ulaşılmış olur.

Açıklama:

Alternatif tablo kullanımında modelin amacı en büyükleme ise, tüm j’ler için Cj-Zj ≤ 0 olduğunda en iyi çözüme ulaşılmış olur.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Doğrusal programlama kavramı ve simpleks adıyla bilinen çözüm yöntemi aşağıdakilerden hangisi tarafından bulunmuştur?

Jerzy Neyman

George Dantzig

John von Neumann

Philip Wolfe

Harold W. Kuhn

Açıklama:

Doğrusal programlama kavramı ve simpleks adıyla bilinen çözüm yöntemi George Dantzig tarafından bulunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangi işaretin yer aldığı eşitsizliklerinde aylak değişken kullanılır?

≤

≥

Açıklama:

Aylak değişken, küçük eşit (≤) işaretinin yer aldığı eşitsizliklerinde kullanılır ve eşitsizlik formundaki kısıtlayıcı vasıtasıyla sınırlandırılan kaynaktan arta kalan miktarı (atıl kapasite) temsil eder.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangi işaretin yer aldığı eşitsizliklerinde artık değişken kullanılır?

≤

≥

Açıklama:

Artık değişken, büyük eşit (≥) işaretinin yer aldığı eşitsizliklerinde kullanılır ve eşitsizlik formundaki kısıtlayıcı vasıtasıyla sınırlandırılan kaynağı aşan miktarı (aşırı kapasite) temsil eder.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Cebirsel çözüm yönteminde denklem sayısı m ve değişken sayısı n arttıkça aşağıdakilerden hangisi oluşur?

Temel çözümlerin hesaplamasına gerek duyulur

Cebirsel yöntemle harcanacak çaba azalır

Cebirsel işlem ihtiyacı katlanarak artar

Bir önceki işlemin çıktısı yeniden işleme sokulur

Daha iyi amaç fonksiyonu değerlerine ulaşılır

Açıklama:

Cebirsel çözüm yönteminden anlaşılacağı üzere, denklem sayısı m ve değişken sayısı n arttıkça cebirsel işlem ihtiyacı katlanarak artmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Simpleks yönteminde en iyi Z değerine ulaşılana kadar aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

Ardışık olarak bir sonraki komşu temel uygun çözüme geçilir

Denklemler için standart form sağlanır

Kısıtlayıcılara s₁ ve s₂ aylak değişkenleri eklenir

Kısıtlayıcılardan s₁ ve s₂ aylak değişkenleri çıkartılır

Temelden çıkan değişken belirlenmelidir

Açıklama:

Simpleks yönteminde en iyi Z değerine ulaşılana kadar, ardışık olarak, bir sonraki komşu temel uygun çözüme geçilir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Temele girecek değişkenin belirlenmesindeki ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Yapay değişken

Komşuluk koşulu

Temelden çıkan değişken

Z değerindeki iyileşme

Negatif olmama koşulu

Açıklama:

Temele girecek değişkenin belirlenmesindeki ölçüt Z değerindeki iyileşmedir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi başlangıç temel uygun çözümünü elde edebilmek için kullanılan kukla değişkenlerdir?

Temele giren değişken

Temelden çıkan değişken

Yapay değişken

Aylak değişken

Artık değişken

Açıklama:

Yapay değişkenler, başlangıç temel uygun çözümünü elde edebilmek için kullanılan kukla değişkenlerdir. Başlangıçta temel değişken olarak çözümde yer alan yapay değişkenler, ardıştırma sürecinde temelden çıkar. Yapay değişkenler negatif olmama kısıtlarını sağlarlar ve problemin çözümünde fiziksel bir anlamları yoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi yapay değişkenlerin temelden çıkmalarını kesin kılmak için, Z değerini kötüleştirecek yönde çok büyük bir katsayıyla birlikte amaç fonksiyonuna ilave edilmesi yöntemidir?

Dönüştürme Yöntemi

Geliştirme Yöntemi

Ardıştırma Yöntemi

En Küçük Kareler Yöntemi

Büyük M Yöntemi

Açıklama:

Yapay değişkenlerin temelden çıkmalarını kesin kılmak için, Z değerini kötüleştirecek yönde çok büyük bir katsayıyla birlikte amaç fonksiyonuna ilave edilirler. Yapay değişkene verilen ve çok büyük bir sayı olan katsayının esasında kaç olduğuyla ilgilenilmediği için denklemlerde, standart olarak, M ile gösterilir. Bu sebeple, yapay değişkenlerin burada belirtilen amaçla kullanılmasına Büyük M Yöntemi denmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aaşağıdakilerden hangisi simpleks tablosunda anahtar satırı belirleme adımlarından değildir?

En küçük orana sahip satır, anahtar satır olarak saptanır.

Yapay bir değişken belirlenir.

Bölümler arasındaki en küçük oran belirlenir.

Anahtar sütundaki pozitif sayılar ve bulundukları satırlar belirlenir.

Belirlenen satırlardaki sağ taraf sabiti aynı satır için belirlenen sayıya bölünür.

Açıklama:

Simpleks tablosunda anahtar satırı belirleme adımları aşağıda özetlenmiştir:
1. Anahtar sütundaki pozitif sayılar ve bulundukları satırlar belirlenir.
2. Belirlenen satırlardaki sağ taraf sabiti aynı satır için belirlenen sayıya bölünür.
3. Bölümler arasındaki en küçük oran belirlenir.
4. En küçük orana sahip satır, anahtar satır olarak saptanır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Yukarıdaki simpleks tablosu için anahtar sayı kaçtır?

Açıklama:

Anahtar sayı 4 'dür.

Doğru Cevap: E

Soru 21

2 denklem (m=2) ve 4 değişkenin n=4 bulunduğu bir sistemde çözüm sayısı kaç tanedir?

Açıklama:

cevap 6 c şıkkı
Sayfa 32

Doğru Cevap: C

Soru 22

Bir örneğin temel çözümünü bulabilmek için sıfıra eşitlenen ve dolayısıyla çözümde sıfır değeri alan değişkenlere ne ad verilir?

Temel dışı değişkenler

Temel değişkenler

Aylak değişkenler

Artık değişkenler

Kısıtlayıcı değişkenler

Açıklama:

Değişkenlerden sıfıra eşitlenen ve dolayısıyla çözümde sıfır değeri alanlar temel dışı değişkenler olarak adlandırılır. Bu değişkenler değer almayarak, amaç fonksiyonundan elde edilen sonuca etki etmez ve do- layısıyla ilgili temel çözümde dikkate alınmaz. Buna karşılık, arta kalan diğer değişkenler, temel çözümü belirleyen değişkenlerdir. Bu değişkenler temel değişkenler olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Bir önceki işlemin çıktısının sonraki adımda yeniden işleme sokulduğu tekrarlı matematiksel işleme ne ad verilir?

Başlangıç adımı

En iyilik sınaması

Ardıştırma

Dur

Yapay değişkeneler

Açıklama:

Ardıştırma bir önceki işlemin çıktısının sonraki adımda yeniden işleme sokulduğu tekrarlı bir matematiksel işlemdir. Ardışık bir yordam, sonuca ulaşmak için her yinelemede hedefe daha yakın bir değer elde etmeyi amaçlar.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Simpleks yönteminin cebirsel çözümü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İki temel uygun çözümün komşuluk koşulu sahip oldukları değişkenlerin aynı olmasıdır

İki komşu temel uygun çözüme ait temel dışı değişkenler birbirleri ile aynıdır

En iyi Z değerine ulaşılana kadar, ardışık olarak, bir sonraki komşu temel uygun çözüme geçilir

Başlangıç adımında temel değişkenlere ait katsayı değerinin 0 olması gerekmektedir.

Temel dışı değişkenlerden birini temel almak Z değerini azaltacaktır

Açıklama:

Simpleks yönteminde en iyi Z değerine ulaşılana kadar, ardışık olarak, bir sonraki komşu temel uygun çözüme geçilir

Doğru Cevap: C

Soru 25

Başlangıç temel uygun çözümünü elde edebilmek için kullanılan kukla değişkenlere ne ad verilir?

Atık değişkenler

Temel dışı değişkenler

Artık değişkenler

Yapay değişkenler

Kısıtlayıcı değişkenler

Açıklama:

Yapay değişkenler, başlangıç temel uygun çözümünü elde edebilmek için kullanılan kukla değişkenlerdir. Başlangıçta temel değişken olarak çözümde yer alan yapay değişkenler, ardıştırma sürecinde temelden çıkar. Yapay değişkenler negatif olmama kısıtlarını sağlarlar ve problemin çözümünde fiziksel bir anlamları yoktur

Doğru Cevap: D

Soru 26

Birim matris nedir?

Ana köşegeni 0’dan diğer elemanları 1’den oluşan matrisdir

Köşegen elemanları 1 diğer elemanları 0 olan kare matrisdir

Köşe elemanları 1 ve 0’dan oluşan matrisdir

Köşe elemanları 0 olan matrisdir

Tüm elemanları 1 olan matrisdir

Açıklama:

Birim matris, köşegen elemanları 1 diğer elemanları 0 olan bir kare matrisdir

Doğru Cevap: B

Soru 27

Simpleks yönteminin tablo çözümü ile gösteriminde;

Temel değişkenlere ait katsayılaraın birim matris oluşturması, her bir temel değişkenin yanlızca bir denklemde yer aldığı ve her birinin katsayısının 1’e eşit olduğu anlamına gelir

Simpleks tablosunda anahtar satırı belirlemede ilk adım anahtar sütundaki pozitif saılar ve bulundukları satırları belirlemektir

En iyilik sınaması yapabilmek için her bir temel değişkenin yanlızca bir denklemde yer alması ve katsayısının 1’e eşit olması gerekmektedir

İfadelerinden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Yalnız II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İfadelerin hepsi doğrudur

Doğru Cevap: E

Soru 28

Simpleks Yönteminin Tablo çözümü ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Simplek tablosunun içerdiği bilgiler; denklemdeki değişkenlerin katsayısı, sağ taraf sabitleri ve temel değişkenlerin hangileri olduğudur

En iyi çözüme ulaşılana kadar, satır bazlı işlemlerle en iyilik sınamasına uygun tablolar ardışık olarak türetilir

En iyilik sınamasına uygun bir simpleks tablosundaki temel değişken sütunlarındaki sayılar birim matris oluşturur

İlk satırdaki katsayıların herhangi biri negatif ise en iyiliği sınanan temel uygun çözüm en iyi çözümdür

Temele giren değişkenin bulunduğu sütun, anahtar sütundür

Açıklama:

İlk satırdaki katsayıların herhangi biri negatif ise en iyiliği sınanan temel uygun çözüm en iyi çözümdür ifadesi değildir olmalıdır

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdaki şekil üzerinde verilen ve amaç fonksiyonunda yer alan değişkenlerin katsayılarından oluşan kısım aşağıdakilerden hangisidir

CJ-ZJ

Açıklama:

CJ. satırı amaç fonksiyonunda yer alan değişkenlerin katsayılarından oluşur

Doğru Cevap: C

Soru 30

I. Doğrusal programda değişken sayısı denklem sayısından fazla ise sistemin yalnız tek bir çözümü vardır.
II. Doğrusal programda küçük eşit (≤) yer alan eşitsizliklerde aylak değişken kullanılır.
III. Doğrusal programda çözümde sıfır değeri alan değişkenler temel dışı değişkenlerdir.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Doğrusal programda değişken sayısı denklem sayısından fazladır (n > m). Bu durum, bir çözüm uzayı ile ifade edilen sonsuz sayıda çözümün olmasına yol açar.
Aylak veya artık değişkenler bir kısıtlayıcıyı eşitlik formuna dönüştürmek için kullanılır. Aylak değişken, küçük eşit (≤) işaretinin yer aldığı eşitsizliklerinde kullanılır ve eşitsizlik formundaki kısıtlayıcı vasıtasıyla sınırlandırılan kaynaktan arta kalan miktarı

Doğru Cevap: D

Soru 31

Sıfıra eşitlenen ve çözümde sıfır değeri alandeğişkenler aşağıdakilerden hangisidir?

Artık değişkenler

Aylak değişkenler

Yapay değişkenler

Temel değişkenler

Temel dışı değişkenler

Açıklama:

Sıfıra eşitlenen ve çözümde sıfır değeri alanlar temel dışı değişkenler olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Dört değişken (n=4) ve üç eşitliğin (m=3) bulunduğu denklemler sisteminde, temel uygun çözüme ulaşmak için gerekli olan temel çözüm sayısı kaçtır?

Açıklama:

=(4.3.2.1)/[(3.2.1).(1)]=4

Doğru Cevap: E

Soru 33

Bir doğrusal modelde küçük eşit (≤) işaretinin yer aldığı eşitsizlikleri eşitliğe dönüştürmek için aşağıdaki değişkenlerden hangisi eklenmelidir?

Temel değişken

Yapay değişken

Artık değişken

Aylak değişken

Temel giren değişken

Açıklama:

Aylak değişkenler bir kısıtlayıcıyı eşitlik formuna dönüştürmek için kullanılır. Aylak değişken, küçük eşit (≤) işaretinin yer aldığı eşitsizliklerinde kullanılır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdaki değişkenlerden hangisi büyük eşit (≥) işaretinin yer aldığı eşitsizliklerle ifade edilen kısıtlayıcıyı eşitlik formuna dönüştürmek için kullanılır?

Artık değişken

Aylak değişten

Temel değişken

Yapay değişken

Temele giren değişken

Açıklama:

Artık değişkenler bir kısıtlayıcıyı eşitlik formuna dönüştürmek için kullanılır.
Artık değişken, büyük eşit (≥) işaretinin yer aldığı eşitsizliklerinde kullanılır ve eşitsizlik formundaki kısıtlayıcı vasıtasıyla sınırlandırılan kaynağı aşan miktarı (aşırı kapasite) temsil eder.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Bir lineer modeli çözmek için oluşturulan alternatif simpleks tablosunda amaç fonksiyonunun değişkenlerinin katsayıları tabloda aşağıdakilerden hangisine yazılmalıdır?

C_B sütununa

X_Bsütununa

Zj satırına

Cj-Zj satırına

C_jsatırına

Açıklama:

Cj satırı amaç fonksiyonunda yer alan değişkenlerin katsayılarından oluşur ve ardıştırma boyunca değişiklik göstermeden tüm tablolarda yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

I. En küçük oran testi ile temele giren değişken belirlenir.
II. Herhangi bir satırda temele giren değişkene ait sütunda yer alan katsayılar sıfır veya negatif ise en küçük oran testi uygulanmaz.
III. Her temel değişken için Çöz. sütunu altındaki sağ taraf sabitinin aynı satırdaki temele giren değişkene ait katsayıya bölümü hesaplanır.
En küçük oran testi ile ilgili yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Temelden çıkan değişkeni belirlemek için en küçük oran testi uygulanır. Mevcut çözümdeki her bir temel değişken için, Çöz. sütunu altında yer alan sağ taraf sabitinin aynı satırdaki temele giren değişkene ait katsayıya bölümü hesaplanır. Hesaplanan oranı en düşük olan temelden çıkan değişken olarak belirlenir. Herhangi bir satırda temele giren değişkene ait sütunda yer alan katsayılar sıfır veya negatif ise en küçük oran testi uygulanmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Modelin amacı en büyükleme iken alternatif tablo kullanılarak temele giren değişkeni belirlemek istiyoruz. Aşağıda verilenlerden hangisinin pozitif değerleri arasından en büyük olanı seçilmelidir?

Cj-Zj satırının

Zj satırının

Cj satırının

C_B sütununun

X_Bsütununun

Açıklama:

Alternatif tablo kullanımında modelin amacı en büyükleme ise pozitif Cj-Zj değerleri arsından en yüksek değeri olan değişken temele giren değişken olarak belirlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Modelin amacı en büyükleme iken alternatif tabloda tüm j’ler için Cj-Zj değerlerinden oluşan satır
(x₁, x₂, s₁, s₂ ) ye uygun şekilde aşağıdakilerden hangisi olarak elde edilirse en iyi çözüme ulaşılmış olur?

(0, -3/2, 0, -11/4)

(0, -1, 0, 1)

(0, 0, 1, 0)

(3, 0 ,0, 1)

(-1, 4, 0, 0)

Açıklama:

Alternatif tablo kullanımında modelin amacı en büyükleme ise, tüm j’ler için Cj-Zj ≤ 0 olduğunda en iyi çözüme ulaşılmış olur.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi simpleks yönteminin cebirsel yöntemi süreç akışında yer almaz?

Başlangıç için bir temel uygun çözüm belirleme.

Temel uygun çözümün en iyiliğini sınama.

Anahtar satır belirlenmesi.

Temele giren değişkeni belirleme.

Temelden çıkan değişkeni belirleme.

Açıklama:

Anahtar satır bulma tablo çözümünde yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Ünite 3

Soru 1

Doğrusal programlamada primal problemin kısıtlayıcılarının oluşturduğu matris

şeklinde ise dual problemin matrisi aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Dula problemin kısıtlayıcı matrisi
Dual problemin kısıtlayıcılarının oluşan matris primal problemin kısıtlayıcılarının oluşturduğu matrisin tranpozesidir. Buna göre,

şeklindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Primal modelde 3 adet kısıt ve 2 adet karar değişkeni varsa dual problemde kaç adet karar değişkeni vardır?

Açıklama:

Primal ve dual problem
Primal modelde “m” adet kısıt, “n” adet karar değişkeni (X1, X2, … Xn) varken dualmodelde “n” adet kısıtlayıcı ve m adet dual değişken (y1, y2, … ym) vardır.
Bir başka deyişle primal modelin kısıtlayıcı sayısı,dual değişken sayısına eşittir. Benzer şekilde dual modelin kısıtlayıcı sayısı, primal değişken
sayısına eşittir.
O halde primal modelde 3 kısıt olduğuna göre dula problemde 3 değişken vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Yukarıda verilen primal problemin dual kısıtlayıcıları aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Dual problemin kısıtlayıcıları

Doğru Cevap: B

Soru 4

Yukarıda verilen problemin dual probleminin amaç fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Dual problemin oluşturulması

Doğru Cevap: D

Soru 5

Yukarıdakilerden hangileri dualitenin önemli ana nedenlerindendir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Dualitenin önemi
Doğrusal programlamada dualitenin önemli olmasının
üç ana nedeni vardır. Bunlar,
1. Dualite, primal problemin çözümünü kolaylaştırır.
2. Dual modelin değişkenlerinden hareketle,
primal model ile ilgili önemli ekonomik
açıklamalarda bulunma imkânı sağlar.
3. Duyarlılık analizi ile ilgili işlemlere katkıda
bulunur.
şeklindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Herhangi bir üretim miktarının bir birim arttırılması veya azaltılması durumunda amaç fonksiyonda oluşan değişime ne ad verilir?

Gölge fiyat

Dual fiyat

Primal fiyat

Gerçek fiyat

Kesin fiyat

Açıklama:

Gölge fiyatın tanımı
Gölge fiyat, herhangi bir üretim miktarının bir birim artırılması veya azaltılması
durumunda amaç fonksiyonundaki değişim miktarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Yukarıdakilerden hangileri duyarlılık analizi kapsamı içerisindedir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Duyarlılık analizi, optimum çözümün dinamik davranışları üzerinde durmamızı sağlayan etkin bir hesaplama yöntemidir. Duyarlılık analizinde yapılan işlem;
problemin optimum çözümü bulunduktan sonra, sağ taraf sabitlerinde değişme olduğunda, amaç fonksiyonu katsayılarında değişme olduğunda, modele yeni bir değişken eklenmesi durumunda, modelden bir değişken çıkarılması durumunda, modele yeni bir kısıtlayıcı eklenmesi durumunda ve modelden bir kısıtlayıcı çıkarılması durumunda optimuma etkili bir şekilde nasıl ulaşılacağını belirlemektir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

4 adet kısıt, 3 adet karar değişkeni ve amaç fonksiyonu maksimum şeklinde olan kanonik formdaki doğrusal programlama probleminin duali için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Dual problemin kısıtlarının yönü

şeklindedir.

Dual problemin amaç fonksiyonu en küçükleme şeklindedir

Dual problemin 4 adet karar değişkeni vardır

Dual problemin 3 adet kısıtı vardır

Dual problemin 7 adet karar değişkeni vardır

Açıklama:

Primal ve dual ilişkisi

Doğru Cevap: E

Soru 9

Doğrusal programlamada primal problem en küçükleme ise dual problemin amaç fonksiyon nasıldır?

Amaç fonksiyon en büyüklemedir

Amaç fonksiyon katsayıları tamsayıdır

Amaç fonksiyon sabittir

Amaç fonksiyonun katsayıları pozitif olmalıdır

Amaç fonksiyon en küçüklemedir

Açıklama:

Dual problem
Primal modelde amaç en küçükleme olduğunda, onun dual modelinde amaç en büyükleme olur.

Doğru Cevap: A

Soru 10

doğrusal programlama probleminin dual problemi aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Dual problemin yazılması

Doğru Cevap: B

Soru 11

Kâr amaçlı kanonik yapılı doğrusal programlama modelinin duali ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Dual modelin amaç fonksiyonu katsayıları primal modelin sağ taraf sabitleridir.

Dual model kısıtlayıcılarının sağ taraf sabitleri primal modelin amaç fonksiyonu katsayılarıdır.

Dual modelin kısıtlayıcı sayısı, primal modelin değişken sayısına eşittir.

Dual modelin kısıtlayıcı katsayıları, primal modelin kısıtlayıcı katsayılarını gösteren A matrisine eşittir.

Dual modelde yer alan değişkenler için negatif olmama varsayımı geçerlidir.

Açıklama:

Amaç 1

Doğru Cevap: D

Soru 12

Açıklama:

Amaç 1

Doğru Cevap: A

Soru 13

(Soruda şıkların hepsi aynı, soru iptal edilmiştir)

Açıklama:

Amaç 1

Doğru Cevap: C

Soru 14

Açıklama:

Amaç 1

Doğru Cevap: D

Soru 15

Enb Z = 5400

Enb Z = 4800

Enb Z = 3500

Enb Z = 320

Enb Z = 3100

Açıklama:

Amaç 2

Doğru Cevap: E

Soru 16

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 17

(soru şıklarındaki cevapların hepsi aynı, soru iptal edilmiştir)

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 18

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 19

I. Duyarlılık analizi, doğrusal programlama probleminin mevcut optimum çözümüne ulaşıldıktan sonra uygulanmaktadır.
II. Parametre değerlerinde değişme olduğunda optimal çözüm aynı kalır.
III. Duyarlılık analizinin temel amaçlarından biri, duyarlı parametreleri belirlemektir.
Duyarlılık analizi ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 20

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi en büyükleme (maksimizasyon) veya en küçükleme (minimizasyon) olarak verilmiş herhangi bir probleme verilen addır?

Primal problem

Dual problem

Doğrusal problem

Kısıtlayıcı problem

Kanonik problem

Açıklama:

En büyükleme (maksimizasyon) veya en küçükleme (minimizasyon) olarak verilmiş, herhangi bir problem “primal problem” olarak adlandırılır

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi bir doğrusal programlama probleminin, primali dışındaki başka bir görünümüne verilen addır?

Kanonik problem

Model problem

Kısıtlayıcı problem

Dual problem

Yöneylem problemi

Açıklama:

Bir doğrusal programlama probleminin, primali dışındaki başka bir görünümü “dual problem” olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi primal model olarak adlandırılan doğrusal programlama modellerinin değişik bir düzende oluşturulabilmesi ile elde edilen modele verilen addır?

Dual model

Kısıtlayıcı model

Kanonik model

Doğrusal model

Negatif model

Açıklama:

Primal model olarak adlandırılan doğrusal programlama modellerinin değişik bir düzende oluşturulabilmesi ile elde edilen modele dual model adı verilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

I. Primal modelde amaç en büyükleme olduğunda, onun dual modelinde amaç en küçükleme olur.
II. En büyükleme amaçlı primal modelde tüm kısıtlayıcıların yönü “≤” şeklinde iken dual modelde tüm kısıtlayıcıların yönü “≥” şeklindedir.
III. Primal modelin sağ taraf sabitleri(bi ), dual modelin amaç fonksiyonu katsayılarıdır.
IV. Primal modelin amaç fonksiyonu katsayıları(cj ), dual model kısıtlayıcılarının sağ taraf sabitleridir.
V. Primal ve dual modelde yer alan değişkenler için pozitif olmama varsayımı geçerlidir.
Kanonik yapıda en büyükleme (maksimizasyon) amaçlı problemin dualini yazarken ortaya çıkan ilişkiler açısından yukarıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

III

Açıklama:

Kanonik yapıda en büyükleme (maksimizasyon) amaçlı problemin dualini yazarken ortaya çıkan ilişkiler şu şekilde özetlenebilir.
1. Primal modelde amaç en büyükleme olduğunda, onun dual modelinde amaç en küçükleme olur. 2. En büyükleme amaçlı primal modelde tüm kısıtlayıcıların yönü “≤” şeklinde iken dual modelde tüm kısıtlayıcıların yönü “≥” şeklindedir. 3. Primal modelin sağ taraf sabitleri(bi ), dual modelin amaç fonksiyonu katsayılarıdır. 4. Primal modelin amaç fonksiyonu katsayıları(cj ), dual model kısıtlayıcılarının sağ taraf sabitleridir. 5. Primal ve dual modelde yer alan değişkenler için negatif olmama varsayımı geçerlidir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

I. Primal modelde amaç en küçükleme olduğunda, onun dual modelinde amaç en büyükleme olur.
II. En küçükleme amaçlı primal modelde tüm kısıtlayıcıların yönü “≥” şeklinde iken, dual modelde tüm kısıtlayıcıların yönü “≤” şeklindedir.
III. Primal modelin sağ taraf sabitleri(bi ), dual modelin amaç fonksiyonu katsayılarıdır.
IV. Primal modelin amaç fonksiyonu katsayıları(cj), dual model kısıtlayıcılarının sağ taraf sabitleridir.
V. Primal modelin kısıtlayıcı sayısı, dual değişken sayısından küçüktür.
Kanonik yapıda en küçükleme amaçlı problemin dualini yazarken ortaya çıkan ilişkiler açısından yukarıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

III

Açıklama:

Kanonik yapıda en küçükleme amaçlı problemin dualini yazarken ortaya çıkan ilişkiler şu şekilde özetlenebilir.
1. Primal modelde amaç en küçükleme olduğunda, onun dual modelinde amaç en büyükleme olur. 2. En küçükleme amaçlı primal modelde tüm kısıtlayıcıların yönü “≥” şeklinde iken, dual modelde tüm kısıtlayıcıların yönü “≤” şeklindedir. 3. Primal modelin sağ taraf sabitleri(bi ), dual modelin amaç fonksiyonu katsayılarıdır. 4. Primal modelin amaç fonksiyonu katsayıları(cj), dual model kısıtlayıcılarının sağ taraf sabitleridir. 5. Primal modelde “m” adet kısıt, “n” adet karar değişkeni (X1, X2, … Xn) varken dual modelde “n” adet kısıtlayıcı ve m adet dual değişken (y1, y2, … ym) vardır. Bir başka deyişle primal modelin kısıtlayıcı sayısı, dual değişken sayısına eşittir. Benzer şekilde dual modelin kısıtlayıcı sayısı, primal değişken sayısına eşittir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi optimum çözümün dinamik davranışları üzerinde durmamızı sağlayan etkin bir hesaplama yöntemidir?

Primal model

Dual model

Kanonik model

Duyarlılık analizi

Optimum çözüm

Açıklama:

Duyarlılık analizi, optimum çözümün dinamik davranışları üzerinde durmamızı sağlayan etkin bir hesaplama yöntemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi başlangıç simpleks çözüm tablosunda temelde yer alan S1 ve S2 değişkenlerinin, optimum simpleks çözüm tablosundaki sütunlarına verilen addır?

Çözüm vektörü

Etki Vektörü

Optimum çözüm vektörü

Serbest vektör

Kanonik vektör

Açıklama:

Başlangıç simpleks çözüm tablosunda temelde yer alan S1 ve S2 değişkenlerinin, optimum simpleks çözüm tablosundaki sütunlarına “etki vektörü” adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi herhangi bir üretim miktarının bir birim artırılması veya azaltılması durumunda amaç fonksiyonundaki değişim miktarıdır?

Optimum çözüm değeri

Gölge fiyat

Etki vektörü

Çözüm vektörü

Dual değişken

Açıklama:

Gölge fiyat, herhangi bir üretim miktarının bir birim artırılması veya azaltılması durumunda amaç fonksiyonundaki değişim miktarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi simpleks tekniğinde kısıtlayıcı koşulları sağlayan her çözüme verilen addır?

Dual çözüm

Primal çözüm

Kanonik çözüm

Uygun çözüm

Kısıtlayıcı çözüm

Açıklama:

Simpleks tekniğinde kısıtlayıcı koşulları sağlayan her çözüme uygun çözüm denir. Bu durumlarda duyarlılık analizi yapmak; eldeki optimum çözümün, ilgilenilen parametrenin değerlerinde hangi aralıklarda bir değişim olma durumlarından hangisine uyduğu araştırılır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Yukarıdaki tabloda S₁ve S₂'nin sıfır olması aşağıdakilerden hangisini gösterir?

İşletmenin tam kapasite çalıştığını

Toplam kârın artacağını

Toplam kârın azalacağını

İşgücü yetersizliğini

Hammadde yetersizliğini

Açıklama:

Maksimum kâr = 272 TL’dir. S1 ve S2’ nin sıfır olması, üretim işletmesini tam kapasite ile çalıştığını göstermektedir. Çünkü S1=0 olması, hammaddenin(metalin) tamamının üretimde kullanıldığını gösterir. Benzer şekilde S2=0 olması, işgücünün tamamının üretimde kullanıldığını gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Doğrusal nitelikteki bir programlama probleminin, primali haricinde kalan farklı görünümünü ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Çoklu korelasyon

Nihai bileşen

Dual problem

Sekonder sorun

Sonsal çözüm

Açıklama:

Bir doğrusal programlama probleminin, primali dışındaki başka bir görünümü “dual problem” olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Asıl modeldeki birtakım parametre değerlerinin değişmesi durumunda, gerçekleşen değişim aralığının ve optimal sonuca etkilerinin araştırılarak ve yönetimsel kararları temsil eden belirli parametre değerlerinin seçimi ile bunlar üzerindeki çalışmalar ne tür analizler aracılığıyla yapılabilmektedir?

Çevresellik

Doğrusallık

İçsellik

Duyarlılık

Bağımlılık

Açıklama:

Asıl modelde bazı parametre değerleri değiştiğinde, onların değişim aralığının ve optimal
sonuca etkilerinin araştırılması ve yönetsel kararları temsil eden bazı parametre değerlerinin seçimi ile bunlar üzerindeki çalışmalar duyarlılık analizleri ile yapılabilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Doğrusal programlama kuramı bağlamında formüle edilen problemler hangi biçimlerde ifade edilebilmektedir?

Primal ve dual

Optimal ve minimal

Minimal ve midimal

Maksimal ve desimal

Desimal ve marjinal

Açıklama:

Doğrusal programlama teorisinde formüle edilen her problem, primal ve dual problem olmak üzere iki şekilde ifade edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Yöneylem araştırması, problem çözümüne hangi biçimde çözüm getirmektedir?

İndeksleme

Ölçümleme

Dizinleme

Çerçeveleme

Modelleme

Açıklama:

Yöneylem araştırmasında genelde problem=model olarak kullanılmaktadır. Çünkü yöneylem araştırması problemleri modelleyerek çözüm arayan bir bilim dalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Doğrusal programlamada en büyük önem atfedilen konu aşağıdakilerden hangisidir?

Optimalite ve karar ağacı

Dualite ve duyarlılık analizi

Minimalite ve değer analizi

Desimalite ve faktör analizi

Maksimalite ve medyan değeri

Açıklama:

Doğrusal programlamanın en önemli iki konusu dualite ve duyarlılık analizidir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

En büyükleme ya da en küçükleme biçiminde verilen herhangi bir problem hangi kavram ile ifade edilir?

Bütünleşik

İntegral

Primal

Türevsel

Sekonder

Açıklama:

En büyükleme (maksimizasyon) veya en küçükleme (minimizasyon) olarak verilmiş, herhangi bir problem “primal problem” olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Hangi algoritma, doğrusal programlama modeli için optimum çözümü araştırmada kullanılan etkin bir çözüm yöntemi olarak tanımlanmaktadır?

Kompleks

Simpleks

Korteks

Konveks

Sintaks

Açıklama:

Simpleks algoritması doğrusal programlama modeli için optimum çözümü araştırmada kullanılan etkin bir çözüm yöntemidir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Doğrusal modelin duali yazıldıktan sonra dual modelin en iyi çözümü hangi yöntemle araştırılır?

Dual simpleks

En küçük kareler

Kritik faktör analizi

Mod ve medyan

Kolmogorov Smirnov

Açıklama:

Doğrusal modelin duali yazıldıktan sonra dual modelin en iyi çözümü, dual
simpleks yöntemi ile araştırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Dual simpleks yöntemi, problemin dualine hangi yöntemin uygulanmasıdır?

Morteks

Simpleks

Kontekst

Vorteks

Endeks

Açıklama:

Dual simpleks yöntemi bir bakıma bir problemin dualine, simpleks yöntemin uygulanmasıdır

Doğru Cevap: B

Soru 40

Doğrusal programlamaya ilişkin hangi çözüm, modelin formüle edildiği andaki koşulların fotoğrafını vermektedir?

Fonksiyonel

Nümerik

Rasyonel

Radyal

Optimum

Açıklama:

Doğrusal programlamanın optimum çözümü, modelin formüle edildiği andaki koşulların fotoğrafını verir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Doğrusal programlamada dualitenin önemli olmasının ana nedenleri nelerdir?

Problemin modellenmesini kolaylaştırır.

Dualite, primal problemin çözümünü kolaylaştırır.

Dual modelin değişkenlerinden hareketle, primal model ile ilgili önemli ekonomik açıklamalarda bulunma imkânı sağlar.

Duyarlılık analizi ile ilgili işlemlere katkıda bulunur.

I, II

I,II,III

I, II, IV

I, III, IV

II, III, IV

Açıklama:

Doğrusal programlamada dualitenin önemli olmasının üç ana nedeni vardır.
II. Dualite, primal problemin çözümünü kolaylaştırır.
III. Dual modelin değişkenlerinden hareketle, primal model ile ilgili önemli ekonomik açıklamalarda bulunma imkânı sağlar.
IV. Duyarlılık analizi ile ilgili işlemlere katkıda bulunur.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Açıklama:

Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Açıklama:

Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Açıklama:

Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Açıklama:

Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Açıklama:

Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Açıklama:

Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

280

300

Açıklama:

Max Y= 30(8) + 20(2)=280
Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

y₂=16/15

y₂=0

y₂=26/15

y₂=140/15

y₂=180/15

Açıklama:

S2 sütünunun Zj-Cj=26/15=y2 dir.
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

10 ≤ b₁≤ k

16/15 ≤ b₁≤ k

26/15 ≤ b₁≤ k

16 ≤ b₁≤ k

40 ≤ b₁≤ k

Açıklama:

b1 1 birim azaltılırsa, x1 çözüm değeri -4/15 azalır.
x1'i 40/15 'ten sıfıra düşürmesi için b1'in 10 birim azalması gerekir.
b1=20 - 10 = 10 alt sınır değerini verir:
10 ≤ b₁≤ k
Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Bir ulaştırma probleminde en az bir temel değişkenin sıfır değeri aldığı çözüm aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Dengeli temel uygun çözüm

Başlangıç temel uygun çözüm

Dejenere temel uygun çözüm

Lineer bağımlı temel uygun çözüm

Lineer bağımsız temel uygun çözüm

Açıklama:

Ulaştırma problemlerinde temel uygun değişkenin sıfır değeri alması durumundaki çözümün adı
Ulaştırma problemlerinin çözümünde temel değişkenlerin sıfır değeri alması da mümkündür. En az bir temel değişkenin sıfır değeri aldığı çözüme dejenere (veya, bozulmuş) temel uygun çözüm adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

m+n adet kısıtlayıcının olduğu bir dengelenmiş ulaştırma problemin temel uygun çözümünde kaç adet temel değişken bulunur?

m+n-1

m+n-2

2m+n-1

2m+n-2

m+n-3

Açıklama:

Modelin temel uygun çözümündeki temel değişken sayısı
Modelin genel formunda, m + n adet kısıtlayıcıya ait denklemler
lineer bağımlıdır: En az bir denklem, diğer denklemlerin doğrusal bir
bileşimi olarak ifade edilebilir. Dengelenmiş ulaştırma modelinin lineer
cebirsel bir özelliği, bağımsız denklem sayısının m + n - 1 olmasıdır.
Bu sebeple, böyle bir modelin temel uygun çözümü m + n - 1 adet
temel değişken içerir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

4 adet kaynak ve 5 adet varış noktası bulunan bir ulaştırma modelinin en iyi çözümünde kaç adet değer atanmış karar değişkeni bulunmalıdır?

Açıklama:

Atanmış değişken sayısının hesaplanması
m adet kaynak ve n adet varış noktası bulunan bir ulaştırma modelin en iyi çözümünde, m+n-1 adet değer atanmış karar değişkeni bulunmalıdır.
Buna göre 4 adet kaynak ve 5 adet varış noktası bulunan bir modelin en iyi çözümünde, (4+5-1)=8 adet değere atanmış karar değişkeni bulunmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

"Ulaştırma probleminin çözüm yöntemi, sonraki adımda kullanılmak üzere bir temel uygun çözümün belirlenmesiyle başlar ve ilk olarak değişkenlerden biri keyfi olarak temel değişken olarak seçilir ve değer ataması yapılır."
Buna göre aşağıdakilerden hangisi ilk atama için kullanılan yöntemlerden biridir?

Macar yakınsama yöntemi

En büyük maliyet yöntemi

Güney-batı köşe yöntemi

Atlama taşı yöntemi

Kuzey-batı köşe yöntemi

Açıklama:

İlk değer atama yöntemleri
Ulaştırma probleminin çözüm yöntemi, sonraki adımda kullanılmak üzere bir temel uygun çözümün belirlenmesiyle başlar. Temel uygun çözümünde m + n - 1 adet temel değişken bulunan dengeli ulaştırma modelinde, kısıtlayıcılara ait denklem sayısı m + n’dir. Bu sebeple, temel uygun çözümdeki temel değişkenleri
elde ederken, ilk olarak değişkenlerden biri keyfi olarak temel değişken seçilir ve değer ataması yapılır.
Diğer temel değişkenlere ait değerler ise, ilk atama yapılan değişkene göre belirlenir. Değer ataması, seçilen değişkene arz ve talep kısıtları altında alabileceği en büyük değerin verilmesidir. Değer atanacak değişkenin
seçimi için çeşitli yöntemler bulunmaktadır. Bunlar arasında en yaygınları:
1. Kuzey-batı köşe yöntemi
2. En küçük maliyet yöntemi
3. Vogel’in yakınsama (VAM) yöntemi

Doğru Cevap: E

Soru 5

Kuzey-batı atama yöntemine göre ulaştırma tablosundaki ilk değişken sol üst köşede yer alan değişkendir. Buna göre yukarıdaki ulaştırma tablosuna göre bu değişkene atanacak değer aşağıdakilerden hangisidir?

100

150

250

300

Açıklama:

Kuzey-batı yöntemi
Kuzey-batı Köşe Yöntemi: Bu yönteme göre ilk temel değişken, ulaştırma tablosunun sol-üst köşesinde yer alan değişkendir. Bu değişkene atanacak değer, ilk satır ve sütuna denk gelen arz ve talep arasından küçük olanıdır. Buna göre bu tabloya göre 100 değeri atanır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Yukarıdaki ulaştırma tablosunda kuzey-batı yöntemine göre başlangıç temel uygun çözümdeki değişkenlere atanan değerler verilmiştir. Buna göre bu çözümün ulaştırma maliyetini veren amaç fonksiyon (Z) değeri kaçtır?

495

505

545

570

595

Açıklama:

Amaç fonksiyon değeri

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi bir temel uygun çözümün en iyi çözüm olup olmadığını sınamak için kullanılan yöntemlerden biridir?

Macar algoritması

Vogel yaklaşımı

Kuzey-batı köşe yöntemi

En küçük maliyet yöntemi

Atlama taşı yöntemi

Açıklama:

En iyi sınama yöntemleri
1. Kuzey-batı köşe yöntemi
2. En küçük maliyet yöntemi
3. Vogel’in yakınsama (VAM) yöntemi
temel uygun çözüm bulmak için kullanılır. Macar algoritması ise atama modeli için kullanılır.
MODİ ve Atlama taşı yöntemi bir temel uygun çözümün en iyi çözüm olup olmadığını sınamak için kullanılan yöntemlerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Atama modelinin karar değişkenleri hangi değerleri alabilir?

-1 veya 1

1 veya 2

-1 veya 0

-2 veya 2

0 veya 1

Açıklama:

Atama problemi
Atama modelinin karar değişkenleri sadece bir veya sıfır değeri alabilir.
Karar değişkeninin bir değerini alması ilgili işin ilgili işçiye atandığını gösterir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Yukarıda bir atama modeline ait maliyet matrisi verilmiştir.
Buna göre problemi çözmek için kullanılan Macar algoritmasının 1.adımı uygulandıktan sonra aşağıdakilerden hangi matris elde edilir?

Açıklama:

Macar algoritması uygulanması aşamaları
Atama modeli, ulaştırma modelinde olduğu gibi, kendine has bir çözüm yöntemine sahiptir. Bu yöntem, yöntemi geliştirenlerin milliyetiyle anılmakta
ve Macar Algoritması adıyla bilinmektedir.
Macar algoritmasının 1.adımı şu şekildedir.
1.adım : Atama probleminin maliyet matrisindeki her bir satırın en küçük değeri belirlenir. Her bir satıra ait en küçük değer, ilgili satırdaki tüm değerlerden çıkarılır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Yukarıdaki bir ulaştırma tablosu verilmiştir. En küçük maliyet yöntemine göre çözüm aranırken yapılacak ilk atamanın tablodaki koordinatları nedir ve ne kadar atama yapılır?

3.satır 1.sütun 100

2.satır 4.sütun 100

2.satır 2.sütun 120

3.satır 2.sütun 120

1.satır 3.sütun 150

Açıklama:

En küçük maliyet yöntemi

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi ulaştırma probleminin genel özelliklerinden birisi değildir?

m-adet kaynak noktası vardır ve kapasiteleri bilinmektedir.

n-adet varış noktası vardır ve talep miktarları bilinmektedir.

m-adet kaynak noktası ve n-adet varış noktası sayısı aynıdır(m=n)

Birim taşıma maliyetleri(Cij) bilinmektedir

Kaynak noktalarında bulunan ürünler türdeştir

Açıklama:

Ulaştırma problemlerinde kaynak sayısı(m), varış noktası(n) sayısına eşit olmak zorunda değildir.
Bu nedenle -adet kaynak noktası ve n-adet varış noktası sayısı aynıdır(m=n)
"Ulaştırma probleminin" genel özelliklerinden birisi değildir

Doğru Cevap: C

Soru 12

Açıklama:

Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Temel kısıtları dışında özel bir kısıdı olmayan bir ulaştırma probleminde, üç fabrikadan üç pazara ürün gönderilmek istenmektedir. Fabrikaların kapasiteleri sırasıyla 200, 220 ve 230 birimdir., pazarların talepleri ise sırasıyla 190, 225 ve 215 birimdir. Buna göre ikinci fabrikanın kapasite kısıdı nedir?

X₂₁+X₂₂+X₂₃≤ 220

X₁₁+X₂₂+X₃₃≤ 200

X₁₂+X₂₂+X₃₂≥225

X₂₁+X₂₂+X₃₂≤ 230

X₂₂+X₂₃+X₃₃≥225

Açıklama:

X₂₁+X₂₂+X₂₃≤ 220
Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

X₁₁+X₂₁+X₃₁≥ 190

X₁₂+X₂₂+X₃₂≥ 225

X₁₃+X₂₃+X₃₃≥ 225

X₁₁+X₁₂+X₁₃≤ 200

X₂₁+X₃₂+X₃₃≤ 230

Açıklama:

X₁₂+X₂₂+X₃₂≥ 225
Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

132

135

147

151

153

Açıklama:

Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

1060

1160

1260

1360

1460

Açıklama:

Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

1820

1920

2020

2070

2150

Açıklama:

Doğru yanıt C seçeneğidir. Çünkü
c12 - (u1+v2) = 7 + 2 = 9
c13 - (u1+v3) = 4 - 1 = 3
c31 - (u3+v2) = 9 - 6 = 3
c32 - (u3+v2) = 5 + 1= 6
tüm değerler pozitif eldeki çözüm en iyi çözümdür.
100*5+80*10+100*3+20*6+150*2 =2020

Doğru Cevap: C

Soru 18

105

125

150

Açıklama:

Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

İşçi 1 - İş 2'e
İşçi 2 - İş 4'e
İşçi 3 - İş 3'e
İşçi 4 - İş 1'e

İşçi 1 - İş 2'e
İşçi 2 - İş 1'e
İşçi 3 - İş 3'e
İşçi 4 - İş 1'e

İşçi 1 - İş 1'e
İşçi 2 - İş 2'e
İşçi 3 - İş 3'e
İşçi 4 - İş 2'e

İşçi 1 - İş 4'e
İşçi 2 - İş 4'e
İşçi 3 - İş 3'e
İşçi 4 - İş 1'e

İşçi 1 - İş 1'e
İşçi 2 - İş 1'e
İşçi 3 - İş 3'e
İşçi 4 - İş 2'e

Açıklama:

İşçi 1 - İş 2'e
İşçi 2 - İş 4'e
İşçi 3 - İş 3'e
İşçi 4 - İş 1'e
Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Enk f(x)= X₁₁+5X₁₂+3X₁₃+8X₂₁+6X₂₂
+5X₂₃+5X₃₁+4X₃₂+2X₃₃
Kısıtlayıcılar X₁₁+ X₁₂+ X₁₃≥ 1
X₂₁+ X₂₂+ X₂₃≥ 1
X₃₁+ X₃₂+ X₃₃≥ 1
X₁₁+ X₂₁+ X₃₁=1
X₁₂+ X₂₂+ X₃₂=1
X₁₃+ X₂₃+ X₃₃=1
X_ij≥ 0 (i=1,2,3 j=1,2,3)

Enk f(x)= X₁₁+5X₁₂+3X₁₃+8X₂₁+6X₂₂
+5X₂₃+5X₃₁+4X₃₂+2X₃₃
Kısıtlayıcılar X₁₁+ X₁₂+ X₁₃=1
X₂₁+ X₂₂+ X₂₃=1
X₃₁+ X₃₂+ X₃₃=1
X₁₁+ X₂₁+ X₃₁≥ 1
X₁₂+ X₂₂+ X₃₂≥ 1
X₁₃+ X₂₃+ X₃₃≥ 1
X_ij≥ 0 (i=1,2,3 j=1,2,3)

Enk f(x)= X₁₁+5X₁₂+3X₁₃+8X₂₁+6X₂₂
+5X₂₃+5X₃₁+4X₃₂+2X₃₃
Kısıtlayıcılar X₁₁+ X₁₂+ X₁₃≤1
X₂₁+ X₂₂+ X₂₃≤1
X₃₁+ X₃₂+ X₃₃≤1
X₁₁+ X₂₁+ X₃₁=1
X₁₂+ X₂₂+ X₃₂=1
X₁₃+ X₂₃+ X₃₃=1
X_ij= 0 (i=1,2,3 j=1,2,3)

Enk f(x)= X₁₁+5X₁₂+3X₁₃+8X₂₁+6X₂₂
+5X₂₃+5X₃₁+4X₃₂+2X₃₃
Kısıtlayıcılar X₁₁+ X₁₂+ X₁₃=1
X₂₁+ X₂₂+ X₂₃=1
X₃₁+ X₃₂+ X₃₃=1
X₁₁+ X₂₁+ X₃₁=1
X₁₂+ X₂₂+ X₃₂=1
X₁₃+ X₂₃+ X₃₃=1
X_ij= 0 veya 1 (i=1,2,3 j=1,2,3)

Enk f(x)= X₁₁+5X₁₂+3X₁₃+8X₂₁+6X₂₂
+5X₂₃+5X₃₁+4X₃₂+2X₃₃
Kısıtlayıcılar X₁₁+ X₁₂+ X₁₃=1
X₂₁+ X₂₂+ X₂₃=1
X₃₁+ X₃₂+ X₃₃=1
X₁₁+ X₂₁+ X₃₁≤1
X₁₂+ X₂₂+ X₃₂≤1
X₁₃+ X₂₃+ X₃₃≤1
X_ij≥ 0 veya 1 (i=1,2,3 j=1,2,3)

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 21

Simpleks algoritması, hangi niteliği sayesinde, sahip olduğu kavramsal özelliklere dayanarak çeşitli çözüm yöntemleri türetilebilmektedir?

Süreksizlik

Bütüncül olma

Formal düzenleme

Biçimsel tasarımlanma

Parçalı yapı

Açıklama:

Simpleks algoritması bütüncül bir yaklaşıma dayanır ve bu sebeple sahip olduğu kavramsal özelliklere dayanarak çeşitli çözüm yöntemleri türetilebilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Belirlenmiş kaynaklardan, belirli sayıdaki varış noktalarına yapılacak taşımanın toplam maliyetinin en küçüklemesini amaçlayan doğrusal eniyileme problemi aşağıdakilerden hangisidir?

Taş adım atlama

Ulaştırma

Dereceleme

Ağırlıklandırma

Sıralama

Açıklama:

Ulaştırma problemi, belirlenmiş kaynaklardan belirli sayıdaki varış noktalarına yapılacak taşımanın toplam maliyetinin en küçüklemesini amaçlayan doğrusal bir eniyileme problemidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Hangi tür problem için en iyi çözümde, varış noktalarındaki taleplerin tümü karşılanarak kaynakta yer alan unsurların tümünün gönderilmiş olması gerekmektedir?

Pazarlama

Üretim

Ürün karması

Tüketim

Ulaştırma

Açıklama:

Ulaştırma problemi, belirlenmiş kaynaklardan belirli sayıdaki varış noktalarına yapılacak taşımanın toplam maliyetinin en küçüklemesini amaçlayan doğrusal bir eniyileme problemidir. En iyi çözümde, varış noktalarındaki taleplerin tümü karşılanmalı ve kaynaktakilerin tümü gönderilmiş olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Dengeli ulaştırma modelinde hangi unsurlar birbirine eşittir?

Fonksiyon ve operasyon

Taktik ve prosedür

Denklem ve işlev

Arz ve talep

Formül ve strateji

Açıklama:

Dengeli ulaştırma modelinde arz ve talep birbirine eşittir ve dolayısıyla, arz ve talep kısıtlayıcıları da eşitlik formundadır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

I. Uygun çözümü bulmak adına değişkenlerin maliyetleri kıyaslanır
II. En düşük ulaştırma maliyetine sahip güzergâh seçilerek başlanır
III. En düşük maliyetli birden çok güzergâh varsa, aralarından herhangi biri seçilebilir
Başlıca nitelikleri yukarıda açıklanan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Değer Zinciri Yöntemi

En Küçük Maliyet Yöntemi

Kritik Yol Yöntemi

Iraksama Yöntemi

Kuzey-Batı Köşe Yöntemi

Açıklama:

En Küçük Maliyet Yöntemi: Bu yöntemde, en iyi çözüme yakınsak bir başlangıç temel uygun çözümü bulmak adına değişkenlerin maliyetleri kıyaslanır.
Bu yöntemde, en iyi çözüme yakınsak bir başlangıç temel uygun çözümü bulmak adına değişkenlerin maliyetleri kıyaslanır. Kuzey-batı köşe yönteminden farklı olarak, en küçük maliyet yönteminde en düşük ulaştırma maliyetine sahip güzergâh seçilerek başlanır. Bu yöntemde, en düşük maliyetli birden çok güzergâh varsa, aralarından herhangi biri seçilebilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Ulaşım maliyetlerini doğrudan dikkate almak yerine, ceza maliyeti kapsamında başvurulan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

En Optimal Maliyet Yöntemi

Kuzey-Batı Köşe Yöntemi

Kuramsal Iraksama Modeli

Yapısal Benzerlik Modeli

Vogel’in Yakınsama Yöntemi

Açıklama:

Vogel’in Yakınsama Yöntemi (VAM): Bu yöntem, en küçük maliyet yönteminin değiştirilmiş bir çeşidi olarak tanımlanabilir. Bu yöntemde, doğrudan doğruya ulaşım maliyetlerini dikkate almak yerine, ceza maliyeti kavramı türetilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

I. Eldeki temel uygun çözüm en iyi çözüm değil ise bir sonraki temel uygun çözüme geçilir
II. Yeni çözümde temele giren değişken bir önceki adımda belirlenir
III. İşlemin sonucunda, modele giren değişken, temelden çıkan değişken olarak adlandırılan mevcut bir temel değişken ile değiştirilmiş olur
Başlıca nitelikleri yukarıda açıklanan işlem akışı aşağıdakilerden hangisidir?

Ardıştırma

Senkronlama

Harmonileme

Yordamlama

Süreçleme

Açıklama:

Eğer eldeki temel uygun çözüm en iyi çözüm değil ise, ardıştırma yöntemiyle bir sonraki temel uygun çözüme geçilir. Yeni çözümde temele giren değişken bir önceki adımda belirlenmişti. Ardıştırma işleminin sonucunda, modele giren değişken, temelden çıkan değişken olarak adlandırılan mevcut bir temel değişken ile değiştirilmiş olur.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Mevcut temel uygun çözümdeki temel dışı değişkenlerin her birini sırayla temele giren değişken kabul ederek, tüm alternatif temel uygun çözümlerin türetildiği çözüm yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Standart değerleme

Kuzey-Batı köşe

Atlama taşı

Kolmogorov matrisi

Sistemik dizge

Açıklama:

Atlama taşı olarak adlandırılan bu sınama yöntemi, mevcut temel uygun çözümdeki temel dışı değişkenlerin her birini sırayla temele giren değişken kabul ederek, tüm alternatif temel uygun çözümleri türetir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Atlama taşı yönteminin ilk adımı aşağıdakilerden hangisidir?

Her bir temel dışı değişkenin temel girdiği bir dairesel çevrim oluşturulur

Temele giren değişkenden, aynı satır veya sütundaki temel değişkene çizgi çizilir

Temel değişkenden dönüş yapacak şekilde, mümkün olan en kısa çevrim tamamlanır

Mevcut temel uygun çözümdeki temel dışı değişkenler belirlenir

Eldeki çözüm en iyi çözüm değilse negatifler arasından en küçük değere sahip değişken temel giren değişken olarak belirlenir

Açıklama:

Atlama taşı yönteminin adımları aşağıdaki gibidir:
1. Mevcut temel uygun çözümdeki temel dışı değişkenler belirlenir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Kaynak noktaları (çalışanlar) ile varış noktalarının (görevler) eşit sayıda olduğu ve noktalar arası gönderilerin (görev atamaları) yalnızca bir birim ile sınırlandırıldığı ulaştırma modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Terfi

Atama

Temsil

Örgütleme

Sınama

Açıklama:

Atama modeli, kaynak noktaları (çalışanlar) ve varış noktalarının (görevler) eşit
sayıda olduğu ve noktalar arası gönderilerin (görev atamaları) yalnızca bir birimle sınırlı olduğu bir ulaştırma modelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerin hangisi belirlenmiş kaynaklardan belirli sayıdaki varış noktalarına yapılacak taşımanın toplam maliyetinin en küçüklemesini amaçlayan doğrusal bir eniyileme problemidir?

İzleyici problemi

Ulaştırma problemi

Yönetici problemi

Müdür problemi

Ustabaşı problemi

Açıklama:

-
Ulaştırma problemi, belirlenmiş kaynaklardan belirli sayıdaki varış noktalarına yapılacak taşımanın toplam maliyetinin en küçüklemesini amaçlayan doğrusal bir eniyileme problemidir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri ulaştırma probleminin en iyi çözümünde bulunmalıdır?
I-Varış noktalarındaki taleplerin tümü karşılanmalı
II-Kaynaktakilerin tümü gönderilmiş olmalı
III- Motive edici davranmalı

I ve II

Yalnız III

I, II ve III

I ve III

Yalnız II

Açıklama:

-
En iyi çözümde, varış noktalarındaki taleplerin tümü karşılanmalı ve kaynaktakilerin tümü gönderilmiş olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisinde gönderimler yapıldığında toplam talep tam olarak karşılanıyor ve toplam arz tamamen tükeniyorsa toplam arz toplam talebe eşit olur?

Sabit oranlı sipariş modeli

Fiyat indirimi envanter modeli

Fiyat kıyaslamasına dayanan model

Dengelenmiş ulaştırma modeli

Temel ekonomik sipariş miktarı modeli

Açıklama:

-
Gönderimler yapıldığında toplam talep tam olarak karşılanıyor ve toplam arz tamamen tükeniyorsa toplam arz toplam talebe eşittir. Bu yapıya dengelenmiş ulaştırma modeli adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Kaynaklardaki toplam arz, varış noktalarındaki toplam talepten fazla ise aşağıdakilerden hangisi uygulanabilir?

Satış durdurulur

Alıcı ikna edilir

Reklam giderleri artırılır

Kukla varış noktası tanımlanır

Üretim durdurulur

Açıklama:

-
Kaynaklardaki toplam arz, varış noktalarındaki toplam talepten fazla olabilir. Bu gibi durumlarda, toplam arzın toplam talebi aşan kısmını sanal olarak karşılayacak bir kukla (diğer adıyla, yapay) varış noktası tanımlanmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Ulaştırma modelinin çözüm yöntemi kaç adımdan oluşmaktadır?

3 adım

5 adım

7 adım

9 adım

11 adım

Açıklama:

-
Ulaştırma modelinin çözüm yöntemi üç adımdan oluşur.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Dengeli ulaştırma modelinde temel uygun çözümün bulunması için ilk olarak değişkenlerden biri keyfi olarak seçilir ve değer ataması yapılır. Değer atanacak değişkenin seçimi için aşağıdaki yöntemlerden hangisi veya hangileri kullanılabilir?
I - Kuzey-batı köşe yöntemi
II - Macar Algoritması
III - Vogel’in yakınsama (VAM) yöntemi

I ve II

Yalnız III

I, II ve III

I ve III

Yalnız II

Açıklama:

Değer atanacak değişkenin seçimi için çeşitli yöntemler bulunmaktadır. Bunlar arasında en yaygınları:
1. Kuzey-batı köşe yöntemi, 2. En küçük maliyet yöntemi ve 3. Vogel’in yakınsama (VAM) yöntemidir.
Buna karşılık, Macar Algoritması, atama modeline uygun problemlerin çözüm yöntemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisinde doğrudan doğruya ulaşım maliyetlerini dikkate almak yerine, ceza maliyeti kavramı türetilmiştir?

Kuzey-batı köşe yöntemi

En küçük maliyet yöntemi

Sabit oranlı sipariş modeli

Vogel’in Yakınsama Yöntemi

Fiyat indirimi envanter modeli

Açıklama:

-
Bu yöntemde, doğrudan doğruya ulaşım maliyetlerini dikkate almak yerine, ceza maliyeti kavramı türetilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

En iyilik sınaması için ikillik özelliklerinden faydalanan aşağıdaki yöntemlerden hangisi kullanılabilmektedir?

VAM

KOBİ

MALİ

MODI

Açıklama:

-
En iyilik sınaması için ikillik özelliklerinden faydalanan MODI yöntemi kullanılacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Uygulanan temel uygun çözüm en iyi çözüm değil ise uygulanacak yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

En küçük maliyet yöntemi

Ardıştırma yöntemi

Kuzey-batı köşe yöntemi

Sabit oranlı sipariş modeli

Vogel’in Yakınsama Yöntemi

Açıklama:

-
Eğer eldeki temel uygun çözüm en iyi çözüm değil ise, ardıştırma yöntemiyle bir sonraki temel uygun çözüme geçilir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi kaynak noktaları ve varış noktalarının eşit sayıda olduğu ve noktalar arası gönderilerin yalnızca bir birimle sınırlı olduğu bir ulaştırma modelidir?

Vogel’in Yakınsama Yöntemi

Sabit oranlı sipariş modeli

Atama modeli

Ardıştırma yöntemi

Kuzey-batı köşe yöntemi

Açıklama:

-
Atama modeli, kaynak noktaları (çalışanlar) ve varış noktalarının (görevler) eşit sayıda olduğu ve noktalar arası gönderilerin (görev atamaları) yalnızca bir birimle sınırlı olduğu bir ulaştırma modelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

6 adet kaynak (arz), 5 adet talep denkleminin olduğu bir ulaştırma probleminde kaç tane bağımsız denklem bulunur?

Açıklama:

Kaynak denklemi sayısı m, talep denklemi sayısı n ise bağımsız denklem sayısı m+n-1 olduğundan cevap 10'dur. (6+5-1=10)

Doğru Cevap: A

Soru 42

Ulaştırma problemlerinde en az bir temel değişkenin sıfır değeri aldığı çözüme ne ad verilir?

İlk çözüm

Dejenere çözüm

Ardıştırılmış çözüm

Başlangıç çözümü

İkinci yaklaşık çözüm

Açıklama:

Temel değişkenlerin sıfır değeri alması da mümkündür. En az bir temel değişkenin sıfır değeri aldığı çözüme dejenere (veya, bozulmuş) temel uygun çözüm adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

A, B ve C şehirlerinde üretim yapıp D, E ve F şehirlerinde ürettiği ürünleri satan bir kolonya işletmesi ulaşım maliyetini minimize etmeyi hedeflemektedir. A şehrinin D, E ve F şehirlerine uzaklığı sırasıyla 100, 80 ve 120 km; B şehrinin D, E ve F şehirlerine uzaklığı sırasıyla 90, 110 ve 70 km ve C şehrinin D, E ve F şehirlerine uzaklığı sırasıyla 60, 50 ve 80 km olup 1lt kolonyayı 1 km taşımanın maliyeti 0,1 TL'dir. A, B ve C şehirlerinin haftalık üretim kapasiteleri sırasıyla 800, 500 ve 800 litre olup; D, E ve F şehirlerinde öngörülen haftalık talep miktarları 700, 300 ve 1000 litredir.
M ulaştırma maliyetini TL cinsinden göstermek üzere bu problemin amaç fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Enk M=100x₁₁+80x₁₂+120x₁₃+90x₂₁+110x₂₂+70x₂₃+60x₃₁+50x₃₂+80x₃₃

Enk M=70x₁₁+80x₁₂+120x₁₃+130x₂₁+110x₂₂+70x₂₃+60x₃₁+50x₃₂+80x₃₃

Enk M=700x₁₁+300x₁₂+1000x₁₃

Enk M=400x₁₁+500x₁₂+800x₁₃

Enk M=10x₁₁+8x₁₂+12x₁₃+9x₂₁+11x₂₂+7x₂₃+6x₃₁+5x₃₂+8x₃₃

Açıklama:

1 LT kolonyanın 1km taşıma maliyeti 0,1TL olduğu için örneğin A şehrinden D'ye taşınan x11 litrenin maliyeti 10x₁₁olacaktır. Bu şekilde modellendiğinde toplam maliyet
Enk M=10x₁₁+8x₁₂+12x₁₃+9x₂₁+11x₂₂+7x₂₃+6x₃₁+5x₃₂+8x₃₃
şeklinde olacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

A, B ve C şehirlerinde üretim yapıp D, E ve F şehirlerinde ürettiği ürünleri satan bir kolonya işletmesi ulaşım maliyetini minimize etmeyi hedeflemektedir. A şehrinin D, E ve F şehirlerine uzaklığı sırasıyla 100, 80 ve 120 km; B şehrinin D, E ve F şehirlerine uzaklığı sırasıyla 90, 110 ve 70 km ve C şehrinin D, E ve F şehirlerine uzaklığı sırasıyla 60, 50 ve 80 km olup 1lt kolonyayı 1 km taşımanın maliyeti 0.1 TL'dir. A, B ve C şehirlerinin haftalık üretim kapasiteleri sırasıyla 800, 500 ve 800 litre olup; D, E ve F şehirlerinde öngörülen haftalık talep miktarları 700, 300 ve 1000 litredir.
Bu ulaştırma probleminin kısıtlayıcıları aşağıdakilerden hangisinde tam olarak verilmiştir?

x11 + x12 + x13 ≤ 800
x21 + x22 + x23 ≤ 500
x31 + x32 + x33 ≤ 800
x11 + x21 + x31 = 700
x12 + x22 + x32 = 300
x13 + x23 + x33 = 1000

x11 + x12 + x13 ≤ 700
x21 + x22 + x23 ≤ 300
x31 + x32 + x33 ≤ 1000
x11 + x21 + x31 = 800
x12 + x22 + x32 = 500
x13 + x23 + x33 = 800

x11 + x12 + x13 ≤ 80
x21 + x22 + x23 ≤ 50
x31 + x32 + x33 ≤ 80
x11 + x21 + x31 = 70
x12 + x22 + x32 = 30
x13 + x23 + x33 = 100

x11 + x12 + x13 = 800
x21 + x22 + x23 = 500
x31 + x32 + x33 = 800
x11 + x21 + x31 = 700
x12 + x22 + x32 = 300
x13 + x23 + x33 = 1000

x11 + x12 + x13 ≤ 700
x21 + x22 + x23 ≤ 300
x31 + x32 + x33 ≤ 1000
x11 + x21 + x31≤ 800
x12 + x22 + x32 ≤ 500
x13 + x23 + x33 ≤ 800

Açıklama:

Arz 2100, talep 2000 olduğundan dengeli ulaştırma problemi değildir. Bu yüzden arzla ilgili denklemlerde "≤", taleple ilgili denklemlerde "=" işareti olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Bir önceki soruya ait ulaştırma tablosu aşağıdakilerden hangisidir?
(Bu soru iptal edilmiştir, fakat sistemden silinmemiştir)

ai/bj	D	E	F	Yapay	Arz
A	100	80	110	0	400
X11	X12	X13	X14
B	90	110	70	0	500
X21	X22	X23	X24
C	60	5	0	90	0	800
X31	X32	X33	X34
Talep	700	300	1000	100	2100

ai/bj	D	E	F	Yapay	Arz
A	100	80	140	0	700
X11	X12	X13	X14
B	70	110	70	0	300
X21	X22	X23	X24
C	60	50	80	0	1000
X31	X32	X33	X34
Talep	400	500	1000	100	2000

ai/bj	D	E	F	Yapay	Arz
A	10	8	12	0	400
X11	X12	X13	X14
B	9	11	7	0	500
X21	X22	X23	X24
C	6	5	8	0	800
X31	X32	X33	X34
Talep	700	300	1000	100	2100

ai/bj	D	E	F	Yapay	Arz
A	10	8	12	0	700
X11	X12	X13	X14
B	9	11	7	0	300
X21	X22	X23	X24
C	6	5	8	0	1100
X31	X32	X33	X34
Talep	400	500	800	-100	2000

ai/bj	D	E	F	Yapay	Arz
A	100	80	110	0	400
X11	X12	X13	X14
B	80	11	70	0	500
X21	X22	X23	X24
C	70	60	90	0	800
X31	X32	X33	X34
Talep	600	500	900	100	2100

Açıklama:

Doğru cevap C şıkkıdır. 100 birim arz fazlası yapay talep eklenerek denk ulaştırma modeline dönüştürülecektir.
SORUYU KONTROL EDENİN NOTU:
Soruya geri dönüş veren öğrencinin de belirttiği üzere:
Bu sorunun çözülebilmesi için soruda bahsedilen "bir önceki sorudaki bilgilerin" gösterilmesi gerekmektedir. Mevcut soru şekliyle eksiktir ve çözülemez...

Doğru Cevap: C

Soru 46

Toplam talebin toplam arzdan az olduğu bir ulaştırma modelini aşağıdakilerden hangisi
dengeler?

Talep noktalarından birini silmek

Arz noktalarından birini silmek

Arz noktalarından rasrgele miktar düşürerek eşitliği sağlamak

Yapay bir talep noktası eklemek

Yapay bir arz noktası eklemek

Açıklama:

Arz talepten fazla olduğu için yapay bir talep noktası eklenmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Kuzey-batı köşe yöntemi
Güney-batı köşe yöntemi
En küçük maliyet yöntemi
Vogel’in yakınsama yöntemi
Langrange’ın ıraksama yöntemi

Yukarıdakilerden hangileri ulaştırma problemlerinde başlangıç için temel uygun çözümün bulunmasında kullanılan yöntemlerdendir?

i, ii ve iii

i, ii ve iv

i, iii ve iv

ii, iii ve iv

ii, iii ve v

Açıklama:

Güney batı köşe yöntemi ve Langrange ıraksama metodu bulunmamaktadır. Diğer 3 metod kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

En düşük ulaştırma maliyetine sahip güzergâh seçilerek çözüme başlanan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Kuzey batı köşe yöntemi

En küçük maliyet yöntemi

Vogelin yakınsama yöntemi

Russel'ın yakınsama yöntemi

Simpleks yöntemi

Açıklama:

Bahsi edilen en küçük maliyet yöntemidir. Bu yöntemde, en düşük maliyetli birden çok güzergâh varsa, aralarından herhangi biri seçilebilmektedir. Seçilen değişkene atanacak değer, satır ve sütun sonu değerleri arasından küçük olanıdır. Bir değişkene değer ataması yapıldıktan sonra, atanan değer ilgili satır ve sütun sonu değerlerinden çıkarılır. Değişkene atanan değer, satırdaki arzı veya sütundaki talebi tümüyle karşıladığında, ilgili satır veya sütun boylu boyunca renkli boyanır. Renkli boyanan satır ve sütunlar, bir sonraki değer atamasında değerlendirme dışı bırakılır. Değer en küçük maliyetli değişkenlere yapılan atama işlemi, en sona kalan satır veya sütun değerleri tümüyle karşılanana kadar sürdürülür

Doğru Cevap: B

Soru 49

Atama problemlerinde kullanılan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Langrange Metodu

Slutsky Metodu

Romen Algoritması

Bulgar Algoritması

Macar Algoritması

Açıklama:

Atama modeli, ulaştırma modelinde olduğu gibi, kendine has bir çözüm yöntemine sahiptir. Bu yöntem, yöntemi geliştirenlerin milliyetiyle anılmakta ve Macar Algoritması adıyla bilinmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

1. Atama probleminin maliyet matrisindeki her bir satırın en küçük değeri belirlenir. Her bir satıra ait en küçük değer, ilgili satırdaki tüm değerlerden çıkarılır.
2. Birinci adımda elde edilen matristeki her bir sütunun en küçük değeri belirlenir. Her bir sütuna ait en küçük değer, ilgili sütundaki tüm değerlerden çıkarılır.
3. Negatif değeri bulunan satır ve sütunlar karalanır (veya üstü çizilir). Bunu yaparken en az sayıda satır ve sütun karalanmalıdır.
4. Karalanmış satır ve sütunların sayısı n olduğunda eldeki matristen en iyi çözüm elde edilebilir. Bu durumda 5. adıma geçilir. Eğer karalanmış satır ve sütunların sayısı n değil ise yani en iyi çözüm elde edilemeyecekse 6. adıma geçilir.
5. Matriste sıfır değeri alan elemanların koordinatlarına göre atama yapılarak en iyi çözüme ulaşılır.
Macar algoritmasının anlatıldığı yukarıdaki anlatımda kaçıncı adımdaki ifade yanlıştır.

Açıklama:

Negatif değil, sıfır değeri bulunan satır ve sütunlar karalanır.

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

Stok probleminin çözümü, aşağıdaki hangi soruya
cevap aramaz?

Nerede üretilsin?

Ne kadar sipariş verilsin?

Ne zaman sipariş verilsin?

Toplam envanter maliyeti nedir?

Stok düzeyi ne olmalıdır?

III

Açıklama:

Stok probleminin çözümü, aşağıdaki sorulardan 1-hariç, diğerlerine cevap arar. "Nerede üretilsin?" üretim yeri seçim problemi olacağı için bu soruya cevap verilmez.

Nerede üretilsin?

Ne kadar sipariş verilsin?

Ne zaman sipariş verilsin?

Toplam envanter maliyeti nedir?

Stok düzeyi ne olmalıdır?

Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hanisi, envanter yönetiminde, toplamının minimum kılınması istenen maliyetlerden birisi değildir?

Satın alma maliyeti
Sipariş maliyeti
Elde bulundurma maliyeti
işçilik maliyeti
Elde bulundurmama maliyeti

III

Açıklama:

"İşçilik maliyeti" envanter yönetiminde, toplamının minimum kılınması istenen maliyetlerden birisi değildir.
Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi, işletmelerin stok bulundurma nedenlerinden birisi değildir?

Ekonomik belirsizlikler
Ulaşım
Spekülasyonlar
Gelir dağılımı
Lojistik

III

Açıklama:

Uygulamada, şirketleri stok bulundurmaya isteklendiren nedenlerin başında ekonomileri,
belirsizlikler, spekülasyonlar, değişkenliği azaltma,
ulaşım ve lojistik geldiği görülmektedir.
IV. Gelir dağılımı, stok ile ilgili değildir.
Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Bir mağaza yöneticisi, belirli bir ürüne olan müşteri talebinin yıllık 900 birim olacağını öngörmektedir. Bu ürünün satın alma fiyatı 1200 TL ve yıllık elde bulundurma maliyeti 40 TL'dir. Mağaza yöneticisi ürün sipariş ettiğinde 800 TL masraf yapmakta ve tecrübesine göre her sipariş miktarı 60 birimdir. Mağaza için dönem başına satın alma maliyeti kaçtır?

86000

960000

1080000

1096000

1180000

Açıklama:

D=900 birim/yıl
k=1200 TL/birim
c= 40 TL
v= 800 TL
Q=60 birim
Satın alma maliyeti: k.D=1200(900)=1.080.000 TL
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

800

7200

12000

48000

72000

Açıklama:

Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

1093200

1193200

1293200

1393200

1493200

Açıklama:

Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

D=12.000 birim ürün / ay
v= 1600 TL / sipariş başına
c= 50 TL / birim ürün
Olmak üzere, ekonomik sipariş miktarı kaçtır?

776,35

876,35

976,35

1076,35

1176,35

Açıklama:

Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

D=800 birim ürün / ay
v= 1200 TL / sipariş başına
c= 25 TL / birim ürün
Olmak üzere, siparişler arası süre kaç gündür? ( 1 ay 28 gün)

5,69

6,69

7,69

8,69

9,69

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 9

Parti üretimi yapan bir üretim işletmesinde, “klozet” üretilmektedir. Bu ürünün yıllık talebi 7.500 birimdir. Her bir parti üretimin hazırlanması için 2900 TL’lık bir maliyet ile karşılaşılmaktadır. Bir klozetin, yıllık elde bulundurma maliyeti de 9 TL/ birimdir. İşletmenin üretim hızı 15.000 birim / yıl dır. Bu işletme için en iyi üretim miktarı kaçtır?

2909,1264

3109,1264

3209,12,64

33309,1264

3409,1264

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 10

Parti üretimi yapan bir üretim işletmesinde, “klozet” üretilmektedir. Bu ürünün yıllık talebi 7.500 birimdir. Her bir parti üretimin hazırlanması için 2900 TL’lık bir maliyet ile karşılaşılmaktadır. Bir klozetin, yıllık elde bulundurma maliyeti de 9 TL/ birimdir. İşletmenin üretim hızı 15.000 birim/yıl için en iyi üretim miktarı 3109 birim/yıl bulunmuş iken "en büyük envanter düzeyi" kaç birimdir?

1484,5

1494,5

1514,5

1534,5

1554,5

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 11

Stok probleminin çözümünde temel olarak, aşağıdaki hangi sorulara cevap aranır?

Ne kadar sipariş verelim?

Ne zaman ödeyelim?

Ne zaman sipariş verelim

Stoğu nerede bulunduralım?

I, II

I,III

I, IV

II, III

III, IV

Açıklama:

Stok probleminin yapısını, belirli aralıklarla
belirli miktarlarda siparişlerin verilip alınmasının
tekrarı oluşturur. Bir stok probleminin çözümü, aşağıdaki iki soruya
cevap aramaktadır:
I. Ne kadar sipariş verilsin?
III. Ne zaman sipariş verilsin?
Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Temel ekonomik sipariş miktarı modelinde, toplam envanter maliyeti(TM) aşağıdaki maliyetlerden hangilerinin toplamından oluşur?

Satın alma maliyeti
Sipariş verme maliyeti
Personel maliyeti
Yatırım maliyeti
Elde bulundurma maliyeti

I, II, III

I, II, IV

I, II, V

II, III, IV

II, II, V

Açıklama:

Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Bir üretim işletmesi, üretimde kullandığı bir parça için ayda 1400 birim istemektedir. Bu parçanın her bir siparişinde, sipariş başına 450 TL ödenmektedir. Her parçanın elde bulundurma maliyeti ise 38 TL'dir. Söz konusu parça için ekonomik sipariş miktarı kaçtır?

182,09

194,09

202,09

213,09

248,09

Açıklama:

Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Bir üretim işletmesi, üretimde kullandığı bir parça için ayda 1400 birim istemektedir. Söz konusu parça için ekonomik sipariş miktarı(Q) =200 birim iken, siparişler arası süre kaç gündür?(bir ay=28 gün)

Açıklama:

Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Bir üretim işletmesi, üretimde kullandığı bir parça için ayda 1400 birim istemektedir. Bu parçanın birim satın alma fiyatı 840 TL ve sipariş başına maliyeti 450 TL'dir. Her parçanın elde bulundurma maliyeti ise 38 TL'dir. Ekonomik sipariş miktarı=Q=200 birim bulunmuş iken toplam envanter maliyeti kaçtır?

3150

1176000

1182950

1276950

1282000

Açıklama:

Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

D=7800 birim ürün/ay
v= 1240 TL/sipariş başına
c=120 TL/ birin ürün
olmak üzere ekonomik sipariş miktarı kaçtır?

351,49

361,49

381,49

391,49

401,49

Açıklama:

Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

D=100 birim ürün/ay
v= 15 TL/sipariş başına
c=3 TL/ birin ürün
olmak üzere ekonomik sipariş miktarı kaçtır?

14,62

23,62

28,62

31,62

41,62

Açıklama:

Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

D=800 birim ürün/ay
v= 600 TL/sipariş başına
c= 40 TL/ birin ürün
olmak üzere siparişler arası süre kaç gündür?(Bir ay 22 gün)

4,26

5,26

6,26

7,26

8,29

Açıklama:

Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Parti üretimi yapan bir üretim işletmesinde "Klozet" üretilmektedir. Bu ürünün yıllık talebi 1800 birimdir. Her bir parti üretiminin hazırlanması için 350 TL'lık bir maliyet ile karşılaşılmaktadır. Bir klozetin yıllık elde bulundurma maliyeti 32 TL/birimdir. İşletmenin üretim hızı 9000 adet/yıldır. Bu işletme için en iyi üretim miktarı kaçtır?

25,6

202,2

212,2

221,85

350,2

Açıklama:

Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Parti üretimi yapan bir üretim işletmesinde "Klozet" üretilmektedir. Bu ürünün yıllık talebi 1800 birimdir. İşletmenin üretim hızı 9000 adet/yıl için en iyi üretim miktarı=Q=220 birim/yıl olarak bulunmuş iken "en büyük envanter düzeyi" kaçtır?

156

162

166

172

176

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 21

Şirketlerin gelecekteki üretim ve/veya satışları için elde tuttukları mallara …….. adı verilir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere uygun olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Envanter

Satış

Kapital

Optimizasyon kriteri

Sipariş maliyeti

Açıklama:

Giriş
Şirketlerin gelecekteki üretim ve/veya satışları için elde tuttukları mallara envanter adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi sipariş maliyetlerinin içerisinde yer almaz?

Depolama maliyeti

Tedarikçinin seçimi

Satın alınan malzemenin testi

Postalama

Denetleme

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise ''Envanter Modellerle İlgili Temel Kavramlar'' konusunu yeniden gözden geçiriniz.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Herhangi bir mal ve hizmet üretmek için belirli miktarda diğer mal ve hizmetten vazgeçilmesine ………. denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere uygun olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Depolama maliyeti

Sipariş maliyeti

Fırsat maliyeti

Optimizasyon kriteri

Satın alma maliyeti

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise ''Envanter Modellerle İlgili Temel Kavramlar'' konusunu yeniden gözden geçiriniz.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi depolama maliyetlerinin içerisinde yer almaz?

Tamir masrafları

Stok vergileri

Envanter düzenleme ve işçilik maliyeti

Tedarikçinin seçimi

Envanter kayıt tutma

Açıklama:

Envanter Modellerle İlgili Temel Kavramlar

Doğru Cevap: D

Soru 25

Temel ekonomik sipariş miktarı modeli aşağıdaki varsayımlardan hangisi veya hangilerini içerir?
I- Malların birim fiyatları sabit ve bilinmektedir.
II-Siparişler eşit aralıklarla verilmektedir.
III-Sipariş edilen malların ulaşımı bir anda olmaktadır.
IV-Stok tükenmesi durumu söz konusu değildir.

Yalnız II

Yalnız III

I, III ve IV

I,II ve III

I,II,III ve IV

Açıklama:

Temel ekonomik sipariş miktarı modeli aşağıdaki varsayımları içerir:
I- Malların birim fiyatları sabit ve bilinmektedir.
II-Siparişler eşit aralıklarla verilmektedir.
III-Sipariş edilen malların ulaşımı bir anda olmaktadır.
IV-Stok tükenmesi durumu söz konusu değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Ekonomik sipariş miktarı modelinde dönem başına (gün, hafta, ay, yıl) toplam envanter maliyetini veren ifade aşağıdakilerden hangisidir?

dönem başına sipariş maliyeti + dönem başına satın alma maliyeti

(dönem başına elde bulundurma maliyeti)+ (dönem başına satın alma maliyeti) - (dönem başına sipariş maliyeti)

(dönem başına sipariş maliyeti) x (dönem başına elde bulundurma maliyeti)

dönem başına sipariş maliyeti - dönem başına satın alma maliyeti

(dönem başına elde bulundurma maliyeti)+ (dönem başına satın alma maliyeti) + (dönem başına sipariş maliyeti)

Açıklama:

Temel Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli
Ekonomik sipariş miktarı modelinde dönem başına (gün, hafta, ay, yıl) toplam envanter maliyetini veren ifade aşağıdaki gibidir:
(dönem başına elde bulundurma maliyeti)+ (dönem başına satın alma maliyeti) + (dönem başına sipariş maliyeti)

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Parti üretimi, bir malın özel bir siparişini veya sürekli bir talebi karşılamak amacıyla belirli miktarlardan oluşan partiler hâlinde üretimdir

Temel ekonomik sipariş miktarı modelinde, talebin kademeli olarak teslim edildiği varsayılır

Sabit oranlı sipariş miktarı modelinde, talebin kademeli olarak teslim edildiği varsayılır

Temel ekonomik sipariş miktarı modelinde, talebin tamamı aynı anda teslim edildiği varsayılır

Parti üretimi tamamlanınca, stoklar taleple tüketilir

Açıklama:

Sabit Oranlı Sipariş Modeli (Üretim Modeli)
Parti üretimi, bir malın özel bir siparişini veya sürekli bir talebi karşılamak amacıyla belirli miktarlardan oluşan partiler hâlinde üretimdir. Parti üretimi tamamlanınca, stoklar taleple tüketilir. Temel ekonomik sipariş miktarı modelinde ve sabit oranlı sipariş miktarı modelinde talebin kademeli olarak teslim edildiği varsayılır. Dolayısıyla, bu modellerin her ikisinde de talebin tamamı aynı anda teslim edildiği varsayılmaz.
DİKKAT: B, C ve D şıklarında, "teslim edilen" ifadesine konu olan nesne, stoklanmak üzere tedarikçiden alınan olan mal değil, talep eden müşteriye satılan ve önceden stoklanmış olan maldır.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
I-Fiyat indirimi uygulaması işletmenin satın alma ve sipariş maliyetlerini düşürürken, stok bulundurma maliyetini artırmaktadır
II-Ekonomik sipariş miktarı (Q), sipariş aralığı içinde yer alırsa: en iyi ekonomik sipariş miktarı (Q*) ekonomik sipariş miktarına (Q) eşittir. Q = Q* alınır
III-Ekonomik sipariş miktarı (Q), sipariş aralığının alt limitinden daha küçükse: en iyi ekonomik sipariş miktarı (Q*) aralığın üst sınır değeridir

Yalnız III

I ve II

I,II ve III

Yalnız II

II ve III

Açıklama:

Fiyat İndirimi Envanter Modeli
Ekonomik sipariş miktarı (Q), sipariş aralığının alt limitinden daha küçükse: en iyi ekonomik sipariş miktarı (Q*) aralığın alt sınır değeridir. Dolayısıyla sorudaki III no.lu ifade yanlıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Risk maliyetleri stoğa gidilmesi halinde aşağıdaki kayıplardan hangilerini içerir?
I- Fiziksel bozulma,
II-Yıpranma,
III-Modası geçme
IV-Çalınma

I,II ve III

II,III ve IV

II ve IV

I,II,III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Bölüm özeti
Risk maliyetleri stoğa gidilmesi halinde;
I- Fiziksel bozulma,
II-Yıpranma,
III-Modası geçme
IV-Çalınma
Kaynaklı kayıpları içerir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

D=1000 birim/ay (Aylık talep miktarı), k=200TL birim(birim satın alma fiyatı), v=1600TL sipariş (sipariş maliyeti), c=20TL birim (elde bulundurma maliyeti) olmak üzere ekonomik sipariş miktarı kaç birim olmalıdır?

400

350

100

200

220

Açıklama:

Temel Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi şirketlerin gelecekteki üretim ve/veya satışları için elde tuttukları mallara verilen isimdir?

Obje

Envanter

Ticari

Kâr

Miras

Açıklama:

-
Şirketlerin gelecekteki üretim ve/veya satışları için elde tuttukları mallara envanter veya stok denir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri şirketleri stok bulundurmaya isteklendiren nedenlerdir?
I-Ölçek ekonomileri
II-Belirsizlikler
III-Spekülasyonlar
IV-Değişkenliği azaltma
V-Ulaşım
VI-Lojistik ve kontrol maliyetleri

I, II, III, IV, V, VI

Yalnız I

I ve III

II,III ve IV

V ve VI

Açıklama:

-
Uygulamada, şirketleri stok bulundurmaya isteklendiren nedenlerin başında ölçek ekonomileri, belirsizlikler, spekülasyonlar, değişkenliği azaltma, ulaşım, lojistik ve kontrol maliyetlerinin geldiği görülmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi sipariş edilen malın satın alındığı kaynağa ödenen birim fiyattır?

Sipariş maliyeti

Elde bulundurma maliyeti

Sermaye maliyeti

Satın alma maliyeti

Depolama maliyeti

Açıklama:

-
Satın alma maliyeti, sipariş edilen malın satın alındığı kaynağa ödenen birim fiyattır

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerin hangisi veya hangileri elde bulundurma maliyetinin temel bileşenleridir?
I-Sermaye maliyeti,
II-Depolama maliyeti
III-Risk maliyeti

I ve III

II ve III

I ve III

I,II ve III

Yalnız III

Açıklama:

-
Elde bulundurma maliyetinin sermaye maliyeti, depolama maliyeti ve risk maliyeti olmak üzere üç temel bileşeni vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi stoğa gidilmesi hâlinde fiziksel bozulma, yıpranma, modası geçme ve çalınma gibi uğranılan kayıpları içerir?

Sermaye maliyeti

Risk maliyetleri

Tedarik süresi

Satın alma maliyeti

Elde bulundurmama maliyeti

Açıklama:

-
Risk maliyetleri ise stoğa gidilmesi hâlinde fiziksel bozulma, yıpranma, modası geçme ve çalınma gibi uğranılan kayıpları içerir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi bir siparişin verildiği zaman ile malların teslim alındığı zaman arasındaki süredir?

Tedarik süresi

Alım zamanı

Satış süresi

Risk alanı

Depolama süresi

Açıklama:

-
Bir siparişin verildiği zaman ile malların teslim alındığı zaman arasındaki süre tedarik süresidir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Ekonomik sipariş miktarı modeli aşağıda belirtilen hangi tarihten itibaren kullanılmaktadır?

1915

1923

1992

2002

2022

Açıklama:

-
Ekonomik sipariş miktarı modeli basit ve fazla varsayım içermesine rağmen 1915 yılından günümüze kadar envanter teorisinde temel model olarak kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi bir malın özel bir siparişini veya sürekli bir talebi karşılamak amacıyla belirli miktarlar hâlinde üretimdir?

Aşırı üretim

Üretim durdurma

Müşteri memnuniyeti

Parti üretimi

Sabit kâr

Açıklama:

-
Parti üretimi bir malın özel bir siparişini veya sürekli bir talebi karşılamak amacıyla belirli miktarlardan oluşan partiler hâlinde üretimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisinde talep miktarı ve tedarik süresi önceden bilinmeli ve sabit olmalıdır?

Nominal grup tekniği

Temel ekonomik sipariş miktarı modeli

Sabit oranlı sipariş modeli

Fiyat indirimi envanter modeli

Fiyat kıyaslamasına dayanan model

Açıklama:

-
Fiyat kıyaslamasına dayanan modelde talep miktarı ve tedarik süresi önceden bilinmektedir ve sabittir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Fiyat indirimli envanter modelinde işletmeci aşağıdakilerden hangisine veya hangilerine dikkat etmelidir?
I-Satın alma maliyeti
II-Sipariş maliyeti
III-Depolama süresi

I, II ve III

I ve II

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

Açıklama:

-
Fiyat indirimi uygulaması işletmenin satın alma ve sipariş maliyetlerini düşürürken, stok bulundurma maliyetini artırmaktadır. Dolayısıyla işletmeler, bu maliyetlerin toplamını minimum kılan optimum sipariş miktarını belirlemelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

D = 1000 ton/ay (aylık talep miktarı)
v = 3200 TL/ sipariş (sipariş maliyeti)
c = 40 TL/ton (elde bulundurma maliyeti)
Yukarıdaki bilgilere göre ekonomik sipariş miktarı kaç tondur?

100

200

300

400

500

Açıklama:

Q=(2vD/c)^(1/2)=(2*3200*1000/40)^(1/2)=400

Doğru Cevap: D

Soru 42

D = 1000 ton/ay (aylık talep miktarı)
v = 7500 TL/ sipariş (sipariş maliyeti)
c = 60 TL/ton (elde bulundurma maliyeti)
Yukarıdaki bilgilere göre ekonomik sipariş miktarı kaç tondur?

200

300

400

500

600

Açıklama:

Q=(2*7500*1000/60)^(1/2)=500

Doğru Cevap: D

Soru 43

I. Sipariş miktarı her sipariş için aynıdır.
II. Siparişler eşit aralıklarla verilmektedir.
III. Stok tükenmesi durumu söz konusudur.
Ekonomik sipariş miktarı modeli için yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Talep sabit ve bilinmektedir.
• Malların birim fiyatları sabit ve bilinmektedir.
• Siparişler eşit aralıklarla verilmektedir.
• Sipariş edilen malların ulaşımı bir anda olmaktadır.
• Stok tükenmesi durumu söz konusu değildir.
• Sipariş miktarı her sipariş için aynıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

I. Sipariş miktarı elde bulundurma maliyeti (c) artarsa azalır.
II. Sipariş miktarı sipariş maliyeti (v) azalırsa azalır.
III. Sipariş miktarı talep miktarı (D) artarsa azalır.
Ekonomik sipariş miktarı (Q) için yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangisi doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I ve II

Açıklama:

III. maddedeki ifade yanlıştır çünkü D artarsa Q da artar. Buna karşılık I. ve II. madde doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aylık talep miktarı 1000 ton/ay ve ekonomik sipariş miktarı 500 ton ise siparişler arası süre kaç gün olmalıdır? (1 ay =30 gün)

Açıklama:

t=Q/D=500/1000=0.5
0.5x30=15gün

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aylık talep miktarı 4000 ton/ay ve ekonomik sipariş miktarı 1000 ton ise siparişler arası süre kaç gün olmalıdır? (1 ay =30 gün)

2,5

5,5

7,5

22,5

Açıklama:

1000/4000=0,25
30*0,25=7,5

Doğru Cevap: C

Soru 47

D = 1000 ton/ay (aylık talep miktarı)
k = 300 TL/ton (birim satın alma fiyatı)
v = 7500 TL/ sipariş (sipariş maliyeti)
c = 60 TL/ton (elde bulundurma maliyeti)
P = 2000 ton/ay (işletmenin üretim hızı )
olmak üzere en büyük envanter miktarı aşağıdakilerden hangisidir?

333

343

353

363

373

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 48

D = 1000 ton/ay (aylık talep miktarı)
k = 300 TL/ton (birim satın alma fiyatı)
v = 7500 TL/ sipariş (sipariş maliyeti)
c = 120 TL/ton (elde bulundurma maliyeti)
P = 2000 ton/ay (işletmenin üretim hızı )
olmak üzere optimum üretim miktarı ile en büyük envanter miktarı arasındaki fark aşağıdakilerden hangisidir?

500

450

250

200

150

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 49

D = 20000 ton/ay (aylık talep miktarı)
k = 300 TL/ton (birim satın alma fiyatı)
v = 7500 TL/ sipariş (sipariş maliyeti)
c = 60 TL/ton (elde bulundurma maliyeti)
P = 25000 ton/ay (işletmenin üretim hızı ) olarak veriliyor.
Dönemlik sipariş sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 50

D = 25000 ton/ay (aylık talep miktarı)
v = 7500 TL/ sipariş (sipariş maliyeti)
c = 60 TL/ton (elde bulundurma maliyeti)
Yukarıdaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi ekonomik sipariş miktarıdır?

2500

2000

1000

500

250

Açıklama:

Q=(2.7500.25000)/60 ifadesinin karekökü 2500 olur.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi şebeke analizinin uygulandığı alanlara örnek olamaz?

Ulaşım sistemleri

İletişim sistemleri

Dağıtım sistemleri

Proje planlama sistemleri

Ölçme sistemleri

Açıklama:

Ölçme sistemleri şebeke analizinin uygulandığı alanlardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Belirli sayıda nokta ve bu noktaları birleştiren bağlantılardan oluşan grafiksel yapıya ……………….. denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Çizge

Düğüm

Dal

Akış

Şebeke

Açıklama:

Belirli sayıda nokta ve bu noktaları birleştiren bağlantılardan oluşan grafiksel yapıya çizge denir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Dallar üzerinde herhangi bir akışı temsil eden sayıların yer aldığı çizgelere ne ad verilir?

Çizge

Düğüm

Dal

Akış

Şebeke

Açıklama:

Dallar üzerinde herhangi bir akışı temsil eden sayıların yer aldığı çizgeler, şebeke (ağ) olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Her bir daldaki akışın yönüne bakılmaksızın iki düğümü birleştiren ardışık dallar dizisine ne ad verilir?

Yol

Döngü

Bağlı şebeke

Ağaç

Kapsayan ağaç

Açıklama:

Yol, her bir daldaki akışın yönüne bakılmak- sızın iki düğümü birleştiren ardışık dallar dizisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

İki merkez arasındaki en kısa rotayı belirlemek için kullanılan algoritma hangisidir?

Dijkstra algoritması

Başlangıç düğümü

Geçici etiketler

Kalıcı etiketler

Şebeke algoritması

Açıklama:

İki merkez arasındaki en kısa rotayı belirlemek için Dijkstra algoritması yöntemi kullanılır

Doğru Cevap: A

Soru 6

Kapsadığı dalların uzunlukları toplamı en küçük olan yayılan ağaca …………………….. denilmektedir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

En küçük yayılmalı ağaç

İterasyon

Düğüm

Başlangıç düğümü

Kapsayan (yayılan) ağaç

Açıklama:

Kapsadığı dalların uzunlukları toplamı en küçük olan yayılan ağaca ise en küçük yayılmalı ağaç denilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Şebekede birbiriyle birleştirilmiş düğümler kümesi nasıl gösterilir?

Açıklama:

Şebekede birbiriyle birleştirilmiş düğümler kümesi C ile gösterilir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Bir çiftçi tarlasındaki su kaynağından çıkardığı suyu borular yardımıyla arazisinde dolaştırmak istemektedir suyun son noktaya kadar gücünü minimum düzeyde yitirmesini sağlayan çözüm yapısı nasıl adlandırılır?

En küçük yayılma problemi

Maksimum akış problemi

Minimum akış problemi

En kısa yol problemi

En hızlı yol problemi

Açıklama:

Belirli bir noktadan diğer bir noktaya elektrik, su, doğalgaz, petrol gibi enerji kaynaklarının aktarımı, fabrikalardan satış mağazalarına ürün aktarımı, iletişim kanalları üzerinden haber, mesaj vb. bilgilerin aktarımı gibi örneklenebilecek durumlarda, amaç çıkış noktasından varış noktasına en yüksek aktarımın gerçekleştirilmesi ise maksimum akış problemleri söz konusudur.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Kritik Yol Yöntemi (CPM - Critical Path Method) ve Program Değerlendirme ve Gözden Geçirme Tekniği (PERT - Program Evaluation Review Technique) arasındaki en önemli fark aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?

PERT’de faaliyet sürelerinin belirli ve kesin olduğu kabul edilir

CPM’de faaliyet süreleri değişkendir

PERT’de faaliyet süreleri kesindir

CPM’de faaliyet sürelerinin belirli ve kesin olduğu kabul edilir

CPM’de faaliyet sürelerinin olasılıklı olduğunun kabul edilir

Açıklama:

İki teknik arasındaki en önemli fark, CPM’de faaliyet sürelerinin belirli ve kesin olduğu kabul edilirken, PERT’te bu sürelerin olasılıklı olduğunun kabul edilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Belirli sayıda nokta ve bu noktaları birleştiren bağlantılardan oluşan grafiksel yapıya ne ad verilir?

Yol

Çizge

Düğüm

Dal

Kök

Açıklama:

Belirli sayıda nokta ve bu noktaları birleştiren bağlantılardan oluşan grafiksel yapıya çizge denir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Başlangıç ve bitiş noktaları aynı düğüm olan yola ne ad verilir?

Döngü

Şebeke

Kapsayan Ağaç

Yönlendirilmiş Dal

Bağlı Şebeke

Açıklama:

Başlangıç ve bitiş noktaları aynı düğüm olan yola döngü (çevrim) adı verilir. Diğer bir ifade ile başladığı düğüme geri dönen dalların oluşturduğu yol döngü olarak adlandırılır

Doğru Cevap: A

Soru 12

I- Şebekede yer alan tüm dalların uzunluğu (dal üzerindeki akış miktarı) bilinmektedir
II- dij , (i, j) dalının uzunluğunu temsil etmek üzere dij ≥ 0 dır
III- i ve j düğümleri birbirlerine doğrudan, (tek bir dal ile) bağlı değilse dij = ∞ kabul edilir
IV- Her bir i ve j için dij = dji olur
V- Bir düğümün kendisine uzaklığı sıfır olduğundan dii = 0 dır
Yukarıdakilerden hangisi Dijkstra Algoritması varsayımlarından biri değildir?

III

Açıklama:

Dijkstra Algoritması varsayımlarına göre bazı i ve j değerleri için dij ≠ dji olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Yukarıda çizgelerin yanındaki sayılar mesafeyi km cinsinden göstermektedir. 1 numaralı düğüm fabrikanın bulunduğu, 6 numaralı düğüm ise satış mağazasının bulunduğu lokasyonu göstermektedir. (4, 5 ve 6. soruları yukarıda verilen şekle göre yapınız)
Verilen şekle göre fabrikadan mağazaya gidiş için aynı düğümden sadece bir kez geçmek koşuluyla kaç farklı rota bulunmaktadır?

Açıklama:

Her düğümden sadece 1 kez geçilmesi koşuluyla izlenebilecek rotalar şunlardır:
1-2-6
1-2-4-6
1-2-3-5-6
1-2-3-5-4-6
1-3-5-6
1-3-2-6
1-3-2-4-6
1-3-5-4-6
1-3-5-4-2-6
1-3-2-4-5-6
Bu durumda izlenebilecek rota sayısı 10'dur.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Fabrikadan (1) satış mağazasına (6) gidiş için en kısa yol aşağıdakilerden hangisidir?

1-2-6

1-3-5-6

1-2-4-6

1-3-2-6

1-3-5-4-6

Açıklama:

En kısa yol C seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Fabrikadan(1) satış mağazasına(6) giden en kısa yol kaç km'dir?

Açıklama:

En kısa yol 1-2-4-6 olduğundan mesafe 19 kmdir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Bir şebekedeki tüm düğümleri, toplam uzaklık (mesafe, maliyet, süre vb.) en az olacak biçimde birbirine bağlayan dalların oluşturduğu şebekeye ne ad verilir?

Ağaç

En Küçük Yayılmalı Ağaç

Kısa Şebeke

Bağlı Şebeke

Yönlendirilmiş Dal

Açıklama:

Bir şebekedeki tüm düğümleri, toplam
uzaklık (mesafe, maliyet, süre vb.) en az
olacak biçimde birbirine bağlayan dalların
oluşturduğu şebeke en küçük yayılmalı
ağaç ya da en az yayılan ağaç olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

8 ve 9 numaralı soruları yukarıdaki şekle göre yapınız.
Yukarıda bir işletmedeki 6 adet bilgisayarın birbirleriyle olan mesafesi görülmektedir. Buna göre tüm bilgisayarların birbiriyle bağlanması için nasıl bir rota çizilmelidir?

1-4-6-5-3 birbirine bağlanmalı ek olarak 2-3 birbirine bağlanmalı

1-3-5-6-4 birbirlerine bağlanmalı ek olarak 1-2 birbirine bağlanmalı

1-3-4-6-5 birbirlerine bağlanmalı ek olarak 1-2 birbirine bağlanmalı

1-2-5-6-4-3 bağlantısı kurulmalı

1-4-6-5-3-2 bağlantısı kurulmalı

Açıklama:

1den başladığımızı düşünelim. En kısa mesafe 3 nolu bilgisayarladır, bu nedenle ilk bağlantı1-3 olur. 3'ten en kısa mesafe 4 nolu bilgisayaradır o yüzden ikinci bağlantı 3-4 olur. 4 nolu bilgisayardan tekrar 1e dönmeye ihtiyaç yoktur çünkü onlar zaten bağlıdır. Bu nedenle 4ten 6 nolu bilgisayara ve sonrasında 5 nolu bilgisayara bağlantı kurulur. Geriye açıkta kalan sadece 2 nolu bilgisayardır. 2 nolu bilgisayarın şebekeye en kısa bağlantı yolu ise 1'le bağlanmak suretiyle olur. Bu nedenle çözüm 1-3-4-6-5i bağlayıp sonra 1-2 bağlantısını kurmaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Şekilde bir şirkette bulunan 6 bilgisayar ve bunlar arasındaki mesafe verilmiştir. Bu şirketteki tüm bilgisayarların birbirine bağlanması için en az kaç metrelik kablo gerekir?

Açıklama:

1 nolu düğümden başlandığında,
1, 3'e bağlanır (+3)
1-3 ağaç yapısında 1, 4'e bağlanır (4+)
1-3-4 ağaç yapısında 1, 2'ye bağlanır (+5)
1-3-4-2 ağaç yapısına ulaşıldıktan sonraki bağlantı seçenekleri birden çoktur
fakat yapılan bağlantı sonucu değiştirmez. Keyfi olarak seçilen bağlantıyla
1-3-4-2 ağaç yapısında 3, 5'e bağlanır (+7)
son olarak, 1-3-4-2-5 ağaç yapısında 5, 6'ya bağlanır (+6)
bağlantı yapılan mesafeler toplamı 3+4+5+7+6 = 25

Doğru Cevap: E

Soru 19

Tamamlanmasındaki herhangi bir gecikmenin tüm projenin bitişini geciktireceği
faaliyete ne ad verilir?

Öncel faaliyet

Ardıl faaliyet

Kritik faaliyet

İlk faaliyet

Son faaliyet

Açıklama:

Tamamlanmasındaki herhangi
bir gecikmenin tüm projenin bitişini geciktireceği
faaliyet kritik faaliyet olarak tanımlanır. Projenin
gecikmeden bitirilebilmesi için her kritik faaliyet
zamanında başlayıp bitmek zorundadır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Şebeke modellerinde başlangıç ve bitiş noktaları aynı düğüm olan yola ne ad verilir?

Akış

Düğüm

Döngü

Bağlı Şebeke

Ağaç

Açıklama:

Döngü: Başlangıç ve bitiş noktaları aynı düğüm olan yola döngü (çevrim) adı verilir. Diğer bir ifade ile başladığı düğüme geri dönen dalların oluşturduğu yol döngü olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Şebeke modellerinde her bir daldaki akışın yönüne bakılmaksızın iki düğümü birleştiren ardışık dallar dizisine ne ad verilir?

Çizge

Şebeke

Ağaç

Yol

Bağlı Şebeke

Açıklama:

Yol: Her bir daldaki akışın yönüne bakılmaksızın iki düğümü birleştiren ardışık dallar dizisidir

Doğru Cevap: D

Soru 22

Şebeke modellerinde belirli sayıda nokta ve bu noktaları birleştiren bağlantılardan oluşan grafiksel yapıya ne ad verilir?

Şebeke

Çizge

Akış

Düğüm

Ağaç

Açıklama:

Çizge: Belirli sayıda nokta ve bu noktaları birleştiren bağlantılardan oluşan grafiksel yapıya çizge denir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Dijkstra Algoritmasının ilk adımı hangi seçenekte verilmiştir?

Şebeke üzerinde çıkış noktası (kaynak) başlangıç düğümü olarak belirlenir ve düğüm numarası olarak dairenin içine 1 yazılır. d11 = 0 olduğu ve başlangıç düğümünün öncesinde başka bir düğüm olmadığı için 1 numaralı düğüme [0 , -] kalıcı etiketi verilir.

Başlangıç düğümü dışındaki tüm düğümlere, geçici etiketler verilir. Başlangıç düğümüne doğrudan (tek bir dal ile) bağlı olan düğümler için geçici etiket (dalın uzunluğu, 1) biçiminde olacaktır. Başlangıç düğümüne doğrudan bağlı olmayan düğümlerin geçici etiketleri ise (∞ , -) biçiminde yazılır.

Geçici etiketli düğümler dikkate alınarak en kısa uzaklık değerine sahip düğüm belirlenir. Bu düğümün etiketi kalıcı etikete dönüştürülür. Kalıcı etikete dönüştürülen düğüm k olarak adlandırılır (birden fazla düğümün geçici etiketi en kısa uzaklık değerini içeriyorsa, bu düğümlerden herhangi biri seçilerek kalıcı olarak etiketlenir ve işlemlere devam edilir).

Önceki adımda k olarak adlandırılan düğüme doğrudan bağlı, geçici etikete sahip düğümler (i) için yeni geçici etiketler belirlemek üzere ui değerleri hesaplanır. Bu hesaplama aşağıdaki gibi yapılır: ui = (i’den k’ye olan uzuklık) + (k’nin başlangıç düğümüne olan uzaklığı)

ui < i’nin önceki geçici etiketinde yazan uzaklık ise i düğümüne (u, k) geçici etiketi verilir. ui ≥ i’nin önceki geçici etiketinde yazan uzaklık ise i düğümünün eski (mevcut) geçici etiketi korunur.

Açıklama:

Algoritma adımları aşağıdaki gibi uygulanır:
1. Şebeke üzerinde çıkış noktası (kaynak) başlangıç düğümü olarak belirlenir ve düğüm numarası olarak dairenin içine 1 yazılır. d11 = 0 olduğu ve başlangıç düğümünün öncesinde başka bir düğüm olmadığı için 1 numaralı düğüme [0 , -] kalıcı etiketi verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

En küçük yayılma problemlerinin çözümü için geliştirilen ve en yaygın kullanıma sahip algoritmada C neyi ifade etmektedir?

Şebekeyi oluşturan düğümler kümesi

Şebekede birbiriyle birleştirilmiş düğümler kümesi

Şebekede birbiriyle henüz birleştirilmemiş düğümler kümesi

Kapsadığı dalların uzunlukları toplamı en küçük olan yayılan ağaç

İlgili düğümün 1 numaralı (başlangıç) düğüme olan uzaklığını

Açıklama:

En küçük yayılma problemlerinin çözümü için geliştirilen ve en yaygın kullanıma sahip algoritmada;
N: Şebekeyi oluşturan düğümler kümesi; N = {1,2,...,n}
C: Şebekede birbiriyle birleştirilmiş düğümler kümesi
C _ Şebekede birbiriyle henüz birleştirilmemiş düğümler kümesi

Doğru Cevap: B

Soru 25

CPM ve PERT’te kullanılan "bir ya da daha fazla faaliyetin tamamlanması sonucu ulaşılan tanımlanabilir durum"u tanımlayan temel kavram hangisidir?

Olay

Faaliyet

Kritik Faaliyet

Kritik Yol

Öncel/Ardıl Faaliyet

Açıklama:

Olay: Bir ya da daha fazla faaliyetin tamamlanması sonucu ulaşılan tanımlanabilir durumdur. Olaylar zaman ve kaynak kullanmaz. Olaylar şebeke üzerinde daire ile temsil edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Kritik Yol yönteminde bir faaliyetin en erken başlama zamanı ile faaliyetin süresinin toplamı neyi verir?

En Geç Başlama Zamanı

En Geç Tamamlanma Zamanı

En Erken Tamamlanma Zamanı

Bolluk (Serbestlik/Gevşeklik)

İyimser Süre

Açıklama:

En Erken Tamamlanma Zamanı (ET): Bir faaliyetin en erken başlama zamanı ile faaliyetin süresinin toplamıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Herhangi bir faaliyet için en geç başlama zamanından en erken başlama zamanının çıkarılmasıyla hangi değer elde edilir?

En geç tamamlanma zamanı

Bolluk miktarı

En erken tamamlanma zamanı

İyimse süre

Kötümser süre

Açıklama:

Herhangi bir faaliyet için bolluk miktarı, diğer bir ifadeyle faaliyetin ne kadar geciktirilebileceği, en geç başlama zamanından en erken başlama zamanının ya da en geç tamamlanma zamanından en erken tamamlanma zamanının çıkarılmasıyla hesaplanır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

PERT tekniğinde Beta dağılımında m neyi temsil eder?

İyimser süre

Kötümser süre

En yüksek olasılıklı süreyi

Dağılımın ortalaması

Varyans değeri

Açıklama:

Faaliyet sürelerinin dağılımını en iyi temsil ettiği kabul edilen dağılım beta dağılımıdır. Beta dağılımında a iyimser süre, b kötümser süre ve m en yüksek olasılıklı süreyi temsil etmek üzere dağılımın ortalaması ( x _ ) ve varyansı ( s2 ) aşağıda verilen formüller yardımıyla hesaplanır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

PERT tekniğinde kritik yol üzerindeki faaliyetlerin beklenen sürelerinin varyansları toplamı hangi değeri verir?

Projenin beklenen tamamlanma süresinin varyansı

Projenin beklenen tamamlanma süresi

Projedeki bir faaliyetin beklenen tamamlanma süresi

Projedeki bir faaliyete ilişkin varyans değeri

Projenin değişik sürelerde tamamlanma olasılıkları

Açıklama:

Kritik yol üzerinde yer alan faaliyetlerin süreleri toplamı (µ) projenin beklenen tamamlanma süresi olacaktır. Projenin beklenen tamamlanma süresinin varyansı da (σ2) kritik yol üzerindeki faaliyetlerin beklenen sürelerinin varyansları toplamına eşit olacaktır.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

Karar vericinin kontrolünde olmayan ve gelecekte olması muhtemel olan ancak hangisinin gerçekleşeceği tahmin edilemeyen çevresel faktörlere ne ad verilir?

Doğal Durumlar

Alternatifler

Olasılıklar

Sonuçlar

Kriterler

Açıklama:

Amaç 1

Doğru Cevap: A

Soru 2

Karar verme sürecinde amacın belirlenmesinden sonraki adım aşağıdakilerden hangisidir?

Problemin belirlenmesi

Alternatiflerin belirlenmesi

Alternatiflerin karşılaştırılması

Kriterlerin belirlenmesi

En uygun alternatifin seçilmesi

Açıklama:

Amaç 1
Alternatiflerin Belirlenmesi: Karar vericinin amacına ulaşmasında kontrolü altında olan ve izlemesi gereken hareket biçimlerini ifade eden tüm olası alternatifler bu aşamada belirlenir. Önemli bir alternatifin unutulması ya da göz ardı edilmesi yanlış kararların alınmasına yol açabilir. Hedeflenen amaca uygun olarak belirlenen alternatiflerin uygulanabilir olması önemlidir. Uygulanmayacak ya da sonuçları maliyet, zaman veya kapasite kullanımı gibi hususlarda işletmenin katlanamayacağı düzeyde unsurlar sunan çözüm önerileri birer alternatif olarak
değerlendirilmemelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi işletme kararları hakkında söylenemez?

Karar bir amaç yönelik olmalıdır.

Kararlar rasyonel olmalıdır.

Kararlar geçmiş tecrübe ve deneyimlere dayalı olarak alınmalıdır.

Kararlar zamanında alınmalıdır.

Kararlar etkili olmalıdır.

Açıklama:

Amaç 2

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi işletmelerdeki taktik kararların özelliklerinden biridir?

İşletmenin gelecek planları ile ilgilidir.

Belirsizlik ve risk fazladır.

Üst düzey yönetim tarafından alınan kararlardır.

Kaynakların nasıl kullanıldığı ile ilgilidir.

Kısa vadeli kararlardır.

Açıklama:

Amaç 2

Doğru Cevap: D

Soru 5

İşletmelerdeki stratejik kararlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu türden kararlar üzerinde anlaşmaya varılmış prosedürler vardır.

Orta düzey yönetim tarafından verilirler.

İşletme kararlarının çoğunluğunu oluştururlar.

Tekrarlanan niteliktedirler.

Yapılandırılmamış kararlardır.

Açıklama:

Amaç 2

Doğru Cevap: E

Soru 6

Karar vericinin ne tam olarak iyimser ne de tam olarak kötümser olduğu karar verme ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçekçilik (Hurwicz)

Pişmanlık (Savage)

Eşit olasılık (Laplace)

Beklenen Değer

En Büyük Olasılık

Açıklama:

Amaç 3

Doğru Cevap: A

Soru 7

Açıklama:

Amaç 3

Doğru Cevap: E

Soru 8

A1 ve 9.100 TL.

A1 ve 8.040 TL.

A2 ve 9.300 TL.

A2 ve 11.700 TL.

A3 ve 3.800 TL.

Açıklama:

Amaç 3

Doğru Cevap: C

Soru 9

A-1524

A-1650

B-1820

C-2500

C-2590

Açıklama:

Amaç 4

Doğru Cevap: E

Soru 10

122,5

117,5

97,5

82,5

72,5

Açıklama:

Amaç 4

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi bir karar probleminin bileşenlerinden biri değildir?

Amaç

Kriterler

Doğal durumlar

Olasılıklar

Karar matrisi

Açıklama:

Karar bileşenleri
Bir karar probleminin bileşenleri; karar verici, amaç, alternatifler, kriterler, doğal durumlar, olasılıklar ve sonuçlar olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Bir işletmenin gelecek ile ilgili plan yapması hangi tür bir karardır?

Stratejik

Taktik

Operasyonel

Yapısal

Yarı yapısal

Açıklama:

Karar türleri

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi bir işletmenin yönetim kademesine göre aldığı operasyonel kararlardan değildir?

Günlük, haftalık ve aylık işlerin
yerine getirilmesi

Stratejik ve taktik planların
uygulanmasını ilgilendiren
kararlar

Alt düzey yönetim tarafından
alınan kararlar

Spesifik ve belirlilik içeren kararlar

İşletmenin büyümesi yönündeki
kararlar

Açıklama:

Karar türleri
Operasyonel kararlar
i) Günlük, haftalık ve aylık işlerin yerine getirilmesi ile ilgilidir
ii) Kısa vadeli kararlardır
iii) Stratejik ve taktik planların uygulanmasını ilgilendiren kararlardır
iv) Alt düzey yönetim tarafından alınan kararlardır
v) Spesifik ve belirlilik içerirler
İşletmenin büyümesi yönündeki kararlar ise stratejik karardır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Bir işletmenin önceden onaylamış bir bütçe dahilinde gerçekleştirilen satın alma işlemleri (yönetim kademesine göre)ne tür bir karardır?

Stratejik

Taktik

Operasyonel

Yapılandırılmış

Yarı yapılandırılmış

Açıklama:

Karar türleri
Taktik kararlar, stratejik amaçların ulaşılabilir ve ölçülebilir hedeflere dönüştürülmesine odaklanırlar. İşletmelerde, orta vadede yapılması gereken
faaliyetlere ilişkin olan taktik kararlar orta düzey yönetim tarafından alınırlar. Hangi personelin hangi işe atanacağı, önceden onaylanmış bir bütçe dahilinde
gerçekleştirilen satın alma işlemleri, hangi tedarikçiden ürün satın alınacağına yönelik kararlar taktik kararlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

5 tane alternatif ve 4 doğal durumun olduğu bir karar probleminde karar matrisinin boyutu aşağıdakilerden hangisi olur?

5+4 boyutlu bir karar matrisi

5-4 boyutlu bir karar matrisi

4x4 boyutlu bir karar matrisi

5x4 boyutlu bir karar matrisi

5x5 boyutlu bir karar matrisi

Açıklama:

m tane alternatif ve n tane doğal durumun olduğu
bir karar probleminde karar tablosu, m×n boyutlu bir
matris olur. Buna göre 5x4 boyutlu bir karar matrisi oluşur.

Doğru Cevap: D

Soru 16

I. Eşit olasılık (laplace) ölçütü
II. Gerçekçilik (hurwics) ölçütü
III. İkili değerlendirme ölçütü
Yukarıdakilerden hangileri belirsizlik ortamında karar vermede kullanılan ölçütler arasında yer alır?

Yalnız I

I ve III

I ve II

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

Belirsizlik ortamında karar vermede kullanılan ölçütler
Belirsizlik ortamında karar vermede kullanılan
ölçütler,
• Eşit olasılık (Laplace) ölçütü,
• İyimserlik (maksimaks veya minimin) ölçütü,
• Kötümserlik (maksimin veya minimaks) ölçütü,
• Gerçekçilik (Hurwicz) ölçütü,
• Pişmanlık (Savage) ölçütü
olarak adlandırılırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Belirsizlik ortamında, bir karar vericinin iki uç durumu yansıtan iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerini bir arada kullanması hangi ölçüttür?

Gerçeklik

Eşit olasılık

Pişmanlık

Maksimin

Maksimaks

Açıklama:

Karar ölçütleri
Belirsizlik ortamında karar vermede iki uç durumu yansıtan iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerini karar vericinin bir arada kullanılmasına imkan tanıyan gerçekçilik (Hurwicz) ölçütüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Yukarıda üç alternatif ve dört doğal durumun olduğu kazanç yapılı bir karar probleminin matrisi verilmiştir. Buna göre pişmanlık ölçütüne göre seçeceği alternatif ve bu alternatifin maksimum pişmanlık değeri aşağıdakilerden hangisidir?

A1 9

A2 14

A3 4

A3 22

A2 26

Açıklama:

Pişmanlık ölçütüne göre seçim
Problem kazanç yapılı olduğunda, karar matrisinin elemanlarına ait değerler
kâr veya kazancı ifade etmektedir. Bu durumda karar probleminde amaç en
büyükleme olduğundan her bir karar alternatifinin her bir doğal durum için
en büyük değeri belirlenir ve ilgili alternatifin tüm sonuçları bu en büyük
değerden çıkarılır. Böylece oluşturulan pişmanlık matrisinde her bir alternatif
için bulunan pişmanlık (maksimum fırsat kaybı) değerleri arasından en küçüğü
seçilir.

Buna göre karar verici A3 alternatifini seçer çünkü bu alternatifin olası tüm doğal durumlardaki yaşatacağı maksimum pişmanlık değeri 4'tür.
A3 4

Doğru Cevap: C

Soru 19

Yukarıda üç alternatif ve dört doğal durumun olduğu maliyet yapılı bir karar probleminin matrisi verilmiştir. Buna göre pişmanlık ölçütüne göre seçeceği alternatif ve değeri aşağıdakilerden hangisidir?

A1 20

A1 18

A2 26

A2 27

A3 30

Açıklama:

Pişmanlık ölçütüne göre seçim
Problem maliyet yapılı olduğunda ise karar matrisinin elemanlarına ait değerler
maliyet veya kaybı ifade etmektedir. Amaç en küçükleme olduğundan ötürü,
her bir doğal duruma için gerçekleşebilecek en küçük değeri veren alternatif değeri,
ilgili doğal durumdaki alternatif değerlerinden çıkarılır.

Verilen karar matrisi için oluşturulan fırsat kaybı tablosuna bakıldığında en
küçük pişmanlık değerine sahip olan A1 alternatifi seçilir. Değeri 6 dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Yukarıda üç alternatif ve dört doğal durumun olduğu kazanç yapılı bir karar probleminin matrisi verilmiştir. Buna göre A3 alternatifinin beklenen değeri kaçtır?

22,4

23,65

24,35

Açıklama:

Beklenen değer hesaplanması

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi alternatiflerin problemin amacı doğrultusunda hangi açılardan değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin tutumları ifade eder?

Olasılıklar

Doğal Durumlar

Kriterler

Sonuçlar

Amaç

Açıklama:

Bir kararda neyin uygun olduğunu belirleyen karar kriterleri, alternatiflerin problemin amacı doğrultusunda hangi açılardan değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin tutumları ifade ederler.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Gelecekte olması muhtemel olan fakat hangisinin gerçekleşeceği tahmin edilemeyen ve karar vericinin kontrol edemediği çevresel faktörlere ne ad verilir?

Olasılıklar

Doğal Durumlar

Kriterler

Sonuçlar

Amaçlar

Açıklama:

Gelecekte olması muhtemel olan fakat hangisinin gerçekleşeceği tahmin edilemeyen ve karar vericinin kontrol edemediği çevresel faktörlere doğal durumlar denir. Olasılık ise bunların gerçekleşme ihtimalidir ve sıfır ile 1 arasında değerler alır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Karar verme sürecinde ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

En Uygun Alternatifin Seçilmesi

Alternatiflerin Karşılaştırılması

Alternatiflerin Belirlenmesi

Amacın Belirlenmesi

Problemin Tanımlanması

Açıklama:

Karar verme sürecinin adımları şu şekildedir:
• Problemin Tanımlanması
• Amacın Belirlenmesi
• Alternatiflerin Belirlenmesi
• Alternatiflerin Karşılaştırılması ve Karar
Kriterleri ile Değerlendirilmesi
• En Uygun Alternatifin Seçilmesi

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi taktik kararların bir özelliği değildir?

Kısa vadeli kararlardır.

Kaynakların nasıl kullanıldığı ile ilgilidir.

İşletme stratejisinin ayrıntılı uygulamasını ilgilendiren kararlardır.

Orta düzey yönetim tarafından alınan kararlardır.

Belirli bir dereceye kadar belirsizlik ve risk içerirler

Açıklama:

Operasyonel kararlar kısa vadeli, taktik kararlar orta vadeli, stratejik kararlar ise uzun vadelidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi operasyonel kararların özelliğidir?

İşletmenin gelecek planları ile ilgilidir.

İşletmenin büyümesi yönündeki kararlardır.

Üst düzey yönetim tarafından alınan kararlardır

Kısa vadeli kararlardır.

Belirsizlik ve risk fazladır.

Açıklama:

Operasyonel kararlar kısa vadelidir. Sayılan tüm diğer özellikler stratejik kararlara ilişkindir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi iyimserlik ölçütü kapsamındaki karar alma yöntemlerinden biridir?

Maksimaks

Maksimin

Minimaks

Laplace

Hurwicz

Açıklama:

Maksimaks(kar) ve minimin(zarar) iyimserlik ölçütü yöntemleridir. Minimaks ve maksimin ise kötümserlik ölçütüdür. Hurwicz gerçekçilik ölçütüdür. Laplace ise olasılıksal hesaba dayanır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Düşük	Orta	Yüksek
Ütü	4	10	20
Saç Kurutma Makinası	5	12	19
Fırın	8	11	18
Televizyon	9	14	17
Kahve Makinası	6	12	15
Su Isıtıcısı	4	13	21

Yukarıda düşük, orta ve yüksek talep durumlarına göre 3 farklı üründen elde edilecek tahmini kar miktarları (milyon TL) verilmiştir. Bu ürünlerden sadece birini üretebilecek kapasitede olan bir girişimci Laplace yöntemine göre karar verecek olursa hangi ürünü seçer?

Ütü

Fırın

Kahve Makinası

Su Isıtıcısı

Televizyon

Açıklama:

Laplace yönteminde her olasılık eşittir. Burda 3 durum olduğuna göre her birine 1/3 olasılık vererek beklenen kar şu şekilde hesaplanır:
Beklenen kar=(Durum1+Durum2+Durum3)/3. Bu nedenle tablo şu şekilde olur:

Düşük	Orta	Yüksek	Beklenen Kar
Ütü	4	10	20	11.33
Saç Kurutma Makinası	5	12	19	12.00
Fırın	8	11	18	12.33
Televizyon	9	14	17	13.33
Kahve Makinası	6	12	15	11.00
Su Isıtıcısı	4	13	21	12.67

Görüldüğü üzere en yüksek beklenen kar Televizyon üretimindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Düşük	Orta	Yüksek
Ütü	4	10	20
Saç Kurutma Makinası	5	12	19
Fırın	8	11	18
Televizyon	9	14	17
Kahve Makinası	6	12	15
Su Isıtıcısı	4	13	21

Yukarıda 3 farklı senaryo kapsamında beklenen kar miktarları verilen ama bu ürünlerden sadece birini üretebilecek kapasiteye sahip bir girişimci maksimaks yöntemine göre karar verecek olursa hangi ürünü üretmeyi seçer?

Kahve makinası

Su ısıtıcısı

Televizyon

Ütü

Fırın

Açıklama:

Maksimaks yönteminde karar verici iyimser olacağı için en iyi senaryodaki en fazla kazanç sağlayan ürünü seçecektir. Bu durumda 21 değerine sahip su ısıtıcısı tercih edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Bir olayın gerçekleşme olasılığının kişiden kişiye değişmesine ne ad verilir?

Beklenen değer

Objektif olasılık

Subjektif olasılık

Beklenen fırsat kaybı

En büyük olasılık

Açıklama:

Öznel (subjektif) olasılık, bir olayın gelecekte ortaya çıkma olasılığına ait inanış derecesinin bir ölçümüdür. Kişilerin tutum ve yargılarına dayanan öznel olasılık, kişiden kişiye değişmektedir

Doğru Cevap: C

Soru 30

Daralma (0.2)	Normal (0.7)	Genişleme (0.1)
Ütü	4	10	20
Saç Kurutma Makinası	7	16	19
Fırın	8	11	18
Televizyon	9	14	17
Kahve Makinası	6	12	15
Su Isıtıcısı	4	13	21

Ekomi raporlarına göre gelecek 2 yıl içinde piyasaların daralma olasılığı %10, normal seyretme olasılığı % 70 ve genişleme olasılığı ise %10'dur. Bir girişimci bu üç farklı durum için yukarıdaki ürünler için tabloda belirtilen kar miktarlarını beklemektedir. Beklenen değer ölçütüne göre önümüzdeki 2 yıl için en yüksek kar miktarı hangi ürünün üretilmesiyle sağlanır?

Ütü

Su ısıtıcısı

Televizyon

Saç kurutma makinası

Fırın

Açıklama:

Daralma (0.2)	Normal (0.7)	Genişleme (0.1)	Beklenen Değer
Ütü	4	10	20	9.8
Saç Kurutma Makinası	7	16	19	14.5
Fırın	8	11	18	11.1
Televizyon	9	14	17	13.3
Kahve Makinası	6	12	15	11.1
Su Isıtıcısı	4	13	21	12

Beklenen Kar=0.2*Daralma+0.7*Normal+0.1*Genişleme formülüne göre yukarıdaki tablo hesaplanmaktadır. Bu durumda en yüksek beklenen kar saç kurutma makinası üretimindedir.

Doğru Cevap: D

Ünite 8

Soru 1

İşletmelerin hedeflerini gerçekleştirmek ve rakipleriyle mücadele etmek için belirledikleri olgular bütününe ne ad verilir?

Amaç

Karar Matrisi

Alternatifler

Kriter Ağırlıkları

Kriterler

Açıklama:

Amaç: İşletmelerin hedeflerini gerçekleştirmek ve rakipleriyle mücadele etmek için belirledikleri olgular bütünüdür. Kararlar, belirli bir amaca ulaşmak için verilir. ÇKKV problemlerinin en önemli ve temel öğesini oluşturur. ÇKKV problem modeli, amaç etrafında şekillenir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Alternatiflerin ve kriterlerin bir arada gösterildiği, karar probleminin çözümünde kullanılan temel yapıya ne ad verilir?

Karar Matrisi

Amaç

Kriterler

Kriter Ağırlıkları

Alternatifler

Açıklama:

Karar Matrisi: Alternatiflerin ve kriterlerin bir arada gösterildiği, karar probleminin çözümünde kullanılan temel yapıdır. Matriste satırlarda alternatiflere, sütunlarda ise kriterlere yer verilir. Alternatif ve kriterlerin kesiştiği noktada yer alan değerler, alternatiflerin ilgili kriterde almış olduğu sayısal sonuçları gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Analitik Hiyerarşi Sürecinde, problemi modelleme aşaması tamamlandıktan sonra hangi işlemlere geçilir?

ikili karşılaştırma

üçlü karşılaştırma

tekli karşılaştırma

dörtlü karşılaştırma

beşli karşılaştırma

Açıklama:

Analitik Hiyerarşi Sürecinde, problemi modelleme aşaması tamamlandıktan sonra ikili karşılaştırma işlemlerine geçilir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Bir düzeyde yer alan elemanların kendi aralarında bir üst düzeydeki eleman üzerindeki etkilerine göre karşılaştırılması işlemine ne denir?

İkili karşılaştırmalar

Kriterler

Hiyerarşik yapı

Nitel ve nicel kriterler

Temel ölçek

Açıklama:

İkili karşılaştırmalar, bir düzeyde yer alan elemanların kendi aralarında bir üst düzeydeki eleman üzerindeki etkilerine göre karşılaştırılması işlemidir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

İkili karşılaştırmalara ait sonuçlar, Analitik Hiyerarşi Sürecinin hangi tür verisini oluşturur?

girdi verisi

tutarlılık oranı

tutarlılık indeksi

rassallık göstergesi

tutarsızlık düzeyi

Açıklama:

İkili karşılaştırmalara ait sonuçlar, Analitik Hiyerarşi Sürecinin girdi verisini oluşturur.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Tutarlılık oranı, karar vericinin ikili karşılaştırmalardaki hangi düzeyi ortaya koyar?

Tutarsızlık düzeyini

Boyut

Rassallık Göstergesi

Tutarlılık İndeksi

Alternatifler

Açıklama:

Tutarlılık oranı, karar vericinin ikili karşılaştırmalardaki tutarsızlık düzeyini ortaya koyar.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Tutarlılık oranı kaçın altında ise kabul edilebilir düzeydedir?

%10

%20

%25

%15

Açıklama:

Tutarlılık oranı %10’un altında ise kabul edilebilir düzeydedir. Tutarlılık oranı %10’dan fazla ise karar vericiden ikili karşılaştırmaları tekrar gözden geçirmesi istenir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Alternatiflerin kriterlere göre göreli önem değerleri ile kriterlerin göreli önem değerlerinin çarpımları toplamına ne denir?

Bütünsel önem değeri

Hiyerarşik Yapı

Temel Ölçek

İkili Karşılaştırmalar

Tutarlılık oranı

Açıklama:

Bütünsel önem değeri, alternatiflerin kriterlere göre göreli önem değerleri ile kriterlerin göreli önem değerlerinin çarpımları toplamıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Alt kriterlerin göreli önem değerleri; aynı zamanda bağlı olduğu kriter için hangi değerini belirtir?

kısmi (lokal) önem değerini

bütünsel (global) önem değerini

alternatif kriterler

tutarlılık oranı

tutarsızlık düzeyi

Açıklama:

Alt kriterlerin göreli önem değerleri; aynı zamanda bağlı olduğu kriter için kısmi (lokal) önem değerini, amaç üzerindeki önem değeri ise bütünsel (global) önem değerini belirtir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Bir dizi seçeneğin göreceli değerinin belirlenmesi yoluyla sıralanması Analitik Hiyerarşi Sürecinin uygulandığı hangi tür problemlerdendir?

Önceliklendirme/değerlendirme problemleri

Hiyerarşik ayrıştırma

Seçim problemleri

Kaynak dağıtım problemleri

Çözümleme

Açıklama:

Önceliklendirme/değerlendirme problemleri: Bir dizi seçeneğin göreceli değerinin belirlenmesi yoluyla sıralanması.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Satırları alternatiflerden, sütunları da kriterlerden oluşan bir matriste aşağıdakilerden hangisi alternatiflerin ilgili kriterde almış olduğu sayısal sonuçları gösterir?

İlgili satır elemanlarının toplamı.

İlgili sütün elemanlarının toplamı.

Matrisin diyagonali üzerindeki elemanlarının toplamı.

Matrisin diyagonali altındaki elemanlarının toplamı.

İlgili satır ve sütunların kesiştikleri noktada yer alan elemanın değeri.

Açıklama:

Karar Matrisi: Alternatiflerin ve kriterlerin bir arada gösterildiği, karar probleminin çözümünde kullanılan temel yapıdır. Matriste satırlarda alternatiflere, sütunlarda ise kriterlere yer verilir. Alternatif ve kriterlerin kesiştiği noktada yer alan değerler, alternatiflerin ilgili kriterde almış olduğu sayısal sonuçları gösterir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Bir kümedeki karşılaştırılacak eleman sayısı 5 ise gerçekleştirilmesi gereken ikili karşılaştırma sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Bir kümedeki karşılaştırılacak eleman sayısı n ise gerçekleştirilmesi gereken ikili karşılaştırma sayısı n(n-1)/2 olur.
n=5 ise 5.(5-1)/2=10

Doğru Cevap: D

Soru 13

Bir kümedeki gerçekleştirilmesi gereken ikili karşılaştırma sayısı 15 ise karşılaştırılacak eleman sayısı kaçtır?

Açıklama:

Bir kümedeki karşılaştırılacak eleman sayısı n ise gerçekleştirilmesi gereken ikili karşılaştırma sayısı n(n-1)/2 olur.
n(n-1)/2=15 ise n(n-1)=30 elde edilir.
n^2-n-30=0 denkleminin kökleri -5 ve 6 olarak bulunur. doğru cevap 6 olur.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Yukarıda verilen A ikili karşılaştırma matrisinde yer alan x değeri aşağıdakilerden hangisidir?

1/4

1/5

1/20

Açıklama:

Diyagonalin altındaki değerler üst üçgenden yazılabilir. Diyagonalin üzerinde yer alan değerlerin tersleri alt üçgen değerlerini oluşturur.
a₁₃=4 ise a₃₁=1/4

Doğru Cevap: C

Soru 15

Verilen ikili karşılaştırma matrisinde x+y değeri aşağıdakilerden hangisidir?

1/20

9/20

Açıklama:

x=1/4
y=1/5 olur.
Toplamları ise 9/20 dir.
Diyagonalin altındaki değerler üst üçgenden yazılabilir. Diyagonalin üzerinde yer alan değerlerin tersleri alt üçgen değerlerini oluşturur. Diğer değerlerde bu şekilde matrise yazılarak ikili karşılaştırma matrisi tamamlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Bir karar probleminde kriterler ve göreli önem değerleri sırasıyla K1 için 0.30, K2 0.40 ve K3 0.50 olarak bulunmuştur. K1 kriterinin A11 ve A12 olmak üzere iki alt kriteri tanımlanmıştır. Bu iki alt kriterin göreli önem değerleri sırasıyla 0.50 ve 0.40’ dır. Bu bilgilere göre A11 in kısmi önem değeri kaçtır?

0.12

0.15

0.16

0.18

0.2

Açıklama:

0.30x0.50=0.15

Doğru Cevap: B

Soru 17

Bir karar probleminde kriterler ve göreli önem değerleri sırasıyla K1 için 0.30, K2 0.40 olarak bulunmuştur. K1 kriterinin A11 ve A12 olmak üzere iki alt kriteri tanımlanmıştır. Bu iki alt kriterin göreli önem değerleri sırasıyla 0.50 ve 0.40’ dır. Bu bilgilere göre A12 in amaç üzerindeki bütünsel önem değeri kaçtır?

0.10

0.12

0.16

0.18

0.20

Açıklama:

0.30x0.40=0.12

Doğru Cevap: B

Soru 18

Bir karar probleminde kriterler ve göreli önem değerleri sırasıyla K1 için 0.30 ve K2 için 0.40 olarak bulunmuştur. K1 kriterinin A11 ve A12 K2 kriterinin ise B21, B22 olmak üzere iki alt kriteri tanımlanmıştır. K1 için iki alt kriterin göreli önem değerleri sırasıyla 0.50 ve 0.40’ dır. K2 kriterinin alt kriterlerinin göreli önem değerleri ise sırasıyla 0.30 ve 0.60’ dır. Bu bilgilere göre A11 in bütünsel önem değeri ile B22 bütünsel önem değeri arasındaki fark kaçtır?

0.4

0.24

0.15

0.1

0.09

Açıklama:

K1 A11 için 0.30x0.50=0.15
K2 B22 için 0.4.x0.60=0.24
0.24-0.15=0.09

Doğru Cevap: E

Soru 19

Bir karar probleminde kriterler ve göreli önem değerleri sırasıyla K1 için 0.30 ve K2 için 0.40 olarak bulunmuştur. K1 kriterinin A11 ve A12, K2 kriterinin ise B21, B22 olmak üzere iki alt kriteri tanımlanmıştır. K1 için iki alt kriterin göreli önem değerleri sırasıyla 0.50 ve 0.40’ dır. K2 kriterinin alt kriterlerinin göreli önem değerleri ise sırasıyla 0.30 ve 0.60’ dır. Bu bilgilere göre K1 ve K2 için tüm alt kriterlerin kısmi önem değerileri elde edilirse en büyük olan kaçtır?

0.30

0.24

0.15

0.12

Açıklama:

0.30x0.50=0.15
0.30x0.40=0.12
0.40x0.30=0.12
0.40x0.60=0.24

Doğru Cevap: C

Soru 20

Bir karar probleminde kriterler ve göreli önem değerleri sırasıyla K1 için 0.30, K2 için 0.40 ve K3 için 0.50 olarak bulunmuştur. K1 kriterinin A11 ve A12, K2 kriterinin ise B21, B22 ve K3 kriteri için C31, C32 olmak üzere iki alt kriteri tanımlanmıştır. K1 için iki alt kriterin göreli önem değerleri sırasıyla 0.50 ve 0.40’ dır. K2 kriterinin alt kriterlerinin göreli önem değerleri ise sırasıyla 0.30 ve 0.60’ dır. K3 kriterinin alt kriterlerinin göreli önem değerleri ise sırasıyla 0.20 ve 0.80’ dir. Tüm alt kriterlerin kısmi önem değerileri incelendiğinde hangi alt kriterin önem değeri en büyüktür?

A11

A12

C31

B22

C32

Açıklama:

A11=0.15
A12=0.12
B21=0.12
B22=0.24
C31=0.10
C32=0.40

Doğru Cevap: E

Soru 21

I - Anlamlı olmalı
II - Kontrol edilebilir sayıda olmalı
III - Gereksiz olmamalı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir problemin çözümünde kullanılan kriterlerin taşıması gereken önemli özellikler arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Problemin çözümünde kullanılan kriterlerin taşıması gereken önemli özellikler;
• Alternatifler arasında ayrım yapmaya elverişli olmalı,
• Anlamlı olmalı,
• Kontrol edilebilir sayıda olmalı,
• Gereksiz olmamalı,
biçiminde sıralanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Çok kriterli karar problemlerinin modellenmesi ve çözümlenmesinde kullanılan bir teknik olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) kim tarafından geliştirilmiştir?

Leonid V. Kantorovich

Thomas L. Saaty

Tjalling C. Koopman

William W. Cooper

George B. Dantzig

Açıklama:

Çok kriterli karar problemlerinin modellenmesi ve çözümlenmesinde kullanılan bir teknik olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) Thomas L. Saaty tarafından geliştirilmiştir

Doğru Cevap: B

Soru 23

Çok kriterli karar verme problemlerinin en önemli ve temel öğesi aşağıdakilerden hangisidir?

Amaç

Yaklaşım

Kriterler

Kriter Ağırlıkları

Alternatifler

Açıklama:

Amaç: İşletmelerin hedeflerini gerçekleştirmekve rakipleriyle mücadele etmek için belirledikleri olgular bütünüdür. Kararlar, belirli bir amaca ulaşmak için verilir. ÇKKV problemlerinin en önemli ve temel öğesini oluşturur. ÇKKV problem modeli, amaç etrafında şekillenir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Çok kriterli karar verme problemlerinin elemanlarından biri olan, alternatiflerin ve kriterlerin bir arada gösterildiği, karar probleminin çözümünde kullanılan temel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Amaç

Kriterler

Kriter Ağırlıkları

Karar Matrisi

Alternatifler

Açıklama:

Karar Matrisi: Alternatiflerin ve kriterlerin bir arada gösterildiği, karar probleminin çözümünde kullanılan temel yapıdır

Doğru Cevap: D

Soru 25

I. Problemi hiyerarşik bir yapıya dönüştürür
II. İkili karşılaştırmalara dayanır
III. Nicel ve nitel kriterler birleştirilerek değerlendirilir
IV. Sübjektif yargıları çözüme dahil etmez
Yukarıdakilerden hangileri Analitik Hiyerarşi Sürecinin özellikleri arasında sayılabilir)

I, II ve III

I, II ve IV

I,III ve IV

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Teknik, karar vermede grup veya bireyin önceliklerini dikkate alarak, nicel ve nitel kriterleri birleştirerek değerlendirme olanağı sağlamaktadır. 1970’lerin sonlarında geliştirilmiş olan tekniğin en temel uygulama alanı, alternatifler kümesi içinden amaca uygun olanının belirlendiği seçim problemleridir. Tekniğin kullanım kolaylığı, sayısal olarak doğrudan ifade edilemeyen sübjektif yargıları çözüme dahil edebilmesi, tekniğin pek çok farklı alanda ortaya çıkan çok kriterli karar problemlerine uygulanması ile sonuçlanmıştır. Analitik Hiyerarşi Süreci ele alınan problemi hiyerarşik bir yapıya dönüştürür ve ikili karşılaştırmalara dayanır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Çok önemli olarak tanımlanan bir problem, Saaty’nin 1-9 temel ölçeği arasında hangi sayıyla ifade edilir?

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 27

Orta Derecede önemli olarak tanımlanan bir problem, Saaty’nin 1-9 temel ölçeği arasında hangi sayıyla ifade edilir?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 28

İkili karşılaştırmalarda yargılarda bulunan kişinin değerlendirmede gösterdiği tutarsızlık düzeyi nasıl ifade edilir?

Tutarsızlık Oranı

Tutarsızlık Kriteri

Tutarsızlık problemi

Tutarlılık Oranı

Tutarsızlık İndeksi

Açıklama:

İkili karşılaştırmalarda yargılarda bulunan kişinin değerlendirmede gösterdiği tutarsızlık düzeyi tutarlılık oranı olarak ifade edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Problemin Hiyerarşik Yapısının Geliştirilmesi süreci kaç seviyeli bir hiyerarşik yapıdan oluşmaktadır?

Açıklama:

Problemimiz amaç, kriterler ve alternatifler olmak üzere üç seviyeli bir hiyerarşik yapı ile gösterilir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

I. Seçim problemleri
II. Önceliklendirme/değerlendirme problemleri
III. Kaynak dağıtım problemleri
IV. Kıyaslama
Yukarıdakilerden hangileri Analitik Hiyerarşi Süreci tekniğinin uygulandığı problem türlerinden başlıcalarıdır?

I ve IV

II ve IV

I, II ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Tekniğin uygulandığı problem türlerinden başlıcaları aşağıda sıralanmıştır.
• Seçim problemleri: Bir dizi seçenek arasından birinin seçilmesi.
• Önceliklendirme/değerlendirme problemleri: Bir dizi seçeneğin göreceli değerinin belirlenmesi yoluyla sıralanması.
• Kaynak dağıtım problemleri: Seçeneklerin en iyi alternatif kombinasyonunun bulunması.
• Kıyaslama: Süreçlerin veya sistemlerin bilinen süreç ve sistemlerle karşılaştırılması.

Doğru Cevap: E

Soru 31

I Kriterin Yönü
II Kriter Ağırlıkları
III Tamamlayıcılar
IV Alternatifler
V Problemler
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri çok kriterli karar verme (ÇKKV) elemanlarındandır?

I-II-III

III-V

II-IV

Açıklama:

ÇKKV problemlerinin elemanları; amaç, kriterler, kriter ağırlıkları ve alternatiflerdir. Bu elemanların birlikte ele alındığı yapı ise karar matrisi olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Çok kriterli karar verme teknikleri ile üç temel problem tipine cevap aranmaktadır. Bunlar aşağıdakilerden hangisidir?

Seçim Problemleri-Sınıflama Problemleri-Sıralama Problemleri

Algılama Problemleri-Yönlendirme Problemleri-Yapılandırma Problemleri

Ölçümleme Problemleri-Gruplama Problemleri-Sıralama Problemleri

Karar Problemleri-Amaç Problemleri-Tanımlama Problemleri

Tercih Problemleri-Kriterleme Problemleri-Değerlendirme Problemleri

Açıklama:

Çok kriterli karar verme teknikleri ile üç temel problem tipine cevap aranmaktadır.
Bunlar; en iyi alternatifi belirlemek (seçim problemleri), alternatifleri sınıflandırmak (sınıflama problemleri) ve alternatifleri sıralamaktır (sıralama problemleri).

Doğru Cevap: A

Soru 33

"Analitik Hiyerarşi Süreci, problemi ............. hiyerarşik yapıya dönüştürerek ele alır."
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

az karmaşık

çok düzeyli

yüksek güvenli

alt problemli

orta dizili

Açıklama:

Analitik Hiyerarşi Süreci, problemi çok düzeyli hiyerarşik yapıya dönüştürerek ele alır.

Doğru Cevap: B

Soru 34

"Analitik Hiyerarşi Sürecinde karar problemi hiyerarşik bir modelde en üst seviyede ........., en alt seviyede
............ olmak üzere yapılandırılır."
Cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

kriterler-kriter ağırlıkları

alternatifler-karar matrisi

amaç-sayısal sonuçlar

amaç-alternatifler

eylem-güvenlik

Açıklama:

Analitik Hiyerarşi Sürecinde karar problemi hiyerarşik bir modelde en üst seviyede amaç, en alt seviyede
alternatifler olmak üzere yapılandırılır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Yukarıda verilen Analitik Hiyerarşi Süreci kaç seviyeli yapıdır?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 36

Tutarlılık oranının kabul edilebilirlik düzeyi nedir?

%10

%12

%15

Açıklama:

Tutarlılık oranı %10’un altında ise kabul edilebilir düzeydedir. Tutarlılık oranı %10’dan fazla ise karar vericiden ikili karşılaştırmaları tekrar gözden geçirmesi istenir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıda verilen "kriterlerin ikili karşılaştırma matrisi"ne göre "Fiyat" için Kriterlerin Normalize Değeri nedir?

Açıklama:

Fiyat için: 1/1.Sütun Toplamı=1/1,8=0,55
1/2=0,5 0,5/1.Sütun Toplamı= 0,5/1,8=0,27
1/3= 0,33 0,33/1.Sütun Toplamı= 0,33/1,8=0,18

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıda verilen "kriterlerin ikili karşılaştırma matrisi"ne göre Kriterlerin Göreli Önem Değerleri nedir?

0,50
0,33
0,17

0,54
0,30
0,16

0,55
0,27
0,18

0,57
0,33
0,19

0,65
0,60
0,32

Açıklama:

Fiyat için Göreli Önem Ağırlığı= 1.Satır Ortalaması=0,54
Güvenirlik için Göreli Önem Ağırlığı= 2.Satır Ortalaması=0,30
Servis Yaygınlığı için Göreli Önem Ağırlığı= 3.Satır Ortalaması=0,16

Doğru Cevap: B

Soru 39

Bütünsel Önem Değeri formülü nedir?

alternatiflerin kriterlere göre göreli önem değerleri ile kriterlerin göreli önem değerlerinin çarpımları toplamıdır

alternatiflerin kriterlere göre göreli önem değerleri ile kriterlerin göreli önem değerlerinin toplamlarının çarpımıdır

alternatiflerin nominal değeri ile kriterlerin göreli önem değerlerinin toplamları çarpımıdır

kriterlerin göreli önem değerlerinin alternatiflerin kriterlere göre göreli önem değerlerine oranıdır

kriterlerin göreli önem değerlerinin alternatiflerin kriterlere göre göreli önem değerlerine bölümünün iki katıdır

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi analitik hiyerarşi süreci uygulama alanlarından biri değildir?

Seçim problemleri

Önceliklendirme problemleri

Optimizasyon problemleri

Kıyaslama

Kaynak dağıtım problemleri

Açıklama:

Analitik Hiyerarşi Sürecinin Uygulama Alanları
Analitik Hiyerarşi Süreci çok kriterli karar verme teknikleri içinde en iyi bilinen ve sıklıkla kullanılan teknikler arasında yer alır. Tekniğin sağlık, savunma, proje planlama, tahmin, pazarlama, yeni ürün fiyat belirleme, politika değerlendirme, finans ve yönetim gibi pek çok alanda uygulaması görülmektedir. Tekniğin uygulandığı problem türlerinden başlıcaları aşağıda sıralanmıştır.
• Seçim problemleri: Bir dizi seçenek arasından birinin seçilmesi.
• Önceliklendirme/değerlendirme problemleri: Bir dizi seçeneğin göreceli değerinin belirlenmesi yoluyla sıralanması.
• Kaynak dağıtım problemleri: Seçeneklerin en iyi alternatif kombinasyonunun bulunması.
• Kıyaslama: Süreçlerin veya sistemlerin bilinen süreç ve sistemlerle karşılaştırılması.

Doğru Cevap: C

Sayısal Karar Verme Teknikleri - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler