Ücret ve Ödül Yönetimi - İnsan Kaynakları Yönetimi

Ünite 1

Soru 1

Emeğin bedeli veya çalışmanın karşılığı olarak emek sahibine sağlanan yarar aşağıdakilerden hangisidir?

Ücret

İmkan

Ulaşım

Tatil

Hizmet

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi ücretin bileşenlerinden değildir?

temel ücret

temel ücrete ilave edilen değişken ücret

temel ücrete ilave edilen ek yararlar

sosyal yardımlar

psikolojik yardım ve destek

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Genellikle personelin üstlendiği işin değerine, bazen de sahip olduğu beceri ve yetkinliklere göre belirlenen ve belirli bir dönem boyunca- garanti edilmiş olan ana-kök ücreti ifade eden ücret aşağıdakilerden hangisidir?

Temel ücret

Değişken Ücret

Doğrudan Ücret

Dolaylı Ücret

Sosyal ücret

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Ücret yönetimi sistemi aşağıdaki hangi alt sistemlerden oluşmaz veya etkileşim içinde değildir?

Ücret Yapısı

Medya

İç Çevre

Dış Çevre

Amaç ve Politikalar

Açıklama:

Ücretin ve ücret yönetiminin önemini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Kişiye dayalı ücretleme için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Personelin sahip oldukları beceri ve yetkinliklere göre temel ücretlerin farklılaştırılmasını içerir

İş tanımlarına göre temel ücretlerin farklılaştırılmasını içerir

İşin gereklerine göre temel ücretlerin farklılaştırılmasını içerir

personelin sosyal ilişkilerine göre temel ücretlerin farklılaştırılmasını içerir

Personelin sahip olduğu beceri ve yetkinliklerin geliştirilmek istenmediği durumlara uygundur

Açıklama:

Başlıca ücret yapılarının neler olduğunu ve nasıl uygulandığını betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi ücret yönetim sistemini oluşturan unsurlardan biri değildir?

Çalışanların kişisel harcamaları

Ücret yapısı

Amaç ve politikalar

İç çevre

Dış çevre

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki ücretleme sistemlerinden hangisinde ücret hesabı, personelin performansı göz önünde bulundurularak yapılır?

Özendirici (teşvikli) ücret sistemleri

Zamana dayalı ücret sistemleri

Mesai saatlerine dayalı ücret sistemleri

Süre temelli ücret sistemleri

Zaman aralıklı ücret sistemleri

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Bireysel ücretlerin hesaplanması ve ödenmesine ilişkin planları aşağıdaki kavramlardan hangisi tanımlar?

Ücret sistemleri

Üretim kapasitesi

Örgüt sistemi

Örgüt yapısı

Denetim sistemi

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Eşitlikçi ücret yapılarında aşağıdaki davranışlardan hangisi özendirilir?

Bireysel rekabet

Bireysel performans

Bireysel kariyer ilerlemesi

Terfi için fırsat yaratma

İşbirliği

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Hiyerarşik örgüt yapısında görülen en belirgin özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Derece/düzey sayısı ve düzeylerarası ücret farklılığının yüksek olması

Dinamik çevrede faaliyet gösteren işletmeler için uygun olması

Derece/düzey sayısı ve düzeylerarası ücret farklılığının düşük olması

İş akışı ve organizasyonuna daha gevşek bir uyum vardır

Takımlar, eşit davranma ve işbirliği daha ön plandadır

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Personelin işinin ve performansının değeriyle pozitif ve yüksek korelasyon içinde olan ücret unsurlarını içeren kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Doğrudan ücret

Dolaylı ücret

Ek yararlar

Sosyal Yardımlar

Sosyal ücret

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdaki kavramlardan hangisi kişiye dayalı ücretleme ile ilgili değildir?

Evrimsel ücretleme

Bilgiye dayalı ücretleme

Beceriye dayalı ücretleme

Beceri ile ilişkili ücret

Bilgi, beceri ve yetkinliklere göre ücretleme

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 13

İşe dayalı ücret yapılarının oluşturulması ve uygulanması için öncelikle aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

İş değerlemesi

Performans değerlemesi

İş analizi

Piyasa ücret araştırması

Ödüllendirme

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi yasal mevzuat açısından ücretin özelliklerinden biri değildir?

İş sözleşmesinin temel unsurlarından biri olması

Yapılan bir işin karşılığı olması

İşverenler ya da üçüncü kişiler tarafından ödenmesi

İşletmenin kârına ya da zararına göre ödenmesi

Devlet müdahalesi ve toplu iş sözleşmeleriyle korunması

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Ücret, iktisadi açıdan aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

İşverenin gideri

Emeğin fiyatı

Önemli bir maliyet kalemi

Personelin kazancı

Personelin satın alma gücü

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Devletin ücretlerle yakından ilgilenmesinin en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Nüfusun büyük bir bölümünün ücretlilerden oluşması

Ücretlerin işçi-işveren arasındaki en büyük uyuşmazlık konusu olması

İşverenlerin ücreti önemli bir maliyet kalemi olarak algılaması

Toplam üretim maliyetleri içinde ücretlerin payının büyük olması

Çalışanlar açısından ücretin sosyal ve motive edici yönünün bulunması

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi ücret yönetiminin temel amaçları arasında yer almaz?

Nitelikli insanları bulmak, işe almak ve yerleştirmek

Örgütün ihtiyaç duyduğu sayı ve nitelikteki insanları işletmeye çekmek

Nitelikli personelin tatminini ve bağlılığını sağlamak

Personeli motive ederek, performanslarını korumak ya da artırmak

Ücret giderlerini ve maliyetini kontrol altına almak

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Zamana dayalı ücret sistemlerinde ücretler hesaplanırken esas alınan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Personelin çalışma hızı

Personelin çalışma miktarı

Personelin yaptığı işin kalitesi

Personelin çalışma süresi

Personelin sahip olduğu yetkinlikler

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi zamana dayalı ücret sistemlerinin temel özelliklerinden biridir?

Personelin çalışma süresinin temel alınması

Personelin performansının temel alınması

Yapılan iş miktarının temel alınması

Personel verimliliğinin temel alınması

Personel etkinliğinin temel alınması

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi doğrudan ücretin özelliklerinden biridir?

Personelin bilgisi ve beceri artışıyla bağlantısının bulunmaması

Personelin gösterdiği performansa göre değişkenlik göstermemesi

Personelin yaptığı işin değeriyle ilişkili olması

Aynî olarak ödenmesi

Yemek ve ulaşım gibi hizmetleri içermesi

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisinde işe dayalı ücret yapılarının kullanılması daha uygundur?

Teknolojinin ve örgüt yapısının sıklıkla değişmesi gerektiğinde

Personelin, zaman içinde hiyerarşik kademeleri izleyerek yükselmesi beklendiğinde

Örgüt genelinde personel katılımı ve ekip çalışması desteklendiğinde

Personelin yukarıya doğru hareket fırsatları sınırlı olduğunda

Devamsızlık ve işgücü devir maliyetleri yüksek olduğunda

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi doğrudan ücret kapsamında yer alır?

Yabancı dil ve makam tazminatı

Sağlık sigortası

Performans primi

Aile ve çocuk yardımı

Sosyal güvenlik katkısı

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Sosyal ücretin en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Yasalar gereği ödenmesi

Sadece üst düzey yöneticilere ödenmesi

Teşvik edici olması

Performansa göre değişmesi

Personelin üstlendiği işin değerine göre ödenmesi

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdaki ücret sistemlerinden hangisini ücretlerin hesaplanırken personelin çalışma süresini esas alır?

Zamana dayalı

Özendirici

Yetkinliklere dayalı

Bilgiye-beceriye dayalı

Parça başı

Açıklama:

Ücret sistemlerinin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi genellikle personelin üstlendiği işin değerine, bazen de sahip olduğu beceri ve yetkinliklere göre belirlenen ve belirli bir dönem boyunca- garanti edilmiş olan ana-kök ücreti ifade eder?

Temel ücret

Değişken ücret

Ek yararlar

Sosyal yardımlar

Dolaylı ücret

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi bilimsel ve sistematik yaklaşımla hazırlanan, etkili bir ücret yapısının sağlayabileceği yararlar arasında yer almaz?

Daha kolay bir ücret yönetimi

Maliyet kontrolü

Stratejik bir ücret yönetimi

Çalışanların performanslarının yükselmesi

Üretim kalitesinin gelişmesi

Açıklama:

Başlıca ücret yapılarının neler olduğunu ve nasıl uygulandığını betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi ücret yönetiminin genel amaçlarından biri değildir?

Nitelikli personelin tatminini ve bağlılığını sağlamak

Personeli motive ederek performanslarını korumak ve artırmak

Ücret maliyetlerini kontrol etmek

Örgütün ihtiyaç duyduğu sayı ve nitelikte insanları işletmeye çekmek

Etkili bir disiplin sistemi oluşturmak

Açıklama:

Ücret yönetimi sürecinin önemli aşamalarını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi primli ücret sistemleri uygulandığında elde edilmesi olası yararlardan biri değildir?

Performansı çok yönlü olarak teşvik etme ve ödüllendirme olanağı sağlaması

Personelin tatminini, motivasyonunu ve performansını olumlu yönde etkilemesi

Gözetim ve denetim ihtiyacını ve giderlerini azaltması

Performans artışı nedeniyle birim maliyetlerin düşmesi ve işletmenin rekabet gücünün artması

Bireylerarası yardımlaşmayı, işbirliğini ve grup performansını olumlu etkilemesi

Açıklama:

Ücret sistemlerinin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyebileceksiniz.
Primli ücret sistemleri uygulandığında personelin tatmininin, motivasyonunun ve performansının olumlu yönde etkilenmesi; gözetim ve denetim ihtiyacının ve giderlerinin azalması; performans artışı nedeniyle birim maliyetlerin düşmesi ve işletmenin rekabet gücünün artması mümkün olabilir. Ancak bireylerarası yardımlaşmayı, işbirliğini ve grup performansını olumlu etkilemesi primli ücret sistemleri uygulandığında elde edilmesi olası yararlardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Temel ücret

Değişken ücret

Ek yararlar

Sosyal yardımlar

Dolaylı ücret

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi ‘“yapılan veya yapılacak bir iş ya da hizmet karşılığında, personele farklı şekillerde sağlanabilen ve para cinsinden ifade edilebilen tüm maddî kazançlardır” şeklinde tanımlanır?

Ücret

İzin

Rotasyon

Politika

Motivasyon

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi bilimsel ve sistematik yaklaşımla hazırlanan, etkili bir ücret yapısının sağlayabileceği yararlar arasında yer almaz?

Daha kolay bir ücret yönetimi

Maliyet kontrolü

Stratejik bir ücret yönetimi

Çalışanların performanslarının yükselmesi

Üretim kalitesinin gelişmesi

Açıklama:

Başlıca ücret yapılarının neler olduğunu ve nasıl uygulandığını betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdaki ücret sistemlerinden hangisini ücretlerin hesaplanırken personelin çalışma süresini esas alır?

Zamana dayalı

Özendirici

Yetkinliklere dayalı

Bilgiye-beceriye dayalı

Parça başı

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi ücret yönetiminin genel amaçlarından biri değildir?

Nitelikli personelin tatminini ve bağlılığını sağlamak

Personeli motive ederek performanslarını korumak ve artırmak

Ücret maliyetlerini kontrol etmek

Örgütün ihtiyaç duyduğu sayı ve nitelikte insanları işletmeye çekmek

Etkili bir disiplin sistemi oluşturmak

Açıklama:

Ücretin ve ücret yönetiminin önemini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Doğrudan ücret ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Personelin işinin ve performansının değeriyle pozitif ve yüksek bir korelasyon içinde olan ücret unsurlarını içerir.

Personelin işinin değeri, sahip olduğu beceri veya yetkinlik düzeyi arttıkça temel ücreti artar.

Personelin performansı arttıkça değişken ücreti artar.

Doğrudan ücret içerisinde temel ücret ve değişken ücreti barındırır.

Doğrudan ücreti oluşturan ek yararların ve sosyal yardımların düzeyi genellikle personelin iş, beceri-yetkinlik ve performans düzeyine göre fazlaca değişkenlik göstermez.

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi primli ücret sistemleri uygulandığında elde edilmesi olası yararlardan biri değildir?

Performansı çok yönlü olarak teşvik etme ve ödüllendirme olanağı sağlaması

Personelin tatminini, motivasyonunu ve performansını olumlu yönde etkilemesi

Gözetim ve denetim ihtiyacını ve giderlerini azaltması

Performans artışı nedeniyle birim maliyetlerin düşmesi ve işletmenin rekabet gücünün artması

Bireylerarası yardımlaşmayı, işbirliğini ve grup performansını olumlu etkilemesi

Açıklama:

Ücret sistemlerinin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Ücret yönetimi sürecinde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez?

İşler ve personel açısından temel ücret düzeylerini ve farklılıklarını tanımlayan ücret yapısının oluşturulması.

Sistemin öncelikli ve altyapısal unsurlarının belirlenmesi.

Ödeme dönemleri itibarıyla bireysel ücretlerin hesaplanmasına ve ödenmesine ilişkin düzenlemeler yapılması veya plânlar hazırlanması.

Ücret yönetimi sürecindeki iş ve görevlerin kimler tarafından, nasıl bir yetki ve sorumluluk dağılımı içinde gerçekleştirileceğinin belirlenmesi.

Kamuoyu araştırması verilerinden yararlanılarak ücret yapısının oluşturulması.

Açıklama:

Ücret yönetimi sürecinin önemli aşamalarını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi genellikle zaman içinde, çeşitli faktörlerin etkisiyle oluşan veya sistematik yöntem ve yaklaşımlara başvurmaksızın oluşturulan ve her örgütte bulunan yapıları tanımlar?

Biçimsel veya sistematik olmayan ücret yapıları

Sistemli yapılar

Biçimsel yapılar

Değişken yapılar

Dolaylı yapılar

Açıklama:

Başlıca ücret yapılarının neler olduğunu ve nasıl uygulandığını betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdaki ücret sistemlerinden hangisinde ücret geliri “Saatlik Ücret X (Standart Süre X Üretilen Birim Sayısı) / 60” formülüyle hesaplanır?

Parçabaşı Akordu Ücret Sistemi

Zaman Akordu Ücret Sistemi

Geleneksel Zamana Dayalı Ücret Sistemi

Tek Faktörlü Primli Ücret Sistemleri

Çok Faktörlü Primli Ücret Sistemleri

Açıklama:

Ücret sistemlerinin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Ücret yönetimi sürecinde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez?

İşler ve personel açısından temel ücret düzeylerini ve farklılıklarını tanımlayan ücret yapısının oluşturulması

Ücret sistemlerinin tasarımlanması

Kamuoyu araştırması verilerinden yararlanılarak ücret yapısının oluşturulması

Ödeme dönemleri itibarıyla bireysel ücretlerin hesaplanmasına ve ödenmesine ilişkin düzenlemeler yapılması veya plânlar hazırlanması

Ücret yönetimi sürecindeki iş ve görevlerin kimler tarafından, nasıl bir yetki ve sorumluluk dağılımı içinde gerçekleştirileceğinin belirlenmesi

Açıklama:

Ücret yönetimi sürecinin önemli aşamalarını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Genellikle zaman içinde, çeşitli faktörlerin etkisiyle oluşan veya sistematik yöntem ve yaklaşımlara başvurmaksızın oluşturulan ve her örgütte bulunan yapılar aşağıdakilerden hangisidir?

Biçimsel veya sistematik olmayan ücret yapıları

Sistemli yapılar

Biçimsel yapılar

Değişken yapılar

Dolaylı yapılar

Açıklama:

Başlıca ücret yapılarının neler olduğunu ve nasıl uygulandığını betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdaki ücret sistemlerinden hangisinde ücret geliri “Saatlik Ücret X (Standart Süre X Üretilen Birim Sayısı) / 60” formülüyle hesaplanır?

Parçabaşı Akordu Ücret Sistemi

Zaman Akordu Ücret Sistemi

Geleneksel Zamana Dayalı Ücret Sistemi

Tek Faktörlü Primli Ücret Sistemleri

Çok Faktörlü Primli Ücret Sistemleri

Açıklama:

Ücret sistemlerinin özelliklerini ve kullanım alanlarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Emeğin bedeli veya çalışmanın karşılığı olarak emek sahibine sağlanan yararlar anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Vergi

Ücret

İndirim

İskonto

Damping

Açıklama:

Ücret, emeğin bedeli veya çalışmanın karşılığı olarak emek sahibine sağlanan yararlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 43

"Ücret, işçinin iş sözleşmesinden doğan hakkı olarak kabul edilir. Bu açıdan ücret, iş sözleşmesinin temel bir unsurudur ve devlet müdahalesi veya toplu iş sözleşmeleri ile korunmuştur."
Yukarıda verilen ücret tanımı ve açıklaması hangi açıdan yapılmıştır?

İktisadi açıdan

Sosyal siyaset açısından

İş hukuku açısından

Medeni hukuk açısından

Sosyal yardımlar açısından

Açıklama:

İş hukuku açısından ücret, işçinin iş sözleşmesinden doğan hakkı olarak kabul edilir. Bu açıdan ücret, iş sözleşmesinin temel bir unsurudur ve devlet müdahalesi veya toplu iş sözleşmeleri ile korunmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

İşletmeler veya işletme sahipleri ve yöneticileri açısından ücret örgütsel stratejileri uygulamak ve amaçlara ulaşmak için katlanılması gereken önemli bir gider veya maliyettir.

Çalışanlar açısından ücret, asıl ve çoğu durumda tek geçim kaynağı olduğu için önemlidir.

Kamu maliyesi açısından ücretler önemli bir vergi kaynağıdır.

Toplum ve genel ekonomi açısından ücret önem arz etmemektedir.

Asgarî ücret, sosyal sigortalar, işsizlik sigortaları, özel personel gruplarının ve ailelerinin desteklenmesi, teşvikler vb. ne dair politikalarda ücretler, dikkate alınması gereken önemli bir etmendir.

Açıklama:

Toplum ve genel ekonomi açısından da ücret önemlidir. Bu bağlamda, toplumun yaşam ve refah düzeyi, ekonomik canlılık, sektörlerin ve ekonominin rekabet gücü, ekonomik ve toplumsal istikrar, gelir dağılımı vb. konular açısından ücretler üzerinde önemli etkilere sahip bir ekonomik faktördür.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi ücretin temel bileşenleri arasında yer almaz?

Düşük ücret

Temel ücret

Değişken ücret

Ek yararlar

Sosyal yardımlar

Açıklama:

Ücretin bileşenleri temel ücret ve temel ücrete ilave edilen değişken ücret, ek yararlar ve sosyal yardımlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Personelin işinin ve performansının değeriyle pozitif ve yüksek bir korelasyon içinde olan ücret unsurlarını içeren ücret türü aşağıdakilerden hangisidir?

Doğrudan ücret

Dolaylı ücret

Ek yararlar

Sosyal yardımlar

Düşük ücret

Açıklama:

Doğrudan ücret, personelin işinin ve performansının değeriyle pozitif ve yüksek bir korelasyon içinde olan ücret unsurlarını içerir. Buna göre, personelin işinin değeri, sahip olduğu beceri veya yetkinlik düzeyi arttıkça temel ücreti; performansı arttıkça da değişken ücreti artacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdaki ögelerden hangisi ücret yönetimi sistemiyle etkileşim halinde değildir?

Ücret yapısı

Amaç ve politikalar

İç çevre

Dış çevre

Kamu hizmetleri

Açıklama:

Ücret yönetimi, bir sistem ve süreç olarak ele alınabilir. Sistem olarak ücret yönetimi, örgütün insan kaynakları yönetimi sisteminin bir alt sistemidir. Her sistem gibi, ücret yönetimi sistemi de çeşitli alt sistemlerden oluşur ve çevresiyle etkileşim içindedir. Etkileşim içinde olduğu unsurlar: Ücret yapısı, amaç ve politikalar, iç çevre, dış çevre ve aktörlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi ücret yönetimi sistemi amaçlarına ulaşmaya çalışırken nasıl davranılacağını belirleyen ilkelerdir?

Ücret yapısı

İç çevre

Dış çevre

Politikalar

Aktörler

Açıklama:

Politikalar, amaçlara ulaşmaya çalışırken nasıl davranılacağını belirleyen ilkelerdir. Ücret politikaları, ücret yönetimi sürecinde karar vericilere ve uygulamacılara yol gösterir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Ücret yönetimi süreci göz önünde bulundurulduğunda temel ücret hadleri, ücret paketi, devam ve performans durumlarına göre personel ücretlerinin hesaplanması ve ödenmesi işlerini kapsayan temel öge aşağıdakilerden hangisidir?

Ücret yapısı

Ücret sistemleri

Değişken ücret

Ek yararlar

Sosyal yardımlar

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 50

Ücret yönetimi sisteminin temel bileşenlerinden biri olan ve temel ücret düzeylerinin ve farklılıklarının nasıl olacağını gösteren unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Değişken ücret

Ek yardımlar

Ücret araştırması

Ücret sistemi

Ücret yapısı

Açıklama:

Ücret yönetimi sisteminin temel bileşenlerinden biri olan ücret yapıları, temel ücret düzeylerinin ve farklılıklarının nasıl olacağını gösterir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi bilimsel ve sistematik yaklaşımla hazırlanan, etkili bir ücret yapısının sağlayabileceği yararlar arasında yer almaz?

Daha kolay bir ücret yönetimi

Maliyet kontrolü

Performans düşüşü

Ücretlemeye ilişkin sorunların çözümü

Ücret adaleti

Açıklama:

Bilimsel ve sistematik yaklaşımla hazırlanan, etkili bir ücret yapısının sağlayabileceği yararlar: Daha kolay bir ücret yönetimi, Maliyet kontrolü, Stratejik bir ücret yönetimi, Ücretlemeye ilişkin sorunların çözümü, Ücret adaleti, Personel tatmini, bağlılığı ve motivasyonu, Performans gelişimi ve Personelin gelişimidir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

"Kamu maliyesi açısından ücretler önemli bir ..... kaynağıdır." Ücretin önemi göz önünde bulundurulduğunda boşluğa hangi sözcük gelmelidir?

Gider

Güç

Vergi

Sigorta

Strateji

Açıklama:

Kamu maliyesi açısından ücretler önemli bir vergi kaynağıdır. Kamu işverenleri için de, kamu kuruluşlarında çalışan işçi ve memurların ücretleri, diğer işlemlerde olduğu gibi önemli bir gider kalemidir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

I. temel ücret
II. değişken ücret
III. ek yararlar
IV. sosyal yardımlar
Hangisi ücretin temel bileşenlerindendir?

I ve III

II ve IV

I, II ve III

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Ücretin temel bileşenleri temel ücret, değişken ücret, ek yararlar ve sosyal yardımlardır. Bunlardan temel ve değişken ücretler işin ve personelin değeriyle ilişkili olmaları nedeniyle doğrudan; ek yararlar ve sosyal yardımlar işin ve personelin değeriyle daha düşük düzeyde ilişkili olmaları nedeniyle dolaylı ücret bileşenleri arasında sayılır.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Genellikle personelin üstlendiği işin değerine, bazen de sahip olduğu beceri ve yetkinliklere göre belirlenen ve belirli bir dönem boyunca garanti edilmiş olan ücret türü aşağıdakilerden hangisidir?

Temel ücret

Değişken ücret

Dolaylı ücret

Ek yararlar

Sosyal yardımlar

Açıklama:

Temel ücret, genellikle personelin üstlendiği işin değerine, bazen de sahip olduğu beceri ve yetkinliklere göre belirlenen ve belirli bir dönem boyunca garanti edilmiş olan ana-kök ücreti ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi değişken ücretin en tipik örneklerinden biri değildir?

Prim

Komisyon

Kâr payı

Sigorta

İkramiye

Açıklama:

Temel ücretin yanında personelin performansına dayalı olarak yapılan prim, komisyon, kâr payı, ikramiye vb. adlar altında teşvikli ödemeler değişken ücretin en tipik örnekleridir. Sigorta bunlardan biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

I. Yabancı dil
II. İş güçlüğü
III. Makam tazminatı
Hangisi ek yararların tipik örneğidir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Ek yararlar ya da olanaklar, temel ücrete ek olarak personele yapılan ödemelerdir. Yemek, barınma ve ulaştırma sağlanması ya da bu tür ihtiyaçların karşılanması için ödeme yapılması; yabancı dil, iş güçlüğü ya da makam tazminatı verilmesi vb. şeklinde yapılan ödemeler ek yararların tipik örnekleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Ücret yönetimi, aşağıdaki süreçlerden hangisini kapsamı dışında bırakır?

Araştırma

Planlama

Örgütleme

Yürütme

Kontrol etme

Açıklama:

Ücret yönetimi, ücretlerin belirlenmesi ve ödenmesiyle ilgili bir ücretlendirme sisteminin plânlanması, örgütlenmesi, yürütülmesi ve kontrol edilmesini içeren bir süreçtir. Araştırma bu sürecin bir parçası değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi ücret yönetiminin genel amaçları arasında gösterilemez?

Örgütün ihtiyaç duyduğu sayı ve nitelikte insanları işletmeye çekmek

Nitelikli personelin tatminini ve bağlılığını sağlamak

Personeli motive ederek performanslarını korumak ve artırmak

Ücret maliyetlerini kontrol etmek

İşverenin maddi kazancını artırmak

Açıklama:

Ücret yönetiminde amaç ve politikalar önemli bir yere sahiptir. Amaçlar, ücretleme yoluyla ulaşmak istenen yeri, elde edilmek istenen sonuçları ifade eder. Bir ücret yönetimi sürecinde öncelikle amaçların belirlenmesi gerekir. Ücret yönetiminin genel amaçları şunlardır:

Örgütün ihtiyaç duyduğu sayı ve nitelikte insanları işletmeye çekmek,

Nitelikli personelin tatminini ve bağlılığını sağlamak (onları elde tutmak),

Personeli motive ederek performanslarını korumak ve artırmak,

Ücret maliyetlerini kontrol etmek,

Yasal, çevresel vb. gereklere uymak,

Böylece, örgütün başarı ve rekabet üstünlüğü kazanmasına katkı sağlamak.

Doğru Cevap: E

Soru 59

I. İşe dayalı (zamana ve performansa) ve kişiye (beceri ve yetkinliklere) dayalı yapılar diye ikiye ayrılır.II. İşletmeler daima işe dayalı yapıları benimser.III. Farklı ücret seviyesi vardır. IV. Her örgüt veya işletmenin mutlaka bir veya birden çok ücret yapısı olabilir.Ücret Yapısı ile ilgili hangisi doğrudur?

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

II ve IV

I ve III

Açıklama:

Bir ücret yapısı üç temel konuda verilecek kararlara göre oluşturulur: 1) Ücret farklılıkları için esas alınacak kriterin ne olacağı, 2) Ücret derece veya düzey/kademe sayısının ne olacağı ve 3) Düzeyler arasında ve aynı düzey içinde ücret farklılıklarının ne kadar, nasıl olacağı. İlk konu, ücret farklılıklarında işin değerinin mi, kişilerin değerinin mi esas alınacağıyla ilgildir. Buna göre ücret yapıları, işe dayalı (zamana ve performansa) ve kişiye (beceri ve yetkinliklere) dayalı yapılar diye ikiye ayrılır. İşletmeler duruma göre kişiye dayalı, işe dayalı veya işin ve kişin değerini birlikte hesaba katan karma yapıları benimseyebilir. İkinci konu, ücret yapısında kaç farklı ücret seviyesinin bulunacağıdır. Bu durum işlerin tek tek ya da sınıflandırılarak ücretlendirilmesine göre farklılık gösterecektir.
Ücret yapısı, işler ve çalışanlar arasında göreli ücret düzeyleri veya farklılıkları olduğuna göre, her örgüt veya işletmenin mutlaka bir veya birden çok ücret yapısı olacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi işe dayalı ücret yapısının özelliklerinden biridir?

Daha fazla ücret için terfi peşinde koşma

Sürekli öğrenme

Esneklik

Belgelendirme ve görevlendirme yoluyla maliyetleri kontrol etme

Yatay hareket olanağı

Açıklama:

Sürekli öğrenme ve esneklik Beceriye Dayalı ücret yapısının özellikleridir. Yatay harket olanağı ve belgelendirme ve görevlendirme yoluyla maliyetleri kontrol etme ise Yetkinliğe Dayalı ücret yapısının özellikleridir. Daha fazla ücret kazanmak için terfi peşinde koşma İşe Dayalı ücret yapısının özelliğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi zamana dayalı ücret sistemi uygulandığında elde edilebilecek yararlardan biri değildir?

Sistemin kurulma ve uygulanma maliyeti düşüktür.

Personelin verimliliği ve performansı hesaba katıldığı için adil bir sistemdir.

Personel ile işverenler arasında anlaşmazlığa neden olacak bir sorun kaynağı oluşturmaz.

Personele ücret güvencesi ve düzenli bir ücret geliri sağlar.

Çalışma hızını artırmadığı için kalite düşüklüğü, israf, yıpranma artışı ile güvenlik sorunlarına yol açmaz.

Açıklama:

Zamana dayalı ücret sistemi kullanıldığında elde edilebilecek yararları aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:

Anlaşılması, anlatılması ve uygulanması kolay bir yöntemdir.

Sistemin kurulma ve uygulanma maliyeti düşüktür.

Personel ile işverenler arasında anlaşmazlığa neden olacak bir sorun kaynağı oluşturmaz.

Personele ücret güvencesi ve düzenli bir ücret geliri sağlar.

Çalışma hızını artırmadığı için kalite düşüklüğü, israf, yıpranma artışı ile güvenlik sorunlarına yol açmaz.

Temel ücretlerin iş değerlemesine göre belirlenmesi ve etkin performans denetiminin sağlanması durumunda tatmin edici sonuçlar verebilir.

Zamana dayalı ücret sisteminin yukarıda sıralanan yararlarına karşılık bazı sakıncaları da bulunmaktadır. Bunlardan biri de:

Bu sistemde personelin verimliliği ve performansı hesaba katılmaz. Bu nedenle, adil olmayan ve işgücü maliyetleri ile denetim giderlerini artıran bir sistemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

İşe dayalı (zamana ve performansa) ve kişiye (beceri ve yetkinliklere) dayalı yapılar diye ikiye ayrılır.
İşletmeler daima işe dayalı yapıları benimser.
Farklı ücret seviyesi vardır.
Her örgüt veya işletmenin mutlaka bir veya birden çok ücret yapısı olabilir.

Ücret yapısının oluşturulmasına ilişkin yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I, III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

I ve II

II ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 63

Primli ücret sistemlerinin uygulama alanının oldukça geniş olmasının temel nedeni nedir?

Yüksek kazanç getirmesi

Çok yönlü teşvik ve ödüllendirme sağlaması

Düzenli kazanca olanak vermesi

Çalışanın rahatını öne çıkarması

Gözetim ve denetim ihtiyacını arttırması

Açıklama:

Primli ücret sistemlerinin performansı çok yönlü teşvik etmeyi ve ödüllendirmeyi sağlaması nedeniyle uygulama alanı oldukça geniştir.
Primli ücret sistemleri uygulandığında elde edilmesi olası yararlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

Performansı çok yönlü olarak teşvik etme ve ödüllendirme olanağı sağlar.
Personelin tatminini, motivasyonunu ve performansını olumlu yönde etkiler.
Performans artışı nedeniyle birim maliyetler düşer, işletmenin rekabet gücü artar.
Gözetim ve denetim ihtiyacını ve giderlerini azaltır.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Temel ücret
Değişken ücret
Ek yararlar
Sosyal yardımlar

Yukarıda verilen ifadelerden hangileri ücretin temel bileşenleri arasında gösterilebilir?

I ve III

II ve IV

I, II ve III

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Ücretin temel bileşenleri temel ücret, değişken ücret, ek yararlar ve sosyal yardımlardır. Bunlardan temel ve değişken ücretler işin ve personelin değeriyle ilişkili olmaları nedeniyle doğrudan; ek yararlar ve sosyal yardımlar işin ve personelin değeriyle daha düşük düzeyde ilişkili olmaları nedeniyle dolaylı ücret bileşenleri arasında sayılır.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi biçimsel ücret yapılarının türlerinden biri değildir?

Zaman içinde oluşan

İşe dayalı

Kişiye dayalı

Karma

Açık

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Doğrudan ücret ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Personelin işinin ve performansının değeriyle pozitif ve yüksek bir korelasyon içinde olan ücret unsurlarını içerir.

Personelin işinin değeri, sahip olduğu beceri veya yetkinlik düzeyi arttıkça temel ücreti artar.

Personelin performansı arttıkça değişken ücreti artar.

Doğrudan ücret içerisinde temel ücret ve değişken ücreti barındırır.

Doğrudan ücreti oluşturan ek yararların ve sosyal yardımların düzeyi genellikle personelin iş, beceri-yetkinlik ve performans düzeyine göre fazlaca değişkenlik göstermez.

Açıklama:

Ücreti ve temel bileşenlerini aktarabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

İş değerlemenin başlıca amaçları için aşağıdakilerden hangisini söyleyemeyiz?

Sistemli, adil ve akılcı bir ücret yapısı için temel oluşturmak,böylece, eşit değerde işe eşit ücret ilkesini hayata geçirmek

Değişen veya yeni ortaya çıkan işleri değerlemek ve sınıflamak için üzerinde anlaşılmış bir araç oluşturmak

Bireysel performans ölçümü ile en çok çalışanı tesbit etmek

Ücret anlaşmazlıklarının çözümünde başvurulabilecek bir araç sağlayarak bu anlaşmazlıkları azaltmak

Üst düzey işlere doğru personeli motive etmek

Açıklama:

İş değerlemesinin amaçlarını ve başlıca yararlarını açıklayabileceksiniz.
İş değerlemenin asıl amacı, işlerin göreli değerleriyle uyumlu biçimde ücretlendirilmesini sağlayarak ücret adaletini (eşitliğini) gerçekleştirmektir. Eşit değerde işe eşit ücret ilkesini hayata geçirerek, personelin ücret ve iş memnuniyetini sağlamak da iş değerlemesinin en genel amaçları arasındadır. Bireysel performans ölçümü ile ilgilenmemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

İş değerleme süreci aşamaları aşağıdakilerden hangisini kapsamaz?

hazırlık ve plânlama

işlerin analizi

iş tanımlarının hazırlanması

iş gerekleri hazırlığı ve işlerin değerlenmesi

işletme yönetim yapısı analizi

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.
İş değerleme sürecinin ilk aşaması hazırlık ve plânlamadır. Daha sonra işler analiz edilir, iş tanımları ve iş gerekleri hazırlanır ve işler değerlenir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Geleneksel ve biçimsel temel iş değerlendirme yöntemleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Sıralama

Sınıflama

Faktör karşılaştırma

Notlama

Puan yöntemi

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.
Geleneksel ve biçimsel temel iş değerlendirme yöntemleri, sıralama, sınıflama, faktör karşılaştırma ve puan yöntemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

İş değerlendirmesi sonucunda, işler iş sınıflama yönteminde neye göre hazırlanmaktadır?

Önem sırasına göre düzenlenmiş iş sınıfları veya gruplarına hangi işlerin girdiği belirtilir

Puana göre

Faktöre göre

İsmine göre

Kişi sayısına göre

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.
S ınıflama yönteminde, önem sırasına göre düzenlenmiş iş sınıfları veya gruplarına hangi işlerin girdiği belirtilir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi iş değerlemesinde kullanılan puan yönteminin yararlarından biri değildir?

Öznel ve hatalı yargıları en aza indirmesi

Kısa zamanda ve uzman olmayan kişiler tarafından yapılabilmesi

Personel tarafından kolayca anlaşılabilmesi

Ayrıntılı analiz ve değerlemelere dayalı olması

Değişikliklerin yapıya yansıtılmasına elverişli olması

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi iş değerleme sürecinin hazırlık aşamasında belirlenmesi gereken unsurlardan biri değildir?

Amaç

Değerleme yöntemi

Proje ekibi

İş yapısı

Kapsam

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 7

İş değerlemesi sürecinde değerleyici olarak görevlendirilecek kişilerin yeterli bilgiye ve nesnel değerleme niteliğine sahip olması hangi açıdan önem taşır?

Değerlemenin kabul edilirliği

Değerlemenin ekonomikliği

Değerlemenin şeffaflığı

Değerlemenin geçerliliği ve güvenilirliği

Değerlemenin etkililiği

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 8

İş değerlemesinin eşit işe eşit ücret ilkesini hayata geçirebilmesi için öncelikle aşağıdakilerden hangisini yapması gerekir?

Değişen ya da yeni ortaya çıkan işlerin değerlemesi ve sınıflaması için araç oluşturmak

Sistemli, adil ve akılcı bir ücret yapısı için temel oluşturmak

İşleri ve örgüt yapısını gözden geçirmek, yeniden tasarlamak ve güncellemek

Ücret maliyetlerinin kontrolünü kolaylaştırmak

Personel ve sendikalarla yapılan ücret pazarlıkları için işe dayalı nesnel bilgi ve temel sağlamak

Açıklama:

İş değerlemesinin amaçlarını ve başlıca yararlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Sınıflama yöntemini -ilk kez ortaya çıkaran- bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

E. O. Griffenhagen

E. Mayo

F. W. Taylor

M. Weber

A. Smith

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Faktör karşılaştırma yöntemi ilk kez aşağıdakilerden hangisi tarafından uygulanmıştır?

1926 yılında Eugene Benge

1909 yılında E.O. Griffenhagen

1922 yılında Carnegie Teknoloji

1914 yılında Harry A. Hopf

1924 yılında Merril R. Lott

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.
Faktör karşılaştırma yöntemi ilk kez 1926 yılında Eugene Benge tarafından uygulanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi puan (ve faktör karşılaştırma) yönteminde kullanılan tipik ana faktörlerden biri değildir?

Fizibilite raporu

Bilgi-beceri

Sorumluluk

Çaba

Çalışma koşulları

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Bir iş kapsamında yapılan görevlerin önemini belirleyen temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Gerekli fiziksel yetenek

Harcanan emek

Harcanan zaman

Gerekli zihinsel çaba

Gerekli ilişki sayısı

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 13

İş değerlemesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Herkese eşit ücret ödenmesini sağlamak

Ücret adaletini gerçekleştirmek

İşleri standartlaştırmak

İşlerin değerlerini azaltmak

İşler arasındaki değer farklılıklarını ortadan kaldırmak

Açıklama:

İş değerlemesinin amaçlarını ve başlıca yararlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Birbiriyle yakından ilgili ve içerik bakımından benzer iş grubuna ne ad verilir?

İş ailesi

Meslek

Pozisyon

Kadro

Kariyer

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 15

İşler hakkında sistemli bir bilgi toplama ve düzenleme süreci olarak adlandırılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İş analizi

İş tatmini

Kariyer planlama

Personel güçlendirme

İşe alma

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 16

İş değerleme yöntemleri ve faktörleri belirlenirken aşağıdakilerden hangisinin dikkate alınması gerekmez?

İş değerleme yöntemlerinin özelliklerinin

İşletmenin parasal, insan kaynakları ve zaman açısından olanaklarının

Piyasa ücret verilerinin

Örgütün ve işlerin özelliklerinin

İş değerlemesiyle ulaşılmak istenen amaçların

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 17

İş değerlemesinin temel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

İş değerlemede, işler değil personel değerlendirilir

İş değerlemesi genellikle analitik bir süreçtir

İş değerlemesi bir karşılaştırma (mukayese) sürecidir

İş değerlemesi bir yargılama sürecidir

İş değerlemesi sistemli ve yapılandırılmış bir süreçtir

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 18

İş değerleme sistemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İş değerlemesi bir ücret sistemidir

İş değerlemesi bir karşılaştırma (mukayese) sürecidir

İş değerlemesi sistemli ve yapılandırılmış bir süreçtir

İş değerlemesi genellikle analitik bir süreçtir

İş değerlemede, personel değil işler değerlendirilir

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 19

İş değerlendirmesi sonucunda, işlerin göreceli değerlerine veya önem düzeylerine göre tek tek veya gruplandırılarak hiyerarşik bir sırada verilmesi işlemine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

İş yapısı

Örgüt yapısı

İşgören yapısı

Yapısal analiz

Örgüt geliştirme

Açıklama:

İş değerleme sonucunda elde edilen bilginin nasıl kullanıldığını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Bir iş tanımında yer alan görevlerin önemini gösteren unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Personelin görevi ne zaman yaptığı

Personelin görevi hangi miktarda yaptığı

Personelin görevi kaç kez tekrarladığı

Görevin gerektirdiği teknik ve mesleki bilgi

Personelin çalışma zamanının görevler arasındaki dağılımı

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Özel amacı ve sonuçları olan ve işi oluşturan temel parçalara ne ad verilir?

Pozisyon

Sorumluluk

Meslek

Yetki

Görev

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 22

İş değerlemesinin, amaca uygun olarak geliştirilen, faktörler ve dereceleri ile bunlara ait puan ağırlıkları içeren bir faktör-puan ölçeğine göre gerçekleştirildiği yöntem aşağıdakilerden hangisi

Puan yöntemi

Faktör karşılaştırma yöntemi

Sıralama yöntemi

SWOT analizi

Sınıflama yöntemi

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi, işlerin bir bütün olarak veya işin önemi-değeri gibi genel bir faktöre göre, birbirleriyle kıyaslanarak göreli değerlerinin belirlenmesini içeren, sayısal olmayan bir yöntemdir?

Sıralama yöntemi

Puan yöntemi

Sınıflama yöntemi

Faktör karşılaştırma yöntemi

Ekleme yöntemi

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 24

İş değerlemesinin, çalışanların kariyerlerini geliştirmeye hizmet ettiğini gösteren amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Sistemli, adil ve akılcı bir ücret yapısı için temel oluşturmak

Personeli üst düzey işlere doğru motive etmek

İşlerin ve örgütün gözden geçirilmesini, yeniden tasarlanmasını ve güncellenmesini sağlamak

Ücret adaleti yoluyla personelin tatminini ve bağlılığını sağlamak

Diğer işletmelerdeki işler ve ücret hadleri ile işletmedeki ücretleri karşılaştırmak için bir araç sağlamak

Açıklama:

İş değerlemesinin amaçlarını ve başlıca yararlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi iş değerleme yöntemleri arasında yer almaz?

SWOT analizi

Sıralama yöntemi

Sınıflama yöntemi

Faktör karşılaştırma yöntemi

Puan yöntemi

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi iş değerlemenin başlıca amaçlarından biri değildir?

Sistemli, adil ve akılcı bir ücret yapısı için temel oluşturmak

Değişen veya yeni ortaya çıkan işleri değerlemek ve sınıflamak için üzerinde anlaşılmış bir araç oluşturmak

Personeli ücretlerinin zamanında ödenmesini sağlamak

Bireysel performans ölçümü için bir temel sağlamak

Üst düzey işlere doğru personeli motive etmek

Açıklama:

İş değerlemesinin amaçlarını ve başlıca yararlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Puan yönteminde işler aşağıdakilerden hangisine göre değerlenir?

Ücret sırası tablosu

Faktör karşılaştırma ölçeği

Puan ölçeği

İş sınıfları tanım tablosu

Faktörlere göre iş sırası

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 28

İş analizi ve süreçte yapılan faaliyetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

İşler hakkında sistemli bir bilgi toplama ve düzenleme sürecidir

Gözlem, anket ya da görüşme yöntemleri kullanılarak işlere ilişkin bilgi toplanır

Elde edilen veriler kullanarak iş tanımları ve iş gerekleri hazırlanır

İş değerlemesi sürecinin en temel çalışmalarından biridir.

Yapılma zamanı farketmez. İş değerlemesi tamamlandıktan sonra da yapılabilir.

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi iş analizinde işin içeriğiyle ilgili toplanan verilerden biri değildir?

Görev ve sorumluluklar

Hareket kısıtları

Performans kriterleri

Performans düzeyi

Çalışma koşulları

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 30

İş değerlemesinin aşağıdaki aşamalarından hangisinde işler hakkında ayrıntılı ve sistemli bilgi toplanır?

İşlerin analiz edilmesi

İş değerlemesinin amacının ve kapsamının belirlenmesi

İşlerin değerlenmesinde kullanılacak yöntemin seçilmesi

Proje organizasyonunun yapılması, görevlerin ve sorumlulukların belirlenmesi

İşlerin değerlenmesi

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi faktör karşılaştırma yönteminin aşamalarından bir değildir?

Alt faktörlerin ve derecelerinin belirlenmesi

İşlerin analiz edilmesi ve faktörlerinin seçilmesi

Anahtar işlerin seçilmesi ve tanımlanması

Anahtar işlerin faktörlere göre sıralanması

Anahtar işlerin ortalama ücretlerinin faktörlere dağıtılması ve ücret sırasının oluşturulması

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi iş değerlemesinin temel özelliklerinden biri değildir?

Personelin değil işlerin değerlenmesi

Katı ve değişmez bir ücret yapısı yaratması

Bir karşılaştırma süreci olması

Bir yargılama süreci olması

Sistemli ve yapılandırılmış bir süreç olması

Açıklama:

İş değerlemesini betimleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi puan ve faktör karşılaştırma yöntemlerinde kullanılan tipik ana faktörlerden biridir?

Deneyim

Mali sorumluluk

Bedensel çaba

Zihinsel çaba

Çalışma/iş koşulları

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Hem daha ayrıntılı, hem sayısal değerlendirmeye imkân vermesi ve yalınlığı nedeniyle Dünya’da ve Türkiye’de en fazla kullanılan iş değerlemesi yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Sıralama Yöntemi

Puan Yöntemi

Sınıflama Yöntemi

Faktör Karşılaştırma Yöntemi

Hay Yöntemi

Açıklama:

Başlıca iş değerleme yöntemlerine göre işlerin nasıl değerleneceğini ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Bir ya da birden çok kişinin bedensel ve/veya düşünsel gücünü kullanmak suretiyle ortaya koyduğu eyleme ne ad verilir?

Bilgi

Meslek

Deneyim

İş

Spor

Açıklama:

İşe dayalı bir ücret sisteminde dahili eşitliği sağlayacak bir ana-kök ya da taban ücret yapısının kurulması için kullanılan ortak analiz birimi “iş” dir. İş, bir ya da birden çok kişinin bedensel ve/veya düşünsel gücünü kullanmak suretiyle ortaya koyduğu eylemdir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Bir örgütteki işlerin göreli değerlerini sistemli olarak belirleme süreci veya işyerindeki işler arasındaki değer farklılıklarını ortaya çıkarma amacına yönelik bir yöntem olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İş karşılaştırması

İş değerlendirmesi

İş değerlemesi

İş gücü

İş kimliği

Açıklama:

İş değerlemesi, bir örgütteki işlerin göreli değerlerini sistemli olarak belirleme süreci veya işyerindeki işler arasındaki değer farklılıklarını ortaya çıkarma amacına yönelik bir yöntem olarak tanımlanabilir. Bu süreçte, işler bir veya birden fazla ölçüte göre değerlendirilerek işlerin göreli değerleri belirlenir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi iş değerlemesinin temel özellikleri arasında yer almaz?

İş değerlemede, işler değil personel değerlendirilir.

İş değerlemede, personel değil işler değerlendirilir.

İş değerlemesi bir karşılaştırma (mukayese) sürecidir.

İş değerlemesi bir yargılama sürecidir.

İş değerlemesi sistemli ve yapılandırılmış bir süreçtir.

Açıklama:

İş değerlemede, personel değil işler değerlendirilir. İşler değerlendirilirken o işleri yapan personelin yeterliliklerine ve performanslarına bakılmaz. İş değerlendirmesi, belirli sınırlılıkları olmakla birlikte, sistematik ve bilimsel bir yöntem olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

"İş değerleme yargısal ama bilgiye dayalı yargılar içeren bir süreçtir. İşlerin analizi ve tanımlaması ile değerlendirilmesinde analitik planlar ve araçlar kullanılır."Yukarıdaki açıklama hangi iş değerleme temel özelliğinin açıklamasıdır?

İş değerlemede, personel değil işler değerlendirilir.

İş değerlemesi bir karşılaştırma (mukayese) sürecidir.

İş değerlemesi genellikle analitik bir süreçtir.

İş değerlemesi bir yargılama sürecidir.

İş değerlemesi sistemli ve yapılandırılmış bir süreçtir.

Açıklama:

İş değerlemesi genellikle analitik bir süreçtir. İş değerleme yargısal ama bilgiye dayalı yargılar içeren bir süreçtir. İşlerin analizi ve tanımlaması ile değerlendirilmesinde analitik planlar ve araçlar kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi iş değerlemenin başlıca amaçları arasında yer almaz?

Sistemli, adil ve akılcı bir ücret yapısı için temel oluşturmak

Eşit değerde işe eşit ücret ilkesini hayata geçirmek

Bireysel performans ölçümü için bir temel sağlamak

Ücret maliyetlerinin kontrolünü kolaylaştırmak

Personel ve sendikalarla ücret pazarlıkları yapmak

Açıklama:

İş değerlemenin amacı personel ve sendikalarla ücret pazarlığı yapmak değil, personel ve sendikalarla yapılan ücret pazarlıkları için işe dayalı ve nesnel bilgi ve temel sağlamaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi iş değerleme sürecinde yer almaz?

Hazırlık planlama

Personel değerleme

İş analizleri

İş tanımları

İşlerin değerlenmesi

Açıklama:

İş değerleme sürecinin ilk aşaması hazırlık ve planlamadır. Daha sonra işler analiz edilir, iş tanımları ve iş gerekleri hazırlanır ve işler değerlenir. Sonuçta da değerlemeden elde edilen veriler iş yapısının ve ücret yapısının oluşturulmasında kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Değerleyici olarak görevlendirilecek kişilerde üç temel nitelik hangi seçenekte bir arada ve doğru olarak verilmiştir?

Yeterli bilgi ve anlayış -Öznel değerleme niteliği - Temsil özelliği

Yeterli bilgi ve anlayış - Nesnel değerleme niteliği - Temsil özelliği

Nesnel değerleme niteliği - Temsil özelliği - Yüksek eğitim düzeyi

Öznel değerleme niteliği - Temsil özelliği - Liderlik karizması

Öznel değerleme niteliği - Temsil özelliği - Ön yargısız yaklaşım

Açıklama:

Değerleyici olarak görevlendirilecek kişilerde üç temel nitelik aranmalıdır:
• Yeterli bilgi ve anlayış: Değerleyiciler, iş değerleme, yöntem ve faktörler, değerlemede dikkate edilecek hususlar vb. konusunda yeterli bilgi ve beceriye sahip olmalıdırlar.
• Nesnel değerleme niteliği: Değerleyiciler subjektif etkilerden uzak ve tarafsız bir biçimde, işleri, iş gereklerine dayalı olarak değerleyebilme yeteneğine sahip olmalıdır.
• Temsil özelliği: Değerleyiciler, değerlenen işleri ve o işlerde çalışanları temsile edecek şekilde farklı iş gruplarından ve hiyararşik düzeylerden seçilmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

"Değerleyiciler subjektif etkilerden uzak ve tarafsız bir biçimde, işleri, iş gereklerine dayalı olarak değerleyebilme yeteneğine sahip olmalıdır."
Yukarıdaki açıklama değerleyicilerde bulunması gereken hangi temel niteliğin açıklamasıdır?

Yeterli bilgi

Yeterli anlayış

Temsil özelliği

Öznel değerleme niteliği

Nesnel değerleme niteliği

Açıklama:

Nesnel değerleme niteliği: Değerleyiciler subjektif etkilerden uzak ve tarafsız bir biçimde, işleri, iş gereklerine dayalı olarak değerleyebilme yeteneğine sahip olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi iş analizlerinde toplanan veriler gruplandırıldığında personelin nitelikleri ile ilgili bir veridir?

Mesleki ve teknik bilgi

Görev ve sorumluluklar

Faaliyetler

Performans kriterleri

Müşteriler

Açıklama:

İşi Yapan Personelle İlgili Veriler
Personelin Nitelikleri:
Mesleki ve teknik bilgi, El becerileri, Sözlü ve yazılı iletişim becerileri, Sayısal beceriler, Mekanik beceriler, Kavramsal beceriler, Yönetsel beceriler, Liderlik becerileri, Kişilerarası beceriler, iş deneyimi, Gerekli belge ve sertifikalar, Diğer beceri ve yetkinliklerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

I. Belirli sınırlılıkları vardır.
II. Sistematiktir.
III. Bilimsel bir yöntem olarak kabul edilir.
IV. İşyerindeki işler arasındaki değer farklılıklarını ortaya çıkarma amacına yönelik bir yöntemdir.
İş Değerlemesi ile ilgili hangisi doğrudur?

I, II ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

İş değerlemesi, belirli sınırlılıkları olmakla birlikte, sistematik ve bilimsel bir yöntem olarak kabul edilir. İş değerlemesi, bir örgütteki işlerin göreli değerlerini sistemli olarak belirleme süreci veya işyerindeki işler arasındaki değer farklılıklarını ortaya çıkarma amacına yönelik bir yöntem olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi işdeğerlemenin başlıca amaçları arasında gösterilemez?

Kurumun performans ölçümü için bir temel sağlamak

Üst düzey işlere doğru personeli motive etmek

Ücret adaleti yoluyla personelin tatmin ve bağlılığını sağlamak

Personelle ve sendikalarla yapılan ücret pazarlıkları için işe dayalı ve nesnel bilgi ve temel sağlamak

Ücret maliyetlerinin kontrolünü kolaylaştırmak

Açıklama:

İş değerlemenin başlıca amaçları aşağıdaki gibi sıralanabilir:

Sistemli, adil ve akılcı bir ücret yapısı için temel oluşturmak,

Böylece, eşit değerde işe eşit ücret ilkesini hayata geçirmek,

Değişen veya yeni ortaya çıkan işleri değerlemek ve sınıflamak için üzerinde anlaşılmış bir araç oluşturmak,

Diğer örgütlerdeki işler ve ücret hadleri ile işletmedeki ücretleri karşılaştırmak için bir araç sağlamak,

Bireysel performans ölçümü için bir temel sağlamak,

Ücret anlaşmazlıklarının çözümünde başvurulabilecek bir araç sağlayarak bu anlaşmazlıkları azaltmak,

Üst düzey işlere doğru personeli motive etmek,

Ücret adaleti yoluyla personelin tatmin ve bağlılığını sağlamak,

Personel ve sendikalarla yapılan ücret pazarlıkları için işe dayalı ve nesnel bilgi ve temel sağlamak,

Ücret maliyetlerinin kontrolünü kolaylaştırmak,

Diğer insan kaynakları işlevlerinde kullanılabilecek işlere dair bilgiler sağlamak (seçim, planlama, kariyer yönetimi vb.).

İşlerin ve organizasyonun gözden geçirilmesini, yeniden tasarlanmasını ve güncellenmesini sağlamak.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Tarafgirlik; ücret, unvan ve kişiliklerin etkisinde kalma; işletme körlüğü gibi değerleme hataları; işletme ve işler hakkında yeterince bilgiye sahip olmamak veya böyle algılanmak vb. sakıncaları önlemek için, değerleme yapılırken aşağıdakilerden hangisinin görev alması diğerlerine göre daha uygundur?

Karma değerleme ekipleri

İşletme içinden üyeler

İşletme dışından üyeler

Temsil özelliği olan değerleyiciler

Sendikalar

Açıklama:

İş değerlemesinin tamamen işletme içi personel veya dışarıdan uzmanlar tarafından yapılmasının bazı ciddi sakıncaları vardır. Tarafgirlik; ücret, unvan ve kişiliklerin etkisinde kalma; işletme körlüğü gibi değerleme hataları, işletme içinden gelen üyeler için daha fazla geçerlidir. Uzmanlık ve deneyime rağmen, işletme ve işler hakkında yeterince bilgiye sahip olmamak veya böyle algılanmak ile belirli iş gruplarını temsil niteliğine sahip olmamak da, dış uzmanlarr için önemli bir zaafiyet oluşturur. Bu gibi sakıncaları önlemek için, işletme içinden ve dışından gelen üyelerden oluşan karma değerleme ekipleri daha uygundur.

Doğru Cevap: A

Soru 47

I. İş tanımlarını hazırlayan kişiler
II. Tanımlanan işleri yapan kişiler
III. Bölüm sorumluları
Hazırlanan iş tanımlarının doğru ve tam olup olmadıkları kim ya da kimler tarafından kontrol edilmelidir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hazırlanan iş tanımları doğru ve tam olup olmadıkları açısından iş tanımlarını hazırlayan kişiler, tanımlanan işleri yapan kişiler ve bölüm sorumluları tarafından kontrol edilmelidir. Bu kontrol sürecine sendikalar da katılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi İş Gereklerinin kullanıldığı yerlerden biri değildir?

İnsan kaynakları planlamasında

İş faktörlerini belirlemede

Personel bulma ve seçmede

Terfi ettirmede

Kariyer geliştirmede

Açıklama:

İş gerekleri özellikle insan kaynakları planlamasında, personel bulma ve seçmede, eğitimde, terfi ettirmede, kariyer geliştirmede ve iş değerlemesinde kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

"............... yöntemi, işlerin bir bütün olarak veya işin önemi-değeri gibi genel bir faktöre göre, birbirleriyle kıyaslanarak göreli değerlerinin belirlenmesini içeren bir yöntemdir."
Yukarıdaki ifadede tanımı yapılan yöntem hangisidir?

Sınıflama

Sıralama

Puanlama

Faktör karşılaştırma

Hay

Açıklama:

Sıralama yöntemi (ranking method), işlerin bir bütün olarak veya işin önemi-değeri gibi genel bir faktöre göre, birbirleriyle kıyaslanarak göreli değerlerinin belirlenmesini içeren, sayısal olmayan bir yöntemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Ülkemizde kamu kesimindeki ücret yapısı sistemi hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Sıralama

Performans

Personel sınıflama sistemi

Puanlama

Derecelendirme

Açıklama:

Türkiye’de kamu kesiminde kullanılan sınıflama/derecelendirme sistemi, iş değerlendirmeyle ilgili olmayan bir personel sınıflama sistemidir. Türkiye’de kamu kesimindeki memuriyet işlerinde çalışan kamu görevlileri için uygulanan bu sınıflama/dereceleme sistemi, 1950’lerden itibaren ve en son 1990’lı ve 2000’li yıllardaki “iş (kadro) odaklı sınıflama girişimlerine rağmen, esas olarak kişi odaklı bir personel sınıflama/kariyer (rütbe) sistemidir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi puan (ve faktör karşılaştırma) yönteminde kullanılan tipik ana faktörlerden biri değildir?

Bilgi-beceri

Sorumluluk

Çaba

Ücret yapısı

Çalışma koşulları

Açıklama:

Puan (ve faktör karşılaştırma) yönteminde kullanılan tipik ana faktörler aşağıda açıklanmıştır.

Bilgi-Beceri: Değerlenecek işi gereğince yapabilmek için ilgili personelin sahip olması gereken (asgari) nitelikleri, yani iş gereklerini temsil eder. İş-meslek bilgisi ve öğrenim, iş deneyimi, ön yetişme ve uyum süresi, çeşitli yetenek ve beceriler, yabancı dil vb. bu ana faktörün alt faktörlerine örnek olarak verilebilir.

Sorumluluk: İlgili iş kapsamında sahip olunan yetkiye bağlı olarak, örgütsel kaynaklar ile iş süreç ve sonuçları üzerindeki (olumlu-olumsuz) etkiyi belirlemeye yönelik faktördür. Alt faktörler bakımından değişik iş değerleme planlarında farklılığın en fazla ortaya çıkan faktörün sorumluluk olduğu söylenebilir. İşçilik işleri için, sorumluluk alt faktörleri; malzemeden ve üründen, araç-gereçten, üretimden, başkalarının işinden, başkalarının güvenliğinden vb. sorumluluk gibi faktörlerin yaygın biçimde kullanıldığı gözlenmektedir. Büro ve yönetim işlerinde ise, iş içeriğine bağlı olarak örneğin, müşteri ilişkileri ve memnuniyetinden sorumluluk, mali sorumluluk, yasal sorumluluk, temsil sorumluluğu vb. başka sorumluluk faktörleri kullanılabilir.

Çaba: İş gereklerinin yerine getirilebilmesi için harcanması gereken fiziksel, zihinsel ve psikolojik emeği değerlemeye yönelik bir faktördür. Bu faktör, genellikle bedensel çaba ve zihinsel çaba olarak iki alt faktöre ayrılmakla beraber, farklı planlarda ek olarak psikolojik çaba vb. faktörlerin kullanıldığına da tanık olunmaktdır. Ayrıca, bazen bedensel çaba yerine işin fiziksel talepleri, zihinsel çaba yerine işin zihinsel talepleri ve psikolojik çaba yerine işin duygusal/ psikolojik talepleri olarak adlandırılan faktörler kullanılır.

Çalışma koşulları: İlgili iş kapsamında maruz kalınan çalışma ortam koşullarını ve ortamın personel açısından içerdiği olumsuz-zararlı-tehlikeli şartları ve etkileri belirlemeye yönelik bir faktördür. Bu faktör, çoğu iş değerleme planında, özellikle doğrudan üretim işleri için fiziksel koşullar ve etkilere vurgu yapan çalışma ortamı ve işin tehlikleri diye iki alt faktöre ayrılmıştır. Ancak, diğer iş grupları için bu faktörler dışında/yanında işin olumsuz ruhsal etkileşim, gerilim, çatışma vb. psikolojik koşullarına dair alt faktörlerin kullanıldığı da gözlenmektedir.

Puan (ve faktör karşılaştırma) yönteminde kullanılan tipik ana faktörler aşağıda açıklanmıştır.

Bilgi-Beceri: Değerlenecek işi gereğince yapabilmek için ilgili personelin sahip olması gereken (asgari) nitelikleri, yani iş gereklerini temsil eder. İş-meslek bilgisi ve öğrenim, iş deneyimi, ön yetişme ve uyum süresi, çeşitli yetenek ve beceriler, yabancı dil vb. bu ana faktörün alt faktörlerine örnek olarak verilebilir.

Sorumluluk: İlgili iş kapsamında sahip olunan yetkiye bağlı olarak, örgütsel kaynaklar ile iş süreç ve sonuçları üzerindeki (olumlu-olumsuz) etkiyi belirlemeye yönelik faktördür. Alt faktörler bakımından değişik iş değerleme planlarında farklılığın en fazla ortaya çıkan faktörün sorumluluk olduğu söylenebilir. İşçilik işleri için, sorumluluk alt faktörleri; malzemeden ve üründen, araç-gereçten, üretimden, başkalarının işinden, başkalarının güvenliğinden vb. sorumluluk gibi faktörlerin yaygın biçimde kullanıldığı gözlenmektedir. Büro ve yönetim işlerinde ise, iş içeriğine bağlı olarak örneğin, müşteri ilişkileri ve memnuniyetinden sorumluluk, mali sorumluluk, yasal sorumluluk, temsil sorumluluğu vb. başka sorumluluk faktörleri kullanılabilir.

Çaba: İş gereklerinin yerine getirilebilmesi için harcanması gereken fiziksel, zihinsel ve psikolojik emeği değerlemeye yönelik bir faktördür. Bu faktör, genellikle bedensel çaba ve zihinsel çaba olarak iki alt faktöre ayrılmakla beraber, farklı planlarda ek olarak psikolojik çaba vb. faktörlerin kullanıldığına da tanık olunmaktdır. Ayrıca, bazen bedensel çaba yerine işin fiziksel talepleri, zihinsel çaba yerine işin zihinsel talepleri ve psikolojik çaba yerine işin duygusal/ psikolojik talepleri olarak adlandırılan faktörler kullanılır.

Çalışma koşulları: İlgili iş kapsamında maruz kalınan çalışma ortam koşullarını ve ortamın personel açısından içerdiği olumsuz-zararlı-tehlikeli şartları ve etkileri belirlemeye yönelik bir faktördür. Bu faktör, çoğu iş değerleme planında, özellikle doğrudan üretim işleri için fiziksel koşullar ve etkilere vurgu yapan çalışma ortamı ve işin tehlikleri diye iki alt faktöre ayrılmıştır. Ancak, diğer iş grupları için bu faktörler dışında/yanında işin olumsuz ruhsal etkileşim, gerilim, çatışma vb. psikolojik koşullarına dair alt faktörlerin kullanıldığı da gözlenmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

"..........., herhangi bir alt faktörün değerlenecek iş grubu açısından geçerlilik ve gereklilik düzelerini ifade eder."
Yukarıdaki ifadede boşluğa getirilmesi gereken en uygun seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

Faktör karşılaştırma

Faktör derecesi

Puanlama

Sınıflama

Başarı sırası

Açıklama:

Faktör derecesi, herhangi bir alt faktörün değerlenecek iş grubu açısından geçerlilik ve gereklilik düzelerini ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 53

"İş değerlendirmesi sonucunda, işlerin göreceli değerlerine veya önem düzeylerine göre tek tek veya gruplandırılarak hiyerarşik bir sırası elde edilir." Bu sıralamayı belirten en uygun ifade aşağıdakilerden hangisi olabilir?

İş yapısı

Başarı sırası

Sıralama

Sınıflama

Ücret yapısı

Açıklama:

İş değerlendirmesi sonucunda, işlerin göreceli değerlerine veya önem düzeylerine göre tek tek veya gruplandırılarak hiyerarşik bir sırası elde edilir. İşlerin bu şekilde sıralanması iş yapısı (job structure) olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Puan yönteminde kullanılan tipik ana faktörlerdendir?

Bilgi-beceri

Sorumluluk

Çaba

Çalışma koşulları

I ve II

I, II ve III

II ve III

I, II, III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Sorudaki tüm maddeler Puan yönteminde kullanılan tipik ana faktörlerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

İş değerlendirmenin temel özelliklerine ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

İşler değil personel değerlendirilir.

Yapılandırılmamış bir süreçtir.

Analitik plan ve araçlar kullanılmaz.

Yargılamaya yer yoktur.

Personelin yeterliliklerine ve performanslarına bakılmaz.

Açıklama:

İş değerlendirmenin temel özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

İş değerlemede, personel değil işler değerlendirilir. İşler değerlendirilirken o işleri yapan personelin yeterliliklerine ve performanslarına bakılmaz. İş değerlendirmesi, belirli sınırlılıkları olmakla birlikte, sistematik ve bilimsel bir yöntem olarak kabul edilir.
İş değerlemesi bir karşılaştırma(mukayese) sürecidir. Bu süreçte işler, doğrudan veya dolaylı olarak birbirleriyle karşılaştırılarak her bir işin göreli değeri belirlenir.
İş değerlemesi bir yargılama sürecidir. Bu yargılama, gerek iş tanımlarındaki bilgilerin yorumlanmasında gerekse, iş tanımlarıyla değerleme faktör ve derece tanımlarının karşılaştırılmasında gerekir.
İş değerlemesi genellikle analitik bir süreçtir. İş değerleme yargısal ama bilgiye dayalı yargılar içeren bir süreçtir. İşlerin analizi ve tanımlaması ile değerlendirilmesinde analitik plânlar ve araçlar kullanılır.
İş değerlemesi sistemli ve yapılandırılmış bir süreçtir. Değerleme yöntem ve planları/ölçekleri şeklinde ortaya çıkan bu çerçeve, tüm değerleyicilerce kullanılan dil, kriterler vb. ortak olmasını sağlar.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdaki çıktıların hangisi iş değerleme süreci sonunda elde edilemez?

İşlerin tekli sırası

İş analizi

İşlerin gruplar halinde sırası

İş yapısı

Personele ödenecek ücret

Açıklama:

İş değerlemesi sonunda, göreli değerleri bakımından işlerin tekli veya gruplar halinde sırası elde edilir. Kısaca, iş yapısı (hiyerarşisi) olarak adlandırılan bu sıralamaya göre de o işlerde çalışan personele ödenecek ücretler belirlenir. İş analizi, iş değerlemesi işe koşulan bir süreçtir.

Doğru Cevap: B

Ünite 3

Soru 1

Biçimsel piyasa ücret araştırmalarını, biçimsel olmayan piyasa ücret araştırmalardan ayıran en önemli fark aşağıdakilerden hangisidir?

)Farklı uzmanlık ve çaba gerektirmesi

Maliyetinin düşük olması

Geçerli ve güvenilir veri sağlaması

İşgücü piyasasından ücretlerle ilgili bilgi sağlaması

Veriyi birincil kaynaklardan toplaması

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmasını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Piyasa ücret araştırmalarında birincil kaynaktan veri elde etmek için aşağıdaki yöntemlerden hangisi kullanılır?

Anket ve görüşme

Kurumsal yayınlar

Yönetim raporları

İnternet kaynakları

Gözlem

Açıklama:

Biçimsel-sistemli bir piyasa ücret araştırmasının hangi aşamalardan oluştuğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 3

“Özel araştırmalar” aşağıdaki ücret araştırma türlerinin hangisi içerisinde yer alır?

Araştırmanın kim(ler) için yapıldığına göre

Araştırma yöntemine göre

Başvurulan veri kaynağına göre

Araştırmayı kimin yaptığına göre

Araştırmanın niteliğine göre

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmasını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdaki araştırma türlerinin hangisinde ücret verileri belirli bir plana ve sisteme ya da bilimsel araştırma yöntemlerine bağlı olmaksızın toplanır?

Biçimsel olmayan ücret araştırmaları

Biçimsel araştırmalar

Özel araştırmalar

Kamuya açık araştırmalar

Kulüp (grup) araştırmaları

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Piyasa ücret araştırması kapsamında incelenen her bir anahtar işe ait alt ve üst ücret sınırlarını gösteren kavram aşağıdakilerden hangisidir?

En düşük ve en yüksek ücret

Medyan ücret

Mod ücret

Ortalama ücret

İlk çeyrek(lik) ücret

Açıklama:

Biçimsel-sistemli bir piyasa ücret araştırmasının hangi aşamalardan oluştuğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Ücretlerin büyükten küçüğe doğru veya tersine sıralandığı bir dizide orta sıraya düşen ücret düzeyine ne ad verilir?

En düşük ücret

Ortalama ücret

Medyan ücret

En yüksek ücret

Mod ücret

Açıklama:

Biçimsel-sistemli bir piyasa ücret araştırmasının hangi aşamalardan oluştuğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Verileri çeşitli basılı, yazılı ve görsel yayınlardan elde edilen piyasa ücret araştırmalarına ne ad verilir?

İkincil kaynak araştırmaları

Biçimsel olmayan araştırmalar

Özel araştırmalar

Kamuya açık araştırmalar

İşletme dışı kurumlar tarafından yapılan araştırmalar

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 8

İşletmedeki işlerin piyasadaki benzerlerinin bulunmasına ve karşılaştırılmasına ne ad verilir?

İş eşleştirme

Unvan belirleme

Eğilim belirleme

Profil çıkarma

İş standardizasyonu

Açıklama:

Biçimsel-sistemli bir piyasa ücret araştırmasının hangi aşamalardan oluştuğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi bir işletmedeki işlerin piyasadaki benzerlerinin bulunmasını ve karşılaştırmasını ifade eder?

İş tanımlama

İş ailesini belirleme

İş eşleştirme

İş gereklerini saptama

Anahtar işi belirleme

Açıklama:

Biçimsel-sistemli bir piyasa ücret araştırmasının hangi aşamalardan oluştuğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Ücret araştırmalarında istatistik kavram ve ölçüler dışında anahtar işler için yaygın olarak kullanılan tanımlama aşağıdakilerden hangisidir?

İş unvanı

Alternatif iş unvanı

İş tanımı

Görev tanımı

Kariyer planlama

Açıklama:

Biçimsel-sistemli bir piyasa ücret araştırmasının hangi aşamalardan oluştuğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Bir işletme tarafından yapılan piyasa ücret araştırmasında aşağıdakilerden hangisi birincil kaynak olarak kabul edilir?

İşletmelerin ücretleme konusundaki uzmanlarıyla yapılan görüşmeler

İşletmelerin iş ilanlarında verdikleri bilgiler

Kamuya açıklanmış işletme raporları

Genel ve mesleki yayınlar

İnternet üzerinden elde edilen bilgiler

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Piyasada birebir karşılığı bulunmayan, beceri ve yetkinlikleri oldukça geniş kapsamlı işlere ne ad verilir?

Kritik iş

Anahtar iş

Vasıfsız iş

Süper iş

Kalifiye iş

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmasını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Toplanan verilerin katılmacı işletmelerle paylaşıldığı piyasa ücret araştırması yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Kulüp araştırmaları

Özel araştırmalar

Kamuya açık araştırmalar

Danışmanlar tarafından yapılan biçimsel araştırmalar

Biçimsel olmayan araştırmalar

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Bir piyasa ücret araştırmasının kapsamı aşağıdakilerden hangisine göre belirlenir?

Kullanılacak veri toplama tekniklerine

Verileri analiz ederken kullanılacak yönteme

Araştırmanın amacına

Araştırma yapılan zamana

Araştırmayı yürütecek kişilerin niteliklerine

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmalarının amaç ve yararlarını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi, ücretlerin büyükten küçüğe doğru veya tersine sıralandığı bir dizide orta sıraya düşen ücret seviyesine verilen addır?

Medyan ücret

Mod ücret

Ortalama ücret

İkinci çeyrek(lik) ücret

İlk çeyrek(lik) ücret

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Belirli bir işe ait frekansı en yüksek olan ücret düzeyi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Mod ücret

Ortalama ücret

Medtan ücret

İkinci çeyrek(lik) ücret

İlk çeyrek(lik) ücret

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Piyasa ücretleri için istatistiksel referans noktası işlevi gören kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ortalama ücret

İkinci çeyrek(lik) ücret

İlk çeyrek(lik) ücret

Mod ücret

Medyan ücret

Açıklama:

Biçimsel-sistemli bir piyasa ücret araştırmasının hangi aşamalardan oluştuğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 18

İnsan kaynakları işlevinin yöneticiliği için -yaygın- iş unvanı “insan kaynakları müdürü” örneğine getirilebilecek alternatif unvan aşağıdakilerden hangisidir?

Personel müdürü

Fabrika müdürü

Üretim müdürü

Halkla ilişkiler müdürü

Pazarlama müdürü

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Piyasa ücret araştırması sürecinin ilk adımı aşağıdakilerden hangisidir?

Piyasa ücret verisinin toplanması

Piyasa ücret verisinin analiz edilmesi

Araştırmanın amacının ve kapsamının belirlenmesi

Piyasa ücret verisinin raporlanması

Piyasa ücret verisinden elde edilen bilginin kullanılması

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Piyasada birebir karşılığı bulunmayan, beceri ve yetkinlikleri oldukça geniş kapsamlı işlere ne ad verilir?

Süper iş

Kritik iş

Anahtar iş

Vasıfsız iş

Kalifiye iş

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 21

İşletmelerin kapsamlı ve bilimsel bir piyasa ücret araştırması yapmaktan kaçınmalarının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Zor ve yüksek maliyetli olması

Geçerlilik ve güvenilirlik oranının düşük olması

Sadece dışarıdan uzmanlar tarafından yapılabilmesi

Güncelliğini korumanın güç olması

Gizliliğin sağlanamaması

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmalarının amaç ve yararlarını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdaki ücret sistemlerinden hangisini ücretlerin hesaplanırken personelin çalışma süresini esas alır?

Zamana dayalı

Özendirici

Yetkinliklere dayalı

Bilgiye-beceriye dayalı

Parça başı

Açıklama:

Biçimsel-sistemli bir piyasa ücret araştırmasının hangi aşamalardan oluştuğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdaki ifadelerden hangisi piyasa ücret araştırmalarının öne çıkan alt amaç veya hedeflerinden biri değildir?

Ücret düzeylerini ve artışlarını ayarlamak

Ücret yapısını oluşturmak ve ayarlamak

Piyasa ücret düzeylerini düşürmek

Ücret paketi içinde yer alan ücret bileşenlerinin miktar ve oranlarını ayarlamak

Rakiplerin ücret maliyetlerini tahmin etmek

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmalarının amaç ve yararlarını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi piyasa ücret araştırması sürecinin aşamalarından biri değildir?

Araştırmanın planlanması

Araştırma verisinin toplanması

Verilerin analiz edilmesi ve sonucunun raporlanması

Elde edilen sonuçların kullanılması

Ücret yapısının oluşturulması

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Piyasadaki ücretleme uygulamalarına ilişkin her türlü veri toplama faaliyeti aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?

Piyasa ücret araştırması

Bilimsel araştırmalar

İstatistiksel araştırmalar

İşgücü piyasası araştırmaları

Kamuoyu araştırmaları

Açıklama:

Biçimsel-sistemli bir piyasa ücret araştırmasının hangi aşamalardan oluştuğunu ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Biçimsel ücret araştırmalarının üst düzey yöneticiye raporlanması sırasında aşağıdakilerden hangisine özel önem gösterilmelidir?

Bilimsel yazım ve sunum yöntemlerine uygun olmasına

Birden fazla hazırlanmasına

Ayrıca daha kısa, yöneticiye özet bölümünün olmasına

Başlıca amaç ve kapsam, yöntem, bulgular ve analiz sonuçları, sonuç ve öneriler gibi temel bölümlerden oluşmasına

Her bir anahtar işe ait unvan, özet iş tanımı ve personel nitelikleri gibi bilgilere yer verilmesine

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmasını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Temel ücret

Değişken ücret

Ek yararlar

Sosyal yardımlar

Dolaylı ücret

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmasını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Biçimsel olmayan ücret araştırmaları için aşağıdakilerden hangisi gerekir?

Araştırma yöntemleri konusunda ileri derece uzmanlık

Etkili bir bilimsel araştırma tekniği

Belirli bir işletme büyüklüğü ve mali bütçe

Geçerlilik ve güvenirlik kaygısı

İnsan ilişkileri becerisi

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmalarının amaç ve yararlarını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi biçimsel ücret araştırması sürecinin özelliklerinden biri değildir?

Zaman ve para gerektirmesi

Günlük, haftalık ya da aylık olarak yapılması

Geçerliliği ve güvenilirliği sağlaması

Uzmanlık gerektirmesi

Bilimsel ve sistematik bir yaklaşım izlenmesi

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmasını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi araştırma kapsamında incelenen her bir anahtar işe ait alt ve üst ücret sınırlarını gösterir?

En düşük ve en yüksek ücret

İlk çeyrek(lik) ücret

Maksimum ve üçüncü çeyreklik ücret

Standart sapma

Medyan ücret

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Piyasa ücret araştırmalarında aşağıdakilerden hangisi ücret politikaları ve sistemleriyle ilgili olarak toplanması gereken veriler kapsamında yer almaz?

Gelecek dönem için planlanan ücret artış oranları

İstihdam gruplarına göre personel sayısı

Ücret artışlarının hangi aralıklarla yapıldığı

Değişken artışların hangi kriterlere (kıdem, performans, enflasyon vb.) dayalı olduğu

Sendika faaliyeti ve toplu sözleşme yapma durumu

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Ücret

İzin

Rotasyon

Politika

Motivasyon

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi bilimsel ve sistematik yaklaşımla hazırlanan, etkili bir ücret yapısının sağlayabileceği yararlar arasında yer almaz?

Daha kolay bir ücret yönetimi

Maliyet kontrolü

Stratejik bir ücret yönetimi

Çalışanların performanslarının yükselmesi

Üretim kalitesinin gelişmesi

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmalarının amaç ve yararlarını yorumlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Belirli bir işe ait frekansı en yüksek olan ücret düzeyini aşağıdakilerden hangisi tanımlar?

Mod ücret

Otalama ücret

Medyan ücret

Nominal ücret

Çeyreklik (kartil/kuvartil) ücret

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.
Mod bir veri serisi içinde en çok tekrar edilen sayıdır. Örneğin: 10 gözlemi kapsayan bir örneklem alınsın. Veriler şunlardır:

1,2,3,1,2,3,2,2,2,2

Bu veri serisinde tekrarlar bulunmakta ve çokluk sayımı şöyle verilebilmektedir:
Veri değeri 1 2 3
Frekans sayımı 2 6 2
Bu veri dizisinin modu 2dir; çünkü bu değer en çok tekrar edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi ücret yönetiminin genel amaçlarından biri değildir?

Nitelikli personelin tatminini ve bağlılığını sağlamak

Personeli motive ederek performanslarını korumak ve artırmak

Ücret maliyetlerini kontrol etmek

Örgütün ihtiyaç duyduğu sayı ve nitelikte insanları işletmeye çekmek

Etkili bir disiplin sistemi oluşturmak

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Doğrudan ücret ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Personelin işinin ve performansının değeriyle pozitif ve yüksek bir korelasyon içinde olan ücret unsurlarını içerir.

Personelin işinin değeri, sahip olduğu beceri veya yetkinlik düzeyi arttıkça temel ücreti artar.

Personelin performansı arttıkça değişken ücreti artar.

Doğrudan ücret içerisinde temel ücret ve değişken ücreti barındırır.

Doğrudan ücreti oluşturan ek yararların ve sosyal yardımların düzeyi genellikle personelin iş, beceri-yetkinlik ve performans düzeyine göre fazlaca değişkenlik göstermez.

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi primli ücret sistemleri uygulandığında elde edilmesi olası yararlardan biri değildir?

Performansı çok yönlü olarak teşvik etme ve ödüllendirme olanağı sağlaması

Personelin tatminini, motivasyonunu ve performansını olumlu yönde etkilemesi

Gözetim ve denetim ihtiyacını ve giderlerini azaltması

Performans artışı nedeniyle birim maliyetlerin düşmesi ve işletmenin rekabet gücünün artması

Bireylerarası yardımlaşmayı, işbirliğini ve grup performansını olumlu etkilemesi

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdaki kavramlardan hangisi belirli iş kolunda faaliyet gösteren hemen hemen tüm işletmelerde bulunan, bilinen, tanımları ve içerikleri aynı veya çok benzer olan, bir grup işi temsil eden tipik işleri temsil eder?

Anahtar iş

Süper iş

Vasat iş

Ekstra iş

Vasıfsız iş

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Ücret yönetimi sürecinde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez?

İşler ve personel açısından temel ücret düzeylerini ve farklılıklarını tanımlayan ücret yapısının oluşturulması

Sistemin öncelikli ve altyapısal unsurlarının belirlenmesi

Kamuoyu araştırması verilerinden yararlanılarak ücret yapısının oluşturulması

Ödeme dönemleri itibarıyla bireysel ücretlerin hesaplanmasına ve ödenmesine ilişkin düzenlemeler yapılması veya plânlar hazırlanması

Ücret yönetimi sürecindeki iş ve görevlerin kimler tarafından, nasıl bir yetki ve sorumluluk dağılımı içinde gerçekleştirileceğinin belirlenmesi

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmasını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Biçimsel veya sistematik olmayan ücret yapıları

Sistemli yapılar

Biçimsel yapılar

Değişken yapılar

Dolaylı yapılar

Açıklama:

Piyasa ücret araştırması türlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Bir işletmenin ücret politika, yapı, sistem ve uygulamalarının rekabetçi olması için aşağıdakilerden hangisini yapması gerekmektedir?

Sürekli fiyat artırma

Sürekli fiyat düşürme

Rakip işletmeleri şikayet etme

Fiyatları yüksek gösterme

Piyasa ücretlerini izleme ve dikkate alma

Açıklama:

Bir işletmenin ücret politika, yapı, sistem ve uygulamalarının rekabetçi olması için piyasa ücretlerinin izlenmesi ve dikkate alınması gerekir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi bir işletmenin piyasa ücretlerini izlemek için yapacakları arasında yer almaz?

Rakip işletmelerin hangi ücret politikalarını uyguladıklarını dikkate alma

Rakip işletmelerin sahiplerinin özel hayatlarını dikkate alma

Rakip işletmelerin anahtar işlerde çalışanlarına ne kadar ücret ödediklerini dikkate alma

Rakip işletmelerin dönemlik ücret artış oranlarını ne düzeyde tuttuklarını dikkate alma

Rakip işletmelerin toplam ücret paketi içinde hangi bileşenlere, ne oranda yer verdiklerini dikkate alma

Açıklama:

Bir işletmenin ücret politika, yapı, sistem ve uygulamalarının rekabetçi olması için piyasa ücretlerinin izlenmesi ve dikkate alınması gerekir. Bunun için özellikle piyasadaki rakip işletmelerin hangi ücret politikalarını uyguladıkları, anahtar işlerde çalışanlarına ne kadar ücret ödedikleri, toplam ücret paketi içinde hangi bileşenlere, ne oranda yer verdikleri, dönemlik ücret artış oranlarını ne düzeyde tuttukları vb. konularda veri toplanması gerekir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi ücret araştırma türlerinin araştırma yöntemine göre sınıflandırıldığı gruba dahildir?

Biçimsel-sistemli olmayan araştırmalar

Birincil kaynak araştırması

İkincil kaynak araştırması

Özel araştırmalar

Kamuya açık araştırmalar

Açıklama:

Ücret araştırma türlerinin araştırma yöntemine biçimsel-sistemli olmayan araştırmalar ve biçimsel-sistemli araştırmalar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Sadece tek bir işletme için yapılan araştırmalara ne ad verilir?

Biçimsel araştırmalar

Birincil kaynak araştırmaları

Özel araştırmalar

Kulüp araştırmaları

Kamuya açık araştırmalar

Açıklama:

Sadece tek bir işletme için yapılan araştırmalar özel araştırmalardır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Piyasa ücret verisinin işletmelerin kendi yöneticileri ve uzmanları tarafından, informel yollarla toplandığı araştırma türünün genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

Kamuya açık araştırmalar

Kulüp araştırmaları

İkincil kaynak araştırmaları

Biçimsel araştırmalar

Biçimsel olmayan ücret araştırmaları

Açıklama:

Biçimsel olmayan ücret araştırmalarında piyasa ücret verisi işletmelerin kendi yöneticileri ve uzmanları tarafından informel yollarla toplanır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Piyasa ücret verisinin bilimsel ve sistematik bir yaklaşımla toplandığı araştırma türünün genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

Biçimsel ücret araştırmaları

Biçimsel olmayan ücret araştırmaları

Özel araştırmalar

Aylık araştırmalar

Yıllık araştırmalar

Açıklama:

Biçimsel araştırmalarda, piyasa ücret verisi bilimsel ve sistematik bir yaklaşımla toplanır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi biçimsel piyasa ücret araştırmaları arasında yer almaz?

Özel araştırmalar

Uzman kişi ve kuruluşlarca yapılan yıllık araştırmalar

Uzman kişi ve kuruluşlarca yapılan dönemlik araştırmalar

Birincil kaynaklara dayalı biçimsel olmayan araştırmalar

Kulüp araştırmaları

Açıklama:

Biçimsel piyasa ücret araştırmaları üçe ayrılır; 1) Özel araştırmalar, 2) Kulüp araştırmaları ve 3) Uzman kişi ve kuruluşlarca yapılan dönemlik/yıllık araştırmalar. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

"Bu araştırmalar uzman kişiler, özel danışmanlık şirketleri, üniversite ve araştırma kuruluşları, sendika ve meslek örgütleri, ilgili devlet ve hükumet kuruluşları vb. tarafından, genel bir formata göre yapılan araştırmalardır."Yukarıda bahsi geçen araştırma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kulüp (grup veya dernek) araştırması

Danışman/uzman kişi ve kuruluşlarca yapılan dönemlik araştırmalar

Özel araştırmalar

Biçimsel olmayan piyasa ücret araştırmaları

Birincil kaynaklara dayalı biçimsel olmayan araştırmalar

Açıklama:

Danışman/uzman kişi ve kuruluşlarca yapılan dönemlik araştırmalar uzman kişiler,
özel danışmanlık şirketleri, üniversite ve araştırma kuruluşları, sendika ve meslek örgütleri, ilgili devlet ve hükümet kuruluşları vb. tarafından, genel bir formata göre yapılan araştırmalardır. Bu araştırmalarda, veri toplama, analiz ve raporlama belirli bir işletmenin talebine göre değil, bazen oldukça geniş olarak tanımlanan piyasadaki genel talebe uygun olarak tasarımlanır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Ücret araştırması verilerinden yararlanılarak aşağıdakilerden hangisi sağlanmış olur?

Ücret maliyetlerini kontrol etme

Çalışanlara zam yapmama

Ortak çalışılan şirketleri zarar ettirme

Devletten fon sağlama

Piyasadaki diğer şirketlere zarar ettirme

Açıklama:

Ücret araştırması verilerinden yararlanılarak hem ücret maliyetlerini
kontrol etmeyi hem de uygun adayları cezbetmeyi ve elde tutmayı sağlayacak bir ücret yapısı oluşturulur. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi piyasa ücret araştırması sürecinin basamakları arasında yer almaz?

Planlama

Veri toplama

Analiz ve raporlama

Örgütleme

Bilgilerin kullanılması

Açıklama:

Sistemli ve biçimsel açıdan piyasa ücret araştırması birbirini izleyen aşamalardan oluşan bir süreçtir. Bu sürecin aşamaları şunlardır:
1) Araştırmanın planlanması,
2)Araştırma verisinin toplanması,
3) Verilerin analiz edilmesi ve sonucunun raporlanması ve
4) Elde edilen sonuçların kullanılması. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

I.Tek-standart biçimde gerçekleştirilen bir veri toplama faaliyetidir.
II. Ücret araştırmalarının özünde işgücü piyasasından ücretlerle ilgili veri toplanması vardır.
III. Ücret araştırmaları başvurulan veri kaynakları, benimsenen yöntem, araştırmanın kim(ler) tarafından ve kimin için yapıldığı, hangi konularda veri toplandığı vb. göre sınıflandırılabilir.
Piyasa ücret araştırması ile ilgili hangisi söylenemez?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Genel bir bakış açısıyla piyasa ücret araştırması, belirli bir piyasadaki işverenlerin ücret politika, sistem ve uygulamaları ile anahtar işlere ait ücret düzeylerine ilişkin bir veri toplama ve analiz faaliyeti olarak tanımlanabilir. Ücret araştırmalarının özünde işgücü piyasasından ücretlerle ilgili veri toplanması vardır. Ancak bu tek-standart biçimde gerçekleştirilen bir veri toplama faaliyeti değildir. Ücret araştırmaları başvurulan veri kaynakları, benimsenen yöntem, araştırmanın kim(ler) tarafından ve kimin için yapıldığı, hangi konularda veri toplandığı vb. göre sınıflandırılabilir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Karma araştırmalar ücret araştırma türlerinden hangisine girer?

Araştırma yöntemine göre

İşverene göre

Başvurulan veri kaynağına göre

Araştırmanın kim(ler) için yapıldığına göre

Araştırmayı kimin yaptığına göre

Açıklama:

Karma araştırmalar, başvurulan veri kaynağına göre bir ücret araştırması türüdür. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

I. İşletmenin ücret yapısını piyasaya göre ayarlamakII. Rakiplerin ücret maliyetlerini tahmin etmek III. Ücretlemeyle ilgili özel durum ve sorunlar için çözümler üretmek
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri piyasa ücret araştırmalarının amaçları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Piyasa ücret araştırmalarının öne çıkan alt amaç veya hedefleri; ücret düzeylerini ve artışlarını ayarlamak, ücret yapısını oluşturmak ve ayarlamak, ücret paketi içinde yer alan ücret bileşenlerinin miktar ve oranlarını ayarlamak, rakiplerin ücret maliyetlerini tahmin etmek, ücretlemeyle ilgili özel durum ve sorunlar için çözümler üretmektir. Ayrıca, işletmenin ücret yapısını (işlere ait ücret düzeyi ve farklılıklarını) piyasaya göre ayarlamak, böylece ücretlemede dış eşitliği sağlamaktır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi piyasa ücret araştırma sürecinin aşamalarından değildir?

Örgütün politikasını belirlemek

Planlama

Veri toplama

Analiz ve raporlama

Bilgilerin kullanılması

Açıklama:

Sistemli ve biçimsel açıdan piyasa ücret araştırması birbirini izleyen aşamalardan oluşan bir süreçtir. Bu sürecin aşamaları şunlardır: 1) Araştırmanın planlanması, 2) Araştırma verisinin toplanması, 3) Verilerin analiz edilmesi ve sonucunun raporlanması ve 4) Elde edilen sonuçların kullanılması.

Doğru Cevap: A

Soru 55

.........., istenen verilerin basılı ve yazılı soru formları ile toplanmasıdır. Yukarıda tanımı yapılan yöntem hangisidir?

Anket

Görüşme

Yayın ve raporlar

Karma yöntem

Medyan

Açıklama:

Anket, istenen verilerin basılı ve yazılı soru formları ile toplanmasıdır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

.......... yönteminde gerekli veriler araştırmaya katılan işletmelerin ücretleme politikaları ve uygulamaları konusunda bilgi sahibi olan yöneticileriyle kurulan doğrudan ve karşılıklı (yüz yüze, eş-zamanlı) iletişim yoluyla toplanır.Yukarıdaki tanım hangi ücret araştırma yöntemine aittir?

Anket

Görüşme

Karma yöntem

Yayın ve raporlar

Gözlem

Açıklama:

Görüşme (mülakat) yönteminde gerekli veriler araştırmaya katılan işletmelerin ücretleme politikaları ve uygulamaları konusunda bilgi sahibi olan yöneticileriyle kurulan doğrudan ve karşılıklı (yüz yüze, eş-zamanlı) iletişim yoluyla toplanır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

I. İşletmeye ait verilerII. Ücret politikaları ve sistemleriyle ilgili verilerIII. Anahtar işlere ait verilerÇalışanların performanslarının kriter olarak kullanıldığı veri türü yukarıdakilerden hangisi/hangileridir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Ücret politikaları ve sistemleriyle ilgili veriler; geçmiş dönemde yapılan, gelecek dönem için planlanan ücret artış oranları; ücret artışlarının hangi aralıklarla yapıldığı; artışın sabit mi değişken mi olduğu; değişken artışların hangi kriterlere (kıdem, performans, enflasyon vb.) dayalı olduğu; sendika faaliyeti ve toplu sözleşme yapma durumu; sendikalı personelin ücret artışlarının nasıl belirlendiği vb. şeklinde sıralanabilir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Vasıfsız işçi ile takım liderinin ücretlerini birleştiren ücret doğrusunun beceriye dayalı yapı için referans olarak alındığı yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Biçimsel

Biçimsel olmayan

Uzman

Yüksek-düşük

İkincil kaynak

Açıklama:

Yüksek-düşük yaklaşımında, ilgili beceri bloku kapsamına giren en düşük ve en yüksek ücretli anahtar işlerin (örneğin, vasıfsız işçi ile takım liderinin) ücretlerini birleştiren ücret doğrusu beceriye dayalı yapı için referans olarak alınır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Tipik bir araştırma raporununun başlıca bölümlerinin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

Yöntem - amaç ve kapsam - bulgular ve analiz sonuçları - sonuç ve öneriler

Amaç ve kapsam - bulgular ve analiz sonuçları - yöntem - sonuç ve öneriler

Amaç ve kapsam - yöntem - bulgular ve analiz sonuçları - sonuç ve öneriler

Yöntem - bulgular ve analiz sonuçları - amaç ve kapsam - sonuç ve öneriler

Yöntem - bulgular ve analiz sonuçları - sonuç ve öneriler - amaç ve kapsam

Açıklama:

Tipik bir araştırma raporununun başlıca bölümleri; amaç ve kapsam, yöntem, bulgular ve analiz sonuçları, sonuç ve öneriler şeklinde sıralanabilir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

I. Amaca uygunlukII. AnlaşılırlıkIII. EtkililikYapılan piyasa ücret araştırmasına ilişkin hazırlanacak raporun sahip olması gereken özellik/özellikler hangisidir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Her raporun kendine özgü içeriği, biçimi ve anlatımı vardır. Bu bağlamda bir rapor hazırlama süreci geleneksel kompozisyon derslerinde önerilenlerden öte bazı bilgi ve beceriler gerektirir. Öncelikle her raporun kendi içinde belli ve bilinen bir sistemi yansıtan bir iç tutarlılık sergilemesi gerekir. Hazırlanan rapor yapılan çalışmanın ve çalışmayı yapanın niteliklerini yansıtan en somut belgedir. Bu yönüyle de açık bir değerlendirme aracıdır. Genelde, içerik ve biçim açısından, raporların hazırlanmasında üç temel amaç gözetilir. Bunlar; 1) Amaca uygunluk, 2) Anlaşılırlık, 3) Etkililiktir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi biçimsel olmayan ücret araştırmalarında kullanılan birincil kaynaklara bir örnektir?

kamuoyuna açıklanmış işletme raporları

genel ve mesleki yayınlar

iş ilanları

internet kaynakları

meslek ve sosyal amaçlı çeşitli toplantılar

Açıklama:

Birincil kaynaklara dayalı biçimsel olmayan araştırmalarda, piyasa ücret verileri işletmeler ve yöneticiler arasında çeşitli nedenlerle kurulan/var olan ilişki ve iletişimler (yüz-yüze, telefonla, internet aracılığıyla kurulan ikili ilişkilerde, meslek ve sosyal amaçlı çeşitli toplantılarda vb.) yoluyla toplanır/paylaşılır. İkincil kaynaklara dayalı veri toplamada ise, piyasa ücret verileri iş ilanlarından, kamuoyuna açıklanmış işletme raporlarından, genel ve mesleki yayınlardan, internet kaynaklarından vb. sağlanır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Beceri ve yetkinlikleri en geniş olarak tanımlanmış iş, süper işe dönüştürülür ve buna uygun anahtar işler belirlenir. Bu anahtar işlerin ücretlerinin süper işle ne oranda örtüştüğüne dayalı olarak geleneksel anahtar işlerin piyasa ücretleri belirlenen ağırlıklarla hesaba katılarak süper işin ücreti belirlenir.Yukarı bahsi geçen uygulamanın adı nedir?

Yüksek-düşük yaklaşımı

Piyasa sepeti yaklaşımı

İş eşleştirme

Değerleme planı

Anahtar yetenek yaklaşımı

Açıklama:

Piyasa sepeti yaklaşımında, beceri ve yetkinlikleri en geniş olarak tanımlanmış iş, süper işe dönüştürülür ve buna uygun anahtar işler belirlenir. Bu anahtar işlerin ücretlerinin süper işle ne oranda örtüştüğüne dayalı olarak geleneksel anahtar işlerin piyasa ücretleri belirlenen ağırlıklarla hesaba katılarak süper işin ücreti belirlenir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi ücret yapılarının sahip olması gereken özelliklerden birisi değildir?

Örgütün amaç ve stratejilerinin gerçekleşmesine uygun olmayabilir.

Personel için adil olmalıdır.

Çevre koşullarına uygun olmalıdır.

Örgütün iş gücü özelliklerine uygun olmalıdır.

Örgütün iş ve örgüt yapısı özelliklerine uygun olmalıdır.

Açıklama:

İşlerin ücretlendirilmesi aşamasında dikkate alınması gereken faktörleri ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 2

İşlerin "eşit değerde işe eşit ücret" ilkesine göre ücretlendirilmesi için öncelikle yapılması gereken işlem nedir?

Piyasa ücret araştırması.

Ücret politikalarının belirlenmesi.

İş değerlemesinin yapılması.

Sadece iş analizlerinin yapılması.

Sadece iş hiyerarşisinin belirlenmesi.

Açıklama:

İşe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi iş yapısı ve ücret düzeylerine ilişkin tercihlere göre ortaya çıkan ücret ücretlendirme yapısından birisi değildir?

İşleri tek tek ücretlendirme.

Her iş için tek bir ücret düzeyi belirleme.

Her iş için ücret aralıkları belirleme.

İş görenin istediği ücrete göre tüm ücretleri belirleme.

İşleri gruplandırarak (toplu) ücretlendirme.

Açıklama:

İşe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Grup hedef ücreti 2000 TL olan bir iş grubunun ücret aralığı +/- %25 şeklinde tanımlanmışsa, taban ve tavan ücret düzeyleri kaç TL olur?

1500-2500

800-1000

2500-3500

600-1400

1750-2250

Açıklama:

Kişiye dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Kişiye dayalı ücretlendirme sürecinin ilk aşamasında yapılması gereken işlem nedir?

Becerilere ve yetkinliklere dayalı ücret ödeme.

Eğitim ve performans testleri uygulama.

Beceri yetkinlik analizleri yapma.

Eğitim başarılarının değerlenmesi ve belgelenmesi.

Hepsi.

Açıklama:

Kişiye dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi bir ücret yapısının sahip olması gereken özelliklerden biri değildir?

Örgütün amaç ve stratejilerine katkı sağlayıcı olması

Personel için adil olması

İşe, örgütsel yapıya ve personel özelliklerine uygun olması

Sektördeki işletmelerle aynı olması

Çevresel koşullarla uyumlu olması

Açıklama:

İşlerin ücretlendirilmesi aşamasında dikkate alınması gereken faktörleri ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Bir işletmenin ücret yapısının aşağıdakilerden hangisine uygun olması gerekmez?

Diğer işletmelerin ücret yapılarına

Örgütün amaç ve stratejilerinin gerçekleştirilmesine

İşlerin ve örgütün yapısına, işgücü özelliklerine

Personelin adalet anlayışına

Çevre koşullarına

Açıklama:

İşlerin ücretlendirilmesi aşamasında dikkate alınması gereken faktörleri ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 8

İstatistiksel anlamda, iş değerleme sonuçları ile işlere ait ortalama ücretlerin ilişkisini yansıtan eğilim veya regresyon fonksiyonuna ne ad verilir?

Ücret eğrisi

Ücret politikası

Ücret aralığı

İş derecesi

Ücret düzeyi

Açıklama:

İşlerin ücretlendirilmesi aşamasında dikkate alınması gereken faktörleri ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Basamak tipi ücretlendirmede aşağıdakilerden hangisi mümkün değildir?

Yakın değerdeki işlerin sınıflanarak, her iş sınıfına farklı ücretler verilmesi

Ücretleme açısından aynı grupta yer alan tüm işlerin eşdeğer kabul edilmesi

Çeşitli faktörlere bağlı değişen iş sınıflarının oluşturulması

Sistemin basit ve anlaşılır hale getirilmesi

Her bir iş sınıfı için farklı ücret düzeyleri belirleme

Açıklama:

İşlerin ücretlendirilmesi aşamasında dikkate alınması gereken faktörleri ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aynı işte ya da iş grubundaki kişilerin ücretlerinin performanslarına göre farklılaşması için ücret artışlarının aşağıdakilerden hangisine göre yapılması gerekir?

Kıdeme

Becerilere

Yetkinliklere

Başarıya veya liyakata

Subjektif faktörlere

Açıklama:

İşe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi herhangi bir iş veya iş grubu için orta noktayı ve en uygun ücret düzeyini gösterir?

Ücret aralığı

Eşdeğer ücret

Referans ücret

Aşırı yüksek ücretli iş

Hedef ücret düzeyi

Açıklama:

İşe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Örgütte yer alacak ücret yapılarının sayısı ve türü aşağıdakilerden hangisine bağlı olarak değişim göstermez?

Farklı iş kollarına giren ve farklı işlevler için farklı beceriler gerektiren ayrı iş hatlarının varlığına

Farklı işgücü piyasaları ve ücret profillerine sahip farklı iş gruplarının bulunmasına

İşletmenin faaliyet gösterdiği iş kolunun türüne

Farklı kültürler veya çalışma çevrelerinin olmasına

Bütüncül bir örgüt mü yoksa, mekezkaç, girişimci bir örgüt mü istendiğine

Açıklama:

İşe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi işe dayalı ücret yapılarında işlerin ücretlendirilmesi aşamaları arasında yer almaz?

İşlerin sıralarının belirlenmesi ve gerekli düzenlenmelerin yapılması

İş gruplarının belirlenmesi

İş yapısına göre işlerin ücretlerinin belirlenmesi

İş hiyerarşisinin oluşturulması

Ücret aralıklarının belirlenmesi

Açıklama:

İşe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Tek ücretleme aşağıdakilerden hangisini öngörür?

Farklı değerdeki her bir işe farklı ücret verilmesini

İş yapısındaki her bir iş grubu için tek bir ücret düzeyi saptanmasını

Belirli değer aralığına giren her bir iş grubu için belirli ücret aralıkları belirlenmesini

İş değerleme sonuçları ile işlere ait ortalama ücretler arasındaki istatistiksel ilişkinin yansıtılmasını

Anahtar işlere piyasada ödenen ortalama ücret düzeylerinin saptanmasını

Açıklama:

İşe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 15

İşler puan yöntemi kullanılarak değerlendirildiğinde ücret eğrisi aşağıdaki bilgilerden hangisini kullanarak çizilir?

İş sınıfları-piyasa ücret doğrusu

İşlerin puanları-ücret politikası doğrusu

Taban ücretler-tavan ücretler

Anahtar işlerin puanları-anahtar işlerin piyasa ortalama ücretleri

Grup referans ücreti-ücret aralığı-piyasa ücret ortalaması

Açıklama:

İşe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Farklı değerdeki her bir işe farklı ücret verilmesini öngören ve farklı değerdeki iş sayısı kadar farklı ücret düzeyi belirlenen ücret yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Nokta ücretleme

Toplu ücretleme

Tek ücretleme

Basamak tipi ücretleme

Band tipi ücretleme

Açıklama:

İşe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi sürecini ve sürecin ayamalarını özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi ücret yapılarının sahip olması gereken özelliklerden biridir?

Örgütün iş ve örgüt yapısı dikkate alınmayabilir.

Yalnızca bir ücret yapısı belirlenmelidir.

Personele göre değişkenlik göstermemelidir.

Müşteri için adil olmalıdır.

Çevre koşullarına uygun olmalıdır.

Açıklama:

Ücret yapılarının bazı özelliklere sahip olması gerekir. Ücret yapıları: 1) Örgütün amaç ve stratejilerinin gerçekleştirilmesine uygun olmalı ve katkı sağlamalı, 2) Örgütün iş ve örgüt yapısı, iş gücü özellikleri vb. özelliklerine uygun olmalı, 3) Personel için adil ve olmalı, 4) Çevre koşullarına uygun olmalıdır. Bu özellikler doğrultusunda ücret yapılarına ilişkin olarak bazı konularda karar verilmelidir.
Söz konusu kararlar kaç tane ücret yapısının olacağı, ücret yapısının işe dayalı mı kişiye dayalı mı olacağı, iç eşitliğin mi dış eşitliğin mi önemseneceği, eşitlikçi mi seçkinci mi olunacağı, ücret düzeylerinin piyasaya göre konumunun ne olacağı konularında kararlar verilmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi iş yapısı ve ücret düzeylerine ilişkin tercihlere göre ücretlendirme yapılarından biri değildir?

Her iş için ücret aralıkları belirleme (Tekil iş ücret aralıkları)

Her iş için tek bir ücret düzeyi belirleme (Nokta ücretleme)

Her iş grubu için tek bir ücret belirleme (Basamak tipi yapı)

Her iş grubu için ücret aralıkları belirleme (Band tipi ücret yapısı)

Tüm işleri sürelerine göre ücretlendirme

Açıklama:

İş yapısı ve ücret düzeylerine ilişkin tercihlere göre dört temel ücret ücretlendirme yapısı ortaya çıkar:
1) İşleri tek tek ücretlendirme: a) Her iş için tek bir ücret düzeyi belirleme (Nokta ücretleme), b) Her iş için ücret aralıkları belirleme (Tekil iş ücret aralıkları),
2) İşleri gruplandırarak (toplu) ücretlendirme: a) Her iş grubu için tek bir ücret belirleme (Basamak tipi yapı), b) Her iş grubu için ücret aralıkları belirleme (Band tipi ücret yapısı).

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi işe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi ya da ücret yapısının oluşturulması sürecinin aşamalarından biri değildir?

İş değerlemesi yapılarak işlerin göreli değerinin belirlenmesi

İş hiyerarşisinin/yapısının oluşturulması

İş hiyerarşisindeki farklı değerdeki her bir iş veya iş
grubu için farklı ücret düzeylerinin veya
aralıklarının belirlenmesi

Mevcut bireysel ücretlerin durumunun analiz edilmesi ve yapıya uyumunun sağlanması

Aynı iş grubundaki kişiler arasında öngörülen taban ve tavan sınırlar arasında kıdem, performans vb. faktörler gözetmeksizin eşit ücret sistemi uygulanması

Açıklama:

İşe dayalı yapılarda işlerin ücretlendirilmesi ya da ücret yapısının oluşturulması sürecinin aşamaları şunlardır: 1) İş değerlemesi yapılarak işlerin göreli değerinin belirlenmesi, 2) İş hiyerarşisinin/yapısının oluşturulması, 3) İş hiyerarşisindeki farklı değerdeki her bir iş veya iş grubu için farklı ücret düzeylerinin veya aralıklarının belirlenmesi. 4) Mevcut bireysel ücretlerin durumunun analiz edilmesi ve yapıya uyumunun sağlanması, 5) Yapıya uygun olarak dönemlik ücret artış ve ayarlamalarının yapılması 6) Aynı iş grubundaki kişiler arasında öngörülen taban ve tavan sınırlar arasında kıdem, performans vb. faktörlere göre ücret farklılaştırması ve 7) Uygulama sonuçları ve değişmelere göre ücret düzey ve aralıklarında gerekli güncellemelerin yapılması ve böylece ücret yapısının devamlılığının sağlanmasını içerir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aynı sınıftaki işler arası nitelik ve önem farkının az olduğu, personelin iş rotasyonu veya takım çalışması biçiminde sık sık grup içindeki farklı işlerde çalıştırıldığı durumlar için en uygun olan ücretlendirme tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Band tipi ücretlendirme

Basamak tipi ücretleme

Değer ücretleme

Ardışık ücretleme

Taban ücretleme

Açıklama:

Basamak tipi ücretleme, aynı sınıftaki işler arası nitelik ve önem farkının az olduğu, personelin iş rotasyonu veya takım çalışması biçiminde sık sık grup içindeki farklı işlerde çalıştırıldığı durumlar için uygundur.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi bir alt grubun tavan ücreti ile sonraki grubun taban ücretinin eşit olduğu ve bandlar arası geçişimin olmadığı band yapısıdır?

Geçmeli yapı

Binmeli band yapısı

Aralıklı band yapısı

Tam yapı

Kesikli yapı

Açıklama:

Binmeli bandlarda ise, bir alt grubun tavan ücreti ile sonraki grubun taban ücreti eşittir ve bandlar arası geçişim yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi personelin mevcut ücretlerinin öngörülen yapıyla karşılaştırılmasını içeren bireysel ücret analizlerinin başlıca amaçlarından biri değildir?

Mevcut ücretlerin yapıya uygunluğunu (yüksek ve düşük ücretleri) belirlemek

Tasarlanan yapının getireceği ek maliyeti hesaplamak

Sapmalara ve ek maliyetlere göre yapıya nihai şeklini vermek

Tasarlanan yapının kabataslak maliyetini hesaplamak

Mevcut ücretlerin yeni yapıya uyumunu plânlamak

Açıklama:

Personelin mevcut ücretlerinin öngörülen yapıyla karşılaştırılmasını içeren bireysel ücret analizlerinin başlıca amaçları; 1)Mevcut ücretlerin yapıya uygunluğunu (yüksek ve düşük ücretleri) belirlemek, 2) Tasarlanan yapının getireceği ek maliyeti hesaplamak, 3) Sapmalar ve ek maliyetlere göre yapıya nihai şeklini vermek ve 4) Mevcut ücretlerin yeni yapıya uyumunu plânlamaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Çeşitli iş analizi yöntemleriyle bir örgütteki veya iş ailesindeki işlerin gereği yapılması için gerekli beceri ve yetkinliklerin belirlenmesi, bunlar hakkında sistemli biçimde bilgi toplanması, beceri ve yetkinliklerin tanımlanması sürecinin adı nedir?

Beceri ve yetkinlik analizleri

İş analizleri

Fonksiyonel analizler

Teknik analizler

Bilgi analizleri

Açıklama:

Beceri ve yetkinlik analizleri, çeşitli iş analizi yöntemleriyle bir örgütteki veya iş ailesindeki işlerin gereği yapılması için gerekli beceri ve yetkinliklerin belirlenmesi, bunlar hakkında sistemli biçimde bilgi toplanması, beceri ve yetkinliklerin tanımlanması sürecidir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Ücret bandı içinde ücret artış ve farklılaştırması aşağıdaki faktörlerden hangisine göre gerçekleşmez?

Kıdeme

Başarıya (performansa)

Becerilere ve yetkinliklere

Cinsiyete

Karma yönteme

Açıklama:

Ücret bandı içinde ücret artış ve farklılaştırması; 1) Kıdeme, 2) Başarıya (performansa), 3) Becerilere ve yetkinliklere, 4) Karma yönteme (birden çok faktöre) göre olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Genellikle her hizmet yılı için personelin temel ücretlerine belirli oranda bir kıdem zammı eklenen ücret artışı çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Becerilere ve yetkinliklere dayalı ücret artışları

Karma yöntemle ücret artışı

Kıdeme dayalı ücret artışında

Yaşa dayalı ücret artışı

Çocuk sayısına dayalı ücret artışı

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 26

Kişilerin sahip olduğu yeteneklerin, ücret yapılarında hangi kademeye ya da düzeye denk geldiğine bakılarak belirlenen ücret yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Zamana dayalı ücret yapıları

Klasik ücret yapıları

Geleneksel işe dayalı yapılar

Beceri ve yetkinliklere dayalı ücret yapıları

Tecrübeye dayalı ücret yapıları

Açıklama:

Beceri ve yetkinliklere dayalı ücret yapılarında bireysel ücretler, kişilerin sahip olduğu beceri ve yetkinliklerin yapıda hangi kademe veya düzey denk geldiğine göre belirlenir. Bunun için, bireysel beceri ve yetkinliklerin çeşitli yöntemlerle belirlenmesi gerekir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi yeni bir işletme kuran bir işverenin, personele vereceği ücreti belirlerken dikkat etmesi gerekenler arasında yer alır?

Mikro düzeyde ücret yapısı

Mikro düzeyde karlılık yapısı

Makro düzeyde karlılık oranı

Personelin kurumda bulunma süresi

Makro düzeyde ücret yapısı

Açıklama:

Ücret yapısı veya farklılıkları makro ve mikro düzeyde ele alınabilir. Makro düzeyde (işgücü piyasasında) ücret yapısı coğrafi bölgeler, işkolları, toplumsal kesim veya gruplar, meslekler, belirli nitelik seviyeleri, işletmeler vb. arasındaki ücret farklılıklarını ifade eder. İşverenin hali hazırda bir işletmesi bulunmadığı için kurum içi dengeleri belirleme gibi bir kaygısı bulunmaz. Bu yüzden makro düzeyde ücret yapısına dikkat etmesi gerektiği söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

İşyerindeki tüm temizlik görevlilerinin aynı fiyat üzerinden ücretlendirildiği bir işletmede aşağıdakilerden hangisi söylenir?

İş yerinde nokta ücretleme yapıldığı

İş yerinde basamak tipi yapının belirlendiği

İş yerinde tekil ücret aralığı belirlendiği

İş yerinde band tipi ücret yapısının belirlendiği

İş yerinde tek ücretleme tipi kullanıldığı

Açıklama:

İş yapısı ve ücret düzeylerine ilişkin tercihlere göre dört temel ücret ücretlendirme yapısı ortaya çıkar: 1) İşleri tek tek ücretlendirme: a) Her iş için tek bir ücret düzeyi belirleme (Nokta ücretleme), b) Her iş için ücret aralıkları belirleme (Tekil iş ücret aralıkları), 2) İşleri gruplandırarak (toplu) ücretlendirme: a) Her iş grubu için tek bir ücret belirleme (Basamak tipi yapı), b) Her iş grubu için ücret aralıkları belirleme (band tipi ücret yapısı). İşlerin gruplandırılarak her bir iş grubunun sabit bir maaşla belirlendiği ücretlendirme tipi ise basamak tipi ücretlendirmedir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Farklı iş kollarına giren, farklı işlev ve beceri gerektiren işlerin varlığı
Farklı işgücü piyasaları ve ücret profillerine sahip iş gruplarının varlığı
Farklı siyasi ve kamusal politikaların varlığı
İşletmenin istediği örgüt yapısının farklılaşması

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri işletmede bulunan ücretlendirme türü ve sayısını belirleyen etmenler arasında yer alır?

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Örgütte yer alacak ücret yapılarının sayısı ve türü; 1) Farklı iş kollarına giren ve farklı işlevler için farklı beceriler gerektiren ayrı iş hatlarının varlığı, 2) Farklı işgücü piyasaları ve ücret profillerine sahip farklı iş gruplarının bulunması, 3) Farklı kültürler veya çalışma çevrelerinin olması (mesela, kendini yöneten iş takımlarını içeren müşteri-hizmet örgütleri (geniş band sistemi içinde beceriye dayalı bir yapı olabilir); veya işlevsel olarak örgütlenmiş üretim iş yeri (daha kademeli, adımlar içeren bir yapı) ve 4) İşletmenin, hepimiz birimiz içinci bütüncül (tek yapı) bir örgüt mü yoksa, mekezkaç, girişimci (çok yapı) bir örgüt mü istediği, gibi faktörlere bağlı olarak değişmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi aynı iş ve iş grubundaki personel arasında ücret farklılaşması aşağıdakilerden hangisine bağlı değildir?

Enflasyon

Kıdem

Başarı

Beceri ve yetkinlikler

Karma

Açıklama:

Ücret aralığı içeren ücret yapılarında aynı işteki veya iş grubundaki personel arasında ücret farklılaştırmasının ve bunu sağlamak için ücret artışlarının nasıl yapılacağı önemli bir konudur. Her iş veya iş grubu için tek bir ücretin belirlendiği nokta ve basamak tipi ücretleme ücret farklılaştırması ve değişken ücret artışının izlenmesine uygun değildir. Buna karşılık, ücret bandı içinde ücret artış ve farklılaştırması; 1) Kıdeme, 2) Başarıya (performansa), 3) Becerilere ve yetkinliklere, 4) Karma yönteme (birden çok faktöre) göre olabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

I-Beceri ve yetkinliklerin tanımlanması ve düzenlenmesi
II-Beceri ve yetkinliklerin analizi
III-Beceri ve yetkinliklere dayalı ücret
IV-Değerlenme ve belgelenme
Yukarıda verilen beceriye dayalı ücret yapısının oluşturulması sürecinin sıralanmış hali aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

I-II-III-IV

II-I-IV-III

IV-I-II-III

I-II-IV-III

IV-II-I-III

Açıklama:

Kişiye dayalı ücretlendirme sürecinin ilk aşamasında beceri/yetkinlik analizleri ile yapıya dahil edilecek işlerin gerektirdiği beceri ve yetkinlikler belirlenir ve tanımlanır. Tanımlanan beceri ve yetkinlikler kademelendirilerek bir beceri ve yetkinlik yapısı oluşturulur. Daha sonra her beceri ve yetkinlik kademesi için ücret düzey ve aralıkları belirlenerek bir ücret yapısı (genellikle geniş band tipi) kurulur. Bir sonraki aşamada performanslarının, eğitim başarılarının değerlenmesi ve belgelemesi sonucunda personelin sahip olduğu beceri ve yetkinlikler bakımından hangi yetkinlik düzeyinde olduğu belirlenir ve ücretleri uygun oldukları yetkinlik kademesi için öngörülen seviye ve aralıklara göre ödenir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Bir kurumda çalışanlara yapılan ücret artışlarında alt iş gruplarında kıdeme göre üst iş kurumlarında ise performansa dayalı artış yapılması aşağıdakilerin hangisi ile açıklanabilir?

Beceri ve yetkinliklere dayalı ücret artışı

Karma yöntemle ücret artışı

Kıdeme dayalı ücret artışı

Performansa dayalı ücret artışı

Esnek ücret artışı

Açıklama:

Karma yöntemle ücret artışı, iki biçimde kullanılabilir. İlkinde bireysel ücret artışlarının birden fazla kritere (örneğin, kıdem, performans vb.) göre yapılır. İkincisinde ücret artışı ücret yapısı içinde farklı iş gruplarında farklı kirterlere göre (örneğin, alt iş gruplarında kıdeme, üst gruplarda performansa göre) yapılır. Uygulamada genellikle kıdem, enflasyon ve performans artışının birlikte uygulandığı söylenebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

……………., çeşitli iş analizi yöntemleriyle bir örgütteki veya iş ailesindeki işlerin gereği yapılması için gerekli beceri ve yetkinliklerin belirlenmesi, bunlar hakkında sistemli biçimde bilgi toplanması, beceri ve yetkinliklerin tanımlanması sürecidir.
Yukarıda verilen tanımda boşluk bırakılan yer aşağıdakilerin hangisi ile doldurulmalıdır?

Beceri ve yetkinliğe dayalı ücret

Beceri ve yetkinliklerin tanımlanması

Beceri ve yetkinliklere dayalı ücret

Yetkinlik çerçeveleri

Beceri ve yetkinlik analizi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi hem beceri ve yetkinlik hem de geleneksel iş analizinde kullanılan tekniklerden biridir?

Uzman görüşü

Atölye çalışması

Kritik olay

Görüşme

Hata analizi

Açıklama:

Beceri ve yetkinlik analizlerinde, geleneksel iş analizlerinde kullanılan görüşme, gözlem gibi yöntem ve teknikler yanında; rol analizi, uzman görüşü, atölye çalışması, hata analizleri, fonksiyonel analizler, kritik olay, repertuvar ölçeği, görev-süreç analizleri, iş yetkinlik değerlemesi gibi çok sayıda yöntem ve teknikten yararlanılır. Görüşme, hem Geleneksel hem de Beceri ve yetkinlik analizlerinde kullanılan bir tekniktir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Bir bankada çalışan personelin müşteriye sattığı her bireysel emeklilik karşılığında maaşına ek prim alması beceri ve yetkinliklere dayalı ücretlendirme yollarından hangisine en uygun örnek olarak gösterilebilir?

Derhal artış

Beceri ve yetkinliğe dayalı belirli süreli ücret

Beceri ve yetkinliğe dayalı tek seferlik ücret

Belirli dönemlerde artış

Test edilmeyen beceri ve yetkinliklere ücret ödememe

Açıklama:

Kişiye dayalı ücret yapılarıyla ilgili önemli bir konu, kazanılan yeni beceri ve yetkinliklerin ücretlere ne zaman yansıtılacağıdır. Bu konuda iki yoldan biri tercih edilebilir: 1) Derhal artış, 2) Belli dönemlerde artış. İlkinde kişinin beceri-yetkinlik kazanımı geçerli yöntemlerle tespit edildiğinde hemen ücretinde artış yapılır. İkincisinde ise, artışlar, 3, 46, 12 aylık periyotlarda yapılır. Diğer bir konu da, kazanılan beceri ve yetkinlik ile bunların karşılığı olan ücret veya artışının ne kadar süre geçerli olacağıdır. Bu konuda da iki seçenek vardır: 1) Bir beceri veya yetkinlik ve onun karşılığı olan ücret bir kere kazanıldıktan sonra sürekli olarak geçerli olur. 2) Beceri ve yetkinlikler ile ücret karşılıkları belirli süreler için geçerlidir, anılan süreler sonunda geçerliliği yeniden test edilmeyen beceri ve yetkinlikler için ücret ödenmez.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Başarı (performans)
Beceri ve yetkinlik
Cinsiyet
Kıdem

Ücret bandı içinde ücret artış ve farklılaştırması yukarıdaki faktörlerden hangisine/hangilerine göre gerçekleşir?

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Ücret bandı içinde ücret artış ve farklılaştırması; 1) Kıdeme, 2) Başarıya (performansa), 3) Becerilere ve yetkinliklere, 4) Karma yönteme (birden çok faktöre) göre olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Kıdeme dayalı artışın, diğer ücretlendirmelerle karşılaştırıldığında eleştirildiği güçsüz yönü aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Esnek olması

Başarıyı önemsememesi

Herkese aynı oranda yapılması

Liyakatı öne çıkarması

İşletmeye ilave maddi yük getirmesi

Açıklama:

Kıdeme dayalı ücret artışında, genellikle her hizmet yılı için personelin temel ücretlerine belirli oranda bir kıdem zammı eklenir. Kıdem artışları, ücret aralığının ara kademelere bölünmesi ve her kıdem dönemi sonunda personelin ücretlerinin bir üst kademeye yükseltilmesi şeklinde de uygulanabilir. Böylece aynı iş-ücret grubunda yer alan farklı kıdeme sahip personelin ücretleri arasında bir farklılık oluşur. Kıdeme dayalı artış, esnek olmaması ve başarıyı dikkate almaması yüzünden sıkça eleştirilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Ücretlemede iç ve dış eşitliği sağlamak

Ücret memnuniyetini sağlamak

Personel ve işletme performansını geliştirmek

Yukarıdaki hedeflere ulaşmak için ücret yapısının oluşturulmasında neye en fazla dikkat edilmelidir?

Nesnel temellere dayalı olması

Ücret artışlarının çalışanın isteğine göre belirlenmesi

Müşteri memnuniyetinin ön planda tutulması

En çok öznel verilere güvenilmesi

İşletme karlılığının arttırılması

Açıklama:

Ücret yapısının nesnel temellere dayalı olarak oluşturulmasının işletme ve çalışan açısından önemi ücretlemede iç ve dış eşitliği, ücret memnuniyetini sağlamak, böylece personel ve işletme performansını geliştirmek açısından son derece önemli bir çalışmadır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Kişiye dayalı ücret yapılarını farklı bir şekilde nitelendirmek isteyen Şükriye Hanım’ın hangi tanımlamayla bunu yapması en uygun olur?

Prime dayalı ücret yapısı

Çırak-kalfa-usta hiyerarşisi

Basamak tipi ücretleme

İşe dayalı ücret yapısı

Band tipi ücretlendirme

Açıklama:

Kişiye dayalı ücret yapıları, personelin sahip oldukları beceri ve yetkinliklere göre temel ücretlerin farklılaştırılmasını içerir. Geleneksel çırak-kalfa-usta hiyerarşisinin günümüzdeki uzantısı olan bu yeni yapı türü, özellikle personelin sahip oldukları beceri ve yetkinliklerin ve bunları geliştirmelerinin ödüllendirilmek istendiği durumlara uygundur.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Kişiye dayalı ve geleneksel işe dayalı ücret yapı ve sistemleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kişiye dayalı yapılarda ücret, çalışanın yaptığı iş miktarına göre ödenir.

İşe dayalı yapılarda ücret artışı yapılırken çalışanların yetenekleri ve becerileri esas alınır.

İşe dayalı yapılarda çalışanlar sahip oldukları özelliklere uyan çeşitli farklı işlerde çalıştırılabilirler.

İşe dayalı yapılarda ücret artışı çalışanların kıdemlerine, performanslarına ve bir ölçüde nitelik artışına göre yapılır.

Kişiye dayalı yapılarda asıl ödüllendirilen işverenlerin kapasiteleridir.

Açıklama:

Kişiye dayalı yapılarda ücret, çalışanın yaptığı iş miktarına göre değil sahip oldukları bilgiye, becerilere ve yetkinliklere göre ödenir. İşe dayalı yapılarda ücret artışı yapılırken çalışanların yetenekleri ve becerileri değil kıdemleri ve performansları esas alınır. İşe dayalı yapılarda çalışanlar belli bir işe atanırlar. Bu işin değişmesi için terfi, transfer, tenzil-i rütbe gibi uygulamalar gerekir. Kişiye dayalı yapılarda asıl ödüllendirilen işverenlerin kapasiteleri değil, çalışanların sahip oldukları bilgi, beceri ve yetkinliklerdir. İşe dayalı yapılarda ücret artışı çalışanların kıdemlerine (kaç yıldan bu yana çalışmakta olduğuna), performanslarına (ne kadar performans gösterdiklerine) ve bir ölçüde nitelik artışına (eğitim düzeylerindeki ve dil becerilerindeki gelişimlerine) göre yapılır. Bu nedenle sorunun doğru cevabı D seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdaki ifadelerin hangisinde ücret teriminin tanımı doğru olarak yapılmıştır?

Örgütün kazancının hak sahiplerine eşit dağıtımı

Üretime emek katan iş gücüne ödenen nakdi büyüklük

Örgütün kar dağıtımı

Örgütte sadece yöneticilerin aldıkları ücret

Örgütün çalışanlarına dağıttı ikramiye

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.
Temel üretim faktörlerinden birisi olan emeğin üretime fikren ya da bedenen katkı sağlaması nedeniyle işgücüne bir bedel ödenmesi gerekir. Üretime düşünsel veya fiziksel emeğini katan işgücüne veya çalışanlara, verdikleri hizmetleri karşılığında ödenen ayni ve nakdî büyüklüğe ücret denilmektedir. Bu açıklamadan da görülebileceği gibi sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdaki maddelerden hangisi ücret türlerinden biri değildir?

Asgari ücret

Yarım ücret

Ürün bedeli karşılığı ücret

Fazla çalışma ücreti

Hafta tatili ücreti

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.
Ücretler çok farklı açıdan sınıflandırılabilir. Konumuz gereği İş Kanunu’nda yer alan ücret türlerini ele alacağız. İş Kanununa göre ücret türleri Asgari ücret, yarım ücret, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ve genel tatil ücretidir. Bu açıklamada da görülebileceği gibi ürün bedeli karşılığ ücret bir ücret türü değildir. Yani sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdaki maddelerin hangisinde yıllık izin ücretinin tanımına yer verilmiştir?

En az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık izinlerinde ödenen ücrettir.

Örgüt çalışanlarının izne ayrılmaları için ödenen ücrettir.

Örgütte işe yeni başlayan çalışanlara ödenen ücrettir.

Örgütten işten ayrılan çalışanlara ödenen ücrettir.

Örgüt çalışanlarına her yıllık ödenen ikramiye ücretidir.

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.
İş Kanununda yapılan düzenlemeler çerçevesinde en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir (4857/md.53). İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin iznine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir. Bu açıklamalarda da görülebileceği gibi sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdaki maddelerin hangisinde net ücret tanımı yer almaktadır?

Brüt ücretten sadece vergilerin kesintisinden sonra çalışanların eline geçen kısım

Brüt ücrete çocuk yardımı ödeneğinin eklenmesinden sonra çalışanların eline geçen ücret

Brüt ücretten sadece kamu kesintilerinin çıkarılması sonucunda çalışanların eline geçen ücret

Brüt ücretten sosyal sigorta piriminin kesilmesinden sonra çalışanların eline geçen ücret

Brüt ücretten sosyal sigorta pirimi, vergi ve diğer kamu kesintilerinden sonra çalışanların eline geçen kısım

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.
İşverenin çalışana ödediği ve ücret bordrosunda gösterilen ücret brüt ücrettir. Brüt ücretten sosyal sigorta primleri, vergiler ve diğer kamu kesintileri, sendika aidatı vb. kesintiler çıkarıldıktan sonra çalışanın eline geçen kısma ise net ücret denilmektedir. Buna sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdaki maddelerin hangisinde ücret bordrosu üzerinde gösterilen unsurlardan birisi değildir?

Gelir vergisi stopajı

Sosyal sigorta işçi payı

İşçinin örgüte olan maliyeti

Brüt ücret

Net ücret

Açıklama:

Bir işçinin net ücretini hesaplayabileceksiniz.
Bordro ya da ücret bölümü her bir işçinin brüt ve net ücretlerini belirleyerek toplam ücretleri gösteren bordroyu düzenler ve her bir işçinin gelirine ilişkin kayıtları tutar. İşçilere ödenecek net ücretler, sigorta ve vergi kesintileri hesaplanır. İşçinin örgüte olan maliyeti bordro üzerinde gösterilmez. Buna göre sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi İş Kanununda söz edilen ücret türlerinden birisi değildir?

Asgari ücret

Yarım ücret

Genel tatil ücreti

Performans ücreti

Hafta tatili ücreti

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.
İş Kanununa göre ücret türleri Asgari ücret, yarım ücret, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ve genel tatil ücretidir. Buna göre sorunun doğru cevabı

Doğru Cevap: D

Soru 7

Her bir işçinin brüt ve net ücretlerini belirleyerek toplam ücretini ve gelirine ilişkin kayıtları gösteren belgeye ne ad verilir?

Senet

Bordro

Bono

Kupon

Avans

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Belli bir dönem içinde tahakkuk ettirilen işçilik maliyetlerinin, dolaylı-dolaysız ayırımının yapılarak, o dönemin imalat maliyetlerine yüklenmesi kimin görevidir?

Personel servisi

Endüstri mühendisliği

Sigorta servisi

Sosyal güvenlik servisi

Maliyet muhasebesi servisi

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Bir sigortalının günlük kazancı aşağıdakilerden hangisi ile hesaplanır?

O ay alınmış ücretler toplamı 30'a bölünür.

O ay alınmış ücretler toplamından tatil ücretleri çıkarılarak 30'a bölünür.

O ay alınmış ücretler toplamı, prime esas ücret aldığı gün sayısına bölünür.

O ay alınmış ücretler toplamından asgari ücret çıkarılarak 30'a bölünür.

O ay alınmış ücretler toplamı 20'ye bölünür.

Açıklama:

Bir işçinin net ücretini hesaplayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 10

"Gelir vergisinin hesaplanması" aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Gelir Vergisi Matrahı=Brüt Ücret- (SGK İşçi Payı+İşçi İşsizlik Sigorta Payı)

Gelir Vergisi Matrahı=Net Ücret- (SGK İşçi Payı+İşçi İşsizlik Sigorta Payı)

Gelir Vergisi Matrahı=Brüt Ücret+ İşçi İşsizlik Sigorta Payı

Gelir Vergisi Matrahı=Net Ücret*(SGK İşçi Payı+İşçi İşsizlik Sigorta Payı)

Gelir Vergisi Matrahı=Brüt Ücret / SGK İşçi Payı

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Üretime düşünsel veya fiziksel emeğini katan iş gücüne veya çalışanlara, verdikleri hizmetleri karşılığında ödenen ayni ve nakdî büyüklük aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilebilir?

Emek

Ücret

Bordro

Prim

Tahakkuk

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Yasa ve sözleşme ile işçiye sağlanan para veya para ile ölçülmesi mümkün menfaatlerin, prim ve sosyal yardımların kök ücrete eklenmesi ile oluşan ücrete ne ad verilir?

Kök ücret

Asgari ücret

Giydirilmiş ücret

Asıl ücret

Yarım ücret

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Asgari ücretin tanımı aşağıdakilerin hangisinde en doğru şekliyle ifade edilmiştir?

İşyerinde işçiyi bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan bir durumun oluşması halinde ödenen ücret

Hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın ödenen ücret

Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmayıp da akort, komisyon ücreti, kâra katılma ve yüzde usulü ücret gibi belirli olmayan süre ve tutar üzerinden ücret alan işçinin izin süresi için verilecek ücret

İşçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarının günün fiyatları üzerinden hesaplanması yoluyla komisyon tarafından belirlenen ve ilan edilen ücret

İş Kanununda yapılan düzenlemeler çerçevesinde en az bir yıl çalışmış olan işçilere verilen izin ücreti

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Ücret kavramı yasal kesintilerden arındırılmış olan ……I……. ve yasal kesintiler yapılmamış ………….II………… olarak iki şekilde ortaya çıkmaktadır.Yukarıdaki ifadede boşluklarda verilen I ve II yerine sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirildiğinde cümle doğru olarak tamamlanabilir?

I: net ücret; II: brüt ücret

I: brüt ücret; II: net ücret

I: asgari ücret; II: net ücret

I: brüt ücret; II: asgari ücret

I: ikramiye; II: net ücret

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Ücretlilerin vergi matrahları üzerinden vergi tarifesi kullanılarak hesaplanan gelir vergisinden, çalışanın medeni durumuna göre yılın başında uygulanan brüt asgari ücret esas alınarak hesaplanacak indirim tutarına ne ad verilir?

Asgari ücret

Damga vergisi

Prim

Kurumlar vergisi

Asgari geçim indirimi

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi ücretin tahakkuku ile ilgili yasal düzenlemelerden biri değildir?

2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu

4857 sayılı İş Kanunu

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi ücretin tahakkuku ile ilgili yasal düzenlemelerden biridir?

2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu

4857 sayılı İş Kanunu

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu

2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu

6562 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 18

İş Kanuna göre aşağıdakilerden hangisi ücret türlerinden biri değildir?

Asgari ücret

Yarım ücret

Fazla çalışma ücreti

Hafta tatil ücreti

Kök ücret

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Asgari ücret kim tarafından belirlenir?

İşveren tarafından

Başbakanca

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı

Cumhurbaşkanınca

Bakanlar Kurulu ratafından

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Genel tatil günü olarak kabul edilen bir günde çalışan birine İş Kanuna göre günlük ücretinin yüzde kaç yükseltilmesiyle ödeme yapılır?

100

150

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Normal koşullara oranla işçinin yükleneceği ek yük ve külfetleri, gösterdiği özel ve olağanüstü çabaları karşılamaya yönelik ilave ödemelere ne ad verilir?

Ücret

Yıllık kazanç

Asgari ücret

Prim-Ek yararlar

Yarım ücret

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi İş Kanunu'nda yer alan ücret türlerinden birisi değildir?

Öğle tatili ücreti

Asgari ücret

Hafta tatili ücreti

Yarım ücret

Genel tatil ücreti

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Ücret en geç ne kadar sürede ödenir?

Haftada bir

Günde bir

Ayda bir

Yılda bir

On beş günde bir

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 24

İşverenin çalışanına ödediği ve ücret bordrosunda gösterilen ücrete ne ad verilir?

Yarım ücret

Brüt ücret

Net ücret

Prim

Sosyal yardımlar

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Ücret bordrosu formüllerine göre "SGK Primi İşçi Payı" formülü aşağıdakilerden hangisidir?

Brüt ücret x %1

Brüt ücret x %2

Gelir vergisi matrahı x Gelir vergisi oranı

Brüt ücret x %06,6

Brüt ücret x %14

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Gelir Vergisi Kanununa göre, hizmet erbabının ikinci dereceden sakat sayılabilmesi için, çalışma gücünü aşağıdaki oranlardan hangisi ölçüsünde kaybetmiş olması gerekir?

60%

70%

50%

80%

90%

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 27

İş Kanunu’nda yapılan düzenlemeler çerçevesinde, işçilere yıllık ücretli izin verilmesi için en az ne kadar süre çalışmış olmaları gerekir?

1 ay

3 ay

6 ay

1 yıl

2 yıl

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi ücretin tahakkuku ve ödenmesi ilgili yasalar arasında yer almaz?

1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun

4857 sayılı İş Kanunu

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

2821 sayılı Sendikalar Kanunu

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 29

İş Kanunu’na göre haftalık en fazla çalışma süresi aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi 4857 Sayılı İş Kanunu kapsamındaki ücret türlerinden biri değildir?

Asgari ücret

Yarım ücret

Fazla çalışma ücreti

Hafta tatili ücreti

Tam ücret

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Brüt ücretten SGK işçi payı ve işçi işsizlik sigorta payını çıkarmak suretiyle elde edilen tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Gelir vergisi matrahı

Asgari ücret

Asıl ücret

Kök ücret

Esas ücret

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Ücret sayılan ödemeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

İkramiyeler

Fazla mesai ücretleri

Fazla mesai primleri

Üretim primi

Yıllık izin ücretleri

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi ücret benzeri ödemeler arasında yer alır?

İkramiyeler

Asıl ücret

Esas ücret

Kök ücret

Fazla mesai primleri

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 34

İşçiye sağlanan yan çıkarların yani ikramiye, prim, sosyal yardımlar ile diğer ek ödemelerin katılmadığı ücrete verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Kök ücret

Ek ücret

Prim

Sosyal yardım

Alacaklar

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 35

İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası kolları aşağıdaki sınıflamalardan hangisi içinde yer alır?

Kısa vadeli sigorta kolları

Uzun vadeli sigorta kolları

Genel sağlık sigortası

Orta vadeli sigorta kolları

Stratejik sigorta kolları

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Sosyal yardımlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Performans ikramiyeleri

Sosyal sigorta işveren payı

Tasarrufu teşvik işveren payı

İştirak primi

Konut ve kira yardımı

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi 4857 Sayılı İş Kanunu kapsamındaki ücret türlerinden biri değildir?

Tam ücret

Asgari ücret

Yarım ücret

Fazla çalışma ücreti

Hafta tatili ücreti

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 38

İş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık ve analık sigortası hangi sigorta kolu kapsamındadır?

Uzun vadeli sigorta kolları

Kısa vadeli sigorta kolları

Zorunlu sigorta kolları

Tehlike sınıfları sigorta kolları

İşyeri sigorta kolları

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi ücret sayılan ödemeler kapsamında yer alır?

Kök ücret

Çıplak ücret

Çocuk zammı

Eğitim ve öğretim yardımı

Fazla mesai ücretleri

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 40

İşçiye sağlanan ek olanakların; yani ikramiye, prim, sosyal yardımlar ile diğer ek ödemelerin katılmadığı ücrete ne ad verilir?

Kök ücret

Asgari ücret

Yarım ücret

Fazla çalışma ücreti

Yıllık izin ücreti

Açıklama:

Ücret kavramını ifade edebileceksiniz.
İşçiye sağlanan yan çıkarların yani ikramiye, prim, sosyal yardımlar ile diğer ek ödemelerin katlmadığı ücrete kök ücret denir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Herhangi bir ödemenin ücret sayılabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin olması gerekir?

Yüksek performans gösterilmiş olması

Belirli bir işverene tabi olunması

Tam gün çalışılması

Sendikaya üye olunması

En az bir ay çalışılmış olması

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.
Herhangi bir ödemenin ücret olarak kabul edilebilmesi için gerekli olan ilk unsur çalışanın işverene tabi olmasıdır. Ücret gelirini meydana getiren üç ana unsur vardır. Bu unsurlar; bir işverene tabi olma, belli bir iş yerine bağlı olma ve hizmetin karşılığı olarak bir ödemenin yapılmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Bir işyerinde işin belirli bir süre durması durumunda aşağıdakilerden hangisi ödenir?

Asgari ücret

Genel tatil ücreti

Yarım ücret

Yıllık izin ücreti

Hafta tatili ücreti

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.
Yarım ücret: İşyerinde işçiyi bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan bir durumun oluşması halinde (örneğin; deprem, sel felâketi, makinelerde arıza çıkması, fabrikanın revizyona girmesi, genel bir hammadde sıkıntısı gibi) çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye, bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Asgari ücret ne kadar süreyle geçerli olacak şekilde belirlenir?

Üç Yıl

İki yıl

Bir yıl

Altı ay

Üç ay

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırları en geç iki yılda bir belirlenir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi uzun vadeli sigorta kollarından biridir?

Yaşlılık ve ölüm

İş kazası

Hastalık

Analık

Meslek hastalığı

Açıklama:

Ücreti oluşturan unsurları tanımlayabileceksiniz.
Uzun Vadeli Sigorta Kolları: Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası kollarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Ücret aşağıdakilerden hangisi aracılığıyla ödenmez?

Türk parası ile

İşyerinde

Emre muharrer senetle, kuponla veya yurtta geçerli parayı temsil ettiği iddia edilen bir senetle

Özel olarak açılan bir banka hesabına

Nakit olarak, elden

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.
1 Ocak 2009 tarihinden itibaren ödenecek ücretler ve “prim, ikramiye gibi her türlü istihkak” bankalar aracılığı ile ödenir. Ücret yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenebilir. Emre muharrer senetle (bono ile), kuponla veya yurtta geçerli parayı temsil ettiği iddia olunan bir senetle veya diğer herhangi bir şekilde ücret ödemesi yapılamaz.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Asgari geçim indiriminden aşağıdakilerden hangisi yararlanabilir?

Düşük ücretliler

Sakatlığı bulunanlar

Ücretlinin birinci dereceden yakınları

Sadece gerçek usulle vergilendirilen gerçek kişiler

Esnaf ve sanatkârlar

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.
Ücretleri gerçek usulde vergilendirilen gerçek kişiler asgari geçim indiriminden yararlanabilecektir. Ancak; 1) Ücretleri diğer ücret kapsamında vergilendirilen hizmet erbabı, 2) Ücret geliri elde etmeyen diğer gerçek kişiler, 3) Başka bir kanun hükmü (4490 Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu, 4691 Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu v.b.) uyarınca ücretlerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmayanlar, 4) Dar mükellefiyet kapsamında ücret geliri elde edenler asgari geçim indiriminden yararlanamazlar.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Sosyal sigorta priminin matrahı aşağıdakilerden hangisidir?

Asgari ücret

Sigortalıya yapılan ücret benzeri ödemeler

Sigortalıya ödenen net ücret

Sigortalının brüt ücreti

Sigortalının normal mesai ücreti

Açıklama:

Ücretlerden yapılması gereken indirimleri belirleyebileceksiniz.
Prim matrahı, genel olarak primlerin hesabında esas alınacak matrah, sigortalının ücretidir. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir. Prime esas kazançların hesabında; 1) Hak edilen ücretlerin, 2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların, 3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin brüt toplamı esas alınır.

Doğru Cevap: D

Ünite 6

Soru 1

Günümüzde çalışanların performansının artırmak amacıyla ücret sistemlerinin yanında kullanılan sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Fiyat sistemi

Örgüt sistemi

Fayda sistemi

Ödül sistemi

Vizyon sistemi

Açıklama:

Ödül ve ödüllendirme kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
Çalışanların en önemli beklentileri tarih boyunca emeklerinin karşılığı olarak adil bir ücret almak olmuştur. Bu beklenti bugün de önemini aynen korumaktadır. Ancak günümüzde çalışanların performansının artırılmasını sağlamak için ücret sistemlerinin yanında ödüllendirme sistemleri de kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirme sisteminin amaçlarından birisi değildir?

Nitelikli çalışanların işletmeye kazandırılması ve elde tutulması

Kurum kültürünün desteklenmesi

Nitelikli çalışanlarından daha az vergi kesintisi yapılması

Mevcut çalışanların motivasyon ve performansının artırılması

Çalışanların bilgi ve yeteneklerinin geliştirilmesi

Açıklama:

Ödüllendirme uygulamalarının temel amaçlarını sıralayabileceksiniz.
Ödüllendirme sisteminin amaçları:
Nitelikli çalışanların işletmeye kazandırılması ve elde tutulması,
Kurum kültürünün desteklenmesi,
Mevcut çalışanların motivasyon ve performansının artırılması, Çalışanların bilgi ve yeteneklerinin geliştirilmesi

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Maslow’un ihtiyaç modeline göre giderildiklerinde motive eden ve giderilmediklerinde motivasyonu engelleyen motive edici faktörledir?

Ait olma ve sevgi ihtiyaçları

Taktir ve saygı ihtiyaçları

Güvenlik ihtiyaçları

Fizyolojik ihtiyaçlar

İş garantisi İhtiyacı

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Maslow modelinde kendini tamamlama ihtiyacı, takdir ve saygı ihtiyacı giderildiklerinde motive eden ve giderilmediklerinde motivasyonu engelleyen motive edici faktörledir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Çalışanların işletmeleriyle olan ilişkilerinde diğer çalışanlarla eşit muamele görme beklentilerine dayanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Beklenti Kuramları

Pekiştirme Kuramları

Amaç Belirleme Kuramı

Bekleyiş Kuramı

Eşitlik Kuramı

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Eşitlik kuramı çalışanların işletmeleriyle olan ilişkilerinde diğer çalışanlarla eşit muamele görme beklentilerine dayanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi "Dışsal Ödül" türlerinden birisidir?

Doğrudan Ödemeler

Eğitim Olanakları Sunma

Sosyalleşme Olanakları Sunma

Takdir ve Teşekkür

İş Güvencesi

Açıklama:

İşletmelerde çalışanları motive etmede yararlanılan farklı ödül türlerini listeleyebileceksiniz.
Dışsal ödüllendirme sistemleri daha çok ekonomik bir nitelik taşıdıklarından şu üç farklı başlık altında sınıflandırılabilirler: Doğrudan ödemeler, dolaylı ödemeler ve parasal olmayan ödüller.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdaki maddelerin hangisinde işletmelerde yönelik ödüllendirme sistemlerinin bulunmasının gerekçesi doğru olarak açıklanmıştır?

İşletmede çalışan ve çalışmayanların ayrımının yapılması

Çalışanlar arasında rekabet oluşturarak üretimi arttırmak

Çalışanların performanslarının arttırılmasını sağlamak

İş değeri yüksek çalışanların işletmeye bağlılıklarını arttırmak

İş gücünden yararlanılmayan çalışanların ayıklanmasını sağlamak

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdaki maddelerde yer alan ifadelerden hangisi bir örgütteki çalışanlar için verilebilecek bir ödül olarak nitelendirilemez?

Çalışanlara aylık maaş ödemesi

Belirli kriterlere göre yapılan ek ödemeler

Yöneticiler tarafından ifade edilen takdir cümleleri

Yöneticilerin beden dilleri ile samimiyet göstergeleri

Nitelikli üretilen iş karşılığı yapılan ek ödemeler

Açıklama:

Ödül ve ödüllendirme kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
Ödüller her zaman parasal nitelikte olmak zorunda değildir. Bazen yönetici tarafından dile getirilen bir takdir cümlesi, memnuniyet içeren dostça bir gülümseme veya beden diliyle ortaya konan samimi bir jest bile ödüllendirici olabilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

McClelland'ın modelinde ilişki kurma ve güç kazanma ihtiyaçlarının temel nedeni aşağıdaki maddelerin hangisinde yer almaktadır?

Başarısızlıktan korkma

Takdir ve saygı ihtiyacı

Kendini tamamlama ihtiyacı

Güvenlik ihtiyacı

Başarma ihtiyacı

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
McClelland’ın modelinde insan ihtiyaçları üç başlık altında incelenmektedir. Bunlardan ilki, başka insanlarla iletişim içerisinde olma, sosyal gruplara katılma gibi kavramlarla ifade edilen ilişki kurma ihtiyacıdır. İkincisi, güç kazanma ihtiyacıdır. Güç kazanma ihtiyacı insanların başkaları üzerinde otorite kurma, sözünü dinletme, insanları etki altında bırakma istekleri gibi biçimlerde ortaya çıkmaktadır. Üçüncüsü ise, hem ilişki kurma hem de güç kazanma ihtiyaçlarının temel nedeni olan başarma ihtiyacını ele almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi pekiştirme kuramının temel doğrularındandır?

Tüm bireylerin aynı etkenlerden dolayı motivasyonlarının artması

Çevre tarafından benimsenen davranışların tekrarlanması, benimsenmeyen davranışların tekrarlanmaması

Bireylerin temel ihtiyaçlarını karşılamak için motivasyonlarının yüksek olması

Örgütlerde ödül alan çalışanların, ödül almayan çalışanların motivasyonlarının artmasına sebep olması

İçsel ve dışsal ödüllerin temel olarak tüm çalışanların motivasyonlarının artmasını sağlaması

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Beklenti kuramları insanları belli davranışlar göstermeye iten faktörün beklentiler ve o beklentilere atfedilen değerler olduğunu kabul ederken, pekiştirme kuramları ise tam tersi bir yaklaşımla insanların belli davranışların sonucunda elde ettikleri ödüllere göre motive olduklarını iddia etmektedir. Bir anlamda çevre tarafından benimsenen davranışlar tekrarlanırken benimsenmeyen davranışlar da tekrar edilmemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Amaç belirleme kuramının örgütlerde motivasyon sağlamaya yönelik temel dayanağı aşağıdaki maddelerin hangisinde açıklanmıştır?

Çalışanların adil bir ortamda bulunmalarına yönelik algıları motivasyonlarını arttırır

İnsanlar belirli davranışların sonucunda elde ettikleri ödüllere göre motive olurlar

İnsanların motivasyonlarının temel belirleyicisi beklentileridir

Kişilerin belli davranışları gösterme motivasyonun şiddeti amaçlarına göre değişmektedir

Çalışanlar öncelikli gereksinimlerini karşılayabildikleri derecede motivasyonlarını yüksek tutarlar

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 11

İhtiyaçlar hiyerarşisi kuramını ortaya atan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Maslow

McClelland

Atkinson

Porter

Herzberg

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Maslow’un kuramı ihtiyaçlar hiyerarşisidir. Maslow’a göre, insan ihtiyaçları beş grup altında sınıflandırılabilir. Yeme, içme, cinsellik, yaşama gibi temel fizyolojik ihtiyaçlar; çevrenin ve geleceğin tehditlerden uzak olmasını ifade eden güvenlik ihtiyacı; diğer insanlarla bir arada olmayı ifade eden ait olma ve sevgi ihtiyacı; yapıp ettiklerinin başkaları tarafından takdir edilmesini ifade eden saygı görme ihtiyacı ve en son olarak da insanın bir anlamda kendini ölümsüz kılacak şekilde olumlu anılmasını sağlayacak birtakım buluşlara, başarılara imza atmasını ifade eden kendini gerçekleştirme ihtiyacı.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kapsam kuramları genel olarak insanları tek-tip beklentilere sahip bireyler olarak kabul etmektedir.

Atkinson insanların temel ihtiyaçlarını başarılı olma ihtiyacı olarak belirlemiştir.

McClelland’ın modelinde insan ihtiyaçları ilişki kurma, güç kazanma ve başarma ihtiyaçlarıdır.

Maslow modelinde ilk üç sıradaki ihtiyaçlar giderildiklerinde motive edici olmayan ama giderilmediklerinde motivasyonu engelleyen hijyen faktörlerdir.

Herzberg’in Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisine dayalı olarak geliştirdiği kuramı başarma ihtiyacı kuramıdır.

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Herzberg’in Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisine dayalı olarak geliştirdiği kuramı çift faktör kuramıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Pavlov ve Skinner adlı araştırmacıların hayvanlar üzerinde yaptıkları deneylerin sonucunda geliştirdikleri kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Eşitlik kuramı

Pekiştirme kuramı

Amaç belirleme kuramı

Beklenti kuramı

Fizyolojik ihtiyaç kuramı

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Pavlov ve Skinner adlı araştırmacıların hayvanlar üzerinde yaptıkları deneylerin sonucunda geliştirdikleri pekiştirme kuramları belirli davranışları özendirmenin iki farklı yönteminden bahsetmektedirler: ödüllendirme ve cezalandırma.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Maaş kapsamında yer almayan ekonomik ödüller için aşağıdaki ifadelerden hangisi kullanılır?

Katılımcı yönetim

Doğrudan ödeme

İş güvencesi

Dolaylı ödeme

İçsel Ödül

Açıklama:

İşletmelerde çalışanları motive etmede yararlanılan farklı ödül türlerini listeleyebileceksiniz.
Dolaylı ödemeler de işletmelerin çalışanlarını ödüllendirmek üzere sundukları maddi ve ekonomik ödüller arasındadır. Doğrudan ödemelerden farkı ise dolaylı ödemelerin doğrudan normal çalışma sürelerinin karşılığı olarak verilmemesidir. Dolayısıyla dolaylı ödemeler maaş kapsamında yer almayan ekonomik ödüllerdir

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdaki kuramlardan hangisi Edwin Locke tarafından geliştirilmiştir?

Beklenti kuramı

Pekiştirme kuramı

Amaç belirleme kuramı

Eşitlik kuramı

Güvenlik kuramı

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirmenin amaçlarından biri değildir?

İşletme vizyon ve değerlerinin çalışanlarca paylaşılması

Nitelikli çalışanların işletmeye kazandırılması ve elde tutulması

Mevcut çalışanların motivasyon ve performansının artırılması

Çalışanların bilgi ve yeteneklerinin geliştirilmesi

İş sağlığı ve güvenliğinin artırılması

Açıklama:

Ödüllendirme uygulamalarının temel amaçlarını sıralayabileceksiniz.
Ödüllendirme sadece çalışanların belli hedeflere ulaşmaları halinde elde edecekleri bazı özendiriciler sunularak daha yüksek bir motivasyonla çalışmak için özendirilmelerini kapsamamaktadır. İşletmelerde ödüllendirme sistemlerinden pek çok farklı amaçla yararlanılmaktadır. Bunlar;
İşletme vizyon ve değerlerinin çalışanlarca paylaşılması
Nitelikli çalışanların işletmeye kazandırılması ve elde tutulması
Mevcut çalışanların motivasyon ve performansının artırılması
Çalışanların bilgi ve yeteneklerinin geliştirilmesi

Doğru Cevap: E

Soru 17

Ödül sisteminin en önemli hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Çalışanları daha yüksek performans ortaya koyma konusunda isteklendirme

Çalışanlar arasındaki iletişimi artırma

Çalışanların üstleriyle ilişkilerini iyileştirme

Çalışanların gelirini artırma

İş sağlığı ve güvenliğinin artırılması

Açıklama:

Ödüllendirme uygulamalarının temel amaçlarını sıralayabileceksiniz.
Ödüllendirme sistemlerinin en önemli hedefi çalışanların motivasyonunu artırarak onları daha yüksek bir performans ortaya koyma konusunda isteklendirmektir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerin hangisinde Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi basitten karmaşığa doğru sıralanmıştır?

Kendini tamamlama ihtiyacı - Takdir ve saygı ihtiyaçları - Ait olma ve sevgi ihtiyaçları - Güvenlik ihtiyaçları - Fizyolojik ihtiyaçlar

Fizyolojik ihtiyaçlar - Güvenlik ihtiyaçları - Ait olma ve sevgi ihtiyaçları - Takdir ve saygı ihtiyaçları - Kendini tamamlama ihtiyacı

Kendini tamamlama ihtiyacı - Ait olma ve sevgi ihtiyaçları - Takdir ve saygı ihtiyaçları - Güvenlik ihtiyaçları - Fizyolojik ihtiyaçlar

Fizyolojik ihtiyaçlar - Takdir ve saygı ihtiyaçları - Ait olma ve sevgi ihtiyaçları - Güvenlik ihtiyaçları - Kendini tamamlama ihtiyacı

Fizyolojik ihtiyaçlar - Ait olma ve sevgi ihtiyaçları - Takdir ve saygı ihtiyaçları - Güvenlik ihtiyaçları - Kendini tamamlama ihtiyacı

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi: Fizyolojik ihtiyaçlar - Güvenlik ihtiyaçları - Ait olma ve sevgi ihtiyaçları - Takdir ve saygı ihtiyaçları - Kendini tamamlama ihtiyacı

Doğru Cevap: B

Soru 19

“…………………. daha çok kişilerin psikolojik beklentilerini karşılamaya dönük manevi ödüllerden oluşmaktayken, ……………… ise çalışma veya özel yaşam çevrelerinden kaynaklanan sosyolojik temelli beklentilerin karşılanmasına yönelik maddi yönü daha ön planda olan ödüllerdir.” cümlesindeki boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangisi gelecektir?

Planlı ödüller - Sürpriz ödüller

Açık ödüller - Gizli ödüller

İçsel ödüller - Dışsal ödüller

Doğrudan ödüller - Dolaylı ödüller

Bireysel bazlı ödüller - Takım bazlı ödüller

Açıklama:

İşletmelerde çalışanları motive etmede yararlanılan farklı ödül türlerini listeleyebileceksiniz.
İçsel ödüller daha çok kişilerin psikolojik beklentilerini karşılamaya dönük manevi ödüllerden oluşmaktayken, dışsal ödüller ise çalışma veya özel yaşam çevrelerinden kaynaklanan sosyolojik temelli beklentilerin karşılanmasına yönelik maddi yönü daha ön planda olan ödüllerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

McClelland ve Atkinson insanların en önemli ihtiyacının aşağıdakilerden hangisi olduğunu ileri sürerler?

Başarma ihtiyacı

Takdir ve saygı ihtiyaçları

Ait olma ve sevgi ihtiyaçları

Güvenlik ihtiyaçları

Fizyolojik ihtiyaçlar

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
McClelland ve Atkinson insanların en önemli ihtiyaçlarının başarma ihtiyacı olduğunu ileri sürerler. Onlara göre insanlar belli konularda başarı gösterme ihtiyacı içerisindedirler. Buna bağlı olarak da başarısız olmaktan korkarlar.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Ödüllendirme ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?

Ödüller her zaman parasal nitelikte olmak zorundadır.

Ödüllendirme kavramı işletmeler açısından dar ve geniş kapsamlı olarak tanımlanır.

Sağlık sigortaları, emeklilik programları, araba, cep telefonu vb. katkılar ödüllendirme olarak nitelendirilebilir.

Ödüllendirme sistemlerinin adil, eşit ve sürekli bir yapıda kurulması ve devam ettirilmesi gerekir.

Hepsi

Açıklama:

Ödül ve ödüllendirme kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
Çalışanların performansının artırılmasını sağlamak için ücret sistemlerinin yanında ödüllendirme sistemleri de kullanılmaktadır. Çünkü belli bir aşamadan sonra ücretin tek başına motive edici özelliği azalmaktadır. Özellikle benzer ücreti başka işletmelerde de alabilecek bir çalışanı işletmeye bağlayacak ücret dışı bazı özendiricilere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu özendiricilerin tümü hep birlikte ödüllendirme kavramı altında yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirmenin başlıca amaçlarından birisi değildir?

Nitelikli çalışanların işletmeye kazandırılması.

Mevcut çalışanların motivasyon ve performansının artırılması.

Çalışanların sadece para yolu ile mutlu edilmesi.

Kurum kültürünün desteklenmesi.

Örgüt yapısının oluşturulması ve güçlendirilmesi.

Açıklama:

Ödül ve ödüllendirme kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
İşletmelerde ödüllendirme sistemlerinden şu farklı amaçlar için yararlanılmaktadır: Nitelikli çalışanların işletmeye kazandırılması ve elde tutulması, Mevcut çalışanların motivasyon ve performansının artırılması, Kurum kültürünün desteklenmesi, Örgüt yapısının oluşturulması ve güçlendirilmesi,Ücretlerden kaynaklanan maliyetlerin kontrol edilmesi .

Doğru Cevap: C

Soru 23

"İhtiyaçlar hiyerarşisi" hangi kuramcıya aittir?

Herzberg

Maslow

McClelland

Atkinson

Porter

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Maslow’un kuramı ihtiyaçlar hiyerarşisidir. İhtiyaçlar hiyerarşisi kuramları genellikle insanların en temel evrensel ihtiyaçlarını belirleme ve sınıflandırma amacıyla geliştirilmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

İhtiyaçlar hiyerarşisinin en üst basamağında yer alan ve giderildiğinde motive eden ihtiyaç hangisidir?

Fizyolojik ihtiyaçlar.

Güvenlik ihtiyacı.

Ait olma ve sevgi ihtiyacı.

Kendini tamamlama (gerçekleştirme) ihtiyacı.

Takdir ve saygı ihtiyaçları.

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
İhtiyaçlar hiyerarşisinin en üst basamağında yer alan ve giderildiğinde motive eden ihtiyaç kendini tamamlama ihtiyacıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

"Çift faktör" kuramı hangi kuramcıya aittir?

Maslow

McClelland

Atkinson

Vroom

Herzberg

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Herzberg’in Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisine dayalı olarak geliştirdiği kuramı çift faktör kuramıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirmenin amaçlarından biri değildir?

Ücretlerden kaynaklanan maliyetleri kontrol etmek

Paydaşların beklentilerini karşılamak

Çalışanların motivasyonunu ve performansını artırmak

Çalışanların bilgi ve yeteneklerini geliştirmek

Örgüt yapısını oluşturmak ve güçlendirmek

Açıklama:

Ödüllendirme uygulamalarının temel amaçlarını sıralayabileceksiniz.
Ödüllendirmenin amaçları: İşletme Vizyon ve Değerlerinin Çalışanlarca Paylaşılması, Çalışanların motivasyonunu ve performansını artırmak, Örgüt yapısını oluşturmak ve güçlendirmek, Çalışanların bilgi ve yeteneklerini geliştirmek ve Ücretlerden kaynaklanan maliyetleri kontrol etmektir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Herhangi bir işi veya davranışı gerçekleştirmek için, işin veya davranışın kendisi dışındaki bir başka faktörün motive edici olması durumuna ne ad verilir?

Dışsal ödül

Sosyo-politik ödül

Yönetsel ödül

Ekonomik ödül

İçsel ödül

Açıklama:

İşletmelerde çalışanları motive etmede yararlanılan farklı ödül türlerini listeleyebileceksiniz.
Dışsal ödüller herhangi bir davranışı gerçekleştirmek için işin veya davranışın kendisi dışında bir başka faktörün motive edici olması durumunu ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Vroom’un Beklenti Kuramına göre insan motivasyonunun gücü aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

Rol algılamalarına

Beklentiye ve sonucun değerine

Bilgi ve yetenek düzeyine

Eşitlik algısına

Kişilik özelliklerine

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Vroom’un beklenti kuramına göre insan açısından motivasyonun gücü belli sonuçlara ulaşma beklentisi ile o sonuçlara ulaşmanın insan gözündeki değerinin (valens) bir çarpımıdır

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi içsel ödül türlerinden biri değildir?

Takdir ve teşekkür

Değer verildiğini gösterme

Katılımcı yönetim

Çalışanların güçlendirilmesi

Doğrudan ödemeler

Açıklama:

İşletmelerde çalışanları motive etmede yararlanılan farklı ödül türlerini listeleyebileceksiniz.
İçsel ödül türleri: Takdir ve teşekkür, Değer verildiğini gösterme, Katılımcı yönetim, Çalışanların güçlendirilmesi, Eğitim olanakları sunma, İş tasarımı, İş güvencesi ve sosyalleşme olanakları sunma başlıkları altında özetlenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Ödüllendirmenin parasal olup olmamasına göre ödül türleri aşağıdakilerden hangisidir?

Doğrudan ve dolaylı ödüllendirme

Sosyo-politik ve yönetsel ödüller

Planlı ödüller ve sürpriz ödüller

Açık ödüller ve gizli ödüller

Bireysel, takım bazlı ya da örgütsel ödüller

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 31

Çalışanların işletmeleriyle olan ilişkilerinde diğer çalışanlarla eşit muamele görme beklentilerine dayanan kurama ne ad verilir?

Beklenti kuramı

Eşitlik kuramı

Pekiştirme kuramı

Çift faktör kuramı

Amaç belirleme kuramı

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden ihtiyaçlardan hangisi Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisinde yer almaz?

Fizyolojik ihtiyaçlar

Güvenlik ihtiyacı

Ait olma ve sevgi ihtiyacı

Başarma ihtiyacı

Saygı görme ihtiyacı

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Fizyolojik ihtiyaçlar, Güvenlik ihtiyacı, Ait olma ve sevgi ihtiyacı, Saygı görme ihtiyacı, Kendini tamamlama ihtiyacı Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisinde yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Amaç belirleme kuramı ile ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Edwin Locke tarafından geliştirilmiştir.

Kişilerin belli davranışları gösterme konusundaki motivasyonlarının şiddetinin taşıdıkları amaçlara göre değişeceğini ileri sürer.

Ödüllendirme sistemleri açısından beklenti kuramlarıyla tamamen benzer özellikler taşır.

İşletmeler açısından bu kuramın en önemli yönü çalışanların amaçları ile işletmenin amaçlarının uyumlaştırılmasıdır.

Öncelikle amaçların açık-seçik olarak belirlenmesi gerektiğini savunur.

Açıklama:

Ödüllendirmenin kuramsal temellerini açıklayabileceksiniz.
Amaç belirleme kuramı Edwin Locke tarafından geliştirilmiş bir kuramdır. Bu kurama göre kişilerin belli davranışları gösterme konusundaki motivasyonun şiddeti taşıdıkları amaçlara göre değişmektedir. İşletmeler açısından bu kuramın en önemli yönü çalışanların amaçlarıyla işletmenin amaçlarının uyumlaştırılmasıdır. Doğru amaçlar belirlenmesi ve bu amaçlara ulaşılması durumunda elde edilecek doğru ödüllerin seçilmesi çalışan amaçlarını i şletme amaçlarıyla örtüştürecek ve motivasyonu artıracaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

İnsanların belli bir çabanın karşılığı olarak elde ettiklerinde mutlu olacakları mükafatlara ne ad verilir?

Ödül

Maaş

Ek ücret

Prim

Sigorta

Açıklama:

Ödül ve ödüllendirme kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
Ödüller insanların belli bir çabanın karşılığı olarak elde ettiklerinde mutlu olacakları mükafatlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirme amaçlarından biri değildir?

İşletme vizyon ve değerlerinin çalışanlarca paylaşılması

Nitelikli çalışanların işletmeye kazandırılması ve elde tutulması

Mevcut çalışanların motivasyon ve performansının artırılması

Çalışanların bilgi ve yeteneklerinin geliştirilmesi

Çalışanların bilgi, beceri ve yeteneklerinin artırılması

Açıklama:

Ödüllendirme uygulamalarının temel amaçlarını sıralayabileceksiniz.
Ödüllendirme amaçları:
İşletme vizyon ve değerlerinin çalışanlarca paylaşılması,
Nitelikli çalışanların işletmeye kazandırılması ve elde tutulması,
Mevcut çalışanların motivasyon ve performansının artırılması,
Çalışanların bilgi ve yeteneklerinin geliştirilmesi,
Kurum kültürünün desteklenmesi,
Örgüt yapısının oluşturulması ve güçlendirilmesi, Ücretlerden kaynaklanan maliyetlerin kontrol edilmesi başlıkları altında toplanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi dolaylı ödemelerin zaman içinde çalışanlar tarafından bir hak olarak algılanmasına ve ödüllendirici özelliğini yitirmesine neden olabilir?

Belli periyotlarla herkese yönelik yapılması

Yemek, yakacak, kırtasiye, erzak, kıyafet, eğitim-öğretim vb. yardımı biçiminde yapılması

Genellikle nakdi olmakla birlikte kimi zaman ayni olması

İşgücü maliyetleri içindeki payının artması

Kıdeme göre yapılması

Açıklama:

İşletmelerde çalışanları motive etmede yararlanılan farklı ödül türlerini listeleyebileceksiniz.
Yapılan araştırmalar özellikle sosyal yardımlar biçimindeki dolaylı ödemelerin işgücü maliyetleri içindeki oranının çoğu zaman ücretler gibi doğrudan ödemelerden kaynaklanan maliyetlerden fazla olabildiğini göstermektedir. Bu tür yardımların belli periyotlarla herkese yönelik yapılması zamanla çalışanlar tarafından bir hak olarak algılanmalarına neden olmakta ve ödüllendirici özelliğini yitirmesine neden olabilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi çalışanlara her koşulda alacakları taahhüt edilen baz ücrete örnektir?

Klüp üyeliği

Sağlık sigortaları

Emeklilik programları

Aylık ücret

Araba

Açıklama:

Geniş kapsamlı olarak bakıldığında işletmelerde baz ücret veya temel ücret olarak bilinen ve çalışanlara her koşulda alacakları taahhüt edilen ücretin dışındaki her türlü ödeme ve katkılar ödüllendirme olarak nitelendirilebilir. Buna kısa ve uzun vadeli değişken ücretler ve sağlık sigortaları, emeklilik programları, araba, cep telefonu vb. katkılar da dahildir. Dar anlamda ise ödüller sadece periyodik olmayan ödeme ve katkıları kapsamaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

"Faaliyetlerini belli bir iş ahlakı ve sosyal sorumluluk anlayışı çerçevesinde yürütme vizyonuna sahip bir işletmenin, çalışanlarının iş ahlakına uygun davranışlarını ödüllendirmesi" ödüllendirmenin hangi amacına hizmet etmektedir?

İşletme Vizyon ve Değerlerinin Çalışanlarca Paylaşılması

Nitelikli Çalışanların İşletmeye Kazandırılması ve Elde Tutulması

Mevcut Çalışanların Motivasyon ve Performansının Artırılması

Çalışanların Bilgi ve Yeteneklerinin Geliştirilmesi

Kurum Kültürünün Desteklenmesi

Açıklama:

Yönetimin belirlediği ödüllendirme stratejisi ve öne çıkardığı ödüllendirme kriterleri aslında çalışanlara yönelik bir mesaj da içermektedir. Çalışanlar kısa sürede bu mesajı alacak ve ona göre davranmaya başlayacaklardır. Örneğin faaliyetlerini belli bir iş ahlakı ve sosyal sorumluluk anlayışı çerçevesinde yürütme vizyonuna sahip bir
çalışanların iş ahlakına uygun davranışlarının ödüllendirilmesi, o işletmede ahlaki davranışların çalışanlarca da paylaşılması sonucunu doğuracaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

"Yapılan araştırmalar işten ayrılmaların üçte birinin ücretle ilgili memnuniyetsizliklerden kaynaklandığını göstermektedir. İyi bir ödüllendirme sistemi ile bunun önüne geçilebilir." şeklinde açıklama yapan bir yönetici, ödüllendirmenin hangi amacını vurgulamaktadır?

Mevcut Çalışanların Motivasyon ve Performansının Artırılması

İşletme Vizyon ve Değerlerinin Çalışanlarca Paylaşılması

Nitelikli Çalışanların İşletmeye Kazandırılması ve Elde Tutulması

Çalışanların Bilgi ve Yeteneklerinin Geliştirilmesi

Kurum Kültürünün Desteklenmesi

Açıklama:

Ödüllendirme sistemleri bir yandan nitelikli adayların işletmelere kazandırılmasını hedeflerken diğer yandan da mevcut nitelikli çalışanların işten ayrılma niyetlerini de azaltmayı amaçlar. Yapılan araştırmalar işten ayrılmaların üçte birinin ücretle ilgili memnuniyetsizliklerden kaynaklandığını göstermektedir. İyi bir ödüllendirme sistemi çalışanların elde tutulması açısından bazen ücret politikalarından daha etkili olabilmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi içsel motivasyona yönelik kuramlardan biridir?

Beklenti kuramları

Pekiştirme kuramları

Eşitlik kuramı

Amaç belirleme kuramı

İhtiyaçlar hiyerarşişi kuramı

Açıklama:

İnsanları belli davranışları gerçekleştirme konusunda hangi faktörlerin harekete geçirdiği konusunda yapılan ilk çalışmalar daha çok bütün insanların ortak güdüleri olan ihtiyaçları bulmaya odaklanmıştır. Her insanın en temel ihtiyaçlarını belirlemeye dönük bu çalışmalar genellikle her insanın içinden gelen birtakım ihtiyaçları temel almaktadır. Kapsam kuramları olarak da bilinen bu kuramların en önemlileri ihtiyaçlar hiyerarşisi ve başarma ihtiyacı kuramlarıdır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

"İnsanlar belli konularda başarı gösterme ihtiyacı içerisindedirler. Buna bağlı olarak da başarısız olmaktan korkarlar. Bu nedenle insanların dışsal bir ödül olmadan sırf kendilerine karşı olan saygılarının bir gereği olarak da başarılı olmak için gayret gösterebilirler."
Yukarıda bahsedilen motivasyon kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Pekiştirme Kuramları

Beklenti Kuramları

İhtiyaçlar Hiyerarşisi

Başarma İhtiyacı

Eşitlik Kuramı

Açıklama:

McClelland ve Atkinson insanların en önemli ihtiyaçlarının başarma ihtiyacı olduğunu ileri sürerler. Onlara göre insanlar belli konularda başarı gösterme ihtiyacı içerisindedirler. Buna bağlı olarak da başarısız olmaktan korkarlar. Başarma ihtiyacına yönelik yaklaşımların ödüllendirme açısından en önemli sonucu insanların dışsal bir ödül olmadan da sırf kendilerine karşı olan saygılarının bir gereği olarak da başarılı olmak için gayret gösterebildikleridir. Bu anlamda yöneticilerin bir ödüllendirme stratejisi olarak çalışanların başarısız olmalarına neden olabilecek çevresel koşulları ortadan kaldırmaya çalışmaları yararlı olabilir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Çalışanların performanslarının karşılığını alma konusunda eşitsizlik yaşadıklarına inandıklarında ya daha fazla ödül talep ettiği ya da performanslarını azalttığını varsayan motivasyon kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Başarma İhtiyacı Kuramı

Eşitlik Kuramı

Amaç Belirleme Kuramı

Pekiştirme Kuramları

Beklenti Kuramları

Açıklama:

Eşitlik kuramı temelde adalet algılamasıyla ilişkili bir kuramdır. Çalışanların adil bir ortamda bulunduklarına yönelik algılamalarının motivasyonlarını artırdığına ilişkin çok sayıda araştırma bulunmaktadır. Ödüllendirme sistemleri açısından çalışanların adalet ve eşitlik algılamalarındaki farklılıklar çok çeşitli sonuçlar ortaya koyabilmektedir. Çalışanlar performanslarının karşılığını alma konusunda eşitsizlik yaşadıklarına inandıklarında ya daha fazla ödül talep etmekte veya performanslarını azaltmaktadırlar. Bazen devamsızlık, çeşitli biçimlerde iş yerine zarar verme veya işten ayrılma gibi sonuçlar da ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle ücretlendirme sistemlerinde olduğu gibi ödüllendirme sistemlerinde de eşitlik en temel ilkelerden biri olmalıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi dışsal ödül türlerine örnek olarak gösterilebilir?

Özel bir park yeri tahsis etme

Odanın dekorasyonunu yenileme

Yetkilendirme

Eğitme

İkramiye verme

Açıklama:

Dışsal ödüller genellikle işletme tarafından çeşitli boyutlarıyla daha fazla kontrol edilebilen, daha somut ödüllerdir. Diğer sınıflandırmaları da dikkate aldığımızda içsel ödüller daha çok psiko-sosyal nitelikteyken dışsal ödüller daha ekonomik
ödül türlerini kapsamaktadır. Yönetsel ödüller bazen içsel bazen de dışsal nitelikte olabilmektedirler. Dışsal ödüllendirme sistemleri daha çok ekonomik bir nitelik taşıdıklarından şu üç farklı başlık altında sınıflandırılabilirler: Doğrudan ödemeler, dolaylı ödemeler ve parasal olmayan ödüller. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Çalışanlara yetki ve sorumluluk devretme ve onların inisiyatif kullanmalarını teşvik etme, hangi ödül türüyle ilişkilidir?

Takdir

Katılımcı Yönetim

Değer Verildiğini Gösterme

Güçlendirme

İş Güvencesi

Açıklama:

Çalışanlara yetki ve sorumluluk devretme ve onların inisiyatif kullanmalarını teşvik etme anlamına gelen çalışanların güçlendirilmesi uygulamaları, aslında işletmeler açısından verimliliği artırıcı bir yöntem olarak gündeme gelse de aynı zamanda motivasyonu da artıran uygulamalardır. Çalışanların kararlara katılımından bir derece gelişmiş bir durum olarak karar alma pozisyonuna gelmeleri çalışanlara olan güvenin de bir göstergesi durumundadır. Çalışanlara yaptıkları işle ilgili karar ve sorumluluk
alabilme yetkisi devreden bu anlayış çalışanların yaptıkları işe ve işletmelerine olan bağlılıklarını artırıcı bir ödüllendirme yöntemidir. Doğru cevap D' dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Yemek parası, yakacak yardımı, kırtasiye yardımı, erzak yardımı, kıyafet yardımı, eğitim-öğretim yardımı gibi yardımlar hangi ödül türüne örnek gösterilebilir?

Dolaylı Ödemeler

Değer Verildiğini Gösterme

Eğitim Olanakları Sunma

İş Güvencesi

Sosyalleşme Olanakları Sunma

Açıklama:

Dolaylı ödemeler de işletmelerin çalışanlarını ödüllendirmek üzere sundukları maddi ve ekonomik ödüller arasındadır. Doğrudan ödemelerden farkı ise dolaylı ödemelerin doğrudan normal çalışma sürelerinin karşılığı olarak verilmemesidir. Dolayısıyla dolaylı ödemeler maaş kapsamında yer almayan ekonomik ödüllerdir. Yemek parası, yakacak yardımı, kırtasiye yardımı, erzak yardımı, kıyafet yardımı, eğitim-öğretim yardımı gibi yardımlar ise çalışmanın doğrudan kendisiyle ilişkileri biraz daha az olan dolaylı ödemelere örnektir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

İşletmelerin yüksek lisans yapmak isteyen çalışanına gerekli izinleri sağlaması, hangi tür ödüllendirmeye örnek olarak gösterilebilir?

Değer Verildiğini Gösterme

Güçlendirme

Eğitim Olanakları Sunma

İş Güvencesi

İş Tasarımı

Açıklama:

İşletmelerin zengin eğitim programları sunması, yüksek lisans eğitimi gibi alanlarda kendini geliştirmeye çalışanlara gerekli izinlerin sağlanması gibi uygulamaların varlığı kendi başına bir ödül olarak algılanmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin ödüllendirme stratejilerini etkileyen dış çevresel unsurlardan biridir?

Teknoloji

İnsan

Şirket kültürü

Küreselleşme

İşletmenin yapısı ve işleyişi

Açıklama:

Ödüllendirme, strateji, ödül yönetimi ve stratejik ödül yönetimi kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme stratejileri üzerinde etkili olan dış çevresel unsurlar ise şunlar olabilir: • Diğer firmalarla yaşanmakta olan rekabetten kaynaklanan baskılar, • Gelişen teknolojiyle birlikte etkisi daha da çok hissedilmeye başlanan küreselleşme, • Beklentileri sürekli değişmekte ve artmakta olan emek piyasalarının beklentileri, • Küreselleşmeyle de bağlantılı olarak gelişen nüfus hareketleri, • Gelişmiş ülkelerde genç nüfusun hızla azalması gibi demografik trendler, • Artık küresel anlamda uygulanmaya başlanan çalışma yasalarına yönelik düzenlemeler ve • Eşitlik, adalet, sosyal sorumluluk gibi işletmelere yönelik artan toplumsal beklentiler.

Doğru Cevap: D

Soru 2

İşletmelerde stratejiler belirlenirken en üstten en alta kadar her düzeyden çalışanın planlama sürecine dahil edilmesine ne ad verilir?

Yatay entegrasyon

Gelecek odaklılık

Dikey entegrasyon

Rekabet odaklılık

Müşteri odaklılık

Açıklama:

Ödüllendirme, strateji, ödül yönetimi ve stratejik ödül yönetimi kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
Strateji unsurlarından birisi bütüncüllüktür. Bütüncüllük işletme ile ilgili kararların alınmasında ve uygulanmasında işletmenin bir bütün halinde değerlendirmeye alınmasıdır. Bütüncül bakış açısı işletmelerde iki farklı boyutta ele alınmaktadır: Dikey entegrasyon ve yatay entegrasyon. Dikey entegrasyon, stratejilerin belirlenmesinde en üstten en alta kadar her düzeyden çalışanın planlama sürecine dahil edilmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirme stratejileri hakkında farklı konularda verilen kararların tümünü ödüllendirilecek her bir alan, davranış veya pozisyon için ayrı ayrı özetler?

Ödüllendirme stratejisi

Ödül programı

Ödüllendirme sistemi

Ödül yönetimi

Ödüllendirme süreci

Açıklama:

Ödüllendirme stratejisinin geliştirilmesine yönelik aşamaları sıralayabileceksiniz.
Ödüllendirme stratejilerinin hazırlanmasında son aşama ödüllendirme stratejilerinin oluşturulmasından sonra ödül programlarının oluşturulmasıdır. Ödül programları ödüllendirme stratejileri hakkında yukarıda sıralanan farklı konularda alınan kararların ödüllendirilecek her bir alan, davranış veya pozisyon için ayrı ayrı özetlenmesidir. Böylece ödüllendirme sistemlerinin geliştirilmesinde ve burada belirlenen stratejilere göre uygulanmasında yöneticilere rehberlik edecek ödüllendirme politikaları, süreçleri ve faaliyetleri belirlenebilecektir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirme stratejisi hazırlanırken uyulması gereken ilkelerden biri değildir?

Ödüllendirme stratejisinin işletmeye özgü olması gerektiği

Ödüllendirme stratejisi geliştirmenin devrimci değil evrimci bir süreç olduğu

Ödüllendirme stratejisinin örgüt içinde belli dengeleri gözetmesi gerektiği

Ödüllendirme stratejisinin basit ve anlaşılır olması gerektiği

Ödüllendirme stratejisinin işletmenin diğer uygulamalarından bağımsız olduğu

Açıklama:

Ödüllendirme stratejisinin geliştirilmesine yönelik aşamaları sıralayabileceksiniz.
Bu çerçevede ödüllendirme stratejilerinin oluşturulması sürecinde sürekli olarak dikkat edilmesi gereken beş prensip bulunmaktadır. Bunların ilki ödüllendirme stratejisinin her şeyden önce işletmeye has bir strateji olması gerektiğidir. İşletmenin içinde bulunduğu sektör, yönetim yapısı, rakiplerinin stratejileri, çalışanları, teknolojisi gibi unsurlardaki farklılıklar her işletme için uygun tek bir stratejinin olamayacağını göstermektedir. Bu nedenle o dönemde moda olan birtakım ödüllendirme yöntemlerini benimsemekten ziyade işletmeye en uygun stratejilerin belirlenmesi gerekmektedir. İkinci önemli nokta ödüllendirme stratejisi geliştirmenin devrimci değil evrimci bir süreç olduğudur. Üçüncü nokta ödüllendirme stratejisinin belli dengeleri gözetmesi gerektiğidir. Ödüllendirme stratejilerinin oluşturulmasında dikkat edilmesi gereken bir başka nokta da çok karmaşık stratejilerden kaçınılmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Genel olarak uzun vadede belli bir hedefe ulaşmak için gerekli kaynakların ve hedefe ulaştıracak faaliyetlerin planlanmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Strateji

Ödüllendirme

Yönetim

Denetim

Disiplin

Açıklama:

Ödüllendirme, strateji, ödül yönetimi ve stratejik ödül yönetimi kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
Strateji kavramı ise genel olarak uzun vadede belli bir hedefe ulaşmak için gerekli kaynakların ve hedefe ulaştıracak faaliyetlerin planlanmasını ifade etmektedir. Herhangi bir faaliyetin stratejik olması demek aşağıdaki üç farklı özelliğe sahip olması demektir: • Rekabet odaklılık • Gelecek odaklılık • Bütüncül bir bakış açısı

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirme stratejisi geliştirme sürecinin hazırlık aşamasında yapılması gerekenlerden biri değildir?

Sürecin sahibinin kim/ler olduğunun netleştirilmesi

Başkanlığını insan kaynakları yöneticisinin yaptığı, çeşitli düzeylerden yöneticilerin ve çalışanların katılacağı bir komite oluşturulması

İnsan kaynakları bölümü tarafından katılımcıların rol ve sorumlulukları belirlenmesi

Stratejisinin hazırlanması sırasında gerekli olacak bilgiler toplanması

İnsan kaynakları stratejilerinin analiz edilmesi

Açıklama:

Ödüllendirme stratejisinin geliştirilmesine yönelik aşamaları sıralayabileceksiniz.
Ödüllendirme stratejilerinin oluşturulmasında ikinci aşama hazırlık aşamasıdır. Bu aşamada öncelikle sürecin sahibinin kimler olduğu üzerinde durulmalıdır. Ödüllendirme stratejisi sadece bir kağıt parçası değil, işletme kaynaklarının hangi hedefler doğrultusunda ne şekilde dağıtılacağına yönelik sürekli geliştirilmeye devam eden bir planlamadır. Bu nedenle Ödüllendirme stratejilerinin oluşturulmasında sürecin en üst düzeyde sahiplenilmesi gerekmektedir. Bu amaçla çeşitli düzeylerde yöneticilerin ve çalışanların katılacağı bir komite oluşturulmalıdır. Bu komitenin başkanlığını ise insan kaynakları yönetimi müdürlerinin yapması daha uygun olacaktır. Ancak bu durum ödüllendirme stratejilerinin oluşturulmasını insan kaynakları biriminin bir faaliyeti haline getirmemelidir. Bu süreç bir insan kaynakları süreci değildir, insan kaynakları tarafından desteklenen ve kolaylaştırılan bir süreçtir. İnsan kaynakları birimi bu sürece katılacakların belirlenmesinden, katılımcıların rol ve sorumluluklarının belirlenmesinden sorumludur. Sürecin sorumlularının belirlenmesinin ardından ödüllendirme stratejisinin hazırlanmasında gerekli olacak bilgilerin toplanması aşamasına geçilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi dış çevre analizi yapılırken değerlendirilmesi gereken temel alanlardan biri değildir?

İş gücü piyasasının özellikleri

Dış piyasada hangi mesleklerde ne tür ücret ve ödül sistemlerinin uygulandığı

Çalışanların beklentilerindeki değişimler

İşgücü piyasasına yönelik yasal düzenlemeler

Mevcut ödüllendirme sisteminin yapısı ve amaçları

Açıklama:

Ödüllendirme stratejisinin geliştirilmesine yönelik aşamaları sıralayabileceksiniz.
Dış çevre analizi ise öncelikle iş gücü piyasasının özelliklerinin değerlendirilmesini içermektedir. Dış piyasada hangi mesleklerde ne tür ücret ve ödül sistemlerinin uygulandığı, çalışanların beklentilerindeki değişimler, işgücü piyasasına yönelik yasal düzenlemeler hep bu çerçevede analiz edilmelidir. Bir diğer dış çevre analizi konusu ise yazın taramasıdır. Görevlendirilen bir uzman aracılığıyla ödüllendirme stratejileri hakkında yayınlanmış kitap, makale, konferans veya sempozyum metinleri taranarak konuyla ilgili son gelişmelerden haberdar olunmalıdır. Yine ödüllendirme stratejileri konusunda uzmanlaşmış araştırma şirketlerinin yayınladığı araştırma raporları da önemli veriler sağlayabilmektedir. Ülkemizde de birçok iş dünyası dergisi ve özel araştırma şirketleri bu konularda araştırmalar yapıp yayınlamaktadırlar. Genel olarak işgücü piyasası hakkında yapılmış bu araştırmaların dışında birçok şirket kendisinin işgücü piyasasında işveren imajını ölçmek için özel araştırmalar da yaptırmaktadır. İç çevre analizinde gerçekleştirilen odak grup çalışmalarından bir benzeri işletmenin hissedarları, yönetim kurulu üyeleri ve diğer paydaşlarının katılımıyla da gerçekleştirilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Bütüncül bakış açısı aşağıdakilerden hangisini gerektirir?

İşletmelerin planlamalarını dış çevreyi de dikkate alarak yapmalarını

Rakiplerin yanı sıra müşterilerin, toplumun, yasa ve denetleme gücü bulunan devletin de dikkate alınmasını

Tüm kararların ve uygulamaların mümkün olan en uzak gelecek düşünülerek hayata geçirilmesini

Kararlar verilirken ve uygulamalar yapılırken işletmenin bir bütün olarak ele alınmasını

Genel olarak örgütün tümü ile birlikte tek tek çalışan tüm personelin performansının artırılmasını

Açıklama:

Ödüllendirme, strateji, ödül yönetimi ve stratejik ödül yönetimi kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
Bütüncüllük işletme ile ilgili kararların alınmasında ve uygulanmasında işletmenin bir bütün halinde değerlendirmeye alınmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirme stratejileri üzerinde etkili olan dış çevresel unsurlardan biri değildir?

Rekabetten kaynaklanan baskılar

Temel örgütsel değerler ve arzulanan kültür

Gelişen teknolojiyle birlikte etkisi artan küreselleşme

Demografik trendler

Eşitlik, adalet ve sosyal sorumluluk konularında artan toplumsal talepler

Açıklama:

Ödüllendirme stratejisinin geliştirilmesine yönelik aşamaları sıralayabileceksiniz.
Ödüllendirme stratejileri üzerinde etkili olan dış çevresel unsurlar ise şunlar olabilir: • Diğer firmalarla yaşanmakta olan rekabetten kaynaklanan baskılar, • Gelişen teknolojiyle birlikte etkisi daha da çok hissedilmeye başlanan küreselleşme, • Beklentileri sürekli değişmekte ve artmakta olan emek piyasalarının beklentileri, • Küreselleşmeyle de bağlantılı olarak gelişen nüfus hareketleri, • Gelişmiş ülkelerde genç nüfusun hızla azalması gibi demografik trendler, • Artık küresel anlamda uygulanmaya başlanan çalışma yasalarına yönelik düzenlemeler ve • Eşitlik, adalet, sosyal sorumluluk gibi işletmelere yönelik artan toplumsal beklentiler.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdaki tekniklerden hangisi hem iç çevre hem de dış çevre analizi yapılırken kullanılır?

Kıyaslama

Yazın taraması

İmaj araştırmaları

Odak grup çalışması

Maliyet analizi

Açıklama:

Ödüllendirme stratejisinin geliştirilmesine yönelik aşamaları sıralayabileceksiniz.
Çevre analizi iç ve dış çevre unsurları olmak üzere iki alanda gerçekleştirilebilir. İç çevre analizinde değerlendirilmesi gereken konular öncelikle mevcut ödüllendirme sisteminin yapısı ve amaçlarıdır. Mevcut prim uygulamaları, performans-ödül bağlantıları, ekonomik olan ve olmayan ödüllerin dengesi gibi konular iç çevre analizinin konuları arasındadır. Bu konuların değerlendirilebilmesi için genellikle işletmenin çeşitli düzeydeki çalışanlarının katıldığı odak grup görüşmesi tekniği kullanılabilir. Bu teknikte bir yönetici mevcut ödüllendirme sisteminin durumunu analiz etmek üzere katılımcılara sorular sorar ve genellikle katılımcıların ortak olarak dile getirdikleri bulguları belirlemeye çalışır. Dış çevre analizi ise öncelikle iş gücü piyasasının özelliklerinin değerlendirilmesini içermektedir. İç çevre analizinde gerçekleştirilen odak grup çalışmalarından bir benzeri dış çevre analizi için işletmenin hissedarları, yönetim kurulu üyeleri ve diğer paydaşlarının katılımıyla da gerçekleştirilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Ödülü ücretten ayıran en önemli fark aşağıdakilerden hangisinden kaynaklanır?

Bileşenlerinden

Zamanlamasından

Miktarından

İşletme için yarattığı maliyetten

Çalışana stratejik bir bakış açısıyla sunuluyor olmasından

Açıklama:

Ödüllendirme, strateji, ödül yönetimi ve stratejik ödül yönetimi kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme stratejileri işletme stratejilerinin ve insan kaynakları yönetimi stratejilerinin önemli bir parçası, aracı olmakla birlikte, aslında kendi başına da bir stratejidir. Ödüllendiriyor olmanın kendisi bir stratejidir çünkü. Ödüllendirmeye biraz yakından bakıldığında ücretlendirmeyle çok yakın bir kavram olduğu, ücretlendirme ile ödüllendirmenin çoğu zaman aynı anlama geldiği bile düşünülebilir. Ancak ödüllendirmeyi stratejik kılan şey, ödüllendirmeyle çalışanlara yaptıkları işin karşılığı olarak sunulan şeyin anlamının ve kapsamının değişiyor oluşudur. Ücret ayın son günü ödendiğinde ücrettir, ama bayram dolayısıyla bir hafta önce ödendiğinde, ödenen şeyin miktarında ve isminde bir değişiklik olmadığı halde o artık bir ödül haline gelmiştir. Kısaca belirtmek gerekirse, ödüllendirmeyi ödüllendirici yapan özellik ödüllendirmenin başlı başına bir strateji olmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Ücret, emeğin karşılığıdır. Bu yönüyle ücret aslında ne olarak adlandırılmalıdır?

Hak

Ödül

Hediye

Karşılık

İncelik

Açıklama:

Ücret, emeğin karşılığıdır. Bu yönüyle aslında bir ödül değil, haktır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Bir işletme, çalışanlarına aylık ücretlerini her ayın 1'inde vermektedir. İşletme yönetimi, ayın 25'inde başlayacak Kurban Bayramı öncesinde çalışanlarına ücretlerini erken ödeme kararı vermiştir. Alınan bu kararın ücret kavramı haricinde, aşağıdakilerden hangisinin niteliğini taşıdığı ifade edilebilir?

Maaş

Ödül

İkramiye

Yevmiye

Yardım

Açıklama:

Ödüllendirmeye biraz yakından bakıldığında ücretlendirmeyle çok yakın bir kavram olduğu, ücretlendirme ile ödüllendirmenin çoğu zaman aynı anlama geldiği bile düşünülebilir. Ancak ödüllendirmeyi stratejik kılan şey, ödüllendirmeyle çalışanlara yaptıkları işin karşılığı olarak sunulan şeyin anlamının ve kapsamının değişiyor oluşudur. Ücret ayın son günü ödendiğinde ücrettir, ama bayram dolayısıyla bir hafta önce ödendiğinde, ödenen şeyin miktarında ve isminde bir değişiklik olmadığı halde o artık bir ödül haline gelmiştir. Kısaca belirtmek gerekirse, ödüllendirmeyi ödüllendirici yapan özellik ödüllendirmenin başlı başına bir strateji olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Uzun vadede belli bir hedefe ulaşmak için gerekli kaynakların ve hedefe ulaştıracak faaliyetlerin planlanmasına ne ad verilmektedir?

Ödüllendirme

Amaç

Taktik

Strateji

Edinim

Açıklama:

Uzun vadede belli bir hedefe ulaşmak için gerekli kaynakların ve hedefe ulaştıracak faaliyetlerin planlanmasına strateji denilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Stratejik ödül yönetimi işletmelerin ödüllendirme ile varmak istedikleri hedeflere ulaşmak üzere -------, ------- ve işletme ile hem dikey hem de yatay anlamda ------- ödüllendirme stratejilerinin geliştirilmesi ve uygulanmasıdır.
Yukarıda yer alan cümlede boş bırakılan yerleri sırasıyla ve doğru şekilde tamamlayan ifadeler, aşağıdakilerden hangisinde bir arada verilmiştir?

hazırlanmış - çağdaş - uyumlu

bütünleştirilmiş - geleceğe dönük - rekabetçi

hazırlanmış - çağa uyumlu - uyum sağlayan

tasarlanmış - performans artırıcı - uyum sağlayan

rekabet odaklı - geleceğe dönük - bütünleşmiş

Açıklama:

Stratejik ödül yönetimi işletmelerin ödüllendirme ile varmak istedikleri hedeflere ulaşmak üzere rekabet odaklı, geleceğe dönük ve işletme ile hem dikey hem de yatay anlamda bütünleşmiş ödüllendirme stratejilerinin geliştirilmesi ve uygulanmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Bir sigorta acentesi çalışanlarına özel sağlık sigortası sağlamaktadır. Acentenin sağlamış olduğu bu ödül, toplam ödül kavramının hangi bileşenleri kapsamında değerlendirilebilir?

Toplu somut ödüllendirme

Bireysel soyut ödüllendirme

Karma ödüllendirme

Bireysel somut ödüllendirme

Toplu soyut ödüllendirme

Açıklama:

Toplam ödüllendirme yönetimi yaklaşımının farklı boyutları (S:137, Şekil 7.2) aracılığıyla daha da ayrıntılı olarak ele alınabilir. Buna göre ödüllendirmenin işle ilgili somut ve ilişkisel yani soyut boyutları yanında bir de ödüllendirmenin bireysel veya toplu yapılması ile ilgili bir boyut daha analize katılmaktadır. (S:137, Şekil 7.2)' de de görüldüğü gibi nakit nitelikteki maaş vb. ödemeler bireysel ve somut ödüllere örnek verilirken, izinler, esnek çalışma imkanları, özel sigorta gibi uygulamalar da toplu somut ödüllendirmelere örnek verilmektedir. Buna karşılık öğrenme ve kişisel gelişim imkanları gibi ödüller bireysel soyut ödüller kapsamındayken işletmenin sahip olduğu değerler, liderlik anlayışı, çalışanların katılımı ve iş-yaşam dengesi gibi unsurlar da toplu ve ilişkisel ödüllendirmelere örnek verilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Bir havacılık işletmesi çalışanlarının operasyonel kararlara katılımını sağlamak için kurumsal kaynak planlama sistemine modül eklemiştir. İşletmenin çalışanların katılımı için gerçekleştirdiği bu eylem aşağıdakilerden hangisinin kapsamına girmektedir?

Bireysel soyut ödüllendirme

Bireysel somut ödüllendirme

Toplu soyut ödüllendirme

Karma ödüllendirme

Toplu somut ödüllendirme

Açıklama:

Öğrenme ve kişisel gelişim imkanları gibi ödüller bireysel soyut ödüller kapsamındayken işletmenin sahip olduğu değerler, liderlik anlayışı, çalışanların katılımı ve iş-yaşam dengesi gibi unsurlar toplu ve soyut (ilişkisel) ödüllendirmelere örnek verilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

İnsan kaynakları stratejisi
Ödül politikası
Ödül prosedürleri
Ödül stratejisi
Ödül süreci

Yukarıda yer alan kavramlardan hangileri ödüllendirmenin stratejik çerçevesinin ikinci düzeyinde yer alır?

I ve III

I, II ve V

II, III ve V

II ve IV

III ve V

Açıklama:

Bu çerçeve, stratejik ödüllendirmenin temel bileşenlerinin birbirleriyle farklı düzeylerdeki ilişkilerinden oluşmaktadır. Ödüllendirmenin stratejik çerçevesi aşağıda yer alan üç farklı düzeyde değerlendirilebilir: Birinci düzeyde ödüllendirme stratejilerine temel teşkil edecek işletme stratejisi ve insan kaynakları stratejileri bulunmaktadır. Bu üst stratejiler aynı zamanda işletmenin hem iç hem de dış çevreleriyle de ilişki içerisindedirler. İkinci düzeyde yine çevresel faktörlerle ilişki içerisindeki ödüllendirme stratejisi ve bu stratejinin işletme içerisinde nasıl uygulanacağına dair prensiplerin bir bütünü olan ödüllendirme politikası gelmektedir. Üçüncü düzeyde ise, ödüllendirme stratejilerinin uygulamaya dönük yüzleri olarak ödül uygulamaları, ödül prosedürleri ve ödül süreci bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Şirket kültürünün çalışanlarca kısmen kabul edilmesi
Beklentileri sürekli değişmekte ve artmakta olan emek piyasalarının beklentileri
Küreselleşmeyle bağlantılı olarak gelişen nüfus hareketleri
Gelişmiş ülkelerde genç nüfusun hızla azalması gibi demografik trendler
İşletmenin farklı endüstriyel alanlarda faaliyet göstermesi

Ödüllendirme stratejileri üzerinde etkili olan dış çevresel unsurlar arasında yukarıdakilerden hangileri yer alır?

I, III ve V

I, II ve IV

II, III ve IV

III ve IV

III, IV ve V

Açıklama:

Ödüllendirme stratejileri üzerinde etkili olan dış çevresel unsurlar ise şunlar olabilir:

Diğer firmalarla yaşanmakta olan rekabetten kaynaklanan baskılar,
Gelişen teknolojiyle birlikte etkisi daha da çok hissedilmeye başlanan küreselleşme,
Beklentileri sürekli değişmekte ve artmakta olan emek piyasalarının beklentileri,
Küreselleşmeyle de bağlantılı olarak gelişen nüfus hareketleri,
Gelişmiş ülkelerde genç nüfusun hızla azalması gibi demografik trendler,
Artık küresel anlamda uygulanmaya başlanan çalışma yasalarına yönelik düzenlemeler ve
Eşitlik, adalet, sosyal sorumluluk gibi işletmelere yönelik artan toplumsal beklentiler.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Ödüllerin çekiciliğini artırmaya çalışırken maliyetleri gözden kaçırmak, toplu ödüllendirme yaparken yüksek performans gösteren çalışanlara yönelik bireysel ödülleri ihmal etmek, dışarıdan nitelikli adayları cezbetmeye çalışırken mevcut çalışanların motivasyonunu bozmak gibi durumlar ödüllendirme stratejisinde hangi prensibin ihlal edildiğini göstermektedir?

Ödüllendirme stratejisinin işletmeye has olması

Ödüllendirme stratejisinin evrimci bir sürece sahip olması

Ödüllendirme stratejisinde karmaşıklıktan kaçınılması

Ödüllendirme stratejisinde teknolojik gelişmelere uyumlu olması

Ödüllendirme stratejisinin belli dengeleri gözetmesi

Açıklama:

Ödüllendirme stratejisinin belli dengeleri gözetmesi gerekir. Örneğin ödüllerin çekiciliğini artırmaya çalışırken maliyetleri gözden kaçırmak, toplu ödüllendirme yaparken yüksek performans gösteren çalışanlara yönelik bireysel ödülleri ihmal etmek, dışarıdan nitelikli adayları cezbetmeye çalışırken mevcut çalışanların motivasyonunu bozmak gibi durumlar sık sık karşılaşılan denge problemlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Müşterilerin olabildiğince farklı beklentilerini karşılamak üzere ürün veya hizmet çeşitliliğini ön plana çıkarmaya çalışan strateji türü aşağıdakilerden hangisidir?

Odaklanma

Farklılaştırma

Rekabet

Dış denge

Maliyet liderliği

Açıklama:

Farklılaştırma stratejisi işletmelerin müşteri beklentilerine odaklanmalarıyla ilişkili bir stratejidir. Müşterilerin olabildiğince farklı beklentilerini karşılamak üzere ürün veya hizmet çeşitliliğini ön plana çıkarmaya çalışan bir stratejidir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Ödüllendirme süreci
Ödül sisteminin yapısı
Ödül hazırlığı
Ödül türlerinin karışımı
Ödül sisteminin uygulanması

I, II ve IV

I, III ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Ödüllendirme stratejileri oluşturulurken aslında yapılan şey ödüllendirme konusunda belli boyutlarda mevcut birtakım strateji alternatifleri arasından tercihlerde bulunmaktır. Bu boyutlar kabaca ödüllendirme süreci, ödül sisteminin yapısı, ödül stratejisinin dış çevredeki rekabetçi konumu, ödül türlerinin karışımı ve ödül performans ilişkisinin oluşturulması olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: A

Ünite 8

Soru 1

I. İş analizi yoluyla işlerin değerlendirilmesi II. İşletmenin üretim giderlerinin belirlenmesi III. İşlerin işgücü piyasasındaki karşılıklarının belirlenmesi IV. Ücret yapılarının oluşturulması V. İşletmenin çalışanlar ile ilgili maliyetlerin hesaplanması VI. Çalışanların nasıl ödüllendirileceğinin belirlenmesi Yukarıdakilerden hangileri bir ödül sisteminin içeriğini oluşturan unsurlardır?

I, III ve VI

II, IV ve V

III, IV, V ve VI

I, II, IV ve V

I, III, IV ve VI

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Bir ödül sistemi; iş analizi yoluyla işlerin değerlendirilmesini, o işlerin işgücü piyasalarındaki karşılıklarının belirlenmesini, ücret yapılarının oluşturulmasını, performans yönetimi süreçlerini, çalışanların bireysel veya takım olarak ortaya koyacakları başarıların nasıl belirleneceğinin ve ödüllendirileceğinin belirlenmesini ve ücret dışı katkıların belirlenmesini içerir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

I. Strateji ve politikalar II. İşletme çalışanları III. Ödüllendirme süreçleri IV. Ödüllendirme uygulamaları V. İşletme kazancı Yukarıdakilerden hangileri ödüllendirme sisteminin bileşenleridir?

I ve II

III ve IV

II, III ve V

I, III ve IV

III, IV ve V

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme sisteminin bileşenleri üç başlık altında incelenebilir. Bunlar; 1) Strateji ve politikalar, 2) Ödüllendirme süreçleri ve 3) Ödüllendirme uygulamalarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdaki performans yönetimi döngüsü bileşenlerinden hangisi hem çalışan hem de işletme açısından bir geri bildirim sağlamaktadır?

Hedef belirleme

Performans ölçümü

Sonuçlar

Ödüller

Hedef ve faaliyet iyileştirme

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Performans yönetimi döngüsü içerisinde ödüllerin bir başka önemli yönü de ödüllerin birer geribildirim oluşlarıdır. Bu geribildirim hem çalışan açısından hem de işletme açısından önemlidir. Çalışanlar açısından aldıkları ödüller, ortaya belli bir başarı koyduklarının ve belirlenen hedeflere ulaştıklarının, üstelik de bunun işletme yönetimi tarafından fark edildiğinin birer göstergesidirler. Aldıkları ödüllere göre hem motivasyonları artacak hem de gelecekteki davranışları ve çalışma biçimleri işletme hedefleri doğrultusunda şekillenecektir. Performans yönetim sistemi içerisinde ödüller işletmeler açısından da önemli geribildirimler sağlayabilirler. En önemli geribildirim ödüllerin doğru belirlenip belirlenmediğidir. Eğer uzun vadede işletmenin genel performansında özellikle çalışanlardan kaynaklandığı düşünülen bir artış görülüyorsa işletmede uygulanan ödül sisteminin sağlıklı yürüdüğü söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

İşletmenin ödüllendirme uygulamalarıyla, gelecekte nereye varmak istediğinin ve bu hedefe varmak için farklı ödüllendirme alternatiflerini hangi biçimlerde kullanacağının belirlenmesi süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Ödüllendirme maliyeti

Piyasa araştırması

Performans ölçümü

Ödüllendirme süreçleri

Ödüllendirme stratejisi

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Farklı stratejilere sahip işletmeler farklı ödüllendirme stratejilerine başvurmaktadırlar. Ödüllendirme stratejileri ve politikaları da ödüllendirme sisteminin önemli bileşenleri arasındadır. Ödüllendirme sisteminin kurulmasında öncelikle işletme stratejisi, ardından da ödüllendirme stratejisi dikkate alınmaktadır. Ödüllendirme stratejisi işletmenin ödüllendirme uygulamalarıyla gelecekte nereye varmak istediğinin ve bu hedefe varmak için farklı ödüllendirme alternatiflerini hangi biçimlerde kullanacağının belirlenmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Bireysel ödüllendirmeler politikasına uygun bir ödüllendirme aracı olan ücret türü aşağıdakilerden hangisidir?

Temel ücret

Değişken ücret

Kıdem tazminatı

Maaş İlerlemesi

Toplam ücret

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme sisteminin temel unsurlarından olan ödüllendirme uygulamaları çalışanlara ödül olarak sunulan karşılıkları ve sunuluş biçimlerini ifade etmektedir. Bunlar genellikle ekonomik olan ve olmayan yada içsel ve dışsal ödüller olarak bilinen ödül türleridir. Ekonomik ödüller genel olarak temel ücret ve değişken ücret gibi iki ana bölümde ele alınmaktadır. Temel ücretler herkesin toplu halde ödüllendirilmeleri politikasına uygun bir ödüllendirme aracıyken değişken ücretler ise bireysel ödüllendirmeler için kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi biçimsel bir ödüllendirme sisteminin kuruluş aşamalarından birisi değildir?

Kurum kültürünün belirlenmesi

Mevcut durum analizi yapılması

Ödüllendirme kriterlerinin belirlenmesi

Ödül türlerine karar verilmesi

Maliyet analizinin yapılması

Açıklama:

Biçimsel bir ödüllendirme sisteminin kuruluş aşamalarını sıralayabileceksiniz.
Biçimsel bir ödüllendirme sisteminin kuruluşu biçimsel olmayan sistemlere göre nispeten daha tanımlanabilir aşamalardan oluşmaktadır. Bu aşamaların başında amaçlar belirlenir. Daha sonra mevcut durum analizi yapılır, ödüllendirme kriterleri belirlenir, ödül türlerine karar verilir, ödüllendirme konusunda politikalar belirlenir. Zamanlamanın yapılmasının ve maliyet analizinden sonra sistem uygulanır ve izlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Ödüllendirme sistemi çok sayıda birbiriyle ilişkili bileşenden oluşmaktadır. Bu bileşenlerin ana başlıkları aşağıdakilerden hangileridir? I. Strateji ve politikalar, II. Ödüllendirme süreçleri III. İş analizleri IV. Ödüllendirme uygulamaları

I, II ve III

I, II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme sistemi çok sayıda birbiriyle ilişkili bileşenden oluşmaktadır. Bu bileşenlerin her biri farklı farklı özellikler taşımaktadır. Şekil 8.3 ödüllendirme sisteminin bileşenlerini birbirleriyle olan ilişkilerini de içerecek şekilde göstermektedir. Bu ilişkiler belirlenen ödüllendirme stratejisine bağlı olarak farklı biçimlerde de kurgulanabilmektedir. Ödüllendirme sisteminin bileşenleri üç başlık altında incelenebilir. Bunlar; 1) Strateji ve politikalar, 2) Ödüllendirme süreçleri ve 3) Ödüllendirme uygulamalarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

I. İşletmelerde çalışanların yerine getirdikleri işlerin, işletme açısından değerlerinin birbirlerine göre sıralanmasıdır. II. Böylece yöneticiler hangi işleri diğerlerine göre daha fazla ödüllendirmeleri gerektiğine karar verirler. Aşağıdakilerden hangisi I ve II. maddelerde verilen anlam ve amaç için doğru ifadedir?

İş analizleri

Piyasa araştırması

Performans yönetimi

Biçimsel ödüllendirme

Biçimsel olmayan ödüllendirme

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
İş analizleri işletmelerde çalışanların yerine getirdikleri işlerin işletme açısından değerlerinin birbirlerine göre sıralanmasıdır. Böylece yöneticiler hangi işleri diğerlerine göre daha fazla ödüllendirmeleri gerektiğine karar verirler.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Ödüllendirme uygulamalarının izlenmesinde, “işletmenin başlangıçta bütçeye her bir çalışan için koyduğu ödül miktarı ortalamasının uygulamadaki gerçekleşme oranının izlenmesi” aşağıdakilerden hangisidir.

Katma değer analizi

Tutum anketleri analizi

Aşınma analizi

Maliyet analizi

Karşılaştırmalı oran analizi

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Karşılaştırmalı oran analizi işletmenin başlangıçta bütçeye her bir çalışan için koyduğu ödül miktarı ortalamasının uygulamadaki gerçekleşme oranının izlenmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

I. Uygun bir ödüllendirme stratejisinin bulunmayışı. II. İşletmelerin ödüllendirme faaliyetine stratejik bir bakış açısıyla yaklaşmamaları. III. Çalışanların ödüllendirme yöntemlerine karşı çıkması. IV. Sendikaların ödüllendirme yöntemlerine karşı çıkması. Yukarıdakilerden hangileri ödüllendirme yöntemlerinin etkin bir şekilde kullanılamaması işletmelerin ödüllendirmeye yönelik beklentilerinin karşılanamamasına neden olmaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II, III

I, II, III, IV

Açıklama:

İşletmelerde ödüllendirme sistemlerine neden ihtiyaç duyulduğunu açıklayabileceksiniz.
Ödüllendirme sistemleri günümüzün rekabet ortamında işletmelerin sahip olmaları gereken olmazsa olmaz stratejik araçlardır. Öyle ya da böyle bütün işletmeler çeşitli ödüllendirme yöntemleri kullanmaktadırlar. Ancak bu yöntemlerin etkin bir şekilde kullanılamaması işletmelerin ödüllendirmeye yönelik beklentilerinin karşılanamamasına neden olmaktadır. Önceki ünitede bunun en önemli nedeninin uygun bir ödüllendirme stratejisinin bulunmayışı, işletmelerin ödüllendirme faaliyetine stratejik bir bakış açısıyla yaklaşmamaları olduğunu açıklanmıştı. Ancak ödüllendirme stratejisinin varlığı da bu stratejinin hayata geçirilmesini sağlayacak biçimsel bir ödüllendirme sisteminin varlığıyla birlikte anlam kazanmaktadır. Etkili bir ödüllendirme sisteminin olmayışı uzun vadede işletmelerin rekabetçi güçlerini yavaş yavaş kaybetmelerine neden olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Bir ödüllendirme sisteminin en öncelikli bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

İşletme stratejisi

İşletme politikası

Ödüllendirme süreçleri

Ödüllendirme uygulamaları

Ödüllendirme geri bildirimi

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirmeyi ücretlendirmeden ayıran şey stratejik bakış açısının varlığıdır. Dolayısıyla bir ödüllendirme sisteminin en öncelikli bileşeni işletme stratejisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

I. İş analizleri. II. Piyasa araştırmaları. III. Performans yönetimi. IV. İşletme stratejisi. Yukarıdakilerden hangileri ödüllendirme süreçlerinin en bilinenleridir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II, III

I, II, III, IV

Açıklama:

Etkili bir ödüllendirme sisteminin özelliklerini listeleyebileceksiniz.
Ödüllendirme sistemleri içerisinde yapılan işlerin değerlerinin belirlenmesi, her bir çalışanın işletmeye katkısının ölçülmesi ve çalışanlara verilecek ödüllerin miktarlarının tespit edilmesi gibi farklı amaçlar için sürekli tekrar eden bazı süreçler bulunmaktadır. Bu süreçler ödüllendirme sisteminin geliştirilmesinde ve sürdürülmesinde önemli role sahiptirler. Tek bir kez değil, sürekli olarak tekrarlanan bu süreçlerin en bilinenleri iş analizleri, piyasa araştırmaları ve performans yönetimi süreçleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

I. Katılımcı olması. II. Eşitlikçi olması. III. Adil olması. IV. Gizli olması. Yukarıdakilerden hangisi etkili bir ödüllendirme sisteminin özelliklerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II, III

I, II, III, IV

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi etkili bir ödüllendirme sisteminin özelliklerinden birisidir?

Kısa vadeli hedefleri dikkate alması.

Ödüllendirme kriterlerinin çok sayıda ve kolay ulaşılamaz olması.

İptal edilemeyen ödüllerden oluşması.

Aşırı ödüllendirmeden kaçınılması.

Çalışanlara geribildirim sağlamaması.

Açıklama:

Etkili bir ödüllendirme sisteminin özelliklerini listeleyebileceksiniz.
Ödüllendirme sisteminin etkili olması, kendinden beklenenleri sağlamasıyla ilişkilidir. Dolayısıyla etkili bir ödüllendirme sisteminin özellikleri işletmeden işletmeye değişiklik gösterecektir. Ancak yine de ödüllendirmeyle ilgili önceki ünitelerde de üzerinde parça parça da olsa durulan şu noktalar etkili bir ödüllendirme sisteminin özelliklerini ortaya koymaktadır: • Ödüllendirme kriterlerinin az sayıda, anlaşılır, mantıklı, ölçülebilir ve ulaşılabilir olması • Ödüllendirme sisteminin uygulanabilir, şeffaf, adil, eşitlikçi ve katılımcı olması • Tüm çalışanların belli oranlarda ödüllendirilebilmesi • Ödüllendirmenin performansla ilişkisinin kurulmuş olması • Ödüllerin zamanında verilmesi • Ödüllendirme sisteminin gerektiğinde iptal edilebilir ödüllerden oluşması • Ödüllendirme sisteminin çalışanlara etkili geribildirim sağlaması ve onları geliştirmesi • Ödüllendirme sisteminin uzun vadeli hedefleri dikkate alması • Sadece yerine getirilmiş görevlerin değil girişimciliğin, yeni fikirlerin de ödüllendirilmesi • Liderlik, işbirliği ve takım çalışmasının ödüllendirilmesi • Aşırı ödüllendirmeden kaçınılması • Ödüllendirme sisteminin işletmenin genel stratejilerini, insan kaynakları stratejilerini ve ödüllendirme stratejilerini desteklemesi • İşletmenin önemsediği değerleri teşvik etmesi • Ödüllendirme sisteminin maliyetler açısından sürdürülebilir olması • İşletmenin performans yönetimi, iş analizi ve eğitim sistemleriyle uyumlu olması • İşletmenin bütün birim müdürlerince anlaşılmış, paylaşılmış ve uygulanabilecek olması • Çalışanların motivasyonunu, memnuniyetini, bağlılığını ve performansını artırması • Nitelikli çalışanları işletmeye çekmesi

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirme sisteminde birim yöneticilerin rollerinden birisi değildir?

Şeffaflık

Zamanlamanın Yapılması

Bölümlendirme

Maliyet Analizi

Uygulama ve İzleme

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme sistemlerinde farklı düzeylerdeki yöneticilere hangi rollerin verileceği de önemli ödüllendirme politikası tercihidir. İlk olarak düşünülmesi gereken de hangi birimde olursa olsun tüm yöneticilerin çalışanlarıyla ilgili kararlarında işletmenin genel ödüllendirme stratejilerine uygun tutumlar uygulama ve izleme, şeffaflık, zamanlama, maliyet analizi birim yöneticilerinin sorumluluğu altındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisinde biçimsel bir ödüllendirme sisteminin ilk dört aşaması sırasıyla verilmiştir?

Ödüllendirme kriterlerinin belirlenmesi- Ödül türlerine karar verilmesi- Ödüllendirme politikalarınınbelirlenmesi- Zamanlamanın yapılması

Amaçların belirlenmesi- Mevcut durum analizi- Ödüllendirme kriterlerinin belirlenmesi- Ödül türlerine karar verilmesi

Ödül türlerine karar verilmesi- Ödüllendirme konusunda politikalarınbelirlenmesi- Ödüllendirme kriterlerinin belirlenmesi- Maliyet analizi

Ödüllendirme politikalarının belirlenmesi- Mevcut durum analizi- Zamanlamanın yapılması- Maliyet analizi

Mevcut durum analizi- Maliyet analizi- Amaçların belirlenmesi- Ödüllendirme kriterlerinin belirlenmesi- Ödül türlerine karar verilmesi

Açıklama:

Biçimsel bir ödüllendirme sisteminin kuruluş aşamalarını sıralayabileceksiniz.
Biçimsel ödüllendirme sistemleri her zaman sıfırdan kurulan sistemler değildir. Çoğu zaman mevcut ödüllendirme sisteminin değiştirilmesine yönelik çabaları içermektedir. Genellikle bir mevcut bir sistemi değiştirmek en baştan yeni bir sistem kurmaktan daha zor olmaktadır. Biçimsel bir ödüllendirme sisteminin kuruluşu biçimsel olmayan sistemlere göre nispeten daha tanımlanabilir aşamalardan oluşmaktadır. Bu aşamaların başında amaçlar belirlenir. Daha sonra mevcut durum analizi yapılır, ödüllendirme kriterleri belirlenir, ödül türlerine karar verilir, ödüllendirme konusunda politikalar belirlenir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aaşağıdakilerden hangisi ödüllendirmenin bireysel ve örgütsel performansın artırılmasına katkısı yoktur?

Sadece yerine getirilmiş görevlerin ödüllendirilmesini sağlamak.

İyi niteliklere sahip çalışanların işletmeye gelmesini sağlamak.

Yüksek performansla çalışanlara pozitif ayırımcılıkuygulanmasını sağlamak.

Performans beklentilerini açıkça tanımlayıp anlaşılmalarını sağlamak.

Yüksek performansın teşvik ve takdir edilmesini sağlamak

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme bireysel ve örgütsel performansın artırılmasına şu açılardan katkıda bulunur: • Yüksek bir performans ortaya koymak için çalışanların sahip olmaları gereken değerler ve gerekli davranışların neler olduğuna ortaya koyarak, • Performans beklentilerini açıkça tanımlayıp anlaşılmalarını sağlayarak, • Yüksek performansın teşvik ve takdir edilmesini sağlayarak, • İşyerine adanmışlığı artırarak ve yüksek performansla çalışanlara pozitif ayırımcılık uygulanmasını sağlayarak, • İyi niteliklere sahip çalışanların işletmeye gelmesini ve işletmedekilerin de işletmede kalmalarını sağlayarak.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisinde performans yönetimi döngüsü doğru verilmiştir?

Hedef Belirleme- Performans Ölçümü- Sonuçlar- Ödüller- Hedef ve Faaliyet İyileştirme

Hedef Belirleme- Hedef ve Faaliyet İyileştirme- Ödüller-Performans Ölçümü- Sonuçlar

Hedef ve Faaliyet İyileştirme- Hedef Belirleme-Performans Ölçümü- Ödüller- Sonuçlar

Hedef Belirleme- Hedef ve Faaliyet İyileştirme- Performans Ölçümü- Ödüller- Sonuçlar

Hedef ve Faaliyet İyileştirme- Performans Ölçümü- Sonuçlar- Hedef Belirleme- Ödüller

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Ödüllendirme sistemlerinin istenen davranışların ortaya çıkmasına yönelik boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

Disiplin

Yönlendirme

Kınama

Yöneltme

Ödüllendirme

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme sistemlerinin özünde birbirine zıt iki farklı boyutu bulunmaktadır: 1) İstenmeyen davranışların engellenmesi için kullanılan disiplin boyutu, 2) İstenilen davranışların ortaya çıkması için kullanılan ödüllendirme boyutu ve 3) Bu iki boyut arasında üç farklı yönetici yaklaşımı bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Farklı ödüllendirme sistemlerinde çalışanların kayba uğramadan en iyi ödül kombinasyonunu almalarının sağlanmasına ilişkin ödüllendirme politikası aşağıdakilerden hangisidir?

Eşitleme

Ödül seviyesi

Koruma

Ücret yapıları

Şeffaflık

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme stratejisi işletmenin ödüllendirme uygulamalarıyla gelecekte nereye varmak istediğinin ve bu hedefe varmak için farklı ödüllendirme alternatiflerini hangi biçimlerde kullanacağının belirlenmesidir. Bu çerçevede ödüllendirme stratejilerinin hayata geçirilmesinde yol gösterici olacak ödüllendirme politikaları da şu başlıklar altında belirlenmektedir : • Ödüllerin seviyesi, yani çalışanlara verilen ödüllerin diğer işletmelerin ödülleri karşısındaki durumu açısından işletmenin işgücü piyasasında nasıl bir yer edinmek istediği, • İçsel yada dışsal eşitlikten hangisine odaklanıldığı, yani işletmenin öncelikle dışarıya karşı çalışanlarına bol ödül veren bir görüntü vererek yetenekli çalışanları elde etmeye mi; yoksa içeriye karşı mevcut çalışanlarına iyi ölçülüp-biçilmiş ödüller vererek herkesin tam hakkını aldığı, huzurlu bir işletmeye mi odaklanılacağı, • Şeffaflık, yani çalışanlara ücret politikaları ve oranları hakkında ne ölçüde bilgi verileceği, • Ücret yapıları, yani ödemelerin terfilerle ilişkilendirilip ilişkilendirilmeyeceği, • Eşitleme, yani çalışanların farklı ödül kademelerinde veya ücret yapılarında ne şekilde gruplandırılacağı, • Koruma, yani farklı ödüllendirme sistemlerinde çalışanların kayba uğramadan en iyi ödül kombinasyonunu almalarının nasıl sağlanacağı.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi etkili bir ödüllendirme sisteminin sahip olması gereken özelliklerden biri değildir?

İşletmenin önemsediği değerleri teşvik etmesi

Maliyetler açısından sürdürülebilir olması

Çalışanları motive etmek için aşırı ödüllendirmeye ağırlık vermesi

Çalışanlara etkili bir geribildirim sağlaması

Ödüllendirme kriterlerinin az sayıda, anlaşılır, mantıklı, ölçülebilir ve ulaşılabilir olması

Açıklama:

Etkili bir ödüllendirme sisteminin özelliklerini listeleyebileceksiniz.
Şu noktalar etkili bir ödüllendirme sisteminin özelliklerini ortaya koymaktadır: • Ödüllendirme kriterlerinin az sayıda, anlaşılır, mantıklı, ölçülebilir ve ulaşılabilir olması • Ödüllendirme sisteminin uygulanabilir, şeffaf, adil, eşitlikçi ve katılımcı olması • Tüm çalışanların belli oranlarda ödüllendirilebilmesi • Ödüllendirmenin performansla ilişkisinin kurulmuş olması • Ödüllerin zamanında verilmesi • Ödüllendirme sisteminin gerektiğinde iptal edilebilir ödüllerden oluşması • Ödüllendirme sisteminin çalışanlara etkili geribildirim sağlaması ve onları geliştirmesi • Ödüllendirme sisteminin uzun vadeli hedefleri dikkate alması • Sadece yerine getirilmiş görevlerin değil girişimciliğin, yeni fikirlerin de ödüllendirilmesi • Liderlik, işbirliği ve takım çalışmasının ödüllendirilmesi • Aşırı ödüllendirmeden kaçınılması • Ödüllendirme sisteminin işletmenin genel stratejilerini, insan kaynakları stratejilerini ve ödüllendirme stratejilerini desteklemesi • İşletmenin önemsediği değerleri teşvik etmesi • Ödüllendirme sisteminin maliyetler açısından sürdürülebilir olması • İşletmenin performans yönetimi, iş analizi ve eğitim sistemleriyle uyumlu olması • İşletmenin bütün birim müdürlerince anlaşılmış, paylaşılmış ve uygulanabilecek olması • Çalışanların motivasyonunu, memnuniyetini, bağlılığını ve performansını artırması • Nitelikli çalışanları işletmeye çekmesi

Doğru Cevap: C

Soru 22

Proje takımlarında görev almanın teşvik edilmesi için, proje takımlarında yer alanlara belirli olmayan zamanlarda sürpriz ödüller verilmesi aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Sabit oranlı ödüllendirmeye

Değişken oranlı ödüllendirmeye

Sabit fasılalı ödüllendirmeye

Devamlı ödüllendirmeye

Değişken fasılalı ödüllendirmeye

Açıklama:

Biçimsel bir ödüllendirme sisteminin kuruluş aşamalarını sıralayabileceksiniz.
Değişken fasılalı ödüllendirmede ödüllendirmenin ne zaman yapılacağı belli değildir. Bu tür ödüllendirme motive ediciliği en yüksek ödüllendirmedir. Çalışanlar ödülün verileceğini bilirler ancak ne zaman verileceği belirsizdir. Bu nedenle sürekli olarak ödülü hak edecek tutum ve davranışlarda bulunmaya çalışırlar. Örneğin belli proje takımlarında görev almanın teşvik edilmesi için kim zaman proje takımlarında yer alanlara sürpriz ödüller verilebilir. Böylece yeni bir proje takımı oluşturulurken gönüllü bulma sorunu ortadan kalkmış olur.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirme stratejilerinin hayata geçirilmesinde yol gösterici olacak ödüllendirme politikalarından biri değildir?

Ödüllendirme uygulamalarıyla gelecekte nereye varılmak istendiği

Çalışanlara verilen ödüllerin diğer işletmelerin ödülleri karşısındaki durumu açısından işletmenin işgücü piyasasında nasıl bir yer edinmek istediği

Çalışanlara ücret politikaları ve oranları hakkında ne ölçüde bilgi verileceği

Ödemelerin terfilerle ilişkilendirilip ilişkilendirilmeyeceği

Çalışanların farklı ödül kademelerinde veya ücret yapılarında ne şekilde gruplandırılacağı

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme stratejilerinin hayata geçirilmesinde yol gösterici olacak ödüllendirme politikaları da şu başlıklar altında belirlenmektedir : • Ödüllerin seviyesi, yani çalışanlara verilen ödüllerin diğer işletmelerin ödülleri karşısındaki durumu açısından işletmenin işgücü piyasasında nasıl bir yer edinmek istediği, • İçsel yada dışsal eşitlikten hangisine odaklanıldığı, yani işletmenin öncelikle dışarıya karşı çalışanlarına bol ödül veren bir görüntü vererek yetenekli çalışanları elde etmeye mi; yoksa içeriye karşı mevcut çalışanlarına iyi ölçülüp-biçilmiş ödüller vererek herkesin tam hakkını aldığı, huzurlu bir işletmeye mi odaklanılacağı, • Şeffaflık, yani çalışanlara ücret politikaları ve oranları hakkında ne ölçüde bilgi verileceği, • Ücret yapıları, yani ödemelerin terfilerle ilişkilendirilip ilişkilendirilmeyeceği, • Eşitleme, yani çalışanların farklı ödül kademelerinde veya ücret yapılarında ne şekilde gruplandırılacağı, • Koruma, yani farklı ödüllendirme sistemlerinde çalışanların kayba uğramadan en iyi ödül kombinasyonunu almalarının nasıl sağlanacağı.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi ödül kriterleri belirlenirken dikkate alınması gereken faktörlerden biri değildir?

Ödüllendirme bütçesi

Ödüllendirme amaçları

İşletmenin faaliyet türü

İşletmenin genel stratejileri

İşletmenin ödül stratejileri

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödül kriterlerinin belirlenmesi önemli bir konudur. Kriterler belirlenirken mutlaka işletmenin genel ve ödül stratejileri göz önünde bulundurulmalıdır. Ödül kriterlerinin mutlaka az sayıda, anlaşılır, mantıklı, ölçülebilir ve ulaşılabilir olması gerekmektedir. Yoksa çalışanlar açısından motive ediciliklerini kaybederler. İşletmeler genellikle müşteri memnuniyeti, çalışma kalitesi, problem çözücülük, üretim miktarı, hedef belirleme ve başarma, önerilerle iş süreçlerinin geliştirilmesine katkıda bulunma, işe devamlılık, kendini geliştirerek yeni becerilere sahip olma gibi kriterlerden yararlanmaktadırlar. Her işletmenin ödül kriteri ödüllendirme stratejisinin amaçlarına ve işletmenin faaliyet türüne göre farklılık gösterebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi ödüllendirme sisteminin maliyetini oluşturan unsurlardan biri değildir?

Çalışanlara verilen ödüllerin toplamı

Ödüllendirme sistemi için satın alınan yazılımlar

Çalışanlara ödenen tüm dolaylı ve dolaysız ücretlerin toplamı

Alınan danışmanlık hizmetleri

Ödüllendirme uygulamalarının takibi için görevlendirilecek ilave insan kaynakları

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Maliyetlerin analizi sadece mevcut durumu görmek açısından değil, gelecekteki ödüllendirme uygulamalarının maliyetlerinin tahmini için de önemlidir. Bazı ekonomik ödüller zaman içerisinde hak gibi algılanmaya başladığından gelecekte sürdürülemeyecek ödüllendirme uygulamalarına hiç başlanmaması daha akıllıca olacaktır. Ödüllendirmenin maliyeti sadece çalışanlara verilen ödüllerin toplamından oluşmamaktadır. Ödüllendirme sistemi için kullanılan yazılımların satın alınması, danışmanlık hizmetleri, ödüllendirme uygulamalarının takibi için görevlendirilecek ilave insan kaynakları personeli gibi farklı maliyetler de ödüllendirmenin toplam maliyetini artırabilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Ödüllendirme sistemi kurulurken ve uygulanırken öncelikle aşağıdakilerden hangisi dikkate alınmalıdır?

Ödüllendirme maliyetleri

Ödüllendirme stratejisi

İşletme stratejisi

Ödüllendirme politikaları

Ödüllendirme amaçları

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 27

İşletmelerde işlerin işletme açısından değerlerinin birbirlerine göre sıralanmasına ne ad verilmektedir?

İş gerekleri

Ücret yapısı

İş ölçümü

İş değerlemesi

İş analizi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 28

Ödüllendirme sistemlerinde istenmeyen davranışların engellenmesi için aşağıdakilerden hangisi kullanılır?

Dolaylı ödeme

Eğitim

Teşvik

Ödüllendirme

Disiplin

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
İstenen davranışları ve hatta daha fazlasını gösteren çalışanların ödüllendirilmesi de diğerlerinin cezalandırılması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla ödüllendirme sistemlerinin özünde birbirine zıt iki farklı boyutu bulunmaktadır: 1) İstenmeyen davranışların engellenmesi için kullanılan disiplin boyutu, 2) İstenilen davranışların ortaya çıkması için kullanılan ödüllendirme boyutu ve 3) bu iki boyut arasında üç farklı yönetici yaklaşımı bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

İşletmenin başlangıçta bütçeye her bir çalışan için koyduğu ödül miktarı ortalamasının uygulamadaki gerçekleşme oranının izlenmesine ne ad verilir?

Aşınma analizi

Karşılaştırmalı oran analizi

Katma değer analizi

Tutum anketi

Maliyet analizi

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
Ödüllendirme sisteminin oluşturulması ve maliyetlerinin analizinden sonra gerekli değişiklikler yapılmalı ve uygulamaya geçilmelidir. Ödüllendirme uygulamalarının hayata geçirilmesinde görev alan tüm insan kaynakları personeli ve çeşitli düzeylerdeki yöneticiler işletmenin genel ödüllendirme politikalarına uygun davranmalıdırlar. Uygulamalar sırasında ödüllendirme sisteminin beklendiği gibi çalışıp çalışmadığının da kontrol edilmesi gerekmektedir. Her şey yolunda gitse dahi işletmenin başlangıçtaki beklentileri de zaman içerisinde değişebilmektedir. Ödüllendirme uygulamalarının izlenmesinde karşılaştırmalı oran analizi, aşınma analizi, katma değer ölçümü ve tutum anketlerinden yararlanılmaktadır. Karşılaştırmalı oran analizi işletmenin başlangıçta bütçeye her bir çalışan için koyduğu ödül miktarı ortalamasının uygulamadaki gerçekleşme oranının izlenmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Ödüllendirme kriteri aşağıdakilerden hangisinin cevabını verir?

Ne?

Nasıl?

Ne zaman?

Nerede?

Kim?

Açıklama:

Ödüllendirme sistemlerinin bileşenlerini tanımlayabileceksiniz.
İşletmenin mevcut ödüllendirme sisteminin iç ve dış çevresel durumunun belirlenmesinin ardından geliştirilecek ödüllendirme sistemi için ilk adım yeni ödüllendirme kriterlerinin belirlenmesidir. Ödüllendirme kriterlerinin belirlenmesi ödüllendirme sistemi açısından “kim?” sorusunun cevabının verilmesi, yani kimlerin ödüllendirileceğine karar verilmesi için kriterler belirlenmesi demektir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Disiplin ve ödüllendirme arasında bir geçiş bölgesi olan ve istenmeyen davranışların cezalandırılması yerine olumlu davranışlara dönüştürülecek şekilde yaklaşılmasına .................... denir.
Yukarıdaki tanımdaki boşluğa gelmesi gereken en uygun sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Kınama

Teşvik

Yönlendirme

Ödül

Disiplin

Açıklama:

Yönlendirme davranışı disiplin ve ödüllendirme arasında bir geçiş bölgesidir. İstenmeyen davranışların cezalandırılması yerine olumlu davranışlara dönüştürülecek şekilde yönlendirilmesini ifade etmektedir. Buna göre doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Ödüllendirme sistemi ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Ödüllendirmenin temel amacı çalışanların motivasyonunu artırarak performanslarını yükseltmektir.
II. Hedeflerin belirlenmesinin ardından performansın ölçülmesi ve sonuçların değerlendirilmesi aşaması da ödüllendirme sisteminin amaçları arasındadır.
III. Ödüllendirme sistemleri genel olarak çalışanların davranışlarını işletmenin hedefleriyle uyumlaştıracak biçimde şekillendirmek üzere kullanılan araçlar, süreçler, eylemler ve programlardan oluşmaktadır.
IV. İşletmelerde istenmeyen davranışlar gösterenlerin cezalandırılmaları, işletmenin beklentilerine uygun bir performans ortaya koyan çalışanlar için cezalandırıcı olabilmektedir.

Yalnız I ve III

Yalnız II ve IV

I.II.IV

II.III.IV

I.II.III

Açıklama:

IV. Seçenekte yer alan ifade ''Özellikle işletmelerde istenmeyen davranışlar gösterenlerin cezalandırılmaları, işletmenin beklentilerine uygun bir performans ortaya koyan çalışanlar için ödüllendirici olabilmektedir.'' şeklinde olması gerektiğinden yanlıştır. Buna göre I.II ve III seçenelerin yer aldığı E doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Ödüllendirme sistemi çok sayıda birbiriyle ilişkili bileşenden oluşmaktadır. Bu sistemin bileşenleri temel olarak kaç başlık altında incelenmektedir?

Açıklama:

Ödüllendirme sisteminin bileşenleri temel olarak üç başlık altında incelenebilir. Bunlar; 1) Strateji ve politikalar, 2) Ödüllendirme süreçleri ve 3) Ödüllendirme uygulamalarıdır. Buna göre doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Ödüllendirme sisteminin iki farklı boyutu bulunmaktadır. Bunlardan biri biçimsel ödüllendirme, diğeri biçimsel olmayan ödüllendirmedir. Bu iki boyutla ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Biçimsel ödüllendirme sistemi çalışanların ödüllendirilmesinde izlenecek biçimsel prosedürleri ve uygulamaları ifade etmektedir.

Ödüllendirme her zaman biçimsel olarak sınırları belirlenebilen bir ugulama değildir, bazen yöneticinin bir gülümsemesi veya onay jesti bile ödüllendirici olabilmektedir.

Biçimsel olmayan ödüllendirme sistemi genellikle işletmenin kültürü veya iklimiyle ilişkili bir durumdur. Biçimsel bir yöntemden ziyade bir strateji, bir vizyon, bir zihin durumudur.

Biçimsel olmayan ödüllendirme önceden planlanabilen bir ödüllendirme sistemi olup kurum kültürünün önceden ortaya çıkardığı bir durumu ifade etmektedir.

Biçimsel bir ödüllendirme sisteminin kuruluşu biçimsel olmayan sistemlere göre nispeten daha tanımlanabilir aşamalardan oluşmaktadır.

Açıklama:

D seçeneğindeki verlen ifade ''Biçimsel olmayan ödüllendirme önceden planlanabilen bir ödüllendirme sistemi olmaktan ziyade kurum kültürünün zamanla ortaya çıkardığı bir durumu ifade etmektedir.'' olması gerektiğinden yanlıştır. Buna göre doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

İşletmeler ödüllendirme sistemi ödül kriterlerini belirlerken anlaşılır, mantıklı, ulaşılabilir ve ölçülebilir olmasına dikkat etmelidirler. Aşağıdaki ifadelerden hangileri ödüllendirme kriterlerine dayanak oluşturur?
I. Müşteri memnuniyeti,
II. Çalışma kalitesi,
III. Problem yaratıcılık,
IV. Üretim miktarı,
V. İşe devamsızlık,

I.II.III

II.III.IV

III.IV.V

I.II.IV

I.III.IV

Açıklama:

Müşteri memnuniyeti, çalışma kalitesi ve üretim miktarı ödül kriteri içerisinde yer alırken; problem yaratıcılık ve işe devamsızlık bu kriterler içerisinde yer almayacağından yanlıştır. Buna göre I.II ve IV seçenekler doğru olduğundan doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangileri ödüllendirme sistemleri içerisinde yer alan ve yapılan işlerin değerlerinin belirlenmesi, her bir çalışanın işletmeye katkısının ölçülmesi ve çalışanlara verilecek ödüllerin miktarlarının tespit edilmesi gibi farklı amaçlar için sürekli tekrar eden süreçler arasında yer alır?
I. İş analizleri,
II. Piyasa araştırmaları,
III. Performans yönetimi,

Yalnız I

Yalnız II ve III

Yalnız I ve III

Yalnız I ve II

I.II ve III

Açıklama:

Ödüllendirme sistemleri içerisinde yapılan işlerin değerlerinin belirlenmesi, her bir çalışanın işletmeye katkısının ölçülmesi ve çalışanlara verilecek ödüllerin miktarlarının tespit edilmesi gibi farklı amaçlar için sürekli tekrar eden bazı süreçler bulunmaktadır. Bu süreçler ödüllendirme sisteminin geliştirilmesinde ve sürdürülmesinde önemli role sahiptirler. Tek bir kez değil, sürekli olarak tekrarlanan bu süreçlerin en bilinenleri iş analizleri, piyasa araştırmaları ve performans yönetimi süreçleridir. Buna göre doğru cevap bütün seçenekleri içeren E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi tanımdaki boşluğa gelmesi gereken en uygun sözcüktür?
.........................; işletmedeki işlere ödenen ücretler ve diğer ödüllerin seviyelerinin piyasada benzer işi yapan diğer işletmelerdeki ücret ve ödüllerle karşılaştırılmasıdır.

Piyasa araştırmaları,

İş analizleri,

Performans yönetimi,

Çaldan analizleri,

Ürün fiyatlandırması,

Açıklama:

Piyasa araştırmaları; işletmedeki işlere ödenen ücretler ve diğer ödüllerin seviyelerinin piyasada benzer işi yapan diğer işletmelerdeki ücret ve ödüllerle karşılaştırılmasıdır. Böyle bir karşılaştırmanın sonuçları işletmenin içsel ve dışsal eşitlik arasındaki tercihinin belirlenebilmesi için önemlidir. Piyasa araştırması verileri çeşitli kaynaklardan sağlanabilir ancak önemli olan verilerin güvenilir olmasıdır. Buna göre doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Mevcut durum analizinde gözden geçirilmesi gereken iki noktadan bir tanesi mevcut ödüllendirme sistemidir. Aşağıdakilerden hangileri mevcut ödüllendirme sistemi içerisinde bulunan stratejiler arasında yer alır?
I. İşletme stratejisi,
II. Ödüllendirme stratejisi,
III. İnsan kaynakları stratejisi,
IV. İş analizi ve performans yönetimi sistemi,

Yalnız I

Yalnız III

Yalnız II ve III

I.II.III

I.II.III.IV

Açıklama:

Mevcut durum analizinde gözden geçirilmesi gereken iki nokta bulunmaktadır. Bunlardan biri mevcut ödüllendirme sisteminin yani işletme stratejisinin, ödüllendirme stratejisinin, insan kaynakları stratejisinin, iş analizi ve performans yönetimi sisteminin, ücretlerin, katkıların, ödüllendirme politikalarının, prosedürlerinin ve uygulamalarının gözden geçirilmesidir. Buna göre bütün seçenekler doğru olduğundan doğru cevap I.II.III ve IV. seçeneklerinin yer aldığı E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Ödüllendirme sisteminin etkili olması, kendinden beklenenleri sağlamasıyla ilişkilidir. Dolayısıyla etkili bir ödüllendirme sisteminin özellikleri işletmeden işletmeye değişiklik gösterir. Aşağıdaki maddelerden hangisi etkili ödüllendirme sistemi arasında sayılmaz?

Ödüllendirme kriterlerinin az sayıda, anlaşılır, mantıklı, ölçülebilir ve ulaşılabilir olması.

İşletmenin performans yönetimi, iş analizi ve eğitim sistemleriyle uyumsuz olması.

Ödüllendirme sisteminin uygulanabilir, şeffaf, adil, eşitlikçi ve katılımcı olması.

Ödüllendirmenin performansla ilişkisinin kurulmuş olması.

Ödüllendirme sisteminin maliyetler açısından sürdürülebilir olması.

Açıklama:

B'de yer alan ifadenin ''İşletmenin performans yönetimi, iş analizi ve eğitim sistemleriyle uyumlu olması.'' şeklinde yazılması gerektiğinden yanlıştır. Buna göre doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Ücret ve Ödül Yönetimi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler