Davranış Bilimlerine Giriş - İnsan Kaynakları Yönetimi

Toplumsal yapı
Toplumsal kurumlar
Toplumsal değişme
Toplumsal etkileşim

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

I. Ekoloji
II. Nüfus ve demografi
III. İnsan davranışları
IV. Toplumsal teori ve grup teorisi
Yukarıdakilerden hangisi sosyolojik çözümlemenin alanları arasında sayılabilir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Sosyolojinin bilimsel olarak inceleme alanına giren konuları ya da başka bir ifade ile sosyolojik çözümlemenin alanlarını şöyle sıralayabiliriz;

Toplumsal örgütler
Sosyal psikoloji
Toplumsal değişme ve düzensizlikler.
Ekoloji.
Nüfus ve demografi.
Toplumsal teori ve grup teorisi.

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

I. Faydacılık II. İşlevselcilik III. Çatışma kuramı IV. Sembolik etkileşim Yukarıdakilerden hangisi sosyolojideki farklı kuramsal yaklaşımların kaynaklandığı üç büyük gelenek arasında sayılabilir?

Yalnız I

I ve III

III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Sosyolojideki farklı kuramsal yaklaşımların kaynaklandığı üç büyük gelenekten söz edilebilir; işlevselcilik, çatışma kuramı ve sembolik etkileşim. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 71

“Endüstri toplumu” kavramını ilk ortaya atan düşünür kimdir?

Platon

Francis Bacon

Saint-Simon

Thomas Aquinas

Sokrates

Açıklama:

İlk dönemin önemli isimlerinden Saint-Simon (1760-1825) “endüstri toplumu” kavramını ilk ortaya atan düşünürdür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Herbert Spencer'ın yazdığı ve tarih ilk sosyoloji ders kitabı olarak geçen eserin adı nedir?

Sosyolojik Düşünmek

Sosyolojinin İlkeleri

Sosyolojik Yöntemin Kuralları

Sosyoloji Dersleri

Sosyoloji Yazıları

Açıklama:

İlk dönemin diğer bir özgün düşünürü ise ilk sosyoloji ders kitabı olan Sosyolojinin İlkelerini yazan Herbert Spencer’dır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

I. Özgeci intihar
II. Anomik intihar
III. Sorunlu intihar
IV. Bencil intihar
Yukarıdakilerden hangisi Durkhem'in sınıflandırdığı intihar türlerindendir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Durkheim’a göre üç tür intihar vardır. Bencil intiharlar, bireyin üyesi olduğu tolumsal yapı tarafından korunmamasından kaynaklanır. Özgeci intihar, toplumdan kopma so- nucu değil toplumla aşırı özdeşleşme sonucu ortaya çıkar. Anomik intihar ise toplumsal dönüşümler sonucunda bireylerin yaşam biçimleri ve değerlerinin altüst olması ile ortaya çıkar. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

İnsanların kendilerinin ve başkalarının davranışlarına yükledikleri anlamlara odaklanan sembolik etkileşimcilik hangi isim tarafından geliştirilmiştir?

Emile Durkheim

Talcott Parsons

Robert K. Merton

Jane Adams

George Herbert Mead

Açıklama:

George Herbert Mead (1863-1931) tarafından geliştirilen sembolik etkileşimcilik insanların kendilerinin ve başkalarının davranışlarına yükledikleri anlamlara odaklanmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Elektronik medyanın insanların geçmişleri ile olan bağlarını yıkıma uğrattığını ve karmakarışık boş bir dünya yarattığını savunan isim kimdir?

Habermas

Giddens

Dahrendorf

Collins

Baudrillard

Açıklama:

Postmodern dünyanın en önemli yazarlarından olan Baudrillard elektronik medyanın insanların geçmişleri ile olan bağlarını yıkıma uğrattığını ve karmakarışık boş bir dünya yarattığını savunmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Sosyolojinin ortaya çıkışı ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

19. yüzyılda Avrupa’daki özgün koşulların ürünü olarak ortaya çıkmıştır.

Bilim olarak sosyolojinin kökenleri Aydınlanma ve Devrimler Çağı’na dayanmaktadır.

Henri Saint-Simon ve Auguste Comte sosyoloji biliminin öncüleri olmuşlardır.

18. yüzyılda ABD, İngiltere ve Fransa’da yaşanan devrimler toplumsal yapıyı köklü biçimde dönüşüme uğratmıştır.

Sosyoloji kavramı ilk olarak Karl Marx tarafından 1838 yılında kullanılmıştır.

Açıklama:

SOSYOLOJİNİN ORTAYA ÇIKIŞI
Toplumu konu edinen ve dünyanın farklı bölgelerinde geliştirilen çeşitli düşüncelerin varlığına karşın modern anlamda bir bilim dalı olarak sosyoloji, 19. yüzyılda Avrupa’daki özgün koşulların ürünü olarak ortaya çıkmıştır. On dokuzuncu yüzyılda endüstri devriminin ortaya çıkması ve siyasal, toplumsal çalkantıların yoğunlaşmasına kadar toplumu doğrudan bir inceleme nesnesi olarak görmek yaygınlaşmamıştır. Bilim olarak sosyolojinin kökenleri Aydınlanma ve Devrimler Çağı’na dayanmaktadır. 17. yüzyıldaki bilimsel keşiflerin ardından toplumsal yapıda hızlı değişimler yaşanmaya başlamıştır. 18. yüzyılda ABD, İngiltere ve Fransa’da yaşanan devrimler toplumsal yapıyı köklü biçimde dönüşüme uğratmıştır. r. Henri Saint-Simon (1760-1825) ve Auguste Comte (1798-1857) sosyoloji biliminin öncüleri olmuşlardır (Tischler, 2007: 12). Sosyoloji kavramı ilk olarak Auguste Comte tarafından 1838 yılında kullanılmıştır (Jenkins, 2010: 14). Saint-Simon sosyolojiden ‘‘insanın bilimi’’ ve ‘‘sosyal fizik’’ diye bahsederken, Comte, Saint-Simon’un ‘‘sosyal fizik’’olarak adlandırdığı bu alana sosyoloji adını vermiştir (Meriç, 1993: 20-21). Sosyoloji Latince üye, arkadaş, dost anlamındaki socius ile Yunanca bilim anlamındaki ‘‘logy’’ sözcüklerinden türetilmiştir (Marshall, 1999: 680). Societe (toplum) kelimesi 12. yüzyılda Fransızca’ya girmiş, bu sözcük ilerleyen dönemde İngilizceye Fransızcadan alınmış ancak 16. Yüzyılda social (toplumsal) anlamını taşıyan bir olgudan söz edilebilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

İki ya da daha fazla insan arasındaki anlam atfedilen davranışlarla ortaya çıkan süreç açıklanan kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Toplumsal yapı

Toplumsal hız

Toplumsal değişme

Toplumsal etkileşim

Toplumsal kurumlar

Açıklama:

• Toplumsal yapı: Birlikte toplumu oluşturan toplumsal kurumlar ve toplumsal ilişkiler bütünü.
• Toplumsal kurumlar: Aile, din, ekonomi, evlilik, yönetim gibi belirli ve kabul
edilmiş amaçlara dönük kurulu ve organize toplumsal davranış sistemleri.
• Toplumsal değişme: Toplumsal yapıda, kurumlarda ve ilişkilerde yaşanan dönüşümler.
• Toplumsal etkileşim: İki ya da daha fazla insan arasındaki anlam atfedilen davranışlarla ortaya çıkan süreç.

Doğru Cevap: D

Soru 78

"Üretim araçları ve üretim ilişkilerinin oluşturduğu alt yapı; kültür, dil, din devlet, örf gibi unsurlardan oluşan üst yapıyı belirlemekte" olduğunu savunan sosyolog aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Saint-Simon

Karl Marx

Auguste Comte

Harriet Martineau

Herbert Spencer

Açıklama:

KARL MARX: Sosyolojiye büyük etkisi olan ikinci klasik sosyolog Karl Marx’tır. Toplumsal değişmeye ilişkin kuramında ekonomiye öncelik vermiştir. Marx’a göre üretim araçları ve üretim ilişkilerinin oluşturduğu alt yapı; kültür, dil, din devlet, örf gibi unsurlardan oluşan üst yapıyı belirlemektedir. Başka bir deyişle bireylerin bilinçlerini maddi yaşamları belirlemektedir. Üretim biçimi kavramını geliştiren Marx, görüşlerinin merkezine sınıf analizini koymuştur. Güç toplumdaki sınıflar arasında eşitsiz biçimde dağılmaktadır ve ekonomik güç diğer güçlerin de temelidir. Marx’ın geliştirdiği diğer bir önemli kavram ise yabancılaşmadır. İşçilerin, emeklerinin ürünlerinden, birbirlerinden ve diğer sınıflardan uzaklaştırılmasını ifade eder. Sosyologlar yabancılaşmayı ekonomik bağlamın ötesinde daha geniş bir kapsamda kullanmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Tarihsel süreçte bakıldığında sosyoloji biliminin gelişimi ilk dönem, klasik dönem, modern sosyoloji ve çağdaş sosyoloji olmak üzere dört farklı dönemde incelenebilir. Buna göre aşağıdaki sosyologalardan seçeneklerden hangisi ilk dönem sosyologlar arasında yer alır?

Saint-Simon

Emile Durkheim

Karl Marx

Marx Weber

Talcott Parsons

Açıklama:

Emile Durheim, Karl Marx, Max Weber klasik dönem, Talcott Parsons modern dönem, Saint-Simon ise ilk dönem sosyologları arasında yer alır. Doğru cevap A seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 80

I. Bireyler belirli toplumsal rollerde bulunurlar.
II. Bireyler topluma bağımlıdırlar.
III. Toplumsal düzen uzlaşma ve kamu değerlerinden kaynaklanır.
IV. Kaynaklar için mücadele eden bireylerin hareketliliği ile değişim oluşur.
V. Toplumsal düzensizlik oluştuğunda toplum dengelenmeye gereksinim duyar.
Yukarıdaki bilgilerden hangileri İşlevselcilik Yaklaşımının görüşleridir?

I, II, III

I, II, IV

I,III, V

II, III, IV

III, IV, V

Açıklama:

Bireyler belirli toplumsal rollerde bulunurlar. Eşitsizlik kaçınılmazdır ve toplumsal olarak işlevseldir. Toplumsal düzen uzlaşma ve kamu değerlerinden kaynaklanır. Toplumsal düzensizlik oluştuğunda toplum dengelenmeye gereksinim duyar. Topluma ilişkin muhafazakâr bir bakış açısıdır ve gruplar arasındaki güç farklılıklarını göz ardı eder.

Doğru Cevap: C

Soru 81

I. Bireyler topluma bağımlıdır.
II. Kaynaklar için mücadele eden bireylerin hareketliliği ile değişim oluşur.
III. Eşitsizlik sembollerin önemi ile sergilenir.
IV.Toplumsal düzen güç ve zor ile sürdürülür.
V. Toplumsal düzen uzlaşma ve kamu değerlerinden kaynaklanır.
Yukarıda numaralandırılmış bilgilerden hangileri Çatışma yaklaşımıyla ilişkilidir?

I, II, III

I, II, IV

I, III, IV

III, IV, V

I, IV, V

Açıklama:

Çatışma Kuramı
Bireyler topluma bağımlıdırlar. Eşitsizlik sınırlı kaynaklar üzerindeki mücadelenin
ürünüdür. Toplumsal düzen güç ve zor ile sürdürülür. Kaynaklar için mücadele
eden bireylerin hareketliliği ile değişim oluşur.

Doğru Cevap: B

Soru 82

I. Bireyler belirli toplumsal rollerde bulunurlar. II. Bireyler ve toplum karşılıklı olarak birbirine bağımlıdır. III. Toplumsal düzen uzlaşma ve kamu değerlerinden kaynaklanır. IV. Toplumsal düzen, toplumsal normlara bağlılık toplumsal etkileşim yoluyla sürdürülür. V. Değişmekte olan toplumsal ilişkiler setinden ve yeni anlam sistemlerinin yaratımından değişim evrilir. Yukarıda numaralandırılmış ifadelerden hangileri Sembolik Etkileşim Yaklaşımıyla ilişkilidir?

I, II, III

I, III, IV

I, II, IV

II, III, IV

II, IV, V

Açıklama:

Sembolik Etkileşim: Bireyler ve toplum karşılıklı olarak birbirine bağımlıdır. Eşitsizlik sembollerin önemi ile sergilenir. Toplumsal düzen, toplumsal
normlara bağlılık toplumsal etkileşim yoluyla sürdürülür. Değişmekte olan toplumsal ilişkiler setinden ve yeni anlam sistemlerinin yaratımından değişim evrilir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Etkileşimci Yaklaşımın kurucuları doğru olarak verilmiştir?

Mead, Garfinkel, Goffman

Durkheim, Garfinkel, Spencer

Cosert, Garfinkel, Dahrendorf

Marx, Garfinkel, Goffman

Mead, Marx, Goffman

Açıklama:

Etkileşimcilik: Bireylerin toplumsal dünyayı nasıl anlamlandırdıkları ve yorumladıkları üzerine odaklanan bu yaklaşıma göre eğitim sistemi, aile, siyasi sistem ve bütün toplumsal kurumlar insanların birbiri ile etkileşimleri sonucunda oluşturulur, yaşatılır ve değiştirilir. Yaklaşım Mead, Garfinkel, Goffman vd. tarafından geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

İşlevselcilik yaklaşımı temelerini kimin çalışmalarıda dayandırmıştır?

Weber

Addams

Marx

Durheim

Mead

Açıklama:

İşlevselcilik: İşlevselcilik Yaklaşımının kökenleri Durkheim’ın çalışmalarına dayanmaktadır. Yapısal işlevselcilik olarak da adlandırılan bu yaklaşım Durkheim’ın yanı sıra Spencer, Parsons ve Merton gibi otoritelerin görüşleri çerçevesinde geliştirilmiştir. Bu yaklaşıma göre, toplum tıpkı biyolojik bir organizma gibi normal koşullarda denge konumunda ve istikrar içinde bulunur

Doğru Cevap: D

Soru 85

Sosyolojide egemenlik türleri sınıflandırması yapan sosyolog aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Durheim

Marx

Weber

Spencer

Comte

Açıklama:

Weber’in sosyolojiye yaptığı önemli katkılardan biri de egemenlik türleri sınıflandırmasıdır. Weber’e göre, akılcı, geleneksel ve karizmatik olmak üzere üç egemenlik türü söz konusudur (Aron, 1994: 385); Vergi memuruna itaat konusunda olduğu gibi, akılcı egemenlik uygular (Bu itaat bireylere değil meşru emirlere, yorumcularına ve uygulayıcılarınadır. Geleneksel egemenlik ise modern toplumlarda çok az görülmektedir. Geleneksel egemenlik sahibi olan bir kralın meşruluğu uzun bir geçmişe dayanır. Günümüzdeki krallıklar daha çok semboliktir. Karizmatik liderlikte ise, Lenin, Hitler ya da De Gaulle örneklerinde olduğu gibi, önder olağanüstüdür, onlara gösterilen bağlılık da öyledir.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Bireylerin davranışları ve toplumsal koşullar arasında güçlü bir etkileşimin bulunması, davranışların ve içinde geliştikleri toplumsal koşulların anlaşılabilmesi öncelikle hangi tür yaklaşımı gerektirir?

Sosyolojik

Psikolojik

Biyolojik

Ekonomik

Fizyolojik

Açıklama:

İnsanlar toplumlar halinde yaşarlar. Bireylerin davranışları ve toplumsal koşullar arasında
güçlü bir etkileşim söz konusudur. Bireyin toplumsal bağlam içindeki yerini kavrayabilmesi, davranışlarını ve toplumsal olguları anlayabilmesi için sosyolojik anlayışa gereksinim vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 87

İnsanın doğası gereği toplumsal ve siyasal nitelikler taşıyan bir canlı olduğunu vurgulayan filozof kimdir?

Platon

Demokritos

Aristoteles

Durkheim

Cicero

Açıklama:

Aristoteles'e göre insan doğası gereği toplumsal ve siyasal bir canlıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi İbn-i Haldun'un sosyolojinin öncülerinden biri olmasının nedenlerinden değildir?

Toplumsal analizle tarihsel gözlem arasındaki ilişkiyi vurgulaması

Toplumun bilimsel olarak incelenmesi gerektiğini düşünmesi

Toplumsal olguların nedenlerini araştırmaya önem vermesi

İlkel ve medeni toplumları karşılaştırması

Sosyolojinin isim babası olması

Açıklama:

İbn-i Haldun'un görüşleri şıklarda doğru ifade edilmiştir. Ancak sosyolojinin isim babası değildir. Sosyolojinin isim babası Comte'dur.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi sosyolojinin ortaya çıkmasında etkili olan Fransız düşünürlerden biri değildir?

Montesquieu

Comte

Saint-Simon

Durkheim

Weber

Açıklama:

Max Weber sosyolojinin kurucularından olmakla beraber Alman bir sosyologtur.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi sonradan sosyoloji adını alacak olan yeni bilim için Saint-Simon'un kullandığı bir adlardandır?

Toplumbilim

Sosyal psikoloji

Sosyal tarih

İnsanın Bilimi

Topluluk bilimi

Açıklama:

Saint-Simon sosyolojiden ‘‘insanın bilimi’’ ve ‘‘sosyal fizik’’ diye bahsetmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 91

Sosyolojik analizin makro, mezzo ve mikro olmak üzere üç düzeyi bulunur. Hangi şıkta düzeyler ve inceledikleri toplumsal davranış doğru verilmiştir

Makro-Yeni toplumsal kurumların ortaya çıkışı

Mezzo-Devrimler

Mikro- Örgütler

Makro-Roller

Mezzo-Kıtalararası göçler

Açıklama:

Makro analiz, Devrimler, Kıtalararası Göç, Yeni toplumsal kurumların ortaya çıkışı vb. inceler

Doğru Cevap: A

Soru 92

Toplum diye bir şeyin olmadığını fakat birbirleri ile sosyal ilişkiler kuran bireyler ve gruplar olduğunu dolayısıyla sosyolojinin konusunun anlamlı toplumsal davranış olduğunu savunan sosyolog kimdir?

Durkheim

Weber

Marx

Parsons

Comte

Açıklama:

Üçüncü perspektif, sosyolojik ilginin asıl nesnesinin, Weber’in tasarladığı çerçevede anlamlı toplumsal eylem olduğunu savunmuştur. Toplum diye bir şey yoktur fakat birbirleri ile sosyal ilişkiler kuran bireyler ve gruplar vardır

Doğru Cevap: B

Soru 93

Karl Marx, Emile Durkheim ve Max Weber sosyoloji biliminin gelişimi açısından hangi dönemi temsil ederler?

Postmodern dönem

Bilimselleşme öncesi dönem

Geç modern dönem

Klasik dönem

Felsefi dönem

Açıklama:

Sosyoloji, alanı 19.yüzyıl boyunca tutarlı bir disiplin olması için biçimlendiren üç önemli
otoritenin, Karl Marx, Emile Durkheim ve Max Weber’in etkisi altında hızlı bir gelişme
göstermiştir. Bu düşünürler klasik düşünürler olarak adlandırılırlar

Doğru Cevap: D

Soru 94

Azgın rasyonelleşmeyi modernizmin vebası olarak gören sosyolog kimdir?

Marx

Comte

Weber

Platon

Parsons

Açıklama:

Weber’e göre Rasyonalite, amaçları başarmak için en etkili biçimde kullanılacak araçları hesaplama meşguliyetidir ve modernizmin vebası olan azgın rasyonelleşmenin çaresi yoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 95

Hangisi çatışmacı Kuramı çağdaş topluma uyarlayan kuramcılardan değildir?

I. İstila

II. Keşifler

III. Yayılma

IV. Nüfus hareketleri

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri toplumsal değişmenin iç kaynakları arasında gösterilebilir?

Yalnız IV

Yalnız III

I-III

II-IV

I-III-IV

Açıklama:

Toplumsal değişmenin çok çeşitli kaynakları vardır, bu kaynakları iç ve dış kaynaklar olarak sınıflandırabiliriz. Dış kaynaklar;
çevresel değişmeler, istila, kültürel temas, yayılma gibi etkenler iken iç kaynaklar, keşifler ve icatlar, nüfus hareketleri gibi etkenlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Toplumları ve medeniyetleri doğum, gençlik, olgunluk, yaşlılık ve ölüm gibi süreçleri olan bir organizmaya benzeten kuram/yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Evrimci Kuram

Çevrimsel Kuram

İşlevselci Yaklaşım

Çatışma Kuramı

Sembolik Etkileşimci Perspektif

Açıklama:

Evrimci yaklaşım tek yönlü bir toplumsal değişimi var sayarken çevrimsel kuram toplumların sonsuz çevrim serileri boyunca ileri-geri ve yukarı-aşağı hareket ettiğini ileri sürer. Alman tarihçi Oswald Spengler kuramın ilk temsilcilerindendir. Toplumları ve medeniyetleri bir organizma gibi değerlendiren Spengler, doğum, gençlik, olgunluk, yaşlılık ve ölüm çevrimlerinin toplumlar için de geçerli olduğunu savunmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Tabakalaşma sistemlerinin en katı hali olması

Tabakalaşma sisteminin temelini toprak sahipliğinin oluşturması

Zümreler arasında evliliklerin belirli bir düzeyde hoş görülmesi

Doğdukları kastın önceki yaşamlarının sonucu olması

Her bir zümrenin hak, yükümlülük ve ayrıcalıklarının yasal olarak belirlenmesi

Bireylerin doğumla birlikte verilen toplumsal pozisyonlara sahip olması

Yukarıdakilerden kaçı toplumsal tabakalaşma sistemlerinden biri olan kast sisteminin özelliklerini ifade etmektedir?

Açıklama:

Doğru cevaba ilişkin bilgiler sayfa 47 ve 48'de yer almaktadır.
En belirgin örneğinin Hindistan’da görüldüğü kast sistemi bireylere hayat boyu taşınan sosyal statülerin verilmiş olduğu toplumsal bir sistemdir. Kast sistemi tabakalaşma sistemleri arasında en katısı olarak bilinmektedir. Her bir tabaka kast olarak adlandırılır ve hiyerarşi açıkça tanımlanmıştır. Hindu inanışları doğrultusunda bireyler doğumla birlikte verilen toplumsal pozisyonlara sahip olurlar. Reenkarnasyon inancı doğrultusunda bireylerin içine doğdukları kastın önceki yaşamlarının sonucu olduğuna inanılır.
Feodal zümreler sisteminde ise tabakalaşma sisteminin temelini toprak sahipliği oluşturur. Zümreler arasında hareketlilik ve evlilikler belirli bir düzeyde hoş görülmektedir. Feodal zümreler sisteminde her bir zümrenin hak, yükümlülük ve ayrıcalıkları yasal olarak belirlenmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Sınıflar arası evlilikleri engelleyen yasal düzenlemelerin olmadığı, yukarı-aşağı doğru hareketliliğin diğer türlere göre daha yaygın olduğu toplumsal tabakalaşma sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Kast Sistemi

Eşitlikçi Sistem

Sınıf Sistemi

Feodal Zümre Sistemi

Efendi Köle Sistemi

Açıklama:

Sınıf düzeninin diğer tabakalaşma biçimlerinden farklarını:
• Sınıflar arasındaki sınırlar keskin değildir. Sınıflar arası evlilikleri engelleyen yasal düzenlemeler yoktur.
• Birey sınıfını sadece doğumla elde etmez. Yukarı ve aşağı doğru hareketlilik diğer türlerden daha yaygındır.
• Sınıf düzenleri büyük çaplıdır, kişisel değildir şeklinde sıralayabiliriz. Bu anlamda doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi yapısal-işlevselci yaklaşımın temel özelliklerinden biridir?

Tabakalaşma sadece bazıları için yararlıdır.

Toplumsal tabakalaşma toplumsal çatışmanın ürünüdür.

Tabakalaşma mutlaka var olması zorunlu bir olgu değildir.

Toplumsal tabakalaşma yetenek ve becerileri uygun mesleki pozisyonlarla eşleştirir.

Toplumsal kaynaklardaki farklılıklar bazılarının çıkarına hizmet ederken bazılarının aleyhinedir.

Açıklama:

Doğru cevaba ilişkin bilgiler 51 ve 52. sayfalarda yer almaktadır.
Marx’ın düşüncelerinin kaynaklık ettiği toplumsal çatışma yaklaşımının tabakalaşmaya ilişkin varsayımlarını şu şekilde sıralayabiliriz:
• Toplumsal tabakalaşma toplumsal çatışmanın ürünüdür. Toplumsal kaynaklardaki farklılıklar bazılarının çıkarına hizmet ederken bazılarının aleyhinedir.
• Toplumsal tabakalaşma toplumdaki yetenek ve becerilerin bütünüyle geliştirilemeyeceği anlamına gelir.
• Tabakalaşma sadece bazıları için yararlıdır.
• Tabakalaşma mutlaka var olması zorunlu bir olgu değildir.
• Değerler ve inançlar ideolojiktir, toplumdaki egemen güçlerin çıkarlarını yansıtır.
Toplumsal tabakalaşmanın yetenek ve becerileri uygun mesleki pozisyonlarla eşleştirmesi ise yapısal-işlevselci yaklaşımın temel varsayımıdır. Bu nedenle doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Kültürün bazı unsurlarının daha hızlı değişerek, henüz değişmemiş olan geleneksel unsurlarla çatışması sürecini ifade etmektedir.
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kültürel değişim

Kültürel gecikme

Uyma

Kültürlenme

Yutulma

Açıklama:

Kültürel gecikme, kültürün bazı unsurlarının daha hızlı değişerek, henüz değişmemiş olan geleneksel unsurlarla çatışması sürecini ifade etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Kültür kavramının ilk kullanım amacını açıklayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

Natura bir diğer deyişle doğa anlamında kullanılmıştır.

İnsan zihninin ürününü anlatmak amacıyla kullanılmıştır.

Belirli bir yerde bir arada yaşayan belirli insanların yaşam biçimleri anlamında kullanılmıştır.

İnsanların yaşam biçimlerini şekillendiren ruhu tanımlayan bir kavram olarak kullanılmıştır.

İnsanların yetiştirdikleri bitkileri kendiliğinden yetişen bitkilerden ayırmak amacıyla kullanmışlardır.

Açıklama:

Latincede cultura kelimesi natura yani doğanın karşıtı olarak kullanılmıştır. Romalılar insanların yetiştirdikleri bitkileri kendiliğinden yetişen bitkilerden ayırmak ve tanımlamak üzere bu kavramı kullanmışlardır (Sarı, 2005: 5).

Doğru Cevap: E

Soru 13

Kültürün toplumsal sınırlar ötesinde etkili olması süreci hangi kavramı ortaya çıkarmaktadır?

Kültürlenme

Uygarlık

Kültürel değişim

Etnosantrizm

Gelişmişlik

Açıklama:

Kültür ürünü olduğu toplumsal grubun ya da çevrenin ötesinde etkilere sahip olacak biçimde gelişim göstererek karmaşık sistem haline gelebilir. Kültürün sistematik biçimde gelişmesi ve toplumsal sınırlarının ötesinde etkili olabilmesi sürecinde uygarlık (civilization) ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

"I. Bir kültürden bir birey başka bir kültüre ait norm ve değerleri kendisininkine eklemleme;
II. Küçük ve görece zayıf bir grubun büyük bir medeniyetle temas halinde dahi öz kültürünü koruyabilmesi durumu;
III. Geniş bir medeniyetin içinde yaşayan bir grubun egemen olan farklı kültürel özelliklere, farklı bir dile, farklı değerler ve normlara uyum sağlaması ve toplumsal kurumlar içinde eşit konum kazanması"
Yukarıdaki verilen ifadeler sırasıyla hangi kavramları tanımlamaktadır?

Uyma-yutulma-kültürlenme

Kültürlenme-uyma-yutulma

Yutulma-kültürlenme-uyma

Uyma-kültürlenme-yutulma

Kültürlenme-yutulma-uyma

Açıklama:

Bir kültürden bir birey başka bir kültüre ait norm ve değerleri kendisininkine eklemlediğinde kültürlenme gerçekleşir. Küçük ve görece zayıf bir grubun büyük bir medeniyetle temas halinde dahi öz kültürünü koruyabilmesi durumunda ise uyma söz konusudur. Geniş bir medeniyetin içinde yaşayan bir grubun egemen olan farklı kültürel özelliklere, farklı bir dile, farklı değerler ve normlara uyum sağlaması ve toplumsal kurumlar içinde eşit konum kazanması halinde yutulma söz konusudur.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Türk kültüründe önemli bir yeri olan çini, kültürün hangi ögesini temsil etmektedir?

Değer

İnanç

Sembol

Dil

Norm

Açıklama:

Semboller, kültürü oluşturan bütün unsurların temelinde yer alır. Bütün yaratıklar gibi insanlar da çevrelerindeki dünyayı duyumsarlar ancak diğerlerinden farklı anlamlar yüklerler. Semboller, kültürü paylaşan, tanınmış belirli anlamları aktaran her şeydir. Bir söz, bir duvar yazısı, yanıp sönen kırmızı bir ışık, sıkılmış bir yumruk hepsi birer semboldür.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Çaydaçıra, harmandalı zeybeği vb. oyunlar hangi kültürel çeşitlilik kavramının örnekleridir?

İdeal kültür

Popüler kültür

Yüksek kültür

Halk kültürü

Kitle kültürü

Açıklama:

Yüksek kültür ve popüler kültürün dışında, daha çok endüstrileşmemiş geleneksel toplumların özelliklerini taşıyan, belirli bir halkın yaşam tarzı ve ürettiği kültüre folk ya da halk kültürü denilir. Halk kültürü zaman içerisinde özellikle günümüzde popüler kültürü ve yüksek kültürü de etkilemekte ve biçimlendirmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Avcı-toplayıcılıktan post-endüstriyel toplum tipine doğru yaşanan evrilme sosyo-kültürel yaşam bağlamında değerlendirildiğinde hangi seçenek dışarıda kalmaktadır?

Avcı-toplayıcılık toplum tipinde iş gücü cinsiyet temelli işbölümüne dayalıdır.

Toplum tipleri değiştikçe cinsiyet eşitsizliğinde artış gözlenmiştir.

İleri teknolojinin hayatlara girmesi cinsiyet eşitsizliğini arttırmıştır.

Endüstriyel toplum tipinde makineler insan ilişkilerinin zayıflamasına neden olmuştur.

Post-endüstriyel toplum tipinde toplumsal eşitsizlikte artış gözlenmiştir.

Açıklama:

Avcı-toplayıcı toplum tipinde iş gücünün cinsiyet temelli bölüşümü, en eşitlikçi düzen vardır. Göçebe-Çobanlık toplum tipinde şiddetli bağımsızlık, savaşçı, çobanlık ve basit tarım ile hayvanlarının değerlerini yansıtan dinler, büyük toplumsal eşitsizlik gözlenmektedir.
İlkel tarım toplumlarında savaşçı, yüksek düzeyde eşitsizlik, savaşçı asalet sıradan insanlara egemen, eşitsizlik değişken tanrılara tapınmada yansır. Tarım toplumunda çeşitli uğraşlar, meslekler ortaya çıkarır, şehirleri ortaya çıkarır, yöneticiler sıradan insanlar üzerinde tanrısal güçleri olduğuna inanılır, çok tanrıcılık, en eşitsiz düzen hakimdir. Büyük şehirleri ortaya çıkarır, önceki toplum tiplerinden daha güçlü biçimde eğitim ve ekonomi gibi kurumların etkili olması, dinin artık egemen olmaması, yaşam koşullarının iyileşmesi, görece daha az savaş, insan ilişkileri daha zayıftır. Post-endüstriyel toplum tipinde hizmet, bilgi ve bilişim işleri ile fabrika üretiminin yer değiştirmesi, bireyler için daha çok güç ve özgürlük, cinsiyet eşitsizliğinin artması söz konusudur.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Toplumsal değişmenin incelenebilmesi için öncelikle toplumsal yapının ele alınması gerektiğini savunan toplumsal değişmeye ilişkin yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Evrimci kuram

İşlevselci yaklaşım

Çevrimsel kuram

Çatışma kuramı

Sembolik etkileşimci perspektif

Açıklama:

İşlevselci Yaklaşım: En önemli temsilcisi Parsons’a göre toplumsal değişmenin incelenebilmesi için öncelikle toplumsal yapı ele alınmalıdır. Değişmenin temeli toplumsal yapı, toplumsal sistemdir. Çeşitli toplumsal işlevler farklılaşma sürecinde yeni yapılara evrilir, toplumsallaşmanın aileden okula, üretimin bireysel işyerinden atölye ve fabrikalara kayması bu duruma ilişkin örnektir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Siyahilerin, Hinduların ve Asyalıların toplumsal düzen içinde Beyazlardan ayrı ve alt seviyede kastlar olarak kabul edildiği toplumsal tabakalaşma sistemine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Apartheid

Kşatriya

Vaisya

Sudra

Brahman

Açıklama:

Hindu kast sistemi iki bin yıllık geçmişi olan Hindu dini inancını yansıtmaktadır. Belirli meslek gruplarıyla yakından ilişkili dört temel kast vardır. Brahmanlar (bilgin ve ruhani liderler) tepede yer alırlar, onları Kşatriyalar ( askerler ve yöneticiler), Vaisyalar (çiftçiler ve tüccarlar) ve Sudralar (işçiler ve zanaatkârlar) izler. Bu dört kastın en altında Dalitler (dokunulmayanlar- ezilmiş insanlar) bulunur. İnsanların pisliklerini taşımak, çöplüklerden yiyecek aramak gibi özellikler bu gruba aittir. 1948’de yasadışı ilan edilmesine karşın özellikle kırsal bölgelerde etkisini sürdürmektedir. Ancak modern Hindistan’ın kapitalist ekonomisi ve küreselleşme farklı kastlardan insanları bir araya getirmekte ve kast sisteminin etkisini giderek zayıflatmaktadır. Bir diğer örnek ise 1992’de sonlanan Güney Afrika’daki kast sistemidir. Apartheid olarak adlandırılan bu sistem bütünüyle ırksal özelliklere dayanmaktadır. Siyahiler, Hindular ve Asyalılar toplumsal düzen içinde Beyazlardan ayrı ve alt seviyede kastlar olarak kabul edilmiştir (Giddens ve Griffiths, 2006: 298).

Doğru Cevap: A

Soru 20

Özel kurumda öğretmen olarak başlayan bir bireyin 10 yıl sonunda çalıştığı kurumun müdürü olması hangi toplumsal hareketliliğe örnektir?

Nesiller arası hareketlilik

Yatay toplumsal hareketlilik

Bir nesil boyunca gerçekleşen hareketlilik

Dikey toplumsal hareketlilik

Kesişen toplumsal hareketlilik

Açıklama:

Bir Nesil Boyunca Gerçekleşen Hareketlilik: Tek bir nesil içinde oluşan toplumsal hareketlilik. Bir kişinin, iş hayatına kol gücüne dayalı niteliksiz bir işçi olarak başlayıp on yıl sonra muhasebeci olması tek nesil içindeki hareketliliğe örnektir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

I. Tabakalaşma bütünleştirici olmaktan çok bölümlere ayırıcı, ayrıştırıcı olarak görülür. II. Tabakalaşma toplumun varlığını sürdürmesine ve sağlığına katkıda bulunur. III. Tabakalaşma analizinde sınıflar esas alınmış ancak toplumsal tabakalaşmanın çok daha karmaşık ve çeşitliliğe sahip yapısı ortaya çıkmıştır. Yukarıda verilen ifadeler sırasıyla hangi toplumsal tabakalaşma yaklaşımını açıklamaktadır?

Marx-Yapısal-Weber

Yapısal-Weber-Marx

Weber-Marx-Yapısal

Marx-Weber-Yapısal

Yapısal-Marx-Weber

Açıklama:

Tabakalaşma, Marx’ın yaklaşımı ve çatışma kuramında bütünleştirici olmaktan çok bölümlere ayırıcı,
ayrıştırıcı olarak görülür ve işbirliğine yönelik olmaktan çok bazılarının bazılarını sömürdüğü bir
mekanizma olarak tanımlanır.
Marx gibi Weber de tabakalaşma analizinde sınıfları esas almış ancak toplumsal tabakalaşmanın çok daha karmaşık ve çeşitliliğe sahip yapısını ortaya çıkarmıştır. Piyasa ekonomisinde benzer konumları paylaşan bireyler sınıfları oluşturmaktadırlar ve mülk sahibi olmayan gruplar arasında da önemli farklılıklar söz konusudur.
Yapısal-İşlevselci Yaklaşım: Yapısal-işlevselci kurama göre, toplumsal eşitsizlik bir anlamda toplumun doğasından kaynaklanan ve toplumun işleyişinde belirli bir işleve sahip olan farklılaşmaların sonucunda ortaya çıkar. Toplumun belirli gereksinimleri ve işlevsel bazı önkoşulları vardır ve toplumsal tabakalaşma bu gereksinim ya da işlevlerin karşılanmasını sağlar. Tabakalaşma toplumun varlığını sürdürmesine ve sağlığına katkıda bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdaki kavramlardan hangisi kültürün bazı unsurlarının daha hızlı değişerek, henüz değişmemiş olan geleneksel unsurlarla çatışması sürecini ifade eder?

Kültürel gecikme

Kültürel değişim

Kültürlenme

Kültürel mesafe

Kültürel yutulma

Açıklama:

Kültürel gecikme, kültürün bazı unsurlarının daha hızlı değişerek, henüz değişmemiş olan geleneksel unsurlarla çatışması sürecini ifade etmektedir. Kültürel gecikme kavramını ortaya atan Ogburn (1964) teknoloji gibi maddi kültür unsurlarının manevi kültür unsurlarından daha hızlı değiştiğini vurgulamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Hangisi bir bireyin kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün görmesi durumuna karşılık gelen kavramdır?

Kültürel izolasyon

Etnosantrizm

Kültür şoku

Kültürel görelilik

Kültürlenme

Açıklama:

Bir bireyin kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün görmesine etnosantrizm denir. Birey düşüncelerinde ve yaşantısında kendi kültürünü merkeze koyar.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi bir topluluk ya da gruptaki ideal prensipleri tanımlayan öz standartlar anlamına gelmektedir?

Normlar

İnançlar

Değerler

Dil

Semboller

Açıklama:

Değerler, bir topluluk ya da gruptaki ideal prensipleri tanımlayan öz standartlardır. Bu standartlar amaçlarımızı ve davranışlarımızı belirlerken bize neyin doğru neyin yanlış olduğunu gösterir. Değerler iyi, kötü, güzel ya da çirkini belirlemede ölçütler sunar ve güçlü bir toplumsal kontrol aracı niteliğindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Hangisi kültürün insanlar arasındaki etkileşimin ürünü olarak geliştiğini savunan yaklaşımdır?

İşlevselci perspektif

Feminist perspektif

Çatışma perspektifi

Sembolik etkileşimci perspektif

Post modern perspektif

Açıklama:

Sembolik etkileşimci perspektif, kültürün insanlar arasındaki etkileşimin ürünü olarak geliştiğini savunur. Kültür toplumsal etkileşim açısından rehber görevi gören paylaşılmış anlayışlar bütününü yansıtır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Hangisi toplumun temel kültürel değerlerini benimsemekle birlikte kendisini diğer gruplardan ayıran özgün değer, norm ve yaşam tarzları olan grupların kültürüdür?

Yüksek kültür

Kitle kültürü

Karşıt kültür

Popüler kültür

Alt kültür

Açıklama:

Toplumun temel kültürel değerlerini benimsemekle birlikte kendisini diğer gruplardan ayıran özgün değer, norm ve yaşam tarzları olan grupların kültürü alt kültür olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Hangi kavram belirli bir toplumsal grup tarafından halka yönelik geliştirilen ve kitle iletişim araçlarıyla üretilen kültürü ifade etmektedir?

Kitle kültürü

Yüksek kültür

Halk kültürü

Alt kültür

Karşı kültür

Açıklama:

Endüstri toplumlarının ürünü olan kitle kültürü kavramı belirli bir toplumsal grup tarafından halka yönelik geliştirilen ve kitle iletişim araçlarıyla üretilen kültürü ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel toplumlarda yaşanan toplumsal değişmenin özelliklerinden değildir?

Gelecek yönelimlilik ve gelişen zaman bilinci

Kişisel tercih alanının küçülmesi

Toplumsal çeşitliliğin artması

Kişisel tercih alanının genişlemesi

Küçük geleneksel toplulukların yok olması

Açıklama:

Modernleşmenin temel özellikleri aynı zamanda geleneksel toplumlarda yaşanan toplumsal değişmenin hangi alanlarda gerçekleştiğini de yansıtmaktadır. Bu özellikleri şöyle ifade edebiliriz; küçük geleneksel toplulukların yok olması, kişisel tercih alanının genişlemesi, toplumsal çeşitliliğin artması, gelecek yönelimlilik ve gelişen zaman bilinci.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Hangisi toplumların karşıt iki keskin gücün mücadelesi sonucunda çabucak ve kökten bir biçimde değişebileceğini savunan toplumsal değişime yönelik yaklaşımdır?

Evrimci Kuram

İşlevselci Yaklaşım

Çatışma Kuramı

Çevrimsel Kuram

Sembolik Etkileşimci Perspektif

Açıklama:

Çatışmacı kurama göre toplumlar karşıt iki keskin gücün mücadelesi sonucunda çabucak ve kökten bir biçimde değişebilir. Marx kapitalist toplum geliştikçe, işçilerin daha çok bir araya geleceklerini, yabancılaşma ve sınıf bilinci gibi etkenlerle işçi sınıfının kapitalist sınıfa karşı devrim gerçekleştireceğini var sayar.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Hangisi bir grup ya da toplulukta, farklı konumlara öteki üyeler tarafından atfedilen saygıyı açıklayan toplumsal tabakalaşma kavramıdır?

Ekonomik eşitsizlik

Verili Rol

Kazanılmış Rol

Statü

Toplumsal hareketlilik

Açıklama:

Statü: Bir grup ya da toplulukta, farklı konumlara öteki üyeler tarafından atfedilen saygıyı ifade eder.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Nüfus artışının sebep olduğu çeşitli göçler, prestiji aynı bir meslekten öbürüne geçiş, köylerden kentlere göç gibi olaylar hangi tür toplumsal hareketliliğe örnektir?

Bir Nesil Boyunca Gerçekleşen Hareketlilik

Nesiller Arası Hareketlilik

Dikey toplumsal hareketlilik

Toplumsal tabakalaşma

Yatay toplumsal hareketlilik

Açıklama:

Yatay toplumsal hareketlilikte bireyin ya da grubun statüsünde bir değişiklik olmaz. Nüfus artışının sebep olduğu çeşitli göçler, prestiji aynı bir meslekten öbürüne geçiş, köylerden kentlere göç, her türlü seyahat ve turizm etkinlikleri, iş bulmak için sürekli veya mevsimlik yer değiştirmeler yatay hareketlilik örnekleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal değişmenin iç kaynaklarından biridir?

Çevresel değişmeler

İstila

Kültürel temas

Keşifler

Yayılma

Açıklama:

Toplumsal değişmeye yol açan etkenleri sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Bir söz, bir duvar yazısı, yanıp sönen kırmızı bir ışık, sıkılmış bir yumruk kültürün temel öğelerinden hangisine örnektir?

Değerler

Semboller

İnançlar

Dil

Normlar

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Bireylere herhangi bir davranışta bulunurken iyi, kötü, doğru, yanlış gibi ölçütler sunan ve güçlü bir toplumsal kontrol aracı olan kültür ögesi aşağıdakilerden hangisidir?

İnançlar

Semboller

Değerler

Dil

Normlar

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Teknoloji gibi maddi kültür unsurlarının manevi kültür unsurlarından daha hızlı değişmesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?

Kültür şoku

Kültürel görelilik

Kültürel gecikme

Etnosantrizm

Uyma

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Kültür kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kültür ve toplum aynı şeydir.

İnsanları hayvanlardan farklı kılan temel olgu kültürdür.

Kültür öğrenilir ve paylaşılır.

Yüksek kültür nüfusun bir kısmıyla ilgili iken kültür, toplumun bütünüyle ilgilidir.

Kültür değerler sistemini kapsar.

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Kültürün sistematik biçimde gelişmesi ve toplumsal sınırlarının ötesinde etkili olabilmesi sürecini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kültürlenme

Yutulma

Uyma

Uygarlık

Kültürel gecikme

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Eski Mısır, Roma ve Yunan’da mevcut olan yakın dönemde ABD’de de görülen, bazı insanları hizmet etmeleri için başkalarının sahiplendiği tabakalaşma sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Kast sistemi

Efendi köle sistemi

Feodal zümre sistemi

Sınıf sistemi

Eşitlikçi sistem

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma sistemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Malinowski, bir toplumdaki maddi ve manevi kültür modelinin başka bir modele dönüşmesi sürecine ne ad vermiştir?

Kültürel gecikme

Kültürel değişim

Kültürel hızlanma

Kültürel uyma

Kültürel görelilik

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi manevi kültüre bir örnektir?

Mızrak

Semboller

Saban

Mimari

Pişirme kabı

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 41

“Kültürel gecikme” kavramı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

Tylor

Herder

Ogburn

Eliot

Malinowski

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Bir kültürden bir bireyin başka bir kültüre ait norm ve değerleri kendininkine eklemlediğinde gerçekleşen süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Uyma

Yutulma

Kültürel gecikme

Uygarlık

Kültürlenme

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi maddi kültür öğelerinden biridir?

Yasalar

Gelenekler

İnanışlar

Normlar

Mimari

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Kültür kavramı ilk olarak ne zaman kullanılmıştır?

14. yy.

17. ve 18. yy.

20. yy.

19. yy.

13. yy.

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Kültürün toplumsal eşitsizliği destekleyişine dikkat çeken perspektif, aşağıdakilerden hangisidir?

İşlevselci.

Etkileşimci.

Çatışma.

Yenilikçi.

Popüler kültür.

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Hip-hop müziği ile eğlenen gençler, Polonya kökenli Amerikalılar, çok sık uçuş yapan yöneticiler, cazcılar vb. hangi tür kültürün örnekleridirler?

Alt kültür.

Karşı kültür.

Yüksek kültür.

Yeni kültür.

Maddi kültür.

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Max Weber, tabakalaşmanın toplumdaki sınırlı kaynaklar için yapılan mücadeleden kaynaklandığına inanmıştır. Aşağıdakilerden hangileri Weber'in üzerinde durduğu sınırlı kaynaklardır?
I. Siyasi güç
II. Ekonomik güç
III. Dini statüden kaynaklanan güç
IV. Sosyal statüden kaynaklanan güç

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma sistemlerini tanımlayabileceksiniz.
Alman sosyolog Max Weber’in yaklaşımı tabakalaşma alanındaki en önemli yaklaşımlardan biridir. Weber, tabakalaşmanın toplumdaki sınırlı kaynaklar
için yapılan mücadeleden kaynaklandığına inanmıştır. Hem ekonomik kaynaklar için hem de saygınlık ve siyasal güç için mücadelenin varlığını dikkate almıştır. Doğru cevap D seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi kültürel değişmenin dış kaynaklarından değildir?

Keşifler ve icatlar.

Nüfus hareketleri.

Düşünce.

Teknoloji.

Toplumsal çatışma.

Açıklama:

Toplumsal değişmeye yol açan etkenleri sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Mızraktan sabana, pişirme kaplarından kompakt diske kadar insan ürünü fiziki objelerin kapsamını oluşturduğu kültür, aşağıdakilerden hangisidir?

Manevi kültür.

Popüler kültür.

Yüksek kültür.

Kültür şoku.

Maddi kültür.

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Bir topluluk ya da gruptaki ideal prensipleri tanımlayan, öz standartlar olan kültür unsuru, aşağıdakilerden hangisidir?

Değerler.

Semboller.

Dil.

Normlar.

İnançlar.

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Temelini toprak sahipliğinin oluşturduğu tabakalaşma sistemi, aşağıdakilerden hangisidir?

Kast sistemi.

Sınıf Sistemi.

Feodal Sistem.

Eşitlikçi Sistem.

Efendi- köle sistemi.

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Kültürel gecikme kavramını ortaya atan sosyolog kimdir?

Marx.

Weber.

Ogburn.

Durkheim.

Parsons.

Açıklama:

Toplumsal değişmeye ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi, kültürü tanımlarken söylenebilir?

Kültür paylaşılır.

Kültür öğrenilen bir şey değildir.

Kültür sonraki nesile aktarılamaz.

Kültürün toplumsal işlevleri vardır.

Kültür tek tiptir.

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi kültürün öğelerinden değildir?

Semboller

Dil

Değerler

Normlar

Doğa yasaları

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Katmanlar arasında geçişin mümkün olmadığı kapalı tabakalaşma sistemi hangisidir?

Sınıf Sistemi

Zümre Sistemi

Kast Sistemi

Eşitlikçi Sistem

Feodal Sistem

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma sistemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Tabakalaşmayı bütünleştirici olmaktan çok bölümlere ayırıcı ve ayrıştırıcı olarak gören düşünür hangisidir?

Marx

Parsons

Weber

Durkheim

Merton

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşmaya ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 57

İşlevselci yaklaşımın tabakalaşma görüşü açısından hangisi söylenebilir?

Tabakalaşma üretim araçlarına sahip olmaya bağlıdır

Tabakalaşma toplumun varlığını sürdürmesine katkıda bulunur

Tabakalaşma ekonomik kaynakların paylaşımına dayalıdır

Tabakalaşma toplumun sağlığına katkı yapar

Tabakalar arasında geçiş mümkün değildir

Açıklama:

Toplumsal değişmeye ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Belirli bir durumda nasıl davranılacağına ilişkin kültürel beklentiler kültürün hangi öğesinin kapsamında yer alır?

Semboller

İnançlar

Normlar

Değerler

Hukuk yasaları

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Kutuplarda yaşayanların daha sıcak bölgelerde yaşayanlardan farklı alışkanlık ve pratikler geliştirmeleri hangi faktörün toplumsal değişmeye etkisine örnektir?

Fiziki çevre

Kültürel etkenler

Din

İletişim araçlarının gelişimi

Siyasal etkenler

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Batı kültürünü, uygarlığın doğrusal ilerlemesindeki en üst düzey olarak sunan yaklaşım hangisidir?

İşlevselci

Evrimci

Etkileşimci

Çatışma

Çevrimsel

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Toplumların değişim sürecinde sonsuz çevrim serileri boyunca ileri-geri ve yukarı-aşağı hareket edebildiğini savunan düşünür hangisidir?

Marx

Weber

Parsons

Comte

Spengler

Açıklama:

Toplumsal değişmeye ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Bireylerin ve grupların, toplumsal yapı içindeki konumlarını değiştirmelerine ne denir?

Toplumsal değişme

Tabakalaşma

Toplumsal hareketlilik

Toplumsal hareket

Kültürlenme

Açıklama:

Toplumsal değişmeye ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Türkiye’de doğup büyüyen bir bireyin iş gereği Uzakdoğu’da yaşamaya başlaması ile Uzakdoğu kültürüne uyum sürecinde yaşadığı zorlukları ifade eden kavram nedir?

Kültürel değişim

Kültür Şoku

Etnosantrizm

Kültürel Görelilik

Kültürel Emperyalizm

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Endüstri toplumlarda görülen "Nesilden nesile zenginliğin aktarılması ailelerin ve toplumsal grupların süregelen güç ve yetkilerinin bulunması" aşağıdaki toplumsal tabakalaşma sistemlerinden hangisi ile benzerdir?

Eşitlikçi Sistem

Efendi Köle Sistemi

Kast Sistemi

Apartheid

Sınıf Sistemi

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma sistemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 65

I. Televizyon SeyretmekII. Operaya GitmekIII. Zeybek OynamakIV. Sosyal Medyada Paylaşımda BulunmakYukarıdaki faaliyetlerin hangileri popüler kültürde görülür?

Yalnız I

II-III

I-IV

I-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Bireyin eğitim, yetenek gibi vasıfları ile toplumsal statü kazanmasının mümkün olduğu tabakalaşma sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Eşitlikçi Sistem

Efendi Köle Sistemi

Kast Sistemi

Feodal Zümre Sistemi

Sınıf Sistemi

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma sistemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 67

I. Toplumsal tabakalaşma toplumsal çatışmanın ürünüdür. Toplumsal kaynaklardaki farklılıklar bazılarının çıkarına hizmet ederken bazılarının aleyhinedir.II. Değerler ve inançlar ideolojiktir, toplumdaki egemen güçlerin çıkarlarını yansıtır.III.Toplumsal tabakalaşma toplumun işlemesini sağlar.IV. Sınıf ayrımları sadece üretim araçlarının kontrolü ile ilgili değildir, yapılacak işi belirleyen yetenekler, yeterlikler, nitelikler de etkilidir.Yukarıdaki ifadelerden hangileri Marx’ın düşüncelerinin kaynaklık ettiği toplumsal çatışma yaklaşımının tabakalaşmaya ilişkin varsayımlarındandır?

Yalnız I

I-II

II-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşmaya ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Toplumsal olarak bireylerin amaçlarını ve davranışlarımızı belirlerken iyi, kötü, güzel ya da çirkini belirlemede kullanılan ölçütler kültürün hangi öğesi ile ifade edilir?

Semboller

İnançlar

Normlar

Değerler

Hukuk Yasaları

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 69

I. Ekonomik KaynaklarII. SaygınlıkIII. Siyasal GüçWebere göre toplumdaki tabakalaşmanın nedeni yukarıdakilerden hangisidir? ?

Yalnız I

Yalnız II

II-III

I-II

I-II-III

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma sistemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 70

"Toplumsal tabakalaşma toplumsa gereksinimlerinin karşılanmasını sağlar. Toplum üyelerinin fonksiyonelliğine dayanan bir mekanizma çerçevesinde bir şekilde toplumsal pozisyonlara dağıtılması ve bu üyelerin bu pozisyonların yükümlülüklerini yerine getirmeye ikna edilmesi gereklidir"Yukarıdaki ifade toplumsal tabakalaşmaya ilişkin yaklaşımlardan hangisi tarafından savunulmaktadır?

Yapısal-İşlevselci Yaklaşım

Evrimci

Etkileşimci

Marx’ın Yaklaşımı ve Çatışma Perspektifi

Max Weber’in Yaklaşımı

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma sistemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Bireylerin ve grupların, toplumsal yapı içindeki yerlerinin çeşitli etkilerle değiştirmelerine ne ad verilir?

Toplumsal Yutulma

Toplumsal Farklılaşma

Tabakalaşma

Toplumsal Hareketlilik

Toplumsal Değişme

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşmaya ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdakilerden hangileri kültürün kavramsal özelliklerine örnek olabilir?
I-Bir çocuğun büyüme sürecinde öğrendiği davranışlar
II-Sosyal normlara göre dedesi odaya giren gencin ayağa kalkması
III-Gelecek kaygısı ile normların yok sayılması
IV-Aynı toplumsal olgulara verilen benzer davranışlar

I, II, IV

I, II

III, I

II, III, IV

III, IV

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.
Öğrenilmiş davranışlar, tekrarlanan sorunlara yönelik tek tip davranışlar, davranışların normatif olarak düzenlenmesi kültürün kavramsal özelliklerindendir. Bu sebeple doğru cevap I, II ve IV olacak

Doğru Cevap: A

Soru 73

Türk kültürünün Orta Asya'dan çıkarak sistematik bir biçimde gelişmesi ve sınır ötesinde de etkili olması durumunda aşağıdakilerden hangisi ortaya çıkmaktadır?

Uygarlık

Kültürlenme

Yutulma

Uyma

Anomi

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.
Kültürn sistematik bir biçimde gelişmesi ve sınır ötesinde de etkili olabilmesi sürecinde uygarlık ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Almanya'da doğup büyümüş, orada uzun yıllardır önemli görevlerde bulunan bir kişinin görev gereği Hindistan'a giderek orada çalışmaya başlaması sonucunda, yeme, içme, ulaşım vb. olgularla ile ilgili yaşadığı rahatsızlıklar nasıl tanımlanabilir?

Kültür Şoku

Etnosantrizm

Kültürel görelilik

Kültürel değişim

Kültürel gecikme

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.
Kültür şoku, farklı bir kültüre alışmaya çalışanların yaşadıkları zorluğu ifade etmektedir

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangileri kültürün öğelerine örnek olabilir?
I-Haftalık çalışma saatlerinin sınırlandırılması
II-Kara kedinin İngiltere'de şansı Türkiye'de şanssızlığı sembolize etmesi
III-Aile büyüğü odaya girdiğinde ayağa kalkılması
IV-Askerlik yaşının Türkiye'de 21 olması

II, III

I, IV

I, II

I, II, IV

II, III,IV

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.
Kara kedinin İngiltere'de şansı Türkiye'de şanssızlığı sembolize etmesi kültürün sembol öğesine atıf yaparken, Aile büyüğü odaya girdiğinde ayağa kalkılması normlar ile ilgilidir. I ve IV ise çalışma koşulları ve siyasi ve askeri politikaların ilgi alanıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Müslüman ülkelerde kutsal olan dini bayram günlerinin resmi tatil olarak değerlendirilmesi, kültür konusundaki yaklaşımların hangisine örnektir?

İşlevselci perspektif

Çatışma Perspektifi

Etkileşimci perspektif

Sembolik etkileşimci perspektif

Kültürel evrensellik

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.
İşlevselci perspektif, kültürün toplumsal düzeni sağlama işlevine vurgu yapar. Kültür insanların gereksinimlerini karşılamak üzere önemli işlevleri yerine getirir. Bu sebeple dini bayramlarda vecibelerini yerine getirmek isteyen bireylere tatil hakkı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi Türk asıllı Alman vatandaşlarının Almanya'daki sınıflandırılma şeklini açıklar?

Alt kültür

Karşı kültür

Popüler kültür

Yüksek kültür

İdeal kültür

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.
Toplumun temel kültürel değerlerini benimsemekle birlikte kendisini diğer gruplardan ayıran özgün değer, norm ve yaşam tarzları olan grupların kültürü alt kültür olarak tanımlanabilir. Gençliğin, ırkların, etnik grupların oluşturduğu alt kültürler vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi post-endüstriyel toplum tipi ile başlayan sosyokültürel yaşamın belirgin örneğidir?

Hizmet ve bilişim sektörlerinin yoğunlaşması

İstanbul gibi büyük şehirlerin ortaya çıkması

Makine kullanımının başlaması

İşçi sınıfının oluşması

Zayıf insan ilişkileri

Açıklama:

Toplumsal değişmeye yol açan etkenleri sıralayabileceksiniz.
Hizmet, bilgi ve bilişim işleri ile fabrika üretiminin yer değiştirmesi, bireyler için daha çok güç ve özgürlük, cinsiyet eşitsizliğinin artması post endüstriyel toplum tipinin özelliklerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Endüstrileşme ile tamamen açığa kavuşan, sadece doğumla elde edilmeyerek zaman içinde tabakaların değişebildiği ve ekonomik kaynaklarla doğru orantılı olan toplumsal tabakalaşma sistemine ne ad verilir?

Sınıf sistemi

Kast sistemi

Feodal zümre sistemi

Efendi köle sistemi

Eşitlikçi sistem

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşma sistemlerini tanımlayabileceksiniz.
Endüstrileşme ile birlikte dönüşüm geçiren toplumsal koşullarda ortaya çıkan sınıf sistemi birçok açıdan kölelik, kast ve zümreden (mülk sahipleri) farklıdır. Sınıf, yaşam biçimlerini etkileyen genel ekonomik kaynakları paylaşan büyük çaptaki insan öbeği olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Babası işçi olan bir çocuğun, eğitim basamaklarını tırmanıp saygın bir bilim adamı olmasını hangi toplumsal hareketliliklere örnek gösterebiliriz?

Nesiller arası - dikey

Bir nesil boyunca - yatay

Nesiller arası - yatay

Bir nesil boyunca - dikey

Bir nesil boyunca - yukarı

Açıklama:

Toplumsal değişmeye ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Farklı nesillerden bireylerin daha üst seviyeye doğru ilerlemesi nesillerarası ve dikey hareketlilik olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Bir çömlek ile bir disketin aynı derecede değerli kültürel ürün olarak görülmesi kültürün aşağıdaki özelliklerinden hangisini yansıtır?

Kültürün üretildiği toplumun doğasını gösterdiğini

Kültürün soyut olduğu kadar somut olabileceğini

Kültürün toplumlar arasında hiyerarşi yaratabileceğini

Kültürün uygarlık yarattığını

Kültürün hızlı değiştiğini

Açıklama:

Temel kavramlarıyla kültürü açıklayabileceksiniz.
C şıkkı dışındaki tüm şıklar kültüre ait doğru ifadelerdir. Ancak soruda "aynı derecede değerli kültürel ürün" ifadesi temel alındığı için doğru cevap A şıkkıdır. Çömlek de disket de kendi dönemlerini kültürünün doğasını yansıttıkları için eşit derecede öenmlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Gündelik etkileşimlerde kadın ve erkek arasında bırakılan fiziksel mesafe kültürlere göre değişkenlik göstermektedir. Bu örnek kültürün öğelerinden hangisini yansıtır?

Değer

Sembol

Norm

Dil

İnanç

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.
Kültürün diğer öğeleri de verilen örnekle ilişkilidir. Ama somut bir davranış kalıbından söz edildiğinde, toplumun o davranış kalıbına ait koyduğu standartları göz önüne almak gereklidir. Bunlar da normlardır. Değerler ise daha genel ve soyuttur.

Doğru Cevap: C

Soru 83

I. Değerler ve inançlar toplumdaki egemen güçlerin çıkarlarını yansıtır.
II. Tabakalaşma sadece bazıları için yararlıdır.
III. Tabakalaşma toplumsal çatışmanın ürünüdür.
Marx'ın toplumsal tabakalaşmaya ilişkin toplumsal çatışma yaklaşımının yukarıdaki varsayımlardan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

Alt tabakada olanlar kendi çıkarlarını yansıtan değerleri üretme kapasitesinden yoksundur.

Toplumsal çatışma ortadan kaldırılınca tabakalaşma da ortadan kalkacaktır.

Egemenler tabaklaşmadan elde ettikleri yararları tüm toplumla paylaştığında toplumsal çatışma biter.

İnsanlar yetenekler açısından eşit doğmadıklarından tabakalaşma da kaçınılmazdır.

Dünyadaki kaynaklar kıt olduğundan rekabet ve dolayısıyla toplumsal çatışma her zaman olacaktır.

Açıklama:

Toplumsal değişmeye ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Marx'ın toplumsa çatışma perpektifi, tabakalaşmayı tarihsel ve toplumsal çatışma kaynaklı görür. Dolayısıyla insan eliyle yaratıldığı için insan eliyle de ortadan kaldırılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 84

I. Bireyin ya da grubun statüsünde bir değişiklik olmaz.
II. Bireyin ya da grubun imtiyazları elinden alınır.
III. Toplumsal hareketlilik açık toplumlarda mümkündür.
IV.Kendi yerleşim yerlerini bırakarak geçici olarak başka bölgelerde çalışanlar mevsimlik işçi olarak bilinir.
Yukarıdaki toplumsal hareketliliğe ilişkin ifadelerden hangisi mevsimlik işçilik için geçerlidir?

I ve II

Yalnız I

I, II ve III

II ve III

Yalnız II

Açıklama:

Toplumsal değişmeye ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Mevsimlik işçilik, statü değişimine yol açmayan yatay bir hareketliliktir. Yatay hareketlilik için toplumların açık ya da kapalı olması gerekmez.

Doğru Cevap: B

Soru 85

I. Toplumsal değişme toplumsal çatışmanın ürünüdür.II. Sınıflar arası çatışma toplumu tümden değiştirecektir. III. Endüstriyel toplumda çatışma burjuvazi ile işçi sınıfı arasındadır. Toplumsal değişmenin çatışma yaklaşımına ait yukarıdaki ifadelerinden aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

Toplumsal değişme, toplumun sonsuz çevrim serileriyle hareket etmesi demektir.

Toplumsal çatışmalar istikrarsızlık değil, toplumsal değişmeyi yaratan dinamiklerdir.

Toplumsal değişme bir denge içinde oluşan evrimsel bir süreçtir.

Toplumsal çatışma daima var olacağı için sosyal değişme de daima olacaktır.

Toplumsal çatışmanın taraflarından daima biri kazandığı için toplumsal değişme de bu tarafların lehine olacaktır.

Açıklama:

Toplumsal değişmeye ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Çatışma yaklaşımı toplumsal değişme için toplumsal çatışmaların elzem olduğunu düşünür. Yani çatışmaları kaos ya da istikrarsızlık olarak görmez.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Tarihsel olarak ortaya çıkan toplum tipleri ve onlara karşılık gelen sosyokültürel yaşam biçimleri arasında aşağıda yapılan eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Göçebe çobanlık --- Sosyokültürel açısından en eşitlikçi toplum

İlkel tarım toplulukları --- Sosyokültürel açıdan en eşitsiz toplum

Endüstriyel toplum --- Şehirlerin ortaya çıktığı toplum

Post-endüstriyel toplum --- Eğitim ve ekonomi kurumlarının çok güçlü olduğu toplum

İlkel tarım toplulukları --- Uğraşların ve mesleklerin ortaya çıktığı toplum

Açıklama:

Toplumsal değişmeye ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Şehirlerin ortaya çıkışı tarihsel olarak kritik bir olgudur ve endüstrileşmenin yol açtığı bir olgudur.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi endüstriyel toplumsal dönemin endüstri sonrası döneme evrilerek değişmesinde en çok etkili olmuştur?

Teknoloji

İklim ve coğrafya

Nüfus yapısı

Göçler

Buluşlar

Açıklama:

Toplumsal değişmeye yol açan etkenleri sıralayabileceksiniz.
Teknoloji, içinde bulunduğumuz çağın en ayırt edici tarafıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Kadın sünneti konusunda bunun bir şiddet pratiği mi olduğu, yoksa kültürel bir ritüel mi olduğu konusunda yapılan tartışmalar, kültürle ilgili aşağıdaki hangi iki kavram arasındaki gerilim olarak görülebilir?

Kültürel evrensellik --- kültürel görecelilik

Kültürel evrensellik --- Kültürel gecikme

Kültür şoku --- Kültürel görecelilik

Halk kültürü --- Uygarlık

İdeal kültür --- Yaşanmakta olan kültür

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.
Şiddete karşı olmak evrensel bir tutum olarak görülür. eğer kadın sünneti bir şiddet türü olarak görülürse kültürel evrensellik içinde düşünülmelidir. Diğer yandan bu pratiği kültürün bir özelliği olarak görüp şiddet olarak değerlendirmemek kültürlerin göreli olduğunu savunmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Toplumsal eşitsizliğin modernitede incelenen ve önem verilen bir konu olmasının en muhtemel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal eşitsizliğin ancak modernitede bir insanlık sorunu olarak görülmeye başlanması

Modernitede ekonomik zenginliklerin halkın sadece belirli kesiminde yoğunlaşması

Modernitede toplumsal hareketliliğe ilişkin bir algı yanılsamasının oluşması

Modernitede eşitsizliğin deneyimlenme biçiminin ağırlaşması

Modernitede saygınlığın ekonomik güçten daha önemli hale gelmesi

Açıklama:

Toplumsal tabakalaşmaya ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Modernite öncesi de toplumsal eşitsizlikler vardı; ancak bu eşitsizliklerin doğal bir olgu olarak görülmesi sözkonusuydu.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Kültürü oluşturan öğelerden biri olan inançların kapsamı şu şekildedir;
İnançlar, bir kültürde insanların birlikte sahip oldukları doğrunun, hakikatin ne olduğuna ilişkin paylaşılan idealler inançları oluşturur.
İnançların kapsamında yer alan ifadelerden hangisi eksik olursa, "inançlar" kültürü oluşturan öğelerden çıkarılabilir?

Hakikatin ne olduğu

İnsanların birlikte sahip oldukları

İdealler

İnançlar

Doğrular

Açıklama:

Kültürü oluşturan öğeleri ve kültürel çeşitliliği ifade edebileceksiniz.
İnançlar, bir kültürde insanların birlikte sahip oldukları doğrunun, hakikatin ne olduğuna ilişkin paylaşılan idealler inançları oluşturur. Bu kapsamdan insanların "insanların birlikte sahip oldukları" ifadesi çıkarılırsa bu tanım veya kapsam kültürün içine dahil olmayabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 91

I. Çevresel değişmeler
II. İstila
III. Kültürel temas
IV. Yayılma
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri toplumsal değişmeye neden olan iç kaynaklardandır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Toplumsal değişmeye yol açan etkenleri sıralayabileceksiniz.
Toplumsal değişmenin çok çeşitli kaynakları vardır, bu kaynakları iç ve dış kaynaklar olarak sınıflandırabiliriz. İç kaynaklar; çevresel değişmeler, istila, kültürel temas, yayılma gibi etkenler iken dış kaynaklar, keşifler ve icatlar, nüfus hareketleri gibi etkenlerdir. Açıklamadan da anlaşılacağı üzere verilen dört kaynak da toplumsal değişmeye neden olan iç kaynaklardandır.

Doğru Cevap: E

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi/ hangileri toplumsal değişme kuramlarındandır ?
I. Evrimci Kuram
II. Çevrimsel Kuram
III. Çatışmacı Kuram
IV. Bilişsel Güdü Kuramı

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Toplumsal değişmeye ilişkin temel yaklaşımları açıklayabileceksiniz.
Toplumsal değişme kuramlarını, Evrimci Kuram, Çevrimsel Kuramlar, Çatışma Kuramları, İşlevselci Kuramlar ve Etkileşimci Kuramlar olarak sınıflandırılmaktadır. IV. maddedeki Bilişsel Güdü Kuramı ise "Güdüleri Açıklayan Kuramlar" içerisinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Kültür kavramını farklı kültürlerin varlığını vurgulamak üzere ilk kez çoğul olarak “kültürler” biçiminde kullanmış olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

J. G. Herder

T. Parsons

E. Tylor

T.S. Eliot

E.O. Wright

Açıklama:

Kültür kavramı, dünyada farklı kültürlerin varlığını vurgulamak üzere 18. yüzyılda yaşamış olan ünlü Alman düşünür Herder (1744- 1803) tarafından ilk kez çoğul olarak ‘‘kültürler’’ biçiminde kullanılmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi kültürün diğerlerinden farklı bir türünü ifade etmektedir?

Sanat

İdealar

İnanışlar

Normlar

Yasalar

Açıklama:

Kültürün temel olarak, "maddi" ve "manevi" kültür olmak üzere iki boyutu ya da türü olduğu söylenebilir. Belirli bir toplumda yaratılan mimari, sanat, araç-gereçler, oyuncaklar, yazılı-görsel medya gibi somut objeler maddi kültürü; normlar, yasalar, idealar, gelenekler ve inanışlar ise manevi kültürü oluşturmaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 95

“Bir bireyin başka bir kültüre ait norm ve değerleri kendisininkine eklemlemesi” durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Yutulma

Uygarlık

Kültürlenme

Etnosantrizm

Uyma

Açıklama:

"Uygarlık", birçok kültürdeki ana ve belirleyici kültürel özellikler tarafından biçimlendirilmiş kültürel kompleks olarak tanımlanabilir. Uygarlıkların sınırlarının ötesine yayılması ve başka toplumlar üzerinde de etkili olması "kültürlenme", " yutulma" ve "uyma" gibi süreçler aracılığıyla gerçekleşir. Bir kültürden bir birey başka bir kültüre ait norm ve değerleri kendisininkine eklemlediğinde “kültürlenme” gerçekleşir. Geniş bir medeniyetin içinde yaşayan bir grubun egemen olan farklı kültürel özelliklere, farklı bir dile, farklı değerler ve normlara uyum sağlaması ve toplumsal kurumlar içinde eşit konum kazanması halinde “yutulma” söz konusudur. "Uyma", küçük ve görece zayıf bir grubun büyük bir medeniyetle temas halinde dahi öz kültürünü koruyabilmesi durumudur. "Etnosantrizm" ise bir bireyin kendi kültürünü diğer kültürlerden üstün görmesidir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 96

Aşağıdaki kültür öğelerinden hangisi “ideal prensipleri tanımlayan öz standartları” ifade etmektedir?

Değerler

İnançlar

Semboller

Dil

Normlar

Açıklama:

Kültür öğeleri “değerler”, “inançlar”, “semboller”, “dil” ve “normlar” olmak üzere beş grupta sınıflandırabilir. Bu öğelerden, “bir topluluk ya da gruptaki ideal prensipleri tanımlayan öz standartlar” değerlerdir. Bu standartlar amaçlarımızı ve davranışlarımızı belirlerken bize neyin doğru neyin yanlış olduğunu gösterir. Değerler iyi, kötü, güzel ya da çirkini belirlemede ölçütler sunar ve güçlü bir toplumsal kontrol aracı niteliğindedir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 97

Aşağıdaki kültür biçimlerinden hangisi nitelediği topluluk açısından diğerlerinden farklıdır?

Yüksek kültür

Popüler kültür

Kitle kültürü

Folk kültürü

Halk kültürü

Açıklama:

"Yüksek kültür" ve "popüler kültür" ayrımı, kültürdeki farklılaşmaları açıklayan en önemli kavramlardandır. Yüksek kültür, özel bir yaşam biçimi, zevkleri, alışkanlıkları olan küçük elit bir grubun sahip olduğu kültürken, geniş kitlelere çekici gelen kültür ürünlerini kapsayan popüler kültürde söz konusu olan halkın beğenisidir. Yine endüstri toplumlarının ürünü olan "kitle kültürü" kavramı da belirli bir toplumsal grup tarafından halka yönelik geliştirilen ve kitle iletişim araçlarıyla üretilen kültürü ifade etmektedir. Yüksek kültür ve popüler kültürün dışında, daha çok endüstrileşmemiş geleneksel toplumların özelliklerini taşıyan, belirli bir halkın yaşam tarzı ve ürettiği kültürü ifade eden "folk" ya da "halk" kültürü de vardır. Kısacası, yüksek kültür küçük elit bir grubun kültürünü ifade ederken, popüler, kitle, folk ve halk kavramlarıyla nitelenen kültür halkın sahip olduğu kültür biçimlerini nitelemektedir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 98

"Toplumun temel kültürel değerlerini benimsemekle birlikte, kendisini diğer gruplardan ayıran özgün değer, norm ve yaşam tarzları olan grupların kültürünü" ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Egemen kültür

İdeal kültür

Karşı kültür

Alt kültür

Popüler kültür

Açıklama:

Toplumun temel kültürel değerlerini benimsemekle birlikte, kendisini diğer gruplardan ayıran özgün değer, norm ve yaşam tarzları olan grupların kültürü "alt kültür" olarak tanımlanabilir. Toplumun bazı bölümlerininkinden ayrı yapılanan kültür kalıpları alt kültürleri ifade eder. Gençliğin, ırkların, etnik grupların oluşturduğu alt kültürler vardır. Hip-hop müziği ile eğlenen gençler, Polonya kökenli Amerikalılar, çok sık uçuş yapan yöneticiler, cazcılar, kampçılar, bilgisayar düşkünleri hepsi birer alt kültür örneğidir. Bununla birlikte, birçok insan çok sayıda alt kültüre çok fazla bağlılık söz konusu olmadan dâhil olabildiğinden, insanları alt kültürlere göre sınıflandırmak kolay ancak genellikle hatalıdır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal değişmenin iç kaynaklarından biridir?

Çevresel değişmeler

İstila

Kültürel temas

Yayılma

Nüfus hareketleri

Açıklama:

Toplumsal değişmenin kaynakları, “iç” ve “dış” kaynaklar olarak sınıflandırabilir. Dış kaynaklar, “çevresel değişmeler, istila, kültürel temas, yayılma” gibi etkenler iken, iç kaynaklar “keşifler ve icatlar, nüfus hareketleri” gibi etkenlerdir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Toplumsal değişme konusunu insanların dünyayı yorumlama ve davranma biçimlerini dikkate alarak tartışan kuramsal yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Evrimci Kuram

İşlevselci Yaklaşım

Çevrimsel Kuram

Çatışma Kuramı

Sembolik Etkileşimci Yaklaşım

Açıklama:

Toplumsal değişme konusunu insanların dünyayı yorumlama ve davranma biçimlerini dikkate alarak tartışan kuramsal yaklaşım, “Sembolik Etkileşimcilik” yaklaşımıdır. Bu yaklaşıma göre, insanlar etkin bir biçimde dünyayı yorumlar ve buna göre davranırlar. Dolayısıyla toplum yeni bir toplumsal yaşam ortaya çıkarmak üzere değiştiğinde insanlar da dünyayı geçmiştekinden daha farklı tanımlayacaklardır. Başka bir ifadeyle, toplumsal değişme bireylerin kendilik algılarını da, başkalarıyla etkileşimlerini de dönüştürmektedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 101

Aşağıdaki tabakalaşma sistemlerinin hangisi toprak sahipliğine dayanmaktadır?

Sınıf Sistemi

Kast Sistemi

Feodal Zümreler Sistemi

Efendi-Köle Sistemi

Eşitlikçi Sistem

Açıklama:

Temeli toprak sahipliğine dayanan tabakalaşma sistemi "feodal zümreler sistemi"dir. Söz konusu sistemde, en üstte yer alan zümre aristokratlar ve eşraf iken, ruhban sınıfı da özgün bir takım ayrıcalıklara ve güce sahiptir. Bu sistemde üçüncü tabakayı halk tabakası, serfler, özgür köylüler, tüccarlar ve zanaatkarlar oluşturur. Ayrıca, zümreler arasında hareketlilik ve evlilikler belirli bir düzeyde hoş görülmektedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 102

Aşağıdaki kuramcılardan hangisi tabakalaşmayı tüm toplumlar için kaçınılmaz ve işlevsel olarak gören yapısal-işlevselci yaklaşımın temsilcilerinden biridir?

Talcott Parsons

Eric Olin Wright

Max Weber

Ralf Dahrendorf

Karl Marx

Açıklama:

Yapısal-işlevselci kurama göre, toplumsal eşitsizlik bir anlamda toplumun doğasından kaynaklanan ve toplumun işleyişinde belirli bir işleve sahip olan farklılaşmaların sonucunda ortaya çıkar. İşlevselciliğin önde gelen temsilcilerinden Talcott Parsons, diğer işlevselciler gibi toplumdaki istikrar, işbirliği ve düzenin değerler üzerindeki uzlaşmaya, rızaya bağlı olduğunu düşünmektedir. Bu yaklaşıma göre, tabakalaşma bütün toplumlar için kaçınılmazdır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 103

Kültürü, bilgi, inanç, sanat, ahlak ve gelenek olarak öğrenilmiş yapı biçiminde tanımlayan Tylor hangi dönemde yaşamıştır?

19.yy

21.yy

17.yy

15.yy

10.yy

Açıklama:

İngiliz antropolog Edward Tylor, 1871’de kültürü, bilgi, inanç, sanat, ahlak ve gelenek olarak öğrenilmiş yapı biçiminde tanımlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 104

Birçok kültürdeki ana ve belirleyici kültürel özellikler tarafından biçimlendirilmiş kültürel kompleks olarak tanımlanabilen olgu aşağıdakilerden hangisidir?

Kültür

Uygarlık

Yüksek kültür

Halk kültürü

Kültürleme

Açıklama:

Kültürün sistematik biçimde gelişmesi ve toplumsal sınırlarının ötesinde etkili olabilmesi sürecinde uygarlık (civilization) ortaya çıkmaktadır. Uygarlık, birçok kültürdeki ana ve belirleyici kültürel özellikler tarafından biçimlendirilmiş kültürel kompleks olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 105

Maddi ve manevi kültür bağlamında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Kültürün tam olarak anlaşılabilmesi için öncelikle düşünceler ve somut objeler ile ilgili olanlar arasında bir ayrım yapılmalıdır

Mimari, sanat, araç-gereçler, oyuncaklar, yazılı-görsel medya gibi somut objeler maddi kültürü oluşturur.

Normlar, yasalar, idealar, gelenekler ve inanışlar manevi kültürü oluşturur.

Bir toplumun yapısında kültürün maddi ve manevi unsurları uyumlu bir biçimde bir arada bulunur.

Mızrak, sabana, pişirme kapları, kompakt disk gibi maddi kültürün unsurları üretildikleri toplumun doğası hakkında fikir vermezler.

Açıklama:

Maddi kültürün unsurları arasında mızraktan sabana, pişirme kaplarından kompakt diske kadar insan ürünü fiziki objeler yer almaktadır. Bunlar üretildikleri toplumun doğasını yansıtır. Örneğin, arkeologlar eski bir topluma ait alanlarda yaptıkları kazılarda iyi yapılmış, işlenmiş silahlar bulurlarsa o toplumun kültüründe savaşın önemli olduğu sonucuna varırlar.

Doğru Cevap: E

Doğum, gençlik, olgunluk, yaşlılık ve ölüm çevrimlerinin toplumlar için de geçerli olduğunu savunan yaklaşım hangisidir?

Evrimci kuram

Çevrimsel kuram

Çatışma kuramı

Sembolik etkileşim

Pozitivist yaklaşım

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 111

Sosyolojik açıdan insanların yaşamlarında aldıkları ödüller ve niteliklerine ilişkin eşleştirmeler hangi şıkta doğru verilmiştir?

Güç- Bireysel
Zenginlik-Toplumsal
Saygınlık- Düşünsel

Güç-Ekonomik
Zenginlik- Siyasal
Saygınlık- Ekonomik

Zenginlik- Ekonomik
Güç-Siyasal
Saygınlık- Toplumsal

Zenginlik- Toplumsal
Güç- Fiziksel
Saygınlık- Psikolojik

Zenginlik- Ekonomik
Güç- Siyasal
Saygınlık- Tarihsel

Açıklama:

Sosyolojik açıdan insanların yaşamlarında aldıkları ödüller, karşılıklar üç grupta toplanabilir; zenginlik, güç ve saygınlık. Bunlar sırasıyla ekonomik, siyasal ve toplumsal ödüllerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 112

Hindu kast sistemi iki bin yıllık geçmişi olan Hindu dini inancını yansıtmaktadır. Belirli meslek gruplarıyla yakından ilişkili dört temel kast vardır. Buna göre işçiler ve zanaatkarlar hangi kastta yer alırlar?

Dalitler

Vaisyalar

Brahmanlar

Kşatriyalar

Sudralar

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi "aile" için söylenemez?

Ebeveyn ve çocuklarının meydana getirdiği bir birim olma

Bireyler arasında karşılıklı bağımlılığa ve mecburiyete dayalı ilişki

Toplumsallaşmanın gerçekleştiği bir birim olma

Aile içinde mülkiyet ve statünün geçici olması

Üyeleri arasında dışarıdaki ilişkilerden farklı olarak özgül bir ilişki olması

Açıklama:

Aile ile ilgili geliştirilen ve kavramı daha net bir şekilde açıklayacak varsayımlar:
• Aile, birlikte yaşayan ebeveyn ve çocuklarının meydana getirdiği bir birimdir.
• Aile, ev içi ilişkilerinin ve toplumsallaşmanın gerçekleştiği bir birimdir.
• Aile üyeleri arasındaki ilişkiler, dışarıdaki ilişkilerden farklı olarak özgül ve tektir.
• Ailede, anne ve çocukların arasında özellikle bebeklik dönemlerinde bağımlı bir ilişki söz konusudur.
• Aile bireyleri arasındaki ilişki karşılıklı bağımlılığa ve mecburiyete dayanır.
• Ailede ensest tabusu söz konusudur.
• Aile içinde mülkiyet ve statü nesiller boyu aktarılır şeklinde sıralanabilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Kavram

K) Endogami

L) Egzogami

M) Monogami

N) Poligami

P) Poliandri

Tanım

Bir kadını iki ya da daha fazla erkekle birleştiren bu evlilik

Bireyi birden fazla eşle birleştiren evlilik bağı

Farklı sosyal gruptan insanların evliliği

Bir erkeği iki veya daha fazla kadınla birleştiren evlilik

Yukarıda verilen kavram ve tanımlara ilişkin doğru eşleştirme hangisidir?

1-L, 2-N, 3-M

1-P, 2-N, 3-L

1-N, 3-K, 4-P

1-N, 2-P, 3-K

2-P, 3-L, 4-N

Açıklama:

Bazı kültürlerde, aynı toplumsal kategorilerdeki bireylerin evlilikleri bir normdur. Endogami kavramı ile ifade edilen bu norm bireyleri, aynı yaş grubuna dahil, aynı dine ya da ırka, aynı toplumsal sınıfa mensup potansiyel eşlerle sınırlar. Egzogamide ise farklı sosyal gruptan insanların evliliği söz konusudur.
Ailenin şekillenmesinde önemli bir diğer evlilik türü de eş sayılarına göre değişmektedir. Tek eşlilik (Monogami), iki eşi birleştiren evlilik bağı olup Amerika, Avrupa ve Asya’nın büyük bir bölümünde geçerli olan evlilik türüdür. Çokeşlilik (Poligami) ise bireyi birden fazla eşle birleştiren evlilik bağıdır. Afrika’nın neredeyse tamamı, Ortadoğu, Hindistan, Pakistan ve Endonezya’da bu evlilik türü geçerlidir.
İki farklı çokeşlilik türü vardır: Polijini ve Poliandri. Polijini Yunanca çok kadın anlamına gelir. Bir erkeği iki veya daha fazla kadınla birleştiren evlilik türüdür. Poliandri bir kadını iki ya da daha fazla erkekle birleştiren evlilik türüdür ve bu evlilik türüne oldukça ender rastlanır. Bu bağlamda doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

TÜİK’in Aile Yapısı Araştırması’ndan alınan verilere göre Türkiye'de özellikle kentlerde en yüksek oranda bulunan aile yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Çekirdek aile

Çoklu aile

Geniş aile

Tek kişilik aile

Öğrencilerden/işçilerden oluşan aile

Açıklama:

Türkiye’de hane yapısına göre aile türlerine baktığımızda, kentte, kırda ve Türkiye genelinde çekirdek aile yapısının yaygın olduğu açıktır. TÜİK’in Aile Yapısı Araştırması’ndan alınan verilere göre, Türkiye’de haneler yaklaşık %81 oranında çekirdek ailelerden oluşmaktayken, kentte bu oran %83’e kadar çıkmaktadır. Kırda öğrenci ve işçilerden oluşan hane bulunmazken, tek kişilik haneden oluşan aileler de pek yaygın değildir. Dikkat çekici bir nokta, kent ve kırda tek kişilik hane oranın birbirine yakın olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Yemek yapma

Günlük alışveriş

Evin badanası

Çamaşır

2006 TÜİK’in Aile Yapısı Araştırması bulgularına göre yukarıda verilen faaliyetlerden hangisi ya da hangileri çoğunlukla kadınlar tarafından yapılmaktadır?

I-II

I-IV

I-II-IV

I-II-III

I-II-III-IV

Açıklama:

Türkiye’de ev içi iş bölümünün ve aile içinde cinsiyet rollerinin nasıl dağıldığını, TÜİK’in Aile Yapısı Araştırması bulguları çarpıcı bir şekilde ortaya koymaktadır. Yemek, ütü, çamaşır/bulaşık yıkama, evin toplanması gibi ev içini ilgilendiren ve ev içine bağımlı kılan işler yüzde 80 hatta 90’lara varan oranla kadınlar tarafında gerçekleştirilmektedir. Yüzde 8’den yüzde 15’e kadar değişen bir oranda da bu işler ailenin diğer fertleriyle -büyük bir ihtimalle ailedeki diğer kadınlar ve çocuklarla- birlikte yapılmaktadır. Erkeğin ise bu işlere katılım oranı yüzde 2 civarında seyrettiği görülmektedir.
Erkek ve kadınların, günlük alışveriş gibi evin dışını yani kamusal alanı içeren ev işi faaliyetini gerçekleştirme oranları ise görece birbirine yakındır (yüzde 33,3 erkekler, yüzde 33,7 kadınlar). Ancak konu faturaların yatırılması, gibi mali işlere gelince ailede erkeklerin maddi kaynakların yönetimi konusunda kontrolü ellerinde bulundurduğu söylenebilir. Bunun dışında tamirat ve evin badanası gibi cinsiyetçi iş bölümünde
erkeklere atfedilmiş görevler Türkiye’deki ailelerde de yüksek oranda erkekler tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi toplumda cinsler arası ilişkileri ve erkekle kadın deneyimlerinin farklılıklarını açıklayan feminizm için söylenemez?

İnsanlık tarihini sorgulama

Kadın-erkek ilişkilerinin niteliği açısından tarafsız olma

Kadınları erkeklere bağımlı olmasına karşı çıkma

Kadınların kendi yaşamlarına hâkim olmasını savunma

Erkek-kadın ilişkilerinin dönüştürülmesini savunma

Açıklama:

Doğru cevaba ilişkin bilgiler 72 ve 73. sayfalarda yer almaktadır.
Feminizm, toplumda cinsler arası ilişkileri ve erkekle kadın deneyimlerinin farklılıklarını açıklayan çeşitli toplumsal teorilerdir. Feminizminin birçok türü ve çok farklı yaklaşımları vardır. Yine de belirli ortak özelliklerini sıralamak gerekirse:
• Feminizmin tüm türleri kadınları erkeklere bağımlı kılan ilişkilerin değiştirilmesini savunur.
• Çeşitli toplumlarda, normalleştirilen, doğal sayılan ve arzu edilir bulunan birçok durumu sorgular.
• İnsanlığın tüm tarihini ve geleceğini sorgular.
• Politik pratiği vardır.
• Erkek-kadın ilişkilerinin dönüştürülmesini, herkesin olanaklarını geliştirebilme fırsatına sahip olabilmesi için dünyanın değiştirilmesini savunur.
• Politik pratikler: kadınların kendi yaşamlarına hâkim olmasını ve kadın-erkek ilişkilerini değiştirmeyi hedefler.
• Bu hedeflere yönelik çağrıları her zaman direnişle karşılanır.
• Kadın-erkek ilişkilerinin niteliği açısından tarafsız değillerdir.
• Bildiğimizi sandığımız şeyleri nasıl bildiğimiz konusunda ciddi sorular ortaya atar. Bu bağlamda doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

I. Toplumun var olan yapısını sorgulama

II. Cinsiyet rolleri ve eşitsizliğin kökenlerini sorgulama

III. Kamusal alanda eşit haklar için mücadele etme

IV. Kadınların daha iyi yaşam koşulları için mücadele etme

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri liberal feminizm için söylenebilir?

III-IV

I-III

II-IV

I-II-III

II-III-IV

Açıklama:

Liberal feminizm, toplumun var olan yapısını fazla sorgulamadan eşit haklar ve olanaklar etrafında kampanyalar yürütmüştür. Cinsiyet rolleri ve eşitsizliğin kökeninde yatan nedenler de liberal feministlerce sorgulanmamış, kamusal alanda eşit haklar için mücadele ile sınırlı kalınmıştır. Liberal feminist hareketler, kadınların daha iyi yaşam koşulları için mücadele verirken sorunların kökenine inip, bu eşitsizliğe neden olan anlayışları sorgulamamışlardır. Bu kapsamda doğru cevap A'dIr.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Kadınların ezilmişliğini ataerkil düzen ve sonrasında da kapitalist sisteme dayandıran yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Ataerkillik

Aile ideolojisi

Radikal feminizm

Liberal feminizm

Marksist feminizm

Açıklama:

Ataerkillik “maddi temeli olan ve hiyerarşik olsa da erkekler arasında, onların kadınlara egemen olmalarını sağlayan bir karşılıklı bağımlılık ve dayanışma kuran ya da yaratan erkekler arası toplumsal ilişkiler dizisi” olarak tanımlanmaktadır. Radikal feministler, kadınların sırf kadın olduğu için ezildiğini savunurlar. Liberal feminist hareketler, kadınların daha iyi yaşam koşulları için mücadele verirken sorunların kökenine inip, bu eşitsizliğe neden olan anlayışları sorgulamamışlardır. Marksist feministler, kadınların ezilmişliğini ataerkil düzen ve sonrasında da kapitalist sisteme dayandırmışlardır. Sosyalist feministlere göre kapitalist toplum, kendisinden önceki ataerkil düzene yaslanarak gelişmiştir. Bu gelişme sırasında da cinsiyete dayalı ev işi/ücretli iş paylaşımı giderek yerleşmiştir. Üretimin ev dışında bir alanda yer alması, aileyi ekonomiden kopuk bağımsız bir dünya olarak yaşanmasına yol açmıştır. Böylelikle bu düşünürler özel alan, aile alanını kadınla ilişkilendirilmesinin sebebini kapitalist sistemde ararlar. Bu bağlamda doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Kişinin isteği dışında ilişkiye zorlanması
İlişki sırasında fiziksel ve duygusal zarar görmesi

4320 Sayılı Kanun'a göre yukarıda ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisine karşılık gelmektedir?

Fiziksel şiddet

Duygusal şiddet

Ekonomik şiddet

Cinsel şiddet

Psikolojik şiddet

Açıklama:

4320 Sayılı Kanun dört tür şiddet tanımlar:
• Fiziksel şiddet, vücut bütünlüğüne zarar veren her türlü davranışı içerir.
• Duygusal şiddet, ruhsal açıdan acı ve zarar veren her türlü söz ve davranıştır.
• Ekonomik şiddet, maddi açıdan kişiyi ve emeğini sömüren her türlü davranıştır.
• Cinsel şiddet, kişinin isteği dışında ilişkiye zorlanması, ilişki sırasında fiziksel ve duygusal zarar verilmesidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

I. Eşlerden birinin kötü muamele görmesi

II. Evlilik dışı bir ilişkinin olması

III. Eşlerden birinin evi terk etmesi

IV. Meslek seçiminde eşinden izin almaması

Yukarıdaki durumlardan hangisi ya da hangileri kanunda boşanma yoluna gidilebilir kabul edilmektedir?

I-II

II-III

I-II-III

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Hangi durumlarda boşanma yoluna gidilebileceği kanunda belirtilmektedir:
• Eşlerden biri kötü muamele ediyorsa;
• Hayata kast edecek ya da onur kırıcı davranışlar varsa;
• Küçük düşürücü bir suç işlenmiş ya da haysiyetsiz bir yaşam sürdürülüyorsa;
• Evlilik dışı ilişki varsa;
• Eşlerden biri evliliğin yükümlülüklerini yerine getirmemek için evi terk etmişse
• Tedavisi imkansız akıl hastası ise ve bu durum evliliği çekilmez hale getirmişse;
• Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenmeyecek derecede sarsılmışsa eşler boşanma davası açabilir.
Ancak Ocak 2002’de yürürlüğe giren Medeni Yasa'ya göre meslek seçiminde eşin izni alınması zorunlu değildir. Bu nedenle doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Tüm toplumlarda bulunan, bireylerin birbirleri ile dayanışma içinde olduğu ve çocukların bakımını üstlenmek için kurduğu toplumsal kurumlara ne ad verilir?

Aile

Toplum

Birey

Ebeveyn

Hane

Açıklama:

Genel bir tanımlama yapmak gerekirse aileler; tüm toplumlarda bulunan, bireylerin birbirleri ile dayanışma içinde olduğu ve çocukların bakımını üstlenmek için kurduğu toplumsal kurumlardır ve her ne kadar çeşitlilik gösterse de genelde evlilik ile şekil bulur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Bireyi birden fazla eşle birleştiren evlilik bağına ne ad verilir?

Monogami

Poligami

Egzogami

Endogami

Polijini

Açıklama:

Çokeşlilik (Poligami) bireyi birden fazla eşle birleştiren evlilik bağıdır. Afrika’nın neredeyse tamamı, Ortadoğu, Hindistan, Pakistan ve Endonezya’da bu evlilik türü geçerlidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Birlikte yaşayan ve ortak bir yaşam alanını paylaşan bireyler topluluğuna ne ad verilir?

Aile

Toplum

Hane halkı

Ebeveyn

Birey

Açıklama:

Segalen’in tanımına göre hane halkı, birlikte yaşayan ve ortak bir yaşam alanını paylaşan bireyler topluluğudur. Bu yaşam alanı aynı zamanda, küçük aile işletmeleri ya da çiftliklerde olduğu gibi çalışma ve üretim mekânı da olabilir. Hane halkı sadece çekirdek aileden oluşabileceği gibi, çekirdek aile ve çiftlerin anne babaları, çocukları ve eşleri, eşlerin kardeşleri şeklinde aynı kan bağından farklı bireyleri de içerebilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

I. Aile toplumsallaşma sürecinin temel taşıyıcısıdır.
II. Aile, akrabalık ilişkilerinin ve mülkiyetin korunması amacıyla cinsel faaliyetlerin denetim altına alındığı bir kurumdur.
III. Aile toplumsal konumunu sonraki kuşaklara aktarır.
IV. Aile bireylerin maddi ve duygusal açıdan güvenliğini sağlayan bir kurumdur.
Yukarıdakilerden hangisi ailenin toplumdaki işlevleri arasında sayılır?

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Parsons ve Bales’e göre ailenin toplumda dört temel işlevi vardır.
İlk olarak aile toplumsallaşma sürecinin temel taşıyıcısıdır. Aile çocuğun yetişmesinde ilk ve en önemli kurumdur.
İkinci olarak aile, akrabalık ilişkilerinin ve mülkiyetin korunması amacıyla cinsel faaliyetlerin denetim altına alındığı bir kurumdur.
Parsons ve Bales’e göre ailenin üçüncü işlevi de ailenin toplumsal konumunun sonraki kuşaklara aktarılmasıdır.
Son olarak, aile bireylerin maddi ve duygusal açıdan güvenliğini sağlayan bir kurumdur. Aile, fiziksel korunma, maddi dayanışma ve duygusal destek açısından temeldir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aile içinde ve aile kurumunun işleyişi sonucu eşitsizliklerin nasıl sürekli kılındığının üstünde duran yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Çatışmacı Yaklaşım

Radikal Yaklaşım

Feminist Yaklaşım

Aile İdeolojisi

Eleştirel Okul

Açıklama:

Çatışmacı Yaklaşım: Bu yaklaşım, aile içinde ve aile kurumunun işleyişi sonucu eşitsizliklerin nasıl sürekli kılındığının üstünde durur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Kadınların toplum içindeki konumunu, kadınların yalnızca kadın olmalarından dolayı yaşadıkları sorunları yani açıkça kadınların ezilmişliğini sorgulayan, tarih boyunca kadınların mücadelelerine temel oluşturup yön veren düşünceler akımına ne ad verilir?

Aile içi iş bölümü

Aile İdeolojisi

Feminizm

Radikal Yaklaşım

Çatışmacılık

Açıklama:

Feminizm, toplumda cinsler arası ilişkileri ve erkekle kadın deneyimlerinin farklılıklarını açıklayan çeşitli toplumsal teorilerdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Feminizminin birçok türü ve çok farklı yaklaşımları vardır. Aşağıdakilerden hangisi Feminizmin belirli ortak özellikleri arasında sayılmaz?

Feminizmin tüm türleri kadınları erkeklere bağımlı kılan ilişkilerin değiştirilmesini savunur.

Çeşitli toplumlarda, normalleştirilen, doğal sayılan ve arzu edilir bulunan birçok durumu sorgular.

İnsanlığın tüm tarihini ve geleceğini sorgular.

Politik pratiği vardır.

Kadın-erkek ilişkilerinin niteliği açısından tarafsızlardır.

Açıklama:

Feminizminin birçok türü ve çok farklı yaklaşımları vardır. Belirli ortak özelliklerini sıralamak gerekirse:

Feminizmin tüm türleri kadınları erkeklere bağımlı kılan ilişkilerin değiştirilmesini savunur.
Çeşitli toplumlarda, normalleştirilen, doğal sayılan ve arzu edilir bulunan birçok durumu sorgular.
İnsanlığın tüm tarihini ve geleceğini sorgular.
Politik pratiği vardır.
Erkek-kadın ilişkilerinin dönüştürülmesini, herkesin olanaklarını geliştirebilme fırsatına sahip olabilmesi için dünyanın değiştirilmesini savunur.
Politik pratikler: kadınların kendi yaşamlarına hâkim olmasını ve kadın-erkek ilişkilerini değiştirmeyi hedefler.
Bu hedeflere yönelik çağrıları her zaman direnişle karşılanır.
Kadın-erkek ilişkilerinin niteliği açısından tarafsız değillerdir.
Bildiğimizi sandığımız şeyleri nasıl bildiğimiz konusunda ciddi sorular ortaya atar.

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi ücretli kadın emeğinin özellikleri arasında bulunmaz?

Ekonomik yapı içinde bazı sektörler ve bazı sektörler içinde belirli meslekler kadınlaşmıştır.

İşyerlerinde de kadınlar daha çok, en düşük ücretli ve en az beceri gerektiren bölümlerde çalışırlar.

Kadınların çalıştıkları işler yükselme imkanı vermez, kadınlar başladıkları statünün çok az üstüne çıkabilirler.

Kadınlar, aynı işte çalışan erkeklere göre daha yüksek ücret alırlar.

Kadınların örgütlenme ve sendikalaşma oranları düşüktür.

Açıklama:

Ücretli kadın emeğinin özelliklerini Ecevit şu şekilde sıralar:

Ekonomik yapı içinde bazı sektörler ve bazı sektörler içinde belirli meslekler kadınlaşmıştır. Örneğin hizmet sektörü, sağlık sektöründe hemşirelik gibi kadınlar belirli alanlarda yığılmıştır.
İşyerlerinde de kadınlar daha çok, en düşük ücretli ve en az beceri gerektiren bölümlerde çalışırlar.
Kadınların çalıştıkları işler yükselme imkanı vermez, kadınlar başladıkları statünün çok az üstüne çıkabilirler. Kadınlar karar verici, sorumluluk gerektiren pozisyonlardan çok yönetilen, emir alan konumundadır.
Kadınlar, aynı işte çalışan erkeklere göre daha düşük ücret alırlar.
Çoğunlukla yarı-zamanlı olarak çalışan kadınların istihdam edildiği hizmet sektörü, genelde düşük ücretlidir, örgütsüzdür ve sosyal güvencesi yoktur.
Kadınların örgütlenme ve sendikalaşma oranları düşüktür.
Ailenin temel geçindiricisi sayılmadıkları için işten çıkarılma riskleri daha fazladır.

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

I. Fiziksel şiddet, vücut bütünlüğüne zarar veren her türlü davranışı içerir.
II. Duygusal şiddet, ruhsal açıdan acı ve zarar veren her türlü söz ve davranıştır.
III. Ekonomik şiddet, maddi açıdan kişiyi ve emeğini sömüren her türlü davranıştır.
IV. Cinsel şiddet, kişinin isteği dışında ilişkiye zorlanması, ilişki sırasında fiziksel ve duygusal zarar verilmesidir.
Yukarıdakilerden hangisi Ailenin Korunmasına Dair 4320 Sayılı Kanunun şiddet tanımı arasına girer?

Yalnız I

I ve II

II, III ve IV

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

4320 Sayılı Kanun dört tür şiddet tanımlar:

Fiziksel şiddet, vücut bütünlüğüne zarar veren her türlü davranışı içerir.
Duygusal şiddet, ruhsal açıdan acı ve zarar veren her türlü söz ve davranıştır.
Ekonomik şiddet, maddi açıdan kişiyi ve emeğini sömüren her türlü davranıştır.
Cinsel şiddet, kişinin isteği dışında ilişkiye zorlanması, ilişki sırasında fiziksel ve duygusal zarar verilmesidir.

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Ocak 2002’de yürürlüğe giren Medeni Yasa’nın evlilik içinde kadın ve erkeklere getirdiği hak ve yükümlülükler arasında sayılmaz?

Kadınlar evlendikten sonra eşlerinin soyadları ile birlikte önceki soyadlarını da kullanabilirler.

Yeni yasa ile koca artık oturulacak konutu tek başına seçme hakkına sahip değildir, eşler oturacakları konutu birlikte seçerler.

Meslek seçiminde eşin izni alınması zorunlu değildir.

Çocuğun velayetinde kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir.

Kadın ve erkekler 18 yaşını doldurmadan evlenemezler.

Açıklama:

Kadın ve erkekler 17 yaşını doldurmadan evlenemezler. Ancak çok önemli durumlarda ve hakim kararıyla 16 yaşını dolduran bireylerin evlenmesine izin verilebilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Atalara, evlilik bağına ya da evlat edinmeye dayandırılan toplumsal bağ aşağıdaki kavramlardan hangisidir?

Akrabalık

Aile

Hane

Yuva

Nesil

Açıklama:

Macionis (2008: 464) akrabalık kavramını ortak atalara, evlilik bağına ya da evlat edinmeye dayandırılan toplumsal bağ olarak tanımlar.

Doğru Cevap: A

Hangi kavram bireyleri, aynı yaş grubuna dahil, aynı dine ya da ırka, aynı toplumsal sınıfa mensup potansiyel eşlerle sınırlar?

Endogami

Egzogami

Poligami

Polijini

Poliandri

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 31

Bireyi birden fazla eşle birleştiren evlilik bağı hangi kavram ile ifade edilmektedir?

Egzogami

Poligami

Endogami

Soy

Çekirdek aile

Açıklama:

Çokeşlilik (Poligami) bireyi birden fazla eşle birleştiren evlilik bağıdır. Afrika’nın neredeyse tamamı, Ortadoğu, Hindistan, Pakistan ve Endonezya’da bu evlilik türü geçerlidir

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi birlikte yaşayan ve ortak bir yaşam alanını paylaşan bireyler topluluğudur?

Geniş aile

Çoklu aile

Hane halkı

Soy

Ataerkil soy

Açıklama:

Hane halkı, birlikte yaşayan ve ortak bir yaşam alanını paylaşan bireyler topluluğudur. Hane halkı sadece çekirdek aileden oluşabileceği gibi, çekirdek aile ve çiftlerin anne babaları, çocukları ve eşleri, eşlerin kardeşleri şeklinde aynı kan bağından farklı bireyleri de içerebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi bir toplumda bireylerin akrabalık bağlarını nesilden nesile sürdürmelerini sağlayan bir sistem olarak tanımlanmaktadır?

Anaerkil soy

Çekirdek aile

Geniş aile

Soy

Hane halkı

Açıklama:

Soy, bir toplumda bireylerin akrabalık bağlarını nesilden nesile sürdürmelerini sağlayan bir sistem olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Hangi yaklaşım aile kurumunun genel olarak toplumun ihtiyaçlarını değil ama özelde kapitalist sistemin gerekliliklerini yerine getirdiğini savunur?

Aile ideolojisi

Feminist

Radikal

İşlevselci

Çatışmacı

Açıklama:

Çatışmacı yaklaşım, aile kurumunun genel olarak toplumun ihtiyaçlarını değil ama özelde kapitalist sistemin gerekliliklerini yerine getirdiğini savunurlar. Çekirdek aile, bir yandan kapitalizmin ihtiyaç duyduğu iş gücü arzını ve devamlılığını sağlarken diğer yandan da bu ekonominin ürün ve hizmetlerinin temel tüketicisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Hangi yaklaşım geniş ailedeki akrabalık ilişkilerinin modern toplumlarda çözülmesi, psikolojik desteğin ve duygusal dayanışmanın sorumluluğunun sadece eşler ve çocuklar üzerinde kalmasının olumsuz sonuçlarına dikkatleri çekmektedir?

Radikal Yaklaşım

Feminist Yaklaşım

Aile İdeolojisi

İşlevselci Yaklaşım

Çatışmacı Yaklaşım

Açıklama:

Radikal yaklaşımcılar, geniş ailedeki akrabalık ilişkilerinin modern toplumlarda çözülmesi, psikolojik desteğin ve duygusal dayanışmanın sorumluluğunun sadece eşler ve çocuklar üzerinde kalmasının olumsuz sonuçlarına dikkatleri çekerler. Leach’e göre, akraba çevresinden soyutlanmış çekirdek aile, eskiden aldığı manevi desteği alamayınca, aile içindeki duygusal gerilim yoğunlaşmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel olarak kadınların bulunduğu ev ve aile alanlarında geçerli bir zaman kullanımı olarak ifade edilmektedir?

Hissedilen zaman

Polikronik zaman

Monokronik zaman

Biyolojik zaman

Zihinsel zaman

Açıklama:

Polikronik zaman, geleneksel olarak kadınların bulunduğu ev ve aile alanlarında geçerli bir zaman kullanımı olarak ifade edilir. Polikronik zaman, birçok işin aynı anda yürütüldüğü, kişiler arası etkileşimlerin devreye girdiği şimdiki zamanı içerir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Kültürel bir mesele olarak kabul edilen erkek ve kadınların ‘eril’ ve ‘dişil’ olarak sosyal sınıflandırılmasına işaret eden kavram hangisidir?

Sosyal mesafe

Bireycilik

Toplumsal cinsiyet

Toplumsal kültür

Biyolojik cinsiyet

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet bir kültür meselesidir, erkek ve kadınların ‘eril’ ve ‘dişil’ olarak sosyal sınıflandırılmasına işaret eder.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Kadın ile ilgili teorik yaklaşımlardan hangisi mülkiyet, seçme seçilme, velayet hakları, eğitim ve çalışma alanında birtakım kazanımlar için mücadeleleri kapsamaktadır?

Liberal Feminizm

Radikal Feminizm

Marksist Feminizm

Çatışmacı kuram

Sembolik etkileşimci kuram

Açıklama:

Liberal feminizm, kadın hareketleri mülkiyet, seçme seçilme, velayet hakları, eğitim ve çalışma alanında birtakım kazanımlar için mücadeleleri kapsamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Kadınların ezilmişliğini ataerkil düzen ve sonrasında da kapitalist sisteme dayandıran yaklaşım hangisidir?

Eleştirel okul

Aile ideolojisi

Liberal Feminizm

Radikal Feminizm

Marksist Feminizm

Açıklama:

Marksist feministler, kadınların ezilmişliğini ataerkil düzen ve sonrasında da kapitalist sisteme dayandırdılar. Sosyalist feministlere göre kapitalist toplum, kendisinden önceki
ataerkil düzene yaslanarak gelişmiştir. Bu gelişme sırasında da cinsiyete dayalı ev işi/ücretli iş paylaşımı giderek yerleşmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Ailenin sanayi toplumunda son derece belirgin ve önemli bir konumu olduğunu savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

İşlevselci yaklaşım

Çatışmacı yaklaşım

Radikal Yaklaşım

Feminist Yaklaşım

Eleştirel Yaklaşım

Açıklama:

İşlevselci yaklaşımın temel argümanı ailenin sanayi toplumunda son derece belirgin ve önemli bir konumu olduğudur

Doğru Cevap: A

Soru 41

Avustralya’da Trobriand kabileleri ile yaptığı incelemelerde, aile kurumuna duyulan ihtiyacın evrensel olduğunu buna dayanarak evlilik ve aile kurumlarının da evrensel olması gerektiğini öne süren antropolog aşağıdakilerden hangisidir?

Malinowski

Parsons

Bales

Dahrendorf

Macionis

Açıklama:

Malinowski’nin Avustralya’da Trobriand kabileleri ile yaptığı incelemelerde, aile kurumuna duyulan ihtiyacın evrensel olduğunu buna dayanarak evlilik ve aile kurumlarının da evrensel olması gerektiğini öne sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Feminizmin ilk temel ürünü olarak bilinen Kadın Haklarının Doğrulanması (1792) adlı yapıt aşağıdakilerden hangisinin eseridir?

Marry Wollstonecraft

Simone De Beauvoir

Kate Millett

Virginia Woolf

Charlotte Perkins Gilman

Açıklama:

Liberal feminizmin öncülerinden, Marry Wollstonecraft’ın 1792’de yazdığı Kadın Haklarının Doğrulanması adlı yapıtı, feminizmin ilk temel ürünü olarak bilinir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

‘Kişisel olan politiktir’ sloganıyla en mahrem insan ilişkilerini, şiddet ve cinselliği politik alana taşıyan feminist yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Radikal Feminizm

Liberal Feminizm

Marksist Feminizm

Kültürel Feminizm

Eko Feminizm

Açıklama:

Liberal feminizmden farklı olarak, kamusal alanda hak ve eşitlik arayışının ötesine geçip kadınları, erkek egemen dünyada evrensel olarak ezilen bir kız kardeşlik olarak tanımladı. Radikal feministler, erkek egemen toplumda kadınların ortak bir ezilmişlik deneyimlediğini vurguladılar. Bunun yanı sıra ‘kişisel olan politiktir’ sloganıyla en mahrem insan ilişkileri, şiddet ve cinsellik politik alana taşındı. Tecavüz ve kadına yönelik şiddetin kamu politikalarına dönüştürülmesi sağlandı

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdaki kişilerden hangisi kadın/ev ilişkisi ve kadınların ev içi emeği ile sorumlu tutulmasını kapitalist sistemin ücret biçimine, cinsiyete dayalı işbölümüne, kadın işsizliğinin yüksek olmasına ve çoğu toplumlarda kadınların yeniden-üretim rollerine verilen değere bağlar?

Molyneux

Hartmann

Firestone

Millet

Wollstonecraft

Açıklama:

Kadın/ev ilişkisi ve kadınların ev içi emeği ile sorumlu tutulmasını Molyneux (1992: 118- 120) kapitalist sistemin ücret biçimine, cinsiyete dayalı işbölümüne, kadın işsizliğinin yüksek olmasına ve çoğu toplumlarda kadınların yeniden-üretim rollerine verilen değere bağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Bir kadının iki ya da daha fazla erkekle yaptığı evlilik türüne ne ad verilir?

Poliandri

Polijini

Endogami

Egzogami

Monogami

Açıklama:

Poliandri Yunanca’da çok sayıda erkek, çok sayıda koca anlamına gelir. Bir kadını iki ya da daha fazla erkekle birleştiren bu evlilik türüne oldukça ender rastlanır. Tibet’in kırsal kesimlerinde tarımın çok zor olduğu dağlık bölgelerde uygulanan bu evlilik türü ile tarım arazilerinin çok fazla bölünmesinin önüne geçilmekte ve yoğun emek gerektiren tarım faaliyetlerini birden fazla işgücü arasında paylaştırmaya yaramaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

I.Millett
II. Morgan
III. Firestone
Yukarıdakilerden hangisi kadınların ezilmişliğini kadın-erkek arasındaki iktidar ilişkisi olarak açıklayan ve bunu da toplumda egemen olan ataerkillik düzenine dayandıran yazarlardır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kadınların ezilmişliğini kadın-erkek arasındaki iktidar ilişkisi olarak açıklayan ve bunu da toplumda egemen olan ataerkillik (patriyarki) düzenine dayandıran Millett, Morgan ve Firestone gibi yazarlar, ilk bütüncül ataerkillik tahlillerini yapmaları açısından da önemlidir. Firestone’a göre ataerkillik, toplumdaki tüm iktidar ilişkilerini kapsayan ve onun kaynağı olan bir düzen, Millet’a göre ise, ekonomik ve siyasal çelişkilerin öncesinde var olan bir düzendir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aile içi iş bölümünü sosyolojik olarak araştıran ve ev içi emeği de iş olarak kabul eden ilk feminist sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Oakley

Hartmann

Firestone

Millet

Wollstonecraft

Açıklama:

Toplumsal cinsiyet kavramını ilk kez kullanan feminist akademisyenlerden Ann Oakley’e göre: “Toplumsal cinsiyet bir kültür meselesidir, erkek ve kadınların ‘eril’ ve ‘dişil’ olarak sosyal sınıflandırılmasına işaret eder.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Kadın ve erkeğin cinsiyete dayalı farklı zaman deneyimlerini Monokronik ve Polikronik zaman kavramları ile açıklayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Hall

Oakley

Hartmann

Firestone

Millet

Açıklama:

Hall (1983, akt. Daly, 1996) kadın ve erkeğin cinsiyete dayalı farklı zaman deneyimlerini Monokronik ve Polikronik zaman kavramları ile açıklar.

Doğru Cevap: A

Soru 49

I. Aile toplumsallaşma sürecinin temel taşıyıcısıdır
II. Cinsel faaliyetlerin denetim altına alındığı bir kurumdur
III. Ailenin toplumsal konumunun sonraki kuşaklara aktarıldığı bir kurumdur
Yukarıdakilerden hangisi Parsons ve Bales’e göre ailenin toplumdaki işlevlerinden biridir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Parsons ve Bales’e göre ailenin toplumda dört temel işlevi vardır (1955, akt. Abbott, Wallace ve Tyler, 2005: 146; Macionis, 2008: 468-469). İlk olarak aile toplumsallaşma sürecinin temel taşıyıcısıdır. Aile çocuğun yetişmesinde ilk ve en önemli kurumdur. Ebeveynler çocuklarını topluma faydalı ve toplumla uyum sağlayan bireyler olarak yetişmeleri için eğitirler (akt. Abbott, Wallace ve Tyler, 2005: 146). Her ne kadar sosyalleşme süreci okulda ve hayatın geri kalan süreçlerinde devam etse de, en önemli temellerin aile içinde atıldığı varsayılır. Bu da kültürün içselleştirilmesi ve kişiliğin yapılanması şeklinde iki temel süreçle gerçekleşir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Parsons ve Bales’e göre, modern ailenin dört temel işlevinden biri değildir?

Aile bireylerinin maddi ve duygusal açıdan güvenliğinin sağlanması

Ekonomik üretimin gerçekleştirilmesi

Ailenin toplumsal konumunun sonraki kuşaklara aktarılması

Akrabalık ilişkilerinin ve mülkiyetin korunması

Toplumsallaşma sürecinin temel taşıyıcısı olması

Açıklama:

Aile kavramını ve aile türlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Ailenin evrenselliği, tüm toplumlarda bulunduğu ve temel biyolojik ihtiyaçların bir ifadesi olduğu savı aşağıdaki bilim dallarından hangisine aittir?

Arkeoloji

Biyoloji

Antropoloji

Psikoloji

Ekonomi

Açıklama:

Aile ile ilgili teorik yaklaşımları ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Ailenin evrenselliği, tüm toplumlarda bulunduğu ve temel biyolojik ihtiyaçların bir ifadesi olduğu savı aşağıdaki bilim dallarından hangisine aittir?

Arkeoloji

Biyoloji

Psikoloji

Antropoloji

Ekonomi

Açıklama:

Aile ile ilgili teorik yaklaşımları ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Soya göre aile türleri aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Endogami-Geniş aile

Anaerkil-Ataerkil soy

Egzogami-Poliandri

Çekirdek aile-Anaerkil soy

Çoklu aile-Polijini

Açıklama:

Aile kavramını ve aile türlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Cinsiyete dayalı iş bölümü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Kadını ekonomik olarak erkeğe bağımlı kılar.

Cinsiyetler arasındaki görev dağılımını dengeler.

Aile yönetiminde kadın-erkek eşitliğini sağlar.

Evli çiftlerin dayanışma duygusunu güçlendirir.

Erkeği ev işlerinde sorumluluk almaya yöneltir.

Açıklama:

Aile içinde yaşanan güç ilişkilerini ve cinsiyete dayalı işbölümünü belirleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Ataerkillik (patriyarki) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Ev işlerinde eşitlikçi ve paylaşımcı bir görev dağılımı vardır.

Kadın-erkek ilişkisi güç ve tahakküme dayalıdır.

Erkek iktidarı doğal, normal ve haklı kabul edilir.

Erkeğin kadının emeğini kontrol etmesi temeline dayanır.

Kadınlar erkeklere bağımlı pasif bireyler olarak görülür.

Açıklama:

Aile kavramını ve aile türlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Demografi ve ekonomi alanlarında yapılan çalışmalarda aşağıdaki kavramlardan hangisi "aile" kavramı ile eş anlamlı kullanılmaktadır?

Hane

Grup

Fert

Yuva

Açıklama:

Aile kavramını ve aile türlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Aşağıdakilerden hangisi Ailenin Korunmasına Dair 4320 Sayılı Kanun'da yer alan kadına yönelik şiddet türlerinden biri değildir?

Fiziksel

Duygusal

Ekonomik

Cinsel

Toplumsal

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 111

Yukarıdaki tabloda evli kadınlar üzerinde Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü’nce 2009 yayınlanan Türkiye’de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet araştırmasına göre eşi veya birlikte olduğu kişi(ler)den fiziksel veya cinsel şiddet yaşamış kadınların yüzdesi verilmiştir. Tablodaki verilere göre aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Kadınlar eşlerinden daha çok şiddet görmektedir

Kırsal bölgelerdeki kadınlar şiddete daha az maruz kalmaktadır

Kadına yönelik şiddet son yıllarda düşüşe geçmiştir

Refah düzeyi arttıkça kadınların şiddet görme oranı düşmektedir

Evlenmemiş kadınlar şiddet görmemektedir

Açıklama:

Eğitim düzeyinin artmasıyla fiziksel ya da cinsel şiddetin yaşanma oranının da azaldığı görülmektedir. Eğitimi olmayan ve ilkokulu bitirmemiş kadınların yaklaşık yüzde 56’sı yaşamlarının herhangi bir döneminde fiziksel veya cinsel şiddete maruz kalırken, bu oran lise ve üzeri eğitim almış kadınlarda yüzde 27’e düşmektedir. Benzer şekilde refah düzeyi düşük olan kadınların yarısı hayatlarının bir döneminde fiziksel ve cinsel şiddet yaşarken, gelir seviyesi yüksek kadınların yaklaşık yüzde 29’u şiddete maruz kalmaktadır. Her ne kadar eğitim ve refah seviyesi arttıkça kadınlar daha az oranda şiddet mağduru olsalar da, iyi eğitimli ya da yüksek gelirli her 10 kadından neredeyse 3’ünün fiziksel veya cinsel şiddete maruz kalıyor olması ayrıca düşündürücüdür.

Doğru Cevap: D

Ünite 4

Soru 1

"İnsanların yaşayabilmek için üretme, ürettiklerini bölüşme biçimlerinin ve bu
faaliyetlerden doğan ilişkilerin bütünü" şeklinde ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kapitalizm

Ekonomi

Sosyalizm

Teknoloji

Sistem

Açıklama:

Ekonomi insanların yaşamları için önem taşımaktadır çünkü en basit gereksinimlerimizi karşılamak için bile çalışmak bir zorunluluk haline gelmiştir. Temel gereksinimlerin dışında sayısız başka birçok gereksinim daha söz konudur. Bütün bu gereksinimleri karşılamak için toplumlar ekonomi kurumunu geliştirmiştir. Ekonominin sözlük anlamı, insanların yaşayabilmek için üretme, ürettiklerini bölüşme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden doğan ilişkilerin bütünü, iktisat olarak ifade edilmektedir. Bu kapsamda doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Kavram

Birinci sektör
İkinci sektör
Üçüncü sektör

Tanım

Ham maddenin doğal çevreden alındığı sektörleri kapsar.
Endüstri öncesi toplumlarda görülmüştür.
Sekreterlik, pazarlama, hukuk, reklam ve eğitim alanı vb. hizmetleri kapsar.
Ham maddenin imalat yoluyla mamul edilmiş mallara dönüştüğü sektördür.
Ziraat, hayvancılık,balıkçılık ve madencilik vb. alanları kapsar.

Yukarıda verilen kavram ve tanımlara ilişkin aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

a-1, b-3, c-4

a-3, b-4, c-1

a-2, b-4, c-5

a-1, b-4, c-3

a-5, b-2, c-3

Açıklama:

Ekonomi mal ve hizmetlere dayalı olarak üç sektör biçiminde yapılanır:
• Birinci sektör: Ham maddenin doğal çevreden alındığı sektörleri kapsar. Ziraat, hayvancılık,balıkçılık ve madencilik vb. alanların dahil olduğu birinci sektör endüstri öncesi toplumlarda görülmüştür.
• İkinci sektör: Ham maddenin imalat yoluyla mamul edilmiş mallara dönüştüğü sektördür. Petrolün gazoline, metallerin otomobile dönüştürüldüğü süreçleri içerir.
• Üçüncü Sektör: Mallardan çok sekreterlik, memuriyet, gıda hizmeti, pazarlama, hukuk, reklam ve eğitim alanı vb. hizmetleri kapsar. Bu bağlamda doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

İş ve çalışma yaşamı

Nüfusun niteliği

İnsan ilişkileri

Toplumun değerleri

Endüstri devriminin yukarıdakilerden hangisi/hangileri üzerinde etkisi olduğu söylenebilir?

Yalnız I

I-II

I-III

I-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

18.yüzyılın ortalarında önce İngiltere’de ve ardından Kuzey Amerika’da gerçekleşmiştir. Endüstrileşmenin geniş kapsamlı, köklü sonuçları söz konusudur. Endüstrileşme,
a. iş ve çalışmanın doğasını,
b. demografik değişimlere yol açması nedeniyle nüfusun niteliklerini,
c. insan ilişkilerini ve
d. toplumun değerlerini değiştirmiştir. Dolayısıyla doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Ortak mülkiyet

Ortak çıkar ve hedeflerin gözetilmesi

Ekonominin devlet tarafından kontrolü

Yukarıda verilen özellikler aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

Kapitalizm

Komünizm

Sosyalizm

Liberalizm

Feminizm

Açıklama:

Kapitalizmin temelinde yer alan iki varsayım; üretim, kârın temel amaç olması ve serbest pazarın neyin üretileceğini ve fiyatını belirlemesidir. Sosyalizm kuramcıları kapitalizmden sosyalizme doğru gelişen sürecin sonuçta komünizme ulaşacağını savunmuşlardır. Komünizm toplumun bütün üyelerinin toplumsal olarak eşit olduğunu varsayan sistemdir. Sosyalist sistemde üretim araçları ve mülkiyet kamuya aittir, devlet kâr amacı olmaksızın ekonomiyi kontrol eder ve merkezi planlama esastır. Sosyalizmin üç özelliği:
• Ortak mülkiyet
• Ortak çıkar ve hedeflerin gözetilmesi
• Ekonominin devlet tarafından kontrolü şeklinde ifade edilebilir. Bu bağlamda doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Teknolojik değişme ile toplumsal değişmenin uyum içinde ve eş zamanlı olarak gerçekleşmemesi hangi kavram ile ifade edilmektedir?

Kültürel gecikme

Yabancılaşma

Kültür emperyalizmi

Kültür şoku

Negatif diyalektik

Açıklama:

Teknoloji önemli bir toplumsal değişme kaynağıdır ancak teknolojik değişme ile toplumsal değişme her zaman uyum içinde ve eşzamanlı olarak gerçekleşmez aynı zamanda toplumsal kurumlar da teknoloji kadar hızlı değişime uğramaz. Bu durum “kültürel gecikme” olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi teknolojiye ilişkin düşünceleri biçimlendiren teknolojik ilerleme anlayışının temel varsayımlarından biri olarak gösterilemez?

Teknoloji doğayı fethederek insanların amacına hizmet etmeye zorlanmıştır.

Teknolojideki ilerleme hız, verim, güç gibi nicel ölçülere başvurularak kesin olarak ölçülebilir.

Teknolojik değişmenin yönü ve etkisi bütünüyle insan kontrolü altındadır.

Teknolojik buluş, değişim geçiren üründe her zaman ilerlemeye yol açmaz.

Teknolojik gelişmeler maddi, toplumsal, kültürel ve manevi yaşamın iyileşmesine katkıda bulunur.

Açıklama:

Rönesans’tan bu yana kabul gören ve teknolojiye ilişkin düşünceleri biçimlendiren teknolojik ilerleme anlayışının temel varsayımları:
1. Teknolojik buluş, değişim geçiren üründe her zaman ilerlemeye yol açar.
2. Teknolojik gelişmeler, maddi, toplumsal, kültürel ve manevi yaşamın iyileşmesine katkıda bulunur.
3. Teknolojideki ve dolayısıyla uygarlık alanındaki ilerleme hız, verim, güç vb. nicel ölçülere başvurularak kesin olarak ölçülebilir.
4. Teknolojik değişmenin yönü ve etkisi bütünüyle insan kontrolü altındadır.
5. Teknoloji doğayı fethederek insanların amacına hizmet etmeye zorlanmıştır.
6. Teknoloji uygarlaşmış ve endüstrileşmiş Batı toplumlarında en üst düzeye ulaşmıştır şeklinde sıralanabilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Endüstrileşmenin çevrenin bozulmasındaki etkisi

Çevre hareketlerinin yapısal ve toplumsal kökenleri

Yeşil-çevreci politika

Kentleşmenin çevreye etkileri

Küreselleşmenin çevreye etkileri

Sürdürülebilir kalkınma

Yukarıdakilerden kaç tanesi çevre sosyolojisinin temel konuları arasında gösterilebilir?

Açıklama:

Çevre sosyolojisinin temel konuları:
• Endüstrileşmenin çevrenin bozulmasındaki etkisi
• Çevre hareketlerinin yapısal ve toplumsal kökenleri
• Yeşil-çevreci politika
• Kentleşme ve küreselleşmenin çevreye etkileri
• Sürdürülebilir kalkınma
• Doğal dengenin bozulmamasını ve çevrenin kirletilmemesini hedefleyen düşünce ile ilerlemeci anlayış arasındaki çatışmalara ilişkin kuramsal tartışmalar şeklinde sıralanabilir. Bu kapsamda doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıda verilen ilkeler göz önünde bulundurulduğunda;

İnsanoğlunun buluş yeteneği ile ekolojik ilkeleri aşamayacağını
İnsan toplumlarının büyümesinin kesin sınırları olduğunu

Öne süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Ekolojik Paradigma

Eko-Marksist Perspektif

Derin Ekoloji

Risk Toplumu Teorisi

İnsan İstisnai Paradigma

Açıklama:

Yeni Ekolojik Paradigmanın temel özellikleri şunlardır;
• İnsan ayrıcalıklıdır ancak bununla birlikte insan, karşılıklı bağımlılık içinde olan çok sayıdaki canlıdan sadece biridir.
• İnsan ilişkileri ile insanın toplumsal yaşantısı, toplumsal ve kültürel güçlerin yanı sıra biyolojik ve fiziksel çevre tarafından da etkilenir.
• İnsan eylemlerine etkide bulunan biyolojik ve fiziksel çevre önem taşır.
• İnsanı üstün gören dünya görüşü kalkınmanın sürdürülmesinin sınırsızlığını ifade eder. Buna karşılık Yeni Ekolojik Paradigma, insanoğlunun buluş yeteneği ile bilim ve teknolojinin, termodinamiğin yasaları gibi ekolojik ilkeleri aşamayacağını; bundan dolayı insan toplumlarının büyümesinin kesin sınırları olduğunu öne sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıda verilen ifadelerden hangisi sürdürülebilir kalkınmaya getirilen eleştirilerden biridir?

Bugünün gereksinimlerini gelecek kuşakların gereksinimlerini giderme yeteneğini tehlikeye atmadan karşılama

Doğal kaynakları koruyan ve bu eğilimi yaygınlaştıran politikalara dayalı yeni bir kalkınma olma

Daha çok zengin ülkelerin gereksinimlerine odaklanma ve yoksul ülkeleri göz ardı etme

Ekonomik büyümeyi dizginleyerek çevre sorunlarının çözümüne odaklanma

Fiziksel kaynakları yeniden çevrimleme ve kirliliği en az düzeyde tutmaya yönelik girişimlerde bulunma

Açıklama:

Sürdürülebilir Kalkınma: Sürdürülebilir kalkınma, 1987 Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu Raporu’nda, bugünün gereksinimlerini gelecek kuşakların gereksinimlerini giderme yeteneğini tehlikeye atmadan karşılamak biçiminde tanımlanmıştır. Bu tanımlamada vurgulanan, çevrenin giderek daha fazla bozulmasından daha çok doğal kaynakları koruyan ve bu eğilimi yaygınlaştıran politikalara dayalı yeni bir kalkınmadır. Söz konusu gelişmeler, ekonomik büyümeyi dizginleyerek çevre sorunlarının çözümü görüşünün dışında daha çok sürdürülebilir kalkınma anlayışına dayanmaktadır. Sürdürülebilir kalkınma kavramı ilk olarak BM’nin öncülüğünde hazırlanan Ortak Geleceğimiz başlıklı raporda yer almış, daha sonra gerek çevreciler gerekse hükümetler tarafından yoğun olarak kullanılmaya başlamıştır. Sürdürülebilir kalkınma en azından idealist düzeyde, fiziksel kaynakların azaltılması yerine yeniden çevrimlenmesi ve kirliliğin en az düzeyde tutulması anlamına gelmektedir. Sürdürülebilir kalkınma yaklaşımı çeşitli eleştirilere maruz kalmış, daha çok zengin ülkelerin gereksinimlerine odaklandığı ve yoksul ülkelerin kendilerine özgü gereksinimlerini göz ardı ettiği öne sürülmüştür. Bu kapsamda doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Çevre sorunlarına ilişkin yapılan bir röportaj esnasında bir kişi "İnsanların yaşamsal gereksinimlerini karşılamak dışında yaşam formlarının çeşitliliğini azaltmaya hakları yok. Kültürlerin gelişmesi için insan nüfusunun azalması gerekiyor." gibi söylemlerde bulunmuştur. Çevre sosyolojisi alanındaki temel yaklaşımlar göz önünde bulundurulduğunda bu kişinin hangi yaklaşımı savunduğu ileri sürülebilir?

Risk Toplumu Teorisi

Koşu Bandı Üretim Teorisi

İnsan İstisnai Paradigma

Derin ekoloji

Sürdürülebilir Kalkınma

Açıklama:

Derin ekoloji yaklaşımının başlıca ilkeleri:
1. Yeryüzündeki insanların ve insan dışındaki yaşamın iyi durumda olması ve serpilip gelişmesi içsel bir değere sahiptir.
2. Yaşam formlarının zenginliği ve çeşitliliği, bu değerlerin gerçekleştirilmesine katkıda bulunur. Bu zenginlik ve çeşitlilik kendi içinde de değer taşır.
3. İnsanların yaşamsal gereksinimlerini karşılamak dışında bu zenginliği ve çeşitliliği azaltmaya hakları yoktur.
4. İnsan yaşamının ve kültürlerinin serpilip gelişmesi, insan nüfusunun ciddi ölçüde azalmasıyla mümkün olabilir. İnsan dışındaki yaşamın serpilip gelişmesi de daha az yoğunlukta bir insan nüfusunu gerektirir.
5. Hali hazırda insanın insan dışındaki dünyaya müdahalesi aşırı düzeydedir ve durum gittikçe daha da kötüleşmektedir.
6. Mevcut politikalar değişmelidir. Değişen politikalar, temel ekonomik, teknolojik ve ideolojik yapıları etkileyecektir.
7. İdeolojik değişiklik, gittikçe yükselen bir hayat standardını hedeflemekten ziyade, hayatın niteliğini değerli kılma yönünde olacaktır.
8. Yukarıda ifade edilen hususlara katılanlar, doğrudan ya da dolaylı olarak gerekli değişiklikleri gerçekleştirmekle yükümlüdürler şeklinde sıralanabilir. Bu kapsamda doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

I. Bir toplumdaki mal ve hizmetlerin üretimini kapsar.
II. Sözcük olarak karşılığı iktisattır.
III.Mal ve hizmetlerin dağıtımı ve tüketimini kapsar.
IV. Sanayileşme ve teknolojinin getirdiği çevresel sorunlar ilgi alanıdır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri ekonomiyle ilgilidir?

I,II

I,II,III

III,IV

II,III,IV

II,IV

Açıklama:

Ekonomi bir toplumdaki mal ve hizmetlerin üretimini, dağıtımını ve tüketimini kapsayan bir sistemdir (Thio, 2007:371). Ekonominin sözlük anlamı, insanların yaşayabilmek için üretme, ürettiklerini bölüşme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden doğan ilişkilerin bütünü, iktisat olarak ifade edilmektedir. Teknoloji, artan tüketim ve doğal kaynakların giderek daha pervasız bir biçimde yok edilmesi modern toplumları çok ciddi çevresel sorunlarla karşı karşıya bırakmıştır. Yaşanan bu köklü dönüşümler ana konusu toplum olan sosyolojinin ilgi alanına girmektedir. Bu nedenle IV harici diğer belirtilenler ekonominin alanına girmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

1840’ların başlarında aşağıdakilerden hangisi sınıf ilişkileri ve siyasal etkinliklerin ekonomik temellerini açıklamaya çalışmıştır?

Emile Durkheim

Karl Marx

Max Weber

Saint-Simon

Stroup

Açıklama:

1840’ların başlarında Karl Marx, sınıf ilişkileri ve siyasal etkinliklerin ekonomik temellerini açıklamaya çalışmıştır. Daha sonra Emile Durkheim, modern toplumlarda işbölümünün varlığını ortaya koymuş ve işe ilişkin davranışı
çözümlemiştir. Yine 19. yüzyılın sonlarında Max Weber, ekonomik kurumların kaynağı ve ekonomik davranışın unsurları ile ilgilenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Ekonomi sosyolojisi kavramı ilk olarak kim tarafından kullanılmıştır?

Jevons

Weber

Durkheim

Tocqueville

Saint_Simon

Açıklama:

Ekonomi sosyolojisi kavramı ilk olarak 1879 yılında İngiliz ekonomist
Jevons tarafından kullanılmış; 1890-1920 döneminde Weber ve Durkheim’ın çalışmalarında da yer almıştır. Özgün bir ekonomi sosyolojisini geliştirmeyi deneyen ilk sosyolog Weber olmuştur. Weber’den önce öncü olarak görülebilecek diğer isimler ise Tocqueville ve Marx’tır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

I. Toplumsal sınıflar,
II.Meslek gruplarının gelişimi,
III. Kentler, köyler gibi gruplaşmalar,
IV.Ekonomik etkinliği yönlendirebilen sendika, işveren örgütleri gibi toplumsal eylemli gruplar
Yukarıdakilerden hangileri Ekonomi sosyolojisinin inceleme alanına giren konulardır?

Yalnız I

I,II

I,II,III

I,II,III,IV

III,IV

Açıklama:

Soruda belirtilen konuların tümü Ekonomi sosyolojisinin inceleme konularıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Bilişim Devriminin bir sonucu değildir?

Endüstriyel çalışmadan hizmet sektörüne geçilmiştir.

Çalışanların her yerde var olabilmelerine imkan vermiştir.

Ev ile işyeri arasındaki sınırlar şeffaflaşmıştır.

Enformasyon çağında okuryazarlık becerileri ön plandadır.

Memurlar ve yönetici sınıfı sayıca daralmıştır.

Açıklama:

1950’lerde üretimin doğası tekrar değişime uğramıştır. ABD’de post-endüstriyel ekonomi, hizmet sektörü ve yüksek teknolojiye dayalı bir üretim sistemi geliştiriliyordu. Bu doğrultuda otomatik makineler ve yakın zamanda robotlar üretimdeki insan gücünü azaltırken, memurlar ve yönetici sınıfının genişlemesine yol açmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

“Avrupa’da feodalizmle birlikte var olan bu rejimde de zorla çalıştırma söz konusudur. Serfler çalıştıkları toprağa bağlı köylülerdir, kapitalizm ve ticaretin gelişimi ile birlikte ortadan kaybolmuşlardır.”
Yukarıda hangi üretim rejimi tanımlanmaktadır?

Kapitalizm

Neo-kapitalizm

Kollektivizm

Serflik

Lonca rejimi

Açıklama:

Tarih boyunca toplumsal yapılara ve koşullara dayalı olarak farklı üretim rejimleri görülmüştür.Verilen tanım Serfliği ' e aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdaki isimlerden hangisi Ulusların Zenginliği adlı kitabında günümüz Batı dünyasındaki ekonomik sistemin analizinde halâ kullanılan kapitalizmin dört temel özelliğini tanımlamıştır?

Adam Smith

Robert L. Heilbroner

Saint-Simon

Marx Weber

Karl Max

Açıklama:

Modern kapitalizmin babası olarak görülen Adam Smith, Ulusların Zenginliği adlı kitabında günümüz Batı dünyasındaki ekonomik sistemin analizinde halâ kullanılan kapitalizmin dört temel özelliğini tanımlamıştır (Tischler, 2007: 402).

Doğru Cevap: A

Soru 18

I.Özel mülkiyet
II. Mülkiyet üzerinde tercih hakkı
III. Rekabet özgürlüğü
IV. Ekonominin devlet tarafından kontrolü
Yukarıdakilerden hangileri kapitalizmin özelliklerindendir?

I,II

I,II,III

I,II,III,IV

II,III

Yalnız IV

Açıklama:

Ekonominin devlet tarafından kontrolü sosyalizminin bir özelliğidir. Diğer seçenekler kapitalizme aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

“Teori, kapitalist ekonomik sistem ve kapitalist toplumlarda devletin sermaye ile birleşerek nasıl ve neden çevresel yıkıma yol açan bir eğilime yol açtığı konusuna odaklanır. Kapitalist pazar ekonomisi düzeni, ekonomik büyüme ve tüketime
yöneliktir."
Eko-Marxist perspektif kapsamında yukarıda tanımı verilen teorinin adı nedir?

Risk Toplumu

Derin Ekoloji

Rasyonalitenin Rasyonelsizliği

Koşu Bandı Üretim

Çelişki

Açıklama:

Koşu Bandı Üretim Teorisi: Teori, kapitalist ekonomik sistem ve kapitalist toplumlarda devletin sermaye ile birleşerek nasıl ve neden çevresel yıkıma yol açan bir eğilime yol açtığı konusuna odaklanır. Kapitalist pazar ekonomisi düzeni, ekonomik büyüme ve tüketime yöneliktir. Üretim ile tüketimin artması çevreyi güçlü biçimde etkiler. Çünkü üretim ve tüketim için daha fazla doğal kaynak ve hammadde gereklidir. Bunun sonucunda ekosistemdeki doğal kaynaklar tükenir ve ekosistemdeki kirlenme artar.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Risk Toplumu Teorisi'ni geliştiren kimdir?

Arne Naess

Beck

Weber

Max

Smith

Açıklama:

Risk Toplumu Teorisi: Beck’in geliştirmiş olduğu kurama göre, basit modernleşme bilim ve teknolojik gelişmelerin yardımı ile kapitalist rasyonalizasyon ve endüstrileşme süreci- devam ettikçe endüstrileşmiş toplumların temelleri daha da eriyecek, tükenecek, değişecek ve tehdit edilecektir. Beck’in dönüşlü modernleşme kavramı bu görüşe dayanır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

I. Toplumsal sınıflar
II. Meslek gruplarının gelişimi
III. Kentler, köyler gibi gruplaşmalar
IV. Ekonomik etkinliği yönlendirebilen sendika, işveren örgütleri gibi toplumsal eylemli gruplar.
Yukarıdakilerden hangisi Ekonomi sosyolojisinin inceleme alanına giren konular arasında sayılır?

I ve II

II ve III

I ve IV

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Ekonomi sosyolojisinin inceleme alanına giren konuları şöyle sıralayabiliriz;

Toplumsal sınıflar,
Meslek gruplarının gelişimi,
Kentler, köyler gibi gruplaşmalar,
Ekonomik etkinliği yönlendirebilen sendika, işveren örgütleri gibi toplumsal eylemli gruplar.

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi endüstri toplumlarının ekonomik bağlamda tipik özellikleri arasında sayılmaz?

Üretim örgütleri, firmalar aileden bütünüyle ayrılmıştır. Sonuç olarak üretim ve tüketim etkinlikleri de ayrıdır.

İşbölümü ve iş düzeni teknolojik zorunluluklara göre yönlendirilir, teknolojik yenilikler işdüzenine ve örgütsel yapıya yansır.

Firmalar sermaye birikimi üzerine kuruludur ve temel amaç bu sermayenin büyütülmesidir.

Ekonomik hesap amaca ulaştıran temel yöntemdir.

İşgücünün köylerde toplanması ile bir işgücü pazarı oluşur.

Açıklama:

Raymond Aron’a göre ise endüstri toplumlarının ekonomik bağlamda tipik özellikleri şunlardır;

Üretim örgütleri, firmalar aileden bütünüyle ayrılmıştır. Sonuç olarak üretim ve tüketim etkinlikleri de ayrıdır.
İşbölümü ve iş düzeni teknolojik zorunluluklara göre yönlendirilir, teknolojik yenilikler işdüzenine ve örgütsel yapıya yansır.
Firmalar sermaye birikimi üzerine kuruludur ve temel amaç bu sermayenin büyütülmesidir.
Ekonomik hesap amaca ulaştıran temel yöntemdir.
Geniş kitlelerden işgücü talebi söz konusudur, işgücünün kentlerde toplanması ile bir işgücü pazarı oluşur.

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi modern toplumlarda işbölümünün temel biçimleri arasında sayılmaz?

Cinsiyet ve yaşa göre işbölümü

Yetenek ve ustalığa göre işbölümü

Dini ve mistik esaslara göre işbölümü

Çeşitli imtiyazlara göre işbölümü

Maddi gelire göre işbölümü

Açıklama:

Farklı mesleklerin söz konusu olduğu ve üretimin bölünmesine dayalı bir işbölümü olan modern toplumlarda işbölümünün dört temel biçiminden söz edilebilir;

Cinsiyet ve yaşa göre işbölümü.
Yetenek ve ustalığa göre işbölümü.
Dini ve mistik esaslara göre işbölümü.
Çeşitli imtiyazlara göre işbölümü.

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

I. Toprak
II. Emek
III. Sermaye
Yukarıdakilerden hangisi üretim sürecinin temel etkenleri arasında sayılır?

Yalnız I

Yalnız II

I, II ve III

I ve III

I ve II

Açıklama:

Üretim sürecinin temel etkenlerini şöyle sınıflandırabiliriz;

Toprak: Yer altı kaynakları, su, hava, ışık gibi doğada yer alan madde ve doğal kaynaklar.
Emek: İnsanın ekonomik gücü, kas ve kafa gücü.
Sermaye: Maddi malların üretimi için bütün depo edilmiş stoklar ve mevcutlar. Sermayenin büyük bölümü bilgi ve organizasyondan oluşur.

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi günümüzde çağdaş dünyanın karşı karşıya bulunduğu küresel tehditler arasında sayılmaz?

Hava kirliliği

Katı atıkların yarattığı sorunlar

Toprağın niteliğinin bozulması

Maddi kaynakların azalması

Küresel ısınma

Açıklama:

Günümüzde çağdaş dünyanın karşı karşıya bulunduğu hava kirliliği, su kirliliği, katı atıkların yarattığı sorunlar, toprağın niteliğinin bozulması, çölleştirme, ormansızlaştırma, küresel ısınma, genetik olarak değiştirilmiş besinler vb. birçok küresel tehdit söz konusudur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

I. Teknolojik buluş, değişim geçiren üründe her zaman ilerlemeye yol açar.
II. Teknolojik gelişmeler, maddi, toplumsal, kültürel ve manevi yaşamın iyileşmesine katkıda bulunur.
III. Teknolojideki ve dolayısıyla uygarlık alanındaki ilerleme hız, verim, güç vb. nicel ölçülere başvurularak kesin olarak ölçülebilir.
IV. Teknolojik değişmenin yönü ve etkisi bütünüyle insan kontrolü altındadır.
V. Teknoloji doğayı fethederek insanların amacına hizmet etmeye zorlanmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi Rönesans’tan bu yana kabul gören ve teknolojiye ilişkin düşünceleri biçimlendiren teknolojik ilerleme anlayışının temel varsayımları arasında sayılır?

I, II ve III

III, IV ve V

I, III ve V

I, II, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Rönesans’tan bu yana kabul gören ve teknolojiye ilişkin düşünceleri biçimlendiren teknolojik ilerleme anlayışının temel varsayımları şunlar olmuştur;

Teknolojik buluş, değişim geçiren üründe her zaman ilerlemeye yol açar.
Teknolojik gelişmeler, maddi, toplumsal, kültürel ve manevi yaşamın iyileşmesine katkıda bulunur.
Teknolojideki ve dolayısıyla uygarlık alanındaki ilerleme hız, verim, güç vb. nicel ölçülere başvurularak kesin olarak ölçülebilir.
Teknolojik değişmenin yönü ve etkisi bütünüyle insan kontrolü altındadır.
Teknoloji doğayı fethederek insanların amacına hizmet etmeye zorlanmıştır.
Teknoloji uygarlaşmış ve endüstrileşmiş Batı toplumlarında en üst düzeye ulaşmıştır.

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

I. Endüstrileşmenin çevrenin bozulmasındaki etkisi.
II. Çevre hareketlerinin yapısal ve toplumsal kökenleri.
III. Yeşil-çevreci politika.
IV. Kentleşme ve küreselleşmenin çevreye etkileri.
V. Sürdürülebilir kalkınma.
Yukarıdakilerden hangisi Çevre sosyolojisinin temel konuları arasında sayılır?

I, II ve III

III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

I, IV ve V

II, IV ve V

Açıklama:

Çevre sosyolojisinin temel konuları şöyle sıralanabilir;

Endüstrileşmenin çevrenin bozulmasındaki etkisi.
Çevre hareketlerinin yapısal ve toplumsal kökenleri.
Yeşil-çevreci politika.
Kentleşme ve küreselleşmenin çevreye etkileri.
Sürdürülebilir kalkınma.
Doğal dengenin bozulmamasını ve çevrenin kirletilmemesini hedefleyen düşünce ile ilerlemeci anlayış arasındaki çatışmalara ilişkin kuramsal tartışmalar.

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

I. İnsan İstisnai Paradigma
II. Yeni Ekoloji Paradigması
III. Eko-marksist Perspektif
IV. Rasyonalitenin Rasyonelsizliği Teorisi
Yukarıdakilerden hangisi çevre sosyolojisi alanındaki temel yaklaşımlar arasında sayılır?

I, II, III ve IV

II, III ve IV

III ve IV

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Çevre sosyolojisi alanındaki temel yaklaşımlar, İnsan İstisnai Paradigma, Yeni Ekoloji Paradigması, Eko-marksist Perspektif, Rasyonalitenin Rasyonelsizliği Teorisi, Risk Toplumu Teorisi, Derin Ekoloji ve Sürdürülebilir Kalkınma olarak sıralanabilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

1987 Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu Raporu’nda, bugünün gereksinimlerini gelecek kuşakların gereksinimlerini giderme yeteneğini tehlikeye atmadan karşılamak biçiminde tanımlan çevre yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Derin Ekoloji

Sürdürülebilir Kalkınma

Risk Toplumu Teorisi

Eko-Marksist Perspektif

Yeni Ekoloji Paradigması

Açıklama:

Sürdürülebilir kalkınma, 1987 Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu Raporu’nda, bugünün gereksinimlerini gelecek kuşakların gereksinimlerini giderme yeteneğini tehlikeye atmadan karşılamak biçiminde tanımlanmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Yeni Ekoloji Paradigması: Ekoloji, canlılarla içinde yaşadıkları çevre arasındaki ilişkileri inceleyen bir bilim dalıdır. Ekolojik yaklaşımlar bu bağlamda canlı ve çevresi arasındaki etkileşime odaklanır.
Aşağıdakilerden hangisi Yeni Ekolojik Paradigmanın temel özellikleri arasında sayılmaz?

İnsan ayrıcalıklıdır ancak bununla birlikte insan, karşılıklı bağımlılık içinde olan çok sayıdaki canlıdan sadece biridir.

İnsan ilişkileri ile insanın toplumsal yaşantısı, toplumsal ve kültürel güçlerin yanı sıra biyolojik ve fiziksel çevre tarafından da etkilenir.

İnsan eylemlerine etkide bulunan biyolojik ve fiziksel çevre önem taşır.

İnsanoğlunun buluş yeteneği ile bilim ve teknolojinin, termodinamiğin yasaları gibi ekolojik ilkeleri aşamayacağını; bundan dolayı insan toplumlarının büyümesinin kesin sınırları olduğunu öne sürer.

İnsan toplumlarının sürdürülmesinin sınırsızlığını ifade eder.

Açıklama:

Yeni Ekolojik Paradigmanın temel özellikleri şunlardır;

İnsan ayrıcalıklıdır ancak bununla birlikte insan, karşılıklı bağımlılık içinde olan çok sayıdaki canlıdan sadece biridir.
İnsan ilişkileri ile insanın toplumsal yaşantısı, toplumsal ve kültürel güçlerin yanı sıra biyolojik ve fiziksel çevre tarafından da etkilenir.
İnsan eylemlerine etkide bulunan biyolojik ve fiziksel çevre önem taşır.
İnsanı üstün gören dünya görüşü kalkınmanın sürdürülmesinin sınırsızlığını ifade eder. Buna karşılık Yeni Ekolojik Paradigma, insanoğlunun buluş yeteneği ile bilim ve teknolojinin, termodinamiğin yasaları gibi ekolojik ilkeleri aşamayacağını; bundan dolayı insan toplumlarının büyümesinin kesin sınırları olduğunu öne sürer.

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Sözlük anlamı, insanların yaşayabilmek için üretme, ürettiklerini bölüşme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden doğan ilişkilerin bütünü, iktisat olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ticaret

Üretim

Ekonomi

Maliyet

Pazarlama

Açıklama:

Ekonominin sözlük anlamı, insanların yaşayabilmek için üretme, ürettiklerini bölüşme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden doğan ilişkilerin bütünü, iktisat olarak ifade edilmektedir. Ekonominin karşılığı olarak Osmanlıcada kullanılan Arapça kökenli iktisat kelimesinin sözlük anlamı ise tam hedefe yönelmek, amaca uygun ve itidal üzere hareket etmek, harcamalarda tasarruflu olmaktır.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

I. Hammaddenin doğal çevreden alındığı sektörler
II.Hammaddenin imalat yoluyla mamul edilmiş mallara dönüştüğü sektörler
III. Mallardan çok sekreterlik, memuriyet, gıda hizmeti, pazarlama, hukuk, reklam ve eğitim alanı vb. hizmetleri kapsayan sektör
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri ekonominin mal ve hizmetlere dayalı olarak yapılanmış olduğu sektörler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Ekonomi mal ve hizmetlere dayalı olarak üç sektör biçiminde yapılanır:

Birinci sektör: Hammaddenin doğal çevreden alındığı sektörleri kapsar. Ziraat, hayvancılık, balıkçılık ve madencilik vb. alanların dahil olduğu birinci sektör endüstri öncesi toplumlarda görülmüştür.
İkinci sektör: Hammaddenin imalat yoluyla mamul edilmiş mallara dönüştüğü sektördür. Petrolün gazoline, metallerin otomobile dönüştürüldüğü süreçleri içerir.
Üçüncü Sektör: Mallardan çok sekreterlik, memuriyet, gıda hizmeti, pazarlama, hukuk, reklam ve eğitim alanı vb. hizmetleri kapsar.

Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Bir toplumda üretimin gerçekleşmesi için insanlar arasında kurulan temel ilişkiler aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?

Pazarlama ilişkileri

Üretim İlişkileri

Toplumsal ilişkiler

Sosyolojik ilişkiler

Ekonomik ilişkiler

Açıklama:

Ekonominin sosyolojik çözümlenmesinde merkezi bir öneme sahip olan ekonomik olgu ise üretim ilişkileridir. Bir toplumda üretimin gerçekleşmesi için insanlar arasında kurulan temel ilişkiler ‘üretim ilişkileri’ olarak adlandırılır. Bu ilişkiler aynı zamanda toplumsal ilişkilerdir ve bu nedenle sosyolojik açıdan önem taşır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Ekonominin toplumları ve toplumsal yaşamı nasıl etkilediği konusu daha çok aşağıdaki bilim dallarından hangisinin araştırma konuları kapsamına girmektedir?

Sosyoloji

Psikoloji

Antropoloji

Ekoloji

Etnoloji

Açıklama:

Ekonomi her toplumda var olan temel toplumsal kurumlardan biridir. Ekonominin toplumları ve toplumsal yaşamı nasıl etkilediği konusu sosyolojinin önemli ilgi alanlarındandır. Ekonomi insanların yaşamlarıyla birlikte aynı zamanda kimliklerini de etkileyerek biçimlendirmektedir. Ekonominin toplumsal yaşam açısından önemini vurgulamak üzere birçok sosyolog ekonominin sadece ekonomistlere terk edilemeyecek kadar önemli olduğunu ifade etmişlerdir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Ekonomi sosyolojisi kavramı ilk kez kim tarafından ortaya atılmıştır?

Montesquieu

Marx

Weber

Jevons

Saint-Simon

Açıklama:

Ekonomi sosyolojisi kavramı ilk olarak 1879 yılında İngiliz ekonomist Jevons tarafından kullanılmış; 1890-1920 döneminde Weber ve Durkheim’ın çalışmalarında da yer almıştır.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Ekonomik düzenin işleyişi ve sonuçları üzerinde duran ve bireyler, ekonomi ve gruplar arasındaki etkileşime odaklanan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yaklaşım

İşlevselci yaklaşım

Çatışmacı yaklaşım

Temel sosyolojik yaklaşım

Sembolik etkileşimci yaklaşım

Açıklama:

Sosyolojide, temel sosyolojik yaklaşımlara paralel olarak ekonomiye ilişkin üç temel yaklaşım söz konusudur; İşlevselci Yaklaşım, Çatışmacı Yaklaşım, Sembolik Yaklaşım:

İşlevselci yaklaşım toplumsal istikrarın sürdürülmesine odaklanır ve ekonomik açıdan şu işlevlerin yerine getirilmesini gerekli görür; malların ve hizmetlerin dağıtımı, gücün ve zenginliğin üretimi, kapitalist toplumların sürekli yenilikler yoluyla çevreye uyum sağlaması.
Çatışma kuramı ise ekonomik düzenin istikrarsızlığını vurgular, kapitalizmin kendi içinde çelişkili olduğunu ve bu nedenle kendi kendini yok edeceğini savunur. Kuramda, serbest piyasanın sınıflar arasında eşitsizliğe, çatışmaya ve işgücünün yabancılaşmasına yol açtığı ileri sürülür.
Sembolik etkileşimci yaklaşım, ekonomik düzenin işleyişi ve sonuçları üzerinde duran diğer iki yaklaşımdan farklı olarak, bireyler, ekonomi ve gruplar arasındaki etkileşime odaklanır.

Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi endüstrileşmenin ekonomideki yarattığı köklü dönüşümler arasında yer almamaktadır?

Yeni enerji biçimleri

Çalışmanın fabrikalarda toplanması

İmalat ve kitlesel üretim

Uzmanlaşma

Ücretsiz işcilik

Açıklama:

Endüstrileşme ekonomiyi de beş biçimde köklü dönüşüme uğratmıştır:

Yeni enerji biçimleri: Tarih boyunca enerji hayvan ya da insanların kas gücü anlamına gelirken, 1765’te İngiliz mucit James Watt, buhar makinesini geliştirmiştir. İlk makineler kas gücünün yüz kat fazlası enerji üretebiliyordu.
Çalışmanın fabrikalarda toplanması: Buhar gücü ile çalışan makineler evlerden fabrikalara taşınmıştır.
İmalat ve kitlesel üretim: Hammaddelerin işlenerek ürüne dönüştürülmüş ve seri üretim ortaya çıkmıştır.
Uzmanlaşma: Fabrikalarda işçiler sürekli tek bir işi yapma konusunda uzmanlaşmışlardır. Ancak işçiler ortaya çıkan ürüne çok az katkı sağlamak durumunda kalmışlar ve bu süreç bir taraftan üretimi artırırken diğer taraftan ortalama işçinin sahip olması gereken beceri düzeyini düşürmüştür.
Ücretli işçilik: Küçük ev imalathanelerinde kendileri için çalışanlar fabrikalarda emeklerini satan ücretli işçilere dönüşmüş ve çoğu zaman kullandıkları makinelerden daha az dikkate alınmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

I. Özel mülkiyet
II. Kişisel kârın artırılmasının temel amaç olması
III. Ekonominin devlet tarafından kontrolü
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri kapitalizmin özgün nitelikleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kapitalizmin üç özgün niteliği şöyle ifade edilebilir:

Özel mülkiyet,
Kişisel kârın artırılmasının temel amaç olması,
Tüketim ve rekabetin egemenliği.

Ekonominin devlet tarafından kontrolü ise Sosyalizmin bir özelliğini ifade etmektedir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Rönesans’tan bu yana kabul gören ve teknolojiye ilişkin düşünceleri biçimlendiren teknolojik ilerleme anlayışının temel varsayımlarından birisi değildir?

Teknolojik buluş, değişim geçiren üründe her zaman ilerlemeye yol açar.

Teknolojik değişmenin yönü ve etkisi bütünüyle insan kontrolü altında değildir.

Teknoloji doğayı fethederek insanların amacına hizmet etmeye zorlanmıştır.

Teknoloji uygarlaşmış ve endüstrileşmiş Batı toplumlarında en üst düzeye ulaşmıştır.

Teknolojik gelişmeler, maddi, toplumsal, kültürel ve manevi yaşamın iyileşmesine katkıda bulunur.

Açıklama:

Rönesans’tan bu yana kabul gören ve teknolojiye ilişkin düşünceleri biçimlendiren teknolojik ilerleme anlayışının temel varsayımları şunlar olmuştur:

Teknolojik buluş, değişim geçiren üründe her zaman ilerlemeye yol açar.
Teknolojik gelişmeler, maddi, toplumsal, kültürel ve manevi yaşamın iyileşmesine katkıda bulunur.
Teknolojideki ve dolayısıyla uygarlık alanındaki ilerleme hız, verim, güç vb. nicel ölçülere başvurularak kesin olarak ölçülebilir.
Teknolojik değişmenin yönü ve etkisi bütünüyle insan kontrolü altındadır.
Teknoloji doğayı fethederek insanların amacına hizmet etmeye zorlanmıştır.
Teknoloji uygarlaşmış ve endüstrileşmiş Batı toplumlarında en üst düzeye ulaşmıştır.

Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Doğayı ve insanı birbirinden ayıran insan- merkezci dualizmi reddeden ve insan ile doğayı bir bütün olarak ele alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Derin Ekoloji

Eko-Marksist Perspektif

Risk Toplumu Teorisi

Yeni Ekoloji Paradigması

Sürdürülebilir Kalkınma

Açıklama:

Derin ekoloji ise doğayı ve insanı birbirinden ayıran insan- merkezci dualizmi reddeder ve insan ile doğayı bir bütün olarak ele alır. Derin ekoloji kavramına siyasi açıdan bakıldığında, yeryüzünün bütün alanlarında egemenlik kuran, bu alanları denetleyen ve yok eden, devlet ve özel bürokrasileri ortaya çıkaran ilerleme ve kalkınma yönelimlerinin aşırılıklarına karşı çıkıldığı görülür.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

İnsanların yaşayabilmek için üretme, ürettiklerini bölüşme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden doğan ilişkilerin bütünü, iktisat olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ticaret

Tarım

Ekonomi

Arz talep

İmalat

Açıklama:

Ekonominin sözlük anlamı, insanların yaşayabilmek için üretme, ürettiklerini bölüşme biçimlerinin ve bu faaliyetlerden doğan ilişkilerin bütünü, iktisat olarak ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi ekonomi sosyolojisinin inceleme alanlarından biri değildir?

Ekonomik sınıflar

Ekonomik etkinliği yönlendirebilen sendika, işveren örgütleri gibi toplumsal eylemli gruplar

Kentler, köyler gibi gruplaşmalar

Meslek gruplarının gelişimi

Toplumsal sınıflar

Açıklama:

Ekonomi sosyolojisinin inceleme alanına giren konuları şöyle sıralayabiliriz (Ergun, 2008:221-223);
• Toplumsal sınıflar,
• Meslek gruplarının gelişimi,
• Kentler, köyler gibi gruplaşmalar,
• Ekonomik etkinliği yönlendirebilen sendika, işveren örgütleri gibi toplumsal eylemli gruplar.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi ekonomik düzenin işleyişi ve sonuçları üzerinde duran bireyler, ekonomi ve gruplar arasındaki etkileşime odaklanan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

İşlevselci yaklaşım

Çatışmacı yaklaşım

Sosyolojik yaklaşım

Ekonomik yaklaşım

Sembolik yaklaşım

Açıklama:

Sembolik etkileşimci yaklaşım, ekonomik düzenin işleyişi ve sonuçları üzerinde duran diğer iki yaklaşımdan farklı olarak, bireyler, ekonomi ve gruplar arasındaki etkileşime odaklanır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi endüstrileşmenin getirdiği sonuçlardan biri değildir?

Demografik değişimler

Kalıcı yerleşim yerlerini ortaya çıkarması

İnsan ilişkileri

İş ve çalışmanın doğası

Toplumun değerleri

Açıklama:

Endüstri Devrimi: 18.yüzyılın ortalarında önce İngiltere’de ve ardından Kuzey Amerika’da gerçekleşmiştir. Endüstrileşmenin geniş kapsamlı, köklü sonuçları söz konusudur. Bunları kısaca şöyle sıralayabiliriz;
Endüstrileşme,
a. iş ve çalışmanın doğasını,
b. demografik değişimlere yol açması nedeniyle nüfusun niteliklerini,
c. insan ilişkilerini ve
d. toplumun değerlerini değiştirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Raymond Aron’a göre ise endüstri toplumlarının ekonomik bağlamda tipik özelliklerinden biri değildir?

Üretim örgütleri, firmalar aileden bütünüyle ayrılmıştır

Firmalar sermaye birikimi üzerine kuruludur

Ekonomik hesap amaca ulaştıran temel yöntemdir

Somut ürünlerden düşüncelere doğru dönüşüm vardır

Geniş kitlelerden işgücü talebi söz konusudur

Açıklama:

Raymond Aron’a göre ise endüstri toplumlarının ekonomik bağlamda tipik özellikleri şunlardır;
a. Üretim örgütleri, firmalar aileden bütünüyle ayrılmıştır. Sonuç olarak üretim ve tüketim etkinlikleri de ayrıdır.
b. İşbölümü ve iş düzeni teknolojik zorunluluklara göre yönlendirilir, teknolojik yenilikler iş düzenine ve örgütsel yapıya yansır.
c. Firmalar sermaye birikimi üzerine kuruludur ve temel amaç bu sermayenin büyütülmesidir.
d. Ekonomik hesap amaca ulaştıran temel yöntemdir.
e. Geniş kitlelerden işgücü talebi söz konusudur, işgücünün kentlerde toplanması ile bir işgücü pazarı oluşur.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Rönesans’tan bu yana kabul gören ve teknolojiye ilişkin düşünceleri biçimlendiren teknolojik ilerleme anlayışının temel varsayımlarından biri değildir?

Teknolojik buluş, değişim geçiren üründe her zaman ilerlemeye yol açmaz

Teknoloji uygarlaşmış ve endüstrileşmiş Batı toplumlarında en üst düzeye ulaşmıştır

Teknoloji doğayı fethederek insanların amacına hizmet etmeye zorlanmıştır

Teknolojik değişmenin yönü ve etkisi bütünüyle insan kontrolü altındadır

Teknolojik gelişmeler, maddi, toplumsal, kültürel ve manevi yaşamın iyileşmesine katkıda bulunur

Açıklama:

Rönesans’tan bu yana kabul gören ve teknolojiye ilişkin düşünceleri biçimlendiren teknolojik ilerleme anlayışının temel varsayımları şunlar olmuştur (Basalla, 2004: 284);
1. Teknolojik buluş, değişim geçiren üründe her zaman ilerlemeye yol açar.
2. Teknolojik gelişmeler, maddi, toplumsal, kültürel ve manevi yaşamın iyileşmesine katkıda bulunur.
3. Teknolojideki ve dolayısıyla uygarlık alanındaki ilerleme hız, verim, güç vb. nicel ölçülere başvurularak kesin olarak ölçülebilir.
4. Teknolojik değişmenin yönü ve etkisi bütünüyle insan kontrolü altındadır.
5. Teknoloji doğayı fethederek insanların amacına hizmet etmeye zorlanmıştır.
6. Teknoloji uygarlaşmış ve endüstrileşmiş Batı toplumlarında en üst düzeye ulaşmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi çevre sosyolojisinin temel konularından biri değildir?

Çevre hareketlerinin yapısal ve toplumsal kökenleri

Mekanizasyonun dayattığı toplumsal ilişki biçimi

Sürdürülebilir kalkınma

Kentleşme ve küreselleşmenin çevreye etkileri

Yeşil-çevreci politika

Açıklama:

Çevre sosyolojisinin temel konuları şöyle sıralanabilir (Marshall, 1999: 116);
• Endüstrileşmenin çevrenin bozulmasındaki etkisi.
• Çevre hareketlerinin yapısal ve toplumsal kökenleri.
• Yeşil-çevreci politika.
• Kentleşme ve küreselleşmenin çevreye etkileri.
• Sürdürülebilir kalkınma.
• Doğal dengenin bozulmamasını ve çevrenin kirletilmemesini hedefleyen düşünce ile ilerlemeci anlayış arasındaki çatışmalara ilişkin kuramsal tartışmalar.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi çevre sosyolojisi alanındaki temel yaklaşımlardan biri değildir?

Risk Toplumu Teorisi

Rasyonalitenin Rasyonelsizliği Teorisi

Sembolik etkileşimci yaklaşım

Eko-marksist Perspektif

İnsan İstisnai Paradigma

Açıklama:

Çevre sosyolojisi alanındaki temel yaklaşımlar, İnsan İstisnai Paradigma, Yeni Ekoloji Paradigması, Eko-marksist Perspektif, Rasyonalitenin Rasyonelsizliği Teorisi, Risk Toplumu Teorisi, Derin Ekoloji ve Sürdürülebilir Kalkınma olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: C

Yalnız I

Yalnız III

II ve III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 21

I. Basit uyarıcılar sonucu ortaya çıkan anlamsız yaşantılardır.
II.Fiziksel bir olgudur.
III. Çevredeki değişimin ,uyarıcının farkedilmesidir.
IV. Çevredeki enerji değişiminin fark edilmesi sonucu ortaya çıkmaktadır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri duyuma ait doğru bilgilerdir?

Yalnız I

I,II

I,II,III

I,II,III,IV

III,IV

Açıklama:

Verilen seçenekleri hepsi duyumla ilgili doğru bilgilerdir?

Doğru Cevap: D

Soru 22

Duyu organlarında biri olan göz hangi enerji türüne duyarlıdır?

Elektromanyetik dalgalara

Basınç değişikliklerine

Mekanik enerjilere

Kimyasal enerjilere

Elektriksel sinir enerjisi

Açıklama:

Tüm duyu organları aldıkları enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürseler de her duyu organı farklı enerji türüne duyarlılık göstermektedir. Örneğin, göz ışık olarak adlandırılan elektromanyetik dalgalara duyarlı iken, kulak günlük dilde ses olarak adlandırılan havadaki basınç değişikliklerine (titreşimlere) duyarlıdır. Dil ve burun ise kimyasal enerjilere duyarlıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Göz bebeğinin büyüyüp küçülmesini sağlayan yapı hangisidir?

Kornea

Mercek

İris

Göz siniri

Ön oda

Açıklama:

Gözün ön kısmını kaplayan yuvarlak ve saydam yapı kornea eğilip bükülerek göze dağınık olarak gelen ışıkları daraltıp toplamaktadır. Bir sonraki aşamada ışık gözbebeğine ulaşmakta, içi boş bir daire olan göz bebeğinden geçmektedir. Göz bebeği kendisine ulaşan ışığın düzeyini ayarlamak için büyüyüp küçülmektedir. Göz bebeğinin büyüyüp küçülmesini sağlayan ise göz bebeğini çevreleyen kaslı iris tabakasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Korneanın eğikliğinin kaybolması sonucunda göze gelen ışıkların tek bir noktada toplanamaması sonucunda ………………………… adı verilen görme bozukluğu ortaya çıkmakta, retinada oluşan görüntü bulanık ve dağınık olmaktadır.
Boşluğu en doğru hangisi doldurur?

Miyop

Hipermetrop

Renk Körlüğü

Astigmat

Glokom

Açıklama:

Mercek büzülüp gevşeme özelliğini kaybettiğinde nesnelerin görüntüsü ya retinanın önüne düşmekte ve bunun sonucunda bireyler uzağı (miyop) net bir şekilde görememekte ya da görüntü retinanın arkasına düşmekte ve bireyler yakını (hipermetrop) net bir şekilde görememektedirler. Görme bozukluklarından biri de çok sık rastlanmamasına rağmen maruz kalan bireylerin yaşamlarını olumsuz yönde etkileyen renk körlüğüdür. Korneanın eğikliğinin kaybolması sonucunda göze gelen ışıkların tek bir noktada toplanamaması sonucunda astigmat adı verilen görme bozukluğu ortaya çıkmakta, retinada oluşan görüntü bulanık ve dağınık olmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

“Korti Organı” kulağın hangi bölümünde yer almaktadır?

Dış Kulak

İç Kulak

Orta Kulak

Kulak Yolu

Kulak Kepçesi

Açıklama:

İşitme sistemi içindeki yapılar, bulundukları yer ve yerine getirdikleri görevler farklı olduğu için dış, orta ve iç kulak bölümleri altında gruplandırılarak ele alınmaktadır. Dış kulak; kulak kepçesi, kulak yolu ve kulak zarını bünyesinde barındırmaktadır. Orta kulak ise vücuttaki en küçük kemikler olan çekiç, örs ve üzengiden oluşmaktadır. İç kulak ise bir başka zar olan oval pencere, kulak salyangozu (koklea) ve korti organından meydana gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Dilin acıya duyarlı kısmı nerededir?

Ön

Arka

Yan

Orta

Dildeki kabarcıklar

Açıklama:

Tat alma cisimciklerinde bulunan alıcı hücreler bir tada özel olarak daha fazla duyarlılık göstermektedir. Bu nedenle dilde belli tatlara duyarlı olan bölgeler oluşmaktadır. Dilin ön, arka ve yan kısımlarında bulunan tat alma hücrelerinin tatlıya duyarlı olanları dilin ön tarafında, ekşiye duyarlı olanları yan taraflarda, acıya duyarlı olanları ise arka kısımda kümelenmiştir. Tuzluya duyarlı olan tat alma hücreleri de yine dilin ön kısmına yakın bir bölgede yer almaktadır. Dilin belli bölgeleri belli tatlara daha duyarlı olmakla birlikte bütün tatlara düşük de olsa tepki vermektedirler. Dilin orta kısmı ise tat almamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Deride en az duyarlılığa sahip bölge hangisidir?

Yüz

Eller

Kollar

Dudak

Sırt Bölgesi

Açıklama:

Deride çok fazla sayıda bulunan basınca duyarlı alıcı hücrelerin vücuttaki dağılımı eşit değildir (Feldman, 2011; Wittig, 2001). Bazı bölgelerde alıcı hücreler yoğunlaşmakta, dolayısıyla bu bölgelerdeki duyarlılık da diğer bölgelere oranla daha fazla olmaktadır. Alıcı hücrelerin yoğun olmasından dolayı 151 uyarıcılara olan duyarlılığın da daha fazla olduğu bölgeler dil, dudak, yüz, eller ve genital bölgedir (Coon ve Mitterer, 2010). Bu bölgelerin tersine ayak başparmağı (Atkinson ve diğerleri, 1990) ve sırt bölgesi (Wittig, 2001) ise en az duyarlılığa sahip bölgedir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Bu görüşe göre insanlar çevreden topladıkları bilgileri anlamlı bütünlere, algılara dönüştürürken duyusal birimleri rastgele üst üste eklememekte, doğuştan getirdikleri gruplama eğilimlerine göre hareket etmektedirler.
Yukarıda anlatılanı nasıl isimlendirirsiniz?

Aşağıdan yukarıya doğru işlemleme

Yukarıdan aşağıya doğru işlemleme

Yapısalcılık yaklaşımı

Gestalt yaklaşımı

Şekil-Zemin ilişkisi

Açıklama:

Algısal süreçte temel duyusal birimlerin rastgele eklenmek yerine belli kurallara göre bir araya getirildiğini savunanlar Gestalt yaklaşımını benimseyen bilim insanlarıdır. Gestalt yaklaşımının bu görüşü “Bütün, parçaların toplamından fazladır” sloganı ile özetlenmektedir. Gestalt yaklaşımına göre insanlar çevreden topladıkları bilgileri anlamlı bütünlere, algılara dönüştürürken duyusal birimleri rastgele üst üste eklememekte, doğuştan getirdikleri gruplama eğilimlerine göre hareket etmektedirler (Peterson, GillamveSedgwick, 2007 akt. Plotnik ve Kouyoumdjian, 2011).

Doğru Cevap: D

Soru 29

I. Algılama süreci duyum süreci ile başlar.
II. Algı duyu organları tarafından toplanan bilgilerin basit bir şekilde bir araya getirilmesi ile oluşmamaktadır.
III. Algılama sürecinde bireyler pasif değil son derece aktiftir.
IV. Algısal süreç iki yönlü olarak işlemektedir.
Yukarıdakilerden hangileri algılama sürecine ait doğru bilgilerdir?

I,II

I,II,III

II,III,IV

I,II,III,IV

III,IV

Açıklama:

Belirtilenlerin hepsi algılama sürecine aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

“Uzaklığı belirlemek için kullanılan bu ipucu da birbirine paralel olan iki çizginin uzaklaştıkça birbirine yakınlaşması ve ufukta birleşmesi olarak açıklanmaktadır (Kalat, 2008; Plotnik ve Kouyoumdjian, 2011). Bu nedenle uzaktaki nesneler yakındaki nesnelere göre birbirine daha yakın algılanmaktadır.”
Yukarıdaki açıklama hangi monoküler ipucunu anlatmaktadır?

Doğrusal Perspektif

Binişim (Kaplama)

Görüş Alanındaki Yükseklik

Göreli hareket

Işık ve Gölge

Açıklama:

Doğrusal Perspektif, uzaklığı belirlemek için kullanılan bu ipucu da birbirine paralel olan iki çizginin uzaklaştıkça birbirine yakınlaşması ve ufukta birleşmesi olarak açıklanmaktadır (Kalat, 2008; Plotnik ve Kouyoumdjian, 2011). Bu nedenle uzaktaki nesneler yakındaki nesnelere göre birbirine daha
yakın algılanmaktadır. Demiryoluna baktığınızda birbirine paralel olan raylar görüş alanınızdan uzaklaştıkça birbirine yaklaşmakta ve ufukta birleşmiş, kesişmiş gibi görünmektedirler (Feldman, 2011). Siz rayların ufukta birleşmiş gibi görüyor olmanıza rağmen rayların halen birbirine paralel olduğunu
bilmektesiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 31

"............ basit uyarıcılar sonucu ortaya çıkan anlamsız yaşantılar olarak tanımlanırken, ............ karmaşık ve anlamlı uyarıcıların bir araya getirilmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır"
Yukarıdaki boşluklara sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangileri gelmelidir?

Algı-Duyum

Duyum-Algı

Algılama-Duyumsama

Duyumsama-Algılama

Algı-Dikkat

Açıklama:

Modern psikolojisinin kurucusu Wundt, duyum ve algıyı iki ayrı olgu olarak ele almış, duyumu yoğunlukla ve nitelikle belirlenen, parçalanamayan, bölünemeyen yaşantı birimi olarak tanımlamıştır. Algının ise birkaç duyumun bir araya gelmesiyle oluştuğunu öne sürmüştür. Günümüzde de çok keskin olmasa da bu iki olgu ayrı başlıklar altında ele alınmaktadır. Duyum basit uyarıcılar sonucu ortaya çıkan anlamsız yaşantılar olarak tanımlanırken, algı karmaşık ve anlamlı uyarıcıların bir araya getirilmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Anadolu Üniversitesi'ni kazanıp ilk kez Eskişehir'e gelen Aysel'in aniden kulaklarına gelen bir sesin kulak zarını titreştirmesi ve Aysel’in bu sesin üzerinden havalanan savaş jetine ait olduğunu fark etmesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ilişkilidir?

Algı

Duyum

Dikkat

Duyumsama

Algıda seçicilik

Açıklama:

Örnekte, Aysel’in kulaklarına gelen sesin kulak zarını titreştirmesi ve Aysel’in bu sesi enerji olarak hissetmesi duyum, bu sesin üzerinden havalanan savaş jetine ait olduğunu fark etmesi algıdır.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Çevreden gelen fiziksel enerjilerin özel alıcı hücreler tarafından sinirsel elektrik enerjisine dönüştürüldükten sonra ilgili beyin bölgesine iletilerek, bu bilgilerin beyne kaydedilmesi ne olarak adlandırılmaktadır?

Algılama

Uyarıcı

Duyum süreci

Dikkat

Duyum

Açıklama:

Duyum süreci çevreden gelen fiziksel enerjilerin özel alıcı hücreler tarafından sinirsel elektrik enerjisine dönüştürüldükten sonra ilgili beyin bölgesine iletilerek, bu bilgilerin beyne kaydedilmesi olarak tanımlanabilir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

"İçinde hiç şeker olmayan bir bardak çaya tek bir kesme şeker eklendiğinde çayın tadındaki değişimin fark edilmesi, içinde altı şeker olan bir bardak çaya tek bir kesme şeker eklendiğinde çayın tadındaki değişimin fark edilmesinden daha kolaydır" bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ilişkilidir?

Mutlak eşik

Fark eşiği

Psikofizik yöntem

Algı değişmezliği

Ayırt edici uyarıcı

Açıklama:

Weber gerçekleştirdiği araştırmalarda fark eşiğinin başlangıçta yer alan uyarıcı düzeyine bağlı olarak değiştiğini ortaya koymuştur. Weber Yasası’na göre uyarıcıda fark edilebilen en küçük değişim miktarı, uyarıcının başlangıç düzeyiyle orantılı olarak değişmektedir. Daha somut bir ifade ile, uyarıcı düzeyi başlangıçta yüksek ise bu uyarıcıda gerçekleştirilen değişikliklerin fark edilmesi için yapılan değişiminde büyük olması gerekmektedir. Bunu bir örnekle açıklamak gerekirse, içinde hiç şeker olmayan bir bardak çaya tek bir kesme şeker eklendiğinde çayın tadındaki değişimin fark edilmesi, içinde altı şeker olan bir bardak çaya tek bir kesme şeker eklendiğinde çayın tadındaki değişimin fark edilmesinden daha kolaydır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Algının temelini oluşturan ve bir anlamda duyum ile algı arasındaki temel farklılıkları ortaya çıkaran unsurlar aşağıdakilerden hangisidir?

Gözlemleme ve çıkarım yapma

Yorumlama ve değerlendirme

Ayırt etmek ve seçmek

Dikkat ve yorumlama

Fark etmek ve anlamlandırmak

Açıklama:

Algının temelini oluşturan ve günümüz teknolojisine rağmen elektronik cihazların gerçekleştiremediği iki temel unsur göze çarpmaktadır. Bunlardan ilki fark etmek ya da ipuçlarını yakalamak (recognition), ikincisi ise fark edilen ya da yakalanan ipuçlarının anlamlandırılmasıdır.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Algısal süreçte daha önceden edinilmiş yaşantı, öğrenilmiş bilgiler ve beklentilerin algılama sürecine yön vermesi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?

Aşağıdan yukarıya bilgi işlemleme

Yukarıdan aşağıya bilgi işlemleme

İleriye ket vurma

Geriye ket vurma

Olumlu transfer

Açıklama:

Uyarıcı algılanırken aşağıdan yukarıya bilgi işlemleme sürecinde uyarıcının temel duyusal özellikleri ile başlanarak bir bina inşaatında tuğlaların üst üste konulması gibi bilgiler bir araya getirilmekte, sonuçta algı tamamlanmış bir bina gibi bütün olarak ortaya çıkmaktadır. Yukarıdan aşağıya bilgi işlemleme sürecinde ise daha önceden edinilmiş yaşantı, öğrenilmiş bilgiler, beklentiler algılama sürecine yön vermektedir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Algılama süreciyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Algılama süreci duyum süreci ile başlar

Algılamada bireyler kendisine gelen bilgileri kendilerince anlamlandırmaktadır

Her birey aynı uyarıcılar karşısında aynı şeyleri anlamayabilir

Algılama sürecinde bireyler genellikle pasiftir

Algı duyu organları tarafından toplanan bilgilerin basit bir şekilde bir araya getirilmesi ile oluşmamaktadır

Açıklama:

Algılama süreci duyum süreci ile başlasa da algı duyu organları tarafından toplanan bilgilerin basit bir şekilde bir araya getirilmesi ile oluşmamaktadır. Eğer algı duyumla toplanan bilgilerin hiçbir işlemden geçirilmeden doğrudan bir araya getirilmesi ile oluşsaydı her birey aynı uyarıcılar karşısında aynı şeyleri anlar, olaylara ya da uyarcılara aynı anlamları yüklerdi. Oysa algılama süreci sadece toplanan parçaların basitçe bir araya getirilmesinden öte bir süreçtir. Çünkü algılamada bireyler kendisine gelen bilgileri hiçbir işlem yapmadan olduğu gibi almamakta, kendisine ulaşan uyarıcıları bir takım işlemlerden geçirmekte, algıyı oluşturmaktadırlar. Bu nedenle algılama sürecinde bireyler pasif değil son derece aktiftir.
Doğru cevap D seçeneğidir

Doğru Cevap: D

Soru 38

“Bütün, parçaların toplamından fazladır” sloganı hangi yaklaşımın temel varsayımını oluşturmaktadır?

Gestalt yaklaşımı

Yapısalcılık

İşlevselcilik

Bilişsel yaklaşım

Davranışçılık

Açıklama:

Algısal süreçte temel duyusal birimlerin rastgele eklenmek yerine belli kurallara göre bir araya getirildiğini savunanlar Gestalt yaklaşımını benimseyen bilim insanlarıdır. Gestalt yaklaşımının bu görüşü “Bütün, parçaların toplamından fazladır” sloganı ile özetlenmektedir. Gestalt yaklaşımına göre insanlar çevreden topladıkları bilgileri anlamlı bütünlere, algılara dönüştürürken duyusal birimleri rastgele üst üste eklememekte, doğuştan getirdikleri gruplama eğilimlerine göre hareket etmektedirler.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Üniversite öğrencisi Ahmet, kaldığı yurtta odasına girince odanın havasız olduğunu ve oda içerisinde yoğun bir kokunun olduğunu oda arkadaşlarına söylemesine rağmen, onların böyle bir koku almadıklarını ısrarla belirtmeleri aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanabilir?

Seçici dikkat

Özümseme

Uyum sağlama

Alışma

Uyarıcı eksikliği

Açıklama:

İstekli olarak bireyin kendi kontrolü ile gerçekleştirilen duyusal süzme işleminin yanı sıra duyu organlarında sabit ve değişmeyen bir uyarana yönelik uyum sağlama süreci de gerçekleşmekte, duyusal alıcılar otomatik olarak bu uyarıcıya daha az tepki vermeye başlamaktadırlar. Bir başka ifade ile duyu organları sabit bir uyarıcı ile ilgili daha az bilgiyi beyne ulaştırmaya başlamaktadır. Örneğin, sigara içen insanlar kendi üstlerine sinen sigara kokusunu fark edemezler ya da yoğun ve kesif bir yemek kokusu olan odada bulunanlar bu kokuyu fark edemezken, odaya yeni giren biri bu kokuyu hemen fark edebilmektedir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Yanınızdan geçen araba sizden uzaklaştıkça siz arabayı küçülüyormuş gibi algılamak yerine, arabanın büyüklüğünün sabit kaldığını ancak sizden uzaklaşıyor olduğunu bilirsiniz. Bu durum aşağıdaki algılama ilkelerinden hangisi ile ilişkilendirilmektedir?

Şekil-zemin ilişkisi

Seçici dikkat

Şekil değişmezliği

Büyüklük değişmezliği

Üç boyutlu algılama

Açıklama:

Yanınızdan geçen araba sizden uzaklaştıkça retinadaki görüntüsü gittikçe küçülmektedir. Siz algısal değişmezlikler sayesinde retinadaki görüntüsü küçülen arabayı küçülüyormuş gibi algılamak yerine, arabanın büyüklüğünün sabit kaldığını ancak sizden uzaklaşıyor olduğunu çıkarsarsınız.
Sizden ya da nesneden kaynaklanan hareketlilik veya yer değiştirme sonucunda uyarıcının retinaya düşen görüntüsünün boyutlarında ve büyüklüğünde değişiklikler meydana gelmektedir. Ancak siz büyüklük değişmezliği nedeniyle, daha önceki yaşantılarınıza bağlı olarak oluşturduğunuz standart bir araba kavramı, şeması ve görüntüsü nedeniyle retinanıza düşen görüntü farklılaşsa da arabayı aynı şekilde algılayabilmektesiniz. Çünkü sizden uzaklaştıkça görüntüsü gittikçe küçülen arabanın boyutlarının değişmediğini sadece sizden uzaklaştığı yorumunu yaparsınız.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Çevredeki enerji değişiminin fark edilmesi sonucu ortaya çıkan durum aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?

Duyum

Mutlak eşik

Fark eşiği

Psikofizik yöntem

Uyum

Açıklama:

Duyum, çevredeki enerji değişiminin fark edilmesi sonucu ortaya çıkmaktadır

Doğru Cevap: A

Soru 42

Duyu organını uyarabilen en düşük uyarıcı düzeyini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Duyum

Eşik

Uyarıcı

Alıcı

Psikofizik yöntem

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 43

Göz bebeğinden geçen ışığın ulaştığı sonraki nokta aşağıdakilerden hangisidir?

Kornea

Retina

Mercek

Konik

Çubuk

Açıklama:

Göz bebeğinden geçen ışığın ulaştığı sonraki nokta ise mercektir

Doğru Cevap: C

I- Kişiyi belli bir hedefe iten güdüleyici durum
II- Hedefe ulaşmak için yapılan davranış
III- Üstünlük duygusu
IV- Hedefe ulaşmak
V- Memnuniyet
Hangi seçenekte güdülenmenin üç yönü doğru olarak verilmiştir?

I-II-V

I-III-IV

I-II-IV

I-III-V

I-IV-V

Açıklama:

Güdülenmenin üç ayrı yönü vardır;

Kişiyi belli bir hedefe iten güdüleyici durum
Hedefe ulaşmak için yapılan davranış
Hedefe ulaşmak.

Doğru Cevap: C

Soru 22

İnsanın doğası gereği hem kendi içinde hem de çevresinde meydana gelen olayların nedenlerini tahmin etmeye çalıştığını, nedenlerle ilgili olarak yapılan çıkarımların
davranışları etkileyeceğini vugulayan kuram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Yükleme Kuramı

Beklenti- Değer Kuramı

Bilişsel Güdü Kuramı

Humanistik Güdü Kuramı

Sosyal Öğrenme Güdü Kuramı

Açıklama:

Yükleme Kuramı; bu kuram insanın doğası gereği hem kendi içinde hem de çevresinde meydana gelen olayların nedenlerini tahmin etmeye çalıştığını, nedenlerle ilgili olarak yapılan çıkarımların davranışları etkileyeceğini vugulamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Homeostatik dengenin devam ettirilmesi ne tür bir güdülenme kaynağıdır?

Davranışsal

Bilişsel

Biyolojik

Sosyal

Duygusal

Açıklama:

Biyolojik kaynaklar
Uyaranlarda artma/ azalma
Açlığın, susuzluğun, rahatsızlığın, vb. Artması
Homeostatik dengenin devam ettirilmesi

Doğru Cevap: C

Soru 24

Merak, bilme ihtiyacı, yeterli olma isteği, gelişme arzusu, doyum sağlama isteği ne tür güdülere örnek teşkil eder?

İçsel

Birincil

Dışsal

İkincil

Sürekli

Açıklama:

Merak, bilme ihtiyacı, yeterli olma isteği, gelişme arzusu, doyum sağlama isteği içsel güdülere örnek gösterilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Utanç ve nefret gibi insana özgü güdüleri açıklayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

İçgüdü kuramı

Dürtü azalma kuramı

Optimum uyarılma kuramı

Beynin ödül/zevk kuramı

Davranışçı güdü kuramı

Açıklama:

James, avlanma, yarışma, merak, utanç ve nefret gibi insana özgü çeşitli içgüdülerin varlığından söz etmiştir. Bu içgüdülerin, insanları belirli şekilde davranması yönünde güdülediğine inanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Bireyin vücudundaki anlık değişikliklere karşılık gelen, bedensel değişimlerin ön planda olduğu özel ve öznel deneyimlere ne ad verilir?

Refleks

Duygu

Duyuş

Korku

His

Açıklama:

Çoğu zaman duygu yerine his, duyuş gibi kavramlar kullanıldığı görülmektedir. Bu kavramların duygulardan ayrılan yönlerine baktığımızda, hisler daha çok bireyin vücudundaki anlık değişikliklere karşılık gelen, bedensel değişimlerin ön planda olduğu özel ve öznel deneyimlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden insanların duygularını ifade etme biçimlerinden biri değildir?

Jest

Mimik

Gülümseme

Vücut dili

Giyim tarzı

Açıklama:

Duygularımızı genellikle mimik, jest ve vücut dilimizle yansıtırız. Duygularla beraber gelen yüz ifadeleri nasıl hissettiğimizle ilgili sosyal işaretler gönderebileceği gibi ne yapmak üzere olduğumuzla ilgili sosyal işaretler de gönderebilirler. Örneğin bir bebeğin gülümsemesi onun ihtiyaçlarının karşılandığı, mutlu olduğu mesajı verirken, tanımadığımız sınıf arkadaşımızın bize gülümsemesi ise dost canlısı olduğunun göstergesi olabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

I- Bilişsel
II- Fizyolojik
III- Ekonomik
IV- Sosyal
V- Davranışsal
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde duyguların bileşenleri doğru olarak verilmiştir?

I-II-IV

I-II-V

II-IV-V

II-III-IV

I-III-V

Açıklama:

Duygular bilişsel, davranışsal ve fizyolojik bileşenlerden oluşur.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Paul Ekman’ın öne sürdüğü yedi temel duygudan biri değildir?

Korku

Üstünlük

Öfke

Tiksinti

Horlanma

Açıklama:

Duygular ve ifade şekilleri ile çalışan Paul Ekman (1992), yedi temel duygudan bahsetmiştir. Bu duygular üzüntü, korku, öfke, tiksinti, horlanma, şaşırma ve mutluluktur.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Araştırmacılara göre, insanların duygularını ifade edebileceği rakam ne kadardır?

5.000

10.000

15.000

20.000

25.000

Açıklama:

Duyularımızı kelimeler yerine ses tonu, vücut hareketleri, jestler, mimikler, kişisel mesafe ile ifade ederiz. Bunların içinde en dikkat çekeni yüz ifadeleridir. Araştırmacılar yüz mimiklerini kullanarak yaklaşık 20.000 duygu ifade edebileceğimizi belirtmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıda verilen güdülerden hangisi içsel kaynaklı güdüdür?

Para ihtiyacı

Bilme ihtiyacı

Ödül alma isteği

İyi not arzusu

Onay alma isteği

Açıklama:

İçsel güdü, bireyin içinden gelen ihtiyaçlarına yöneliktir. Merak, bilme ihtiyacı, yeterli olma isteği, gelişme arzusu, doyum sağlama isteği içsel güdülere örnek gösterilebilir. İçsel güdülenme, ödül, para gibi dışsal kaynaklı güdüler için değil birey için zevk ve tatmin sağlayan işin kendisi ve içeriği için davranışta bulunmaktır (Reeve, 2009)

Doğru Cevap: B

Soru 32

Organizmayı herhangi bir davranış yapma yönünde harekete geçiren doğuştan gelen ya da sonradan öğrenilen güdülerden birincil güdüler aşağıdakilerden hangisidir?

Bir arada bulunma

Merak

Güç kazanma

Saldırganlık

Başarı

Açıklama:

Organizmayı herhangi bir davranış yapma yönünde harekete geçiren doğuştan gelen ya da sonradan öğrenilen güdüler bu adla tanımlanır. Birincil güdüler, açlık, susuzluk gibi biyolojik bir gereksinim, buna denk düşen merak, araştırma, sıkıntı gibi psikolojik bir gereksinim gibi öğrenmeye bağlı olmayan güdülerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Organizmayı herhangi bir davranış yapma yönünde harekete geçiren doğuştan gelen ya da sonradan öğrenilen güdülerden ikincil güdüler aşağıdakilerden hangisidir?

Susuzluk

Merak

Sıkıntı

Açlık

Başarı

Açıklama:

İkincil güdüler, doğuştan sahip olmadığımız, içinde yaşadığımız çevre tarafından bize öğretilen ve bir davranışa götüren güdülerdir. İkincil güdüler organizmanın devamı için birincil derecede önemli değildir ama mutluluğu için gereklidir. Saldırganlık, başarı, güç kazanma, bir arada bulunma gibi güdüler ikincildir.

Doğru Cevap: E

I. Biyolojik güdü kuramları
II. Klasik güdülenme kuramı
III. Davranışçı güdü kuramları
IV. Sosyal öğrenme güdü kuramı
V. İnsancıl güdü kuramı
VI. Bilişsel güdü kuramı
Yukarıda verilenlere göre aşağıdakilerden hangisinde dışsal kendilik kontrollü kişilerin inançları en doğru ve kapsamlı biçimde ifade edilmektedir?

I, II, III ve IV

I, II, III, IV ve V

I, II, III, IV ve VI

I, III, IV, V ve VI

Açıklama:

Yanıtın daha iyi anlaşılması için kılavuz kitabın 183. inci sayfalarındaki “Güdüleri Açıklayan Kuramlar” başlıklı bölümü tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun doğru yanıtlanması için güdülenme kuramları genel olarak anımsayalım. Güdülenme kuramları, (a) iç güdü kuramı, dürtü azalma kuramı ve optimum uyarılma kuramı ve beynin ödül ve zevk merkezini kapsayan biyolojik güdü kuramları b) davranışçı güdü kuramı c) sosyal öğrenme güdü kuramı d) hümanistik (insancıl) güdü kuramı e) yükleme kuramı ve beklenti kuramını kapsayan bilişsel güdü kuramı biçiminde sıralanmakta ve gruplanmaktadır. Soru kökü ve çeldiricilere dikkatle bakıldığında, doğru yanıtın ‘E’ şıkkı olduğu görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Sosyal pratikteki şu örnekleri dikkatle izleyiniz.
* Örneğin iyi beslenmiş farelerin kafesin etrafında dışarı çıkmak için keşifte bulunmak istemi
* Dokuz aylık bebeklerin evin ulaşabildikleri köşelerini araştırma eğilimi
* İnsanlar riskli davranışlarda bulunmak, dağın tepesine tırmanma uğraşı
Yukarıda verilen örneklerde aşağıdaki güdülenme kuramlarından hangisi anlatılmaya çalışılmaktadır?

Sosyal öğrenme güdü kuramı

Davranışçı güdü kuramı

İç güdü kuramı

Optimum uyarılma kuramı

Dürtü azalma kuramı

Açıklama:

Yanıtın daha iyi anlaşılması için kılavuz kitabın 184. inci sayfalarındaki “Optimum Uyarılma Kuramı” başlıklı bölümü tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun doğru yanıtlanması için güdülenme kuramları genel ve öz

Doğru Cevap: D

Soru 48

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisine göre bir insanın en son karşılama ihtiyacı duyacağı ihtiyaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kendini tamamlama

Ait olma ve sevgi

Kendini gerçekleştirme

Estetik ihtiyaçlar

Özsaygı güvenlik ihtiyacı

Açıklama:

Yanıtın daha iyi anlaşılması için kılavuz kitabın 185. inci sayfalarındaki “Humanistik Güdü Kuramları” başlıklı bölümü tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun doğru yanıtlanması için güdülenme kuramlarından Humanistik Güdü Kuramlarını iyi kavramak gerekmektedir. Bu itibarla Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramına bakıldığında şu anlayış ve ilkenin egemen olduğu görülmektedir. Buna göre; insanın her davranışı belli bir ihtiyacını gidermeye yöneliktir ve hiyerarşik olarak sıralanan bu ihtiyaçlardan biri tatmin edilmeden diğerleri insanı yönlendiremez. Davranışlara yön veren insan ihtiyaçları şöyle sıralanır. 1. Fizyolojik ihtiyaçlar: Yeme, içme, uyuma, cinsellik. 2. Güvenlik ihtiyacı: Barınma, can güvenliği. 3. Ait olma ve sevgi ihtiyacı: Başkaları ile ilişki kurmak, kabul edilmek, ait hissetmek, arkadaşlık. 4. Özsaygı ihtiyacı: Tanınma, prestij 5. Kendini tamamlama ihtiyacı: Yetenek geliştirme. 6. Estetik ihtiyaçlar: Bakışım, Güzellik. 7. Kendini gerçekleştirme: Potansiyelini ortaya koyma. Bu sıralamaya göre Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisine göre bir insanın en son karşılama ihtiyacı duyacağı ihtiyaç “Kendini gerçekleştirme” ihtiyacıdır. Bu durumda yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

I. Bilişsel bileşen
II. Devinimsel bileşen
III. Davranışsal bileşen
IV. Duyuşsal bileşen
V. Psiko-sosyal bileşen
VI. Fizyolojik bileşen
Yukarıda verilenlere göre aşağıdakilerden hangisinde duyguların bileşenleri Plotnik’e göre en doğru ve kapsamlı biçimde ifade edilmektedir?

I, II ve III

I, III ve V

I, III ve VI

II, IV ve VI

III, V ve VI

Açıklama:

Yanıtın daha iyi anlaşılması için kılavuz kitabın 189. unci sayfalarındaki “Duyguların Bileşenleri” başlıklı bölümü tekrar gözden geçiriniz.
Duyguları farklı yaklaşım veya anlayışlara göre farklı gruplamak olanaklıdır. Ancak sorumuzda anahtar sözcük Plotnik’e göre olmasıdır. Bu noktaya dikkat edilince Plotnik’e göre duygular bilişsel, davranışsal ve fizyolojik bileşenlerden oluştuğu savunulmaktadır. Bu bilgiye dayalı olarak yanıtın “C” şıkkı olduğu belirlenir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

* Duygular vücutta meydana gelen fizyolojik uyarılmadan sonra oluşan özel duyumlar sonucu oluşur.
* Herhangi bir olay öncelikle vücutta fizyolojik uyarılma oluşturur.
* Uyarılma sonucu vücudumuzda fark ettiğimiz değişiklikleri yorumladığımızda yaşadığımız şey duygudur.
* Duygulara neden olan durum fizyolojik uyarılmadır.
* Kuramı “Ayı gördüğünüzde kaçtığınız için korkarsınız. Korktuğunuz için kaçmazsınız” özdeyişi açıklar.
Yukarıda genel nitelikleri verilen duyguları açıklayan kuramlardan hangisine aittir?

Cannon-Bard Kuramı

Schachter-Singer Kuramı

Yüz Geri Bildirim Kuramı

Lazarus Kuramı

James Lange Kuramı

Açıklama:

Yanıtın daha iyi anlaşılması için kılavuz kitabın 192. inci sayfadan başlayan “Duyguları Açıklayan Kuramlar” başlıklı bölümü tekrar gözden geçiriniz.
Sorunun doğru yanıtlanması için duyguları açıklayan kuramlara genel olarak göz atalım.
Richard Lazarus’un öne sürdüğü bu kurama göre bilişsel süreç duyguları belirlemede önemli rol oynar. İnsanlar aynı durum karşısında farklı duygular yaşayıp farklı tepkiler verebilmektedirler. Bu durum duygusal yaşantıda algılamanın rolüne işaret etmektedir. Bu yaklaşım, duyguları kontrol etmenin en iyi yolunun, algılarımızı belirlemek olduğunu vurgulamıştır. Bu açıdan “D” şıkkı doğru yanıt değildir.
Yüz Geri Bildirim Kuramı ise yüz kaslarının yaşadığımız duyguyu belirlediğini vurgulamaktadır. Herhangi bir duyguyu yaşamadan önce yüz kaslarımız gerilir. Gerilen yüz kaslarımız beyne sinyaller gönderir ve beyne gönderilen bu sinyaller yaşadığımız duyguları tanımamızı sağlar. Bu nedenle “C” şıkkı doğru yanıt değildir.
Schacter ve Singer, duygusal yaşantıların gerisinde bilişsel etkinliklerin rol oynadığını ileri sürmüşlerdir. Schacter’e göre, çevremizi algılamamız ve anlamlandırmamız sonucunda, içimizdeki fizyolojik değişikliklerle ilgili duygulara belli adlar veririz. Yani bilişsel yaşantılarımız doğrultusunda duygusal yaşantılarımızı adlandırırız. Dolayısıyla farklı ortamlarda benzeri uyarıcılara farklı tepkiler vermemizin ve birtakım çatışmalara girmemizin nedeni duygularımızı farklı şekillerde yönlendiren, farklı bilişsel yaşantılar geçirmemizdir. Bu bilgiler dayalı olarak “B” şıkkı doğru yanıt değildir.
Cannon-Bard, William James ve Carl Lange duyguları açıklamaya yeterli olmadığı öne sürmüşlerdir. duyguların beynin bir parçası olan talamustan kaynaklandığını ve buradan üretilen mesajların aynı anda otonom sinir sistemi, beynin serebral korteksine ve iskelet kaslarına gönderildiğini öne sürmüşlerdir . Kısacası Cannon-Bard, fizyolojik uyarılma ve duyguların beyinde aynı anda üretildiğini vurgulamaktadırlar.
Yukarıda verilen genel bilgilere ek olarak William James ve Carl Lange, duyguların, vücutta meydana gelen fizyolojik uyarılmadan sonra oluşan özel duyumlar sonucu oluştuğunu öne sürmüşlerdir. Bu kurama göre herhangi bir olay öncelikle vücutta fizyolojik uyarılma oluşturur. Bu uyarılma sonucu vücudumuzda fark ettiğimiz değişiklikleri yorumladığımızda yaşadığımız şey duygudur. Kısacası duygulara neden olan durum fizyolojik uyarılmadır. James, bu durumu “Ayı gördüğünüzde kaçtığınız için korkarsınız. Korktuğunuz için kaçmazsınız” diye açıklamıştır. Herhangi bir olay sonucu fizyolojik uyarılma olsa da biz bunu fark etmediğimizde duyguyu ifade edemeyiz. Her duygu ayrı bir fizyolojik örüntüye sahiptir. Tüm açıklamalara dayanarak yanıtın “E” şıkkı olduğu görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Kişiyi belli bir hedefe iten güdüleyici durum
Çevresel durumlara yönelen dikkat
Hedefe ulaşmak için yapılan davranış
Hedefleri yeniden gözden geçirme
Hedefe ulaşma

Yukardakilerden hangileri güdülenmenin üç ayrı yönünü oluşturmaktadır?

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve V

I, II ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Güdülenmenin üç ayrı yönü vardır. Bunlar:
1. Kişiyi belli bir hedefe iten güdüleyici durum
2. Hedefe ulaşmak için yapılan davranış
3. Hedefe ulaşmak.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi güdülenmenin "duygusal" alanına giren bir güdülenme kaynağıdır?

İlginç ve tehlikeli uyaranlara ilişkin dikkatin sürdürülmesi

Anlama ve anlam üretmenin gelişmesi

Bilişsel belirsizliğin artması ya da azalması

Problem çözmek ve karar vermek

Özsaygının, güvenliğin tehlikeye düşmesi

Açıklama:

Güdülenmenin duygusal kaynakları şunlardır:
Duygusal tutarsızlığın artması /azalması
İyi hissetmenin azalması
Kötü hissetmenin artması
Özsaygının, güvenliğin tehlikeye düşmesi
İyimserlik düzeyinin korunması
Dolayısıyla doğru cevap E'dir. diğer seçenekler bilişsel kaynaklarla ilgilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Doğuştan sahip olmadığımız, içinde yaşadığımız çevre tarafından bize öğretilen ve bir davranışa götüren güdüler aşağıdaki hangi güdü sınıfına girer?

İçsel güdüler

Birincil güdüler

Biyolojik güdüler

İkincil güdüler

Durumluk güdüler

Açıklama:

Doğuştan sahip olmadığımız, içinde yaşadığımız çevre tarafından bize
öğretilen ve bir davranışa götüren güdüler ikincil güdüler olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Somonların yumurtlama amacıyla nehirlerin başına doğru akıntının ters yönünde yüzmeleri ve örümceklerin ağ örmesi gibi davranış örüntülerini açıklayan güdü kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

İç güdü kuramı

Dürtü azalma kuramı

Optimum uyarılma kuramı

Davranışçı güdü kuramı

Yükleme kuramı

Açıklama:

Somonların yumurtlama amacıyla nehirlerin başına doğru akıntının ters yönünde yüzmeleri ve örümceklerin ağ örmesi gibi davranış örüntüleri iç güdü olarak adlandırılır. Dolayısıyla bu örüntüleri açıklayan güdü kuramı iç güdü kuramı denir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Davranışların amacının, organizmanın sahip olduğu içsel biyolojik dengeyi devam ettirmek olduğunu ifade eden güdü kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

İç güdü kuramı

Dürtü azalma kuramı

Davranışçı güdü kuramı

Sosyal öğrenme güdü kuramı

İhtiyaçlar hiyerarşisi kuramı

Açıklama:

Davranışların amacının, organizmanın sahip olduğu içsel biyolojik dengeyi devam ettirmek olduğunu belirten kuram Dürtü Azalma Kuramıdır. Organizma içsel biyolojik ihtiyaçlara sahiptir. Açlık ya da susuzluk gibi bedensel gereksinimler, gerginlik veya uyarılma durumuna yol açarak insanları belirli davranışlar yönünde güdülemektedir. Canlının belirli şekilde davranabilmesi için bu ihtiyaçların gerilimlerinin azaltılması gerekir. Dürtü azalma kuramına göre, güdülenen davranış, olumsuz bir bedensel gerilimi azaltma ve bedeni biyolojik denge durumuna döndürme çabasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Maslow'un ihtiyaçlar piramidinde, tanınma ve prestij gibi ihtiyaçları kapsamaktadır?

Fizyolojik ihtiyaçlar

Güvenlik ihtiyacı

Öz-saygı ihtiyacı

Kendini tamamlama ihtiyacı

Kendini gerçekleştirme ihtiyacı

Açıklama:

İhtiyaçlar piramidinde insan ihtiyaçları şöyle sıralanır:
1. Fizyolojik ihtiyaçlar: Yeme, içme, uyuma, cinsellik.
2. Güvenlik ihtiyacı: Barınma, can güvenliği.
3. Ait olma ve sevgi ihtiyacı: Başkaları ile ilişki kurmak, kabul edilmek, ait hissetmek, arkadaşlık.
4. Özsaygı ihtiyacı: Tanınma, prestij
5. Kendini tamamlama ihtiyacı: Yetenek geliştirme..
6. Estetik ihtiyaçlar: Bakışım, Güzellik.
7. Kendini gerçekleştirme: Potansiyelini ortaya koyma.
Dolayısıyla tanınma, prestij ihtiyacı öz-saygı ihtiyacı kapsamındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Bilişsel bileşen
Davranışsal bileşen
Kalıtsal bileşen
Fizyolojik bileşen

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri duyguların bileşenleri arasındadır?

I ve II

II ve IV

II, III ve IV

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Duygular bilişsel, davranışsal ve fizyolojik bileşenlerden oluşur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

"Bu kurama göre herhangi bir olay öncelikle vücutta fizyolojik uyarılma oluşturur. Bu uyarılma sonucu vücudumuzda fark ettiğimiz değişiklikleri yorumladığımızda yaşadığımız şey duygudur." Duyguların oluşumunu bu şekilde açıklayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

James-Lange kuramı

Cannon-Bard kuramı

Schachter-Singer kuramı

Yüz geri bildirim kuramı

Lazarus kuramı

Açıklama:

William James ve Carl Lange, duyguların, vücutta meydana gelen fizyolojik uyarılmadan sonra oluşan özel duyumlar sonucu oluştuğunu öne sürmüşlerdir. Onların ortaya attığı duygu kuramına göre herhangi bir olay öncelikle vücutta fizyolojik uyarılma oluşturur. Bu uyarılma sonucu vücudumuzda fark ettiğimiz değişiklikleri yorumladığımızda yaşadığımız şey duygudur.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Fizyolojik uyarılma ve duyguların beyinde aynı anda üretildiğini vurgulayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Lazarus Kuramı

Yüz Geri Bildirim Kuramı

James-Lange Kuramı

Schachter-Singer Kuramı

Cannon-Bard Kuramı

Açıklama:

Cannon-Bard, fizyolojik uyarılma ve duyguların beyinde aynı anda üretildiğini vurgulamaktadırlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Salovey ve Mayer'e göre duygusal zekanın kapsamını oluşturan 5 ana başlıktan biri değildir?

Duyguların farkında olma

Duygularla başa çıkabilme

Kendini motive etme

Başkalarının duygularını kontrol etme

Başkalarının duygularını fark etme

Açıklama:

Salovey ve Mayer duygusal zekanın kapsamını 5 ana başlık altında toplamışlardır. Bu başlıklar:

Duygularının farkında olma
Duygularla başa çıkabilmek
Kendini motive etmek
Başkalarının duygularını fark etmek
İlişkileri yürütebilmek

Başkalarının duygularını kontrol etme bunlardan biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Güdü, belli durumlarda, belli amaçlara ulaşmak için aşağıdakilerden hangisini yapamaz?

Organizmayı harekete geçirir.

Enerji verir.

Duyuşsal bir yönelime neden olur.

Zihni yönlendirir.

Davranışları yönlendirir.

Açıklama:

Güdü belli durumlarda belli amaçlara ulaşmak ve gerekli davranışların yapılabilmesi için organizmayı harekete geçiren, enerji veren, duyuşsal bir yükselime neden olan davranışları yönlendiren itici güçtür. Zihni yönlendirmek zekanın işidir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı D seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Güdüleme esas olarak aşağıdakilerden hangisini sağlar?

Öğrenilen tüm tepkilerin performansa dönüştürülmesini

Kişinin kendi gereksinimlerini karşılayabilmesi için çevreyi manipüle edebilmesini

Başkalarının davranışlarının yönlendirilmesini ve değerlendirilmesini

Hayatı daha eğlenceli ve renkli bir hale getirmeyi

Belirli bir durumda ya da anda ne hissedildiğinin farkına varabilmeyi

Açıklama:

Güdülenme kuramcılarının ortak görüşü, güdülenmenin, bütün öğrenilen tepkilerin performansa dönüştürülmesini sağlamasıdır. Bu nedenle sorunun doğru cevabı A seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Açlık, susuzluk gibi güdüler aşağıdaki güdü gruplarından hangisine girmez?

Öğrenilmemiş

Biyolojik

İçsel

Sürekli

Birincil

Açıklama:

Açlık, susuzluk gibi güdüler öğrenilmemiş, biyolojik, sürekli ve birincil güdü gruplarında yer alır. İçsel güdü, bireyin içinden gelen ihtiyaçlarına yöneliktir. Merak, bilme ihtiyacı, yeterli olma isteği, gelişme arzusu, doyum sağlama isteği içsel güdülere örnek gösterilebilir Bu nedenle sorunun doğru cevabı C seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisine yönelik algısı yüksek olan bireyler gözlemledikleri ve model aldıkları davranışları yapma yönünde daha güdülüdürler?

Aldığı desteğe

Özerkliğine

Sosyal kimliğine

Başarısına

Özyeterliliğine

Açıklama:

Sosyal Öğrenme Güdü Kuramına göre, özyeterlilik algısı yüksek olan bireyler, gözlemledikleri ve model aldıkları davranışları yapma yönünde daha güdülüdürler. Özyeterlilik algısı düşük olan bireyler ise model aldıkları davranışları yapma yönünde daha az güdüleneceklerdir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı E seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdaki kuramlardan hangisi insan davranışlarının daha çok içsel süreçler tarafından yönlendirildiğini, bu nedenle içsel motivasyonun önemli olduğunu vurgular?

Bilişsel Güdü Kuramları

Hümanistik Güdü Kuramları

Davranışçı Güdü Kuramı

Optimum Uyarılma Kuramı

İç Güdü Kuramı

Açıklama:

Hümanistik psikologlar insan davranışlarının daha çok içsel süreçler tarafından yönlendirildiğini, bu nedenle içsel motivasyonun önemli olduğunu vurgulamaktadırlar. Bu nedenle sorunun doğru cevabı E seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Aşağıdaki kuramlardan hangisi insanın doğası gereği hem kendi içinde hem de çevresinde meydana gelen olayların nedenlerini tahmin etmeye çalıştığını, nedenlerle ilgili olarak yapılan çıkarımların davranışları etkileyeceğini vurgular?

Beklenti- Değer Kuramı

Bilişsel Güdü Kuramı

Sosyal Öğrenme Güdü Kuramı

Yükleme Kuramı

Biyolojik Güdü Kuramı

Açıklama:

Yükleme Kuramı insanın doğası gereği hem kendi içinde hem de çevresinde meydana gelen olayların nedenlerini tahmin etmeye çalıştığını, nedenlerle ilgili olarak yapılan çıkarımların davranışları etkileyeceğini vugulamaktadır. Bu nedenleri tahmin etmeye çalışmak ve yapılan çıkarımların davranışları yönlendirmesi bu kuramın en önemli noktasıdır. Bu nedenle sorunun doğru cevabı D seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi adrenalin salgılayarak kaç ya da savaş tepkisi için organizmayı uyarır?

Otonom sinir sistemi

Endokrin sistemi

Sindirim sistemi

Kardiyovasküler sistem

Solunum sistemi

Açıklama:

Duygusal tepkiler karmaşık fizyolojik süreçlere bağlıdır. Duyguların biyolojik temelleri, beyin alanları, çeşitli nörotransmitterlerin yanı sıra otonom sinir sistemi ve endokrin sistemini içeren çok yönlü yapı gösterir. Duygularla ilgili fizyolojik uyarılma daha çok otonom sinir sistemi aracılığıyla gerçekleşir. Bu sistem adrenalin salgılayarak kaç ya da savaş tepkisi için organizmayı uyarır. Bu nedenle sorunun doğru cevabı A seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Ekman ve arkadaşları (1997) tarafından yapılan bir araştırmaya göre dünya çapında insanların tanıdıkları temel duygular aşağıdakilerden hangisinde tam olarak verilmiştir?

Sevgi, sevinç, umma, korku, kuşku, huşu ve sinme

Şaşkınlık, kabul, tiksinti, iyimserlik, sevinç, öfke ve hayal kırıklığı

Üzüntü, korku, öfke, tiksinti, horlanma, şaşırma ve mutluluk

Saldırganlık, hayal kırıklığı, kuşku, sinme, kabul, üzüntü ve öfke

Huşu, pişmanlık, küçük görme, umma, sevgi, neşe ve iyimserlik

Açıklama:

Ekman (1992), insanların duygu ifadelerinin evrensel olduğunu belirtmiştir. Tüm kültürlerde gülümsemek mutluluk, kaş çatmak üzüntünün işareti olarak algılanmaktadır. Ekman ve arkadaşları (1997) dünya çapında insanların yedi temel duyguyu tanıdıklarını belirtmişlerdir. Bunlar, üzüntü, korku, öfke, tiksinti, horlanma, şaşırma ve mutluluktur. Yalnız kültürler arasında bu duyguların ifade biçimleri farklılık göstermektedir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı C seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Aşağıdaki kuramlardan hangisine göre duygular fizyolojik bir uyarılma sonucunda ortaya çıkar ve her duygu ayrı bir fizyolojik örüntüye sahiptir?

Cannon-Bard Kuramı

James-Lange Kuramı

Schachter-Singer Kuramı

Yüz Geri Bildirim Kuramı

Lazarus Kuramı

Açıklama:

William James ve Carl Lange, duyguların, vücutta meydana gelen fizyolojik uyarılmadan sonra oluşan özel duyumlar sonucu oluştuğunu öne sürmüşlerdir. Bu kurama göre herhangi bir olay öncelikle vücutta fizyolojik uyarılma oluşturur. Bu uyarılma sonucu vücudumuzda fark ettiğimiz değişiklikleri yorumladığımızda yaşadığımız şey duygudur. Kısacası duygulara neden olan durum fizyolojik uyarılmadır. James, bu durumu “Ayı gördüğünüzde kaçtığınız için korkarsınız. Korktuğunuz için kaçmazsınız” diye açıklamıştır. Herhangi bir olay sonucu fizyolojik uyarılma olsa da biz bunu fark etmediğimizde duyguyu ifade edemeyiz. Her duygu ayrı bir fizyolojik örüntüye sahiptir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı B seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Salovey ve Mayer (1990)'a göre, birinin kendi kendisini motive etmek için aşağıdakilerden hangisini yapması gerekir?

Duygularıyla uygun biçimde başa çıkması

Belirli bir durumda ya da anda ne hissettiğinin farkına varması

Diğer insanlarla olan ilişkilerini yürütebilmesi

Başkalarının ihtiyaç duyduğu ve istediği şeylere karşı duyarlı olması

Duygularını bir amaç etrafında toplayabilmesi

Açıklama:

İnsanın kendini motive edebilmesi için öncelikle duygularını bir amaç etrafında toplayabilmesi gerekir. Duygusal özdenetim yani doyumu erteleyebilme ve fevri davranışları engelleyebilme her başarının altında yatan çok önemli bir özelliktir. Kendini motive edebilme yeteneğine sahip kişiler yaptıkları herşeyde çok daha üretken ve etkili olurlar. Bu nedenle sorunun doğru cevabı E seçeneğinde yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Yapılan bir deneyde; köpeğe önce zil sesi, sonra yiyecek veriliyor. Bir süre sonra; köpek zil sesini duyduğunda salya salgılıyor ve yiyecek almaya devam ediyor. Devamında, zil sesinden sonra yiyecek verilmiyor ama köpek yine salya salgılıyor.
Yukarıdaki açıklamaya göre; aşağıda verilen değişkenlerin klasik koşullanmayla öğrenmedeki sırası nasıl olmaktadır?

Zil sesi

Salya salgılama

Yiyecek verme

Yiyecek vermeme

1-4-2

3-2-1

1-2-3

3-1-2

2-1-3

Açıklama:

zil sesi ve sonrasında yiyecek verme birçok kez tekrarlandığında, zil sesinden sonra yiyecek verilmediği halde köpeğin salgı salgılıyorsa; köpek, zil sesi ile yiyecek arasındaki bağlantıyı öğrenmiş demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Yağız, yeni yeni konuşmaya başlamıştır. Televizyondaki bir reklamın cıngılını her duyduğunda; ekranın önüne geçiyor, dikkatle ve keyif alarak reklamı izliyordu. Bir süre sonra cıngılı duyar duymaz reklamı yapılan ürünün adını söylemeye başladı…
Her duyduğunda Yağız'a marka ismini çağrıştıran cıngıl Klasik Koşullanmanın hangi bileşeni olmaktadır?

Koşullu uyarıcı

Koşullu tepki

Koşulsuz tepki

Koşulsuz uyarıcı

Nötr uyarıcı

Açıklama:

Koşullu uyaran özelliği kazanmış bir uyaran; her ortaya çıktığında, hayvan ya da insana, devamındaki durumu, nesneyi, davranışı… çağrıştırır. Sorudaki cıngıl önce koşulsuz uyarıcıydı ama duyula duyula koşullu uyarıcıya dönüşmüş ve her duyulduğunda, Yağız’a, marka adını çağrıştırmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 3

Yakınlarına el sallaması öğretilen çocuğun, bir süre sonra tanısın-tanımasın her el sallayana aynı şekilde tepkide bulunması; klasik koşullanmanın hangi öğrenme ilkesine işaret etmektedir?

Bitişiklik

Yakınlık

Pekiştirme

Ayırt etme

Genelleme

Açıklama:

Genelleme; belirli bir uyarana verilen öğrenilmiş tepkinin, koşullama olmadan benzer uyaranlara da verilmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Edimsel koşullanma yoluyla öğrenmenin gerçekleşmesi ve sürdürülmesi aşağıdakilerin hangisinde mümkündür?

Davranış - sonuç

Davranış - ceza

Davranış - ödül

Ödül - davranış

Motivasyon - davranış

Açıklama:

Edimsel koşullama ile davranışların öğrenilmesi, davranış sonucunun ödüllendirilmesi ya da cezalandırılmasına bağlıdır. Ödül öğrenmeye götürürken, ceza davranıştan kaçınmayı getirir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Yağız bir davranışta bulunmuş ama sonraki günlerde bu davranışa bir daha başvurmamıştır. Bunun edimsel koşullanma kuramındaki nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?

O davranışa gerektiren durum ortadan kalkmıştır

Annesi o davranışı nedeniyle Yağız’a teşekkür etmiştir

Yağız o davranışla elde edilmek istenen sonucun başka bir yolunu bulmuştur

Annesi o davranışın sonuçları konusunda Yağızı bilgilendirmiştir

Annesi Yağız'ın sevdiği dondurmayı üç gün süreyle yasaklamıştır

Açıklama:

Yağız, eğer yaptığı davranışı sonraki günlerde tekrarlamamışsa; o davranış istenmeyen bir davranıştır. Anne istenmeyen bir davranışta bulunan oğlunun sevdiği dondurmayı üç gün süreyle yasaklamış olabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Pekiştireçlerin öğrenmedeki gücü ya da doğru kullanımı açısından aşağıdaki deyimlerin hangisi daha doğrudur?

Pekiştireç doğru davranış için kullanılmalıdır

Pekiştirilen davranış daha çok tekrarlanır

Pekiştireç ile doğru davranış arasında makul bir süre olmalıdır

Doğru davranış için mümkün olduğunca olumlu pekiştireç kullanılmalıdır

Pekiştireç kullanılırken içinde bulunulan koşullar dikkate alınmalıdır

Açıklama:

Birey, pekiştireci hangi davranışının karşılığı olduğunu fark etmelidir. Bunun için pekiştireç davranışın hemen sonrasında verilmelidir. Aradan zaman geçtiyse, verilen pekiştirecin hangi davranış için olduğu açıklanmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Olumlu davranış değişikliği sağlamak için aşağıdaki deyimlerden hangisi daha etkili olur?

Eti senin kemiği benim

Dayak cennetten çıkmadır

Us ile uslanmayanı etmeli tekdir, tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir

Dayak iyi bir şey olsa cennette kalırdı

Öğretmenin vurduğu yerde gül biter

Açıklama:

Davranış değişikliği meydana getirmek için mümkün olduğunca olumlu pekiştireç kullanılmaya çalışılmalıdır. Örneğin derste sıkılan bir öğrenciyi gürültü yapıyor diye sınıftan atan bir öğretmen, öğrencinin davranışını cezalandırmaktan çok pekiştirmiş olur.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Sosyal bilişsel öğrenme sürecinin aşamaları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Belleğe alma-dikkat etme- taklit etme-güdülenme

Dikkat etme- belleğe alma- taklit etme- güdülenme

Güdülenme- belleğe alma-dikkat etme- taklit etme-güdülenme

Güdülenme - dikkat etme- belleğe alma- taklit etme

Dikkat etme- taklit etme - belleğe alma- güdülenme

Açıklama:

Bandura; sosyal bilişsel öğrenme sürecini dikkat etme, hafızaya alma, taklit etme ve güdülenme olmak üzere dört temel aşamada incelemektedir

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi kısa süreli belleğin bir özelliği değildir?

Bir bilgi; uzun süreli belleğe aktarılıncaya kadar kısa süreli bellekte tutulur

Kısa süreli bellekteki bilginin kalış süresi, tekrar yapılarak uzatılabilir

Kısa süreli bellek bir bilginin tekrarı ile meşgulken başka bilgilerle ilgilenmez

Miller’e göre kısa süreli belleğin kapasitesi 7, art eksi 2 birim bilgiyi saklayacak kadardır

Zihinsel tekrar yapılmadığında; bir bilginin kısa süreli bellekte kalış süresi 2-30 saniyedir

Açıklama:

Kısa süreli bellekte bilginin kalış süresi zihinsel tekrar yapılmadığı sürece 2- 30 saniye ile sınırlıdır. Bilginin kısa süreli bellekte 30 saniyeden daha fazla kalması için zihinsel tekrar yapılması gereklidir

Doğru Cevap: A

Soru 10

Mustafa Bey uzun süreli bellek konusunda bildiklerini bir uzmanla paylaştığında; doğru bildiklerinden sadece birinin doğru olduğunu gördü. Mustafa Beyin doğru bildiği bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun süreli belleğin bilgi depolama kapasitesi sınırlıdır

Hatırlama; uzun süreli bellekteki bilgilerin gerektiğinde çağrılmasıyla oluşur

Bir bilgi hatırlanamıyorsa; o bilgi uzun süreli bellekten yok olmuş demektir

Uzun süreli bellek tektir; bütün bilgiler aynı bellekte saklanır

Uzun süreli bellekteki bir bilgi zaman zaman kullanılmazsa, giderek yok olur

Açıklama:

Hatırlama sorunu, yaşanıyorsa bu bilginin unutulduğu uzun süreli belleğin çalışmadığı manasına gelmez. Uzun süreli, bellekte bilgiler kaybolmaz, ancak bilgi uygun biçimde kodlanmamış ve uygun yere yerleştirilmemişse geri getirmede zorlukla karşılaşılır

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi içgüdüsel bir davranıştır?

Araba kullanma

Yaşlıya yer verme

Yemek yeme

Tango yapma

Göçmen kuşların göçü

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Öğrenme" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Tüm davranışlar öğrenilmiş değildir. Bazıları otomatik olarak kalıtımla getirilen zamanla azalan ve kaybolan refleksif ve içgüdüsel davranışlardır. Bebeğin her nesneyi ağzına götürmesi ve emmesi, dizin belli bir bölgesine vurulduğunda ileriye doğru fırlatılması, kuşların yuva yapmaları, belli mevsimlerde göç etmeleri gibi davranışlar öğrenme sonucu oluşmamıştır. Öğrenme, bireyin kendi yaşantısında çevresiyle belli düzeydeki etkileşimi yoluyla meydana gelmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Öğrenmede; başkalarının yaşantılarının gözlenmesi temel alınan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik öğrenme

Edimsel öğrenme

Sosyal-bilişsel öğrenme

Bilişsel öğrenme

Yarı davranışsal öğrenme

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Öğrenme" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Genel olarak davranışçı ve bilişsel olmak üzere iki temel öğrenme kuramından bahsedilmektedir. Davranışçı yaklaşımın içinde ele alınan klasik koşullama ve edimsel koşullama kuramlarında öğrenmede, çevrenin etkisi ön planda tutulurken, yarı davranışsal yarı bilişsel öğrenme ilkelerinin benimsendiği sosyal-bilişsel öğrenme yaklaşımında başkalarının yaşantılarının gözlemlenmesi temel alınır. Bilişsel öğrenme kuramlarında ise öğrenmede daha çok zihinsel süreçlerin ele alındığı alındığı görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

"İki yaşındaki bir çocuğun itfaiye aracının sirenini duyduğunda sıçrayarak ağlamaya başlaması" klasik koşullama ile öğrenmede yer alan hangi bileşeni içermektedir?

Koşulsuz Uyarıcı

Koşulsuz Tepki

Nötr Uyarıcı

Koşullu Uyarıcı

Koşullu Tepki

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Klasik Koşullama ile Öğrenmede Temel Kavramlar" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Koşulsuz Tepki: Bir koşulsuz uyarıcının her ortaya çıkışında organizmanın verdiği tepkidir. Pavlov’un deneyinde etten sonra oluşan salya, başarısızlık sonucu oluşan kaygı, yüksek ses sonrası korku birer koşulsuz tepkidir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi klasik koşullama ile öğrenme ilkelerinden "Genelleme"ye bir örnektir?

Evin köpeğini gezdiren babanın işten eve geldiğinde köpeğin sokak kapısına yönelmesi.

Asansöre binmeyen bir kişinin teleferiğe binmesi.

70'li yıllarda dinlendiğinde etkilenilen bir müzik parçasını 2000'li yıllarda duyduğunda etkilenmemek.

Babası sakallı ve bıyıklı bir çocuğun sakallı ve bıyıklı bir erkek gördüğünde ona doğru yönelmesi.

Böceklerden korkan bir çocuğun, büyüyünce korkmayıp yaşlandığında tekrar korkmaya başlaması.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Klasik Koşullama ile Öğrenme İlkeleri" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Genelleme: Öğrenme sonucu belirli bir uyarana verilen tepkinin, koşullama olmadan bu uyarana benzer uyaranlara da verilmesidir. Pavlow’un deneyinde genelleme, ışığa karşı salya tepkisi veren hayvanın ışığa benzer diğer uyarıcılara da salya tepkisi vermesidir. Çocuğun babasına benzeyen diğer erkeklere de olumlu tepkiler vermesi, yetişkinlerin tacizine uğrayan çocukların, diğer yetişkinlere de benzer korku ve kaygı duygularını hissetmesi genellemeye örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi edimsel koşullama ile öğrenmenin temel kavramlarından olan pekiştirmenin "değiştirilebilir pekiştiriciler" başlığı altında yer alır?

Altın, gümüş, bronz madalyalar

Cips, çikolata, sakız gibi atıştırmalıklar

Bilgisayar oyunları

Gülümseme

Oyuncaklar

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Edimsel Koşullama ile Öğrenmenin Temel Kavramları" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Pekiştirme: Edimsel koşullamada davranışlar, sonuçları tarafından kontrol edilmektedir. Davranış sonucunda canlı için hoş olan uyarıcılar ortama girdiğinde davranışın yapılma sıklığı artmaktadır. Pekiştireç, organizmanın yaptığı davranışı izleyen ve davranış sonrası organizma için hoşa giden, olumlu bir durum yaratarak, o davranışın ortaya çıkma olasılığını artıran uyarıcılara denir. Davranışların sıklığının artmasına ise pekiştirme denir. Edimsel koşullamada pekiştireçler birincil ve ikincil olmak üzere çeşitlenir. Birincil pekiştireçler, hayatı sürdürmek için gerekli olan pekiştireçlerdir. Yiyecek, su gibi pekiştireçler bu gruptandır. İkincil pekiştireçler ise hayatı devam ettirmek için gerekli değildir ama davranışın devamı için gereklidir. Beş tane ikincil pekiştireç kullanılır. Bunlar:
a. Tüketilebilir pekiştireçler (sakız, çikolata, şeker vb.)
b. Sosyal pekiştireçler (Gülümseme, başını, sırtını okşama, baş sallama vb.)
c. Etkinlik türü pekiştireçler (Oyun oynama, dışarı çıkma, bilgisayarda oynama vb.)
d. Değiştirilebilir pekiştireçler (Para, not vb.)
e. Somut pekiştireçler (oyuncaklar, favori sandalye, tişört vb.)
Değiştirilebilir pekiştireçler, diğer pekiştireçlerle değiştirilebilen ya da manevi değeri olan pekiştireçlerdir. Altın madalya, para ve notlar bu tür pekiştireçlere örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

"Öğrencinin ödevini yaparak, arkadaşları arasında öğretmeni tarafından azarlanmaktan kurtulması" hangi pekiştirme ile adlandırılır?

Somut

Aralıklı

Olumsuz

Simgesel

Değiştirilebilir

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Edimsel Koşullama ile Öğrenmenin Temel Kavramları başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Pekiştirme işlemi olumlu ve olumsuz olmak üzere iki türlüdür.
Olumsuz pekiştirme: Bireyin yaptığı davranış sonucu onun için hoş olmayan bir uyarıcı ortamdan çıkarılarak yapılan davranışın sıklığında artış meydana gelmesidir). Örneğin, öğrencinin öğretmenin azarlamasından kaçınmak için ödevini zamanında götürmesidir. Bu örnekte öğretmenin azarlaması öğrenci için olumsuz bir uyarıcıdır. Öğrenci ödevini zamanında götürme davranışı ile bu olumsuz uyarıcıdan kurtulmaktadır. Öğrenci yaptığı bu davranış sonucu olumsuz bir uyarıcıdan kurtulduğu için ödevini zamanında götürme davranışı süreklilik kazanacaktır. Olumsuz pekiştirme çoğu zaman ceza ile karıştırılmaktadır. Oysa ceza davranışın sıklığını azaltırken olumsuz pekiştirme ise davranışın sıklığını artırmaktadır. Olumsuz pekiştirmenin olumlu pekiştirmeden farkı ise olumlu pekiştirmede yapılan davranış sonrası bireyin hayatına olumlu bir uyarıcı girerken olumsuz pekiştirmede ise hayatından olumsuz bir uyarıcı çıkmaktadır. Her iki pekiştirmenin ortak noktası ise yapılan davranışın tekrarlanma sıklığını artırmalarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Sürekli "Milli Piyango Bileti" alma hangi pekiştirme türüne örnektir?

Sürekli

Aralıklı

Değişken zaman aralıklı

Sabit oranlı

Değişken oranlı

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Pekiştirme Tarifeleri" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
İki tür aralıklı pekiştirme vardır; Zaman aralıklı ve Oran Aralıklı Pekiştirme
Oran aralıklı pekiştirme: Pekiştirme orana yani yapılan davranışa bağlı olarak verilir. İki türlü oran aralıklı pekiştirme yapılır. Bunlar sabit oranlı pekiştirme ve değişken oranlı pekiştirmedir. Oran kavramı pekiştirme alacak davranışın sayısını ifade eden bir kavram olarak kullanılmaktadır. Sabit oranlı pekiştirme, belli orandaki davranış pekiştirilir. Bir terzinin her on parça üründen sonra prim alması, her beş doğru sorudan sonra tam not verilmesi bu pekiştirme türüne örnektir. Değişken oranlı pekiştirme tarifesinde değişen sayılardaki tepkiler pekiştirilir. Kumar makinaları, kumar oyunu, milli piyango bileti almak bu pekiştirme türüne örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Antrenmana geç kalan sporcuya antrenörü tarafından fazladan şınav çektirmesi edimsel koşullama ile öğrenmede hangi kavramla açıklanabilir?

Premack İlkesi

Olumsuz pekiştirme

Oran aralıklı pekiştirme

1. Tip Ceza

2. Tip Ceza

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Edimsel Koşullama ile Öğrenmede Ceza" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
I. Tip Ceza
Bireyin yaptığı olumsuz bir davranış sonucu onun hoşuna gitmeyen bir uyarıcıya maruz kalmasıdır. Örneğin, sınıfta konuşan bir öğrenciye öğretmenin kızması, takımda iyi performans göstermeyen sporculara antrenörün fazladan şınav çektirmesi, yardım istediğiniz bir kişinin sizi azarlaması bu tip cezaya örnektir. Yapılan davranış sonucu kişinin hayatına olumsuz bir uyarıcı girdiği için davranışın tekrarlama olasılığı azalacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

"Her yemekten sonra dişlerini fırçalayan ebeveynlerini gören çocuğun her öğenden sonra dişlerini fırçalaması" aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Gözlem yoluyla öğrenme

Zihinsel süreç yoluyla öğrenme

Taklit etme

Klasik öğrenme

Davranışsal öğrenme

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Sosyal-Bilişsel Öğrenme Yaklaşımı" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Gözlem yoluyla öğrenme, bireyin kendi yaşantıları sonucu değil, başkalarının davranışlarını izleyerek bir şeyler öğrenmeyi konu edinmektedir. Birey, her ne kadar gözlemlenen davranışlarla öğrense de gözlemlediği bilgiyi, bilişsel işlemden geçirerek daha detaylı bir şekilde işlemektedir. Gözlem yoluyla öğrenme basit bir taklitten çok karmaşık bir süreçtir. Bu yaklaşım, öğrenmenin davranışçı öğrenme yaklaşımlarında olduğu gibi bizzat kendi yaşantılarımız olmadan da taklit ve gözlem yaparak da öğrenebileceğimizi savunmaktadır. Özellikle bebekler ve çocuklar davranışlarının büyük kısmını gözlem yoluyla öğrenmektedirler. Örneğin, babasını traş olurken izleyen çocuğun da traş olması, diş fırçalarken gören çocuğun da dişlerini fırçalaması bunlara örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdaki süreçlerden hangisi Sosyal Bilişsel öğrenme süreçleri arasında yer almaz?

Dikkat etme

Hafızaya alma

Taklit etme

Güdülenme

Genelleme ve ayırt etme

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Sosyal-Bilişsel Öğrenme Süreçleri" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Bandura sosyal bilişsel öğrenme sürecini dikkat etme, hafızaya alma, taklit etme ve güdülenme olmak üzere dört temel aşamada incelemektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

"Matematik sınavında kopya çeken arkadaşının öğretmeni tarafından yakalanıp cezalandırıldığını görünce kopya çekmekten vaz geçmesi" öğrencinin sosyal bilişsel öğrenme kavramının hangi temel kavramından etkilendiğini gösterir?

Dolaylı pekiştirme

Dolaylı güdülenme

Dolaylı ceza

Dolaylı duygusallık

Modellerden öğrenme

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramının Temel Kavramları" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Sosyal-bilişsel öğrenme dolaylı öğrenme olduğundan, kuramın temel kavramları da dolaylıdır. Bandura’ya göre öğrenmeyi etkileyen dolaylı kavramlar, dolaylı pekiştirme, dolaylı ceza, dolaylı güdülenme, dolaylı duygusallıktır.
Dolaylı Ceza: Modelin istenmeyen davranışı sonucu cezalandırılması, gözleyenin o davranışı yapma eğilimini azaltır veya ortadan kaldırır. Bu durum, özellikle bir gruptaki, bir toplumdaki bireylerin kurallara uymalarını sağlama ve istenmeyen davranışlarını engellemede önemli bir role sahiptir. Örneğin sınıfta kopya çektiği için öğretmeni tarafından cezalandırılan arkadaşını gören öğrenci o hatalı davranışı tekrar etmeme eğiliminde olacaktır. Gözlemler, dolaylı cezanın olumsuz davranışların bırakılmasında çok etkili olmadığını göstermektedir. Örneğin, sigara içme davranışının kanser, ölüm riski gibi pek çok olumsuz durumla sonuçlanmasına rağmen insanların bu alışkanlıklarından vazgeçme oranlarında büyük değişiklik olmadığı görülmektedir. Bunun nedeni ise dolaylı cezanın kaybedenlerle ilişkilendirildiği ve kimsenin kendini kaybeden olarak tanımlamak istemediği için dolaylı cezanın etkili olmadığı ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Bilişsel öğrenme yaklaşımına göre arkadaşımızın 5-5-4-7-6-3-8 olarak verdiği telefon numarasını 554-76-38 olarak depolamamız kısa süreli bellek içinde hangi işlemi yaptığımızı gösterir?

Duygusal kayıt

Gruplama

Zihinsel tekrar

Sayısal kodlama

Anlamsal kayıt

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Bilgiyi İşleme Kuramı Bellek Türleri" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Gruplama: Bilginin küçük parçalarının ilişkili anlamlı bütünler haline getirilerek bilgi kapasitesinin artırılmasıdır. Örneğin, arkadaşımızın telefonda verdiği numarayı "5-3-2-2-5-4-3-", şeklinde depolayabileceğimiz gibi "532-254-33-23" şeklinde de gruplandırabiliriz. Bilgiyi gruplandırarak yedi birimlik bilgiyi üç birim halinde de saklayabiliriz ve geriye dört birimlik daha bilgiye yer kalabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Öğrenme kanallarından bize ulaşan bilgiler beynimizin hangi bölümüne kaydolmaktadır?

Hipokamp

Frontal lob

Broca alanı

Korteks

Beyincik

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Hafızanın Biyolojisi" başlıklı konuyu yeniden gözden geçiriniz.
Beyin korteksi de hafızanın oluşumunda önemli rol oynar. Beynin dış kısmı olan
korteks, beynin düşünen, konuşan, yazan, yeni buluşlar yapan, merak eden, plan yapan, öğrenmenin, zekanın ve hafızanın oluştuğu bölüm olup, sınırsız bir kapasiteye sahip görünmektedir. Üzerindeki görme, duyma ve diğer algılama merkezleriyle ve dış dünyayla sürekli iletişim halindedir. Bu kapasiteyi nöronlar arasında kurulan ilişkiler sağlamaktadır. Duyguları uyandıran olaylar orta beyinde bulunan "hipokamp" vasıtasıyla beyin korteksi üzerine kaydedilmektedir.
Çeşitli öğrenme kanallarından bize ulaşan bilgiler verdiğimiz önem derecesine göre kortekse kaydolmaktadır. Merak ve ilgi duymadığımız, önemsemediğimiz; kısacası duyguların hareketlenmediği bilgiler düşük frekanslı elektrik sinyalleri şeklindedir. Sonuçta zayıf sinaptik bağlar oluşur ve beyin korteksine kayıt işlemi gerçekleşmez. Çünkü böyle durumlarda "alıcılar" (duygular) harekete geçmemektedir. Duyguların uyandığı olaylarda ise hipokamp hareketlenmekte, beynin en dış tabakasında bulunan "kortekse" kayıt işlemi tamamlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi "öğrenme" teriminin tanımıdır?

Öğrenme, insanoğlu doğduğu andan itibaren başlayıp ölümüyle sonuçlanan bir süreçtir.

Öğrenme, insanoğlu çocukluğundan itibaren başlayıp ölümüyle sonuçlanan bir süreçtir.

Öğrenme, bireyin okula başladığı andan itibaren başlayıp ölümüyle sonuçlanan bir süreçtir.

Öğrenme, insanoğlunun kendini bildiği andan itibaren başlayıp ölümüyle sonuçlanan bir süreçtir

Öğrenme, bireyin kendi kararlarını almaya yeterliolduğu andan itibaren başlayıp ölümüyle sonuçlanan bir süreçtir

Açıklama:

Öğrenme, insanoğlu doğduğu andan itibaren başlayıp ölümüyle sonuçlanan bir süreçtir

Doğru Cevap: A

Soru 25

Öğrenme konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Sadece yeni bir beceri kazanmada ya da akademik konuda uzmanlaşmada değil sosyal, duygusal ve kişilik gelişiminde de öğrenmelerden söz edebiliriz.

Öğrenme sadece yeni bir beceri kazanmayı ya da akademik konuda uzmanlaşmayı kapsar.

Bebekler kendini besleyen ve şefkat gösteren kişiyi diğerlerinden ayırt etmeyi öğrenme sayesinde kazanırlar.

Çocuklar cinsiyetlerinin farklı olduğunu öğrenme sayesinde kazanırlar.

Ergenler soyut düşünmeyi, yetişkinler mesleki becerileri öğrenme sayesinde
kazanırlar.

Açıklama:

Öğrenme sadece yeni bir beceri kazanmayı ya da akademik konuda uzmanlaşmayı değil sosyal, duygusal ve kişilik gelişiminde de öğrenmelerden söz edebiliriz. Bebekler kendini besleyen ve şefkat gösteren kişiyi diğerlerinden ayırt etmeyi, çocuklar cinsiyetlerinin farklı olduğunu, ergenler soyut düşünmeyi, yetişkinler mesleki becerileri öğrenme sayesinde kazanırlar
Öğrenme sadece yeni bir beceri kazanmayı ya da akademik konuda uzmanlaşmayı kapsamaz.

Doğru Cevap: B

Soru 26

"Psikolojinin konusu sadece objektif yöntemlerle ölçülebilen ve değerlendirilebilen davranışlardır. Bu yaklaşımın dayandığı anlayış “objektif olmayan, kanıtlanamayan, somut olarak ölçülüp değerlendirilemeyen hiçbir yaklaşımın değeri yoktur” ilkesi üzerine temellenmiştir. Öğrenmede, çevresel süreçler önemlidir. Zihni boş bir levha olarak dünyaya geldiğine inanılan birey için doğduğu andan itibaren öğrenme süreci başlar. Söz konusu yaklaşıma göre öğrenme, insan ya da hayvanların çeşitli uyarıcılar ve tepkiler arasında basit bağlar kurdukları zaman gerçekleşir."
Yukarıdaki yaklaşım hangi anlayışı işaret etmektedir?

Bilişsel

Öğrenmeci

Davranışçı

İşitsel

Bilimsel

Açıklama:

Davranışçıların anlayışı yansıtılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi klasik koşullamadaki temel kavramlardandır?

Dikkat Etme Süreci

Ceza

Premack İlkesi

Koşulsuz Uyarıcı

Pekiştirme

Açıklama:

Koşulsuz Uyarıcı

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi edimsel koşullamanın öncülerinden biridir?

İngiliz psikolog ve eğitimci Edward Lee

Amerikalı psikolog ve eğitimci Coon Mitterer

Alman psikolog ve eğitimci Mark Lee

Fransız eğitimci Edward Lee

Amerikalı psikolog ve eğitimci Edward Lee

Açıklama:

Amerikalı psikolog ve eğitimci Edward Lee

Doğru Cevap: E

Soru 29

Edimsel koşullamada davranışlar ne için öğrenilmektedir?

Edimsel koşullamada, belirli uyarıcıların var olduğu bir ortamda davranışlar ödül kazanmak ya da cezadan kaçınmak için öğrenilmektedir.

Edimsel koşullamada, belirli uyarıcıların var olmadığı bir ortamda davranışlar ödül kazanmak ya da cezadan kaçınmak için öğrenilmektedir.

Edimsel koşullamada, uyarıcıların belirsiz olduğu bir ortamda davranışlar ödül kazanmak ya da cezadan kaçınmak için öğrenilmektedir.

Edimsel koşullamada, hiçbir uyarıcınin olmadığı bir ortamda davranışlar ödül kazanmak ya da cezadan kaçınmak için öğrenilmektedir.

Edimsel koşullamada, belirli uyarıcıların var olduğu bir ortamda davranışlar ödül kazanmak değil cezadan kaçınmak için öğrenilmektedir.

Açıklama:

Edimsel koşullamada, belirli uyarıcıların var olduğu bir ortamda davranışlar ödül kazanmak ya da cezadan kaçınmak için öğrenilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

"Bireyin yaptığı davranış sonucu onun için hoş olmayan bir uyarıcı ortamdan çıkarılarak yapılan davranışın sıklığında artış meydana gelmesidir. Örneğin, öğrencinin öğretmenin azarlamasından kaçınmak için ödevini zamanında götürmesidir. Bu örnekte öğretmenin azarlaması öğrenci için olumsuz bir uyarıcıdır. Öğrenci ödevini zamanında götürme davranışı ile bu olumsuz uyarıcıdan kurtulmaktadır. Öğrenci yaptığı bu davranış sonucu olumsuz bir uyarıcıdan kurtulduğu için ödevini zamanında götürme davranışı süreklilik kazanacaktır. Olumsuz pekiştirme çoğu zaman ceza ile karıştırılmaktadır. Oysa ceza davranışın sıklığını azaltırken olumsuz pekiştirme ise davranışın sıklığını artırmaktadır. Olumsuz pekiştirmenin olumlu pekiştirmeden farkı ise olumlu pekiştirmede yapılan davranış sonrası bireyin hayatına olumlu bir uyarıcı girerken olumsuz pekiştirmede ise hayatından olumsuz bir uyarıcı çıkmaktadır. Her iki pekiştirmenin ortak noktası ise yapılan davranışın tekrarlanma sıklığını artırmalarıdır."
Yukarıda hangi pekiştirme türünden söz edilmektedir?

Olumlu pekiştirme

Olumsuz pekiştirme

Aralıklı pekiştirme

Sürekli pekiştirme

Değişken oranlı pekiştirme

Açıklama:

Olumsuz pekiştirme

Doğru Cevap: B

Soru 31

Simgesel ödülle pekiştirmede hangi işlemlerin yapılması gerekir?

Öncelikle değiştirilmeme istenilen davranışların belirlenmesi gerekir. Programın
başarıya ulaşması için öncelikle bireyde hangi davranışların değiştirilmesi istendiğine karar verilmesi gerekir. Bu amaçla bireyin davranışları incelenir ve bu davranışlardan istenen ve istenmeyenler belirlenir.
• Değiştirilecek davranışlar belirlendikten sonra simgesel ödülün ne olacağına ve her davranışın karşılığında kaç simge verileceğine öğrencilerle birlikte karar verilir. Simgesel ödül, öğrencinin adına açılan bir kartona yıldız çizme ya da yapıştırma, boncuk verme, renkli kartonlardan yapılmış küçük çiçek figürleri vb. olabilir.

Öncelikle değiştirilmek istenilen davranışların belirlenmesi gerekir. Programın
başarıya ulaşması için öncelikle bireyde hangi davranışların değiştirilmesi istendiğine karar verilmesi gerekir. Bu amaçla bireyin davranışları incelenmeksizin yapılacaklar belirlenir.
• Değiştirilecek davranışlar belirlendikten sonra simgesel ödülün ne olacağına ve her davranışın karşılığında kaç simge verileceğine öğrencilerle birlikte karar verilir. Simgesel ödül, öğrencinin adına açılan bir kartona yıldız çizme ya da yapıştırma, boncuk verme, renkli kartonlardan yapılmış küçük çiçek figürleri vb. olabilir.

• Öncelikle değiştirilmek istenilen davranışların belirlenmesi gerekir. Programın
başarıya ulaşması için öncelikle bireyde hangi davranışların değiştirilmesi istendiğine karar verilmesi gerekir. Bu amaçla bireyin davranışları incelenir ve bu davranışlardan istenen ve istenmeyenler belirlenir.
• Değiştirilecek davranışlar belirlendikten sonra simgesel ödülün ne olacağına ve her davranışın karşılığında kaç simge verileceğine öğrencilerle birlikte karar verilir. Simgesel ödül, öğrencinin adına açılan bir kartona yıldız çizme ya da yapıştırma, boncuk verme, renkli kartonlardan yapılmış küçük çiçek figürleri vb. olabilir.
• Simgeler belirlendikten sonra elde edilen simgelerin nasıl harcanacağına, yani birincil pekiştireçlerin neler olacağına ve bunların kaç simgeye bedel olduğuna karar verilmesi gerekir. Pekiştireçler seçilirken öğrencinin ihtiyaç ve tercihleri göz önünde bulundurulmalıdır. Pekiştireçlerin bedeli, çocuk için çekiciliğine göre, çocukla birlikte belirlenmelidir.

Değiştirilecek davranışlar belirlendikten sonra simgesel ödülün ne olacağına ve her davranışın karşılığında kaç simge verileceğine öğretmen karar verir. Simgesel ödül, öğrencinin adına açılan bir kartona yıldız çizme ya da yapıştırma, boncuk verme, renkli kartonlardan yapılmış küçük çiçek figürleri vb. olabilir.
• Simgeler belirlendikten sonra elde edilen simgelerin nasıl harcanacağına, yani birincil pekiştireçlerin neler olacağına ve bunların kaç simgeye bedel olduğuna karar verilmesi gerekir. Pekiştireçler seçilirken öğrencinin ihtiyaç ve tercihleri göz önünde bulundurulmalıdır. Pekiştireçlerin bedeli, çocuk için çekiciliğine göre, çocukla birlikte belirlenmelidir.

Değiştirilecek davranışlar belirlendikten sonra simgesel ödülün ne olacağına ve her davranışın karşılığında kaç simge verileceğine öğrencilerle birlikte karar verilir. Simgesel ödül, öğrencinin adına açılan bir kartona yıldız çizme ya da yapıştırma, boncuk verme, renkli kartonlardan yapılmış küçük çiçek figürleri vb. olabilir.
• Simgeler belirlendikten sonra elde edilen simgelerin nasıl harcanacağına, yani birincil pekiştireçlerin neler olacağına ve bunların kaç simgeye bedel olduğuna karar verilmesi gerekir. Pekiştireçler seçilirken öğrencinin ihtiyaç ve tercihleri göz önünde bulundurulmaz. Pekiştireçlerin bedeli, çocuk için çekiciliğine göre, çocukla birlikte belirlenmelidir.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 32

Sosyal-bilişsel öğrenme kuramı kim tarafından, ne zaman geliştirilmiştir?

Albert Bandura tarafından 1970’lerde geliştirilmiştir.

Albert Bandura tarafından 1990’larda geliştirilmiştir.

Edward Lee Thorndike tarafından 1970’lerde geliştirilmiştir.

Ivan Pavlov tarafından 1970’lerde geliştirilmiştir.

Ivan Pavlov tarafından 1980’lerde geliştirilmiştir.

Açıklama:

Albert Bandura tarafından 1970’lerde geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerin hangisi birincil pekiştireç grubunda yer almaktadır?

Çikolata

Bisiklete binme

Gülümseme

Ödevini yapmayan çocuğun çizgi film izleyememesi

Açıklama:

Olumsuz pekiştirme bireyin yaptığı davranış sonucu onun için hoş olmayan bir uyarıcı ortamdan çıkarılarak yapılan davranışın sıklığında artış meydana gelmesinin sağlanmasıdır. Emniyet kemerini takınca uyarı sesinin sona ermesi olumsuz pekiştirme örnektir. Diğer uygulamalar ise tip I ve tip II ceza uygulamalarına örnektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Davranış Bilimlerine Giriş - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler