Türk İslam Edebiyatı - İlahiyat | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Seçeneklerden hangisi Hegel'in sınıflamasına göre fonetik sanatın bir örneğidir?

Heykel

Mimari

Resim

Mûsiki

Edebiyat

Açıklama:

Alman düşünürü Hegel, güzel sanatları, plastik, fonetik ve söz sanatı olmak
üzere üç guruba ayırır. Plastik sanatlar, heykel ve dekoratif sanatlar,
mimari ve resimdir. Fonetik sanat, mûsikî; söz sanatı ise, edebiyattır. Beş
temel sanattan birisi olan edebiyatın insanı mukaddes duygu, ortak şuur ve
vicdan etrafında birleştiren ve ona ahlâkî açıdan yön veren dinle bir ilişkisi
var mıdır? Eğer var ise, bunun mahiyeti nedir? Her şeyden önce şunu ifade
etmek gerekir: Güzel sanatların başlangıcı hakkında araştırmalar yapan ilim
adamları ve estetik zevkin ortaya çıkışını ve gelişimini araştıran uzmanlar,
mûsikînin, raksın, şiir ve edebiyatın menşeinin din olduğu kanaatine sahiptirler
(Köprülü: 1989, 49). Diğer bir ifadeyle sanatın ilk örnekleri ayinlerde ortaya
çıkmıştır. Şiirin de ilk örnekleri bu ayinlerde söylenmiştir. En azından
Türk şiirinin, Şeylân, Sığır ve Yuğ adlarıyla bilinen ayinlerde söylenerek geliştiğini
bilmekteyiz. Dolayısıyla buralarda söylenen yahut okunan şiirler de
dinî içeriğe sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Seçeneklerden hangisi eski türklerde toplumun en önemli aktörü olan şamanın özelliklerinden biri değildir?

Şifacı

Büyücü

Rakkas

Şair

Komutan

Açıklama:

Başlangıçta din adamları, aynı zamanda ilk sanatkârlardır. Dinî ayini idare
eden şaman, bu görevinin yanında, şifacı, büyücü, mûsikîşinâs, rakkas ve
şairdir. Toplumun en önemli aktörü olan şaman, söylediği şiirlerle sözlü kültüre,
sanata ve edebiyata hayat vermiştir. Bu dönemde Kam, Oyun, Bahşı ve
Ozan gibi isimlerle anılan şair (Köprülü: 1986, 67-69), toplumsal hadiseleri
destân şeklinde şiire dönüştürmenin yanında, ölenlerin arkasından sagu, lirik
duyguları ifade eden koşuk ve hikmete ilişkin savlar söylemiştir. İslâmlaşma
öncesi bu edebî eserlerde, içinde bulunulan dinin değerlerini, inanç esaslarını,
ilkelerini ve beslediği duyguyu bulmak mümkündür.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Türklerin islamı kabulünden sonra edebi eserlerin gelişim seyri ile ilgili olarak seçeneklerden hangisi söylenebilir?

Eski şaman kültürünün etkisinde gelişmiştir.

Doğrudan dini kaynaklardan beslenerek iki koldan gelişmiştir.

Farklı edebi akımların ortaya çıkmasıyla yeni bir boyut kazanmıştır.

Türk kültürüne tamamen yeni edebi türler içerisinde gelişim göstermiştir.

Ağırlıklı olarak sözlü kaynaklar ile geliştirilmişlerdir.

Açıklama:

İslâmlaşmayla birlikte edebiyat ve din ilişkisi daha zengin bir mahiyet kazanmıştır.
Nitekim Türkler İslâmlaşma sürecinde tabii bir kültür değişimi yaşamış,
yeni bir estetik anlayış içerisinde kendilerini bulmuşlardır. Bu estetik
anlayış, dünya görüşünde, yaratılış telakkisinde, hayat ve varlık tasavvurunda
kendini göstermiştir. Bütün bunlar içine girilen yeni dil havzası içerisinde
yeni edebî eserlerin hayat bulmasını sağlamıştır. Bu dönemde doğrudan doğruya
dinî kaynaktan beslenen edebî eserlerin iki koldan gelişim gösterdiğini
söylemek mümkündür:
1. Dinî metinleri açıklamayı ve öğretmeyi amaçlayan edebî eserler.
2. Dinî duyguyu ve tecrübeyi aktaran edebî eserler.
Her iki kol da Kur’an, Hz. Peygamber’in sünneti, İslâm Tarihi gibi dinî
metinlerden beslenerek gelişmiştir. Fakat ilkinde, İslâmi ilimlerin temel kavramları,
mantığı ve metodundan yararlanarak gelişen bir edebiyat vardır. Daha
doğrusu bu türden eserler, edebiyatın dil ve ifade imkânından yararlanarak
dinî düşünceyi ve ilmi birikimi sunan edebî eserlerdir. İkincisinde ise, din dilinin
tecrübeyle, hayatla ve zamanla buluşması söz konusudur. Bu da kendi
içinde iki kategoride kendini gösterir: Sanatı önceleyen eserler ve sufi şairlerin
eserleri.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Sanat kavramı ile ilgili olarak seçeneklerden hangis söylenebilir?

Nesnel bir kavramdır.

Toplumun tamamına hitap eder.

Bireysel yaşantılara dayalıdır.

Tamamen gerçekliğe bağlıdır.

Toplumun değişmeyen dinamiklerindendir.

Açıklama:

Toplum olarak yaşanan büyük hadiseler sanatı etkiler. Sanat, yapısı itibariyle,
sübjektif ve şahsi yaşantılara dayalı olsa da, toplumsal hadiselerden uzak da
değildir. Bir bakıma sanat, gerçekliği estetik ve zevk uyandıran sembollerle
ifade etmektir. Dolayısıyla göçler, savaşlar, yenilgiler, başarılar ve doğal felaketler
sanatçı üzerinde derin tesir yaratır. Diğer bir ifadeyle, bu hadiseler
sosyal değişmeye sebep olduğu gibi, sanat anlayışının, formların, malzemenin
ve dilin değişmesine de sebep olur. Sosyal değişme, sosyal ve kültürel
yapılarda, gözlenebilir farklılıkları ifade eden bir kavramdır (Turhan:1987,
49). Sanat, sosyal değişmenin göstergelerinden biridir. Toplumdaki değişmeleri
sanat eserinden yola çıkarak izah etmek mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Seçeneklerden hangisi İslam öncesi Türk edebiyatının temel özelliklerinden biridir?

Köktürk edebiyatı olarak da adlandırılır.

Ağırlıklı olarak yazılı edebiyata dayanır.

En gelişmiş unsuru şiirdir.

Başka toplumların etkisinden ari bir edebiyattır.

Eski İran etkisiyle gelişmiştir.

Açıklama:

İslâm Öncesi Türk Edebiyatı, başlangıçtan İslâm’ın kabul edildiği zamana
kadar sürer. Yazılı metinleri itibariyle miladi VIII. yüzyıldan itibaren başlayan
bu edebiyat, sözlü kültür içerisinde daha eskilere dayanır. Bu dönem, dil,
ifade, duyuş ve zevk itibariyle millî edebiyat dönemi olarak nitelendirilir.
Çünkü daha çok göçebe bir toplum özelliğine sahip olunması sebebiyle, başka
toplumların ve kültürlerin etkisinden uzak kalınmıştır.
İslâm Öncesi Türk Edebiyatı yazılı ve sözlü olarak gelişmiştir. Yazılı edebiyatın
iki önemli kolu vardır: Köktürk (Göktürk) dönemi ve Uygur dönemi.
Köktürkler, yazılı edebiyatı bulunan ilk devlettir. Bu dönemden geriye kalan
en önemli eser, VIII. yüzyılın ilk yarısında dikilen Orhon Abideleri(
Orhon Kitabeleri, Orhon Yazıtları)’dir. Miladi VIII. Yüzyılda Kül Tigin,
Bilge Kağan ve Tonyukuk adına dikilmiş olan bu abideler, dil, tarih ve edebiyat
değeri bakımından önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

İslam Öncesi Türk edebiyatının önemli edebi türlerinden biri de destanlardır. Seçeneklerde verilen destanlardan hangisi İslam öncesi Türk edebiyatının en önemli destanı olarak kabul edilir?

Yaratılış

Alp Er Tunga

Bozkurt

Ergenekon

Oğuz Kağan

Açıklama:

Türklerin kabul ettikleri en eski din, Şamanizm’dir. Şamanizm, doğaya
tapma, doğaüstü güçlere inanma temeline dayanan bir inanç sistemidir. Şaman
yahut kam, bu dinin rehberidir. Aynı zamanda şair de olan şaman yahut
kamın söyledikleri şiirler, İslâm Öncesi Türk Edebiyatı’nın ilk sözlü edebî
ürünleridir. Bunlar, destanlar, sagular, koşuklar ve savlardır. Destanların çoğu
bu dönemde ortaya çıkmıştır. Türk destanlarından bazıları şunlardır: Yaratılış,
Alp Er Tunga, Oğuz Kağan, Bozkurt, Ergenekon, Türeyiş ve Göç destanları.
Bu destanlardan en önemlisi, Oğuz Kağan Destanı’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

İslam öncesinde seçilerek Kabe'nin duvarlarına asılmaya hak kazanan şiirlere ne ad verilirdi?

Manzum

Muallakât

Mersiye

Ukaz

Sagu

Açıklama:

Türk Edebiyatı, İslâmiyet’le birlikte yenilenmiş ve gelişmiştir. İslâm, semâvî
dinlerin sonuncusudur. Miladi 610 tarihinde Arap yarımadasında doğan
İslâm’ı, Arabistan sınırları dışında ilk kabul edenler İranlılar olmuştur. Bu
bakımdan İslâm edebiyatı, eski Arap ve İran (Pehlevî) edebiyatlarının estetik
formlarından yararlanarak gelişmiştir. Bilhassa Cahiliye Dönemi olarak nitelendirilen
İslâm öncesi Arap toplumu şiire büyük değer vermiştir. Arap yarımadasının
çeşitli yörelerinde kurulan Ukaz gibi panayırlarda şiir yarışmaları
yapılmıştır. Buralarda eleştiri süzgecinden geçirilerek seçilmiş şiirler tomarlara
yazılarak Kâbe’nin duvarına asılmıştır. Kâbe duvarına asılan bu tür şiirlere muallakât denir. Bu şiirlerin ve eski İran şiirinin müslüman şairleri etkilemediği
düşünülemez

Doğru Cevap: B

Soru 8

Türk-İslam edebiyatı ile ilgili olarak seçeneklerden hangisi söylenebilir?

İslamla birlikte tamamen yeni bir şekil almıştır.

Eski tür ve içerik özelliklerini korumuştur.

Türk milletinin milli karakterini islamla birlikte yeni bir ruha dönüştürmüştür.

Özellikle Fars ve Arap edebiyatlarından etkilenerek onların uyak kurallarına bağlı kalmıştır.

Toplumdan uzak bir içerik kimliğine bürünmüştür.

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatı, İslâm Öncesi Türk Edebiyatı’na millî edebiyat
özelliği kazandıran millî üslûp ve karakteri yok saymamıştır. Millî üslûp, dil,
hece vezni, dörtlüklerle oluşan nazım şekilleri ve kafiye anlayışıyla belirginlik
kazanır. Bu üslûp, Türk-İslâm Edebiyatı içinde kullanılarak gelişmiştir.
Halk Edebiyatı, Aşık Edebiyatı ve Tekke Edebiyatı gibi isimlerle nitelendirilen
edebî faaliyetler millî üslûpla varlık kazanmıştır. Tanzimat’tan itibaren
gelişen ve devam eden yeni edebî anlayışta millî edebiyatın formları şairler
için yeni imkânlar sunmuş; âşık yahut tasavvuf edebiyatı geleneğinde yetişmemiş
şairler de millî üslûpta şiirler yazmışlardır. Türk milletini diğerlerinden
ayıran değerler manzûmesi olan millî karakter ise, edebî eserde işlenen
yiğitlik, bilgelik ve doğruluk gibi kavramlar, ışık, ağaç, bozkurt, kadın, at ve
su gibi imgeler ve mitolojik temaları ifade eder. Millî karakter, İslâmlaşmayla
birlikte yeni bir ruha bürünmüştür. Bu ruhun temelinde tevhit ve iman vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Kronolojik olarak bakıldığında Türk_İslam edebiyatının kiminle başladığı kabul edilir?

Karahanlılar

Gaznelilier

Büyük Selçuklular

Beylikler

Osmanlı

Açıklama:

Kronolojik olarak Karahanlılar döneminde ilk ürünlerini veren bu edebiyat,
Selçuklular döneminde gelişmiş ve Osmanlı döneminde klasikleşmiştir.
Bu tarihi seyir, edebî eserin özünde herhangi bir değişikliğe sebebiyet vermez.
Çünkü bu üç dönemde de sanatkâr, İslâm ilimlerinin ve düşüncesinin
imkânlarından yola çıkarak eserini yazmıştır. Dünya görüşü, hayat ve varlık
anlayışı, sanata yüklediği anlam, edebî eserden beklentileri gibi temel konular
aynıdır. Bu aynilik, Tanzimat ile birlikte kırılmaya uğrayacaktır. Tanzimat,
III. Selim döneminden itibaren bir devlet politikası olarak uygulanmaya
konan ıslahat hareketlerinin neticesi olarak hayata geçirilen modernleşme ve
yenilenme döneminin adıdır. 1839 yılında Gülhane Hatt-ı Şerîfi’nin okunmasıyla
başlayan bu süreç, bir kısım sosyal ve kültürel değişmeleri içerir. Bu
değişim yeni edebî anlayışı da beraberinde getirmiştir. Dolayısıyla bazı edebiyat
tarihçileri, İslâm uygarlığı çerçevesinde gelişen Türk-İslâm Edebiyatı’nın
yerini Tanzimat Edebiyatına bıraktığını ileri sürmüşlerdir

Doğru Cevap: A

Soru 10

Seçeneklerden hangisi Türk-İslam edebiyatının dini-edebi türler dışındaki alanlarda yazılan türlere bir örnek olabilir?

Hilye-i şerif

Manzum ilmihal

Akaidname

Kıyafetname

Pendname

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatı’nın metinlerinin bir bölümü, dinî-edebî türler olarak
bilinen, satır arası veya manzum Kur’an tercümeleri, Kırk Hadis, Hilye-i
Şerîf, manzum ilmihal, akaidnâme, Kâbe-nâme, Siyer-i Nebî, Tasavvufnâme
ve pendnâme gibi doğrudan doğruya dinî, ahlâkî ve tasavvufî konuları ele
almaktadır. Bunlardan başka, cenknâme, sihhatnâme ve kıyâfetnâme gibi tarih,
sağlık ve ilm-i kıyâfet konularını anlatan eserler de yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

(I) Din, edebiyatın kaynağıdır ve onun tanınmasında, yayılmasında ve kültürel değerlerini oluşturmasında edebî eserin dil, ifade ve formlarından yararlanan bir sosyal kurumdur. (II) Din bireyi mukaddes duygu, ortak şuur ve vicdan etrafında birleştirir; ahlâkî bir kurum olarak insanlara yön verir, bireyi içten kuşatarak yönlendirir. Bunu da büyük oranda sözün büyülü gücünden yararlanarak yapar. (III) Kutsal metinler, bir yandan okuyana dinin temel ilkelerini öğretirken, öte yandan da onu metafizik gerçeklikle buluşturur. Böylece dindar, kutsal kitabı okurken edebî bir bilince ve dil zevkine de ulaşır. (IV) Ulaşılan bu bilinç ve dil zevki, sanatın merkezinde ye alan estetik duyguyu ifade eder. (V) Din, metafizik problemlere getirdiği çözümler, hayata yüklediği anlam, varlık, bilgi ve ahlak anlayışıyla estetik duyguyu besleyen en önemli kaynaktır. Yukarıdaki ifadelerden hangisi, din ile edebiyat arasındaki ikircikli ilişkiye vurgu yapar?

III

Açıklama:

Din, farklı disiplinler açısından ele alınıp tanımı yapılan bir kavramdır. Kelimenin etimolojik kökeni ve tariflerinin yanında, kaynağı, tasnifi, bireyi ve toplumu etkileyen ilkeleri ve esasları itibariyle de tanımlanmıştır. Bununla birlikte edebiyat açısından dinin tarifini yapmak güçtür. Çünkü din, bir yönüyle edebiyatın kaynağıdır; diğer yönüyle de tanınmasında, yayılmasında ve kültürel değerlerini oluşturmasında edebî eserin dil, ifade ve formlarından yararlanan bir sosyal kurumdur.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Bazı kutsal metinlerde geçen “önce söz vardı” ifadesi, aşağıda verilmiş olan durumlardan hangisinin göstergesidir?

Edebiyatın, insanı mukaddes duygu, ortak şuur ve vicdan etrafında birleştirmesi

Edebiyatın, insana ahlâkî açıdan yön veren dinle ilişkili oluşu

Edebiyatın menşeinin din oluşu

Sözün insandan eski oluşu

İnsanın varoluşuyla birlikte sözün de var oluşu

Açıklama:

Bazı dilbilimciler insanın varoluşuyla birlikte sözün de var olduğu kanısındadırlar. Hatta bazı kutsal metinlerde, “önce söz vardı” denilmektedir. Bu ifadeyi esas alan bazı dilbilimciler, sözün insandan eski olduğunu düşünmektedirler. Her halükarda söz, insanla yahut insandan evvel vardı ve bu söze bağlı olarak da edebiyat sanatı ortaya çıktı. Demek ki, sözlü kültür içinde gelişen edebiyat sanatının kökleri insanlık tarihi kadar eskidir. Dil, insanın yaptığı yeni keşiflerle, içine girdiği yeni toplum ve medeniyetlerle birlikte değişen ve gelişen bir varlıktır. Edebiyat da dile paralel olarak gelişmiş, başlangıçta dinî törenlerde söylenen dua ve ilahilerle sınırlı iken, zamanla dünyevî (maddi/seküler) alana doğru dönüşmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Şamanlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Dinî ayini idare etmesi

Şifacı, büyücü, mûsikîşinâs, rakkas ve şair olması

Toplumsal hadiseleri destân şeklinde şiire dönüştürmesi

Ölenlerin arkasından sagu, lirik duyguları ifade eden koşuk ve hikmete ilişkin savlar söylemesi

Edebî eserleri, İslam içinde bulunulan dinin değerler, inanç esasları, ilkeler ve duygularla yorumlaması

Açıklama:

Başlangıçta din adamları, aynı zamanda ilk sanatkârlardır. Dinî ayini idare eden şaman, bu görevinin yanında, şifacı, büyücü, mûsikîşinâs, rakkas ve şairdir. Toplumun en önemli aktörü olan şaman, söylediği şiirlerle sözlü kültüre, sanata ve edebiyata hayat vermiştir. Bu dönemde Kam, Oyun, Bahşı ve Ozan gibi isimlerle anılan şair, toplumsal hadiseleri destân şeklinde şiire dönüştürmenin yanında, ölenlerin arkasından sagu, lirik duyguları ifade eden koşuk ve hikmete ilişkin savlar söylemiştir. İslâmlaşma öncesi bu edebî eserlerde, içinde bulunulan dinin değerlerini, inanç esaslarını, ilkelerini ve beslediği duyguyu bulmak mümkündür.

Doğru Cevap: E

Soru 14

İslâmi ilimlerin temel kavramları, mantığı ve metodundan yararlanma
Edebiyatın dil ve ifade imkânından yararlanarak dinî düşünceyi ve ilmi birikimi sunma
Din dilini tecrübe, hayat ve zamanla buluşturma

Yukarıdakilerden hangileri, dini duyguyu ve tecrübeyi aktaran eserlerin yaklaşımları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-II

II-III

Açıklama:

Bu dönemde doğrudan doğruya dinî kaynaktan beslenen edebî eserlerin iki koldan gelişim gösterdiğini söylemek mümkündür:

Dinî metinleri açıklamayı ve öğretmeyi amaçlayan edebî eserler.
Dinî duyguyu ve tecrübeyi aktaran edebî eserler.

Her iki kol da Kur’an, Hz. Peygamber’in sünneti, İslâm Tarihi gibi dinî metinlerden beslenerek gelişmiştir. Fakat ilkinde, İslâmi ilimlerin temel kavramları, mantığı ve metodundan yararlanarak gelişen bir edebiyat vardır. Daha doğrusu bu türden eserler, edebiyatın dil ve ifade imkânından yararlanarak dinî düşünceyi ve ilmi birikimi sunan edebî eserlerdir. İkincisinde ise, din dilinin tecrübeyle, hayatla ve zamanla buluşması söz konusudur.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Dinî duygu ve düşünce, edebî eserde söz ve mana sanatlarıyla yoğrulur.
Bizzat tecrübe edilen ve içselleştirilen konular sanata dönüştürülür.
Dinî duygu, düşünce ve semboller, bu türden eserler için, sadece benzetme, tasvir ve çağrışımlar açısından bir araçtır.
Sanat, duyumsanan ve idrak edilen hakikatin sunulmasının aracıdır.

Yukarıdakilerden hangileri, sanatı önceleyen eserlerin özellikleri arasında yer alır?

I-II

I-III

II-III

II-IV

III-IV

Açıklama:

Sanatı önceleyen eserler, dinî duyguyu ve düşünceyi edebî eserde söz ve mana sanatlarıyla yoğuran eserlerdir. Şair, her şeyden önce sanatkârdır. Fakat bu sanatını ortaya korken içinde yaşadığı kültürün dil zenginliklerinden yararlanır. Dinî duygu, düşünce ve semboller, bu türden eserler için, sadece benzetme, tasvir ve çağrışımlar açısından bir araçtır. Oysa sufi şair, dinî duyguyu yoğun bir şekilde yaşadığından, bizzat tecrübe ettiği ve içselleştirdiği konuları sanata dönüştürür. Sanat onun için duyumsadığı ve idrak ettiği hakikati sunmasına yarar. Her ne kadar o edebiyata faydacı nazarla baksa da, yine de eserinde edebî heyecan, zevk ve ahengi ihmal etmez. Bu bakımdan onda hikmetli söz sanata ve lirizme bürünmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Türk-İslâm Edebiyatındaki İslâm vurgusu, doğrudan doğruya İslâm dinini ifade etmekle birlikte, dinin kültürel ve tarihi mirasını da ihtiva etmektedir.
Türk-İslâm Edebiyatı'ndaki Türk vurgusu, Türkçe eser veren Türk edebiyatçıları ifade eder.
Türk-İslâm Edebiyatı, İslâm Öncesi Türk Edebiyatı’nın üslûp ve karakterinin yerine yeni bir anlayışı beraberinde getirir.

Türk-İslâm Edebiyatı ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I-II

II-III

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Türk-İslam Edebiyatı'ndaki Türk, bir kültür coğrafyasını işaret etmektedir. Bu kültür coğrafyasında Türkçe’den başka, Arapça ve Farsça’yı da içeren zengin bir dil varlığı bulunmaktadır. Dolayısıyla herhangi bir edebî eserin Türk-İslâm Edebiyatı içerisinde değerlendirilmesi için, bu esere hayat veren sanatkârın etnik olarak Türk olması zorunlu değildir. Temel belirleyici husus, edebî eserin, bu kültür coğrafyasında yazılmış olması ve Türk kültür değerleriyle uyumlu olmasıdır. Bu bakımdan Türk-İslâm Edebiyatı, özellikle Osmanlı Devleti döneminde İranlı, Arap, Boşnak, Arnavut gibi farklı etnik kökenden gelen edebiyatçıların yazdıkları eserleri de içine alan geniş bir edebî alanı ifade eder.
Türk-İslâm Edebiyatı, İslâm Öncesi Türk Edebiyatı’na millî edebiyat özelliği kazandıran millî üslûp ve karakteri yok saymamıştır. Millî üslûp, dil, hece vezni, dörtlüklerle oluşan nazım şekilleri ve kafiye anlayışıyla belirginlik kazanır. Bu üslûp, Türk-İslâm Edebiyatı içinde kullanılarak gelişmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Batılı değerler, düşünceler ve bilgilerle birlikte gelişen yeni estetik zevki ve anlayışı toplumda egemen olmuştur.
İslâmiyet’le birlikte gelen millî karakter ve üslûba dayanan tevhitçi dünya algısı terk edilmiştir.
Seküler (dünyevî) konuların ağırlıklı varlığını gösterdiği yeni bir sanat anlayışı gelişmeye başlamıştır.

Tanzimat edebiyatıyla ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

I-II

I-III

II-III

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Tanzimat bir devlet politikasıdır. Bu politikaya bağlı olarak uygulanan zorunlu kültür değişimleri, zamanla Batılı değerler, düşünceler ve bilgilerle birlikte gelişen yeni estetik zevki ve anlayışı toplumda egemen kılmıştır. Fakat şu var ki, bütün bu değişimler, her ne kadar bir kısım zihni değişimleri beraberinde getirse de millî üslûp ve karakteri bütünüyle etkisi altına alamamıştır. İslâmiyet’le birlikte millî karakter ve üslûp, tevhitçi dünya algısıyla yeni bir şekil almıştır. Dolayısıyla Tanzimat döneminde uygulanan değişim politikaları, şiirde bir kısım biçimsel ve tematik değişikliklerin yanında, düz yazıda roman, hikaye, fıkra, tiyatro ve makale gibi yeni türleri ve formları kazandırmıştır. Batı’da gelişen maddeci görüşlere dayalı felsefe okullar, bilim ve sanat anlayışları, din tasavvurları ve algıları zaman içinde Türk aydınını etkisi altına almıştır. Bu etki, doğal olarak zihni değişİmi beraberinde getirmiştir. Böylece seküler (dünyevî) konuların ağırlıklı varlığını gösterdiği yeni bir sanat anlayışı gelişmeye başlamıştır. Bu yeni anlayış içinde gelişen edebiyat, Batı Kültürü Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı olarak nitelendirilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Temel ilkesi sanattır.

Mesaj kaygısı taşırlar.

Bu türden eserler, dil varlığını, bakış açısını ve kavrayışı geliştirmeleri bakımından önemlidir.

Yukarıdakilerden hangileri, eskilerin garâmî diye nitelendirdikleri lirik eserlerle ilgili doğru bilgiler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-III

II-III

Açıklama:

Eskilerin garâmî diye nitelendirdikleri lirik eserlerin temel ilkesi sanattır. Dolayısıyla bir mesaj taşıma niyetinde değildir. Bu türden eserler, dil varlığını, bakış açısını ve kavrayışı geliştirmeleri bakımından önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi tarih, sağlık ve ilm-i kıyâfet gibi konuları anlatan eserler arasında yer alır?

Siyer-i Nebî

Kısâsu’l-enbiya

Hilye-i Şerîf

Pendnâme

Sihhatnâme

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatı’nın metinlerinin bir bölümü, dinî-edebî türler olarak bilinen, satır arası veya manzum Kur’an tercümeleri, Kırk Hadis, Hilye-i Şerîf, manzum ilmihal, akaidnâme, Kâbe-nâme, Siyer-i Nebî, Tasavvufnâme ve pendnâme gibi doğrudan doğruya dinî, ahlâkî ve tasavvufî konuları ele almaktadır. Bunlardan başka, cenknâme, sihhatnâme ve kıyâfetnâme gibi tarih, sağlık ve ilm-i kıyâfet konularını anlatan eserler de yazılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

İnsana ait bir duyguyu, düşünceyi, hayali, yorumları, tutumları, gözlemleri dilin imkânlarıyla en güzel şekilde anlatma sanatına ne ad verilir?

Din

Edebiyat

Felsefe

Matematik

Coğrafya

Açıklama:

Edebiyat, dile bağlı bir sanattır. Bir kavram olarak dilimizde Tanzimat sonrasında kullanılmaya başlayan edebiyat, insana ait bir duyguyu, düşünceyi, hayali, yorumları, tutumları, gözlemleri dilin imkânlarıyla en güzel şekilde anlatma sanatıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

I. Edebiyat sanatının yegâne malzemesi sözdür, kelimelerdir.
II. Sanatın ilk örnekleri ayinlerde ortaya çıkmıştır. Şiirin de ilk örnekleri bu ayinlerde söylenmiştir.
III. Başlangıçta din adamları, aynı zamanda ilk sanatkârlardır.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I.

I. ve II.

I. ve III.

II. ve III.

I. II. ve III.

Açıklama:

3 maddede de verilen bilgilerin hepsi doğrudur. Buna göre doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

I. “Sanat sanat içindir” görüşünü benimseyen edebiyatçılar, din ve edebiyat arasında herhangi bir ilişkinin kurulamayacağı ve dolayısıyla da dinin edebî eserin oluşmasında herhangi bir katkısının olamayacağı fikrindedirler.
II. “Sanat toplum içindir” görüşünde olanlar, faydacı düşünceye sahiptirler. Edebî eserin insana iyi, doğru ve güzel olanı öğreteceği ve dolayısıyla da topluma yararlı olacağı fikrindedirler.
III. Günümüz edebiyatçıları edebiyat ve din ilişkisinden yola çıkarak edebî eserleri, dinî edebî eserler ve profane (lâ-dînî/dünyevî) eserler şeklinde iki grupta tasnif etmişlerdir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri yanlıştır?

Hiçbiri

Yalnız I.

Yalnız II.

Yalnız III.

I. ve III.

Açıklama:

3 maddede de verilen bilgilerin hepsi doğrudur. Buna göre ilgili maddelerde verilen yanlış bir bilgi yoktur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdaki Türk devletlerinden hangisi yazılı edebiyatı bulunan ilk devlettir?

Selçuklu Devleti

Karahanlılar

Osmanlı Devleti

Göktürkler

Uygurlar

Açıklama:

Köktürkler(Göktürkler), yazılı edebiyatı bulunan ilk devlettir. Bu dönemden geriye kalan en önemli eser, VIII. yüzyılın ilk yarısında dikilen Orhon Abideleri(Orhon Kitabeleri, Orhon Yazıtları)’dir. Miladi VIII. Yüzyılda Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk adına dikilmiş olan bu abideler, dil, tarih ve edebiyat değeri bakımından önemlidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

_____________, Mani ve Buda dinlerine girmişler ve bu kültürlerin etkisiyle eser vermişlerdir. Daha çok Budizm’in etkisiyle, dinî, ahlâkî ve hamâsî eserler yazılmıştır. Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Göktürkler

Uygurlar

Karahanlılar

Osmanlılar

Selçuklular

Açıklama:

İslâm Öncesi Türk Edebiyatı’nın ikinci kolu, Uygur dönemidir. Elimizde bu döneme ait zengin malzeme vardır. Çince, Sanskritçe, Toharca, Sogdca ve Tibetçe’den çevrilen dinî metinlere rastlanmaktadır. Uygurlar, Mani ve Buda dinlerine girmişler ve bu kültürlerin etkisiyle eser vermişlerdir. Daha çok Budizm’in etkisiyle, dinî, ahlâkî ve hamâsî eserler yazılmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Türklerin kabul ettikleri en eski din aşağıdakilerden hangisidir?

Budizm

Maniheizm

İslam

Şamanizm

Hinduizm

Açıklama:

Türklerin kabul ettikleri en eski din, Şamanizm’dir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Şaman yahut kamın söyledikleri şiirler, İslâm Öncesi Türk Edebiyatı’nın ilk sözlü edebî ürünleridir. Bunlar, destanlar, sagular, koşuklar ve savlardır. Destanların çoğu bu dönemde ortaya çıkmıştır. Aşağıdakilerden hangisi en önemli Türk destanıdır?

Yaratılış

Alp Er Tunga

Oğuz Kağan

Bozkurt

Türeyiş ve Göç

Açıklama:

Türk destanlarından bazıları şunlardır: Yaratılış, Alp Er Tunga, Oğuz Kağan, Bozkurt, Ergenekon, Türeyiş ve Göç destanları. Bu destanlardan en önemlisi, Oğuz Kağan Destanı’dır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Türk-İslâm Edebiyatının ilk eserleri hangi dönemde yazılmaya başlanmıştır?

Karahanlılar

Osmanlılar

Uygurlar

Göktürkler

Selçuklular

Açıklama:

Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han’ın İslâm’ı kabulüyle Türk illerinde yeni dini kitleler halinde kabuller başlamıştır. Türkler’in İslâm’la tanışması ve kabulü dört asır sürmüştür. Bu süreç içerisinde, sosyal ve kültürel değişme kemale ermiştir. Böylece Karahanlılar döneminde, Türk-İslâm Edebiyatının ilk eserleri de yazılmaya başlanmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

I. Tanzimat döneminde uygulanan değişim politikaları, şiirde bir kısım biçimsel ve tematik değişikliklerin yanında, düz yazıda roman, hikaye, fıkra, tiyatro ve makale gibi yeni türleri ve formları kazandırmıştır. II. Batı’da gelişen maddeci görüşlere dayalı felsefe okullar, bilim ve sanat anlayışları, din tasavvurları ve algıları Türk aydınını etkisi altına alamamıştır. III. Tanzimat dönemiyle birlikte seküler (dünyevî) konuların ağırlıklı varlığını gösterdiği yeni bir sanat anlayışı gelişmeye başlamıştır. Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I.

Yalnız III.

I. ve II.

I. ve III.

II. ve III.

Açıklama:

II. maddede de verilen bilgi yanlıştır. Zira Batı’da gelişen maddeci görüşlere dayalı felsefe okullar, bilim ve sanat anlayışları, din tasavvurları ve algıları zaman içinde Türk aydınını etkisi altına almıştır. Diğer maddelerde verilen bilgiler ise doğrudur. Buna göre doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Kutadgu Bilig kim tarafından kaleme alınmıştır?

Mevlânâ Celâleddîn er-Rûmî

Yunus Emre

Sun’ullâh-ı Gaybî

Yusuf Has Hacib

Eşrefoğlu Rûmî

Açıklama:

İslâmlaşma sonrası edebî hayatı ifade eden Türk-İslâm Edebiyatı, Karahanlılar devrinde Yusuf Has Hacib’in kaleme aldığı Kutadgu Bilig ile başlamıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

I- Şeylan II- Yuğ III- Kam IV- Bahşı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türk şiirinin gelişmesine zemin hazırlayan ayinlerdendir?

I ve II

II ve III

III ve IV

II ve IV

I ve IV

Açıklama:

Alman düşünürü Hegel, güzel sanatları, plastik, fonetik ve söz sanatı olmak üzere üç guruba ayırır. Plastik sanatlar, heykel ve dekoratif sanatlar, mimari ve resimdir. Fonetik sanat, mûsikî; söz sanatı ise, edebiyattır. Beş temel sanattan birisi olan edebiyatın insanı mukaddes duygu, ortak şuur ve vicdan etrafında birleştiren ve ona ahlâkî açıdan yön veren dinle bir ilişkisi var mıdır? Eğer var ise, bunun mahiyeti nedir? Her şeyden önce şunu ifade etmek gerekir: Güzel sanatların başlangıcı hakkında araştırmalar yapan ilim adamları ve estetik zevkin ortaya çıkışını ve gelişimini araştıran uzmanlar, mûsikînin, raksın, şiir ve edebiyatın menşeinin din olduğu kanaatine sahiptirler (Köprülü: 1989, 49). Diğer bir ifadeyle sanatın ilk örnekleri ayinlerde ortaya çıkmıştır. Şiirin de ilk örnekleri bu ayinlerde söylenmiştir. En azından Türk şiirinin, Şeylân, Sığır ve Yuğ adlarıyla bilinen ayinlerde söylenerek geliştiğini bilmekteyiz. Dolayısıyla buralarda söylenen yahut okunan şiirler de dinî içeriğe sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Lirik duyguları ifade eden şiirlere ne ad verilirdi?

Kam

Destan

Koşuk

Sagu

Sav

Açıklama:

Başlangıçta din adamları, aynı zamanda ilk sanatkârlardır. Dinî ayini idare eden şaman, bu görevinin yanında, şifacı, büyücü, mûsikîşinâs, rakkas ve şairdir. Toplumun en önemli aktörü olan şaman, söylediği şiirlerle sözlü kültüre, sanata ve edebiyata hayat vermiştir. Bu dönemde Kam, Oyun, Bahşı ve Ozan gibi isimlerle anılan şair (Köprülü: 1986, 67-69), toplumsal hadiseleri destân şeklinde şiire dönüştürmenin yanında, ölenlerin arkasından sagu, lirik duyguları ifade eden koşuk ve hikmete ilişkin savlar söylemiştir. İslâmlaşma öncesi bu edebî eserlerde, içinde bulunulan dinin değerlerini, inanç esaslarını, ilkelerini ve beslediği duyguyu bulmak mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi İslam öncesi Türk Edebiyatı'nın en önemli destanı sayılır?

Yaratılış

Oğuz Kağan

Alp Er Tunga

Bozkurt

Ergenekon

Açıklama:

Türklerin kabul ettikleri en eski din, Şamanizm’dir. Şamanizm, doğaya tapma, doğaüstü güçlere inanma temeline dayanan bir inanç sistemidir. Şaman yahut kam, bu dinin rehberidir. Aynı zamanda şair de olan şaman yahut kamın söyledikleri şiirler, İslâm Öncesi Türk Edebiyatı’nın ilk sözlü edebî ürünleridir. Bunlar, destanlar, sagular, koşuklar ve savlardır. Destanların çoğu bu dönemde ortaya çıkmıştır. Türk destanlarından bazıları şunlardır: Yaratılış, Alp Er Tunga, Oğuz Kağan, Bozkurt, Ergenekon, Türeyiş ve Göç destanları. Bu destanlardan en önemlisi, Oğuz Kağan Destanı’dır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

İslâm öncesi sözlü edebiyatta Şaman şairin söylediği Sagu aşağıdakilerden hangisine ilham teşkil etmiştir?

Koşma

Türkü

Şarkı

Ağıt

Mesel

Açıklama:

İslâm öncesi sözlü edebiyat, daha sonraki dönemde Âşık Edebiyatı veya Halk Edebiyatı’nın oluşmasına kaynaklık etmiştir. Şaman şairin söylediği Sagu, Ağıt ve Mersiyelere ilham teşkil eder. Koşuklar ise, Koşma, Türkü ve Şarkı gibi edebî eserlerin öncülleri olarak kabul edilebilir. Manzum olarak söylenen atasözleri ve hikmetli söz anlamına gelen savlar ise, hikmetli söyleyişi, mesel ve irsâl-i mesel sanatını etkilemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Kâbe duvarına asılan şiirlere ne ad verilirdi?

Ukaz

Koşuk

İrsâl-i mesel

Mersiye

Muallakât

Açıklama:

Arap yarımadasının çeşitli yörelerinde kurulan Ukaz gibi panayırlarda şiir yarışmaları yapılmıştır. Buralarda eleştiri süzgecinden geçirilerek seçilmiş şiirler tomarlara yazılarak Kâbe’nin duvarına asılmıştır. Kâbe duvarına asılan bu tür şiir-
lere muallakât denir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Dinî-tasavvufi düşünceyi geliştiren ve halk irfânını besleyen eserlerden Garibnâme kimin eseridir?

Mevlânâ

Âşık Paşa

Süleyman Çelebi

Yazıcızâde Muhammed Bîcân

Eşrefoğlu Rûmî

Açıklama:

Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî (ö. 1273)’nin Mesnevi’si, Âşık Paşa(ö.1333 )’nın Garibnâme’si, Süleyman Çelebi (ö. 1422)’nin Vesiletü’n-necat’ı, Yazıcızâde Muhammed Bîcân (ö.1451)’ın Muhammediye’si ve Eşrefoğlu Rûmî (ö. 1484)’nin Müzekki’n-Nufûs’u gibi eserler, dinî-tasavvufi düşünceyi geliştiren ve halk irfânını besleyen eserlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi Süleyman Çelebi'nin bir eseridir?

Vesiletü’n-necat

Mesnevi

Garibnâme

Muhammediye

Müzekki’n-Nufû

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 37

Dinî-tasavvufî edebiyatın ilk temsilcisi olarak görülen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Yusuf Has Hacip

Yunus Emre

Ahmet Yesevi

Âşık Paşa

Mevlana

Açıklama:

Dinî-tasavvufî edebiyatın ilk temsilcisi olarak görülen Hoca Ahmet Yesevî’nin hikmet adını verdiği şiirleri, dinî ve tasavvuf yolunu öğretmeyi amaçlayan manzumelerdir. Bununla birlikte hikmetler, ata diye nitelendirilen dervişler ve âşıklar tarafından kopuz eşliğinde ilâhî olarak okunmuştur. Musikîyle şiirin birleşmesi, atanın şamanı andırması bu kültüre aşina olan halkı etkilemiş ve onların Müslümanlığı benimsemesini sağlamıştır. Belki bu özelliği dolayısıyla hikmetler, dinî düşünceyi ve inancı yayma niyetinde olan edebî eserler olarak nitelendirilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Sehl-i mümtenî üslûbuyla halkın kolayca okuyup anlayacağı bir dille yazan, yazılı edebiyatı olduğu kadar, belki de ondan daha çok sözlü edebiyatı da etkileyen şair kimdir?

Mevlana

Yunus Emre

Yusuf Has Hacip

Ahmet Yesevi

Süleyman Çelebi

Açıklama:

Hikmet geleneği, Anadolu’da Yunus Emre’nin sehl-i mümtenî üslûbuyla söylediği şiirlerle yeni bir tarza bürünmüştür. Yunus Emre, halkın kolayca okuyup anlayacağı bir dille yazmıştır. Bu yüzden de yazılı edebiyatı olduğu kadar, belki de ondan daha çok sözlü edebiyatı da etkilemiştir. Böylece Yunus tarzı yahut Yunus üslûbu adı verilen bir edebî anlayış ortaya çıkmış ve Yunus Emre pek çok şair tarafından taklit edilmiştir. Yunus ve takipçilerinin şiiri, dinî-tasavvufi düşüncenin ve inançların Anadolu ve Rumeli’de yaygınlık kazanmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Hz. Peygamber’i, dönemini, ailesini ve dört halifeyi anlatan ve mucizeleri nakleden kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

Kısâsu’l-enbiya

Hilye-i Şerîf

Kâbe-nâme

Siyer-i Nebî

Akaidnâme

Açıklama:

Kur’an ve Hadisler, sanatkârın tercüme, iktibas ve telmih gibi sanatlarla müracaat ettiği temel kaynaklardır. Bu temel kaynaklardan başka, Hz. Peygamber’i, dönemini, ailesini ve dört halifeyi anlatan ve mucizeleri nakleden İslâm Tarihi (Siyer-i Nebî) ve diğer peygamberlerin hayatlarını anlatan Kısâsu’l-enbiya türü eserler sanatkârın sıkça başvurduğu kaynaklardır.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Alman düşünürü Hegel, güzel sanatları kaç guruba ayırır?

Üç

İki

Beş

Dört

Yedi

Açıklama:

DİN VE EDEBİYAT
Üç

Doğru Cevap: A

Soru 41

Güzel sanatların başlangıcı hakkında araştırmalar yapan ilim adamları ve estetik zevkin ortaya çıkışını ve gelişimini araştıran uzmanlar, mûsikînin, raksın, şiir ve edebiyatın menşeinin din olduğu kanaatine sahiptirler (Köprülü: 1989, 49). Diğer bir ifadeyle sanatın ilk örnekleri ayinlerde ortaya çıkmıştır. Şiirin de ilk örnekleri bu ayinlerde söylenmiştir. Aşağıda yer alan ayinlerden hangisi bahse konu olan ayinlerden biridir?

Şeylân

Kam

Bahşı

Sagu

Koşuk

Açıklama:

DİN VE EDEBİYAT
Şeylân

Doğru Cevap: A

Soru 42

İki

Üç

Dört

Beş

Yedi

Açıklama:

DİN VE EDEBİYAT
İki

Doğru Cevap: A

Soru 43

Batıda Yeni Eleştiri Okulu’nun kurucusu olarak kim kabul edilir?

T. S. Eliot

Rousseau

Chomsky

Brugmann

Berthold

Açıklama:

DİN VE EDEBİYAT
T. S. Eliot

Doğru Cevap: A

Soru 44

Yeni edebî anlayış, edebî esere farklı anlamlar yükleyerek yeni bir tartışma başlatmıştır. “Edebî eserin bir hedefi olmalı mıdır?” sorusu bu tartışmaların temelini teşkil eder. Buna göre kaç görüş belirmiştir?

İki

Üç

Dört

Yedi

Dokuz

Açıklama:

DİN VE EDEBİYAT
İki

Doğru Cevap: A

Soru 45

Orhun Abideleri hakkında daha geniş bilgi için hangi yazara ait Orhun Yazıtları (1988) adlı kitabını inceleyebiliriz?

Talat Tekin

Öcal Oğuz

Metin Ekici

Fuat Köprülü

A. Bican Ercilasun

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATI
Talat Tekin

Doğru Cevap: A

Soru 46

VIII. yüzyılın ilk yarısında dikilen Orhon Abideleri(Orhon Kitabeleri, Orhon Yazıtları)’dir. Miladi VIII. Yüzyılda Kül Tigin,Bilge Kağan ve Tonyukuk adına dikilmiş olan bu abideler, dil, tarih ve edebiyat değeri bakımından önemlidir.
Söz konusu abideler hangi devlet zamanında dikilmiştir?

Köktürkler

Uygurlar

Avrupa Hun

Asya Hun

HazarLar

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATI
Köktürkler

Doğru Cevap: A

Soru 47

Türklerin kabul ettikleri en eski din, Şamanizm’dir. Şamanizm, doğaya tapma, doğaüstü güçlere inanma temeline dayanan bir inanç sistemidir. Şaman yahut kam, bu dinin rehberidir. Aynı zamanda şair de olan şaman yahut kamın söyledikleri şiirler, İslâm Öncesi Türk Edebiyatı’nın ilk sözlü edebî ürünleridir. Bunlar, destanlar, sagular, koşuklar ve savlardır. Destanların çoğu bu dönemde ortaya çıkmıştır. Aşağıda yer alan Türk destanlarından hangisi söz konusu dönemde ortaya çıkmış destanlardan biri değildir?

Köroğlu

Yaratılış

Alp Er Tunga

Oğuz Kağan

Ergenekon

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATI
Köroğlu

Doğru Cevap: A

Soru 48

Eski Türk dinini toyunizm adıyla nitelendirerek milli bir din olarak tasavvur eden edebiyatçımız kimdir?

Ziya Gökalp

N. S. Banarlı

Fuad Köprülü

Abdulkadir İnan

Arif Nihat Asya

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatı’nın Tanımı
Ziya Gökalp

Doğru Cevap: A

Soru 49

Kronolojik olarak Karahanlılar döneminde ilk ürünlerini veren bu edebiyat, Selçuklular döneminde gelişmiş ve Osmanlı döneminde klasikleşmiştir. Bu tarihi seyir, edebî eserin özünde herhangi bir değişikliğe sebebiyet vermez. Çünkü bu üç dönemde de sanatkâr, İslâm ilimlerinin ve düşüncesinin imkânlarından yola çıkarak eserini yazmıştır. Dünya görüşü, hayat ve varlık anlayışı, sanata yüklediği anlam, edebî eserden beklentileri gibi temel konular aynıdır. Bu aynilik, Tanzimat ile birlikte kırılmaya uğrayacaktır. Tanzimat, III. Selim döneminden itibaren bir devlet politikası olarak uygulanmaya konan ıslahat hareketlerinin neticesi olarak hayata geçirilen modernleşme ve yenilenme döneminin adıdır. 1839 yılında bir Hatt-ı Şerîfi’nin okunmasıyla başlayan bu süreç, bir kısım sosyal ve kültürel değişmeleri içerir. Söz konusu Hatt-ı Şerîfin adı nedir?

Gülhane

Gülendam

Günhadem

Gülistan

Güven Er

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatı’nın Kapsamı
Gülhane

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi din ile edebiyatın direkt ilişkili olduğunu göstermez?

Türk şiirinin Şeylân, Sığır gibi ayinlerde söylenmesi

Şamanların dini ayinlerle birlikte şair olmaları

Kam, Bahşı ve Ozanların Sagu koşuk ve savlarda dini değerleri işlemeleri

"Sanat sanat içindir" görüşünü benimseyen edebiyatçıların düşünceleri

Dini edebi (lâ-dînî) eserler

Açıklama:

“Sanat sanat içindir” görüşünü benimseyen edebiyatçılar, din ve edebiyat arasında herhangi bir ilişkinin kurulamayacağı ve dolayısıyla da dinin edebî eserin oluşmasında herhangi bir katkısının olamayacağı fikrindedirler. Ancak bu görüş, edebiyata bir bütün olarak bakan edebiyat tarihçileri tarafından eksik bulunmuştur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aynı anda hem dini ayinleri yöneten hem de şifacı, büyücü, mûsikîşînas, rakkas ve şair aşağıdakilerden hangisidir?

Şaman

Druid

İmam

Keşiş

Haham

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Türklerin kabul ettiği en eski dindir?

Budizm

Şamanizm

Kut inancı

İslamiyet

Hinduizm

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi "dînî duyguların dili"dir?

Metaforik dil

Tatlı dil

Derûnî dil

Ana dil

Yabancı dil

Açıklama:

Tasavvuf edebiyatı araştırmaları, derûnî dil kazanımına katkı sağlayacaktır. Derûnî dil, dînî duygunun dilidir. Sûfî şairin sübjektif tecrübeleri, dînî olanı içselleştirmelerine imkân vermiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Türk-İslam Edebiyatının ilk ürünüdür?

Beowulf

Atabetü'l-Hakâyık

Hikmet

Kutadgu Bilig

Mesnevi

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatının ilk ürünü olan Kutadgu Bilig’den başlamak üzere pek çok eser adı zikredilebilir. Bir siyâsetnâme olarak da nitelendirilen Kutadgu Bilig, İslâm ahlakını ve değerlerini sembolik bir dille takdim eder. Bunu takip eden Atabetü’l-Hakâyık, baştan itibaren bir ahlak ve değerler kitabıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Mevlana Celaleddin Rumi'nin dini-tasavvufi düşünceyi geliştiren ve halk irfanını besleyen eseridir?

Garibname

Vesiletü'n-necat

Muhammediye

Müzekki'n-Nufûs

Mesnevi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Kutadgu Bilig eserini yazmıştır?

Yusuf Has Hacib

Mevlana

Aşık Paşa

Süleyman Çelebi

Eşrefoğlu Rumi

Açıklama:

İslâmlaşma sonrası edebî hayatı ifade eden Türk-İslâm Edebiyatı, Karahanlılar devrinde Yusuf Has Hacib’in kaleme aldığı Kutadgu Bilig ile başlamıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Türk-İslam Edebiyatının ilişkili olduğu bilimlerden biri değildir?

Psikoloji

Sosyoloji

Tarih

Felsefe

Matematik

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatı, bir edebiyat bilimi olarak, hem geleneksel hem de modern bilimlerle ilişkilidir. Bu edebiyat içinde üretilmiş olan sanat eserini analiz edebilmek, eserin yazıldığı dönemdeki bilgi anlayışını ve bilimleri tanımayı gerekli kılar. Ayrıca filoloji, tarih, coğrafya, sosyoloji, psikoloji ve felsefe gibi bilimlerin kuram ve kavramlarının da bilinmesi analiz ve değerlendirmeleri sağlıklı kılacaktır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Türk-İslam Edebiyatının Tefsir Hadis gibi ilimlerin yanında yararlandığı diğer ilimlerdendir?
I. Kimya
II. Simya
III. Zayiçe
IV. Reml
V. Sihir

I-II-III

I-III-IV-V

I-II-III-IV-V

IV-V

III-IV-V

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatı, Tefsir, Hadis, Tasavvuf gibi temel dinî ilimlerin yanında, kimya, simya, nücûm, zâyiçe, reml, sihir, tılsım, kıyâfet ve mûsikî gibi ilimlerden de yaralanmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Sanatı öncelemekle birlikte kullandığı dil, sembol ve mazmunlarla İslâm dinine ilginin oluşmasını sağlayan eserler de yazılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda bahsedilen eserlerden biridir?

Leylâ vü Mecnûn

Garibname

Mesnevi

Muhammediye

Dede Korkut Hikayeleri

Açıklama:

Sanatı öncelemekle birlikte kullandığı dil, sembol ve mazmunlarla İslâm dinine ilginin oluşmasını sağlayan eserler de yazılmıştır. Leylâ vü Mecnûn, Mantıku’t-Tayr, Gül ü Bülbül, Şem ü Pervâne, Bülbülnâme ve Hüsn ü Aşk gibi eserler; sanat ve estetik özellikleri öne çıkan eserlerdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

İnsana ait bir duyguyu, düşünceyi, hayali, yorumları, tutumları, gözlemleri dilin imkânlarıyla en güzel şekilde anlatma sanatı olarak tanımlanan edebiyat, dilimizde kavram olarak ne zaman kullanılmaya başlanmıştır?

Tanzimat sonrasında

I. Meşrutiyet sonrasında

Cumhuriyet sonrasında

Kurtuluş Savaşı yıllarında

II. Meşrutiyet sonrasında

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 61

Toplumsal hadiseleri destân şeklinde şiire dönüştüren şair başlangıçta aşağıda verilen isimlerden hangisiyle anılmıştır?

Bahşı

Şifacı

Mûsikîşinâs

Rakkas

Büyücü

Açıklama:

Başlangıçta Kam, Oyun, Bahşı ve Ozan gibi isimlerle anılan şair, toplumsal hadiseleri destân şeklinde şiire dönüştürmenin yanında, ölenlerin arkasından sagu, lirik duyguları ifade eden koşuk ve hikmete ilişkin savlar söylemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Güzel sanatları, plastik, fonetik ve söz sanatı olmak üzere üç gruba ayıran Alman düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Adorno

Kant

Feuerbach

Marx

Hegel

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 63

Dinî duyguyu yoğun bir şekilde yaşadığından, bizzat tecrübe ettiği ve içselleştirdiği konuları sanata dönüştüren şair aşağıdakilerden hangisidir?

Modern Şair

Varoluşçu Şair

Sufi Şair

Tekamülcü Şair

Gezgin Şair

Açıklama:

Dinî duygu, düşünce ve semboller, bu türden eserler için, sadece benzetme, tasvir ve çağrışımlar açısından bir araçtır. Oysa sufi şair, dinî duyguyu yoğun bir şekilde yaşadığından, bizzat tecrübe ettiği ve içselleştirdiği konuları sanata dönüştürür. Sanat onun için duyumsadığı ve idrak ettiği hakikati sunmasına yarar. Her ne kadar o edebiyata faydacı nazarla baksa da, yine de eserinde edebî heyecan, zevk ve ahengi ihmal etmez. Bu bakımdan onda hikmetli söz sanata
ve lirizme bürünmüştür

Doğru Cevap: C

Soru 64

"İslâmlaşma sonrası edebî eserler bir bütün olarak değerlendirildiğinde şu görülecektir: İçine girilen yeni hayatta edebiyat dinden; dinî kültür ve düşünce de edebiyattan etkilenmiştir."
yukarıda anlatılan süreç hangi döneme kadar etkisini sürdürmüştür?

İstanbul'un fethi

Ridaniye Seferi

Mekke'nin fethi

Cumhuriyet'in İlanı

Tanzimat Fermanı

Açıklama:

İslâmlaşma sonrası edebî eserler bir bütün olarak değerlendirildiğinde şu görülecektir: İçine girilen yeni hayatta edebiyat dinden; dinî kültür ve düşünce de edebiyattan etkilenmiştir. Bir bakıma bu dönemdeki edebî faaliyetler, dinî kaynaklıdır. Bu edebî anlayış Tanzimat dönemine kadar devam etmiştir. Tanzimat, Fransız aydınlanmasının etkisiyle dünyevî (seküler) algıyı ön plana çıkardığından bu dönemde din ve edebiyat ilişkisi etrafında tartışmalar olmuştur

Doğru Cevap: E

Soru 65

Güzel sanatları, plastik, fonetik ve söz sanatı olmak üzere üç guruba ayıran kişi kimdir?

Marx

Hegel

Süleyman Çelebi

Kant

Pascal

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi dini ayini idare edenlere verilen isimdir?

Şaman

Ulak

Urug

Yuğ

Balbal

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 67

Ölenlerin arkasından söylenen edebi esere ne ad verilmektedir?

Kam

Rakkas

Destan

Hiciv

Sagu

Açıklama:

Bu dönemde Kam, Oyun, Bahşı ve Ozan gibi isimlerle anılan şair, toplumsal hadiseleri destân şeklinde şiire dönüştürmenin yanında, ölenlerin arkasından sagu, lirik duyguları ifade eden koşuk ve hikmete ilişkin savlar söylemiştir. İslâmlaşma öncesi bu edebî eserlerde, içinde bulunulan dinin değerlerini, inanç esaslarını, ilkelerini ve beslediği duyguyu bulmak mümkündür.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Bir devrin ahlâk ölçüleri hangi durumda değişmeye ve ön yargılarla değerlendirilmeye mahkûm olur?

Dini kaynaktan kopuş

Garami dünya görüşürü

Didaktik perspektif

En-el Hakk görüşü

Dilde sadeleşme

Açıklama:

Belli bir dinden kaynaklanan ahlâk hükümlerine göre yaşayan bir toplumda bu hükümler oldukça tutarlıdır. Öte yandan bir devrin ahlâk ölçüleri, kendisini meydana getiren dinî kaynaktan koptuğu zaman, yani sadece bir alışkanlık meselesi halini aldığı zaman, değişmeye ve ön yargılarla değerlendirilmeye mahkûmdur. İşte böyle zamanlarda ahlâk, o devrin edebiyatı tarafından etkilenebilir hale gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 69

“Sanat toplum içindir” görüşünde olanlar, hangi düşünce biçimine sahiptir?

Makyavelist görüş

Faydacı görüş

Liberal görüş

Dinsel görüş

Din karşıtı görüş

Açıklama:

“Sanat toplum içindir” görüşünde olanlar, faydacı düşünceye sahiptirler. Edebî eserin
insana iyi, doğru ve güzel olanı öğreteceği ve dolayısıyla da topluma yararlı olacağı fikrindedirler. Bunların yaklaşımı, klasik dönemin sanat anlayışını andırır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aşağıdaki ahlak ile ilgili ifadelerden hangisi doğru değildir?

Edebî eserlerde ifade bulan ahlâk hükümleri, kendileri ister bu değerlerle yaşasın, ister yaşamasın, çağdaş kuşağın tecrübesinin mahsulleridir.

Belli bir dinden kaynaklanan ahlâk hükümlerine göre yaşayan bir toplumda bu hükümler oldukça tutarlıdır.

Son yüzyıllarda edebiyat ve din ayrı kurumlar olarak düşünülmüştür. Bu gerçek, edebî eserlerin belli bir din ve ahlâk ölçüleri dışında değerlendirilmesi anlamına gelmelidir.

Bir devrin ahlâk ölçüleri, kendisini meydana getiren dinî kaynaktan koptuğu zaman değişmeye ve ön yargılarla değerlendirilmeye mahkûmdur.

Bazı zamanlarda ahlâk, o devrin edebiyatı tarafından etkilenebilir hale gelir.

Açıklama:

“Son yüzyıllarda edebiyat ve din ayrı kurumlar olarak düşünülmüştür. Bu gerçek, edebî eserlerin belli bir din ve ahlâk ölçüleri dışında değerlendirilmesi anlamına gelmemelidir. Edebî eserlerde ifade bulan ahlâk hükümleri, kendileri ister bu değerlerle yaşasın, ister yaşamasın, çağdaş kuşağın tecrübesinin mahsulleridir. Belli bir dinden kaynaklanan ahlâk hükümlerine göre yaşayan bir toplumda bu hükümler oldukça tutarlıdır. Öte yandan bir devrin ahlâk ölçüleri, kendisini meydana getiren dinî kaynaktan koptuğu zaman, yani sadece bir alışkanlık meselesi halini aldığı zaman, değişmeye ve ön yargılarla değerlendirilmeye mahkûmdur. İşte böyle zamanlarda ahlâk, o devrin edebiyatı tarafından etkilenebilir hale gelir. Hepimiz biliyoruz ki, bir nesli şaşırtan değerler, ondan sonraki kuşak için çok tabii sayılabilir. Ahlâk değerlerindeki değişmelere gösterilen bu uyum, bazen toplumdaki gelişmenin delili olarak memnuniyetle kabullenilir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

“Sanat toplum içindir” görüşünde olanlar, hangi düşünceye sahiptirler?

Öğretici

Faydacı

Tanıtıcı

Tasvir edici

Analitik

Açıklama:

“Sanat toplum içindir” görüşünde olanlar, faydacı düşünceye sahiptirler. Edebî eserin insana iyi, doğru ve güzel olanı öğreteceği ve dolayısıyla da topluma yararlı olacağı fikrindedirler. Bunların yaklaşımı, klasik dönemin sanat anlayışını andırır. Zira edebî eser, tanıtıcı, öğretici ve hâli tasvir edici olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Sosyal ve kültürel yapılarda, gözlenebilir farklılıkları ifade eden kavrama ne ad verilir?

Sanatçı görüş

Skolastik perspektif

Sosyal değişme

Sosyal çeşitlilik

Pragmatist çeşitlilik

Açıklama:

Sosyal değişme, sosyal ve kültürel yapılarda, gözlenebilir farklılıkları ifade eden bir kavramdır (Turhan:1987, 49). Sanat, sosyal değişmenin göstergelerinden biridir. Toplumdaki değişmeleri sanat eserinden yola çıkarak izah etmek mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Orhon Abideleri hangi yüzyılda dikilmiştir?

VIII

VII

Açıklama:

Köktürkler, yazılı edebiyatı bulunan ilk devlettir. Bu dönemden geriye kalan en önemli eser, VIII. yüzyılın ilk yarısında dikilen Orhon Abideleri(Orhon Kitabeleri, Orhon Yazıtları)’dir. Miladi VIII. Yüzyılda Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk adına dikilmiş olan bu abideler, dil, tarih ve edebiyat değeri bakımından önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

İslâm Öncesi Türk Edebiyatı, yazılı metinler itibariyle hangi yüzyılda ilk örneklerini vermiştir?

IX. yüzyıl

XI. yüzyıl

XII. yüzyıl

VIII. yüzyıl

IV. yüzyıl

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi Türk destanlarından birisi değildir?

Yaratılış

Alp Er Tunga

Ergenekon

Göç

Ukaz

Açıklama:

Türk destanlarından bazıları şunlardır: Yaratılış, Alp Er Tunga, Oğuz Kağan, Bozkurt, Ergenekon, Türeyiş ve Göç destanları. Bu destanlardan en önemlisi, Oğuz Kağan Destanı’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Garibname kimin eseridir?

Âşık Paşa

Mevlana

Yunus Emre

Dede Korkut

Yahya Kemal

Açıklama:

Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî (ö. 1273)’nin Mesnevi’si, Âşık Paşa(ö.1333 )’nın Garibnâme’si, Süleyman Çelebi (ö. 1422)’nin Vesiletü’n-necat’ı, Yazıcızâde Muhammed Bîcân (ö.1451)’ın Muhammediye’si ve Eşrefoğlu Rûmî (ö. 1484)’nin Müzekki’n-Nufûs’u gibi eserler, dinî-tasavvufi düşünceyi geliştiren ve halk irfânını besleyen eserlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Türklerin kabul ettiği en eski din aşağıdakilerden hangisidir?

Mecusilik

Yahudilik

Müslümanlık

Bahailik

Şamanizm

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 78

Kabe duvarlarına asılan şiirlere ne ad verilir?

Ukaz

Mesnevi

Mevlid

Muallakat

Pehlevi

Açıklama:

Bilhassa Cahiliye Dönemi olarak nitelendirilen İslâm öncesi Arap toplumu şiire büyük değer vermiştir. Arap yarımadasının çeşitli yörelerinde kurulan Ukaz gibi panayırlarda şiir yarışmaları yapılmıştır. Buralarda eleştiri süzgecinden geçirilerek seçilmiş şiirler tomarlara yazılarak Kâbe’nin duvarına asılmıştır. Kâbe duvarına asılan bu tür şiirlere muallakât denir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Türk-İslam edebiyatı kronolojik olarak ilk ürünlerini hangi dönemde vermeye başlamıştır?

Selçuklular

Osmanlılar

Karahanlılar

Eyyubiler

Emeviler

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatı, İslâmlaşma sonrası edebî hayatı ifade eder. Bu edebiyat, Karahanlılar devrinde Yusuf Has Hacib’in kaleme aldığı Kutadgu Bilig ile başlamıştır. Bu edebiyat, Türklerin Ortadoğu ve Anadolu’ya doğru cereyan eden göçleri neticesinde, yeni coğrafyalar, kültürler ve dillerin keşfiyle tekâmül etmiştir. Kronolojik olarak Karahanlılar döneminde ilk ürünlerini veren bu edebiyat, Selçuklular döneminde gelişmiş ve Osmanlı döneminde klasikleşmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Temel ilkesi sanattır.
Mesaj kaygısı taşırlar.
Bu türden eserler, dil varlığını, bakış açısını ve kavrayışı geliştirmeleri bakımından önemlidir.

Yukarıdakilerden hangileri, eskilerin garâmî diye nitelendirdikleri lirik eserlerle ilgili doğru bilgiler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-III

II-III

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Ünite 2

Soru 1

Hangisi Türk Edebiyatına şekil ve muhtevasına ait özelliklerini kazandıran dini kaynaklardan biridir?

Tasavvuf ve tarikatlardan gelen malzeme

İslam öncesi ve sonrası Arap kültüründen gelen malzeme

İslam öncesi ve sonrası Fars kültüründen gelen malzeme

Devrin ilimleri

Yerli malzeme

Açıklama:

Diğerleri dini olmayan kaynaklardır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

İslami Türk Edebiyatına hemen her alanda esas vasfını veren birinci ve en önemli kaynak hangisidir?

Kur'an-ı Kerim

Sünnet-i Nebevi

Kısas-ı Enbiya

Tevarih-i Hulefa

Tasavvuftan gelen malzeme

Açıklama:

Diğerleri de dini kaynaklardır ama en önemli diye sorulduğu için cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Hz. Peygamber konulu manzum ve mensur eserlerin hangilerinin ana kaynağı hadisler olmuştur?

Mevlit-Miraciye

Esma-i Nebi-Hilye

Siyer-Na't

Esma-i Nebi-Mevlit

Na't-Miraciye

Açıklama:

Özellikle Mevlit, Miraciyye, Hilye, Kırk Hadis,Siyer ve Mucizat-ı Nebi türlerinin ana kaynağı hadisler olmuştur. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

İslami Türk edebiyatında ilk siyer-mevlit örneği hangisidir?

Muhammediye

Mukaddime

Merzuban-name

Tazarru'at

Behçetü'l-hadaik

Açıklama:

Diğerleri Kur'an'ın Türk nesri üzerindeki etkisini gösteren eserlerdir. Cevp A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Hangisinde Türk İslam Edebiyatını etkileyen gerçek ilimler doğru olarak verilmiştir?

Felsefe-Astronomi-Musıki

Fizik-Matematik-Astroloji

Simya-Kimya-Felsefe

Tıp-Büyü-Kimya

Astroloji-Matematik-Felsefe

Açıklama:

Astroloji, simya, büyü gizli ilimlerdir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Hangisi Türk İslam Edebiyatı çalışmalarında başvurulacak kaynaklardan biridir?

Tabakat

Müntehabat

Cönk

Mecmua

Mesnevi

Açıklama:

Diğerleri Türk Edebiyatı metinlerinin kaynaklarıdır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

-İçeriğinde çok önemli dil malzemesi bulunur
-Şekillerinden dolayı "dana dili" denilir
-Kütüphanelerde çoğunlukla "mecmua-i eş'ar" adıyla fişlenir
-Aşık edebiyatı, halk edebiyatı ve folklor ürünlerini barındırır
-XV. yüzyıldan beri Türkçenin çeşitli lehçelerinde görülür
Yukarıda bazı özellikleri verilen Türk Edebiyat metinlerinin kaynağı hangisidir?

Cönk

Divan

Mesnevi

Mecmua

Münşeat

Açıklama:

Verilen bilgiler Cönk'e aittir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Türk Edebiyatı'nda en tanınmış müntehabat örneği kime aittir?

Ziya Paşa

Mehmet Cevdet

Re'fet Avni

Süleyman Bahri

Faik Reşad

Açıklama:

Diğerleri de müntehabat örneği vermiştir ama en tanınmışı Ziya Paşa'ya aittir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Türk Musıkisi alanında ilk tabakat kime aittir?

Şeyhülislam Ebuishakzade Esad Efendi

Hacı Zihni Efendi

Edirneli Mecdi Efendi

Mehmet Süreyya

Mehmet Tahir

Açıklama:

Diğerleri musıki alanında değildir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Hangisi Türk Edebiyatına şekil ve muhtevasına ait özelliklerini kazandıran kaynaklardan biridir?

Hadis

Divan

Mecmua

Mesnevi

Cönk

Açıklama:

Diğerleri Türk Edebiyatı metinlerinin kaynaklarıdır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Türk Edebiyatının İslâmiyet’in kabul edilişinden sonraki dönemi aşağıdakilerden hangi isimle anılmamıştır?

Fecr-i Ati Edebiyatı

İslâmî Türk Edebiyatı

Türk-İslâm edebiyatı

Eski Türk edebiyatı

Divan edebiyatı

Açıklama:

Türk Edebiyatının İslâmiyet’in kabul edilişinden sonraki dönemi, bir ders
olarak yer aldığı Yüksek İslâm Enstitüleri programında İslâmî Türk Edebiyatı, son yirmi yıldan bu yana İlâhiyat Fakülteleri programındaki adıyla
Türk-İslâm edebiyatı şeklinde anıldığı gibi edebiyat fakültelerinde Divan
edebiyatı, Eski Türk edebiyatı, Klasik Türk edebiyatı, Osmanlı edebiyatı
v.b. isimlerle anılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Türk İslam edebiyatının kaynaklarından biridir?

Kutadgu Bilig

Kur’ân-ı Kerîm

Divan-ı Hikmet

Atabetü'l Hakayık

Divan ü Lügati't Türk

Açıklama:

Öncelikle belirtmek gerekirse, Kur’an geniş ve zengin muhtevasıyla İslâmî Türk Edebiyatının hemen bütün malzemesini teşkil etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Kur’an’ın Türk nesri üzerindeki bir başka önemli etkisi de âyetlerin asıl ibâreleriyle Türkçe’nin cümle yapısına girmiş olmasıdır. Bu bilgiden hareketle bu durumu sağlamak için sanatçılar aşağıdaki söz sanatlarından hangisini kullanmıştır?

Tenasüp

Tevriye

İktibas

Tezat

Telmih

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 14

Eski Türk edebiyatı şairleri Kur'an'ı Kerim'den faydalanırken aşağıdaki hangi söz sanatından yararlanmamıştır?

telmih

iktibas

tenasüp

istişhad

irsal-i mesel

Açıklama:

Hatta tasavvufla
irtibatı olsa da olmasa da bütün şairler, bu âyetlerden istifade etmek; telmih,
iktibas, istişhad, irsal-i mesel gibi sanatların gösterilmesinde bu malzemeden faydalanma imkânı bulmuştur. Bir başka deyişle tasavvuf edebiyatımıza
her yönüyle önce Kur’an kaynaklı olarak girmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber konulu manzum ve mensur tür ve eserlerden biri değildir?

Na’at

Mevlit

Miraciye

Münacaat

Hilye

Açıklama:

Hz. Peygamber konulu manzum ve mensur tür ve eserlerin başlıcalarını
Na’at, Mevlit, Miraciye, Hilye, Kırk Hadis, Siyer, Esmâ-i Nebi, Mûcizâtı Nebî vb. olarak sıralamak mümkündür.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Eski Türk Edebiyatının yararlandığı doğrudan dini kaynaklardan değildir?

Kur’ân-ı Kerîm

Hadis veya Sünnet-i Nebevî

Kısas-ı Enbiyâ ve Tevârîh-i Hulefâ

Devrin ilimleri

Tasavvuf ve Tarikatlerden Gelen Malzeme

Açıklama:

Devrin ilimleri doğrudan dini kaynaklardan değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Eski Türk Edebiyatının yararlandığı doğrudan dini olmayan kaynaklardan biri değildir?

Tasavvuf ve Tarikatlerden Gelen Malzeme

İslâm Öncesi ve Sonrası Arap Kültüründen Gelen Malzeme

İslâm Öncesi ve Sonrası Fars Kültüründen Gelen Malzeme

Devrin ilimleri

Yerli Malzeme

Açıklama:

Tasavvuf ve Tarikatlerden Gelen Malzeme dini kaynaklardandır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Arap kültüründen gelen malzemeyi İslâm öncesinden intikal edenlerle başlatmak bazı cahiliye devri şahıs ve olaylarının müslüman olan diğer milletler gibi müşterek kültürümüz üzerindeki etkilerine ve yerine işaret etmek içindir. Türk-İslâm edebiyatına da kaynaklık yapmış bu malzemenin kısaca anıldığı isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Siyer

Ahbâr

Naat

Münacaat

Hadis

Açıklama:

Arap kültüründen gelen malzemeyi İslâm öncesinden intikal edenlerle başlatmak bazı cahiliye devri şahıs ve olaylarının müslüman olan diğer milletler gibi müşterek kültürümüz üzerindeki etkilerine ve yerine işaret etmek içindir. Türk-İslâm edebiyatına da kaynaklık yapmış bu malzeme kısaca Ahbâr veya Ahbarü’l-Arap, Eyyâmü’l-Arap adlarıyla anılır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Türk kültürü üzerinde çok etkili olmuş bulunan İran destanı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Ergenekon

Şinto

Ramayana

İgor

Şehname

Açıklama:

Gazneli Mahmud adlı bir Türk hükümdarının desteğiyle yazılması yanında, pek erken zamanlarda Türkçe’ye de tercüme edilmiş bulunan ve Türk kültürü üzerinde çok etkili olmuş bulunan İran milli destanı olan Şehnâme’de bulmak mümkündür.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Genellikle âşık edebiyatı, halk edebiyatı ve folklor ürünlerinin toplandığı anonim mahiyette bir mecmua türü olarak tarif edilen eserlere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Divan

Mecmua

Mesnevi

Kaside

Cönk

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi İslâmî Türk edebiyatına şeklinden, muhtevasına, sanat değerinin belirlenmesini sağlayan edebi sanatlarla (belâgat) ilgili ölçülerinden, bazı türlerin doğmasına kadar hemen her alanda esas vasfını veren birinci ve en önemli kaynaktır?

Kur’ân-ı Kerîm

Hadis

Sünnet-i Nebevî

Kısas-ı Enbiyâ

Tevârîh-i Hulefâ

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATINA MUHTEVASINI VE ÖZELLİKLERİNİ VEREN KAYNAKLAR
Kur’ân-ı Kerîm, İslâmî Türk edebiyatına şeklinden, muhtevasına, sanat değerinin belirlenmesini sağlayan edebi sanatlarla (belâgat) ilgili ölçülerinden, bazı türlerin doğmasına kadar hemen her alanda esas vasfını veren birinci ve en önemli kaynaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi gerçek ilimlerdendir?

Astronomi

Astroloji

Simya

Büyü

İlm-i tencim

Açıklama:

Devrin İlimleri
Astronomi gerçek ilimler arasında yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi gerçek olmayan ilmlerdendir?

İlm-i tencim

Riyaziye

Astronomi

Mûsıkî

Tıp

Açıklama:

Devrin ilimleri
İlm-i tencim gerçek olmayan ilimlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Türk şiirinin en önemli yazılı kaynaklarının başında gelen şiir kitaplarına ne ad verilir?

Divan

Mesnevi

Mecmua

Cönk

Münşeât

Açıklama:

Türk Edebiyatı Metinlerinin Kaynakları
Türk şiirinin en önemli yazılı kaynaklarının başında Divan denilen şiir kitapları gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Türk-İslâm edebiyatında “kahramanları hep aynı olan aşk maceralarının anlatıldığı uzun manzumeler” olarak tanımlanan kavram hangisidir?

Mesnevi

Divan

Cönk

Mecmua

Müntehâbât

Açıklama:

Türk Edebiyatı Metinlerinin Kaynakları
Bir nazım şeklinin de adı olan mesnevî, Türk-İslâm edebiyatında “kahramanları hep aynı olan aşk maceralarının anlatıldığı uzun manzumeler” olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aynı veya farklı türden seçilmiş çeşitli büyüklükteki metinlerin ve risâle denilen küçük kitapçıkların derlenip bir araya getirilmesiyle oluşturulan ve bazen derleyicisi belli çoğu kere de derleyeni bilinmeyen eserlerler hangileridir?

Mecmua

Cönk

Divan

Münşeât

Mesnevi

Açıklama:

Türk Edebiyatı Metinlerinin Kaynakları
Mecmualar, aynı veya farklı türden seçilmiş çeşitli büyüklükteki metinlerin ve risâle denilen küçük kitapçıkların derlenip bir araya getirilmesiyle oluşturulan ve bazen derleyicisi belli çoğu kere de derleyeni bilinmeyen eserler olarak tarif edilebilirler.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Genellikle âşık edebiyatı, halk edebiyatı ve folklor ürünlerinin toplandığı anonim mahiyette bir mecmua türü olarak tarif edilen eserlere verilen ad hangisidir?

Cönk

Divan

Mesnevi

Mecmua

Münşeât

Açıklama:

Türk Edebiyatı Metinlerinin Kaynakları
Genellikle âşık edebiyatı, halk edebiyatı ve folklor ürünlerinin toplandığı anonim mahiyette bir mecmua türü olarak tarif edilen eserlere cönk adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

İslâm dünyasında bir telif türünü ifade eden terim olarak yaygın bir kullanım alanı olan ifade hangisidir?

Müntehabât

Mesnevi

Cönk

Divan

Münşeât

Açıklama:

Türk Edebiyatı Metinlerinin Kaynakları
Sözlükte “seçilmiş, seçilerek bir araya getirilmiş” anlamındaki müntehab kelimesiyle çoğulu olan müntehabâtın İslâm dünyasında bir telif türünü ifade eden terim olarak yaygın bir kullanım alanı vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Leylâ ve Mecnûn aşağıdakilerden hangisine örnek olarak gösterilebilir?

Divan

Mesnevi

Mecmua

Cönk

Antoloji

Açıklama:

Türk Edebiyatı Metinlerinin Kaynakları
Leylâ ve Mecnûn Mesnevi'e örnek olarak gösterilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Kur’an’ı tamamlayan ve daha iyi anlaşılmasına imkân veren kaynakların başında aşağıdakilerden hangisi gelmektedir?

Hadis

Mevlid

Miraciye

Hilye

Siyer

Açıklama:

Hadis veya Sünnet-i Nebevî
Kur’an’ı tamamlayan ve daha iyi anlaşılmasına imkân veren kaynakların başında hadis gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Kur’an’ın âyetlerin asıl ibâreleriyle Türkçe nesirlerde kullanılması olan ve iktibas denilen edebi sanat aşağıdakilerden hangisiyle başlamıştır?

Kutadgu Bilig

Rabgûzî

Nergisî

Namık Kemal

Ziya Paşa

Açıklama:

Kur’an’ın Türk nesri üzerindeki bir başka önemli etkisi de âyetlerin asıl ibâreleriyle Türkçe’nin cümle yapısına girmiş olmasıdır. İktibas, istişhad denilen edebî sanatlara başvurarak manayı en güzel, en kuvvetli ve etkileyici biçimde kullanılma olarak vasıflandırılacak bu anlayış Kutadgu Bilig’in mukaddimesiyle başlayıp Rabgûzî’nin Kısasü’l-enbiyâ’sı ile gelişerek Anadolu sahasında Behçetü’l-hadâik, Merzuban-nâme, Tazarru’ât gibi eserlerle gelişmiştir. Hatta Veysî ve Nergisî’den Namık Kemal, Muallim Nâci ve Ziya Paşa’nın eserlerine kadar her devirde çeşitli örnekleri görülen bu ifade tarzı, mânayı en güzel ve kesin bir şekilde anlatmak bakımından önemlidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

I. Allah'ın birliği
II. Evlilik ve boşanma
III. İnsanın aczi
IV. Melekler alemi
Türk-İslâm edebiyatının en zengin türlerinden olan Tevhidler ile Münacaatlar yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri hakkındaki ayetlere dayanmaktadır?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-II-III

Açıklama:

Türk-İslâm edebiyatının en zengin türlerinden biri olan Tevhidler ile Münacaatlar hakkında ileride geniş bilgi verileceğinden şu kadarını söyleyebiliriz. Bu türler, özellikle tevhid Kurân’ın tebliğ ettiği ana fikirden doğmuştur. Yani doğrudan Kur’andaki Allahın varlığı, birliği, esmâ ve sıfatı ile bunları kâinattaki tezahürleri karşısında insanın aczi ve Allah’a sığınması, dua ve münacatta bulunması hakkındaki âyetlere dayanmakta, bunların mana ve lafızlarından hareketle şair ve ediplerin hayal-hanelerinden süzülerek beslenen estetik unsurlarla lafza aktarılmış, nazma yahut nesre çekilmiştir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

I. Mevlit
II. İlahi
III. Gülbank
IV. Miraciye
V. Hilye
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerinin ana kaynağı hadislerdir?

I-II-III

III-IV-V

II-III-IV

I-IV-V

I-II-III-IV

Açıklama:

Hz. Peygamber konulu manzum ve mensur tür ve eserlerin başlıcalarını Na’at, Mevlit, Miraciye, Hilye, Kırk Hadis, Siyer, Esmâ-i Nebi, Mûcizât-ı Nebî vb. olarak sıralamak mümkündür. Özelikle Mevlit, Miraciye, Hilye, Kırk Hadis, Siyer, Mûcizât-ı Nebî türlerinin ana kaynağı hadisler olmuştur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Peygamber kıssaları içinde en çok sevileni olan ve pek çok örneği yazılmış eser aşağıdakilerden hangisidir?

Halilnâme

Yusuf u Zeliha

Fusûsü'l Hikem

Muhammediye

Divan-ı Kebir

Açıklama:

Peygamber kıssaları içinde en çok sevildiği için pek çok örneği kaleme alınan “Ahsenü’l-Kasas / Kıssaların en güzeli” diye vasıflandırılan Yusuf u Zeliha’lar da Kur’an ve Hadis yanında diğer kaynaklardan da beslenen türün en dikkat çekici, karakteristik ve sayıca zengin örneğidir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Mevlevî şeyh, derviş ve şairlerinin hayatlarını anlatan ve ağır bir inşa üslubuyla ve devrine göre bile son derece ağdalı ifadelerle kaleme alınan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Tezkire-i Şuarâ-i Mevleviyye

Lemezât-ı Hulviyye ez lemeât-ı ulviyye

Sefîne-i Evliya

Sefine-i Nefise-i Mevleviyan

Çoban-nâme

Açıklama:

Sakıp Dede’nin, ağır bir inşa üslubuyla ve devrine göre bile son derece ağdalı ifadelerle kaleme aldığı Sefine-i Nefise-i Mevleviyan’ı (I-III, Kahire 1283), ile Esrar Dede’nin, 200’den fazla mevlevi şairinin biyografisine yer veren Tezkire-i Şuarâ-i Mevleviyye’si mevlevî şeyh, derviş ve şairlerinin hayatlarını anlatan eserlerin başında gelir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi doğrudan dini olmayan bir kaynaktır?

Sünnet-i Nebevi

Siyer-i Nebi

Kısas-ı Enbiyâ

Tevârîh-i Hulefâ

Ahbâr

Açıklama:

İslâm Öncesi ve Sonrası Arap Kültüründen Gelen Malzeme
Arap kültüründen gelen malzemeyi İslâm öncesinden intikal edenlerle başlatmak bazı cahiliye devri şahıs ve olaylarının müslüman olan diğer milletler gibi müşterek kültürümüz üzerindeki etkilerine ve yerine işaret etmek içindir. Türk-İslâm edebiyatına da kaynaklık yapmış bu malzeme kısaca Ahbâr veya Ahbarü’l-Arap, Eyyâmü’l-Arap adlarıyla anılır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

I. İranlılar’ın İslâm öncesi devirlerinden gelen dinî (ateş-perest) ve millî rivayetlerinden oluşur.
II. Tamamına yakın kısmı Selahattin Eyyübi adlı bir Türk hükümdarının desteğiyle yazılmıştır.
III. Büyük kısmını İran milli destanı olan Şehnâme’de bulmak mümkündür.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İslâm öncesi ve sonrası Fars kültüründen gelen malzeme ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

I-III

II-III

Açıklama:

İslâm Öncesi ve Sonrası Fars Kültüründen Gelen Malzeme Türk-İslâm edebiyatına Fars kültüründen gelen malzemenin de önemli bir bir kısmı İranlılar’ın İslâm öncesi devirlerinden gelen dinî (ateş-perest) ve millî rivayetlerinden kaynaklanmaktadır. Bunların tamamına yakın kısmını, Gazneli Mahmud adlı bir Türk hükümdarının desteğiyle yazılması yanında, pek erken zamanlarda Türkçe’ye de tercüme edilmiş bulunan ve Türk kültürü üzerinde çok etkili olmuş bulunan İran milli destanı olan Şehnâme’de bulmak mümkündür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

I. Nazım şekli olarak başlangıçta Arap edebiyatında yoktur.
II. Divan kadar önemli, hacimce ondan büyüktür.
III. Kökü Fars edebiyatına gider.
IV. Kahramanları hep aynı aşk maceralarını anlatır.
Yukarıda özellikleri verilen Türk Edebiyatı kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Mesnevi

Mecmua

Cönk

Müntehâbât

Münşeât

Açıklama:

Bir nazım şeklinin de adı olan mesnevî, Türk-İslâm edebiyatında “kahra manları hep aynı olan aşk maceralarının anlatıldığı uzun manzumeler” olarak tanımlanabilir. Mesneviler klasik edebiyatın divanlar kadar önemli ve onlardan hacimli metinleridir. Mesnevî bir nazım şekli olarak başlangıçta Arap edebiyatında yoktur. Kökü Pehlevî edebiyatına kadar giden bu şekil, Fars edebiyatının İslâmî devrinde X. asırda Rûdegî gibi şairlerin eserleriyle ortaya çıkmış, Firdevsî ile büyük bir gelişme gösterdikten sonra Araplar’a geçmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

I. Cava ve Malaya dillerindeki djong kelimesinden gelir.
II. Savaş destanları ürünlerinden oluşur.
III. Yelkenli gemi anlamı taşımaktadır.
IV. Çoğunlukla tek elden çıkmışlardır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri cönk ile ilgili doğrudur?

I-III

II-IV

I-IV

II-III

III-IV

Açıklama:

Genellikle âşık edebiyatı, halk edebiyatı ve folklor ürünlerinin toplandığı anonim mahiyette bir mecmua türü olarak tarif edilen bu gruptaki eserlere ad olan kelimenin, sözlüklerle ansiklopedilerde aslı, mâna ve muhtevası hakkında farklı bilgiler verilmektedir. Cava ve Ma laya dillerindeki djong (conk) kelimesinden gelen cönk batı dillerine de yakın bir telaffuzla geçmiş olup, “Çin denizlerinde kullanılan dibi düz ve dört köşeli, puruvası, çıkıntılı baş bodoslaması ve kıç pupası, dümeni muallakta olan yelkenli gemiler için de genel bir ad olmuştur. Bazı cönklerde bulunan farklı yazılardan metnin tek elden çıkmadığı anlaşıldığı gibi imlâ değişiklikleri de yine bu sebepledir. Ayrıca cönklerin ilk sahibinden sonra kaç el değiştirdiğini anlamak kolay değildir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Türk İslam Edebiyatı'ının en temel kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Kur’ân-ı Kerîm

Kutadgu Bilig

Kısasü’l-enbiyâ

Behçetü’l-hadâik

Merzuban-nâme

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber konulu manzum ve mensur tür ve eserlerden birisi değildir?

Na’at

Mevlit

Siyer

Sünnet

Mûcizât-ı Nebî

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamberin hayatı anlamına gelmektedir?

Siyer-i Nebi

Kısas-ı Enbiyâ

Tevârîh-i Hulefâ

Kur’an

Yusuf u Zeliha

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

İlim ve sanat tarafı yani literatürü ve edebiyatı yanında, pratiği yani tekke zaviye gibi müesseseleri ve burada meydana gelen özel ritüelleri ile Türk İslam edebiyatını oluşturan kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

Kur’ân-ı Kerîm

Hadisler

Sünnet-i Nebevî

Kısas-ı Enbiyâ

Tasavvuf ve tarikatlar

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi gerçek olmayan ilimler arasındadır?

Felsefe

Matematik

Astronomi

Astroloji

Kimya

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

"Bir şairin ha yatı boyunca yazdığı şiirleri toplayan kitab" tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Divan

Mesnevi

Mecmua

Cönk

Müntehabat

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi dini mecmua ismidir?

Mecmûa-i eş’âr

Mecmûatü’l-ehâdîs

Mecmûa-i tevârîh

Mecmûa-i münşeât

Mecmûa-i ebyat

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

I.Alimler
II.Şeyhler
III.Zanaatkarlar
IV.Şairler
Osmanlı tabakat kitapları yukarıdakilerden hangileri için yazılmıştır?

Yalnız I

Yalnız I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Doğru cvepa E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Ali Şîr Nevâî tarafından Çağatayca kaleme alınan ilk tezkiresi aşağıdakilerden hangisidir?

Mecâlisü’n-Nefâis

Heşt Bihişt’i

Meşâiri’ş-şuarâ

Künhü’l-ahbâr

Tezkiretü’ş-şuarâ

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Türk-İslâm edebiyatının diğer anılan isimlerinden biri değildir?

Divan edebiyatı

Çağdaş Türk Edebiyatı

Eski Türk edebiyatı

Klasik Türk edebiyatı

Osmanlı edebiyatı

Açıklama:

Türk Edebiyatının İslâmiyet’in kabul edilişinden sonraki dönemi, bir ders olarak yer aldığı Yüksek İslâm Enstitüleri programında İslâmî Türk Edebiyatı, son yirmi yıldan bu yana İlâhiyat Fakülteleri programındaki adıyla Türk-İslâm edebiyatı şeklinde anıldığı gibi edebiyat fakültelerinde Divan edebiyatı, Eski Türk edebiyatı, Klasik Türk edebiyatı, Osmanlı edebiyatı v.b. isimlerle anılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Türk İslam edebiyatının doğrudan dini kaynaklarından biridir?

Kısas-ı enbiya

Mühim gün ve geceleri kutlama şekli

Sahip olduğu âdet ve an’aneler

Devrin hakiki ve batıl ilimleri

Efsâne ve masallar

Açıklama:

İslâm dininin ve kültürünün Türk Edebiyatına kaynak olmak bakımından önemi, araştırıcıların bu edebiyatın kaynaklarını dinî ve din dışı olarak iki bölümde ele almasında da görülmektedir: Dini kaynakların başında gelen Kur’ân-ı Kerîm, bu edebiyatın şekle ait birtakım özelliklerinden, muhtevasına ve bazı türlerin ortaya çıkışına kadar hemen her alanda esas vasfını veren ana kaynağı olmuştur. Hadis veya sünnet-i nebevî, kısas-ı enbiya ve buna bağlı olarak eski kavimlerle ilgili tarihi bilgilerle, tasavvuf şeklinde sıralanabilecek olan diğer doğrudan dini kaynaklar da yine Kur’an’la yakın irtibatlı ve ondan doğup gelişmiş alanlarlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Genellikle âşık edebiyatı, halk edebiyatı ve folklor ürünlerinin toplandığı anonim mahiyette bir mecmua türü olarak tarif edilen eserlere ne ad verilir?

Tabakat

Müntehabât

Cönk

Mesnevî

Mesnevi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aynı veya farklı türden seçilmiş çeşitli büyüklükteki metinlerin ve risâle denilen küçük kitapçıkların derlenip bir araya getirilmesiyle oluşturulan ve bazen derleyicisi
belli, çoğu kere de derleyeni bilinmeyen eserler olarak tarif edilen eserlere ne ad verilir?

Divan

Mesnevi

Cönk

Müntehabat

Mecmua

Açıklama:

Mecmualar, aynı veya farklı türden seçilmiş çeşitli büyüklükteki metinlerin ve risâle denilen küçük kitapçıkların derlenip bir araya getirilmesiyle oluşturulan ve bazen derleyicisi belli çoğu kere de derleyeni bilinmeyen eserler olarak tarif edilebilirler.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Ali Şîr Nevâî tarafından Çağatayca kaleme alınan ilk tezkire aşağıdakilerden hangisidir?

Tabsıratü’n-nuzamâ

Tezkiretü’ş-şuarâ

Künhü’l-ahbâr

Mecâlisü’n-Nefâis

Gülşen-i Şuarâ’

Açıklama:

Türk edebiyatın XV. Yüzyıl sonlarında Ali Şîr Nevâî tarafından Çağatayca kaleme alınan ilk tezkiresi Mecâlisü’n-Nefâis 455 şairin hayat hikayesini aktarır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi havas ilmine ait yazılmış örneklerden biri değildir?

Gülistân

Ahmediye

Kâr-ı nâtık güfteleri

Envârü’l-Âşıkîn

Muhammediyye

Açıklama:

Havas ilimlerine ait pek çok özelliğe dayanan bu alanda ortaya konan eserlerden bir kısmı İmam Ali, İmam Cafer (Cafer es-Sadık), Muhiddin Arabî gibi dinî hüviyeti önde gelen kişilere atfedilirken, bazıları da Kur’an falnâmeleri, Falnâme-i nebî/esmâ-i nebî, Kur’a falnameleri, Çiçek falnameleri gibi manzum-mensur eserdir. Bunun yanında Hz. Mevlâna’nın Mesnevi’si ile Divan-ı Kebir’i, Sa’dî’nin Gülistân’ı, Hafız-ı Şirâzî’nin, Yunus Emre ve Niyazi-i Mısrî’nin divanlarıyla, Ahmediye, Muhammediyye ve Envârü’l-Âşıkîn gibi eserler de tefe’ül maksadıyla başvurulan dini edebî metinlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Türk İslam edebiyatı kaynakları düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi edebi eserler için yerli malzeme özelliği taşımaz?

Ramazan bayramı

Nevruz bayramı

Yaz ve kış mevsimi

Yılbaşı günü

Kadir gecesi

Açıklama:

Bu başlık altında, Türk milletinin kendine has yaşama biçimi, eğlenceleri, mühim gün ve geceleri kutlama şekli, sahip olduğu âdet ve an’aneler gibi hususlar toplanabilir. Bu malzemenin en bol biçimde kullanıldığı, değerlendirildiği alan edebî metinler olmuştur. Savaş-barış, düğün (sûr/hıtan)-eğlence, ramazan gün ve geceleri, Ramazan, kurban, nevruz gibi bayramlar, Kadir gecesi, Mevlid, Mirac, Berat, Regaip kandilleri, bahar, yaz, kış gibi mevsimler daima şiire konu edinilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Divanlarda şiirler nazım şekillerine göre sıralanır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Divan'ın son kısmında yer alan nazım şekillerinden biridir?

Rubâii

Terkib-bend

Terci’-bend

Musammatlar

Kasideler

Açıklama:

Divanlarda şiirler nazım şekillerine göre sıralanır. En başta büyük nazım şekilleri yer alır: kasideler (Tevhid, na’t, münacaat, medhiye), terkib-bend, terci’-bend ve musammatlar. Ardından orta hecimde şiirler sayılacak gazeller yer alır. Bu bölümdeki şiirlerin her biri kafiyelerine göre elif ’ten ye’ye kadar sıralanır. Hemen hemen her harfte bir gazel yer almışsa bu divan mürettep kabul edilir. Divanın son kısmında küçükten en küçüğe doğru şu nazım şekilleri yer alır: rubâî, kıta, nazım, müstakil beyit ve mısralar.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Türk mûsıkîsi alanında ilk tabakat kim tarafından kaleme alınmıştır?

Şeyhülislâm Ebûishakzâde Esad Efendi

Gelibolulu Mustafa Âli

Hacı Zihni Efendi

Bursalı Mehmet Tahir Bey

Mehmed Süreyya Bey

Açıklama:

Türk mûsıkîsi alanında ilk tabakat Şeyhülislâm Ebûishakzâde Esad Efendi tarafından Atrabü’l-âsâr fî tezkireti urefâi’l-edvâr adıyla kaleme alınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Türk edebiyatın XV. Yüzyıl sonlarında Çağatayca kaleme alınan ilk tezkiresi olan ve 455 şairin hayat hikayesini aktaran Mecâlisü’n-Nefâis kim tarafından yazılmıştır?

Ahmet Rıfat Efendi

Ali Şîr Nevâi

Sehî Bey

Bağdatlı Ahdi

Şeyhülislâm Ârif Hikmet

Açıklama:

Türk edebiyatın XV. Yüzyıl sonlarında Ali Şîr Nevâî tarafından Çağatayca kaleme alınan ilk tezkiresi Mecâlisü’n-Nefâis 455 şairin hayat hikayesini aktarır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Türk Edebiyatına Şekil ve Muhtevasına Ait Özelliklerini Kazandıran Kaynaklar konusunda inceleme yapacak olsanız ilk başvuracağınızkişi aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Neclâ Pekolcay

Amil Çelebioğlu

Nihat Sami Banarlı

M. Erol Kılıç

Agah Sırrı Levent

Açıklama:

Türk Edebiyatına Şekil ve Muhtevasına Ait Özelliklerini
Kazandıran Kaynaklar
Neclâ Pekolcay

Doğru Cevap: A

Soru 60

Türk edebiyatının İslâmî karakterini açık bir surette ortaya koyacak ve konumuza ışık tutacak devreyi “İslâm Medeniyeti Çağlarında Türk Edebiyatı” genel başlığı altında, İslâmî Türk Edebiyatı olarak adlandıran bilim insanı kimdir?

Nihat Sami Banarlı

Necla Pekolcay

Mustafa Uzun

M. Fuad Köprülü

Ömer Faruk Akün

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATINA MUHTEVASINI VE ÖZELLİKLERİNİ
VEREN KAYNAKLAR
Nihat Sami Banarlı

Doğru Cevap: A

Soru 61

İslâm dininin ve kültürünün Türk Edebiyatına kaynak olmak bakımından önemi, araştırıcıların bu edebiyatın kaynaklarını kaça ayırmışlardır?

İki

Üç

Dört

Beş

Yedi

Açıklama:

Doğrudan Dinî Kaynaklar
İki

Doğru Cevap: A

Soru 62

İslâmî Türk edebiyatına şeklinden, muhtevasına, sanat değerinin belirlenmesini sağlayan edebi sanatlarla (belâgat) ilgili ölçülerinden, bazı türlerin doğmasına kadar hemen her alanda esas vasfını veren birinci ve en önemli kaynak nedir?

Kur’ân-ı Kerîm

Na’at

Cönk

Mûcizât-ı Nebî

Hilye

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm

Doğru Cevap: A

Soru 63

Hz. Peygamberin hayatı bir başka ifadeyle ne denir?

Siyer-i Nebi’yi

Na’at

Mevlit

Miraciye

Hilye

Açıklama:

Hadis veya Sünnet-i Nebevî
Siyer-i Nebi’yi

Doğru Cevap: A

Soru 64

Türk toplumu üzerinde yaygın din eğitimi yoluyla etkili olmuş en önemli ilk eserlerden olan ve siyer-mevlid türünün en dikkate değer manzum örneği sayılan "Muhammediye" hangi ilim adamına aittir?

Yazıcıoğlu Mehmed

Fuat Köprülü

Mustafa Uzun

Mehmet Âkif Ersoy

Nihat Sami Banarlı

Açıklama:

Hadis veya Sünnet-i Nebevî
Yazıcıoğlu Mehmed

Doğru Cevap: A

Soru 65

Tasavvufun vahdet-i vücüd, aşk, devir vb. esaslarını edebî bir dille, yüksek felsefî bir bakış açısıyla ortaya koyan"Divan-ı Kebir" handi alime aittir?

Mevlana

Yunus Emre

Abdülkadir Geylâni

Muhyiddin İbn-i Arab

Şems

Açıklama:

Tasavvuf ve Tarikatlerden Gelen Malzeme
Mevlana

Doğru Cevap: A

Soru 66

Devrin ilimleri başlığı altında yer alan "Dini ilimler" kaç bölüm altında incelenmektedir?

İki

Üç

Dört

Beş

Yedi

Açıklama:

Devrin ilimleri
İki

Doğru Cevap: A

Soru 67

"Bir şairin ha yatı boyunca yazdığı şiirleri toplayan kitab” şeklinde tarif edilebilen esere ne ad verilir?

Divan

Mecmua

Cönk

Müntehâbât

Münşeât

Açıklama:

Divan

Doğru Cevap: A

Soru 68

Genellikle âşık edebiyatı, halk edebiyatı ve folklor ürünlerinin toplandığı anonim mahiyette bir mecmua türü olarak tarif edilen esere ne ad verilir

Cönk

Perva

Hüsnü

Divan

Mecmua

Açıklama:

Cönk

Doğru Cevap: A

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi sözlük anlamıyla “sıra”, “düzen”,”sıraya koyma” anlamındadır?

Nazım

Divan

Şiir

Dize

Kafiyeli söz

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Divan edebiyatında bir anlamı en kapsamlı şekilde ifade edebilecek, âhengi ve derin manalarıyla zihinlerde yer alacak kadar dikkat çekici bir ustalık ve güzelliğe sahip mısralara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Müfred

Mısra-ı âzâde

Mısra-ı berceste

Mesâri’

Makta

Açıklama:

Divan edebiyatında bir anlamı en kapsamlı şekilde ifade edebilecek,
âhengiyle ve derin manalarıyla zihinlerde yer alacak kadar dikkat çekici bir
ustalık ve güzelliğe sahip mısralar vardır. Bu mısralar aynı zamanda zaman
zaman atasözü gibi kullanılmaya başlar. İşte bu mısralar “mısra-ı berceste”
(son derece latif ve sağlam) veya “şah mısra” adıyla anılmışlardır. Bunlar
eser değerinde kabul edildiğinden mısra-ı berceste söyleyebilen kişinin de şair sayılmasına yeterlidir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

I. Gazel II. Rubai III. Tuyuğ IV. Mani V. Kıt'a Yukarıdakilerden hangileri divan edebiyatı nazım şekilleri arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

Açıklama:

Divan edebiyatındaki tuyuğun karşılığı olan mâni, başta aşk olmak üzere hemen her konuda yazılabilen bir halk edebiyatı nazım şeklidir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Türk edebiyatının en çok ve en güzel rubâîlerini yazan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

Fuzûlî

Rûhî-i Bağdâdî

Azmîzâde Hâletî

Erzurumlu İbrâhim Hakkı

Açıklama:

Azmîzâde Hâletî 1000 kadar rubâîsiyle Türk edebiyatının en çok ve en güzel rubâîlerini yazan şairi olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 5

I. Aruz ölçüsü hecelerin uzunluk ve kısalıkları dikkate alınarak belli kalıplara göre düzenlenmiş bir vezindir.
II. Aruz ölçüsünde mısralardaki hece sayıları her zaman eşit olmak zorundadır
III. Milli Edebiyat döneminde şairler en fazla aruz ölçüsü ile şiir yazmışlardır
IV. Aruz vezni Arap’lardan İranlılar’a, İranlılar'dan da Türklere geçmiştir.
Aruz ölçüsü ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve IV

II ve IIII

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Aruz hecelerin uzunluk ve kısalıkları (Türk aruzunda kapalı-açık) dikkate alınarak belli kalıplara göre düzenlenmiş bir vezindir. Bu vezin Arap’lardan İranlılar’a, onlardan da bize geçmiştir. Milli Edebiyat döneminde ve zamanımızda şairler aruz veznini bırakarak hece veznine ve serbest tarza yönelmişlerdir. Aruzda heceler uzun ve kısa(açık-kapalı) olarak ikiye ayrılır. Uzun heceler çizgi (-), kısa heceler nokta (.) ile gösterilir. Aruzda kelimeleri ses özelliklerini bozmadan kullanmak her zaman mümkün olmayabilir. Bu yüzden heceleri kimi zaman
uzun, kimi zaman da kısa okumak gerekir. Sık rastlanan bu iki duruma imâle (uzun okuma) ve zihaf (kısa okuma) denir. Zihaf, aruzda kusur sayılır. Aruz ölçüsünde hece ölçüsündeki duraklar yoktur. Dolayısıyla mısralardaki hece sayıları eşit olmayabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aruzla yazılan ilk Türk eseri aşağıdakilerden hangisi tarafından yazılmıştır?

Refîi Kalâyî

Yahya Kemâl Beyatlı

Yusuf Has Hacib

Karacaoğlan

Üsküdarlı Aşkî

Açıklama:

Aruzla yazılan ilk Türk eseri Yusuf Has Hacib’in yazdığı Kutadgu Bilig’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

İstiklâl Marşı’mızın yazıldığı vezin türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Hece Vezni

Serbest Vezin

Aruzun “Fe i lâ tün / Fe i lâ tün /Fe i lâ tün /Fe i lün”

Aruzun "Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün"

Aruzun "Mefâîlün / Mefâîlün / Mefâîlün / Mefâîlün"

Açıklama:

Mehmet Âkif aruzda hayli başarılı olmuştur. O kadarki bazı kişiler İstiklâl Marşı’nın hece ölçüsüyle yazıldığını
zannetmektedir. Oysa bu marş aruzun “Fe i lâ tün / Fe i lâ tün /Fe i lâ tün /Fe
i lün” kalıbıyla yazılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Türkler’in oluşturup Divan şiirine kazandırdığı "maninin" divan edebiyatındaki karşılığını ifade eden nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Tuyuğ

Kıt’a

Semai

Rubai

Gazel

Açıklama:

Tuyuğ, Türkler’in oluşturup Divan şiirine kazandırdığı nazım şeklidir. Maninin divan edebiyatındaki karşılığı sayılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

I. Cinaslı kafiye
II. Yarım kafiye
III. Çapraz kafiye
IV. Zengin kafiye
V. Düz kafiye
Yukarıdakilerden hangileri yapı bakımından kafiye türleri arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve V

Açıklama:

Yapı Bakımından Kafiye: Kafiyeyi meydana getiren seslerin azlığı veya çokluğuna göre kafiye yarım,
tam, zengin ve cinaslı olabilir. Şekil kakımından kafiye ise mısra sonlarındaki dizilişine göre düz, çapraz, sarma ve karma olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Ah şu ufkun arkasında
Sonsuz bahar havasında
İşitiyorum kuşların
Kuşların ötüştüğünü
İşitiyorum bir narın
Çatlayarak düştüğünü
(Ziya Osman Saba)
Yukarıdaki verilen şiirde hangi kafiye türü kullanılmıştır?

Düz

Tam

Yarım

Cinaslı

Karma

Açıklama:

Bendlerin mısraları arasında kafiye bulunmakla beraber dizilişlerinde düzensizlik ve değişkenlik olursa karma kafiye ortaya çıkar

Doğru Cevap: E

Soru 11

Şairin mahlasını söylediği beyte verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Makta’

Matla’

Taç beyit

Beytü’l-kasîd

Nesîb

Açıklama:

Şairin mahlasını söylediği beyte taç beyit denilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

I. Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında beyti oluşturan iki satırlık(nesir yani düz yazı gibi düşünülürse) nazım parçalarından her biri demektir.
II. Divan edebiyatında mısra beytin yarısıdır; mânalı en küçük nazım birimidir.
III. Son dönem Türk edebiyatında Batı edebiyatının da etkisiyle mısradaki mâna bütünlüğünü korumaktadır.
IV. Mısra şiirin en küçük parçası olduğu gibi aynı zamanda en küçük nazım şeklidir.
Yukarıdakilerden hangileri mısranın özellikleri arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

I, II ve III

II, III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Beyit, bir gazelin en seçme beyti olursa aşağıdakilerden hangisi olur?

beyt-i musarra

beytü’l gazel

beytü’l kaside

tac beyit

matla

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Şairin methiyeye geçtiğini bildiren bir ya da iki beyitten ibaret olup kasidenin en kısa bölümü aşağıdakilerden hangisidir?

Nesîb (teşbîb)

Girizgâh (giriz / güriz)

Methiye

Tegazzül

Fahriyye

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

I. Hece
II. Aruz
III. Serbest
IV. Kafiye
Yukarıdakilerden hangileri Türk Edebiyatında başlangıcından günümüze kadar kullanılan vezin çeşitlerindendir?

Yalnız I

Yalnız IV

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıda verilen bir şiirin vezni bulunurken dikkat edilecek unsurlardan hangisi doğru değildir?

Veznini bulacağımız mısraların hecelerindeki kısa seslilere dikkat ederek yazmalıyız.

Önce mısralardaki hecelerin açık mı kapalı mı oldukları tesbit edilir.

Uzatmalı hece olup olmayacağı özellikle kontrol edilmelidir.

Hecelerin açık kapalı değerleri karşılıklı kontrol edilir.

Yazılan aruz kalıbı ile işaretler arasında uyum olmasına mutlaka dikkat edilmelidir

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

"Esas konusu aşk ve sevgili, sevgilinin güzelliği, ona duyulan hasret ve bundan dolayı çekilen üzüntüdür. Sevgiliyle bağlantılı olarak ayrıca şaraptan ve tabiat güzelliklerinden de söz edilir. Bunun yanı sıra bir düşüncenin, bir hayat görüşünün, bahttan yakınma gibi başka konuların da işlendiği olur." Bu tanım aşağıdaki terimlerden hangisine aittir?

Gazel

Müstezad

Mesnevi

Kıt'a

Rubai

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Hikemî ve felsefî düşüncelerin yer aldığı rubâîleriyle nazım biçiminin Anadolu’da fikir öncüsü olan aşağıdakilerden hangisidir?

Rûhî-i Bağdâdî

Sezâî-yi Gülşenî

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

Fuzûlî

Sezâî-yi Gülşenî

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

İlk dörtlüğü oluşturan iki beyitle diğer dörtlüklerin sonuna “ziyade” adı verilen beş heceli mısraların eklenmesinden oluşur. Bu tanım hangi koşma adının tanımıdır?

Düz (âdi) koşma

Yedekli koşma

Musammat koşma

Ayaklı koşma

Zincirleme koşma

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

I. Muhammes
II. Tahmis
III. Terbî’
IV. Şarkı
Yukarıdakilerden hangileri beş mısralı bendlerden oluşan musammatlar arasındadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Divan edebiyatında çoğunlukla kullanılan nazım birimi seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Beyit

Kıta

Dörtlük

Üçlük

Aruz

Açıklama:

Nazım, sözlük anlamıyla “sıra”, “düzen”,”sıraya koyma”demektir. Ama Divan Edebiyatı’nda nazım dendiğinde vezinli, kafiyeli söz yani şiir anlaşılır. Divan şiirinde nazım birimi genellikle beyit olup şiirler, çeşitli nazım şekilleri içinde kurallarını Arap ve Fars Edebiyatı’ndan alan aruz vezniyle yazılmıştır. Bununla beraber, az da olsa bazı şairlerin hece ölçüsüyle yazılmış şiirlerine rastlamak mümkündür. Aruz vezninde açık ve kapalı heceler çeşitli kalıplarda, kendilerine özgü bir düzen içinde sıralanır. Şairler eserlerini yazarken seçtikleri kalıba mutlaka uymak zorundadır. Aruz, esas olarak hecelerin
uzunluğu ve kısalığı (Türk aruzunda açıklık kapalılık) temeline dayanan bir
şiir ölçüsüdür. Türkler’in İslamiyet’i kabul etmelerinden sonra medrese kültürü ile yetişen şairlerin Farsça’yı edebiyat dili olarak benimsemeleri, aruzun
Türk Edebiyatı’na da girmesini sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında beyti oluşturan iki satırlık nazım parçalarından her birine ne ad verilir?

Müstezat

Mısra

Bend

Kaside

Gazel

Açıklama:

Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında beyti oluşturan iki satırlık(nesir yani düz
yazı gibi düşünülürse) nazım parçalarından her biri demektir. Sözlükte “yıkıp
yere devirmek, yere çalmak” mânasına gelen sar’ / sır’ kökü “şiirin beytini
iki mısralı yani iki kafiyeli, öte yandan da kapıyı iki kanatlı yapmak” anlamlarını ifade eder. Ayrıca “ev” mânasındaki “beyt”in kapısındaki her bir kanada mısra denildiğine işaret edilir. Ev kapılarla ki ekseriyetle de iki kanatlı olmaktadır tamamlanmakta ve eve de kapıdan girilmektadir. İşte nasılki eve kapılardan girilmekte ise şiirlere de mısralarla başlanmaktadır. Bu açıklamalardan hareketle gerçek anlamı “ev, çadır, oda, mesken, konak” olan beyit, bir
edebiyat terimi olarak aynı vezinde iki mısradan meydana gelen nazım birimini ifade etmekte olup mısra da terim olarak beyti meydana getiren iki parçadan biri için kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Seçeneklerden hangisi Türk edebiyatında önemli bir yeri olan kaside içerisinde şairin methiyeye geçtiğini bildiren bir ya da iki beyitten ibaret olan, kasidenin en
kısa bölümüdür?

Nesib

Girizgah

Methiye

Tegazzül

Dua

Açıklama:

Türk edebiyatında kasideler hemen hemen en az otuz ile en fazla yüz beyit arasında değişen uzunlukta düzenlenmiştir. Zaman zaman bu sınırların dışına çıkıldığı olmuşsa da şairlerin genelde otuz-elli beyit uzunluğundaki kasideleri tercih ettikleri görülür. Kasidede ilk beyte doğuş yeri manasına matla’, son beyte kesiş yeri manasına makta’ denir. Şairin mahlasını söylediği beyte taç beyit, en güzel beytine de beytü’l-kasîd denilmektedir. Kasidede ilk beyt kendi arasında daha sonraki beyitlerin ikinci mısraları ilk beyitle kafiyelidir. Buna göre kafiye örgüsü “aa/ ba/ ca…” şeklindedir. Türk şairleri
kasidenin altı bölümden oluşmasını benimsemiş ve buna uymaya özen göstermişlerdir. 1. Nesîb (teşbîb). Kasidenin giriş bölümüdür. Genelde bir gazel
gibi âşıkane duygulardan bahseder. Bu şekilde olan girişler nesîb, aşk dışında
tasvir vb. herhangi bir konu işlenmişse teşbîb adını alır. Kaside bazan burada
işlediği konuya göre de özel bir adla da anılır. Nesîb veya teşbîb ortalama
on-on beş beyit uzunluğunda olur. 2. Girizgâh (giriz / güriz). Bu bölüm şairin methiyeye geçtiğini bildiren bir ya da iki beyitten ibaret olup kasidenin en
kısa bölümüdür. Burada konuya uygun bir nükte taşımasına ve nesîble methiye arasında anlam ilişkisi kurulmasına dikkat edilir. 3. Methiye. Kasidenin
en uzun bölümü denilebilir. Kasidenin maksadına uygun olarak övülen kişi
veya şeyden bahseden asıl bölümüdür. Kasidenin en sanatkârane bölümü
olup uzunluğu konuya ve şaire göre değişir. 4. Tegazzül. Kaside içinde tecdîdi matla’ ile başlayan bir gazel olup beş-on beyit arasında değişir. Bir kasidenin ilk bölümünden sonra da yer alabilir. Bunun yanısıra başında yahut
sonunda yer alabildiği gibi tegazzül bölümü olmayan kasideler de vardır. 5.
Fahriyye. Şairin kendisini övdüğü ve bazan da dileğini bildirdiği bölümdür.
Beyit sayısı şairlere göre değişebildiği gibi fahriyye bölümü konulmamış kasideler de mevcuttur. Türk kasideciliğinin üstadı sayılan Nef’î’nin
fahriyyeleri sanatlı bir üslûpla yazılmış olup beyit sayısı hayli kabarıktır. 6.
Dua. Övgüsü yapılan kişi veya şey ile şairin kendisi ve bazan da şiiri okuyan
hakkında dua edilip iyi dileklerde bulunulan son birkaç beyitten ibarettir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Seçeneklerde verilen divan edebiyatı şairlerinden hangisi diğerlerinden farklı bir özelliği ile ön plana çıkmaktadır?

Fuzuli

Baki

Nesimi

Nefi

Nedim

Açıklama:

Nefi kasideleri ile ünlü iken seçeneklerdeki diğer şairlerin tamamı gazelleri ile ün yapmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Türk edebiyatındaki ilk mesnevi örneği seçeneklerden hangisidir?

İskendernâme

Risâletü’n-nushiyye

Kitâbü Evsâfı Mesâcidi’ş-şerîfe

Yûsuf u Züleyhâ

Kutadgu Bilig

Açıklama:

Türk edebiyatında ilk mesnevi Yûsuf Has Hâcib’in (ö. 1077) Kutadgu
Bilig adlı eseridir. XIII. yüzyılda Sulî Fakih’in Yûsuf u Züleyhâ adlı mesnevisi kadar Ahmed Fakih’in Kitâbü Evsâfı Mesâcidi’ş-şerîfe’si de önemlidir. XIV. yüzyılda Yûnus Emre’nin Risâletü’n-nushiyye’si, Şeyyad Hamza’nın Yûsuf u Züleyhâ’sı ile Altın Orda sahasında Kutb’un Hüsrev ü Şîrîn’i, Gülşehrî’nin Mantıku’t-tayr çevirisi, Âşık Paşa’nın Garibnâme’si, Yûsuf Meddah’ın Varka ve Gülşâh’ı, Ahmedî’nin İskendernâme’si ile Cemşîd ü
Hurşîd’i önemli örneklerdir. Bu yüzyılda yazarı bilinmeyen pek çok mesnevi de bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Rubainin kafiye düzeni seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

a a a b

a b a b

a a a a

a a x a

a b b a

Açıklama:

Rubâîyi oluşturan mısralardan üçüncüsü serbest diğerleri birbirleriyle kafiyelidir. Diğer bir ifadeyle rubâînin kafiye düzeni a a x a şeklindedir; ancak sonraları kafiyelenişi x a x a şeklinde olan veya bütün mısraları birbiriyle kafiyeli rubâîler de ortaya çıkmıştır. Bunlara rubâî-i musarraa denilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

İlk dörtlüğü oluşturan iki beyitle diğer dörtlüklerin sonuna “ziyade” adı verilen beş heceli mısraların eklenmesi ile oluşturulan koşma türüne ne ad verilir?

Zincirleme koşma

Ayaklı koşma

Musammat koşma

Yedekli koşma

Düz (âdi) koşma

Açıklama:

Şekil özellikleri bakımından koşmalar şu adları alır:
1. Düz (âdi) koşma. Âşık edebiyatında en çok rastlanan ve her mısraı on bir heceli olan koşmadır.
2. Yedekli koşma. Doğu Anadolu ve Âzerî sahasındaki saz şairlerinin kullandıkları bir şekildir. İki çeşidi vardır: Birincisi koşma-mâni karışımıdır. İkincisi yedekli beşli koşmadır. Hece ölçüsü sekizdir. Her bentte ilki beş, ikinci ve yedek sayılan kıta dört mısralıdır. Birinci bent aaabb + cncn, ikinci bent dddee + cncn, üçüncü bent fffgg + cncn ... şeklinde kafiyelenir. Her bendin ikinci kıtasında ikinci ve dördüncü mısralar nakarattır.
3. Musammat koşma. Her mısraı iki bölümden oluşan ve bu bölümleri
aynı kafiyeyi taşıyan koşmadır. 6 + 5 durakla yazılan musammat koşmalarda iç kafiye genellikle altıncı hecenin üzerinde olur.
4. Ayaklı koşma. İlk dörtlüğü oluşturan iki beyitle diğer dörtlüklerin sonuna “ziyade” adı verilen beş heceli mısraların eklenmesinden oluşur.
5. Zincirleme koşma. Her dörtlüğün son mısraında kafiyenin bulunduğu
kelimenin sonraki dörtlüğün ilk mısraının başında tekrar edilmesiyle
oluşur.

Doğru Cevap: B

Soru 28

"Ağlarım çağlar gibi
Derdim var dağlar gibi
Ciğerden yaralıyım
Gülerim sağlar gibi
Her gelen bir gül ister
Sahipsiz bağlar gibi "
Yukarıda verilen örnek hangi edebi türü temsil etmektedir?

Tuyuğ

Düz mani

Cinaslı mani

Ayaklı mani

Yedekli mani

Açıklama:

Düz mâninin sonuna anlamı tamamlamak ya da pekiştirmek için iki mısra
daha eklemek suretiyle elde edilir. Bunlara artık mâni de denir.
Ağlarım çağlar gibi
Derdim var dağlar gibi
Ciğerden yaralıyım
Gülerim sağlar gibi
Her gelen bir gül ister
Sahipsiz bağlar gibi

Doğru Cevap: E

Soru 29

"Hece ölçüsünün sekizli kalıbıyla yazılır (4+4 duraklı ya da duraksız). Dörtlük
sayısı üç ile beş arasında değişir. Kendine has bir namesi vardır ve bu şekilde okunur. Kafiye düzeni koşma gibidir: baba “ ccca “ ddda. Daha çok sevgi, doğa, güzellik gibi konular işlenir."
Yukarıda açıklaması verilen nazım türü seçeneklerdne hangisidir?

Semai

Varsağı

Destan

Türkü

Mani

Açıklama:

Hece ölçüsünün sekizli kalıbıyla yazılır (4+4 duraklı ya da duraksız). Dörtlük
sayısı üç ile beş arasında değişir. Semâilerin kendine has bir namesi vardır ve
bu şekilde okunur. Kafiye düzeni koşma gibidir: baba “ ccca “ ddda
Semâilerde daha çok sevgi, doğa, güzellik gibi konular işlenir.
İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif diye
Deli gönül abdal olmuş
Gezer Elif Elif diye

Doğru Cevap: A

Soru 30

Saçma ey göz/ eşk[i]den gön / lümdeki od / lare su
Kim bu denlü / tutuşan od / lare kılmaz / çâre su
Yukarıda verilen beytin aruz kalıbı seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Feilâtün / Feilâtün / Feilâtün / Feilün

Feilâtün / Feilâtün / Feilün

Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün

Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün

Mefâîlün / Mefâîlün / Mefâîlün / Mefâîlün

Açıklama:

Aruz bahirlerinden bazıları Türk şairleri tarafından Türçe’nin âhengi vb. daha
uygun olduğu için daha çok ve sıkça kullanılmış ve bu istikamette de Türk
aruzu oluşmuştur. Aşağıda Türk aruzunda daha çok kulanılan bahirlerle ilgili
örnek uygulamalar bulunmaktadır.
1. Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün
Saçma ey göz/ eşk[i]den gön / lümdeki od / lare su
_ . _ _ / _ . _ _ / _ . _ _ / _ . _
Kim bu denlü / tutuşan od / lare kılmaz / çâre su
_ . _ _ / _ . _ _ / _ . _ _ / _ . _Fuzûlî

Doğru Cevap: C

Soru 31

I. Divan Edebiyatı Türklerin İslâm dinini benimsemesinden sonra ortaya çıkan yazılı edebiyattır.
II. Batı edebiyatlarının etkisi altında gelişmiştir.
III. Bu akımın “Divan Edebiyatı” olarak adlandırılmasının sebebi, şâirlerin, şiirlerini divan denen kitaplarda toplamış olmalarıdır.
Divan edebiyatı ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi\ hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

I ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

Divan Edebiyatı Türklerin İslâm dinini benimsemesinden sonra ortaya çıkan
yazılı edebiyattır. Arap ve Fars edebiyatlarının etkisi altında gelişmiştir. Bu akımın “Divan Edebiyatı” olarak adlandırılmasının sebebi, şâirlerin, şiirlerini divan denen kitaplarda toplamış olmalarıdır.
I ve III

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aruz vezniyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Arzu vezni kurallarını Batı Edebiyatından almaktadır.

Aruz vezninde yalnız kapalı heceler kullanılarak şiirler yazılmaktadır.

Aruz vezni dize sonundaki hecelerin kafiyeli olmasına dayalı bir ölçüdür.

Aruz vezninde şairler eserlerini yazarken seçtikleri kalıba uymak zorundadır.

Aruz, esas olarak dize sonundaki hecelerin kafiyeli olması temeline dayanan bir şiir ölçüsüdür.

Açıklama:

Aruz vezninde açık ve kapalı heceler çeşitli kalıplarda, kendilerine özgü bir düzen içinde sıralanır. Şairler eserlerini yazarken seçtikleri kalıba mutlaka uymak zorundadır.
Aruz vezninde şairler eserlerini yazarken seçtikleri kalıba uymak zorundadır.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdaki eserlerden hangisinin nazım birimi beyittir?

Semai

Koşma

Varsağı

Murabba

Mesnevi

Açıklama:

Divan edebiyatında kaside, gazel, mesnevi, terkib-bend ve tercî-bendde nazım birimi beyittir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Divan edebiyatında, nâzım birimi sayılan "beyit" ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Beyit, kafiyeli iki mısradan meydana gelirse "beytü’l gazel" denir.

İçinde şairin adının ya da mahlasının bulunduğu beyit "matla" adını alır.

Kasidenin ya da gazelin ilk beyti “makta” adını alır.

Kasidenin ya da gazelin en güzel beyti “taç beyit” denir.

Kafiyesiz olan beyitlere “ferd” ya da “müfred” denir.

Açıklama:

Kafiyeli bir beyite “beyt-i musarra”, kafiyesiz olanlara “ferd” ya da “müfred” denir.
Kafiyesiz olan beyitlere “ferd” ya da “müfred” denir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Kasidenin bölümlerine ait aşağıda verilen açıklamalardan hangisi doğrudur?

Girizgâh (giriz / güriz): Kasidenin giriş bölümüdür.

Nesîb (teşbîb): Şairin methiyeye geçtiğini bildiren ve bir ya da iki beyitten ibaret olan kasidenin en kısa bölümüdür.

Fahriyye: Şairin kendisini övdüğü ve bazen de dileğini bildirdiği bölümdür.

Methiye: Övgüsü yapılan kişi veya şey ile şairin kendisi ve bazen de şiiri okuyan hakkında dua edilip iyi dileklerde bulunulan son birkaç beyitten ibarettir.

Tegazzül: Kasidenin maksadına uygun olarak övülen kişi veya şeyden bahseden asıl bölümüdür. Kasidenin en sanatkârane bölümü olup uzunluğu konuya ve şaire göre değişir.

Açıklama:

Fahriyye: Şairin kendisini övdüğü ve bazen de dileğini bildirdiği bölümdür.
Fahriye: Şairin kendisini övdüğü ve bazen de dileğini bildirdiği bölümdür.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Türk edebiyatında gazel ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Gazel, Türk edebiyatına 18. yüzyılda İran’dan Fars edebiyatı yoluyla geçmiştir.

Gazelin kafiye örgüsü “aa/ba/ca ...” şeklindedir.

Gazelin en güzel beytine “şah beyit” veya “beytü’l-gazel” adı verilir.

Gazelin esas konusu aşk ve sevgili, sevgilinin güzelliği, ona duyulan hasret ve bundan dolayı çekilen üzüntüdür.

Gazelde öncelikle konu bütünlüğüne önem verilir. Bundan dolayı gazelin her beytinde değişik konuların işlenmesi kusur sayılmıştır.

Açıklama:

Gazelde öncelikle beyit güzelliğine önem verilir. Her beytin kendi içinde
bir anlam bütünlüğü vardır. Bundan dolayı gazelin her beytinde değişik konuların
işlenmesi kusur sayılmamıştır.
Gazel, Türk edebiyatına 13. yüzyılda İran’dan Fars edebiyatı yoluyla geçmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde mesnevi yazan Türk şairi ve yazdığı eser doğru eşleştirilmiştir?

Sulî Fakih - Kutadgu Bilig

Ahmed Fakih - Yûsuf u Züleyhâ

Yûnus Emre - Hüsrev ü Şîrîn

Ahmedî - Risâletü’n-nushiyye

Âşık Paşa - Garibnâme

Açıklama:

Yûsuf Has Hâcib - Kutadgu Bilig
Sulî Fakih - Yûsuf u Züleyhâ
Ahmed Fakih - Kitâbü Evsâfı Mesâcidi’ş-şerîfe
Yûnus Emre - Risâletü’n-nushiyye
Şeyyad Hamza - Yûsuf u Züleyhâ
Kutb - Hüsrev ü Şîrîn
Âşık Paşa - Garibnâme Türk edebiyatında mesnevi türünün önemli örneklerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi bir koşma türü değildir?

Düz koşma

Musammat koşma

Sıralı koşma

Ayaklı koşma

Yedekli koşma

Açıklama:

Şekil özellikleri bakımından koşmalar şu adları alır: Düz koşma, Yedekli koşma, Musammat koşma, Ayaklı koşma, Zincirleme koşma.
Sıralı koşma

Doğru Cevap: C

Soru 39

Türklerin oluşturup Divan Şiirine kazandırdıkları nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Kıt’a

Rubâî

Musammat

Tuyuğ

Gazel

Açıklama:

Tuyuğ, Türkler’in oluşturup Divan şiirine kazandırdığı nazım şeklidir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Güle naz
Bülbül eyler güle naz
Girdim bir dost bağına
Ağlayan çok gülen az
Yukarıda verilen maninin türü nedir?

Düz mâni

Cinaslı mâni

Yedekli mâni

Ayaklı mâni

Zincirleme mani

Açıklama:

Kesik (cinaslı) mâni: İlk mısrası cinaslı bir sözden oluşur. Bu ilk mısra hece sayısı bakımından diğerlerinden eksiktir. Dolayısıyla yukarıda verilen mani tür bakımından cinaslı manidir.
Cinaslı mâni

Doğru Cevap: B

Soru 41

Nazım, sözlük anlamıyla ne anlama gelmektedir.

Sıraya koyma

Mısra çeşidi

Kıta

Tür

Kıyas

Açıklama:

DİVAN EDEBİYATI’NDA NAZIM BİRİMİ
Sıraya koyma

Doğru Cevap: A

Soru 42

Sözlük anlamıyla “bağ, bağlanan şey, kuşak; fıkra ve makale gibi yazıların kısımları” demektir. Söz konusu tanım aşağıda yer alan hangi terimi karşılamaktadır

Bend

Mısra

Beyit

Kaside

Gazel

Açıklama:

Bend

Doğru Cevap: A

Soru 43

Kasidede ilk beyte doğuş yeri manasına "matla", son beyte kesiş yeri manasına "makta" denir. Şairin mahlasını söylediği beyte ne denir?

Taç beyit

Fahriyye

Beytü’l-kasîd

Methiye

Teşbîb

Açıklama:

KASİDE
Taç beyit

Doğru Cevap: A

Soru 44

Kasidenin en uzun bölümü denilebilir. Kasidenin maksadına uygun olarak övülen kişi veya şeyden bahseden asıl bölümüdür. Kasidenin en sanatkârane bölümü olup uzunluğu konuya ve şaire göre değişir. Söz konusu ifadeler aşağıda yer alan hangi terimi karşılamaktadır.

Methiye

Girizgâh

Güriz

Fahriyye

Tegazzül

Açıklama:

KASİDE
Methiye

Doğru Cevap: A

Soru 45

Bu bölüm şairin methiyeye geçtiğini bildiren bir ya da iki beyitten ibaret olup kasidenin en kısa bölümüdür. Burada konuya uygun bir nükte taşımasına ve nesîble methiye arasında
anlam ilişkisi kurulmasına dikkat edilir. Söz konusu özellikler aşağıda yer alan terimlerden hangisine işaret eder?

Girizgâh

Dua

Fahriyye

Methiye

Tegazzül

Açıklama:

KASİDE
Girizgâh

Doğru Cevap: A

Soru 46

Arap edebiyatında bir nazım şekli olmayıp kasidelerin başında aşktan, sevgiliden söz eden bölümlere verilen addır ve “nesîb” karşılığında kullanılmıştır.Daha sonraları şairin aşk, sevgili, şarap, bahar gibi coşkulu haller karşısındaki duygularını anlatan şiirlere ne denilmiştir.

Gazel

Kaside

Mütezad

Mesnevi

Kıt'a

Açıklama:

Gazel

Doğru Cevap: A

Soru 47

Arapça’da ikişerli anlamına gelmekte olup Fars, Türk ve Urdu edebiyatlarında beyitlerdeki mısraların kendi arasında kafiyeli olmasından meydana gelen nazım şekline ne ad verilir?

Mesnevi

Kıt'a

Rubâî

Koşma

Kaside

Açıklama:

MESNEVİ

Doğru Cevap: A

Soru 48

Dört mısralı nazım şekline ne ad verilir?

Rubâî

Kıt'a

Tuyuğ

Müstezad

Terbî

Açıklama:

Rubâî

Doğru Cevap: A

Soru 49

Türkler’in oluşturup Divan şiirine kazandırdığı nazım şeklidir. Maninin divan edebiyatındaki karşılığı sayılabilir. Klasik Türk Edebiyatı’nda aruzun “fâilâtün fâilâtün fâilün” kalıbıyla yazılan dört mısralık milli bir nazım biçimine sahiptir. Söz konusu özelliklere sahip bu ifadeler aşağıda yer alan terimlerden hangisine karşı gelmektedir?

Tuyuğ

Kıt'a

Beyit

Mesnevi

Musammat

Açıklama:

Tuyuğ

Doğru Cevap: A

Soru 50

Sözlükte “inci dizilen iplik, gerdanlık, inci dizisi” anlamındaki sımt kökünden türeyen
demektir. Söz konusu bu ifadeler aşağıda yer alan hangi terimi karşılamaktadır?

Musammat

Kaside

Gazel

Mesnevi

Mani

Açıklama:

Musammat

Doğru Cevap: A

Soru 51

İki mısradan oluşan nazım parçasına ne denir?

Beyit

Koşma

Bent

Kaside

Kıt'a

Açıklama:

Diğerleri ikiden çok mısralardan oluşur. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

-3-10 mısra olabilir
-Birbirine vezin ve kafiye ile bağlanmış ikiden çok mısra topluluğudur
-Sözlük anlamı, bağlı, bağlanan şey, kuşaktır
-Parça anlamında kıt'a dendiği de olmuştur
-Tek ya da birden çok olabilir
Yukarıda bazı özellikleri verilen nazım şekli hangisidir?

Beyit

Mısra

Bend

Kaside

Kıt'a

Açıklama:

Bahsedilen özellikler bend'e aittir. Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Arap, Fars ve Türk şiirinde en çok kullanılan eski ve uzunca nazım şekli hangisidir?

Kaside

Kıt'a

Beyit

Rubai

Koşma

Açıklama:

Bahsedilen nazım şekli Kasidedir. cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Türk edebiyatında ilk mesnevinin yazarı ve adı nedir?

Yusuf Has Hacip-Kutadgu Bilig

Suli Fakih-Yusuf u Züleyha

Kutb-Hüsrev ü Şirin

Aşık Paşa-Garibname

Yusuf Meddah-Varka ve Gülşah

Açıklama:

İlk dediği için cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Şekil, konu ve ezgi özellikleri bulunan ve Türk Halk edebiyatında en çok kullanılan nazım şekli hangisidr?

Koşma

Tuyug

Musammat

Rubai

Mesnevi

Açıklama:

Bahsedilen özellik Koşmaya aittir. cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Tuyug ile ilgili olarak söylenen hangi ifade yanlıştır?

Maninin divan edebiyatındaki karşılığıdır

Feilatün-Feilatün-Feilün kalıbıyla yazılır

Kafiyelenişi rubai ile aynıdır

Cinaslı kafiye kullanılır

Kurucusu Kadı Burhanettin'dir

Açıklama:

Failatün-Failatün-Failün kalıbıyla yazılır. Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Manzumenin dış yapı özelliklerinden olan ve ahengi sağlayan en önemli unsur hangisidir?

Kafiye

Türkü

Kıt'a

Koşma

Mısra

Açıklama:

Bahsedilen özellik kafiyeye aittir. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Türk edebiyatında başlangıcından günümüze kadar ........... çeşit vezin kullanılmıştır.
Boşluğa gelmesi gereken rakam hangisidir?

Açıklama:

Aruz, hece ve serbest vezin olmak üzere 3 çeşit vezin kullanılmıştır. Cevap c şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 59

İstiklal Marşı aruzun hangi vezniyle yazılmıştır?

Feilatün-Feilatün-Feilatün-Feilün

Failatün-Failatün-Failün

Feilatün-Feilatün-feilün

Mafailün-Mefailün-Feulün

Mefulü-Mefailü-Mefailü-Feilün

Açıklama:

Mehmet Akif Ersoy tarafından A şıkkındaki vezin ölçüsüyle yazılmıştır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Hece vezni ile ilgili olarak söylenen hangi ifade yanlıştır?

Milli veznimizdir

Parmak hesabı da denir

En az 3 duraklı olabilir

Türk edebiyatının başlangıcından beri kullanılır

Türk dilinin yapısına daha uygundur

Açıklama:

En az 2 duraklı olabilir. Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi dört mısralı bendlerden oluşan musammatlar arasında yer alır?

Murabba

Müselles

Müseddes

Muhammes

Müsemmen

Açıklama:

Musammatlar, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz mısralı bent çeşitlerine göre değişik isimler alırlar.
Dört mısralı bendlerden oluşan musammatlardan bir türü de Murabbadır.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Belâgat ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

Türk-İslâm edebiyatında metinlerin sanat değerini ölçe işi Belâgat ilmine havale edilmiştir.
Bu ilim önce Cahiliye şiirini değerlendirme maksadıyla Araplar arasında başlamıştır.
İslâmdan sonra ise bir belâgat mucizesi olan Kur’an-ı Kerim’in İlâhî maksadını bütün yönleriyle anlama kaygısı bu konudaki çalışmaları daha da gerekli kılmıştır.
Bunun neticesinde belâgat konuları başlangiçta “İ’câzü’l-Kur’ân, Mecâzü’l-Kur’ân, Beyânü’l-Kur’ân, Müşkilü’lKur’ân, İ’râbü-Kur’ân, Belâgat ve delâilü’l-i’câz” gibi adlar taşıyan kitaplarda yer aldı.
Kur’an ve tefsir Belâgat ilminden sonra gelişti.

I,II,III,IV

I,II,IV,V

I,III,IV,V

I,II,III,V

II,III,IV,V

Açıklama:

Türk-İslâm edebiyatında metinlerin sanat değerini ölçe işi Belâgat ilmine havale edilmiştir. Bu ilim önce Cahiliye şiirini değerlendirme maksadıyla Araplar arasında başlamıştır. İslâmdan sonra ise bir belâgat mucizesi olan Kur’an-ı Kerim’in İlâhî maksadını bütün yönleriyle anlama kaygısı bu konudaki çalışmaları daha da gerekli kılmıştır. Bunun neticesinde belâgat konuları başlangiçta “İ’câzü’l-Kur’ân, Mecâzü’l-Kur’ân, Beyânü’l-Kur’ân, Müşkilü’lKur’ân, İ’râbü-Kur’ân, Belâgat ve delâilü’l-i’câz” gibi adlar taşıyan kitaplarda yer aldı. Kur’an ve tefsir ilmi içinde gelişti.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Klasik belâgat kitaplarında zincirleme tamlamalar nasıl adlandırılmıştır?

tarahhum

kesret-i tekrar

tetâbu-i izâfât

lüknet

garabet

Açıklama:

Ana hatlarıyla söylemek gerekirse, klasik belâgat kitapları fesâhat konusuyla ilgili bir girişle başlar. Burada fesâhati bozan tenâfür, zincirleme tamlamalar (tetâbu-i izâfât), sık tekrarlar (kesret-i tekrar), bir ifadedeki kelimeler arasında kulakla farkedilebilen uyuşmazlık (lüknet), alışılmamış sözlerin kullanılması (garabet), kelimenin dil kaideleri ve yazarların kullanışlarına aykırılığı (kıyasa muhalefet), ifade zayıflığı (za’f-ı telif), ifadenin kasdedilen manayı anlamayı zorlaştıracak şekilde kapalı olması (ta’kîd) ve yazım hataları (imlâsızlık) hakkında bilgiler verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Türk belâgat literatüründe Ahmed Hamdi tarafından yazılan ve klasik özellikteki örnekleri bakımından zayıf olan ilk Türkçe eser aşağıdakilerden hangisidir?

Miftâhu’l-ulûm

Telhisü’l-Miftâh

el-İzah

Belâgat-ı Lisân-ı Osmânî

el-Mutavvel

Açıklama:

Türk belâgat literatüründe klasik özellikteki ilk Türkçe eser, örnekleri bakımından zayıf olsa da Ahmed Hamdi’nin Belâgat-ı Lisân-ı Osmânî adlı kitabıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

İnşâ ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

İnşâ Türk, Arap ve Fars edebiyatlarında “Resmî yazışmalarda kullanılan nesir
dilini ifade eden edebî tür ve dil bilimi” için kullanılmıştır.
Zamanla genel olarak her türlü nesir ve düz yazı karşılığını da kazanmıştır.
Yeni Türk edebiyatında bir tür kompozisyon tekniği ve güzel yazı yazma sanatı olarak da anlaşılmıştır.
Ayrıca inşa,kelimelerin cümle içinde söz dizimi kurallarına göre sıralanmasını da ifade etmektedir.
Nesir halinde yazılan mektup türünün inşâ içinde bir yeri yoktur.

I,II,III,IV

I,II,IV,V

I,III,IV,V

I,II,III,V

II,III,IV,V

Açıklama:

İnşâ Türk, Arap ve Fars edebiyatlarında “Resmî yazışmalarda kullanılan nesir
dilini ifade eden edebî tür ve dil bilimi” için kullanılmış, zamanla genel olarak her türlü nesir ve düz yazı karşılığını da kazanmıştır. Ayrıca yeni Türk edebiyatında bir tür kompozisyon tekniği ve güzel yazı yazma sanatı olarak da anlaşılmıştır. Nitekim Ziyâ Paşa’nın, “Şiir ve İnşâ” adlı makalesinde kelimeyi doğrudan doğruya nesir yerine kullanması dikkat çekmektedir. Ayrıca inşa,kelimelerin cümle içinde söz dizimi (terkîb-i kelâm) kurallarına göre sıralanmasını da ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Itnâb çeşitleri ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

Itnâb-ı Makbûl. Mânayı açıklığa kavuşturma, pekiştirme, mübalağa ve tasvir amacına yönelik bir fayda elde etmek üzere sözü uzatma veya tekrarlamadır.

Itnâb-ı Mümil. “Bıktıran, usandıran uzun söz” demek olan bu tabirle ya manzumede vezin doldurma veya gereksiz yere sözü uzatma, ifadeye lüzumsuz kelime veya cümle katma işi kastedilmiştir.

Itnâbı Ma’nevî. Belâgat kitaplarında “haşv-i ma’nevî” şeklinde de yer alan bu ıtnâb türü “ifadede mânanın aynı lafızlarla tekrarı” şeklinde tarif edilmiştir.

yalnız III

I,II

I,III

yalnız II

II,III

Açıklama:

Itnâb-ı Makbûl. Mânayı açıklığa kavuşturma, pekiştirme, mübalağa ve tasvir amacına yönelik bir fayda elde etmek üzere sözü uzatma veya tekrarlamadır. Itnâb-ı Mümil. “Bıktıran, usandıran uzun söz” demek olan bu tabirle ya manzumede vezin doldurma veya gereksiz yere sözü uzatma, ifadeye lüzumsuz kelime veya cümle katma işi kastedilmiştir. Itnâbı Ma’nevî. Belâgat kitaplarında “haşv-i ma’nevî” şeklinde de yer
alan bu ıtnâb türü “ifadede mânanın farklı lafızlarla tekrarı” şeklinde tarif edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Teşbih çeşitleri ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Mufassal teşbih. Tam teşbih adı da verilen bu çeşit teşbihlerde bütün unsurlar zikredilir.
Mücmel yahut muhtasar teşbih. Bu türde benzeme yönü zikredilmez. Bu
teşbih mufassal teşbihe göre daha abartılı bir söyleyiş olup belâgat açısından daha makbul sayılır.
Müekked (mûcez) teşbih. Diğerlerine daha sanatlı ve üstün kabul edilen bu tür teşbih, unsurlarının mümkün olduğunca azaltılımasıyla ifadenin güçlendirildiği bir söyleyiştir.
Beliğ teşbih. Teşbihin iki ana unsurunun yani benzeyen ve benzetilenin
kullanıldığı teşbihtir. Mana daha etkili ve abartılarak ifade edildiğinden teşbih türlerinin en etkisiz olanı olarak kabul edilir.

I,II,III

I,II,IV

I,III,IV

I,III

II,III,IV

Açıklama:

Mufassal teşbih. Tam teşbih adı da verilen bu çeşit teşbihlerde bütün unsurlar zikredilir.Mücmel yahut muhtasar teşbih. Bu türde benzeme yönü zikredilmez. Bu
teşbih mufassal teşbihe göre daha abartılı bir söyleyiş olup belâgat açısından daha makbul sayılır.Müekked (mûcez) teşbih. Diğerlerine daha sanatlı ve üstün kabul edilen bu tür teşbih, unsurlarının mümkün olduğunca azaltılımasıyla ifadenin güçlendirildiği bir söyleyiştir.Beliğ teşbih. Teşbihin iki ana unsurunun yani benzeyen ve benzetilenin
kullanıldığı teşbihtir. Mana daha etkili ve abartılarak ifade edildiğinden teşbih türlerinin en makbulü sayılır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Bir kelime veya ibarenin, teşbihi kuvvetlendirmek, onu abartarak muhataba daha güçlü yorum imkânı sağlamak için benzeşme ilgisiyle ve bir karîneye dayalı olarak gerçek anlamı dışında kullanılması'' şeklinde tarif edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Mecaz

İrsâl-i Mesel

Tazmin

istiâre

Tecâhül-i ârifâne

Açıklama:

Sözlükte ''ödünç istemek, ödünç almak'' anlamına gelen istiâre kelimesi bir belagat terimi olarak, ''bir kelime veya ibarenin, teşbihi kuvvetlendirmek, onu abartarak muhataba daha güçlü yorum imkânı sağlamak için benzeşme ilgisiyle ve bir karîneye dayalı olarak gerçek anlamı dışında kullanılması'' şeklinde tarif edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

şiir ve nesirde, “bilinen bir hususun bir nükteye bağlı olarak bilinmiyormuş gibi ifade edilmesi”şeklinde tarif edilen sanat aşağıdakilerden hangisidir?

Teşhis ve İntak

Hüsn-i ta’lil

tecâhül-i ârif

Tenâsüb

Leff ü neşr

Açıklama:

Osmanlı edebiyat çevrelerinda kısaca “tecâhül” veya “tecâhül-i ârifâne” şeklinde anılan tecâhül-i ârif sanatı, şiir ve nesirde, “bilinen bir hususun bir nükteye bağlı olarak bilinmiyormuş gibi ifade edilmesi”şeklinde tarif edilebilir.Batı retoriğindeki karşılığı ironidir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Bâkî’nin:''Eşcâr-ı bâğ hırka-i tecrîde girdiler,Bâd-ı hazan çemende el aldı çenârdan'' beytinde bahçedeki ağaçların dervişlere benzetilmesi aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Açık İstiâre

Kapalı İstiâre

Mürekkep istiâre

ma’nâ-yı mecâzî

Îrâd-ı mesel

Açıklama:

Kapalı İstiâre (istiâre-i mekniyye). Yalnızca benzeyenle yapılan bu türde benzetilen öğe zikredilmeyip okuyucunun onu belirlemesini sağlayacak bir ipucu mevcuttur. Bâkî’nin:
''Eşcâr-ı bâğ hırka-i tecrîde girdiler,Bâd-ı hazan çemende el aldı çenârdan'' beytinde bahçedeki ağaçların dervişlere benzetilmesi kapalı istiâredir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aralarında karşıtlık dışında bir ilgi bulunan iki veya daha çok kelimenin anlam güzelliğini ve bütünlüğünü sağlamak amacıyla aynı sözde bir araya getirilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tarih Düşürme

Ebced

Telmih

tenâsüb

Leff ü neşr

Açıklama:

Sözlükte “uyum, orantı, yakışma” anlamına gelen tenâsüb kelimesi, edebiyat
terimi olarak “aralarında karşıtlık dışında bir ilgi bulunan iki veya daha çok
kelimenin anlam güzelliğini ve bütünlüğünü sağlamak amacıyla aynı sözde
bir araya getirilmesini” ifade eder.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Hangisi İlm-i Belagat'ı meydana getiren üç ana konudan biridir?

Beyan

Fesahat

Aruz

Kafiye

Lügaz

Açıklama:

İlm-i Belagat'ı meydana getiren 3 ana konu, Meani, Beyan ve Bedi'dir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Bir ifadedeki kelimeler arasında kulakla farkedilebilen uyuşmazlığa ne denir?

Lüknet

Garabet

Zaf-ı telif

İmlasızlık

Kasret-i tekrar

Açıklama:

B şıkkı, alışılmamış sözlerin kullanılması; c şıkkı, ifade zayıflığı; d şıkkı, yazım hataları; e şıkkı sık tekrar demektir. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Hangisi Beyan konularından biridir?

Hakikat

İsnad

İnşa

Dilek

Emir

Açıklama:

Diğerleri Meani'nin konularıdır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Türk belagat literatüründe klasik özellikteki ilk Türkçe eser hangisidir?

Belagat-ı Lisan-i Osmani

Miftahu'l-ulüm

Telhisü'l-Miftah

El-izah

El-Mutavvel

Açıklama:

İlk Türkçe eser dediği için cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Seci sanatının Türk dilindeki en mükemmel örneği hangisidir?

Tazarru-name

Müzekki'n-nüfus

Tezkiretü'l-evliya

Menakıbname

Ma'rifetname

Açıklama:

Diğerlerinde de secili ifadeler vardır ama en diye sorulduğu için cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Arap alfabesinin ilk tertibi ve harflerinin taşıdığı sayı değerlerine dayanan hesap sistemine ne denir?

Ebced

Tarih düşürme

Hüsn-i ta'lil

Teşhis

Leff ü neşr

Açıklama:

b şıkkı, tarih manzumesi yazarak vuku bulan hadiselerin tarihlerini zikretmek;c şıkkı, bir olayın gerçek sebebinin göz ardı edilerek heyecan unsurunun ön plana çıkarılması; d şıkkı, varlıkların kişileştirilerek yeni kimlikler kazanması; e şıkkı, cümlenin kuruluşu ve dizilişi ile ilgili anlama güzellik katan demektir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Yazar-eser eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Es-sekkaki-Miftahu'l-ulum

El Kazvini-El-izah

Cevdet Paşa-Belagat-ı Osmaniye

Yekta Saraç-Edebiyat Bilgi ve Teorileri

Recaizade Ekrem-Talim-i Edebiyat

Açıklama:

Yekta Saraç-Edebiyat Bilgi ve Teorileri adlı eser Kaya Bilgel'e aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Hangisi iktibas türlerinden değildir?

Hasen

Müstehcen

Tam

Nakıs

Mümil

Açıklama:

E şıkkı İtnab türüdür. Cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

-Başka bir şaire ait olan mısranın başka bir şiirde kullanılmasıdır
-Daha çok gazel ve kasidede uygulanır
-Alıntılanan şiir parçasının kime ait olduğunu söylemek bir kuraldır
-Eskiden nazım ve nesir için müştereken kullanılmıştır
-Gazeteciliğin yaygınlaşmasından donra nazıma ait bir terime dönüşmüştür
Yukarıda bazı özellikleri belirtilen edebi sanat türü hangisidir?

Mecaz

Tazmin

İnşa

Seci

İstiare

Açıklama:

Bahsedilen özellikler Tazmin'e aittir. Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Muhyiddin İbnü'l Arabi'nin eserlerinde hangi edebi sanat türü ile ilgili geniş açıklamalar vardır?

Ebced

İstiare

Mecaz

İnşa

Tenasüb

Açıklama:

Ebced hesabı ile ilgili açıklamalar vardır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Sözün “fasih ve açık seçik olması” anlamındaki kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Belâgat

Meânî

Teşbih

Telmih

Beyan

Açıklama:

Belâgat, sözlükte, sözün “fasih ve açık seçik olması” demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi “kelâmın mukteza-yı hâle uygunluğunu sağlamak için gerekli olanları bilme” şeklinde tanımlanabilecek konular anlamındadır?

Meânî

Beyân

Bedî’

Fesâhati

Tenâfür

Açıklama:

BELÂGAT
Meânî “kelâmın mukteza-yı hâle uygunluğunu sağlamak için gerekli olanları bilme” şeklinde tanımlanabilecek konulardır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi sözün açık-seçik, kolay ve anlaşılabilmesini temin etme yolları anlamındadır?

Beyân

Bedî’

Meânî

Müsâvât

Ta’kîd

Açıklama:

BELÂGAT
Beyân, sözün açık-seçik, kolay ve anlaşılabilmesini temin etme yolları anlamındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi sözü güzel, süslü ve etkili söyleme usulleri anlamındadır?

Bedî’

Meânî

Beyân

İstiâre

Tevriye

Açıklama:

BELÂGAT
Bedî’, sözü güzel, süslü ve etkili söyleme usulleri anlamındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

“Resmî yazışmalarda kullanılan nesir dilini ifade eden edebî tür ve dil bilimi” için kullanılmış ifade hangisidir?

İnşâ

Secî

Itnâb

İktibas

İstişhad

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATI METİNLERİNDE KARŞILAŞILAN BAŞLICA EDEBÎ SANATLAR
“Resmî yazışmalarda kullanılan nesir dilini ifade eden edebî tür ve dil bilimi” için kullanılmış ifade İnşâ'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

İnşa ile yakın ilgisi bulunan ve daha çok bir nesir sanatı kabul edilen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Secî

İnşa

Itnâb

İktibas

İstişhad

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATI METİNLERİNDE KARŞILAŞILAN BAŞLICA EDEBÎ SANATLAR
İnşa ile yakın ilgisi bulunan ve daha çok bir nesir sanatı kabul edilen secî'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

“Bir düşüncenin gereğinden fazla sözle ifade edilmesi” anlamına gelen ifade hangisidir?

Itnâb

Secî

İnşa

İktibas

İstişhad

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATI METİNLERİNDE KARŞILAŞILAN BAŞLICA EDEBÎ SANATLAR
“Bir düşüncenin gereğinden fazla sözle ifade edilmesi” anlamına gelen ifade Itnâb'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

“Kur’an ve hadisten alınmış bir ibareyi beyte/mısraa/cümleye yerleştirmek” şeklinde tanımlanabilecek sanat aşağıdakilerden hangisidir?

İktibas

İstişhad

Itnâb

Secî

İnşâ

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATI METİNLERİNDE KARŞILAŞILAN BAŞLICA EDEBÎ SANATLAR
“Kur’an ve hadisten alınmış bir ibareyi beyte/mısraa/cümleye yerleştirmek” şeklinde tanımlanabilecek sanat İktibas'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Türk edebiyatında bir edebî sanat olarak “irsâl-i mesel” veya “iktibas” aşağıdakilerden hangisinin yerine tercih edilmiştir?

İstişhad

İktibas

Itnâb

Secî

İnşâ

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATI METİNLERİNDE KARŞILAŞILAN BAŞLICA EDEBÎ SANATLAR
Türk edebiyatında bir edebî sanat olarak istişhâddan ziyade ona çok benzeyen “irsâl-i mesel” veya “iktibas” tercih edilmiş, bu sebeple Türk.e belâgat kitaplarının çoğunda istişhâd bahsi yer almamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

''Bir kelime veya ibarenin, teşbihi kuvvetlendirmek, onu abartarak muhataba daha güçlü yorum imkânı sağlamak için benzeşme ilgisiyle ve bir karîneye dayalı olarak gerçek anlamı dışında kullanılması'' şeklinde tarif edilen sanat hangisidir?

İstiâre

Mecaz

İrsâl-i Mesel

Teşbih

İstişhad

Açıklama:

TÜRK-İSLÂM EDEBİYATI METİNLERİNDE KARŞILAŞILAN BAŞLICA EDEBÎ SANATLAR
İstiâre ''Bir kelime veya ibarenin, teşbihi kuvvetlendirmek, onu abartarak muhataba daha güçlü yorum imkânı sağlamak için benzeşme ilgisiyle ve bir karîneye dayalı olarak gerçek anlamı dışında kullanılması'' şeklinde tarif edilen sanattır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Türk ve Fars belâgati üzerinde tercüme ve şerhleriyle asırlarca etkisini sürdürecek olan Ebû Ya’kûb es-Sekkâkî’nin (ö.1229) sonradan sahanın klasikleri arasında sayılan bir eseridir?

Delâilü’l-i’câz

Esrârü’l-belâğa

Miftâhu’l-ulûm

Belâgat

Beyânü’l-Kur’ân

Açıklama:

Kur’an’ın Arap diliyle ortaya konmuş bir belâgat mucizesi oluşu, onu anlamak için Arap dili, grameri ve edebiyatı konularını da bilmeyi gerektiriyordu. Bu sebeple X-XIV. yüzyılları kapsayan bu ikinci devre, belâgatin bir ilim dalı olarak teşekkül etmeye başladığı, terimlerinin ortaya çıktığı, yazılan eserlerde belâgat bahislerinin ağırlık kazandığı ve böylece söz konusu ilim dalının Meânî, Beyan ve Bedî’den ibaret klasik şeklini alarak teşekkülünü tamamladığı bir zaman dilimi oldu. Ayrıca bu devrede, sonraki yıllarda Türk ve Fars belâgati üzerinde tercüme ve şerhleriyle asırlarca etkisini sürdürecek olan Abdülkâhir el-Cürcânî’nin (ö. 1079), Delâilü’l-i’câz ve Esrârü’l-belâğa adlı kitapları ile Ebû Ya’kûb es-Sekkâkî’nin (ö.1229) Miftâhu’l-ulûm’u gibi sonradan sahanın klasikleri sayılan eserler de kaleme alınmıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Hatip el-Kazvinî'nin bir eseridir?

Miftâhu’l-ulûm

Telhisü’l-Miftâh

Delâilü’l-i’câz

Esrârü’l-belâğa

İ’râbü-Kur’ân

Açıklama:

Türkçe, Farsça ve Arapça bilen ünlü dil bilgini Hatip el-Kazvinî (ö. 1338), es-Sekkâkî’nin Miftâhu’l-ulûm’unun üçüncü bölümününden faydalanarak Telhisü’l-Miftâh’ı kaleme almış, belâgat çalışmalarında mantıkî tarif, tasnif ve değerlendirmelerle kelâm ve felsefe mektebinin en önemli eserini ortaya koymuştur

Doğru Cevap: B

Soru 33

Talîm-i Edebiyat kimin eseridir?

Ahmed Cevdet Paşa

Recâizade Ekrem

Hatip el-Kazvinî

Ebû Ya’kûb es-Sekkâkî

Abdülkâhir el-Cürcân

Açıklama:

Son devir, İslâm dünyasının Batı ile temasa geçmesinin etkisiyle, biri klasik anlayışı devam ettirmeye, diğeri batı retoriği ile belâgat konularını kaynaştırmaya çalışan yenilikçi yazarların eserleri olmak üzere, iki farklı istikamette gelişmiştir. Bunlardan birincisine Türk edebiyat camiasından Ahmed Cevdet Paşa’nın kaleme aldığı Belâgat-i Osmaniyeniyye’si, ikincisine Recâizade Ekrem’in Talîm-i Edebiyat’ı örnektir. İkinci yolu seçen yazarlar belâgat meselelerini daha çok edebî tenkid ve estetik endişelerle birlikte ele almışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Belagat hangi anlamda kullanılmaz?

Meleke

En açık

Akıcı

Güzel

Lüknet

Açıklama:

Arapça “be-le-ga” kökünden gelen belâgat, sözlükte, sözün “fasih ve açık seçik olması” demektir. Aynı kökten gelen “el-belîg”, fasih ve açık karşılığında kullanılmış olup “sözün maksadı en güzel şekilde ifade edebilme özelliğini” anlatır. Nitekim Kur’ân-ı Kerîm’de bu özelliğe sahip olan kitap anlamında “el-belâgu’l-mübîn/benzeri ortaya konamayacak apaçık söz” olarak adlandırılmıştır.
Belâgatin bir edebiyat terimi olarak iki manada kullanıldığı görülmektedir. Birincisi meleke ve kabiliyet manasını taşır. Batı dillerinde “eloquence/elokuans” kelimesiyle karşılanan belâgatin bu yönü “bir fikrin yazılı ve sözlü olarak yerinde, yeterince ve zamanında ifadesi” manasına gelir. Bu tanım klasik belâgat kitaplarında “Sözün fasih olmak şartıyla muktezâ-yı hâle mutabık olması” şeklindedir. Bu anlamıyla belâgat insanda doğuştan var olan ve ona has bir melekedir. Nitekim bu gerçek Kur’ân-ı Kerîm’de “Allah insana beyânı (düşündüğünü açık bir şekilde ifade etmeyi) öğretti” (er-Rahmân 55/3-4) âyetiyle ifade edilmiştir.
Kelimenin, batı dillerinde “rhetorique/retorik” terimiyle karşılanan ve belâgat ilmini ifade eden ikinci anlamı ise “en açık, akıcı, zamanında ve yerli yerinde söz söyleme/yazma kâidelerini inceleyen” bir ilmî disiplinin adı şeklinde tanımlanabilir. Bu tanım klasik belâgat kitaplarında yine “Kelâmın fasih olmak şartıyla muktezâ-yı hâle mutabık olmasının usûl ve kaidelerini bildiren” ilim şeklinde yer almıştır. Belâgatin bu maksadına ulaşılabilmesi için şu üç bahis ve ekleri hakkında bilgi sahibi olmak gerekir: 1. Meânî denilen ve “kelâmın mukteza-yı hâle uygunluğunu sağlamak için gerekli olanları bilme” şeklinde tanımlanabilecek konular. 2. Beyân, “sözün açık-seçik, kolay ve anlaşılabilmesini temin etme yolları. 3. Bedî’, sözü güzel, süslü ve etkili söyleme usulleri.
Bu sayılan vasıflara sahip olan söz, manzum olsun, mensur bulunsun kısa ve veciz, kolay anlaşılır, manaca zengin ve derin olur; okuyana-dinleyene zevk ve haz verir. İşte bu sebepten dolayı da bütün edip ve yazarların maksadı da böyle bir söz söyleyebilmektir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Beyân ile ilgilidir?

Mecaz

Eylem

Dilek

İsnad

inşâ

Açıklama:

Beyân konuları ise şöylece sıralanabilir: Lafzın manaya delâleti, hakikat, mecaz, kinâye, teşbih, istiâre, mecâz-ı mürsel, ta’riz vb.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi Bedî’ ile ilgilidir?

Kinâye

Teşbih

Tekrir

İstiâre

Ta’riz

Açıklama:

Bedî’. Vücûh-ı tahsin/ sözü güzelleştirme yolları olarak da adlandırılan bu bahis genel olarak edebî sanatları içine alır. Lafız ve mânâya ait olmak üzere ikiye ayrılan bu sanatların başlıcaları şunlardır: İrsâl-i mesel, tecâhül-i ârifâne, mezheb-i kelâmî, tevriye, îham, teşhis ve intak, hüsn-i ta’lil, mübalağa, nidâ, rücû, iltifat, tekrir, istifham, telmih, iktibas, tazmin, mülemmâ, tenâsüb, tensîk, cem ve taksim, leff ü neşr, kelâm-ı edebî, cinas, kalb ve aks, secî.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Hangisi Meânî ile ilgilidir?

Kinâye

Teşbih

Mecaz

İsnad

Hakikat

Açıklama:

Meânî konularının başlıcaları şunlardır: İsnad, inşâ, dilek (temenni), emir, nehiy, ünlem (nidâ), yüklem (müsned), özne (fail, nâib-i fail), cümle ve unsurları, kısaltma veya daraltma (kasr), bağlama (vasıl), ayırma (fasl), ölçülü söz söyleme (müsâvât), sözü bir maksatla kısa söyleme (icâz), maksadı gereğinden fazla sözle ve uzun ifade etme (itnâb).

Doğru Cevap: D

Soru 38

Türk belâgat literatüründe klasik özellikteki ilk Türkçe eser olan Belâgat-ı Lisân-ı Osmânî kimin eseridir?

Ahmed Hamdi

Ahmet Cevdet Paşa

Süleyman Paşa

İsmail Ankaravî

Abdünnafi Efendi

Açıklama:

Türk belâgat literatüründe klasik özellikteki ilk Türkçe eser, örnekleri bakımından zayıf olsa da Ahmed Hamdi’nin Belâgat-ı Lisân-ı Osmânî adlı kitabıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Sadece belagat ve edebi sanatlar konusunda değil, eski Türk edebiyatını ilgilendiren hemen her konuda başvurulacak bir ilk kaynak özelliğine sahip olan Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü kimin eseridir?

Kaya Bilgel

Menderes Coşkun

M.A.Yekta Saraç

İskender Pala

Muallim Naci

Açıklama:

İskender Pala’nın, Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü de sadece belagat ve edebi sanatlar konusunda değil, eski Türk edebiyatını ilgilendiren hemen her konuda başvurulacak bir ilk kaynak özelliğine sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Edirne Müftüsü Fevzi Efendi’nin Mevhibetü'l-vehhâb adlı 30’a yakın baskı yapmış eserindeki Türkçe, Arapça ve Farsça dualar Türk-İslam edebiyatında karşılaşılan edebi sanatlardan hangi ifadenin başarılı örneklerindendir?

İnşâ

Seci

Itnap

İktibas

İstişhad

Açıklama:

İnşa ile yakın ilgisi bulunan ve daha çok bir nesir sanatı kabul edilen secî, söze güzellik ve süs katan hususlardan biri kabul edilmiştir. Sözlü edebiyat alanının önemli bir bölümü olan dua metinlerinde secî etkili bir ifade tarzı olarak dikkat çekmektedir. ''Duâ-nâme'' adıyla anılan bu Türkçe eserlerin bilhassa mensur olanları bu üslûpla kaleme alınmıştır. Edirne Müftüsü Fevzi Efendi’nin Mevhibetü'l-vehhâb adlı 30’a yakın baskı yapmış eserindeki Türkçe, Arapça ve Farsça dualar, secili ifadenin başarılı örnekleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Hangisi sözün maksadı en güzel biçimde ifade edebilme anlamındadır?

Belagat.

Mecaz.

Kinaye.

Telmih.

Beyan.

Açıklama:

Belagat. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Hangisi gerekli olanları bilme şeklinde tanımlanabilecek konular' anlamındadır?

Belagat.

Meani.

Beyan.

Bedi.

Mecaz.

Açıklama:

Meani. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Hangisi sözün açık seçik anlaşılabilmesini temin etme yolları ile ilgilidir?

Meani.

Beyan.

Bedi.

Belagat.

Mecaz.

Açıklama:

Beyan. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Hangisi sözü süslü söyleme usulleriyle ilgilidir?

Mecaz.

Meani.

Beyan.

Bedi.

Belagat.

Açıklama:

Bedi. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Hangisi terkibi kelam kurallarına göre sıralanmayı ifade eder?

Mecaz.

Belagat.

İnşa.

Beyan .

Bedi.

Açıklama:

İnşa. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Hangisi bir düşüncenin gereğinden fazla sözle ifade edilmesi anlamındadır?

Bedi.

Beyan.

Mecaz.

Seci.

Itnap.

Açıklama:

Itnap. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Hangisi Kuran ve Hadisten alınmış bir ibareyi cümleye yerleştirmek anlamındadır?

Bedi.

Seci.

Beyan.

Mecaz.

İktibas.

Açıklama:

iktibas. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Hangisi günümüzde kullanılan 'gibi' takısıyla ilgilidir?

Teşbih.

Mecaz.

Kinaye.

Belagat.

Beyan.

Açıklama:

Teşbih. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Hangisi 'ödünç istemek, ödünç almak anlamındadır?

İstiare.

İktibas.

Teşbih.

Belagat.

Bedi.

Açıklama:

İstiare. Cevap A'DIR.

Doğru Cevap: A

Soru 50

"Miftâhu’l-ulûm" eserinin yazarı kimdir?

Hatip el-Kazvini

es-Sekkaki

el-Meani

es-Bedii

el-Miftahi

Açıklama:

XIV. yüzyıl ortalarından XIX. yüzyıl sonlarına kadar devam eden uzun süreyi kapsayan üçüncü safha yeni eserler yerine, bu konudaki şerh, haşiye ve talikatların kaleme alındığı duraklama yahut derinleşme devresidir. Nitekim Türkçe, Farsça ve Arapça bilen ünlü dil bilgini Hatip el-Kazvinî (ö. 1338), es-Sekkâkî’nin Miftâhu’l-ulûm’unun üçüncü bölümününden faydalanarak Telhisü’l-Miftâh’ı kaleme almış, belâgat çalışmalarında mantıkî tarif, tasnif ve değerlendirmelerle kelâm ve felsefe mektebinin en önemli eserini ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Sözün “fasih ve açık seçik olması” durumuna ne ad verilir?

Belagat

İnaiyet

Mecazat

İstiare

Tecahül-i Arif

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 52

“Kelâmın mukteza-yı hâle uygunluğunu sağlamak için gerekli olanları bilme” ilmine ne ad verilir?

Meali

Meani

Mecazi

Zahiri

Batıni

Açıklama:

1. Meânî denilen ve “kelâmın mukteza-yı hâle uygunluğunu sağlamak için gerekli
olanları bilme” şeklinde tanımlanabilecek konular.
2. Beyân, “sözün açık-seçik, kolay ve anlaşılabilmesini temin etme yolları.
3. Bedî’, sözü güzel, süslü ve etkili söyleme usulleri.
Bu sayılan vasıflara sahip olan söz, manzum olsun, mensur bulunsun kısa ve veciz,
kolay anlaşılır, manaca zengin ve derin olur; okuyana-dinleyene zevk ve haz verir. İşte bu sebepten dolayı da bütün edip ve yazarların maksadı da böyle bir söz söyleyebilmektir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşğıdakilerden hangisi "Meani" konularından birisidir?

Hakikat

Mecaz

Kinaye

Rücu

Fasl

Açıklama:

Meânî konularının başlıcaları şunlardır: İsnad, inşâ, dilek (temenni), emir, nehiy, ünlem (nidâ), yüklem (müsned), özne (fail, nâib-i fail), cümle ve unsurları, kısaltma veya
daraltma (kasr), bağlama (vasıl), ayırma (fasl), ölçülü söz söyleme (müsâvât), sözü bir
maksatla kısa söyleme (icâz), maksadı gereğinden fazla sözle ve uzun ifade etme (itnâb).

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi "Beyan" konularından bir tanesidir?

Mecaz

Müsned

Fail

Kasr

Vasıl

Açıklama:

Beyân konuları ise şöylece sıralanabilir: Lafzın manaya delâleti, hakikat, mecaz,
kinâye, teşbih, istiâre, mecâz-ı mürsel, ta’riz vb. Bedî’. Vücûh-ı tahsin/ sözü güzelleştirme yolları olarak da adlandırılan bu bahis genel olarak edebî sanatları içine alır. Lafız ve mânâya ait olmak üzere ikiye ayrılan bu sanatların başlıcaları şunlardır: İrsâl-i mesel, tecâhül-i ârifâne, mezheb-i kelâmî, tevriye, îham, teşhis ve intak, hüsn-i ta’lil, mübalağa, nidâ, rücû, iltifat, tekrir, istifham, telmih, iktibas, tazmin, mülemmâ, tenâsüb, tensîk, cem ve taksim, leff ü neşr, kelâm-ı edebî, cinas, kalb ve aks, secî.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıda sayılanlardan hangisi "Bedi" konularından birisidir?

Hakikat

Mecaz

Lafız

Teşbih

Rücu

Açıklama:

Beyân konuları ise şöylece sıralanabilir: Lafzın manaya delâleti, hakikat, mecaz,
kinâye, teşbih, istiâre, mecâz-ı mürsel, ta’riz vb.
Bedî’. Vücûh-ı tahsin/ sözü güzelleştirme yolları olarak da adlandırılan bu bahis
genel olarak edebî sanatları içine alır. Lafız ve mânâya ait olmak üzere ikiye ayrılan bu
sanatların başlıcaları şunlardır: İrsâl-i mesel, tecâhül-i ârifâne, mezheb-i kelâmî, tevriye, îham, teşhis ve intak, hüsn-i ta’lil, mübalağa, nidâ, rücû, iltifat, tekrir, istifham, telmih, iktibas, tazmin, mülemmâ, tenâsüb, tensîk, cem ve taksim, leff ü neşr, kelâm-ı edebî, cinas, kalb ve aks, secî.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Türk belâgat literatüründe klasik özellikteki ilk Türkçe eser kime aittir?

Ahmed Hamdi

Ahmet Cevdet Paşa

Recaizade Mahmut Ekrem

Ahmet Mithat Paşa

Mehmet Rıfat

Açıklama:

Türk belâgat literatüründe klasik özellikteki ilk Türkçe eser, örnekleri bakımından zayıf
olsa da Ahmed Hamdi’nin Belâgat-ı Lisân-ı Osmânî adlı kitabıdır (İstanbul 1293).
Bu eseri, büyük hukuk külliyatı Mecelle’yi de kaleme alan, Ahmed Cevdet Paşanın
Mekteb-i Hukuk’ta okuttuğu belâgat derslerine ait notlar takib eder. Belâgat-i Osmâniye adıyla kısım kısım (cüz cüz) yayımlandığında (İstanbul 1298) büyük bir yankı uyandıran kitap, klasik Türk belâgati literatüründe bir dönüm noktası olmuş ve sekiz defa basılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

“Sen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz
(Baş üzre yerin var)
Gül goncesisin kûşe-i destâr senindir”
dizelerinde hangi belagat sanatı kullanılmıştır?

Itnab-ı Makbul

Itnab-ı Mümil

İcaz- Kamil

Itnab-ı Manevi

Itnab-ı Mecazi

Açıklama:

Itnâb-ı Makbûl. Mânayı açıklığa kavuşturma, pekiştirme, mübalağa ve tasvir amacına yönelik bir fayda elde etmek üzere sözü uzatma veya tekrarlamadır. Câiz görülen bu ıtnâb bir yahut birden fazla unsurla gerçekleştirilebilir. Nedim’in,
“Sen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz
(Baş üzre yerin var)
Gül goncesisin kûşe-i destâr senindir”
mısraları arasında paranteze alınmış olan cümle açıklama (tafsil) için yapılmış
makbul ıtnâba örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

“Kur’an ve hadisten alınmış bir ibareyi beyte/mısraa/cümleye yerleştirme sanatına ne ad verilir?

Itnab

İktibas

Seciye

Aliterasyon

İstişhad

Açıklama:

“Kur’an ve hadisten alınmış bir ibareyi beyte/mısraa/cümleye yerleştirmek” şeklinde tanımlanabilecek bu sanatla, Türk-İslâm edebiyatı metinlerinde çokça karşılaşılmaktadır. Türk edebiyatında yenileşme dönemine kadar âyet ve hadislerden seçilen ibarelerin aktarılması şeklinde kullanılmışken sonraları iktibas edilen metinler çok çeşitlenmiş ve her türlü nakil bu kapsama dahil edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

‘"Bir kelime veya ibarenin, teşbihi kuvvetlendirmek, onu abartarak muhataba daha
güçlü yorum imkânı sağlamak için benzeşme ilgisiyle ve bir karîneye dayalı olarak gerçek anlamı dışında kullanılması’’ hangi belagat sanatıdır?

Teşbih

İstiare

Cinas

Rücu

İktibas

Açıklama:

Sözlükte ‘’ödünç istemek, ödünç almak’’ anlamına gelen istiâre kelimesi bir belagat terimi olarak, ‘’bir kelime veya ibarenin, teşbihi kuvvetlendirmek, onu abartarak muhataba daha güçlü yorum imkânı sağlamak için benzeşme ilgisiyle ve bir karîneye dayalı olarak gerçek anlamı dışında kullanılması’’ şeklinde tarif edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Belâgatin size sağladığı en önemli husus aşağdakilerden hangisi değildir?

Metinleri derinliğine anlamayı sağlar.

Belâgat konuları hakkında bilgi sahibi olmayı temin eder.

Şiirlerdeki edebi sanatları bulmamıza yardımcı olur.

Türk-İslâm edebiyatı metinlerini doğru okumayı sağlar.

Okuduğumuz şiirlerden zevk almamıza imkân verir.

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatına ait eserlerin sanat değerini belirlemede kullanılan klasik ölçme-değerlendirme birimi olan belâğat ilminin tarihçesini anahatlarıyla tanıyabileceksiniz,
Belagat sanatının özellikleri, Türk İslam Edebiyatında kullanımı

Doğru Cevap: D

Soru 61

Sözlükte, sözün “fasih ve açık seçik olması” anlamına gelen sözcüğün karşılı nedir?

Belâgat

Teşbih

İstiâre

Mecaz

Telmih

Açıklama:

Belâgat

Doğru Cevap: A

Soru 62

Belâgatin bu maksadına ulaşılabilmesi için bazı bahis ve ekleri hakkında bilgi sahibi olmak gerekir. Söz konusu bu bahislerin sayısı kaçtır?

Üç

İki

Beş

Altı

Yedi

Açıklama:

Belâgat
Üç

Doğru Cevap: A

Soru 63

Meânî, Beyân ve Bedî’ bahisleri hangi ilminin içinde aldığı konulardır?

Belâgat

Fesâhati

Hüsn-i ta’lil

Tenâsüp

Leff ü neşr

Açıklama:

Konu
Belâgat

Doğru Cevap: A

Soru 64

Türk, Arap ve Fars edebiyatlarında “Resmî yazışmalarda kullanılan nesir dilini ifade eden edebî tür ve dil bilimi” için kullanılmış, zamanla genel olarak her türlü nesir ve düz yazı karşılığını da kazanmış kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İnşâ

Sekkâkî

Belâgat

Taftâzânî

Belâgat-i Osmâniye

Açıklama:

İnşâ

Doğru Cevap: A

Soru 65

İnşa ile yakın ilgisi bulunan ve daha çok bir nesir sanatı kabul edilen secî, söze güzellik ve süs katan hususlardan biri kabul edilmiştir. Recâizâde Mahmud Ekrem bu konuyla ilgili kaç çeşit sınıflandırması vardır?

İki

Üç

Dört

Beş

Yedi

Açıklama:

Secî
İki

Doğru Cevap: A

Soru 66

“Bir düşüncenin gereğinden fazla sözle ifade edilmesi” anlamına gelen bu belâgat terimi, hem olumlu hem de olumsuz olarak ele alınmıştır. Genellikle “sözü gereksiz yere uzatmak, lafı dolaştırmak” anlamında kullanılan sözcüğe ne ad verilir?

Itnâb

Secî

İnşâ

Meânî

Bedî

Açıklama:

Itnâb

Doğru Cevap: A

Soru 67

Türkçe belâgat kitaplarında ıtnâb kaça ayrılarak incelendiği görülmektedir?

Üç

İki

Dört

Beş

Yedi

Açıklama:

Itnâb
Üçe

Doğru Cevap: A

Soru 68

“Kur’an ve hadisten alınmış bir ibareyi beyte/mısraa/cümleye yerleştirmek” şeklinde tanımlanabilecek bu sanatla ne ad verilir?

İktibas

Itnâb

Secî

İnşâ

Itnâb-ı Mümil

Açıklama:

İktibas

Doğru Cevap: A

Soru 69

Klasik İslâm belâgatıyla Batı retoriğinde, mecazla birlikte ele alınmış bir sanat olarak üzerinde çok geniş bir şekilde durulmuştur. Teşbihle mecazın esas farkı kelimelerin gerçek anlamıyla kullanılmasıdır. Teşbihler şekil ve muhtevalarına göre farklı gruplar halinde incelenmiştir. Bu bağlamda kaç çeşit teşbih vardır.

Dört

Üç

İki

Beş

Yedi

Açıklama:

Teşbih
Dört

Doğru Cevap: A

Soru 70

Belâgat kitaplarında istiâre genellikle kaç ana başlık altında incelenmiştir.

Üç

İki

Dört

Beş

Yedi

Açıklama:

İstiâre
Üç

Doğru Cevap: A

Ünite 5

Soru 1

Türklerin İslamiyet sonrasında müstakil eserler aşağıdakilerden hangisinin dönemine rastlamaktadır?

Hazarlar

Peçenekler

Karahanlılar

Oğuzlar

Karluklar

Açıklama:

Türklerin İslâmiyet sonrasında meydana getirdikleri müstakil eserler Karahanlılar dönemine (840-1212) rastlamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Orta Asya’da Karahanlılar döneminde ortaya çıkan Türk İslâm edebiyatı bilinen büyük eserlerini XI ve XII. yüzyıllarda meydana getirmiştir. Bu dönemde kullanılan Türkçe aşağıdakilerden hangisidir?

Köktürkçe

Uygurca

Hakaniye Türkçesi

Çağatay Türkçesi

Harezm Türkçesi

Açıklama:

Orta Asya’da Karahanlılar döneminde ortaya çıkan Türk İslâm edebiyatıbilinen büyük eserlerini XI ve XII. yüzyıllarda meydana getirmiştir. Bu dö-nemde kullanılan Türkçe Hâkâniye Türkçesi olarak da isimlendirilen Karahanlı Türkçesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Uygur yazısı
Arap yazısı
Latin yazısı

XI. ve XII. yüzyıllarda meydana getirilen Türk İslam eserlerinde verilen yazılardan hangisi kullanılmıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Orta Asya’da Karahanlılar döneminde ortaya çıkan Türk İslâm edebiyatıbilinen büyük eserlerini XI ve XII. yüzyıllarda meydana getirmiştir. Bu dö-nemde kullanılan Türkçe, Hâkâniye Türkçesi olarak da isimlendirilen Karahanlı Türkçesidir. Bu dönemde yazılan eserlerde Uygur yazısı ile birlikte Arap yazısı da kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Türk İslam edebiyatının bilinen ilk eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Kutadgu Bilig

Divanu Lugati't Türk

Atabetü'l-hakayık

Mesnevi

Şeyhname

Açıklama:

Kutadgu Bilig, Türk İslâm edebiyatının bilinen ilk eseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Kutadgu Bilig eseri kaç beyitlik bir mesnevidir?

6640

6645

6650

6655

6660

Açıklama:

Kutadgu Bilig, devlet içerisinde yönetenleri ve yönetilenleri bilgilendir-meyi hedefleyen siyasetname türünde 6645 beyitlik bir mesnevîdir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Kutadgu Bilig için doğru değildir?

Aruzun feûlün feûlün feûlün feûl kalıbıyla yazılmıştır.

Devlet içerisinde yönetenleri bilgilendirmeyi hedefler.

Allah'ı Peygamber’i, dört sahabeyi ve dönemin hükümdarı Büyük Buğra Han'ı över.

Eserin aslını oluşturan dört temsili şahsiyet bulunmaktadır.

Türkçe kelime ve ekler alfabetik olarak sıralanmıştır.

Açıklama:

Dîvânu Lugati’t-Türk, Türkçe kelime ve ekler alfabetik olarak sıralanmıştı
Kutadgu Bilig, Aruzun feûlün feûlün feûlün feûl kalıbıyla yazılmıştır. Kutadgu Bilig, şark-İslâm geleneğine uygun olarak Allah’ı Peygamber’i, dört sahabeyi ve dönemin hükümdarı Büyük Buğra Han’ı öven medhiyeler ile başlamaktadır. Eserin aslını oluşturan dört temsili şahsiyet bulunmaktadır. Kutadgu Bilig, devlet içerisinde yönetenleri ve yönetilenleri bilgilendir-meyi hedefleyen siyasetname türünde 6645 beyitlik bir mesnevîdir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Divanu Lügati't Türk için doğrudur?

Türkçe kelime ve ekler alfabetik olarak sıralanmıştır.

Allah'ı, Peygamber’i, dört sahabeyi ve dönemin hükümdarı Büyük Buğra Han'ı över.

Devlet içerisinde yönetenleri ve yönetilenleri bilgilendirmeyi hedefler.

Manzum bir ahlâk kitabıdır.

Emîr Muhammed Dâd Sipehsâlâr Bey adındaki bir hükümdara takdim edilmiştir.

Açıklama:

Dîvânu Lugati’t-Türk, Türk dilleri sözlüğü olmasının yanı sıra tarih, coğ-rafya, folklor, kültür, edebiyat, vb. alanlarda Türk millî hafızasına ait zengin malzemeler ihtiva eden en önemli yazılı kaynaklardan biridir. Eser, oldukça sistematik bir tarzda hazırlanmıştır. Dilin bütün gramer özelliklerini kapsaya-cak şekilde sekiz ana bölümden meydana gelmektedir. Türkçe’den Arapça’ya bir sözlük şeklinde düzenlenmiş olan eserde kelimelerin sınıflandırlmasında Araplar’ın kolay anlaması için Arapça kelime türetme sistemindeki tasnif yöntemleri kullanılmıştır. Türkçe kelime ve ekler alfabetik olarak sıralanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Araplar'a Türkçe'yi öğretme maksadıyla yazılmıştır.
İçerisinde eser sahibi tarafından çizilmiş bir dünya haritası vardır.
Dönemin hükümdarı Büyük Buğra Han'ı öven mehdiyeler ile başlamaktadır.

Verilenlere göre aşağıdakilerden hangisi Divanu Lügati't Türk için doğru olduğu söylenemez?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Kutadgu Bilig, şark-İslâm geleneğine uygun olarak Allah’ı
Dîvânu Lugati’t-Türk, Araplar’a Türkçe’yi öğretmek maksadıyla yazılmıştır. Eserde ayrıca Türkler’in yaşadıkla-rı bölgeleri göstermek üzere Kaşgarlı Mahmud’un çizdiği dünya haritası yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Atabetü’l-hakâyık'ın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Yusuf Has Hacib

Kaşgarlı Mahmud

Edip Ahmet Yükneki

Hoca Ahmed Yesevi

Firdevsi

Açıklama:

Türk İslâm edebiyatının üçüncü önemli eseri manzum bir ahlâk kitabı olan Atabetü’l-hakâyık’tır. Hakîkatler eşiğianlamına gelen eser, Edib Ahmed bin Mahmud Yüknekî tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Eser sahibinin sanatçı kişiliğini ortaya koyan ve lirik şiiri ihtiva eden Divan-ı Şems-i Tebrizi eserinin yazarı kimdir?

Mevlana

Şems-i Tebrizi

Firdevsi

Hacı Bektaş-ı Veli

Yunus Emre

Açıklama:

Mevlâna’nın sa-natçı kişiliğini ortaya koyan ve lirik şiirlerini ihtiva eden eseri Divân-ı Ke-bir’dir. Divandaki şiirlerinde Şems mahlasını kullanmıştır. Bu yüzden esere Divânı-ıŞems-i Tebrizi de denilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Türk İslâm edebiyatının bilinen ilk eseri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kutadgu Bilig

Dîvânu Lugati’t-Türk

Atabetü’l-hakâyık

Divan-ı Hikmet

Dânişmendnâme

Açıklama:

Kutadgu Bilig, Türk İslâm edebiyatının bilinen ilk eseridir

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Kutadgu Bilig ile ilgili doğru bir bilgi değildir?

Siyasetname türünde 6645 beyitlik bir mesnevîdir.

Kutadgu Bilig’in dört nüshası bilinmektedir.

Mutluluk veren bilgi anlamına gelir.

Eserin aslını oluşturan dört temsili şahsiyet bulunmaktadır.

Şahsiyetler, 1. Kün Togdı, 2. Ay Toldı, 3. Ögdülmiş, 4. Odgurmış’tır

Açıklama:

Kutadgu Bilig’in üç nüshası bilinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Türkçenin ilk sözlüğü olarak bilinen eser aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kutadgu Bilig

Dîvânu Lugati’t-Türk

Atabetü’l-hakâyık

Divan-ı Hikmet

Danışmendname

Açıklama:

Türk dillerinin dîvânı (lugatı, kitabı) anlamına gelen Dîvânu Lugati’t-Türk,
Türkçe’nin ilk sözlüğüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisinde Dîvânu Lugati’t-Türk ile ilgili verilen bilgiler doğru değildir?

Türkçe’nin ilk sözlüğüdür.

Araplar’a Türkçe’yi öğretmek maksadıyla yazılmıştır.

Yedi ana bölümden meydana gelmektedir

Eser, oldukça sistematik bir tarzda hazırlanmıştır.

Türkçe kelime ve ekler alfabetik olarak sıralanmıştır.

Açıklama:

Sekiz ana bölümden meydana gelmektedir

Doğru Cevap: C

Soru 15

Türk İslâm edebiyatının üçüncü önemli eseri manzum bir ahlâk kitabı olan hakîkatler eşiği anlamına gelen eser aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kutadgu Bilig

Dîvânu Lugati’t-Türk

Divan-ı Hikmet

Atabetü’l-hakâyık

Danışmendname

Açıklama:

Türk İslâm edebiyatının üçüncü önemli eseri manzum bir ahlâk kitabı olan
Atabetü’l-hakâyık’tır. Hakîkatler eşiği anlamına gelen eser, Edib Ahmed bin
Mahmud Yüknekî tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Ahmed Yesevî’nin dinîtasavvufi manzumelerine verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Mesnevi

Miyan

Gazel

Kaside

Hikmet

Açıklama:

Edebî olarak ise Ahmed Yesevî’nin dinîtasavvufi manzumelerine hikmet denilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Türk asıllı olan ancak eserlerini Farsça yazmış olan, XIII. yüzyıl Anadolu’sunda Türk-İslâm edebiyatının temsilcilerinden biri olarak kabul edilen şairimiz aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Mevlâna

Yunus Emre

Hacı Bektaşi Veli

Seyrani

Taptuk Emre

Açıklama:

XIII. yüzyıl Anadolu’sunda Türk-İslâm edebiyatının temsilcilerinin mutasavvıf, ilk yazılı ürünlerin de dinî tasavvufî mahiyette eserler olduğu görülür.
Türk asıllı olan ancak eserlerini Farsça yazmış olan Mevlâna Celâleddin-i
Rûmî bu yüzyılın en büyük şairidir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Makâlât, Kitâbü’l-fevâid, Fatiha Sûresi Tefsiri, Besmele Şerhi, isimli eserleri bulunan Hoca Ahmet Yesevi'nin öğrencisi olarak bilinen 13. yüzyıl şairimiz aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Yunus Emre

Hoca Ahmet Yesevi

Hacı Bektaşi Veli

Mevlâna

Kaygusuz Abdal

Açıklama:

Hacı Bektaş-ı Veli’nin Makâlât, Kitâbü’l-fevâid, Fatiha Sûresi Tefsiri,
Besmele Şerhi, isimli eserleri vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Yunus Emre'ye ait mesnevi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kutadgu Bilig

Elhan-ı Şita

Siham-ı Kaza

Risâletü’n-nushiyye

Mesnevi

Açıklama:

Yunus Emre’nin Divan’ı ve Risâletü’n-nushiyye isimli mesnevisi bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

XIV. yüzyılın önde gelen mutasavvıf şairlerinden biri olan , Garibnâme isimli eseriyle şöhret bulmuş olan şairimiz aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Mevlâna

Yunus Emre

Hacı Bektaşi Veli

Kaygusuz Abdal

Âşık Paşa

Açıklama:

Yüzyılın önde gelen mutasavvıf şairlerinden biri, Garibnâme isimli eseriyle şöhret bulmuş olan Âşık Paşa (ö. 1332)’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Türk İslâm edebiyatının bilinen ilk eseridir. Mutluluk veren bilgi anlamına gelmektedir. Devlet içerisinde yönetenleri ve yönetilenleri bilgilendirmeyi hedefleyen siyasetname türünde 6645 beyitlik bir mesnevîdir.
Açıklamada özellikleri verilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Kutadgu Bilig

Dîvânu Lugat-i Türk

Atabetü’l-hakâyık

Dîvân-ı Hikmet

Risâletü’n-nushiyye

Açıklama:

Kutadgu Bilig, Türk İslâm edebiyatının bilinen ilk eseridir. Kutadgu Bilig mutluluk veren bilgi anlamına gelmektedir. Devlet içerisinde yönetenleri ve yönetilenleri bilgilendirmeyi hedefleyen siyasetname türünde 6645 beyitlik bir mesnevîdir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Dîvânu Lugati’t-Türk adlı eserin yazarı kimdir?

Yusuf Has Hâcib

Kaşgarlı Mahmud

Edip Ahmet Yüknekî

Hoca Ahmed Yesevî

Yunus Emre

Açıklama:

Dîvânu Lugati’t-Türk Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Atabetü’l-hakâyık ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Hoca Ahmed Yesevî tarafından yazılmıştır.

Aruzun mefailün failün failün kalıbıyla yazılmıştır.

Mensur şeklinde yazılmış bir siyasetnamedir.

Hakîkatler eşiği anlamına gelmektedir.

Eser iki kişinin soru- cevap şeklinde karşılıklı konuşmalardan meydana gelmektedir.

Açıklama:

Atabetü’l-hakâyık, hakîkatler eşiği anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

I. XIII. yüzyılda yaşamış mutasavvıf şairdir.
II. Afganistan'ın Belh şehrinde dünyaya gelmiştir.
III. Eserlerini Türkçe yazmıştır.
IV. Ünlü "Mesnevi" adlı eserini mensur şeklinde yazmıştır.
Mevlâna Celâleddin-i Rûmî ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi\hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Türk asıllı olan ancak eserlerini Farsça yazmış olan Mevlâna Celâleddin-i Rûmî 18. yüzyılın en büyük şairidir. Mevlâna, bugün Afganistan sınırları içerisinde
kalan Belh şehrinde dünyaya gelmiştir. Mesnevi adlı eserini mesnevi nazım biçimine uygun olarak beyitler halinde yazmıştır.
I ve II

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Mevlâna Celâleddin-i Rûmî'nin eserlerinden biri değildir?

Divân-ı Kebir

Fihi Ma fih

Mecalis-i Seb’a

Kitâbü’l-fevâid

Mektubat

Açıklama:

Mesnevi, Fihi Ma fih, Mecalis-i Seb’a ve Mektubat Mevlana'nın yazdığı eserlerdir.
Kitâbü’l-fevâid

Doğru Cevap: D

Soru 26

"Araplar’a Türkçe’yi öğretmek maksadıyla yazılmıştır. Türk dilleri sözlüğü olmasının yanı sıra tarih, coğrafya, folklor, kültür, edebiyat, vb. alanlarda Türk millî hafızasına ait zengin malzemeler ihtiva eden en önemli yazılı kaynaklardan biridir."
Yukarıdaki metinde bazı özellikleri açıklanan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Mir'at-ül Memalik

Mecâlisü'n-Nefâis

Dîvânu Lugati’t-Türk

Mecalis-i Seba

Dîvân-ı Hikmet

Açıklama:

Dîvânu Lugati’t-Türk, Türk dilleri sözlüğü olmasının yanı sıra tarih, coğrafya, folklor, kültür, edebiyat, vb. alanlarda Türk millî hafızasına ait zengin malzemeler ihtiva eden en önemli yazılı kaynaklardan biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

I. İlk Türkçe siyasetnameyi yazmıştır.
II. Türkler arasında kendi adıyla bir tarikat kurmuştur.
III. Orta Asya’da tasavvuf edebiyatı onun hikmetleri ile başlamıştır.
Hoca Ahmed Yesevî ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi\ hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

I ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

Ahmed Yesevî, Türkler arasında kendi adıyla tarikat kurmuş bir mutasavvıftır. Orta Asya’da tasavvuf edebiyatı Ahmed Yesevî’nin hikmetleri ile başlamıştır. İlk siyasetname Yusuf Has Hacib tarafından yazılmıştır.
II ve III

Doğru Cevap: B

Soru 28

"Rivayete göre, altmış üç yaşına eriştiğinde Hz. Muhammed’in bu yaşta vefat etmesi sebebiyle, ona olan saygısının bir işareti olarak bir kuyu kazdırıp ömrünün geri kalanını yerin altında geçirmiştir."
Yukarıdaki rivayette bahsedilen mutasavvıf kimdir?

Edip Ahmet Yüknekî

Hacı Bektaş-ı Veli

Şems-i Tebrizî

Hoca Ahmed Yesevî

Mevlâna Celâleddin-i Rûmî

Açıklama:

Ahmed Yesevî, rivayete göre, altmış üç yaşına eriştiğinde Hz. Muhammed’in bu yaşta vefat etmesi sebebiyle, ona olan saygısının bir işareti olarak bir kuyu kazdırıp ömrünün geri kalanını yerin altında geçirmiştir.
Hoca Ahmed Yesevî

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıda verilen eserlerden hangisi Hacı Bektaş-ı Veli'ye aittir?

Risâletü’n-nushiyye

Makâlât

Yusuf u Züleyha

Rebabnâme

Kıssa-i Yusuf

Açıklama:

Hacı Bektaş-ı Veli’nin Makâlât, Kitâbü’l-fevâid, Fatiha Sûresi Tefsiri, Besmele Şerhi, isimli eserleri vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Anadolu tasavvuf edebiyatının iki kolu olarak gelişen Mevlâna çizgisi ve Yunus Emre çizgisi arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Mevlâna tüm eserlerini mensur şeklinde yazarken Yunus Emre tüm eserlerini manzum şeklinde yazmıştır.

Mevlâna tüm eserlerini Farsça yazarken Yunus Emre tüm eserlerini Arapça yazmıştır.

Mevlâna sanat için sanat anlayışını benimserken Yunus Emre toplum için sanat anlayışını benimsemiştir.

Mevlâna düşsel bir anlatım tarzını benimserken Yunus Emre eserlerinde realiteye önem vermiştir.

Mevlâna divan edebiyatının nazım şekillerini kullanırken Yunus Emre daha çok halk edebiyatı nazım şekillerini kullanmıştır.

Açıklama:

Anadolu’da meydana getirilen tasavvufî edebiyat iki ana koldan ilerlermiştir.
Birincisi, Mevlâna ve Sultan Veled çizgisinde divan edebiyatının nazım şekillerini;
İkincisi, Yunus Emre çizgisinde daha çok halk edebiyatı nazım şekillerini
kullanarak ilerlemiştir.
Mevlâna divan edebiyatının nazım şekillerini kullanırken Yunus Emre daha çok halk edebiyatı nazım şekillerini kullanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Hangisi Türk -İ slam edebiyatının bilinen ilk eseridir?

Divan-ı lügat-ı Türk.

Kutadgu Bilig.

Atabetü-l Hakayık.

Divan-ı Hikmet.

Makalat.

Açıklama:

Kutadgu Bilig. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Hangisi Türk dillerinin Divanı anlamındadır?

Besmele Şerhi.

Makalat.

Kutadgu Bilig.

Divan-ı lügat-ı Türk.

Atabetü-l Hakayık.

Açıklama:

Divan-ı lügat-ı Türk. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Hakikatler eşiği anlamındadır?

Atabetü-l Hakayık.

Kutadgu Bilig.

Makalat.

Besmele Şerhi.

Divan-ı Hikmet.

Açıklama:

Atabetü-l Hakayık.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Hangisi Ahmet Yeseviye aittir?

Divanı Hikmet.

Kutadgu Bilig.

Atabetü-l Hakayık.

Divan-ı lügat-ı Türk.

Makalat.

Açıklama:

Divan-ı Hikmet. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Beş parmak bir olmaz .' atasözü hangisinde geçmektedir?

Kutadgu Bilig.

Makalat.

Divanı Lügat-ı Türk.

Divan-ı Hikmet.

Besmele şerhi.

Açıklama:

Divan-ı lügat-ı Türk. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Hangisi Mevlana'ya aittir?

Divan-ı lügat-ı Türk.

Divan-ı Hikmet.

Battalname.

Divan-ı Kebir.

Saltukname.

Açıklama:

Divan-ı Kebir. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Hangisi Hacı Bektaşi Veli'ye aittir?

Makalat.

Divan-ı hikmet.

Divan-ı lügat-ı Türk.

Battalname.

Saltukname.

Açıklama:

Makalat. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Hangisi Ahmet Fakih'e aittir?

Çarhname.

Battalname.

Saltukname.

Makalat.

Divan-ı Hikmet.

Açıklama:

Çarhname. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Hangisi Yunus Emre'ye aittir?

Makalat.

Risaletün Nushiyye.

Besmele şerhi.

Battalname.

Saltukname.

Açıklama:

Risaletün Nushiyye. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Hangisi Aşık Paşa'ya aittir?

Garibname.

Battalname.

Saltukname.

Makalat.

Besmele Şerhi.

Açıklama:

Garibname. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Türk İslâm edebiyatının bilinen ilk eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Atabetü’l-hakâyık

Dîvân-ı Hikmet

Dîvân-ı Kebir

Dîvânu Lugati’t-Türk

Kutadgu Bilig

Açıklama:

Kutadgu Bilig, Türk İslâm edebiyatının bilinen ilk eseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılan Türkçe’nin ilk sözlüğü aşağıdakilerden hangisidir?

Atabetü’l-hakâyık

Dîvân-ı Hikmet

Dîvân-ı Kebir

Dîvânu Lugati’t-Türk

Kutadgu Bilig

Açıklama:

Dîvânu Lugati’t-Türk, Türkçe’nin ilk sözlüğüdür. Satuk Buğra Han’ın altıncı kuşaktan torunu olan Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Edib Ahmed bin Mahmud Yüknekî tarafından yazılmıştır?

Atabetü’lhakâyık

Dânişmendnâme

Dîvân-ı Hikmet

Dîvân-ı Kebir

Kutadgu Bilig

Açıklama:

Türk İslâm edebiyatının üçüncü önemli eseri manzum bir ahlâk kitabı olan Atabetü’lhakâyık’tır. Hakîkatler eşiği anlamına gelen eser, Edib Ahmed bin Mahmud Yüknekî tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Türk asıllı olan ancak eserlerini Farsça yazmış olan XIII. yüzyılın en büyük şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed Yesevî

Edib Ahmed bin Mahmud Yüknekî

Mevlâna Celâleddin-i Rûmî

Yunus Emre

Yusuf Has Hâcib

Açıklama:

XIII. yüzyıl Anadolu’sunda Türk-İslâm edebiyatının temsilcilerinin mutasavvıf, ilk
yazılı ürünlerin de dinî tasavvufî mahiyette eserler olduğu görülür. Türk asıllı olan ancak eserlerini Farsça yazmış olan Mevlâna Celâleddin-i Rûmî bu yüzyılın en büyük şairidir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Divan’ı ve Risâletü’n-nushiyye isimli mesnevi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Ahmed Yesevî

Hacı Bektaş-ı Veli

Mevlâna Celâleddin-i Rûmî

Yunus Emre

Yusuf Has Hâcib

Açıklama:

Yunus Emre’nin Divan’ı ve Risâletü’n-nushiyye isimli mesnevisi bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Anadolu’da Türkçe’nin yazı dili haline gelmesinde bir dönüm noktası olan yüzyıl aşağıdakilerden hangisidir?

11.yüzyıl

12.yüzyıl

13.yüzyıl

14.yüzyıl

15.yüzyıl

Açıklama:

On dördüncü yüzyıl, Anadolu’da Türkçe’nin yazı dili haline gelmesinde bir dönüm noktasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 47

On dördüncü yüzyılın önde gelen mutasavvıf şairlerinden biri olan ve Garibnâme isimli eseriyle şöhret bulmuş olan aşağıdakilerden hangisidir?

Âşık Paşa

Gülşehrî

Kadı Mustafa Darîr

Seyyid Nesimî

Süleyman Çelebi

Açıklama:

On dördüncü yüzyılın önde gelen mutasavvıf şairlerinden biri olan ve Garibnâme isimli eseriyle şöhret bulmuş olan Âşık Paşa'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

İskendernâme isimli meşhur mesnevisine dinî edebiyata ait bir tür olan “Mevlid” manzumesi ekleyen, Divan şiirinin öncülerinden olan aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmedî

Elvan Çelebi

Hamzavî

Kaygusuz Abdal

Seyyid Nesimî

Açıklama:

Divan şiirinin öncülerinden olan Ahmedî (ö. 1412), İskendernâme isimli meşhur mesnevisine dinî edebiyata ait bir tür olan “Mevlid” manzumesini eklemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

I. Türk edebiyatının Anadolu’da gelişiminin hız kazandığı bir dönemdir.
II. Dinî tasavvufî gayelerle yazılan manzum-mensur eserler sayıca çoğalmıştır.
III. İslâmî Türk edebiyatının şaheserleri sayılacak kitapların yazıldığı görülmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri on beşinci yüzyıl için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

On beşinci yüzyıl, Türk edebiyatının Anadolu’da gelişiminin hız kazandığı, müellif
ve eser bakımından geçmiş yüzyıllara oranla hayli kalabalık olduğu bir dönemdir. Dinîtasavvufî gayelerle yazılan manzum-mensur eserler de sayıca çoğalmıştır. Bu yüzyılda İslâmî Türk edebiyatının şaheserleri sayılacak kitapların yazıldığı görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

On beşinci yüzyılda Vesîletü’n-necât isimli mevlidiyle Türk halkının gönlünde taht kurmuş olan müellif aşağıdakilerden hangisidir?

Eşrefoğlu Rûmî

Hacı Bayram-ı Velî

Kaygusuz Abdal

Süleyman Çelebi

Yazıcıoğlu Mehmed

Açıklama:

On beşinci yüzyıla baktığımızda Vesîletü’n-necât isimli mevlidiyle Türk halkının gönlünde taht kurmuş olan Süleyman Çelebi (ö. 1422) ilk göze çarpan müelliflerimizdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Türklerin İslamiyeti kabul ettikten sonra meydana getirdikleri ilk müstakil eserler hangi dönemde, hangi dilde yazılmıştır?

Karahanlılar - Uygur Türkçesi

Gazneliler - Hakaniye Türkçesi

Karahanlılar - Hakaniye Türkçesi

Gazneliler - Uygur Türkçesi

Karahanlılar - Arapça

Açıklama:

Türklerin İslamiyeti kabul ettikten sonra meydana getirdikleri ilk müstakil eserler, Orta Asya’da Karahanlılar döneminde Hakaniye Türkçesi ile yazılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Türk İslâm edebiyatının bilinen ilk eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Kutadgu Bilig,

Dîvânu Lugati’t-Türk,

Atabetü’l-hakâyık

Dîvân-ı Hikmet

Şehname

Açıklama:

Kutadgu Bilig, Türk İslâm edebiyatının bilinen ilk eseridir. Arapça ve Farsçaya hâkim, iyi eğitim almış bir kişi olan Balasagunlu Yusuf tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Türklerin İslamiyeti kabul ettikten sonra meydana getirdikleri ilk müstakil eserler ve yazarları eşleştirmelerinden hangisi doğru değildir?

Kutadgu Bilig - Yusuf Has Hacip

Dîvânu Lugati’t-Türk - Kaşgarlı Mahmud

Atabetü’l-hakâyık - Edip Ahmed Yükneki

Dîvân-ı Hikmet - Hoca Ahmet Yesevi

Atabetü’l-hakâyık - Kaşgarlı Mahmud

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 54

Anadolu Sahası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Bizanslılar’a karşı savaşlarda gösterdiği kahramanlık sebebiyle Battal Gazi’nin ismi etrafında Battalnâme isimli bir destan meydana getirilmiştir.

Mevlâna Celâleddin-i Rûmî bu yüzyılın en büyük şairidir.

Mevlâna eserlerini Türkçe yazarak Türk edebiyatı üzerinde en etkili şairlerden biri olmuştur.

Hacı Bektaş-ı Veli’nin Makâlât, Kitâbü’l-fevâid, Fatiha Sûresi Tefsiri, Besmele Şerhi, isimli eserleri vardır.

Mesnevî, Türkçe başta olmak üzere birçok dünya diline çevrilmiştir.

Açıklama:

Mevlâna eserlerini Farsça yazmış olmasına rağmen Türk edebiyatı üzerinde en etkili şairlerden biri olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Eski Anadolu Türkçesi veya Erken Dönem Osmanlı Türkçesi olarak adlandırılan Türk dilinin özel bir devresi kabul edilen yüzyıl hangisidir?

XV.

XI.

XII.

XIII.

XIV.

Açıklama:

On dördüncü yüzyıl, Anadolu’da Türkçe’nin yazı dili haline gelmesinde bir dönüm noktasıdır. Selçuklular’ın yıkılmasından sonra Anadolu’da kurulan Beylikler, siyasi tarih bakımından olduğu kadar edebiyat tarihi bakımından da bir geçiş dönemini temsil ederler. Bu dönem, konuşulan ve yazılan dilin özellikleri itibarıyla Eski Anadolu Türkçesi veya Erken Dönem Osmanlı Türkçesi olarak adlandırılan Türk dilinin özel bir devresi kabul edilmiştir (Özkan, 1999).

Doğru Cevap: E

Soru 56

XIV. yüzyıl eser- yazar eşleştirmelerinden hangisi doğru değildir?

Garipname - Aşık Paşa

Menâkıbü’l-kudsiyye - Elvan Çelebi

Siretü’n-Nebî - Kadı Mustafa Darîr

İskendernâme - Hamzavi

Nasihatnâme - Abdal Musa

Açıklama:

Divan şiirinin öncülerinden olan Ahmedî (ö. 1412), İskendernâme isimli meşhur mesnevisine dinî edebiyata ait bir tür olan “Mevlid” manzumesini eklemiştir. Yine
Ahmedî’nin kardeşi Hamzavî’nin Hz. Muhammed’in amcası Hz. Hamza’nın kahramanlıklarını konu edinen Hamzanâme isminde mensur bir eseri vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Kaygusuz Abdal'ın mensur eserlerindendir?

Budalanâme,

Dîvân,

Gülistan

Dilgüşâ,

Saraynâme

Açıklama:

Manzum eserleri: Dîvân, Gülistan, Mesnevîler, Gevhernâme, Minbernâme.
Mensur eserleri: Budalanâme, Kitâb-ı Miglâte, Vücûdnâme.
Manzum-mensur karışık eserleri: Dilgüşâ, Saraynâme (Güzel, 1981).

Doğru Cevap: A

Soru 58

Muhammediye'nin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Kaygusuz Abdal

Yazıcıoğlu Mehmed

Hacı Bayram-ı Veli

Ahmed-i Bican

Eşrefoğlu Rumi

Açıklama:

XV. yüzyılın dinî edebiyat sahasında haklı bir üne sahip şairlerinden biri de, yüzyıllar boyu geniş halk kitleleri arasında okunan Muhammediye isimli eseriyle şöhret bulmuş olan Yazıcıoğlu Mehmed (ö. 1451)’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Miskinnâme, Der Medh-i Mesnevi, Neynâme, Çobannâme ve Kalemiyye isimli mesnevileri bulunan aşağıdakilerden hangisidir?

Sinan Paşa

Eşrefoğlu

Ahmed-i Bican

Dede Ömer Rûşenî

Şeyh Elvân-ı Şirazî

Açıklama:

Ruşenî’nin eserlerinin tamamı manzum olup dini-tasavvufî mahiyettedir. Divan’ından başka, tasavvufî inceliklerden bahsettiği Miskinnâme, Mesnevî’yi öven Der Medh-i Mesnevi, Ney’den bahseden ve Mesnevi’nin on sekiz beytinin tercümesini içeren Neynâme, Mesnevî’de geçen Musa ile Çoban hikâyesinin genişletilmiş manzum bir çevirisi niteliğinde olan Çobannâme, maşukun nezdinde âşıkın durumunu, kâtibin elindeki kaleme benzeterek anlatan Kalemiyye isimli mesnevileri bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Fatih Sultan Mehmet’in hocası ve devrin tanınmış âlim ve mutasavvıflarından olan aşağıdakilerden hangisidir?

Ruşeni

Akşemseddin

Hatiboğlu Muhammed

Muînüddîn bin Mustafa

Hamdullah Hamdi

Açıklama:

Fatih Sultan Mehmet’in hocası ve devrin tanınmış âlim ve mutasavvıflarından biri olan Akşemseddin (ö. 1459)’in din, tasavvuf ve tıp konularında eserlerinin yanı sıra tasavvufî mahiyette hece ve aruzla yazdığı az sayıda şiirleri de bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Devlet içerisinde yönetenleri ve yönetilenleri bilgilendirmeyi hedefleyen siyasetname türünde 6645 beyitlik bir mesnevîdir. Mutluluk veren bilgi anlamına gelen eserin adı nedir?

Kutadgu Bilig

Dîvânu Lugati’t-Türk

Medhiyyeler

Dîvân-ı Hikmet

Atabetü’l-hakâyık

Açıklama:

Kutadgu Bilig

Doğru Cevap: A

Soru 62

Satuk Buğra Han’ın altıncı kuşaktan torunu olan Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılmıştır. Mahmud, dönemin önde gelen bilginlerinin bulunduğu medreselerde yetişmiş, Arapça ve Farsça’yı iyi bilen, Türk dilinin inceliklerine vâkıf bir kişidir. Yıllarca Türk Muktedî Biemrillâh (1075-1094)’a sunmuştur. Araplar’a Türkçe’yi öğretmek maksadıyla yazılmış eserin adı nedir?

Dîvânu Lugati’t-Türk

Dîvân Kebir

Kutadgu Bilig

Atabetü’l-hakâyık

Dîvân-ı Hikmet’t

Açıklama:

Dîvânu Lugati’t-Türk

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aruzun feûlün feûlün feûlün feûl kalıbıyla yazılmıştır. Medhiyyeler hariç eserin asıl kısmı mâni tarzında kafiyelenen (aaxa) dörtlükler halindedir. Eser, Emîr Muhammed Dâd Sipehsâlâr Bey adındaki bir hükümdara takdim edilmiş olan Hakîkatler eşiği anlamına gelen eserin adı nedir?

Atabetü’lhakâyık

Medhiyyeler

Kutadgu Bilig

Dîvânu Lugati’t-Türk

Dîvân-ı Hikmet

Açıklama:

Atabetü’lhakâyık

Doğru Cevap: A

Soru 64

Eser, Balasagun’da yazılmaya başlanmış olmakla birlikte 1069-1070 yıllarında Kaşgar’da tamamlanarak dönemin hükümdarı Tavgaç Kara Buğra Han’a sunulmuştur. Balasagunlu Yusuf, hükümdara sunduğu ve huzurunda okuduğu eseri sebebiyle Has Hâciplik göreviyle mükâfatlandırılmıştır. Söz konusu Has Hâciplik hangi anlamdadır?

Başmabeyincilik

Baş Komutan

Baş Danışman

Baş Vezir

Baş Şair

Açıklama:

Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hâcib)
Başmabeyincilik

Doğru Cevap: A

Soru 65

Kutadgu Bilig, şark-İslâm geleneğine uygun olarak Allah’ı Peygamber’i, dört sahabeyi ve dönemin hükümdarı Büyük Buğra Han’ı öven medhiyeler ile başlamaktadır. Eserin içeriğinde temsili kaç şahsiyet bulunmaktadır.

Dört

İki

Üç

Yedi

Beş

Açıklama:

Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hâcib)
Dört

Doğru Cevap: A

Soru 66

Dîvânu Lugati’t-Türk kim tarafından yazılmıştır?

Kaşgarlı Mahmud

Ali Emirî

Büyük Buğra Han

Yusuf Has Hâcib

Edip Ahmet Yüknekî

Açıklama:

Dîvânu Lugati’t-Türk (Kaşgarlı Mahmud)

Doğru Cevap: A

Soru 67

Atabetü’l-hakâyık kim tarafından yazılmıştır

Edip Ahmet Yüknekî

Ahmet Yesevi

Yusuf-ı Hemedân

Said Ata

Süleyman Hakîm Ata

Açıklama:

Atabetü’l-hakâyık (Edip Ahmet Yüknekî)

Doğru Cevap: A

Soru 68

Dîvân-ı Hikmet eseri kime aittir?

Ahmed Yesevî

Yusuf-ı Hemedânî

Mansur Ata

Said Ata

Süleyman Hakîm Ata

Açıklama:

Hoca Ahmed Yesevî (ö. 1166) ve Hikmetleri

Doğru Cevap: A

Soru 69

Rivayete göre, altmış üç yaşına eriştiğinde Hz. Muhammed’in bu yaşta vefat etmesi sebebiyle, ona olan saygısının bir işareti olarak bir kuyu kazdırıp ömrünün geri kalanını yerin altında geçirmiştir. Söz konusu mutasavvıf kimdir?

Hoca Ahmed Yesevî

Abdülkādir Geylânî

Yusuf Has Hâcib

Kaşgarlı Mahmud

Edip Ahmet Yüknekî

Açıklama:

Hoca Ahmed Yesevî (ö. 1166) ve Hikmetleri

Doğru Cevap: A

Soru 70

Makâlât, Kitâbü’l-fevâid, Fatiha Sûresi Tefsiri, Besmele Şerhi, isimli eserlerler hangi mutasavvıfa aittir?

Hacı Bektaş-ı Veli

Mevlâna Celâleddin-i Rûmî

Şems-i Tebrizî

Ahmed Fakih

Yunus Emre

Açıklama:

XIII. YÜZYIL (ANADOLU SAHASI)
Hacı Bektaş-ı Veli

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Türk-İslam Edebiyatı ve Divan Edebiyatı arasındaki temel farklılıklardan biridir?

Türk-İslam Edebiyatı hala ürünlerini vermeye devam ederken Divan Edebiyatı 19. yüzyılın ortalarında sona ermiştir.

Türk- İslam Edebiyatı eserlerinde tarihi merkez kabul ederken Divan Edebiyatı eserlerinde dini temel almıştır.

Divan Edebiyatı manzum eserlerde Batı şiirini kendisine örnek alırken Türk-İslâm Edebiyatı İran şiirini kendisine örnek almıştır.

Türk-İslam edebiyatı manzum eserlerinde yalnızca hece ölçüsünü esas alırken Divan Edebiyatı aruz veznini benimsemiştir.

Türk- İslam edebiyatının kaynakları Kuran- Kerim ve hadislerken Divan Edebiyatı'nın kaynakları ise toplumsal sorunlar olmuştur.

Açıklama:

Divan Edebiyatı başlangıcı ve sonu itibariyle belli bir zaman dilimi içerisinde yer alan bir edebiyatı incelerken, Türk İslâm Edebiyatı hala ürün vermeye devam eden ve canlılığını devam ettiren bir edebiyatı incelemektedir. XIX. yüzyılın ortalarında klasik dönem sona ermiştir.
Türk-İslam Edebiyatı hala ürünlerini vermeye devam ederken Divan Edebiyatı 19. yüzyılın ortalarında sona ermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyılın başlarında aruz ölçüsü ile eser yazan şairlerimizden birdir?

Fuzuli

Yunus Emre

Faruk Nafiz Çamlıbel

Mehmet Akif Ersoy

Yusuf Ziya Ortaç

Açıklama:

Mehmet Akif Ersoy XX. yüzyılın başlarında aruz ölçüsü ile eserler yazmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi 16. yüzyıl Divan Edebiyatı şairlerinden biri değildir?

Fuzûlî

Nev‘î

Zâtî

Hayâlî

Gevheri

Açıklama:

Fuzûlî, Bâki, Zâtî (ö. 1546), Hayâlî, Nev‘î ve Rûhî-i Bağdâdî XVI. yüzyılın başta gelen şairleridir.
Gevheri

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi 16. yüzyıl Türk İslam Edebiyatına "tezkire" türünde eser yazan şairlerimizden biridir?

Feridun Bey

Sehî Bey

Taşlıcalı Yahya

Hâkânî Mehmed Bey

Hayretî

Açıklama:

Sehî Bey, Lâtîfî, Âşık Çelebi, Kınalızâde Hasan Çelebi, Beyânî ve Ahdî 16. yüzyılda tezkire alanında eserler vermişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Türk-i Basit tarzını oluşturdukları için M. Fuat Köprülü tarafından “Millî Edebiyatın İlk Mübeşşirleri” diye vasıflandırılan iki şairimiz aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Edirneli Nazmî ve Tatavlalı Mahremî

İbrahim Gülşenî ve Ahmed Sârbân

Hâşimî Emir Osman ve Şemseddin Sivâsî

Tatavlalı Mahremî ve Muhiddin Abdal

Pir Sultan Abdal ve Şemseddin Sivâsî

Açıklama:

M. Fuat Köprülü’nün “Millî Edebiyatın İlk Mübeşşirleri” diye vasıflandırdığı bu iki Tatavlalı Mahremî ve Edirneli Nazmî'dir.
Edirneli Nazmî ve Tatavlalı Mahremî

Doğru Cevap: A

Soru 6

I. Türk-İslâm Edebiyatı din ağırlıklı edebî ürünlerle, müellif ve şairleri inceleyen bir bilim dalıdır.
II. Anadolu’da XIII. yüzyıldan başlayarak Tanzimat ile birlikte son bulan, Türk şair ve müelliflerinin oluşturduğu bir edebiyattır
III. Türk-İslâm Edebiyatı kendi döneminde yalnızca aruz vezni ile yazılan nazımları kendi bünyesinden kabul eder
Türk-İslâm Edebiyatı ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Türk-İslâm Edebiyatı, Türkler’in İslâm’ı kabul etmelerinden başlayarak, klasik olarak değişikliğe uğramadan Tanzimat Dönemi’ne ve oradan da çeşitli değişiklerle günümüze kadar ulaşan din ağırlıklı edebî ürünlerle müellif ve şairleri inceleyen bir bilim dalıdır.Türk-İslâm Edebiyatı, Eski Türk Edebiyatı yahut yaygın adıyla Divan Edebiyatı’ndan bazı farklarla ayrılan bir edebiyattır. Eski Türk Edebiyatı, Türk edebiyatının gelişimi içinde İslâm kültürü ve İran edebiyatı etkisiyle Anadolu’da XIII. yüzyıldan başlayarak klasik dönemin sona erdiği Tanzimat’a kadar gelen, Türk şair ve müelliflerinin oluşturduğu bir edebiyattır. Türk-İslâm Edebiyatı ise Türklerin müslüman olmalarından başlayarak günümüze kadar gelir. Bu itibarla Eski Türk Edebiyatı başlangıcı ve sonu itibariyle belli bir zaman dilimi içerisinde yer alan bir edebiyatı incelerken, Türkİslâm Edebiyatı hala ürün vermeye devam eden ve canlılığını devam ettiren bir edebiyatı incelemektedir. Bununla birlikte Eski Türk Edebiyatı kendi alanı içerisinde mütalaa edeceği eserlerde seçici davranır. Manzum eserlerde İran şiirinin bütün geleneklerini benimsemiş ve onu kendisine yegâne örnek almış olan eserler bu edebiyatın ilgi alanıdır. Bu kıstasa uymayan eserleri vezni aruz bile olsa kendisinden saymaz. Türk-İslâm Edebiyatı ise bu dönem içerisinde meydana getirilen eserlerde bir ayrıma gitmez ve hepsini kendi bünyesinden kabul eder.

Doğru Cevap: A

Soru 7

I. Şevâhidü’nNübüvve
II. Nefehâtü’l-Üns Tercümesi
III. Risâle-i Tasavvuf
IV. Leylâ vü Mecnûn
V. Hüsn-i Dil
Yukarıdakilerden hangileri Câmî-i Rûm lâkabıyla anılan Lâmii Çelebi (ö. 1532)'nin eserleri arasında yer alır?

Yalnız I

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve V

II, III, IV ve V

Açıklama:

XVI. yüzyılda Fuzûlî Divan’ı, Leylâ vü Mecnûn mesnevisi ile önem arz ederken, Câmî-i Rûm lâkabıyla anılan Lâmii Çelebi (ö. 1532) Şevâhidü’n Nübüvve, Nefehâtü’l-Üns Tercümesi, Risâle-i Tasavvuf ve Hüsn-i Dil gibi eserleriyle şöhret bulmuştur

Doğru Cevap: D

Soru 8

XVI. Yüzyılda Hz Peygamber’in fizikî yapısı, tavrı ve ahlâkı hakkında hadislerden derlenilerek mesnevî tarzında kaleme
alınan "Hilye" adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Taşlıcalı Yahya

Kara Fazlı

Hâkânî Mehmed Bey

Lâmii Çelebi

Kınalızâde Hasan Çelebi

Açıklama:

XVI. Yüzyılda Hz Peygamber’in fizikî yapısı, tavrı ve ahlâkı hakkında hadislerden derlenilerek mesnevî tarzında kaleme
alınan "Hilye" adlı eserin yazarı Hâkânî Mehmed Bey'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

I. Hece vezni ile yazılması
II. Arapça ve Farsça kelime ve terkip kullanılmaması
III. Sâde Türkçe ile yazılmış olmaları
Yukarıdakilerden hangileri Türkî-i basit tarzı ile yazılan şiirlerin ortak özelliklerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bu iki şair, aruzla yazdıkları bazı şiirlerde Arapça
ve Farsça kelime ve terkip kullanmayarak Türkî-i basit adını verdikleri yeni
bir tarz oluşturmuş ve sâde Türkçe ile şiir yazmışlardır

Doğru Cevap: D

Soru 10

I. Edirneli Nazmî
II. Gelibolulu Mustafa Âlî
III. Âşık Çelebi
IV. Tatavlalı Mahremî
V. Muhyiddin Üftâde
Yukarıdakilerden hangileri Türkî-i basit hareketinin öncüleri arasında yer alır?

Yalnız I

I ve IV

I, III ve IV

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

Açıklama:

XVI. Yüzyılda Edirneli Nazmî (ö. 1555) ve Tatavlalı Mahremî (ö. 1535),
Arapça ve Farsça’nın dil ve edebiyatımıza en çok girdiği bir sırada, yepyeni
bir iddia ortaya atmışlardır. Bu iki şair, aruzla yazdıkları bazı şiirlerde Arapça
ve Farsça kelime ve terkip kullanmayarak Türkî-i basit adını verdikleri yeni
bir tarz oluşturmuş ve sâde Türkçe ile şiir yazmışlardır. Bu iki şair, dil açısından oldukça önemli olan bu Türkî-i basit hareketini, bir yandan arûzla öztürkçe şiir yazmanın güçlüğü ve bu veznin Türkçe’ye uygulanabilmesinin
mümkün olmayışı, diğer yandan, şairlik yönlerinin zayıf olması nedeniyle, bu
Türkî-i basit hareketini bir heves olmaktan öteye götürememişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

I. Keşfü’z-zunûn
II. Seyâhat-nâme
III. Şevâhidü’n Nübüvve
IV. Siyer-i Veysî
V. Burhân-ı Kâtı
Yukarıdakilerden hangileri XVII. Yüzyılda kaleme alınmış eserler arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

I, II, IV ve V

Açıklama:

Nesir alanında sâde ve süslü eserler verilmiştir. Veysî (ö. 1627) ve Nergisî (ö. 1635), sanatlı ve süslü nesir üslubunun temsilcileridir. Bu yüzyılın nesir ürünleri olarak bir tarafta Evliya Çelebi (ö. 1682)’nin Seyâhat-nâme’si, diğer yanda ise Veysî (ö. 1628)’nin Siyer-i Veysî’si vardır. Kâtip Çelebi (ö. 1657)’nin, başta Keşfü’z-zunûn olmak üzere, çeşitli alanlarda yazdığı ilmî eserlerle, Naîmâ (ö. 1716) ve Peçevî (ö. 1649) tarihleri; Koçi Bey’in Risâle’si (telifi: 1631) bu yüzyılın önemli çalışmalarıdır. Tarih sahasında ise Peçevî (ö.
1649) ve Nâimâ (ö. 1716) bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

XVIII. Yüzyılda başlayan Mahallileşme Akımı'nın öncüsü aşağıdakilerden hangisidir?

Şeyh Gâlib

Nasûhî

Cemâlî

Nedim

Sürûrî

Açıklama:

XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti siyasi alanda otoritesini kaybetmeye
başlamasına rağmen edebî açıdan gelişimini sürdürmüş, edebiyatta nazım ve
nesir alanında önemli eserler verilmiştir. III. Ahmet ve III. Selim’in de sanatçı kişilikleri sayesinde edebi hayat canlı kalmıştır. Bu yüzyılın edebi özelliklerinin en belirgini Nedim’in öncülüğünde başlayan Mahallileşme Akımı’dır

Doğru Cevap: D

Soru 13

Divan Edebiyatımızda "Verim Devri" olarak nitelendirilen dönem aşağıdakilerin hangisidir?

XV. yüzyıl

XVI. yüzyıl

XVII. yüzyıl

XVIII. yüzyıl

XIX. yüzyıl

Açıklama:

Her yüzyılın, bir önceki yüzyıldan farklı tarafları olacağı şüphesizdir. Teknik
ve estetik açıdan aynı temel ve esaslara dayanmakla beraber, birbirinden bazı
fark ve özellilerle ayrılan XVII. yüzyıl divan edebiyatı, XVIII. yüzyılda her
alanda usta şairlerini vermiştir. Bu yüzden XVII. yüzyıl bir hazırlanma ve
geçiş devri, XVIII. yüzyıl ise verim devridir

Doğru Cevap: D

Soru 14

I. Nâmık Kemâl
II. Şinâsî
III. Şeyhülislâm Ârif Hikmet
IV. Kâzım Paşa
V. Ziya Paşa
Yukarıdakilerden hangileri XIX. yüzyılda Divan edebiyatının yıkılışında rol oynayanlar arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II ve V

II, III ve V

Açıklama:

Bu yüzyıl, Batı tesirindeki Türk edebiyatı karşısında Divan edebiyatının gerilemeye yüz tuttuğu dönemdir. Artık, önceki yüzyıllar gibi usta şair ve yazarlar yetişmemekte, son demlerini yaşamaktadır.Daha sonra yetişecek ve Tanzimat dönemini temsil edecek olan Şinâsî (ö.
1871), Ziya Paşa (ö. 1880), Nâmık Kemâl (ö. 1888) gibi şairler ise, Divan edebiyatını çok iyi bilen ve o kültürle yetişen kişiler olmakla beraber, yüzyıllarca devam eden Divan edebiyatının yıkılışına zemîn hazırlayan ve yardımcı olan kişilerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

I. Roman ve tiyatro türlerinde konular halkın hayatından uzaklaşmıştır
II. Milli Edebiyat akımının yaygınlaştığı bir dönem olmuştur
III. Türk-İslâm edebiyatı sahasında eser veren şair sayısı sınırlı kalmıştır
IV. Klasik edebiyatımız, hayat ile iç içe, yüksek zümrenin uğraştığı ve önemsenen bir edebiyat olarak görülmüştür
XX. yüzyıl Edebiyatımız ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

XX. yüzyılın ilk yarısında klasik edebiyatımız, hayattan kopuk, yüksek zümrenin uğraştığı bir edebiyat olarak görülmüş, kullandığı remiz ve mazmunlar yönüyle, daha sonraları “Divan Edebiyatı Uzmanı” ünvanıyla karşımıza çıkan isimlerce bile küçük görülen ve hafife alınan bir edebiyat olarak gösterilme gayreti içerisine girilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

17. yüzyıl'da Osmanlı Devletindeki sanatsal faaliyetler ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Dönemin en önemli gelişmesi tiyatro alanında yaşanmıştır.

Medreseler sanat akademilerine dönüşmüş ve buralarda sanatkarlar yetiştirilmiştir.

Başta Mevlevîlik olmak üzere bütün tekkelerde dinî mûsikîmizin her formunda
eserler verilmiştir.

İran şiirinin Türk şairleri üzerindeki etkileri bu dönemde kaybolmuştur.

Dönemin padişahlarından IV. Murat “Vefaî” mahlasıyla şiirler yazmıştır.

Açıklama:

17. yüzyılda;
Dönemin en önemli gelişmesi musikî alanında olmuştur.
Enderûn, gelişmesini ve sanat akademisi durumunu alması sonucunda büyük mûsikîşinaslar yetişmiştir.
Başta Mevlevîlik olmak üzere bütün tekkelerde dinî mûsikîmizin her formunda
eserler verilmiştir.
Her ne kadar, şairler üzerinde İran şiirinin etkileri görülmeye devam ediyorsa da, Türk şairleri nazım ve ahenk inceliğinde İran edebiyatı temsilcilerinden geri kalmamışlardır.
Dönemin padişahlarından IV. Murat “Murâdî” mahlasıyla şiirler yazmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

1603 yılında divan edebiyatında klasik devrin sona ermesinin ardından başlayan edebiyat akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkî-i Basit

Sebk-i Hindî

Mahallileşme Akımı

Tasavvuf Akımı

Edebiyat-ı Cedide

Açıklama:

Divan edebiyatında, 1603 yılında klasik devir sona ermiş, onun yerine “Sebk-i Hindî” diye isimlendirilen yeni bir akım başlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyıl Türk edebiyatı şairlerinden biridir?

Fuzûlî

Ahmedî

Nesîmî

Ali Şir Nevai

Nef‘î

Açıklama:

17. yüzyılın temsilcilerinden biri kasîde ustası Nef‘î dir. (ö. 1635)

Doğru Cevap: E

Soru 19

18. yüzyıl Türk edebiyatı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Şiirin merkezi Bağdat’tan İstanbul’a taşınmıştır.

Bu dönemde III. Ahmet ve III. Selim’in de sanatçı kişilikleri sayesinde edebi hayat canlı kalmıştır.

Şair Nedim’in öncülüğünde Edebiyat-ı Cedide akımı başlamıştır.

Şiirlerinde halkın adetlerine, atasözlerine ve deyimlerine yer verilmiştir.

Edebiyatımız, İran edebiyatının tesirinden kurtularak kendi benliğine kavuşmuştur.

Açıklama:

17. yüzyılın edebi özelliklerinin en belirgini Nedim’in öncülüğünde başlayan Mahallileşme Akımı’dır.
Şair Nedim’in öncülüğünde Edebiyat-ı Cedide akımı başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Divan edebiyatı ve şiiri için hangi yüzyıl bir ihtişam dönemi, bir altın çağı
mesâbesindedir?

XVI. yüzyıl

XVII. yüzyıl

XVIII. yüzyıl

XIX. yüzyıl

XX. yüzyıl

Açıklama:

Divan edebiyatı ve şiiri için XVI. yüzyıl bir ihtişam dönemi, bir altın çağı
mesâbesindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyıl Divan şairlerindendir?

Fuzûlî

Nef‘î

Nâbî

Nâilî

Neşâtî

Açıklama:

XVI. yüzyılın başta gelen şairi, başta Âzerî lehçesiyle şiir yazmakla beraber, yüzyıllar boyunca bütün Türk ülkesinde tanınan, sevilen ve okunan, şiirdeki kudret ve şöhretleriyle yaşadıkları çağı aşan Fuzûlî (ö. 1556)dir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Hangisi Şevâhidü’n-Nübüvve, Nefehâtü’l-Üns Tercümesi, Risâle-i Tasavvuf ve Hüsn-i Dil gibi eserleriyle şöhret bulan XVI. yüzyıl şairlerindendir?

Lâmii Çelebi

Âşık Çelebi

Kınalızâde Hasan Çelebi

Hâkânî Mehmed Bey

Kara Fazlı

Açıklama:

XVI. Yüzyıl
Lâmii Çelebi (ö. 1532) Şevâhidü’n-Nübüvve, Nefehâtü’l-Üns Tercümesi, Risâle-i Tasavvuf ve Hüsn-i Dil gibi eserleriyle şöhret bulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 23

M. Fuat Köprülü’nün “Millî Edebiyatın İlk Mübeşşirleri” diye vasıflandırdığı ve haklarında makâle yazdığı iki şairden biri olan ve Türkî-i basit hareketinin öncüsü kabul edilen şair hangisidir?

Tatavlalı Mahremî

Lütfi Paşa

Seydi Ali Reis

Emrî

Hâkânî Mehmed Bey

Açıklama:

XVI. Yüzyıl
M. Fuat Köprülü’nün “Millî Edebiyatın İlk Mübeşşirleri” diye vasıflandırdığı ve haklarında makâle yazdığı bu iki şairden biri olan Tatavlalı Mahremî, Türkî-i basit hareketinin öncüsü kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Hangi yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’nun yükselişin hemen ardından gelen bozgun, yenilgi ve iç karışıklıklarla siyasi ve ekonomik gücünü giderek kaybetmeye başladığı duraklama dönemidir?

XV. Yüzyıl

XVI. Yüzyıl

XVII. Yüzyıl

XVIII. Yüzyıl

XIX. Yüzyıl

Açıklama:

XVII. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’nun yükselişin hemen ardından gelen
bozgun, yenilgi ve iç karışıklıklarla siyasi ve ekonomik gücünü giderek kaybetmeye başladığı duraklama dönemidir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi “Bahtî”, mahlasıyla şiir yazan Osmanlı padişahlarındandır?

I. Ahmet

III. Murad

III. Mehmed

II. Osman

IV. Murad

Açıklama:

XVII. Yüzyıl
Dönemin padişahlarından III. Murad “Murad, Muradî”, III. Mehmet “Adnî, Muhammed”, I. Ahmet “Bahtî”, II. Osman “Fârisî”, IV. Murat “Murâdî” ve IV. Mehmet “Vefaî” mahlaslarıyla şiir yazan birer şairdirler.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Divan edebiyatında, hangi yılda klasik devir sona ermiş ve onun yerine
“Sebk-i Hindî” diye isimlendirilen yeni bir akım başlamıştır?

1603

1621

1635

1658

1699

Açıklama:

XVII. Yüzyıl
Divan edebiyatında, 1603 yılında klasik devir sona ermiş, onun yerine
“Sebk-i Hindî” diye isimlendirilen yeni bir akım başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Hangi yüzyılda tasavvuf şiirinde Lale Devri’nin etkisiyle genel olarak bir
duraklama söz konusu olmuştur?

XV. yüzyılda

XVI. yüzyılda

XVII. yüzyılda

XVIII. yüzyılda

XIX. yüzyılda

Açıklama:

XVIII. yüzyılda tasavvuf şiirinde Lale Devri’nin etkisiyle genel olarak bir
duraklama söz konusu olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Batı tesirindeki Türk edebiyatı karşısında Divan edebiyatının gerilemeye yüz tuttuğu dönem hangi yüzyıldır?

XV. Yüzyıl

XVI. Yüzyıl

XVII. Yüzyıl

XVIII. Yüzyıl

XIX. Yüzyıl

Açıklama:

XIX.Yüzyıl
XIX. yüzyıl, Batı tesirindeki Türk edebiyatı karşısında Divan edebiyatının
gerilemeye yüz tuttuğu dönemdir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi XX. yüzyılda aruz veznini kullanarak geleneğe uygun şiirler kaleme alan ve Divan teşkil eden mutasavvıf şairlerdendir?

Erzurumlu Muhammed Lutfî

Ahmed Sûzî

Keçeci-zâde İzzet Molla

Nâmık Kemâl

Şânî-zâde Atâullah

Açıklama:

XX. yüzyılda az da olsa aruz veznini kullanarak geleneğe uygun şiirler kaleme alan ve Divan teşkil eden mutasavvıf şairler de bulunmaktadır. Alvarlı Efe olarak da tanınan Erzurumlu Muhammed Lutfî (ö. 1956), Sivaslı Şeyh Halid (ö. 1931), Osman Kemâlî (ö. 1954), Mustafa Fehmi Gerçeker (ö. 1950), Darendeli Osman Hulusî (ö. 1990) bunlardan bir kaçıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Gazelde ileri giden ve İstanbul Türkçesi’ni genel bir şiir dili hâline getirerek yüzyıllar boyunca unutulmayan şairin adı nedir?

Bâki

Zâti

Fuzuli

Nedim

Şeyh Galip

Açıklama:

Bâki

Doğru Cevap: A

Soru 31

I. Kur'an-ı Kerim
II. Hadis-i Şerif
III. Kısas-ı Enbiya
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türk İslam Edebiyatının ilk kaynakları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

I ve II

Doğru Cevap: D

Soru 32

I. Fuad Köprülü
II. Tatavlalı Mahremî
III. Edirneli Nazmî
IV. Abdülbaki Gölpınarlı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türkî-i basit adında yeni bir oluşum yaratmışlardır?

I ve IV

II ve IV

I ve III

II ve III

III ve IV

Açıklama:

II ve III

Doğru Cevap: D

Soru 33

XVI. Yüzyılda kaleme alınan ve klasik bir mesnevî örneği olan Fuzulî'nin bir eseridir?

Kerem ile Aslı

Nihal ile Bora

Vedat ü Aliye

Afife ile Sencer

Leyla vü Mecnun

Açıklama:

Leyla vü Mecnun

Doğru Cevap: E

Soru 34

Mûsikî, en parlak yıllarından birini hangi sultan sırasında yaşamıştır?

Sultan Süleyman'ın

Sultan IV. Murad’ın

Sultan Orhan'ın

Sultan II. Mehmed'in

Sultan II. Murad’ın

Açıklama:

Sultan IV. Murad’ın

Doğru Cevap: B

Soru 35

Itrî kimin öğrencisidir?

Hafız Post

Mustafa Dede

Zâkirî Hasan

Bezci- zâde Mehmed

Kovacızâde Mehmed

Açıklama:

Hafız Post

Doğru Cevap: A

Soru 36

14 yaşında tahta çıkan, 14 yıl tahtta kalan ve kardeş katlini yasaklayan Sultan Ahmed Han Hazretleri hangi mahlası kullanmıştır?

Bahtî

Muradî

Avni

Farisi

Vefai

Açıklama:

Bahtî

Doğru Cevap: A

Soru 37

I. Erzurumlu İbrahim Hakkı
II. Şeyh Galip
III. Bursalı İsmail Hakkı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 18.yüzyılın en önemli tasavvuf şairi arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

I ve III

Doğru Cevap: E

Soru 38

I. Ziya Paşa
II. Namık Kemal
III. Fuzuli
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Divan Edebiyatının yıkılışına zemin hazırlayanlar arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

I ve II

Doğru Cevap: D

Soru 39

I. Yahya Kemal
II. Ahmed Hamdi Tanpınar
III. Ömer Seyfettin
Ağustos 1930’da Ankara’da düzenlenen Türkçe ve Edebiyat Muallimleri Kongresi’nde klasik şiirimizin lise ders müfredatından çıkarılması hususunda yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri önerge vermiş ve bu önerge reddedilmiştir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Yalnız II

Doğru Cevap: B

Soru 40

Necip Fazıl Kısakürek'in çıkardığı ve İslami bir bakış açısına sahip olan dergi hangisidir?

Hisar

Diriliş

Büyük Doğu

Dergah

Yediiklim

Açıklama:

Büyük Doğu, 1943-1978 yılları arasında, Necip Fazıl Kısakürek'in farklı dönemlerde yayınladığı dergidir. Dergi yazarları kendilerine "Büyük Doğucular" olarak adlandırdı. Dergi İslami bir bakış açısına sahipti. Büyük Doğu dergisi, başlangıçta, birçoğu Necip Fazıl'ın yakın arkadaşı olan ve dönemin entelektüellerini kadrosunda barındıran bir dergiydi. İlk dönem Büyük Doğucularda Sait Faik, Özdemir Asaf, Oktay Abdal ve Salih Murad Uzdilek gibi isimler yer aldı. Necip Fazıl'ın yönetiminde çıkan Büyük Doğu dergisi tek parti döneminde ve Demokrat Parti iktidarına muhalif bir tutum sergiledi. Büyük Doğu, 1940-1980 arası dönemde, İslamcı bir düşünce ekolü özelliği taşıdı. İslamcılığa yakın duran birçok kişi, siyaset insanı ve aydınını etkiledi. Büyük Doğu, aynı zamanda Necip Fazıl'ın kurduğu Büyük Doğu Hareketi düşünce sisteminin de adı oldu. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

XVI. yüzyılda "sultanus şuara" olarak anılan ünlü sanatçı kimdir?

Fuzuli

Baki

Lami

Figani

Hayreti

Açıklama:

Fuzûli Divan’ı, Leyla vü Mecnûn mesnevisi ile önem arz ederen, devrinin “sultânü’ş-şuarâ”sı olan Bâki Divan’ı ile, Câmi-i Rûm lâkabıyla anılan Lâmii Çelebi (ö. 1532) Şevâhidü’n-Nübüvve, Nefehâtü’l-Üns Tercümesi, Risâle-i Tasavvuf ve Hüsn-i Dil gibi eserleriyle şöhret bulmuştur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

XVI. yüzyılda bazı sanatçılar, eserlerinde ağırlıklı olarak ya da sadece Türkçe kelimeler kullanmaya özen göstermişlerdir. Bu durum bir akımın ve etrafında sanatçıların olmasını sağlamıştır.
Seçeneklerde verilenlerden hangisi özelliği verilen akımın bir temsilcisidir?

Şeyh Galip

Edirneli Nazmi

Latifi

Aşık Çelebi

Gelibolulu Mustafa Ali

Açıklama:

Bu yüzyılda, Edirneli Nazmi (ö. 1555) ve Tatavlalı Mahremi (ö. 1535), Arapça ve Farsça’nın dil ve edebiyatımıza en çok girdiği bir sırada, yepyeni bir iddia ortaya atmışlardır. Bu iki şair, aruzla yazdıkları bazı şiirlerde Arapça ve Farsça kelime ve terkip kullanmayarak Türkî-i basit adını verdikleri yeni bir tarz oluşturmuş ve sâde Türkçe ile şiir yazmışlardır. Bu iki şair, dil açısından oldukça önemli olan bu Türk-i basit hareketini, bir yandan aruzla öztürkçe şiir yazmanın güçlüğü ve bu veznin Türkçe’ye uygulanabilmesinin mümkün olmayışı, diğer yandan, şairlik yönlerinin zayıf olması nedeniyle, bu Türkî-i basit hareketini bir heves olmaktan öteye götürememişlerdir. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

"Muhibbi" mahlası hangi padişahımıza aittir?

III. Mehmet

I.Süleyman

I. Ahmet

IV. Murat

IV.Mehmet

Açıklama:

Muhibbis mahlası Kanunu Sultan Süleyman(I. Süleyman)' a aittir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

XVII. yüzyılda yaşamış olan Katip Çelebi'nin Batı'da bilinen en önemli eseri Arapça bir bibliyografya sözlüğüdür. Bu yapıtta 14.500 kitap ve risalenin adı ve yazarı mevcuttur.
Özellikleri verilen eser hangisidir?

Cihannüma

Fezleke

Keşfü'z Zünun

Tuhfetül Kibar

Kanunname

Açıklama:

Kâtib Çelebi'nin Batı'da tanınan en ünlü yapıtı Keşfü'z-Zünun an Esamü'l-Kütübi ve'l-Fünun'dur. Arapça bir bibliyografya sözlüğü olan yapıtta 14.500 kitap ve risalenin adı ve yazarı verilir. İslam dünyasında da genel kabul gören Aristoteles'in bilim tasnifine görev ve alfabetik olarak düzenlenmiş olan yapıt, yirmi yılda tamamlanmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

XVIII. yüzyılda mahallileşme akımıyla beraber şarkı türünün en önemli temsilcisi kim olmuştur?

Naili

Nedim

Enderunlu Vasıf

Vehbi

Raşid

Açıklama:

XVIII. yüzyılın en önemli özelliği Nedim'le beraber başlayan mahallileşme akımıdır. Aynı zamanda bu dönemde Nedim şarkı türünün en önemli temsilcisi olmuştur. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Bu vehmi; hayal ürünü olan şekle parlaklık ve canlılık veren senin güzelliğinin rengidir. Hayalimin bir gül bahçesi, ilkbaharım varsa bu senin ihsanındır.
Şeyh Galib'e ait olan ve yukarıda açıklaması verilen dize seçeneklerden hangisidir?

Efendimsin cihânda i‘tibârım varsa sendendir
Miyân-ı ‘âşıkânda iştihârım varsa sendendir

Veren bu sûret-i mevhûma revnak reng-i hüsnündür
Gülistân-ı hayâlim nev-bahârım varsa sendendir

Benim feyz-i hayâtım hâsılı rûh-ı revânımsın
Eğer sermâye-i ömrümde kârım varsa sendendir

Felekden zerre mikdâr olmadım devrinde rencide
Ger ey mihr-i münevver âh u zârım varsa sendendir

Senin pervâne-i hicrânınım sen şem‘-i vuslatsın
Beher şeb hâhiş-i bûs ü kinârım varsa sendendir

Açıklama:

Seçeneklerde tek tek bakıldığında en uygun şıkkın B seçeneği olduğu görülür.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Seçeneklerden hangisi Türk-Divan Edebiyatının XIX. yüzyıldaki özelliklerinden biridir?

Bu yüzyıl edebiyatımız açısından en verimli dönemdir

Türki Basit Akımı bu dönemde etkisini göstermiştir

Bu dönemin en önemli özelliği musiki alanında yaşanan gelişmelerdir

Bu yüzyılda edebiyatımız yüzünü Batı'ya dönmüştür

Yüzyılın en önemli sanatçısı Fuzuli'dir

Açıklama:

XIX.yüzyılda Türk divan edebiyatının ekseni İran değil, Batı dünyası veya Fransız edebiyatı idi. Türk edebiyatı, İran edebiyatından nasibini aldığı kadar, bu edebiyattan, Fransız edebiyatından da alacaktı. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Edebiyatımızda" Yedi Güzel Adam" olarak anılan ve Türk İslam Edebiyatının günümüz örneklerini veren kişilerden biri hangi seçenektedir?

Necip Fazıl

Mehmet Akif Ersoy

Asaf Halet Çelebi

Sivaslı Şeyh Halid

Erdem Bayazıt

Açıklama:

"Yedi Güzel Adam" adıyla anılan isimler Türk edebiyatına damga vuran Cahit Zarifoğlu, Erdem Bayazıt, Rasim Özdenören, Nuri Pakdil, Mehmet Akif İnan, Alaeddin Özdenören ve Ali Kutlay'dır. Yolları Kahramanmaraş'ta kesişen 7 Güzel Adam'ın eğitim gördüğü 169 yıllık tarihi Maraş Lisesi 2019 mart ayında müzeye çevrilmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Akrostiş tarzda yazılmış olan "Mona Roza" şiiri hangi sanatçıya aittir?

Mehmet Akif İnal

Can Yücel

Sezai Karakoç

Nuri Pakdil

İsmet Özel

Açıklama:

Sezai Karkoç'un meşhur şiirindeki Mona Roza Tek Gül anlamına gelir. Ancak, Mona Roza şiiri akrostiş tarzda yazılmış olup, paragraf başlarındaki ilk harflerden Muazzez Akkayam ortaya çıkar. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Divan edebiyatı hangi yüzyılda altın çağını yaşamıştır?

XVI. yüzyıl

XVII. yüzyıl

XV. yüzyıl

XIV. yüzyıl

XVIII. yüzyıl

Açıklama:

Divan edebiyatı ve şiiri için XVI. yüzyıl bir ihtişam dönemi, bir altın çağı mesâbesindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi divan edebiyatı XVI. yüzyıl şairlerinden birisi değildir?

Fuzûlî

Bâki

Zâtî

Hayâlî

Sürurî

Açıklama:

Bu yüzyılın başta gelen şairleri, başta Âzerî lehçesiyle şiir yazmakla beraber, yüzyıllar boyunca bütün Türk ülkesinde tanınan, sevilen ve okunan, şiirdeki kudret ve şöhretleriyle yaşadıkları çağı aşan Fuzûlî (ö. 1556) ve gazelde ileri giden ve İstanbul Türkçesi’ni genel bir şiir dili hâline getirerek yüzyıllar boyunca unutulmayan Bâki (ö. 1600) olmak üzere, geniş hayal gücüne sahip olan Zâtî (ö. 1546), aşk ve rindâne hayatın usta sözcüsü Hayâlî (ö. 1557), sâde diliyle Nev‘î (ö. 1599), insan ruhunu tahlilde gerçekten başarılı olan tenkitçi ve terkîb-i bendleriyle isim yapmış olan Rûhî-i Bağdâdî (ö. 1605) bu yüzyılın usta şairleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Türkî-i basit tarzını kim oluşturmuştur?

Gelibolulu Mustafa Âlî ve Kemâlpaşazâde

Edirneli Nazmî ve Tatavlalı Mahremî

Beyânî ve Ahdî

Sehî Bey ve Lâtîfî

Lâmiî Çelebi ve Kara Fazlı

Açıklama:

Bu yüzyılda, Edirneli Nazmî (ö. 1555) ve Tatavlalı Mahremî (ö. 1535), Arapça ve Farsça’nın dil ve edebiyatımıza en çok girdiği bir sırada, yepyeni bir iddia ortaya atmışlardır. Bu iki şair, aruzla yazdıkları bazı şiirlerde Arapça ve Farsça kelime ve terkip kullanmayarak Türkî-i basit adını verdikleri yeni bir tarz oluşturmuş ve sâde Türkçe ile şiir yazmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Türk mûsikîsinin en çok gelişme kaydettiği yüzyıl hangisidir?

14. yüzyıl

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

Açıklama:

Dönemin en önemli gelişmesi musikî alanında olmuştur. Bu yüzyıl Türk mûsikîsi açısından çok önemli bir zaman dilimi ve aşamasıdır. Genişleyen mûsikî hayatı yalnız sarayla sınırlı kalmamış, devlet adamları ve sultanların saraylarına, varlıklı kimselerin konaklarına kadar girmiştir. Mûsikî, en parlak yıllarından birini Sultan IV. Murad’ın saltanatı sırasında yaşamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Divan edebiyatında klasik devir kaç yılında sona ermiştir?

1635

1644

1603

1626

1654

Açıklama:

Divan edebiyatında, 1603 yılında klasik devir sona ermiş, onun yerine “Sebk-i Hindî” diye isimlendirilen yeni bir akım başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyıl şairlerindendir?

Bâki

Hayâlî

Lâmii Çelebi

Fuzûlî

Sâbit

Açıklama:

Sabit 17. yüzyıl edebiyatçılarındadır. Diğer şıklar 16. yüzyıl edebiyatçılarından oluşmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Nazîm Yahya hangi yüzyılın şairidir?

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

Açıklama:

18. yüzyılda anılması gereken diğer şairler ise Nazîm Yahya (ö. 1727), Sünbül-zâde Seyyid Vehbî (ö. 1736), Nahîfî Süleyman (ö. 1738), Koca Râğıb Paşa (ö. 1763), Haşmet (ö. 1768), Fıtnat Hanım (ö. 1780), Esrâr Dede (ö. 1796), Enderunlu Fâzıl (ö. 1810), Sürûrî (ö. 1814), gibi şairlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

İran’ın neo- klâsik şiirini Türkçe’de örneği görülmemiş bir tarzda kullanan şair kimdir?

Salahi

Raşid

Şeyh Gâlib

Salim

Beliğ

Açıklama:

XVIII. yüzyılda divan edebiyatı en büyük üstadlarını vermişti. Şeyh Gâlib, İran’ın neo- klâsik şiirini Türkçe’de örneği görülmemiş bir tarzda kullanmış ve başarıya da ulaşmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Divan edebiyatının batı tesirindeki Türk edebiyatı karşısında gerilemeye yüz tuttuğu dönem hangisidir?

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

Açıklama:

19. yüzyıl, Batı tesirindeki Türk edebiyatı karşısında Divan edebiyatının gerilemeye yüz tuttuğu dönemdir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Büyük Doğu Mecmuası'nı kim yayinlamistir?

Necip Fazıl

Sezai Karakoç

Darendeli Osman Hulusî

Mustafa Fehmi Gerçeker

Osman Kemâlî

Açıklama:

Necip Fazıl’ın çıkarmış olduğu Büyük Doğu mecmuası (1943), özellikle ikinci dönemi olan 1945’ten sonra geleneğin dirilişi anlamında önemli bir görev üstlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

M. Fuat Köprülü’nün “Millî Edebiyatın İlk Mübeşşirleri” diye vasıflandırdığı ve hakında makâle yazdığı bu şair aynı zamanda Türkî-i basit hareketinin öncüsü kabul edilmektedir. Söz konusu bu şair kimdir?

Tatavlalı Mahremî

Âşık Çelebi

Edirneli Nazmî

Beyânî

Taşlıcalı Yahya

Açıklama:

XVI. YÜZYIL
Tatavlalı Mahremî

Doğru Cevap: A

Soru 61

Gülşen-âbâd isimli mesnevi kime aittir?

Şemseddin Sivasî

İbrahim Gülşenî

Ahmed Sârbân

Muhyiddin Üftâde

Şah Hatâyî

Açıklama:

Resim 6.1
Şemseddin Sivasî

Doğru Cevap: A

Soru 62

Bu dönemin en önemli gelişmesi musikî alanında olmuştur. Bu yüzyıl Türk mûsikîsi açısından çok önemli bir zaman dilimi ve aşamasıdır. Genişleyen mûsikî hayatı yalnız saraylasınırlı kalmamış, devlet adamları ve sultanların saraylarına, varlıklı kimselerin konaklarına kadar girmiştir. Söz konusu dönem hangi yüzyıldır?

XVII. yüzyıl

XVI. yüzyıl

XV. yüzyıl

XVIII. yüzyıl

XIV. yüzyıl

Açıklama:

XVII. yüzyıl

Doğru Cevap: A

Soru 63

Mûsikî, en parlak yıllarından birini hangi sultan saltanatı sırasında yaşamıştır.

Sultan IV. Murad’ın

Sultan V. Murad’ın

Sultan III. Murad’ın

Sultan II. Murad’ın

Sultan I. Murad’ın

Açıklama:

XVII. YÜZYIL
Sultan IV. Murad’ın

Doğru Cevap: A

Soru 64

Itrî devrin üstad şahsiyetlerindendir. İyi bir eğitim alan Itrî kimin öğrencisidir?

Hafız Post

Bezci-zâde Mehmed Muhiddin

Kovacızâde Mehmed Efendi

Derviş Mustafa Dede

Zâkirî Hasan Efendi

Açıklama:

XVII. YÜZYIL
Hafız Post

Doğru Cevap: A

Soru 65

“Vefaî” mahlaslarıyla şiir yazan sultan kimdir?

IV. Mehmet

III. Murad

III. Mehmet

I. Ahmet

IV. Murat

Açıklama:

XVII. YÜZYIL
IV. Mehmet

Doğru Cevap: A

Soru 66

Mahallileşme Akımı hangi şair öncülüğünde başlamıştır?

Nedim

Şeyh Galip

Edirneli Nazmi

Tatavlalı Mahremi

Nahîfî Süleyman

Açıklama:

XVIII. YÜZYIL
Nedim

Doğru Cevap: A

Soru 67

Sebk-i Hindî akımının ve bu dönemin (XVIII. yy) en güçlü temsilcisi ve şairi kimdir?

Şeyh Gâlib

Aziz Mahmud Hüdâyî

Akkirmanlı Nakşî

Elmalılı Ümmî Sinan

Niyazi Mısrî

Açıklama:

XVIII. YÜZYIL
Şeyh Gâlib

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıda yer alan şairlerden hangisi XIX. yy. şairlerinden biri değildir?

Salâhî

Şinâsî

Ziya Paşa

Nâmık Kemâl

Şânîzâde Atâullah

Açıklama:

XIX. YÜZYIL
Salâhî

Doğru Cevap: A

Soru 69

Esselâm -Mukaddes Hayattan Levhalar- adlı eseri Hz. Muhammed’in 63 yaşında vefat etmesi dolayısıyla Hz. Peygamber’in hayatının devrelerini konu alan 63 ayrı şiirden oluşan manzum siyer diyebileceğimiz modern bir mesnevî kime aittir?

Necip Fazıl

Sezai Karakoç

Cahit Zarifoğlu

Rasim Özdenören

İsmet Özel

Açıklama:

XX. YÜZYIL
Necip Fazıl

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

Allaha şükretme anlamına gelen el hamdü-lillah cümlesinin kısaltması aşağıdakilerden hangisidir?

Hamdele.

Esma-ı hüsna.

Münacat.

Manzum.

Tasavvuf.

Açıklama:

Hamdele. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Mensur eserlerde adet ve geleneğe göre takip sırası dikkate alındığında ilk söz aşağıdakilerden hangisidir?

Hamdele.

Salvele.

Besmele.

Amma Badü.

Na't.

Açıklama:

Besmele. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Mensur eserlerde adet ve geleneğe göre takip sırası dikkate alındığında ikinci söz aşağıdakilerden hangisidir?

Besmele.

Salvele.

Hamdele.

Münacat

Na't

Açıklama:

Hamdele. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Mensur eserlerde adet ve geleneğe göre takip sırası dikkate alındığında hangisi son sözdür?

Amma ba'dü.

Besmele.

Salvele.

Hamdele.

Tevhid.

Açıklama:

Amma ba'dü. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Manzum eserlere göre takip sırası dikkate alındığında son söz hangisidir?

Te'lif-i Kitab.

Hamdele.

Besmele.

Salvele.

Na't.

Açıklama:

Telif-i kitab. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi ' Allahümme Salli ala seyyidina Muhammed' cümlesinin kısaltmasıdır?

Besmele

Hamdele.

Salvele.

Na't

Tevhid.

Açıklama:

Salvele. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Hangisi 'Allaha hamd, Peygambere sala-u selamdan sonra' anlamındadır?

Amma ba'd.

Hamdele.

Besmele.

Salvele.

Tevhid.

Açıklama:

Amma ba'd. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Hangisi Allahın güzel isimleri anlamındadır?

Hamdele.

Salvele .

Besmele.

Na't

Esma-ı Hüsna.

Açıklama:

Esma-ı HAüsna. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Allahın birliği ve yüceliği konusunda yazılan manzum ve mensur eserlere ne denir?

Tevhid.

Besmele.

Salvele.

Hamdele.

Esma-ı Hüsna.

Açıklama:

Tevhid. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Türklerin İslam'ı kabul ettikten sonraki yazılan mensur eserlerde müellifin adet ve geleneğe göre, takip ettiği sıra aşağıdakilerden hangisi doğru şeklide verilmiştir?

Besmele, hamdele, salvele, ammâ ba‘dü

Besmele, hamdele, ammâ ba‘dü, salvele,

Besmele, Tevhîd-Münâcât, Na‘t, Sebeb-i Te’lîf-i Kitâb

Besmele, Tevhîd-Münâcât, Na‘t, salvele, ammâ ba‘dü

Besmele, hamdele, Na‘t, Sebeb-i Te’lîf-i Kitâb

Açıklama:

Mensur eserlerde müellifin âdet ve geleneğe göre, takip ettiği sıra: “Besmele, hamdele, salvele, ammâ ba‘dü” sözleridir. Manzum eserlerde ise bu sıra: “Besmele, Tevhîd-Münâcât, Na‘t, Sebeb-i Te’lîf-i Kitâb” şeklindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Mensur eserlerde hamdele ne anlama gelmektedir?

İyi ve güzel iş

Allah'a şükretme

Peygambere salat etme

Birkaç şeyi bir etme

Fısıldamak, kulağa söylemek

Açıklama:

Hamdele; “Allah’a şükretme” anlamına gelen “el-Hamdü li’llâh” cümlesinin kısaltılmış şeklidir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi “birkaç şeyi bir etme, birleştirme, bir addetme, bir nazarıyla bakma” anlamlarına geldiği gibi, Allah hakkında: “Allah'ın bir olduğuna inanma, kâil olma, birleme” demektir?

Salvele

Hamdele

Tevhid

Münacat

Amma b'ad

Açıklama:

Tevhîd’in kelime anlamı, “Vahdet” kökünden “birkaç şeyi bir etme, bir-leştirme, bir addetme, bir nazarıyla bakma” anlamlarına geldiği gibi, Allah hakkında: “Allah’ın bir olduğuna inanma, kâil olma, birleme” demekti

Doğru Cevap: C

Soru 13

Arap ve İran edebiyatlarında yer alan münâcât türü, hangi yüzyıldan itibaren Türk edebiyatında da yer almaya ve şâirlerimiz tarafından yazılmaya başlanmıştır?

VIII

XII

Açıklama:

Arap ve İran edebiyatlarında yer alan münâcât türü, XII. yüzyıldan itibaren bizim edebiyatımızda da yer almaya ve şâirlerimiz tarafından yazılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi edebi ıstılâh olarak, şâirlerin “Allah'ın varlığına ve birliğine dâir yazdıkları manzûmeler”e verilen isimdir?

Tevhid

Münacaat

Amma ba'd

Salvele

Hamdele

Açıklama:

Edebî ıstılâh olarak Tevhîd, şâirlerin “Allah’ın varlığına ve birliğine dâir yazdıkları manzûmeler”e verilen isimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Yazıcıoğlu Mehmed - Muhammediyye
Fuzûlî - Kısasu’l-Enbiyâ
Ahmed Cevdet Paşa - Hadîkatü’s-su‘adâ

Verilen Türk İslam Edebiyat eserleri eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Dînî edebiyatımızın, bir başka deyişle Türk İslâm Edebiyatı’nın en sevi-len, en tanınmış ve yaygın hâle gelmiş eserleri, Ahmed Yesevî’nin hikmetleri yerine, Yûnus Emre’nin ilâhileri, Süleyman Çelebi (ö. 1422)’nin Mevlid’i, Yazıcıoğlu Mehmed (ö. 855/1451)’in Muhammediyye’si, Fuzûlî (ö. 1556)’nin Hadîkatü’s-su‘adâ’sı, Ahmed Cevdet Paşa (1822-1895)’nın Kısasu’l-Enbiyâ’sıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Esmâü’l-hüsna ifadesi, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayrı surede yer alan birer ayette geçmektedir. Allah'ın güzel isimleriyle dua edilmesinin gereğini belirten ilk sure aşağıdakilerden hangisidir?

İsra

Taha

Haşr

Araf

Nisa

Açıklama:

Esmâü’l-hüsna ifadesi, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayrı surede yer alan birer ayette geçmektedir. Bunlardan ilki Araf suresinde yer almaktadır. Bu ayette Allah’ın güzel isimleriyle dua edilmesinin gereği belirtilmektedir. “En güzel isimler Allah’ındır. O’na o isimlerle dua edin. O’nun isimleri konusunda eğriliğe sapanları bırakın. Onlar yaptıklarının cezasını görecekler-dir.” (Araf 7/180).

Doğru Cevap: D

Soru 17

Haşr
Taha
Bakara

Verilen surelerin hangisinde en güzel isimlerin sadece Allah'a ait olduğu vurgulanmaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Diğer âyetlerde de en güzel isimlerin sadece Allah’a ait olduğu vurgu-lanmaktadır. “De ki: Gerek Allah deyin, gerek Rahmân deyin, hangisini derseniz de-yin, en güzel isimler onundur.” (İsra 17/110)
“Allah’tan başka ilah yoktur, en güzel isimler onundur.” (Tâhâ 20/8)
“O, var eden, güzel yaratan, yarattıklarına şekil veren, en güzel adlar ken-disinin olan Allah’tır.” (Haşr 59/24)

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Türkçe manzum Esma-ı hüsnâ kaleme alan şairler arasında yer almaz?

Abdurrahman Câmî

Îsâ Saruhânî

İbrahim Cûdî

Ahmed Şâkir Paşa

Şeyhoğlu Mustafa

Açıklama:

Şeyhoğlu Mustafa (ö. 1401), Îsâ Saruhânî (ö. 1559), Ahmed Şâkir Paşa (ö. 1818), İbrahim Cûdî (ö. 1926), Bıçakcızâde İsmail Hakkı (ö.1933) Türkçe manzum Esmâ-ı hüsnâ kaleme alan şairlerden sadece bir kaçıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Türkçe ilk manzum Esma-ı hüsnâlar arasında yer alan İbn Îsâ Saruhânî’nin eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Risâle-i Muammâ-yı Nefîse

Maksadu’l-Esnâ fî Şerhi Esmâillâhi’l-Hüsnâ’

Şerhu Esmâi’l-Hüsnâ

Müntehe’l-Münâ fî Şerhi Esmâillâhi’l-Hüsnâ

Levâmiu’l-Beyyinât Şerhu Esmâillâhi Teâlâ ve’s-Sıfât

Açıklama:

Türkçe ilk manzum Esmâ-ı hüsnâlar ara-sında yer alan İbn Îsâ Saruhânî’nin Şerhu Esmâi’l-Hüsnâ isimli eserinden sâ-dece, Allah’ın Güzel İsimleri’nden olan Rahmân adının şerhi ile ilgili kısım yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi, manzum eserlerde müellifin âdet ve geleneğe göre takip ettiği sırada bulunmayan bir safhadır?

Besmele

Tevhîd-Münâcât

Na‘t

Ammâ ba‘dü

Sebeb-i Te’lîf-i Kitâb

Açıklama:

Mensur eserlerde müellifin âdet ve geleneğe göre, takip ettiği sıra: “Besmele, hamdele, salvele, ammâ ba‘dü” sözleridir. Manzum eserlerde ise bu sıra: “Besmele, Tevhîd-Münâcât, Na‘t, Sebeb-i Te’lîf-i Kitâb” şeklindedir. Divanlarda bu sıraya uyulduğu gibi, mesnevîlerde de, genel olarak, böyledir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Salvele'nin ayet ve/veya hadis delili aşağıdakilerden hangisidir?

Dayanağı, Hz. Peygamber’in; “Her iyi ve güzel bir işe “Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adı” ile başlanmamışsa, o işten hayır gelmez, sonu güdük ve verimsizdir.” anlamındaki hadîsidir.

Delîli, Kur’ân-ı Kerîm’in ilk sûresi olan Fâtiha Sûresi-ilk âyetinin “Hamd” kelimesiyle başlamış olmasıdır.

Delîli, Hz. Peygamber’in hutbelerinin Allah’a “Hamd ü senâ” ile başlamış olmasıdır.

Kur’an’daki delili, “Allah ve melekleri, peygambere salât etmekte (onun şerefini gözetmeğe, şânını yüceltmeğe özen göstermekte)dir. Ey inananlar, siz de ona salât edin (onun şânını yüceltmeğe özen gösterin); içtenlikle selâm edin (Ahzab, 33/56).” anlamındaki âyettir.

“Allah’a hamd, Peygambere salât ü selâm’dan sonra” anlamında bir deyimdir ve bundan sonra asıl konuya geçilir.

Açıklama:

A seçeneği, "Besmele"; B ve C seçeneği "Hamdele" ve E seçeneği "Ammâ ba‘d"ın delilleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi "tevhid"in kelime anlamlarından biri değildir?

Birkaç şeyi bir etme

Birleştirme

Kulağa söylemek

Bir addetme

Bir nazarıyla bakma

Açıklama:

Tevhîd’in kelime anlamı, “Vahdet” kökünden “birkaç şeyi bir etme, birleştirme, bir addetme, bir nazarıyla bakma” anlamlarına gelir.
Münâcât, Arapça olup “Neciv” kökündendir. Kelime anlamı “fısıldamak, kulağa söylemek” demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Münâcâtlarda şâirler, en büyük güç, kudret ve azamet sâhibi olan Allah’ın yüceliği ve ululuğu karşısında çâresiz, zavallı kullar olarak Allah’a yakarışta bulunur.
Münâcâtlar yalnızca manzûmdur.
Şairlerimiz tertip etmiş oldukları Divanlarda tevhîdlerden sonra en az bir tane münâcât koymayı da bir kural ve âdet hâline getirmişlerdir.

Münâcâtlarla ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

I-II

I-III

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Münâcâtlar çoğunlukta manzûm olmasına rağmen, mensûr münâcâtlar da yazılmıştır. Mensûr olan bu münâcâtlara da “Tazarru‘-nâme” denilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

En güzel isimler anlamına gelen bu isim tamlaması “Allah’ın Güzel İsimleri” anlamıyla edebiyatımızda bir tür olarak kabul edilmiştir.
Ayetlerde Allah’a ait güzel isimlerin 99 olduğu dört farklı yerde geçmektedir.
Seyyid Süleyman Hüseynî’nin Kenzü’l-Havâss isimli eseri, Allah'ın güzel isimlerini içerse de sihir ve büyü kitabı olduğu için okunmamaktadır.

Esmâü’l-hüsnâlar ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-II

II-III

Açıklama:

Ayetlerde Allah’a ait güzel isimlerin sayısının kaç tane olduğuyla ilgili bir ibareye yer verilmemiştir. Bu isimlerin sayısı ve neler olduğuyla ilgili bilgiler hadislerde yer almaktadır. Kütüb-i Sitte olarak bilinen altı hadis kitabından Buharî, Müslim, Tirmizî ve İbn-i Mâce’nin çeşitli bölümlerinde birbirine yakın ifadelerle yer alan bir hadiste “Allah’ın doksan dokuz, yüzden bir eksik, ismi vardır. Bu isimleri kim sayarsa (veya ezberlese) cennete girer” ifadelerinden sonra Tirmizî ve İbn-i Mâce’de bu 99 isme yer verilmiştir.
Tasavvuf ve tarikatlarda Esmâ-ı hüsnâ zikrine çok önem verilmekte olduğu gibi, hangi ismin hangi durumda okunacağı meselesi halk arasında da oldukça yaygındır. Dert ve sıkıntılardan kurtulmak, eşler arasında sevginin meydana gelmesi, çocuk, makam, rütbe, zenginlik sahibi olmak ve benzeri birçok konuda insanların birçoğu bu isimlerle Allah’a yakarmaktadırlar. Aslında bir sihir ve büyü kitabı olmakla birlikte içerisinde Esmâ-ı hüsnâ havâssının da yer aldığı Seyyid Süleyman Hüseynî’nin Kenzü’l-Havâss isimli eseri bundan dolayı halk arasında yaygın olarak okunan kitaplardan birisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Münâcâtlar, divan edebiyatı şairlerince kaside, gazel, kıta, mesnevi, rubai gibi hemen her nazım şekliyle yazılmasına rağmen Halk ve Yeni Türk edebiyatı şairleri tarafından da hece ve serbest vezinle verilen yazılmıştır.
Tevhîdlerde kulun hatalı, kusurlu ve aciz olduğu vurgulanarak Allah’tan yardım isteği ön plana çıkar.
Münâcâtlarda, Allah’ın zât ve sıfatlarından, yüceliğinden ve kudretinden bahsedilir.

Münâcâtlarla ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-II

II-III

Açıklama:

Allah’la ilgili edebî bir nazım türü olan münâcâtlar, tevhîdlerle benzerlik göstermesine rağmen aralarında bazı farklılıklar da bulunmaktadır. Tevhîdlerde Allah’ın zât ve sıfatlarından, yüceliğinden ve kudretinden bahsedilirken münâcâtlarda kulun hatalı, kusurlu ve aciz olduğu vurgulanarak Allah’tan yardım isteği ön plana çıkar.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi, Allah’ın sübûtî sıfatlarından biridir?

Vücûd

Kıdem

Hayat

Bekâ

Vahdâniyet

Açıklama:

Tevhîdlerde, öncelikle, Allah’ın zâtî (selbî) ve sübûtî sıfatları yer almaktadır. Allah’ın zâtî sıfatları altı tanedir. Bunlar: Vücûd, kıdem, bekâ, vahdâniyet, muhâlefetün li’l-havâdis ve kıyâm bi-nefsih denilen sıfatlarıdır. Sübûtî sıfatlar ise sekiz tanedir. Bunlar da: Hayat, ilim, semî‘, basar, irâde, kudret, kelâm ve tekvîn, sıfatlarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi, Allah’ın zâtî (selbî) sıfatları arasında yer almaktadır?

Tekvîn

Kelâm

Basar

Semî

Muhâlefetün li’l-havâdis

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 28

Yûnus Emre’nin - İlâhiler
Süleyman Çelebi - Mevlid
Yazıcıoğlu Mehmed - Kısasu’l-Enbiyâ
Fuzûlî - Hadîkatü’s-su‘adâ
Ahmed Cevdet Paşa - Muhammediyye

Yukarıdaki Türk İslâm Edebiyatı’na mensup yazar ve eserlerden hangileri doğru eşleştirilmiştir?

I-II-III

I-II-IV

II-III-IV

II-IV-V

III-IV-V

Açıklama:

Dînî edebiyatımızın, bir başka deyişle Türk İslâm Edebiyatı’nın en sevilen, en tanınmış ve yaygın hâle gelmiş eserleri, Ahmed Yesevî’nin hikmetleri, Yûnus Emre’nin ilâhileri, Süleyman Çelebi (ö. 1422)’nin Mevlid’i, Yazıcıoğlu Mehmed (ö. 855/1451)’in Muhammediyye’si, Fuzûlî (ö. 1556)’nin Hadîkatü’s-su‘adâ’sı, Ahmed Cevdet Paşa (1822-1895)’nın Kısasu’l-Enbiyâ’sıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Müslüman bir müellif ve şâirin eserine aşağıdakilerden hangisiyle başlar?

Tahiyyat

Sallibarik

Besmele

Eüzübesmele

Hamdele

Açıklama:

Besmele

Doğru Cevap: C

Soru 30

I. İttegullah
II. Salvele
III. Ammâ ba‘dü
IV. Feibadallah
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri müellifin takip ettiği sıralama arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

III ve IV

Açıklama:

II ve III

Doğru Cevap: D

Soru 31

"Vahid sözcüğünün Türkçesi birdir."
"Allah'tan başka yaradan yoktur."
Yukarıdaki cümlelerden yola çıkarak aşağıdakilerden hangisi söz konusudur?

Kelime-i Şehadet

Kelime-i Tevhid

Setr-i Avret

İstikbal-i Kıble

Vakit

Açıklama:

Kelime-i Tevhid

Doğru Cevap: B

Soru 32

I. Allah'ın sonsuzluğundan
II. Evrenlerin tek hüküm sahibinden
III. Allah'ın her şeyi kuşatan ilminden
Tevhidlerde yukarıda sıralanmış hangi konular ele alınır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

I, II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 33

I. Yunus Emre - Mevlid
II. Süleyman Çelebi - Muhammediyye
III. Fuzuli - Hadîkatü’s-su‘adâ’sı
IV. Ahmed Cevdet Paşa - Kısasu’l-Enbiyâ
Yukarıdaki eşleşmelerden hangisi doğru verilmiştir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

III ve IV

Doğru Cevap: E

Soru 34

"En güzel isimler Allah’ındır." ayeti 7. surenin kaçıncı ayetidir?

180

Açıklama:

180

Doğru Cevap: D

Soru 35

Bol rızık isteğinde bulunan bir müslümanın günde kaç defa er-Rezzâk ismini söylemesi tavsiye edilir?

302

304

306

308

310

Açıklama:

308

Doğru Cevap: D

Soru 36

Allah’ın zâtî sıfatları kaç tanedir?

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 37

Muhibbî mahlasıyla şiirler yazan Kanuni Sultan Süleyman Hân'ın yazdığı tevhidin teması nedir?

Aşk

Ölüm

Savaş

Karşılaştırma

Umut

Açıklama:

Karşılaştırma

Doğru Cevap: D

Soru 38

Mensur olarak yazılan münâcâtlara ne ad verilir?

Fetihnâme

Ramazaniyye

Tazarrû-nâme

Marifetnâme

Seyahatname

Açıklama:

Tazarrû-nâme

Doğru Cevap: C

Soru 39

Mensur eserlerde müellifin adet ve geleneğe göre takip ettiği sıra hangisidir?

Besmele-Hamdele-Salvele-Amma ba'du

Besmele-Tevhid-Münacat-Na't-Salvele

Besmele-Salvele-Na't-Hamdele

Besmele-Sebeb-i Te'lif-i Kitap-Na't

Besmele-Amma ba'dü-Na't-Hamdele

Açıklama:

Mensur eser denildiği için cevap A şıkkındaki sıradır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Münacat ile ilgili olarak söylenen hangi ifade doğrudur?

Farsça bir kelimedir

XIII. yüzyıldan itibaren edebiyatımızda görülmeye başlar

Çoğunlukla dini konuları içerir

Çoğunlukla mensur olarak yazılmıştır

Kelime anlamı "birkaç şeyi bir etme" demektir

Açıklama:

Arapça bir kelimedir. 12. yüzyılda görülmeye başlar. Manzum yazılmıştır. Fısıldamak, kulağa söylemek demektir. Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Hangi surede Esma'ül-hüsna ifadesi yer almaz?

Bakara Suresi

Araf Suresi

Isra Suresi

Taha Suresi

Haşr Suresi

Açıklama:

Bakara Suresinde yer almaz. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Hangisinde Allah'ın sübuti sıfatları doğru olarak verilmiştir?

Hayat-ilim-semi-basar-irade-kudret-kelam-tekvin

Vücut-kıdem-basar-tekvin-beka-vahdaniyet-kelam-kudret

Beka-vahdaniyet-vücut-basar-irade-kudret-tekvin-kelam

İrade-kudret-hayat-kıdem-vücut-beka-vahdaniyet

İlim-kudret-tekvin-kelam-kıdem-vahdaniyet-vücut

Açıklama:

Sübuti sıfatlar a şıkkında doğru olarak verilmiştir. Diğer şıklarda sübuti ve zati sıfatlar verilmiştir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Allah'ın birliği ve yüceliği konusunda yazılan manzum ve mensur eserlere ne ad verilir?

Tevhid

Vücut

Kıdem

Beka

Vahdaniyet

Açıklama:

Diğerleri Allah'ın zati sıfatlarıdır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Hangisinde Allah Teala ile ilgili edebi türler doğru olarak verilmiştir?

Esma-i hüsna-Tevhid-Münacat

Tevhid-deneme-münacat

Münacat-öykü-esma-i hüsna

Deneme-tevhid-roman

Tevhid-öykü-roman

Açıklama:

Allah Teala söz konusu olduğunda A şıkkındaki edebi türler doğrudur. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Mensur olarak yazılan münacatlara ne ad verilir?

Tazarru-name

Hayat

İlim

Basar

Kudret

Açıklama:

Diğer şıklar Allah'ın subuti sıfatlarıdır. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Hangisi Gazali'ye ait mensur eserdir?

Maksudu'l-Esma fi Şerhi Esmaillahi'-Hüsna

Müntehe'l-Müna fi Şerhi Esmaillahi'l-Hüsna

Şerhu'l-Esmai'l-Hüsna

Levamiu'l Beyyinat Şerhu Esmaillahi Teala ve's-Sıfat

Risale-i Muamma-yı Nefise

Açıklama:

Diğerleri farklı kişiliklere aittir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında mensur ve manzum olarak hazırlanan Esma-ı Hüsnalar hakkında detaylı bilgi veren ilk ve tek araştırma aşağıdakilerden hangisine aittir?

H. İbrahim Şener

Müslim

Tirmizi

Seyyid Süleyman Hüseyni

Fahrettin Razi

Açıklama:

H. İbrahim Şener'e aittir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

"Allahümme Salli Ala Seyidina Muhammed" cümlesinin kısaltılımış şekline ne denir?

Salvele

Amma ba'd

Hamdele

Besmele

Münacat

Açıklama:

B şıkkı, Allah'a hamd; Peygambere salat-u selamdan sonra; c şıkkı,Elhamdülillah'ın kısa şekli; d şıkkı, Rahman ve rahim olan Allah'ın adıyla; e şıkkı, fısıldamak, kulağa söylemek anlamlarına gelir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Türklerin İslâm’ı kabul etmelerinden sonra yazılan eserlerde herkesçe uyulan bir âdet ve geleneğe göre mensur eserlerde sıralama aşağıdakilerden hangisinde doğrudur?

Besmele, Hamdele , Salvele , Ammâ ba’dü

Besmele, Tevhîd, Na’t, Sebeb-i Te’lîf-i Kitâb

Besmele, Vahdet, Münâcât , Faslu’l-hitâb

Besmele, Hamd ü senâ, Salât ü selâm, Vahdet-i vücûd

Besmele, Alleme’l-esmâ, Semme vechü’llâh , Dest-i kudret

Açıklama:

Allah Teâlâ ile İlgili Edebî Türler - Giriş
Mensur ( düzyazı ) eserlerde müellifin âdet ve geleneğe göre, izlediği sıra: Besmele, Hamdele, Salvele, Ammâ ba’dü biçimindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

‘’ Lâ İlâhe ille’llâh ‘’ cümle ve terkîbinin söylenmesine İslâmî literatürde ne ad verilir?

Telmîh

Teşbih

Teşhis

Taştî

Tevhîd

Açıklama:

Allah Teâlâ ile İlgili Edebî Türler - Giriş - Manzum Eserler
Tevhîd’in kelime anlamı, “Vahdet” kökünden “birkaç şeyi bir etme, birleştirme, bir addetme, bir nazarıyla bakma” anlamlarına geldiği gibi, Allah hakkında: “Allah’ın bir olduğuna inanma, kâil olma, birleme” demektir. “Lâ İlâhe ille’llâh” cümle ve terkîbinin söylenmesine de, İslâmî literatürde, “Tevhîd” veya “Kelime-i Tevhîd” denilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Dilimizde Allah’a yalvarma, yakarma anlamına gelen ve manzum biçimde oluşturulan münâcâtların mensur biçimde yazılmış olanlarına verilen ad, aşağıdakilerden hangisidir?

Fütüvvet-nâme

Terkib-i bend

Tazarru’-nâme

Kısas-ı Enbiya

Münşeat

Açıklama:

Allah Teâlâ ile İlgili Edebî Türler - Giriş - Manzum Eserler
Tazarru’-nâme

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Türk İslâm Edebiyatı’nında Hz. Peygamber’in hayatını, vasıf ve güzelliklerini, mucizelerini anlatan hadislerinden kırk tanesini bir araya getirerek oluşturulan eserlere verilen addır?

Hadîkatü’s-sü’edâ

Muhammediyye

Siret-i Nebî

Hadîs-i Erba’în

Kısasu’l-Enbiyâ

Açıklama:

Allah Teâlâ ile İlgili Edebî Türler - Giriş - Manzum Eserler
Hadîs-i Erba’în

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdaki eserlerden hangisi Türk İslâm Edebiyatı’nında yazılan dînî eserlerden biri değildir?

Şeyh Galib - Hüsn ü Aşk

Süleyman Çelebi - Vesile’tün Necât

Yazıcıoğlu Mehmed - Muhammediyye

Fuzûlî - Hadîkatü’s-sü’adâ

Ahmed Cevdet Paşa - Kısasu’l-Enbiyâ

Açıklama:

Allah Teâlâ ile İlgili Edebî Türler - Giriş - Manzum Eserler
Şeyh Galib’in yazmış olduğu Hüsn ü Aşk, sebk-ihindi tarzında yazılmış ünlü bir aşk mesnevisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

‘’ Allah’ın Güzel İsimleri’’ anlamıyla edebiyatımızda bir tür olarak kabul edilen Esmâü’l-hüsna ifadesi, aşağıdaki surelerin ayetlerinden birinde geçmemektedir?

İsra sûresi

İhlâs sûresi

Tâhâ sûresi

Haşr sûresi

Araf sûresi

Açıklama:

Allah Teâlâ ile İlgili Edebî Türler - Allah’ın Güzel İsimleri: Esmâ-ı Hüsnâlar
Allah’ın Güzel İsimleri: Esmâ-ı Hüsnâlar, Allah’la ilgili edebî türlerin ilkidir. En güzel isimler anlamına gelen bu kavram, ‘’Allah’ın Güzel İsimleri’’ anlamıyla edebiyatımızda bir tür olarak kabul edilmiştir. Bu ifade, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayrı sûrede yer alan birer ayette geçmektedir. Bu dört sûre; Araf, İsra, Tâhâ, Haşr sûreleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Çocuğu olmayan birine yedi gün oruç tutup iftar vaktinde yirmi bir kez aşağıdaki Allah’ın güzel adlarından hangisini okuması önerilmektedir?

er-Rezzâk

el-Cebbâr

el-Musavvir

es-Sabûr

el-Vedûd

Açıklama:

Allah Teâlâ ile İlgili Edebî Türler - Allah’ın Güzel İsimleri: Esmâ-ı Hüsnâlar
el-Musavvir
Her kimin olmasaydı ferzendi
Bu hevâ olsa gönlünün bendi
Yedi gün pâk olup ola sâim
Dilde bu ismi zikrede dâim
Vakt-i iftâr olıcak her bâr
Okuya bîst ü yek anı ey yâr
Ya‘ni su üzre okuya anı
İçe ol dem safâ bula cânı
Yedi gün eylese bu hâl üzre
Hak murâdın vere kemâl üzre
Hak ana bir oğul verse âşık
Ola ilmi ile izzete lâyık

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdaki sûrelerden hangisi ‘’ Allah’ın eşi ve ortağı yoktur. Herkes O’na muhtaçtır ama o kimseye muhtaç değildir’’ sözünün kanıtıdır?

Bakara sûresi

Rahmân sûresi

Mâide sûresi

Hâkka sûresi

İhlâs sûresi

Açıklama:

Allah Teâlâ ile İlgili Edebî Türler - Tevhîdler
Allah’ın eşi ve ortağı yoktur. Herkes O’na muhtaçtır ama o hiç kimseye muhtaç değildir. Bir adı da Tevhîd sûresi olan İhlâs sûresi, Allah’ın “eşi ve ortağı” olmadığının açık delîlidir. “De ki: O Allah birdir. Allah Samed’dir (her şey varlığını ve bekâsını ona borçludur. Her şey ona muhtaçtır, o, hiçbir şeye muhtaç değildir. Her şeyin başvuracağı, yardım dileyeceği tek varlık odur.). Kendisi doğurmamıştır ve (başkası tarafından) doğurulmamıştır. Hiçbir şey onun dengi (ve eşi) olmamıştır.”

Doğru Cevap: E

Soru 57

Allah’la ilgili edebî türlerden olan tevhîdler genel olarak aşağıda verilen Divân edebiyatı nâzım biçimlerinden hangisiyle yazılır?

Gazel

Müstezat

Rubaî

Kasîde

Mesnevi

Açıklama:

Allah Teâlâ ile İlgili Edebî Türler - Tevhîdler
Tevhîdler genel olarak kasîde şeklinde yazılır. Edebiyatımızda terkîb-i bend, tercî-i bend , musammat şekilleriyle yazılmış tevhîdler de vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdaki sanatçılardan hangisi Cumhuriyet döneminde münâcât yazan şairlerden biridir?

Necip Fazıl Kısakürek

Arif Nihat Asya

Ahmet Hamdi Tanpınar

Abdülhak Şinasi Hisar

Ahmet Kutsi Tecer

Açıklama:

Allah Teâlâ ile İlgili Edebî Türler - Münâcâtlar
Arif Nihat Asya, Cumhuriyet döneminde münâcât yazan şairlerden biridir. Cahit Zarifoğlu, Bahattin Karakoç gibi sanatçılar da Cumhuriyet döneminde münâcât yazan başka sanatçılardır.
Zaîfiz, güçsüzüz biz, el
Elindir, kol kolun, Tanrı’m!
Ne oldurmak murâd etsen
Yeter bir tek “ol!”un Tanrı’m !

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi hamdele ile ilgili olarak doğru değildir?

Hamdele; “Allah’a şükretme” anlamına gelen “el-Hamdü li’llâh” cümlesinin kısaltılmış şeklidir.

Hamdele’nin delîli, Kur’ân-ı Kerîm’in ilk sûresi olan Fâtiha Sûresi-ilk âyetinin “Hamd” kelimesiyle başlamış olmasıdır.

Bir diğer delili de Hz. Peygamber’in hutbelerinin Allah’a “Hamd ü senâ” ile başlamış olmasıdır.

Câhiliye döneminde okunan hutbelerde “Hamd ü senâ ” vardır.

Hamdele, mensur eserler arasında yer almaktadır.

Açıklama:

Hamdele; “Allah’a şükretme” anlamına gelen “el-Hamdü li’llâh” cümlesinin kısaltılmış şeklidir. Hamdele’nin delîli, Kur’ân-ı Kerîm’in ilk sûresi olan Fâtiha Sûresi-ilk âyetinin “Hamd” kelimesiyle başlamış olması ve bir de Hz. Peygam-ber’in hutbelerinin Allah’a “Hamd ü senâ” ile başlamış olmasıdır. Çünkü Câhili-ye döneminde okunan hutbelerde “Hamd ü senâ ” yoktur (Şener: 1995). Âyet-ten delîli ise Kur’ân-ı Kerîm’in ilk suresi olan Fatiha’nın ilk âyetinin: “Âlemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun.” ifadesiyle başlamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 60

“Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammed” cümlesinin kısaltılmış şekline ne ad verilmektedir?

Besmele

Hamdele

Ammâ ba‘d

Mensur

Salvele

Açıklama:

Salvele: “Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammed” cümlesinin kısaltılmış şeklidir. Hz. Peygamber’e salât ü selâm getirmenin Kur’an’daki delili: “Allah ve melekleri, peygambere salât etmekte (onun şerefini gözetmeğe, şânını yüceltmeğe özen göstermekte)dir. Ey inananlar, siz de ona salât edin (onun şânını yüceltme-ğe özen gösterin); içtenlikle selâm edin (Ahzab, 33/56).” anlamındaki âyettir. Âyetin asıl metninde geçen “sallû” ve “sellimû” emirleri, Hz. Peygamber’e “salât ü selâm” getirme görevini Müslümanlara yüklemektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi mensur eserlerden birisi değildir?

Besmele

Tevhid

Hamdele

Salvele

Ammâ ba‘d

Açıklama:

Mensur Eserlerde
Besmele; “Rahman ve Rahîm olan Allah’ın adıyla” demek olan Besmele’nin da-yanağı, Hz. Peygamber’in: “Her iyi ve güzel bir işe “Rahmân ve Rahîm olan Al-lah’ın adı” ile başlanmamışsa, o işten hayır gelmez, sonu güdük ve verimsizdir.” (Aclûnî: 1352) anlamındaki hadîsidir.
Hamdele; “Allah’a şükretme” anlamına gelen “el-Hamdü li’llâh” cümlesinin kısaltılmış şeklidir. Hamdele’nin delîli, Kur’ân-ı Kerîm’in ilk sûresi olan Fâtiha Sûresi-ilk âyetinin “Hamd” kelimesiyle başlamış olması ve bir de Hz. Peygam-ber’in hutbelerinin Allah’a “Hamd ü senâ” ile başlamış olmasıdır. Çünkü Câhili-ye döneminde okunan hutbelerde “Hamd ü senâ ” yoktur (Şener: 1995). Âyet-ten delîli ise Kur’ân-ı Kerîm’in ilk suresi olan Fatiha’nın ilk âyetinin: “Âlemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun.” ifadesiyle başlamasıdır.
Salvele: “Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammed” cümlesinin kısaltılmış şeklidir. Hz. Peygamber’e salât ü selâm getirmenin Kur’an’daki delili: “Allah ve melekleri, peygambere salât etmekte (onun şerefini gözetmeğe, şânını yüceltmeğe özen göstermekte)dir. Ey inananlar, siz de ona salât edin (onun şânını yüceltme-ğe özen gösterin); içtenlikle selâm edin (Ahzab, 33/56).” anlamındaki âyettir. Âyetin asıl metninde geçen “sallû” ve “sellimû” emirleri, Hz. Peygamber’e “salât ü selâm” getirme görevini Müslümanlara yüklemektedir.
Ammâ ba‘d: “Allah’a hamd, Peygambere salât ü selâm’dan sonra” anlamında bir deyimdir ki, bundan sonra asıl konuya geçilir. Asıl konu ile Hamdele ve sal-vele faslını ayırdığı için “ammâ ba‘dü” sözüne “faslu’l-hitâb” da denir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Kısasu’l-Enbiyâ kimin eseridir?

Ahmed Yesevî

Yûnus Emre

Süleyman Çelebi

Ahmed Cevdet Paşa

Yazıcıoğlu Mehmed

Açıklama:

Dînî edebiyatımızın, bir başka deyişle Türk İslâm Edebiyatı’nın en sevilen, en tanınmış ve yaygın hâle gelmiş eserleri, Ahmed Yesevî’nin hikmetleri yerine, Yûnus Emre’nin ilâhileri, Süleyman Çelebi (ö. 1422)’nin Mevlid’i, Yazıcıoğlu Mehmed (ö. 855/1451)’in Muhammediyye’si, Fuzûlî (ö. 1556)’nin Hadîkatü’s-su‘adâ’sı, Ahmed Cevdet Paşa (1822- 1895)’nın Kısasu’l-Enbiyâ’sıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Esmâü’l-hüsna ifadesi Kur’ân-ı Kerîm’de ilk hangi surede geçmektedir?

Fatiha Suresi

Bakara Suresi

Nisa Suresi

Maide Suresi

Araf Suresi

Açıklama:

Esmâü’l-hüsna ifadesi, Kur’ân-ı Kerîm’de dört ayrı surede yer alan birer ayette geçmektedir. Bunlardan ilki Araf suresinde yer almaktadır. Bu ayette Al-lah’ın güzel isimleriyle dua edilmesinin gereği belirtilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Esmâ-ı hüsnâ ile ilgili olarak aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğru değildir?

Esmâ-ı hüsnâ ile ilgili en çok eser verilen dil Arapçadır.

Esmâ-ı hüsnâ ile ilgili en çok eser verilen ikinci ve üçüncü dil Türkçe ve Urduca'dır.

İngilizce olarak da yazılan biri manzum diğeri mensur iki eser vardır.

Arapçada, bu konuda çoğunluğu mensur olmak üzere seksen küsur eser verilmiştir.

Esmâ-ı hüsnâ ile ilgili eserlerden manzum olanların sayısı sekizdir.

Açıklama:

Esmâ-ı hüsnâ ile ilgili en çok eser verilen dil Arapçadır. Bunu sırasıyla Türk-çe ve Farsça izler. Ayrıca İngilizce olarak da yazılan biri manzum diğeri mensur iki eser vardır. Arapçada, bu konuda çoğunluğu mensur olmak üzere seksen küsur eser ve-rilmiştir. Bunlardan manzum olanların sayısı sekizdir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Gazâlî’nin, Maksadu’l-Esnâ fî Şerhi Esmâillâhi’l-Hüsnâ’sı, hangi dilde yazılmıştır?

Arapça

Farsça

Türkçe

Uygurca

Osmanlıca

Açıklama:

Arapça olan mensur eserlerden Gazâlî’nin (ö. 1111), Maksadu’l-Esnâ fî Şerhi Esmâillâhi’l-Hüsnâ’sı, Beyzâvî’nin (ö. 1286), Müntehe’l-Münâ fî Şerhi Esmâillâhi’l-Hüsnâ’sı, Fahreddîn Râzî’nin (ö. 1209), Levâmiu’l-Beyyinât Şerhu Esmâillâhi Teâlâ ve’s-Sıfât’ı ilk akla gelenlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Allah’ın birliği ve yüceliği konusunda yazılan manzûm ve mensûr eserlere ne ad verilmektedir?

Münâcât

Kün

Kaside

Tevhid

Neciv

Açıklama:

Allah’ın birliği ve yüceliği konusunda yazılan manzûm ve mensûr eserlere tevhîd denir. Kök itibâriyle vahdet kelimesinden gelen ve tef ‘il kalıbıyla ifâde edilen Tevhîd, kelime olarak birlemek anlamına gelmektedir. Istılah olarak da, “Allah’ın varlığına ve birliğine dâir yazılan manzum ve mensur eserler”e Tevhîd ismi veril-miştir. Şairlerimiz Divanlarına tevhîd ve münâcâtla başlamayı bir âdet hâline ge-tirmiş ve böyle başlamayı kendileri için de bir şeref kabul etmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Allah’ın zâtî sıfatları arasında yer almaktadır?

Hayat

Bekâ

İlim

Kudret

Kelâm

Açıklama:

Tevhîdlerde, öncelikle, Allah’ın zâtî (selbî) ve sübûtî sıfatları yer almakta-dır. Allah’ın zâtî sıfatları altı tanedir. Bunlar: Vücûd, kıdem, bekâ, vahdâniyet, muhâlefetün li’l-havâdis ve kıyâm bi-nefsih denilen sıfatlarıdır. Sübûtî sıfatlar ise sekiz tanedir. Bunlar da: Hayat, ilim, semî‘, basar, irâde, kudret, kelâm ve tek-vîn, sıfatlarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Son dönemlerde yazılan en güzel münâcâtlardan birisi olan “Sultan” isimli şiir kim tarafından kaleme alınmıştır?

Fuzulî

Arif Nihat Asya

Yunus Emre

Fenayî Cennet Efendi

Cahit Zarifoğlu

Açıklama:

Çok sayıda örneği bulunan münacatlarla ilgili Prof. Dr. Cemal Kurnaz tarafından hazırlanan Münâcât Antolojisi (Ankara 1992)’nde türün güzel örnekleri bir araya getirilmiştir. Cahit Zarifoğlu’nun “Sultan” isimli şiiri de son dönemlerde yazılan en güzel münâcâtlardan biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Müellifin : “Besmele, hamdele, salvele, ammâ ba‘dü” sözleri ile âdet ve geleneğe göre, takip ettiği sıra hangi tür eserlerdir.

Mensur Eserler

Manzum Eserler

Hamdele Eserler

Hüsnalar

Tevhid Eserler

Açıklama:

GİRİŞ
Mensur Eserler

Doğru Cevap: A

Soru 70

Manzum eserlerde de bu geleneğe bağlı bir sıralama mevcuttur. Aşağıda verilen sıralamalardan hangisi doğru olarak verilmiştir.

Manzum eserlerde “Besmele”den sonra, öncelikle Tevhîd, bazan da Tevhîd-Münâcât birlikte bulunur.

Manzum eserlerde “ Öncelikle Tevhîd, Besmele”den sonra, bazan da Tevhîd-Münâcât birlikte bulunur.

Manzum eserlerde “ Öncelikle Tevhîd, Dua, Besmele”den sonra, bazan da Tevhîd-Münâcât birlikte bulunur.

Manzum eserlerde “Dua, Besmele”den sonra, öncelikle Tevhîd, bazan da Münâcât birlikte bulunur.

Manzum eserlerde “Besmele”den sonra Dua, sonra Münâcât bulunur.

Açıklama:

Manzum eserlerde “Besmele”den sonra, öncelikle Tevhîd, bazan da Tevhîd-Münâcât birlikte bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Münâcât, Arapça olup “Neciv” kökündendir. Söz konusu kelime anlamı nedir

Fısıldamak

Konuşmak

Söylemek

Nezih

Güzel

Açıklama:

Manzum Eserlerde
Fısıldamak

Doğru Cevap: A

Soru 72

Esmâü’l-hüsna ifadesi, Kur’ân-ı Kerîm’de kaç ayrı surede yer almaktadır.

Dört

Bir

İki

Üç

Yedi

Açıklama:

ALLAH’IN GÜZEL İSİMLERİ: ESMÂ- I HÜSNÂLAR
Dört

Doğru Cevap: A

Soru 73

Allah’ın birliği ve yüceliği konusunda yazılan manzûm ve mensûr eserlere ne ad verilir?

Tevhîd

Esmâ-ı hüsnâ

Kısasu

Enbiyâ

Havâssı

Açıklama:

Tevhîdler

Doğru Cevap: A

Soru 74

Allah’ın zâtî sıfatları kaç tanedir.

Altı

Beş

Dört

Üç

Yedi

Açıklama:

TEVHÎDLER
Altı

Doğru Cevap: A

Soru 75

Allah’ın Sübûtî sıfatlar tanedir.

Sekiz

Üç

Beş

İki

Yedi

Açıklama:

TEVHÎDLER
Sekiz

Doğru Cevap: A

Soru 76

Allah’tan gizlice istemesine ne denilmektedir

Münâcât

Esmâ-ı hüsnâ

Tevhîd

Vahdet

Na‘t

Açıklama:

MÜNÂCÂTLAR

Doğru Cevap: A

Soru 77

Âdem peygamberi topraktan yaratmış olan Allah’ın ilminde saklı ve gizli varlıkların kudret kalemiyle meydana gelişi, zuhûr edişi hangi tevhidlerde anlatılır.

Dînî tevhîdlerde

İslami tevhîdlerde

Kutsal tevhîdlerde

İnsani tevhîdlerde

Yaradılış tevhîdlerde

Açıklama:

Dînî tevhîdlerde

Doğru Cevap: A

Ünite 8

Soru 1

Na't ile ilgili olarak söylenen hangi ifade doğrudur?

Türk edebiyatında ilk na't örneğine Divan-ı Hikmet'te rastlanır

Divan edebiyatında en çok tanınanlar arasında ilk sırada Şeyh Galip'e ait olan na't gelir

Divan edebiyatında sadece Hz. Peygamber için na't yazılmıştır

Sadece na't yazılan mecmualara mecmua-i nuut denir

Na'tlar daha çok gazel türünde yazılır

Açıklama:

Diğer ifadeler yanlıştır. Cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi siyerin en önemli kaynaklarından biridir?

Hadis ilmi

Gazel

Mesnevi

Terci-bend

Terkib-bend

Açıklama:

Kur'an-ı Kerim, hadis ilmi ve megazi kitaplar siyerin en önemli kaynaklarıdır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Türk edebiyatında en önemli siyer kime aittir?

Darir

Eyüp Sabri Paşa

Veysi

Lamii Çelebi

Nabi

Açıklama:

Darir'in Tercüme-i Siyer-i Nebi adlı eseri en eski Türkçe siyerdir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Edebiyatımızda Hz. Peygamberin hayatını anlatan eserlere ne denir?

Siyer

Na't

Mevlid

Mi'raciyye

Hilye

Açıklama:

Na't, Peygambere yazılan medih şiirleridir; Mevlid, Peygamberin doğumunu anlatır; Hilye, Peygamberin fiziksel özelliklerini anlatır; Mi'raciyye, Peygamberin miracını anlatır. Cevap A şkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Hilye türü eserin yaygınlaşması hangi yazarın Hilye adlı manzum eseri yazmasından sonra olmuştur?

Hakanı Mehmet Bey

Tirmizi

Veysi

Darir

Nabi

Açıklama:

Hakani Mehmet Bey'in 1015'te Hilye adlı manzum eseri yazmasından sonra yaygınlaşmıştır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Mi'raciyye ile ilgili olarak söylenen hangi ifade yanlıştır?

Hz. Peygamberin miracını konu alır

Aruzun en çok Feilatün-Feilatün-Feilün kalıbıyla yazılır

Daha çok İranlılar ve Türkler tarafından yazılmıştır

En önemli konularından biri Burak'ın uzun uzun tasviridir

Anadolu'da ilk müstakil mi'raciyye 15. yüzyılda yazılmıştır

Açıklama:

Aruzun Failatün-Failatün-Failün ve Mefailün-mefailün-feülün kalıbıyla yazılır. Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

En çok kırk hadis manzum örneği veren millet hangisidir?

Türkler

Araplar

İranlılar

Osmanlılar

Afganlar

Açıklama:

Kırk hadis tercüme ve şerhlerine edebi bakımdan en fazla önem veren ve en çok manzum örneği veren Türklerdir. cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Hangisi regaibiyye örneklerinden biridir?

Matlau'l-fecr

Nehcü'l-Feradis

Rüz ü Şeb

Vesiletü'n Necat

Su kasidesi

Açıklama:

B şıkkı, kırk hadis, c şıkkı, na't, d şıkkı, mevlid, e şıkkı, Na't örneğidir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Esma-i nebide Hz. Peygamberin hangi özelliği anlatılır?

İsimleri

Hicreti

Mucizeleri

Miracı

Fiziksel özellikleri

Açıklama:

Hilye, Türk-İslâm edebiyatında bilhassa Hz. Peygamber’in fizikî özelliklerini, vasıflarını ve güzelliklerini anlatan edebî eserlerle aynı konuda hüsn-i hatla yazılmış levhalar için kullanılan terimdir.
Mi’râciyye ise İslâm edebiyat ve sanatlarında Hz. Peygamber’in hicrî aylardan recep ayının 27. gecesinde yaptığı mi’racı konu alan eserlerin genel adıdır.
Na’tlarda, Hz. Peygamber’in mûcizelerine yer verildiği gibi bazen de başlı başına eserler halinde de mucizelerin anlatıldığı görülmektedir.
Hicrenamet Hz. Peygamber’in hicretini konu alan türlerdir.
Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Siyer ile ilgili olarak söylenen hangi ifade yanlıştır?

Hz. Peygamberin fiziksel özelliklerini anlatır

En önemli kaynaklarından biri Kur'an-ı Kerim'dir

Bilinen en eski Türkçe siyer kitabı Darir'e aittir

Veysi, Nebi önemli siyer yazarlarıdır

Türk-İslam edebiyatında siyer türündeki ilk eserler Arapça ve Farsça’dan yapılmış tercümelerdir

Açıklama:

Siyerler Hz. Peygamberin hayatını anlatır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

İlk naat örneği seçeneklerde verilen eserlerden hangisinde bulunur?

Atabetül Hakayık

Kutadgu Bilig

Divanı Hikmet

Divanı Lügatı Türk

Mesnevi

Açıklama:

Türk edebiyatında ilk na‘t örneğine Kutadgu Bilig’de rastlanmaktadır. Yusuf Has Hacib ile başlayan bu gelenek Edib Ahmed Yükneki’nin Atebetü'l-hakayık ve Ahmed Yesevi’nin Divan-ı Hikmet’inden sonra Anadolu sahası dışında pek çok şair tarafından devam ettirilmiştir. Çağatay edebiyatında Ali Şir Nevâî, divan ve mesnevilerinin tamamında ve mensur eserlerinde çok sayıda na’t yazmış, bu yüzden de na‘t şairi unvanına lâyık görülmüştür. Bu şekilde çok na’t yazan şairlere na’t-gu denilmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Hâk-i pâyine yetem dir ömrlerdür muttasıl Başını daşdan daşa urup gezer âvâre su Yukarıda verilen ve Türk Edebiyatında meşhur bir naat örneği olan eser hangi divan edebiyatı sanatçısına aittir?

Baki

Şeyh Galip

Fuzuli

Ahmedi

Taşlıcalı Yahya

Açıklama:

Soruda verilen beyit Fuzuli'nin Su Kaside'sinden alınmıştır. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Peygamber Efendimizin hayatını anlatan eserler için kullanılan bir terimdir
En önemli örneği Yazıcıoğlu Mehmet'in "Muhammediyesidir."
Türk edebiyatında en eski örneği , Darir’in 790’da (1388) tamamladığı beş ciltlik manzum-mensur eserdir Verilen bilgiler hangi edebi türe aittir?

Mevlit

Naat

Siyer

Hilye

Şemail

Açıklama:

Siyer Efendimizin hayatını anlatan edebi türler için kullanılan bir kavramdır.Türk edebiyatında en eski Türkçe siyer, Darir’in 790’da (1388) Kahire’de tamamladığı ve muhtemelen Mısır Memlük Sultanı Berkuk’a takdim ettiği Tercüme-i Siyer-i Nebî adlı beş cildlik manzum-mensur eserdir. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

İlk Türkçe mevlit olarak kabul edilen eserin adı nedir?

Çobanname

Mecalisün Nefais

Lisanüt Tayr

Sünbül Kasidesi

Vesiletün Necat

Açıklama:

Çobanname; Dede Ömer Ruşeni'ye aittir ve Musa ile Çoban hikayesini anlatır.
Mecalisün Nefais;Ali Şir Nevai'ye ait ilk şuara tezkiresidir.
Lisanüt Tayr; Ali Şir Nevai'nin hamse içindeki eserlerinden biridir
Sünbül Kasidesi; Baki'ye aittir ve genç yaşta ünlenmesini sağlamıştır
Vesiletün Necat; Süleyman Çelebi'ye ait 15. yüzyılda yazılmış ilk mevlit örneği olarak kabul edilen eserdir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Yüzü benzerdi müdevver aya
Zâtı âyîne idi Mevlâ’ya
Yukarıda örneği verilen ve Peygamber Efendimizin fiziksel özelliklerini anlatan eserlere ne ad verilir?

Siyer

Hilye

Mesnevi

Şemail

Miraciye

Açıklama:

Türk-İslam edebiyatında bilhassa Hz. Peygamber’in fiziki özelliklerini, vasıflarını ve güzelliklerini anlatan edebi eserlerle aynı konuda hüsni hatla yazılmış levhalar için kullanılan terime hilye adı verilir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşık Paşa'ya ait olan hangi eserde miraç olayından bahsedilmektedir?

Garipname

Fakrname

Vasfı Hal

Hikaye

Fürkatname

Açıklama:

Anadolu sahasında ilk müstakil mi’râciyye XV. yüzyılın başında (808/1405) Ahmedi tarafından yazılmıştır. Tahkik-i Mi’râc-ı Resûl başlıklı 497 beyitlik eser, şairin divanındaki kısa mi’râciyyelerden farklı olduğu gibi İskendernâme’sindeki mevlid bölümünden de ayrıdır Zaman içinde belirgin özellikler kazanan mi’racnâmeler XV. yüzyıldan itibaren daha fazla rağbet bulmuş, manzum, mensur yahut çoğu manzum karma metinler halinde gelişimini sürdürmüştür. Dinî-tasavvufî manzum eserlerin içinde mi’rac hadisesine bir bölüm ayrılması da yine XV. yüzyılda yaygınlık kazanmıştır. XIV. yüzyıla ait Âşık Paşa’nın Garibnâme’sinde, XV. yüzyılda Yazıcıoğlu’nun Muhammediyye’sinde, Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-necât’ında, Hâkani Mehmed Bey’in Hilye’sinde mi’rac hadisesine temas edilmiştir. Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Dest-res-i mu’ciz-i Şakku’l-kamer Eşref-i mahlûk-ı ma’âli-siyer Miraciye örneğinin Türkçe açıklaması seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İki cihanın efendisi ve Allah’ın sevgilisi, iki cihanın nuru ve hidayet yolunun peygamberi.

Peygamberlerin sonuncusu ve padişahı, sonradan gelenlerin iftihar kaynağı öncekilerin şereflisi, büyügü

Mirac sahibi; peygamberler şahı, taç sahibi hükümdar ve ışık dolu ay

Ayın yarılması mucizesinin sahibi, yüce vasıflarıyla yaratılmışların en şereflisi

O öyle yüce bir peygamberdir ki, fethi Mekke’nin fethi ile ilgili ayetler onun alnının süsü oldu

Açıklama:

Dest-res-i mu’ciz-i Şakku’l-kamer, Eşref-i mahlûk-ı ma’âli-siyer:Şakku’l-kamer (ayın yarılması) mucizesinin sahibi, yüce vasıflarıyla yaratılmışların en şereflisi. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

"Nehcü’l- Ferâdis" adlı eserin en önemli özelliği nedir ve kaçıncı yüzyılda yazılmıştır?

Siyer örneği olması en önemli özelliğidir ve XVII. yüzyılda yazılmıştır

Türkçe olarak verilen ilk kırk hadis örneğidir ve XIV. yüzyılda yazılmıştır

Ahmet Fakih'in ünlenmesini sağlayan eserdir ve XIII. yüzyılda yazılmıştır

İlk hilye örneklerinden biridir ve XV. yüzyılda yazılmıştır

Kutadgu Bilig'de atıf yapılan eserlerden biri olması bakımından önem arz eder ve XVII. yüzyılda yazılmıştır

Açıklama:

XIV. asırda Mahmud b. Ali’nin (öl.761/1360) Nehcü’l- Ferâdis adlı eseriyle ilk örneğini veren Türkçe kırk hadis geleneği XV, XVI ve XVII. asırlarda gelişip genişlemiş, XVIII. asrın ikinci yarısından sonra ara sıra Köstendilli Şeyhi gibi dikkate değer manzum kırk hadis mütercimleri ortaya çıkmış olsa da sanat yönünden zayıf örnekler görülmeye başlanmıştır. Buna rağmen didaktik mahiyetteki bu tür yayılmaya devam etmiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Mustafâ’nın mucizâtın söyleyim Dinler isen ben şerh eyleyim Yukarıda verilen örnek beyitte şair hangi edebi türe başlamak için giriş yapmıştır?

Regaibiyye

Mucizatı Nebi

Kırk Hadis

Esma-ı Nebi

Hicretname

Açıklama:

Hikaye-i Geyikten alınan örnek dizede şair, Efendimizin mucizesini anlatmak üzere giriş yapmıştır. Efendimizin mucizeleri naat,siyer, mevlid gibi edebi türlerde yer almakla birlikte soruda bize ayrı bir tür olarak sorduğu için cevabımız B seçeneği olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Allah'ın ismini anlatan eserlere Esmaül Hüsna denirken, Peygamber Efendimizin ismini konu alan eserlere.... denir. Boşluğa gelmesi gereken kelime seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Esma-i Habi

Esmaül Hüsna

Esmaül Nebi

Esmaül Hamd

Esmaül İshak

Açıklama:

Eski Türk edebiyatında Cenab-ı Hakk’ın isimlerini anlatan Esma-i Hüsna, Hz. Muhammed’in mübarek isimlerini konu alan eserlere Esma-i Nebi denilmiştir. Hz. Peygamber’in dinî kültürümüzde yer alan isimlerinin manzum veya mensur müstakil eserler halinde toplanılması bir gelenektir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Bir şeyin sıfatlarını saymak, bir kişiyi vasıflandırmak, medhederek anlatmak mânâlarına gelen ifade hangisidir?

Na’t

Mevlid

Siyer

Hilye

Şemâil

Açıklama:

NA‘T
Sözlükte bir şeyin sıfatlarını saymak,bir kişiyi vasıflandırmak, medhederek anlatmak mânâlarına gelen na’t edebiyatta Hz. Peygamber için yazılan medih şiirleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Kelime anlamı hal, tavır gidiş, bir kimsenin hâli, tavrı, gidişi, ahlâkı, hâl tercümesi demek olan ifade hangisidir?

Siyer

Na’t

Mevlid

Hilye

Şemâil

Açıklama:

Kelime anlamı hal, tavır gidiş, bir kimsenin hâli, tavrı, gidişi, ahlâkı, hâl tercümesi demek olan siyer, Arapça s-y-r k.künden sîret kelimesinin cem’idir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Arapça “velede” fiilinden türeyip sözlükte doğum, doğum yeri ve zamanı mânâlarına gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Mevlid

Siyer

Na’t

Şemâil

Regaibiyye

Açıklama:

Arapça “velede” fiilinden türeyip s.zlükte doğum, doğum yeri ve zamanı mânâlarına gelen mevlid terim olarak daha çok Hz. Peygamber’in doğumunu anlatan manzum eserlere denir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Türk-İslâm edebiyatında bilhassa Hz. Peygamber’in fizikî özelliklerini, vasıflarını ve güzelliklerini anlatan edebî eserlerle aynı konuda hüsn-i hatla yazılmış levhalar için kullanılan terim hangisidir?

Hilye

Mevlid

Siyer

Na't

Regaibiyye

Açıklama:

Sözlük anlamı süs, zinet, cevher, güzel sıfatlar, güzel yüz demek olan hilye, Türk-İslâm edebiyatında bilhassa Hz. Peygamber’in fizikî özelliklerini, vasıflarını ve güzelliklerini anlatan edebî eserlerle aynı konuda hüsn-i hatla yazılmış levhalar için kullanılan terimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

İslâm edebiyat ve sanatlarında Hz. Peygamber’in hicrî aylardan recep ayının 27. gecesinde
yaptığı mi’racı konu alan eserlerin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

Mi’râciyye

Hilye

Mevlid

Siyer

Na't

Açıklama:

Mi’râciyye İslâm edebiyat ve sanatlarında Hz. Peygamber’in hicrî aylardan recep ayının 27. gecesinde yaptığı mi’racı konu alan eserlerin genel adıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Regaib kandilinde okunmak üzere yazılıp bestelenmiş manzumelere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Regaibiyye

Siyer

Mevlid

Na't

Kırk hadis

Açıklama:

Regaibiyye, Regaib kandilinde okunmak üzere yazılıp bestelenmiş manzumelere verilen
isimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Hz. Peygamber’in isimleri hakkında yazılan eserlere ne ad verilmektedir?

Esmâ-i nebî

Kırk hadis

Regaibiyye

Siyer

Mevlid

Açıklama:

Esmâ-i nebî Hz. Peygamber’in isimleri hakkında yazılan eserlere denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Hz. Peygamber’in hicretini konu alan türlere isim olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Hicret-nâme

Kırk hadis

Esmâ-i nebî

Siyer

Mevlid

Açıklama:

Hicret-nâme
Hicret kelimesi Arapça hecr masdarından gelmektedir. S.zlük anlamı ayrılmak, göç etmek, ilgisini kesmek, uzaklaşmak olan hicret, Farsça mektup, kitap gibi mânâlara gelen nâme ile birleşik isim olarak Hz. Peygamber’in hicretini konu alan türlere isim olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Güvercin Hikâyesi, Kesikbaş Destanı, Deve Hikâyesi, İzzetoğlu’nun Tavus Destanı, Sadreddin’in Geyik Hikâyesi gibi halk tipi mesneviler aşağıdakilerden hangisine örnek olarak gösterilebilir?

Mu'cizât-ı nebî

Esmâ-i nebî

Kırk hadis

Regaibiyye

Na't

Açıklama:

Güvercin Hikâyesi, Kesikbaş Destanı, Deve Hikâyesi, İzzetoğlu’nun Tavus Destanı, Sadreddin’in Geyik Hikâyesi gibi halk tipi mesnevilerMu'cizât-ı nebî'ye örnek olarak gösterilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Türk edebiyatında ilk na‘t örneğine aşağıdakilerden hangisinde rastlanmaktadır*

Kutadgu Bilig

Atebetü'l-hakåyık

Dîvân-ı Hikmet

Mesnevi

Su Kasidesi

Açıklama:

Na't
Türk edebiyatında ilk na‘t örneğine Kutadgu Bilig’de rastlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Sözlükte bir şeyin sıfatlarını saymak,bir kişiyi vasıflandırmak, medhederek anlatmak mânâlarına gelen na’t edebiyatta Hz. Peygamber için yazılan medih şiirlerine verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Na't

Mevlit

Kaside

Fahriye

Dua

Açıklama:

Sözlükte bir şeyin sıfatlarını saymak,bir kişiyi vasıflandırmak, medhederek anlatmak
mânâlarına gelen na’t edebiyatta Hz. Peygamber için yazılan medih şiirleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Türk edebiyatında ilk na‘t örneğine aşağıdaki eserlerin hangisinde rastlanmaktadır?

Divan ü Lügati't Türk

Kutadgu Bilig

Divan-ı Hikmet

Atabetü'l Hakayık

Siham-ı Kaza

Açıklama:

Türk edebiyatında ilk na‘t örneğine Kutadgu Bilig’de rastlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Divan edebiyatındaki binlerce na‘t içinde en çok tanınanlar arasında ilk sırayı aşağıdakilerden hangisi almaktadır?

Aşk Kasidesi

Nur Kasidesi

Su Kasidesi

Siham-ı Kaza

Siyer-i Nebi

Açıklama:

Divan edebiyatındaki binlerce na‘t içinde en çok tanınanlar arasında ilk sırayı
Fuzûlî’nin “Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su/ Kim bu denlü dutuşan odlara kılmaz çare su” beytiyle başlayan ‘’Su Kasidesi’’ adıyla da meşhur olan na‘tı alır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Kelime anlamı hal, tavır gidiş, bir kimsenin hâli, tavrı, gidişi, ahlâkı, hâl tercümesi demek olan eserlere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Na't

Kaside

Mesnevi

Siyer

Fahriye

Açıklama:

Kelime anlamı hal, tavır gidiş, bir kimsenin hâli, tavrı, gidişi, ahlâkı, hâl tercümesi demek olan siyer, Arapça s-y-r kökünden sîret kelimesinin cem’idir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Türk edebiyatında en eski Türkçe siyer aşağıdakilerden hangisine aittir?

Fuzuli

Nabi

Nedim

Baki

Darîr

Açıklama:

Türk edebiyatında en eski Türkçe siyer, Darîr’in 790’da (1388) Kahire’de tamamladığı ve muhtemelen Mısır Memlük Sultanı Berkuk’a takdim ettiği Tercüme-i Siyer-i
Nebî adlı beş cildlik manzum-mensur eserdir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Arapça “velede” fiilinden türeyip sözlükte doğum, doğum yeri ve zamanı mânâlarına gelen, terim olarak daha çok Hz. Peygamber’in doğumunu anlatan manzum eserlere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Mevlid

Siyer

Na't

Fahriye

Kaside

Açıklama:

Arapça “velede” fiilinden türeyip sözlükte doğum, doğum yeri ve zamanı mânâlarına gelen mevlid terim olarak daha çok Hz. Peygamber’in doğumunu anlatan manzum eserlere denir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Sözlük anlamı süs, zinet, cevher, güzel sıfatlar, güzel yüz demek olan, Türk-İslâm edebiyatında bilhassa Hz. Peygamber’in fizikî özelliklerini, vasıflarını ve güzelliklerini anlatan edebî eserlerle aynı konuda hüsn-i hatla yazılmış levhalar için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Siyer

Hilye

Mevlid

Kaside

Fahriye

Açıklama:

Sözlük anlamı süs, zinet, cevher, güzel sıfatlar, güzel yüz demek olan hilye, Türk-İslâm
edebiyatında bilhassa Hz. Peygamber’in fizikî özelliklerini, vasıflarını ve güzelliklerini anlatan edebî eserlerle aynı konuda hüsn-i hatla yazılmış levhalar için kullanılan terimdir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Kırk hadis türündeki eserler muhteva bakımından incelendiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlış olur?

Kutsi hadislerden seçilenler

Peygamber’in hutbelerinden seçilenler

7 rakamına dayanılarak tertip edilenler

Veciz, camialı hadislerden seçilenler

Noktasız harflerden seçilenler

Açıklama:

40 rakamına dayanılarak tertip edilenler

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi kırk hadislerin yazılma sebeplerinden biri değildir?

Hz. Peygamber’in şefaatine ulaşma umudu

Okuyanların hayır duasını almak

Hocasının veya dostlarının arzusunu yerine getirmek

Biri tarafından görevlendirilmiş olmak

Hastalıklardan kurtulmak ve şifa bulmak beklentisi

Açıklama:

Devlet başkanı vb. tarafından görevlendirilmiş olmak

Doğru Cevap: D

Soru 40

Hz. Peygamber’in isimleri hakkında yazılan eserlere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Nebeviyye

Hadis-i nebi

Siyer-i nebi

Hüsna-i nebî

Esmâ-i nebî

Açıklama:

Terim olarak esmâ-i nebî Hz. Peygamber’in isimleri hakkında yazılan eserlere denmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Hz. Muhammed(sav)'i methetmek amacıyla yazılan na't türü şiirler aşağıdakilerden hangisi tarafından levhalara nakşedilmiştir?

Naattat

Müzehhib

Hattat

Nakkaş

Murakkıb

Açıklama:

Sayıları binlerle ifade edilebilecek olan na‘tların belli başlıları ayrıca bestelenerek cami ve tekkelerde okunmuş, tanınmış birçok beyti hattatlar eliyle levhalara nakşedilip mescid, dergâh, ev ve dükkân gibi mekânları süsleyen birer sanat eseri olarak itibar görmüştür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Na'tların son bölümü aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Hz. Peygamberin görüntüsü

Hz. Peygamberin ahlakı

Hz. Peygamberin savaşları

Hz. Peygamberin ailesi

Hz. Peygamberin şefaati

Açıklama:

Na’tların son bölümlerinde şair günahkârlığını itiraf edip şefaat talebinde bulunur. Ardından kıyamet gününün tasviri, o çetin günde şefaat yetkisinin yalnız Peygamber’e ait olduğu belirtilerek onun âlemlere rahmet olarak gönderildiği vurgulanır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Türk edebiyatında ilk na‘t örneğine aşağıdakilerden hangisinde rastlanmaktadır?

Mesnevi

Su Kasidesi

Dîvân-ı Hikmet

Kutadgu Bilig

Atebetü’l-Hakåyık

Açıklama:

Türk edebiyatında ilk na‘t örneğine Kutadgu Bilig’de rastlanmaktadır. Yûsuf Has Hâcib
ile başlayan bu gelenek Edib Ahmed Yüknekî’nin Atebetü’l-hakåyık ve Ahmed Yesevî’nin Dîvân-ı Hikmet’inden sonra Anadolu sahası dışında pek çok şair tarafından devam ettirilmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Yazıcıoğlu Mehmed’in XV. yüzyıla ait Muhammediye’si aşağıdaki eserlerden hangisinin Hz. Peygamber ile ilgili bölümünün tercümesinden meydana gelmiştir?

Megâribü’z-zamân

Terceme-i Şevâhidi’n-Nübüvve li-takviyeti yakîni ehli’l-fütüvve

El-Fevâyihu’n-nebeviyye fi’s-sireti’l-Mustafaviyye

Dürretü’t-tâc fî siret-i sahibi’l-mi’rac

Tercüme-i Siyer-i Nebî

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Vesîletü’n-necât adlı esere ait özellikler arasında yer almaz?

Mevlid türünün ilk örneği olarak kabul görmüştür.

16. yüzyılın ilk çeyreğine aittir.

Mesnevi şeklinde kaleme alınmıştır.

Türkçe olarak yazılmıştır.

Süleyman Çelebi'nin eseridir.

Açıklama:

İlk Türkçe mevlid metni hakkında kaynaklarda kesin bilgi yer almamakla birlikte Süleyman Çelebi’nin 812’de (1409) yazdığı bilinmektedir. dolayısıyla 15. yüzyılın ilk çeyreğine aittir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi, Hz. Peygamber’in fiziki özelliklerini anlatan hattat ve müzehhiplerin ortaya koyduğu levhalarda yer alan, Hilye türlerinden değildir?

Hilyetü’n-Nebî

Hilye-i Şerif

Hilye-i Saâdet

Hilye-i Resûlullah

Hilye-i Şemâil

Açıklama:

Hz. Peygamber’in fiziki özelliklerini anlatan eserlerle hattat ve müzehhiplerin ortaya koyduğu levhalar “hilye-i şerif, hilye-i saâdet, hilye-i Resûlullah, hilyetü’n-nebî” gibi adlarla anılmıştır.
Doğru cevap E'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan Türk-İslam Edebiyatına ait türlerden hangisi Recep ayının 27. gecesine vurgu yapmaktadır?

Hilye

Mi’râciyye

Mevlid

Na't

Siyer

Açıklama:

Mi’râc Hz. Peygamber’in göğe çıkmasıyla meydana gelen büyük mucizelerinden birisidir. Mi’râciyye ise İslâm edebiyat ve sanatlarında Hz. Peygamber’in hicrî aylardan recep
ayının 27. gecesinde yaptığı mi’racı konu alan eserlerin genel adıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi "kırk hadis" türünün yazılma sebeplerinden değildir?

Hz. Peygamber’in şefaatine ulaşma umudu

Okuyanların hayır duasını almak

Maddi kazanç sağlamak

Hastalıklardan kurtulmak ve şifa bulmak beklentisi

İlgi duyulan bir konuda hadis derleme arzusu içinde olmak

Açıklama:

Kırk hadis türündeki eserlerin yazılış sebepleri eserin içeriğinden ve özellikle müellifin
önsözde veya ilk tercümesindeki ifadelerinden anlaşılmaktadır. Bu sebepleri şöylece tasnif
etmek mümkündür:
a. Hz. Peygamber’in “Ümmetim içinde din işlerine ve dînî konulara dair kırk hadis
ezberleyeni, Allah Teâla kıyâmet gününde fakihlerle beraber haşreder’’ hadisine
nâil olmak için,
b. Hz. Peygamber’in şefaatine ulaşma umudu,
c. Okuyanların hayır duasını almak,
d. Hocasının veya dostlarının arzusunu yerine getirmek,
e. Devlet başkanı vb. tarafından görevlendirilmiş olmak,
f. İlgi duyulan bir konuda hadis derleme arzusu içinde olmak,
g. Hastalıklardan kurtulmak ve şifa bulmak beklentisi. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

I. Gazel
II. Kaside
III. Müstezat
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Regaibiyye türünün nazım şekillerindendir?

I ve II

Yalnız I

I-II ve III

Yalnız II

II ve III

Açıklama:

Regaibiyyelerde daha çok mesnevi nazım şeklinin kullanıldığı, bazılarında ise kıta,
ilâhi, gazel ve kaside gibi şekillerin tercih edildiği görülmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

1000 beyit olarak kaleme alınmış Esmâ-i Nebî adlı eser aşağıdaki müelliflerden hangisine aittir?

Süleyman Çelebi

Tahsin Efendi

Muhsin Efendi

Hasib Efendi

Hasan Efendi

Açıklama:

Genellikle mensur olan bu türdeki eserlerden Hasib Efendi’nin Esmâ-i Nebî’si 1000
beyit olup Delâil-i Hayrât’tan istifade ile yazılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Hz. Peygamber için yazılan medih şiirlere ne ad verilir ?

Na’t

Siyer

Mevlid

Hilye

Miraciyye

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 52

Veliler için yazılanlara na't lara ne ad verilir ?

Na’t-ı çehâr

Nuût-ı evliyâ

Na’t-ı Ali

Yâr-ı güzin

Siyer

Açıklama:

an edebiyatında Peygamberimiz için yazılan na’tlar ekseriyet teşkil etmekle beraber peygamberler, veliler, din büyükleri, halifeler hakkında da na’tlar kaleme alınmıştır.
Dört halife için yazılanlara na’t-ı çehâr-yâr-ı güzin, Hz. Ali için yazılana na’t-ı Ali, veliler
için yazılanlara nuût-ı evliyâ denir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Edebiyatımızda Peygamberimiz’in hayatını anlatan eserler için kullanılan bir terimdir ?

Na't

Hadis

Regaibiyye

Mu’cizat-ı Nebi

Siyer

Açıklama:

Kelime anlamı hal, tavır gidiş, bir kimsenin hâli, tavrı, gidişi, ahlâkı, hâl tercümesi demek olan siyer, Arapça s-y-r kökünden sîret kelimesinin cem’idir. Edebiyatımızda
Peygamberimiz’in hayatını anlatan eserler için kullanılır bir terim olmuştur. Zaman içinde soyu, doğumu, çocukluğu, gençlik yılları, peygamberliği, Mekke ve Medine’de meydana gelen olaylar ve gerçekleşen savaşları da içine alacak şekilde, doğumundan vefâtına kadar Hz. Peygamber’in hayatından söz eden kitaplara da siyer / siyer-i nebî denmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Türkçe’de kaleme alınan mevlidlerin sayısı ne kadardır ?

100

150

300

200

250

Açıklama:

Türkçe’de kaleme alınan mevlidlerin sayısı 200 civarındadır. Bunlar üzerinde yapılan
çalışmalar bir kısmının Süleyman Çelebi’nin eserine aynen benzediğini, bir kısmının bazı
motifler yönünden ayrılık gösterdiğini, geri kalanların ise tamamen farklı olduğunu ortaya koymuştur

Doğru Cevap: D

Soru 55

Hz. Peygamber’in fizikî özelliklerini, vasıflarını ve güzelliklerini anlatan edebî eserlerle aynı konuda hüsn-i hatla yazılmış levhalar için kullanılan terime ne ad verilir ?

Seyir

Na't

Hilye

Mevlid

Kırk Hadis

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 56

Mevlid'in açıklaması aşağıdakilerden hangisidir ?

Hz. Peygamber’in doğumunu anlatan manzum eserlere denir

Edebiyatımızda Peygamberimiz’in hayatını anlatan eserler için kullanılır bir terim olmuştur

Hz. Peygamber için yazılan medih şiirleridir

Hz. Peygamber’in fizikî özelliklerini, vasıflarını ve güzelliklerini anlatan edebî eserlerle aynı konuda hüsn-i hatla yazılmış levhalar için kullanılan terimdir

Hz. Peygamber’in göğe çıkmasıyla meydana gelen büyük mucizelerinden birisidir

Açıklama:

Arapça “velede” fiilinden türeyip sözlükte doğum, doğum yeri ve zamanı mânâlarına gelen
mevlid terim olarak daha çok Hz. Peygamber’in doğumunu anlatan manzum eserlere denir. Mevlid İslâm edebiyatı ve sanatında Hz. Peygamber’in doğum yıl dönümünde yapılan
törenlere verilen isim; ayrıca bu törenlerde okunmak üzere yazılmış eserlerin ortak adıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Dedi ol mazhar-ı envâr-ı celî
Esedullâh-ı velî yani Ali
Rûy-ı rahşânı değirmiydi anın
Nitekim cirmi meh-i tâbânın
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki örneğin karşılığıdır ?

Seyir

Hilye

Kırk Hadis

Hadis

Na't

Açıklama:

Hilyelerde esas olarak Hz. Peygamber’in fizikî özellikleri anlatılmakla birlikte bazı
eserlerde ruhî portresiyle ilgili hususlara da yer verilmiştir. Bu tarzın en tanınmış örneği
Nahîfî’nin Hilyetü’l-envâr’ıdır. Zamanla diğer peygamberler, Hulefâ-yı Râşidîn ve aşere-i
mübeşşere ile din ve tarikat büyükleri için de bu tür eserler kaleme alınmıştır.
Hilye Örneği
Dedi ol mazhar-ı envâr-ı celî
Esedullâh-ı velî yani Ali
Rûy-ı rahşânı değirmiydi anın
Nitekim cirmi meh-i tâbânı

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Kırk hadis türündeki eserlerin yazılış sebeplerinden değildir ?

Hz. Peygamber’in şefaatine ulaşma umudu

Okuyanların hayır duasını almak

Hocasının veya dostlarının arzusunu yerine getirmek

İlgi duyulan bir konuda hadis derleme arzusu içinde olmak

Çok okunması için

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 59

Regaib kandilinde okunmak üzere yazılıp bestelenmiş manzumelere verilen isime ne ad verilir ?

Esmâ-i Nebi

Hicret Name

Seyir

Regaibiyye

Hadis

Açıklama:

Regaib kandilinde okunmak üzere yazılıp bestelenmiş manzumelere verilen isimdir.
Hz. Peygamber’in ana rahmine düştüğü kabul edilen receb ayının ilk cuma gecesi, bilhassa Türk-İslâm kültüründe cami ve tekkelerde özel programlarla Regaib kandili olarak
kutlanmaktadır. Bu vesileyle mevlid türüne benzeyen manzumeler yazılmış, bunların bir
kısmı bilhassa bu kandil gecesi okunmak üzere bestelenmiştir. Bu manzumelerde Resûl-i
Ekrem’in anne ve babasının birbirine lâyık temiz gençler oluşu, ahlâkî özellikleri, evlenmeleri ve Hz. Peygamber’in ana rahmine düşmesinin kâinat için büyük bir rahmet olduğu
anlatılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 60

En eski mi’râciyye aşağıdakilerden kime aittir ?

Lâmiî Çelebi

Ganîzâde Mehmed Nâdirî

Mevlana

Yunus Emre

Ahmedî

Açıklama:

XVI. yüzyıldan itibaren divanların içinde mi’râciyyelerin artmaya başladığı, XVII ve
XVIII. yüzyıllarda ise hemen her şairin divanında bir veya birkaç mi’râciyyenin yer aldığı
görülmektedir. Bunların en eski örneği Lâmiî Çelebi’ye aittir. Ganîzâde Mehmed Nâdirî
ise türün meşhur mi’râciyyesinin şairidir

Doğru Cevap: A

Soru 61

Türk edebiyatında diğer türlere göre örnekleri en bol ve yaygın olan na‘t hangi yüzyıldan itibaren Türkler’in yaşadığı hemen bütün bölgelerde yazılmış, günümüze kadar da kuvvetli bir gelenek halinde devam etmiştir?

XII

XIII

Açıklama:

Sözlükte bir şeyin sıfatlarını saymak,bir kişiyi vasıflandırmak, medhederek anlatmak mânâlarına gelen na’t edebiyatta Hz. Peygamber için yazılan medih şiirleridir. Türk edebiyatında diğer türlere göre örnekleri en bol ve yaygın olan na‘t XI. yüzyıldan itibaren Türkler’in yaşadığı hemen bütün bölgelerde yazılmış, günümüze kadar da kuvvetli bir gelenek halinde devam etmiştir. Sayıları binlerle ifade edilebilecek olan na‘tların belli başlıları ayrıca bestelenerek cami ve tekkelerde okunmuş, tanınmış birçok beyti hattatlar eliyle levhalara nakşedilip mescid, dergâh, ev ve dükkân gibi mekânları süsleyen birer sanat eseri olarak itibar görmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Türk edebiyatında ilk na‘t örneğine hangi eserde rastlanmaktadır?

Kutadgu Bilig

Atebetü’l-Hakåyık

Dîvân-ı Hikmet

Şehname

Su Kasidesi

Açıklama:

Türk edebiyatında ilk na‘t örneğine Kutadgu Bilig’de rastlanmaktadır. Yûsuf Has Hâcib ile başlayan bu gelenek Edib Ahmed Yüknekî’nin Atebetü’l-hakåyık ve Ahmed Yesevî’nin Dîvân-ı Hikmet’inden sonra Anadolu sahası dışında pek çok şair tarafından devam ettirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Çağatay edebiyatında divan ve mesnevilerinin tamamında ve mensur eserlerinde çok sayıda na’t yazmış, bu yüzden de na‘t şairi unvanına lâyık görülmüş olan kişi kimdir?

Yûsuf Has Hâcib

Edib Ahmed Yüknekî

Ahmed Yesevî

Ali Şîr Nevâî

Yunus Emre

Açıklama:

Çağatay edebiyatında Ali Şîr Nevâî, divan ve mesnevilerinin tamamında ve mensur eserlerinde çok sayıda na’t yazmış, bu yüzden de na‘t şairi unvanına lâyık görülmüştür. Bu şekilde çok na’t yazan şairlere na’t-gu denilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Kelime anlamı hal, tavır gidiş, bir kimsenin hâli, tavrı, gidişi, ahlâkı, hâl tercümesi demek olan kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Na‘t

Siyer

Hadis

Mi’râciyye

Hilye

Açıklama:

Kelime anlamı hal, tavır gidiş, bir kimsenin hâli, tavrı, gidişi, ahlâkı, hâl tercümesi demek olan siyer, Arapça s-y-r kökünden sîret kelimesinin cem’idir. Edebiyatımızda Peygamberimiz’in hayatını anlatan eserler için kullanılır bir terim olmuştur. Zaman içinde soyu, doğumu, çocukluğu, gençlik yılları, peygamberliği, Mekke ve Medine’de meydana gelen olaylar ve gerçekleşen savaşları da içine alacak şekilde, doğumundan vefâtına kadar Hz. Peygamber’in hayatından söz eden kitaplara da siyer / siyer-i nebî denmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Türk edebiyatında siyer-mevlid türünün ilk örneği aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammediye

Megâribü’z-zamân

Tercüme-i Siyer-i Nebî

Zeyl-i siyer-i Veysî

Kasîde-i Bürde

Açıklama:

Türk toplumu üzerinde yaygın din eğitimi yoluyla etkili olmuş en önemli ilk eserlerden olan ve siyer-mevlid türünün en dikkate değer manzum örneği sayılan Yazıcıoğlu Mehmed’in XV. yüzyıla ait Muhammediye’si de Arapça Megâribü’z-zamân’ın Hz. Peygamber’le ilgili kısmının Türkçe’ye manzum olarak çevrilmesinden doğmuştur. Hatta çok beğenildiği için eserin ilk kaleme alınmasından itibaren ezberlenerek dinî törenlerde ve sohbet meclislerinde okunduğu bilinmekte ve Türk edebiyatında siyer-mevlid türünün de ilk örneği olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Vesîletü’n-necât kimin eseridir?

Yazıcıoğlu Mehmed

Fuzuli

Mevlana

Süleyman Çelebi

Nefi

Açıklama:

İlk Türkçe mevlid metni hakkında kaynaklarda kesin bilgi yer almamakla birlikte Süleyman Çelebi’nin 812’de (1409) kaleme aldığı Vesîletü’n-necât adlı mesnevinin ilk mevlid olduğu görüşü yaygın bir şekilde kabul görmektedir. Ancak bundan önce Türkçe yazılmış mevlid benzeri eserlerin varlığı da bilinmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber’in fizikî özelliklerini anlatan eserlerle hattat ve müzehhiplerin ortaya koyduğu levhalara verilen isimlerden birisi değildir?

Hilye-i şerif

Hilye-i fazilet

Hilye-i saâdet

Hilye‑i Resûlullah

Hilyetü’n-nebî

Açıklama:

Hâkanî Mehmed Bey’in 1015’de (1606) Hilye adlı manzum eserini kaleme almasından sonra hilye türü eserlerin yaygınlaştığı görülür. Hâfız Osman da (ö. 1110/1698) hilyeye dair rivayetlerin metinlerini hat ve tezhip sanatının estetik ölçüleri içinde levha olarak düzenlemiştir. Böylece Hz. Peygamber’in fizikî özelliklerini anlatan eserlerle hattat ve müzehhiplerin ortaya koyduğu levhalar “hilye-i şerif, hilye-i saâdet, hilye‑i Resûlullah, hilyetü’n-nebî” gibi adlarla anılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Hilyetü’l-envâr kimin eseridir?

Hâkanî Mehmed Bey

Hafız Osman

Hafız Ahmet

Lâmiî Çelebi

Nahîfî

Açıklama:

Hilyelerde esas olarak Hz. Peygamber’in fizikî özellikleri anlatılmakla birlikte bazı eserlerde ruhî portresiyle ilgili hususlara da yer verilmiştir. Bu tarzın en tanınmış örneği Nahîfî’nin Hilyetü’l-envâr’ıdır. Zamanla diğer peygamberler, Hulefâ-yı Râşidîn ve aşere‑i mübeşşere ile din ve tarikat büyükleri için de bu tür eserler kaleme alınmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Mi’râc konusu ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğru değildir?

Arapça a-r-c kökünden gelen mi’râcın kelime anlamı merdiven, göğe çıkma demektir.

Bu gecede Hz. Peygamber Allah tarafından Mekke’den Kudüs’e götürülmüş, oradan da semaya yükseltilmiştir.

Peygamber Efendimiz bu gece üç vasıta kullanmıştır.

Burak, Peygamber Efendimiz'in kullandığı vasıtalardan birisidir.

Bu konu Kur’ân-ı Kerîm’de İsra suresinin ilk ayeti ile Necm suresinin ilk ayetlerinde ele alınmaktadır.

Açıklama:

Arapça a-r-c kökünden gelen mi’râcın kelime anlamı merdiven, göğe çıkma demektir. Mi’râc Hz. Peygamber’in göğe çıkmasıyla meydana gelenen büyük mucizelerinden birisidir. Mi’râciyye ise İslâm edebiyat ve sanatlarında Hz. Peygamber’in hicrî aylardan recep ayının 27. gecesinde yaptığı mi’racı konu alan eserlerin genel adıdır. Bu gecede Hz. Peygamber Allah tarafından Mekke’den Kudüs’e götürülmüş, oradan da semaya yükseltilmiştir. Konuyla ilgili kaynakların bildirdiğine göre Peygamber Efendimiz bu gece beş vasıta kullanmıştır. Bu vasıtalar Beytü’l-makdise kadar Burak, dünya semaına kadar mi’râc, yedinci semâya kadar meleklerin kanatları, Sidretü’l-müntehâ’ya kadar Cibrîl’in kanadı, Kabe kavseyn’e kadar da Refref ’tir. Bu konu Kur’ân-ı Kerîm’de İsra suresinin ilk ayeti ile Necm suresinin ilk ayetlerinde ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Hz. Muhammed Mekke’den Medine’ye hangi yıl hicret etmiştir?

632

622

620

600

592

Açıklama:

Hicret kelimesi Arapça hecr masdarından gelmektedir. Sözlük anlamı ayrılmak, göç etmek, ilgisini kesmek, uzaklaşmak olan hicret, Farsça mektup, kitap gibi mânâlara gelen nâme ile birleşik isim olarak Hz. Peygamber’in hicretini konu alan türlere isim olmuştur. Siyerlerin bir bölümü olduğu gibi bağımsız eserler olarak da kaleme alınan Hicret-nâmelerde, Hz. Muhammed’in 622 yılında Mekke’den Medine’ye hicreti ele alınır.

Doğru Cevap: B

Ünite 9

Soru 1

Dinî edebiyatımızda bir kimsenin vefatı üzerine duyulan üzüntüyü ifade etmek üzere, ölenin meziyetlerini anlatmak suretiyle yazılan duygu yoğunluğu yüksek manzumelere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Mersiye

Ağıt

Sagu

Koşuk

Koşma

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 2

Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da şehid edilmesini konu edinen dinî edebiyatımızdaki nazım şekli aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Mersiye

Maktel

Sagu

Koşuk

Ağıt

Açıklama:

Mersiye genel olarak vefat hadisesini ele alırken, maktel sadece Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da şehid edilmesini konu edinir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Klasik Türk edebiyatımızda çok önemli bir yeri olan Kanuni Mersiyesi aşağıdaki şairlerimizden hangisine aittir?

Nedim

Nabi

Bakî

Nefi

Fuzuli

Açıklama:

Kanuni Mersiyesi Baki'ye aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Ramazanla ilgili edebî alanda yazılan eserlerin tasnifinden biri değildir?

Ramazâniyeler

Ramazan ilâhîleri

Ramazan mânileri

Ramazanla ilgili şarkılar

Ramazan ile ilgili gazeller

Açıklama:

Ramazan ile ilgili dinî ve tasavvufî
amaçla yazılan eserler dışında, edebî alanda yazılan eserler şöyle tasnif edilebilir. 1. Ramazâniyeler, 2. Ramazan ilâhîleri, 3. Ramazan mânileri, 4. Ramazan ile ilgili gazel, rubâî, koşma vs.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Düşmanlara karşı mukaddes değerler uğruna yapılan savaşların anlatıldığı eserlere verilen eser aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Sefaretname

Seyahatname

Surname

Şerhname

Gazavâtnâme

Açıklama:

Bir dinî edebiyat terimi olarak gazavâtnâme, düşmanlara karşı mukaddes değerler uğruna yapılan savaşların anlatıldığı eserlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

İslâm ve Türk-İslâm devletlerinde fethedilen beldeleri, kazanılan zaferleri haber veren mektup ve fermanlarla bu fetihleri anlatan tarihî eserlerin genel adı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Fetihnâme

Gazavatname

Seyahatname

Seferatname

Surname

Açıklama:

Fetihnâmeler
İslâm ve Türk-İslâm devletlerinde fethedilen beldeleri, kazanılan zaferleri
haber veren mektup ve fermanlarla bu fetihleri anlatan tarihî eserlerin genel
adıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Hz. Adem’den Hz. Muhammed’e kadar gelip geçen peygamberlerin hayat hikâyelerinin anlatıldığı eserlere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Siyer-i Nebi

Kısas-ı Enbiyâ

Naat

Münacaat

Tevhit

Açıklama:

Kısas-ı Enbiyâ, Hz. Adem’den Hz. Muhammed’e kadar gelip geçen peygamberlerin hayat hikâyelerinin anlatıldığı eserlere verilen isimdir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

İslâm velilerinin hayat hikâyelerinin yazıldığı eserlere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Tezkiretü’l-Enbiyâ

Tezkiretü’l-Şuara

Tezkiretü’l-Evliyâ

Tezkiretü’l-Ulema

Tezkiretü’l-siyer

Açıklama:

Tezkire, bazı meslek sahipleri için yazılan biyografik eserlere verilen isimdir.
Veliler tezkiresi anlamına gelen Tezkiretü’l-evliya da İslâm velilerinin hayat
hikâyelerinin yazıldığı eserlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Tasavvufun yaygınlaşmasıyla birlikte tarikat pîrlerinin hayat hikâyelerini ve kerametlerini müridlere anlatma ihtiyacından doğmuş olan eserlere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Mersiye

Mesnevi

Siyer-i Nebi

Menâkıbnâme

Surnâme

Açıklama:

Menâkıbnâmeler, tasavvufun yaygınlaşmasıyla birlikte tarikat pîrlerinin hayat
hikâyelerini ve kerametlerini müridlere anlatma ihtiyacından doğmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Hz. Ali ve oğlu Muhammed Hanefiyye’nin katıldığı çeşitli savaşları anlatan dinî destanî mesnevîlere verilen genel isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Gazavatnâme

Seyahatnâme

Fetihnâme

Surname

Cenknâme

Açıklama:

Savaşma, vuruşma anlamına gelen cenk kelimesinden türetilen cenknâme,
Hz. Ali ve oğlu Muhammed Hanefiyye’nin katıldığı çeşitli savaşları anlatan
dinî destanî mesnevîlere verilen genel isimdir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Hz. Peygamber bir beşer olması sebebiyle eserlerde kolayca anlatılabilmiş ancak Allah’ın yüceliği ve varlığının insan idrakini aşması O’nun hakkıyla anlatılmasını imkânsız kılmıştır.
Türk-İslam edebiyatında bu durum aşağıdakilerden hangisine sebep olmuştur?

Allah'ı anlatan edebi eserlerin anlaşılmaz olmasına

Allah'ı anlatan hiç bir eser yazılmamasına

Allah'ı anlatan eserler yazmanın şirk sayılmasına

Allah'ı anlatan eserlerin Peygamberi anlatan eserlerden daha az olmasına

Allah'ı anlatan eserlerin sadece Allah'tan af dileme konusunu içeren edebî ürünlerle sınırlı kalmasına

Açıklama:

Türk-İslâm edebiyatında dinî türlere baktığımızda en çok türün Hz. Peygamber
ile ilgili olarak geliştiği görülür. Allah ile ilgili daha az tür gelişmiştir. Hz. Peygamber’in bir beşer olması sebebiyle kendisini hiç görmeyenler tarafından dahi kolayca anlatılabilmesine karşılık Allah’ın yüceliği ve varlığının insan idrakini aşması, ne kadar çaba gösterilirse gösterilsin O’nun hakkıyla anlatılmasını imkânsız kılmıştır.
Allah'ı anlatan eserlerin Peygamberi anlatan eserlerden daha az olmasına

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi dini şahsiyetlerin yaşam öyküleri etrafında gelişen ve onların biyografik bilgilerini içeren edebi türlerden biridir?

Pendnâme

Maktel

Menâkıbnâme

Gazavâtnâme

Fetihnâme

Açıklama:

Kısas-ı enbiyâ, Tezkiretü’l-evliyâ ve Menâkıbnâme biyografik bilgi veren ve kişilerin yaşam öyküleri etrafında gelişen eebi türlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Dini edebiyatımızın edebi türlerinden biri olan "mersiye" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mersiye mensur şeklinde yazılan bir edebi türdür.

Mersiyenin islâmiyet öncesi Türk edebiyatındaki karşılığı "ağıt" tır.

Son bölümünde kişinin günahları ve kabir azabı hakkında bilgi verilir.

Mersiyenin giriş kısmına dünyanın geçici olduğundan söz edilir.

Her mersiye aynı zamanda bir maktel sayılır.

Açıklama:

Mersiyenin muhtevası şöyledir: Şair şiirin giriş kısmına dünyanın geçici olduğunu, bu güzelliklere aldanmamak gerektiğini ve dünyanın ne kadar acımasız olduğunu vurgulayarak başlar.
Mersiyenin giriş kısmına dünyanın geçici olduğundan söz edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Gazânâme ve gazavâtname arasındaki fark aşağıdakilerden hangisidir?

Gazânâmede Hz. Peygamberin katıldığı savaşlar anlatılırken gazavâtnamede Hz. Peygamberin katılmadığı savaşlar anlatılmaktadır.

Gazânâmede mukaddes değerler uğruna yapılmış tek bir savaş anlatılırken gazavâtnâme birden fazla savaş anlatılmaktadır.

Gazavâtnâmede kazanılan savaşlar ve galibiyet anlatılırken gazânâmede kaybedilen savaşlar ve mağlubiyet anlatılmaktadır.

Eğer savaş sonunda bir kale ya da şehir zaptedilmişse bu hadiseyi hikâye eden eserlere gazavâtnâme, savaşın anlatıldığı diğer eserlere gazânâme denilmiştir.

Gazanâmelerde savaşın bütün ayrıntıları anlatılırken gazavâtnâmelerde yalnızca savaşlarda elde edilen başarılar anlatılmıştır.

Açıklama:

Tek bir savaş anlatılmışsa gazânâme, birden fazla savaş anlatılmışsa gazavâtname şeklinde isimlendirilmiştir.
Gazânâmede mukaddes değerler uğruna yapılmış tek bir savaş anlatılırken gazâvatnâmede birden fazla savaş anlatılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Türk-İslam Edebiyatına ait dinî-destânî eserlerden biridir?

Ebu Müslim Kitabı

Nasihatname

Seyahatname

Lutfiyye

Hayriyye

Açıklama:

Anadolu’nun Türk hâkimiyetine girerek müslümanlaşması sürecinde, bazı
gazi-mücahid komutanların savaşlarda gösterdikleri fedakârlık, yiğitlik ve kerametler destanlara konu olmuştur. Horasanlı Ebû Müslim’in destanî hayatını anlatan Ebu Müslim Kitabı bunlardan biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi dini edebiyatımızda "cenkname" türünün temsilcilerinden biridir?

İbrahim Gülşenî

Yusuf-ı Meddah

Sinan Paşa

Zarifî Ömer Baba

Azmî

Açıklama:

Türk edebiyatında XIV. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanan Cenknâmelerin önemli temsilcileri bu yüzyılda yüzyılda yaşamış olan Yusuf-ı Meddah, Tursun Fakih, Kirdeci Ali ve Begpazarlı Maazoğlu Hasan isimli müelliflerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Yunus Emre'nin "Risâletü’n-nushiyye" adlı eserinin türü nedir?

Cenknâme

Vasiyetnâme

Nasîhatnâme

Menâkıbnâme

Fetihnâme

Açıklama:

Yunus Emre'nin "Risâletü’n-nushiyye" adlı eseri edebiyatımızda nasîhatnâme türünde yazılan eserlerden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Kur’ân-ı Kerîm’in Türkçe’ye tercüme ve tefsiri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Kur’ân-ı Kerîm’in Türkçe’ye ilk çevirileri kelimelerin anlamlarının satır aralarına yazılması şeklinde yapılan satır arası çevirilerdir.

Türkçe büyük tefsir ve tercüme faaliyetleri 20. yüzyılda başlamıştır.

Kur’ân-ı Kerîm’in Türkçe’ye ilk tercümelerinde Arapça ve Farsça kelime sayısı oldukça fazladır.

Kur’ân-ı Kerîm’in Türkçe tercüme ve tefsirleri Türkçe’nin kurallı bir dil haline gelmesine katkı sağlamıştır.

Eski Kur’an çevirilerinde dil Türkçe olmasına rağmen cümleler Arapça’nın söz dizimine uygundur. Bu şekildeki cümleler anlamayı kolaylaştırmıştır.

Açıklama:

Türkler ilk dönemlerden beri Kur’an’ı Türkçe’ye tercüme etmişlerdir. Kelimelerin
anlamları satır arasına yazıldığından dolayı bu tercümeler, satır arası
Kur’an tercümeleri olarak nitelendirilmiştir.
Kur’ân-ı Kerîm’in Türkçe’ye ilk çevirileri kelimelerin anlamlarının satır aralarına yazılması şeklinde yapılan satır arası çevirilerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

I. Öğretici amaçlarla yazılmış dinî eserlerdir.
II. Manzum veya mensur şekilde yazılmışlardır.
III. Mehmed İlmî Efendi akaid türünde eser yazmıştır.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi\ hangileri akaid ve fıkıh kitapları için doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız I

I, II ve III

Açıklama:

Dinî edebiyatımızın öğretici vasfının öne çıktığı didaktik eserlerdir. İnanç alanında manzum akâidler yazılmıştır. Bu alanda yazılan eserlerin en meşhuru, Mehmed İlmî Efendi (ö. 1636)’nin Manzum Akâid’idir.
I, II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 20

Hz. Hüseyin’in Kerbelâ'da şehit edilmesi ile ilgili yazılan mersiyelere ne ad verilmektedir?

Tezkire

Akaid

Gazve

Maktel

Menâkıb

Açıklama:

Hz. Hüseyin’in Kerbelâ'da şehit edilmesi ile ilgili yazılan mersiyelere "maktel" adı verilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Mersiye dinî edebiyatımızda bir kimsenin vefatı üzerine duyulan üzüntüyü ifade etmek üzere, ölenin meziyetlerini anlatmak suretiyle yazılan duygu yoğunluğu yüksek manzumelerdir, Türk şiirinde bu türe ne denilmektedir?

Sagu

Terkib-i bend

Koşak

Ramazaniye

Mevlid-i Şerif

Açıklama:

“Mersiye”, dinî edebiyatımızda bir kimsenin vefatı üzerine duyulan üzüntüyü ifade etmek üzere, ölenin meziyetlerini anlatmak suretiyle yazılan duygu yo- ğunluğu yüksek manzumelere denir. Ölenin arkasından söz söyleme geleneği İslâmiyet öncesi Türk şiirinde “sagu”, Türk halk şiirinde ise “ağıt” olarak isimlendirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Maktel türünün en güzel örneğini Hadîkatü’s-süedâ isimli eseriyle ........... vermiştir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Baki

Fuzûlî

Nedim

Şeyhi

Ahmedi

Açıklama:

Maktel türünün en güzel örneğini Hadîkatü’s-süedâ isimli eseriyle Fuzûlî vermiştir. Lâmii Çelebi’nin Maktel-i Hüseyin’i de önemli örneklerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Klasik edebiyatımızda, dört mevsimin, belli ayların, bayramların, özel günlerin konu edildiği şiirler vardır. Kışın gelmesiyle aşağıdakilerden hangisi yazılmıştır?

Nesib

Nevruziyeler

Şitâiyeler

Iydiyeler

ramazaniyyeler

Açıklama:

Klasik edebiyatımızda, dört mevsimin, belli ayların, bayramların, özel günlerin konu edildiği şiirler vardır. Bu şiirler, özellikle kasidelerin nesîb de- nilen giriş bölümlerinde bir mevsimin veya hususi ay ve günlerin gelmesiyle yazılır. Bahar mevsiminin gelmesiyle “bahâriye”ler, kışın gelmesiyle “şitâi- yeler”, nevruz için “nevrûziye”ler, bayramları karşılamak için “ıydiye”ler ya- zıla gelmiştir. Toplum hayatında fevkalade önemi hâiz olan Ramazan ayının gelmesiyle de eski şairler, oruç ayının maddi ve manevi güzelliklerini, feyiz ve bereketini, günahlardan arınma ayı oluşunu vesile ederek insanlara öğüt ve irşad mahiyetinde şiirler yazmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Bir dinî edebiyat terimi olarak ..........., düş- manlara karşı mukaddes değerler uğruna yapılan savaşların anlatıldığı eser- lerdir. Manzum ya da mensur olarak yazılmışlardır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

ramazaniyyeler

Koşma

Epik

gazavâtnâme

Terkib-i bend

Açıklama:

Bir dinî edebiyat terimi olarak gazavâtnâme, düşmanlara karşı mukaddes değerler uğruna yapılan savaşların anlatıldığı eserlerdir. Manzum ya da mensur olarak yazılmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

I. Kısas-ı enbiyâ,
II. Tezkiretü’l-evliyâ
III. Menâkıbnâme
IV. Gazavatname
Yukarıdakilerden hangileri biyografik bilgi ihtiva eden yaşam öyküleri etrafında gelişen türlerdendir?

I-II-III-IV

II-III-IV

I-III-IV

II-IV

I-II-III

Açıklama:

Allah ve Hz. Peygamber ile ilgili türler müstakil üniteler halinde işlendiği için bu ünitede diğer dinî tür ve konular ele alınacaktır. Bu tür ve konuları üç başlık halinde tasnif etmek mümkündür. Birincisi, Mersiye, Maktel, Ramazâniye gibi ortak bir ad altında anılan türler; ikincisi, Kısas-ı enbiyâ, Tezkiretü’l-evliyâ ve Menâkıbnâme gibi biyografik bilgi ihtiva eden yaşam öyküleri etrafında gelişen türler ile Kur’ân-ı Kerîm’in tercüme ve tefsiri, iti- kat, ibadet, ahlâk vb. konularında yazılan eserler; üçüncüsü de destânî anla- tım tarzının benimsendiği dinî konulu eserlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

................. inanç ve ibadet hayatıyla ilgili eserler, bazı dinî kuralları halka öğretme ihtiyacından kaynaklanan, dinî edebiyatımızın öğretici vasfının öne çıktığı didaktik eserlerdir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Akaid ve fıkıh kitapları

Dua kitapları

meal kitapları

namaz kitapları

amentü şerhleri

Açıklama:

Akaid ve fıkıh kitapları inanç ve ibadet hayatıyla ilgili eserler, bazı dinî kuralları halka öğretme ihti- yacından kaynaklanan, dinî edebiyatımızın öğretici vasfının öne çıktığı di- daktik eserlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

I. Hamzanâmeler
II. Ebu Müslim Kitabı
III. Battalnâme
IV. Dânişmendnâme
Yukarıdakilerden hangileri dini-destani eserlerdendir?

II-III-IV

I-II-III-IV

I-III

II-III

I-IV

Açıklama:

Dinî-Destânî Eserler
Savaş kabiliyetine sahip Türkler’in yerleşecek yurt arama teşebbüsleri, Müs- lümanlıktaki cihad ve gaza ruhu ile birleşince fetihler kaçınılmaz hâle gelmiş- tir. Anadolu’nun Türk hâkimiyetine girerek müslümanlaşması sürecinde, bazı gazi-mücahid komutanların savaşlarda gösterdikleri fedakârlık, yiğitlik ve ke- rametler destanlara konu olmuştur. Bu destanların en eskisi Hâricîlerin ünlü kahramanı Hamza’nın adı etrafında gelişen Hamzanâmeler ile Horasanlı Ebû Müslim’in destanî hayatını anlatan Ebu Müslim Kitabı’dır. Bunlardan başka, Bizanslılara karşı giriştiği savaşlarda ismi öne çıkan Seyyid Battal Gâzi’nin menkabelerini anlatan Battalnâme, Anadolu içlerine kadar birçok şehri fethe- den Dânişmend Gâzi’nin fetihlerini anlatan Dânişmendnâme, Anadolu ve Rumeli’deki fetihlerde gösterdiği kahramanlıklarla Sarı Saltuk’un macerala- rını anlatan Saltuknâmeler meydana getirilmiştir. Söz konusu destanların ta- mamı başlangıçta sözlü olarak dilden dile aktarılmış, sonradan yazıya geçi- rilmiştir (İz, 1996).

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangileri Türk edebiyatında XIV. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanan Cenknâmelerin önemli temsilcileri arasında gösterilemez?

Yusuf- ı Meddah

Tursun Fakih

Ahmed-i Osman

Kirdeci Ali

Begpazarlı Maazoğlu Hasan

Açıklama:

Türk edebiyatında XIV. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanan Cenknâmelerin önemli temsilcileri bu yüzyılda yüzyılda yaşamış olan Yusuf- ı Meddah, Tursun Fakih, Kirdeci Ali ve Begpazarlı Maazoğlu Hasan isimli müelliflerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Kutadgu Bilig
Atabetü’l-hakâyık
Ahlâk-ı Alâî
Mir’âtü’l-ahlâk

Yukarıdakilerden hangileri dinî ve ahlâkî nasihatleri içeren eserlerdendir?

II-IV

I-III

I-II-IV

I-II-III-IV

I-III-IV

Açıklama:

Dinî edebiyatın öğretici karakteri dikkate alındığında yazılan eserlerin büyük çoğunluğunun dinî ve ahlâkî nasihatleri içerdiği görülecektir. Kutadgu Bilig ve Atabetü’l-hakâyık’tan başlayarak hemen her devrin özelliklerine uygun olarak ahlâkî konuları işleyen telif ve tercüme pek çok eser meydana getiril- miştir. Dinî, ahlâkî, tasavvufî konular çoğu zaman iç içe geçtiği için bu tür- deki eserleri birbirinden ayırmak zordur. Bununla birlikte insanların sahip olmaları gereken iyi huylar ile uzaklaşmaları gereken kötü huyları müstakil olarak anlatan kitaplar da yazılmıştır. Kınalızâde Ali Çelebi (ö. 1571)’nin Ah- lâk-ı Alâî’si, Şemseddin Ahmed Sivâsî (ö. 1597)’nin Mir’âtü’l-ahlâk’ı, Muhyî-i Gülşenî (ö. 1605)’nin Ahlâku’l-kirâm’ı, bu tür eserlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi nasîhatnâme türünde yazılan eserlerden biri değildir?

Risâletü’n-nushiyye

Pendnâme

Hayriyye

Bûsitân-ı Nasâyıh

Hadîkatü’s-süedâ

Açıklama:

Nasîhatnâme türünde yazılan eserlerden bazıları şunlardır: Yunus Emre (ö. 1320), Risâletü’n-nushiyye, İbrahim Gülşenî (ö. 1534) Pendnâme, Sinan Paşa (ö. 1486) Nasîhâtnâme (Ahlâknâme), Zaifî (ö. 1553?) Bûsitân-ı Nasâyıh, Güvâhî (ö. 1519) Pendnâme, Azmî (ö. 1582) Pendnâme, Nâbî (ö. 1712) Hayriyye, Zarifî Ömer Baba (ö. 1795) Pendnâme, Sünbülzâde Vehbî (ö. 1799) Lutfiyye.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Bir kimsenin vefatı üzerine duyulan üzüntüyü ifade etmek üzere yazılan türün adı aşağıdakilerden hangisidir?

Mersiye

Kısas-ı Enbiya

Menâkıbnâme

Ramazaniyye

Tezkiretü’l-evliyâ

Açıklama:

Mersiye

Doğru Cevap: A

Soru 32

I. Fuzûlî
II. Hayati
III. Taşlıcalı Yahyâ
IV. Nurati
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri mersiye yazan edebiyatçılar arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

I ve IV

III ve IV

Açıklama:

I ve III

Doğru Cevap: C

Soru 33

Edebiyatımızda Ramazan’a dair şiirler, kaçıncı yüzyıldan itibaren yazılmaya başlanmıştır?

XI. yüzyıldan itibaren

XIII. yüzyıldan itibaren

XIV. yüzyıldan itibaren

XV. yüzyıldan itibaren

XVI. yüzyıldan itibaren

Açıklama:

XVI. yüzyıldan itibaren

Doğru Cevap: E

Soru 34

Hz. Adem’den Hz. Muhammed’e kadar gelip geçen peygamberlerin hayat hikâyelerinin anlatıldığı eserlere ne ad verilir?

Gazavatnâme

Kısas-ı Enbiyâ

Fetihnâme

Ramazaniye

Mersiye

Açıklama:

Kısas-ı Enbiyâ

Doğru Cevap: B

Soru 35

Kur'an'ın ilk Türkçe çevirisinde şeytan kelimesi “yak” ile tercüme edildiği halde, melek kelimesinin karşılığı bulunamamış ve Farsça hangi kelime ile karşılanmıştır?

hercümerç

kethüda

bedçehre

feriştah

cihanşümul

Açıklama:

feriştah

Doğru Cevap: D

Soru 36

Namaz ibadetinden bahseden manzumenin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Şurûtü’ s-salât

Şurûtü’n nemaz

Fezâilü’s-sıyam

Menâsikü’l-Hac

Manzûme-i ferâiz

Açıklama:

Şurûtü’ s-salât

Doğru Cevap: A

Soru 37

I. Yunus Emre - Pendnâme
II. İbrahim Gülşeni - Risâletü’n-nushiyye
III. Sinan Paşa - Nasihâtnâme
IV. Nabi - Lutfiyye
Yukarıdaki eşleştirmelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve IV

Açıklama:

Yalnız III

Doğru Cevap: C

Soru 38

Bizanslılara karşı giriştiği savaşlarda ismi öne çıkan ve menkıbeleri yazılan kişi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Sarı Saltuk

Alparslan

Seyyid Battal Gazi

Kara Murat

Malkoçoğlu

Açıklama:

Seyyid Battal Gazi

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatında XIV. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanan Cenknâmelerin önemli temsilcileri arasında yer alır?

Aya Nikola

Dursun Fakih

Şeyh Edebali

Osman Bey

Köse Mihal

Açıklama:

Dursun Fakih

Doğru Cevap: B

Soru 40

Cenknâme, Hz. Ali ve onun hangi oğlunun katıldığı çeşitli savaşları anlatır?

Muhammed Hanefiyye

Hasan

Hüseyin

Abbas

Osman

Açıklama:

Muhammed Hanefiyye

Doğru Cevap: A

Soru 41

Dinî edebiyatımızda bir kimsenin vefatı üzerine duyulan üzüntüyü ifade etmek üzere, ölenin meziyetlerini anlatmak suretiyle yazılan duygu yoğunluğu yüksek manzumelere ne denir?

Ramazâniye

Mersiye

Kısas-ı enbiyâ

Tezkiretü’l-evliyâ

Menâkıbnâme

Açıklama:

“Mersiye”, dinî edebiyatımızda bir kimsenin vefatı üzerine duyulan üzüntüyü ifade etmek üzere, ölenin meziyetlerini anlatmak suretiyle yazılan duygu yoğunluğu yüksek manzumelere denir. Ölenin arkasından söz söyleme geleneği İslâmiyet öncesi Türk şiirinde “sagu”, Türk halk şiirinde ise “ağıt” olarak isimlendirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Sadece Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da şehid edilmesini konu edinen türe ne ad verilir?

Maktel

Gazavatname

Ramazâniye

Kısas-ı enbiyâ

Tezkiretü’l-evliyâ

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 43

Maktel türünün en güzel örneğini Hadîkatü’s-süedâ isimli eseriyle veren şair kimdir?

Necâtî

Hayâlî

Nev’î

Fuzûlî

Şeyh Gâlib

Açıklama:

Dinî edebiyatımızda “maktel” ya da “maktel-i Hüseyin” denildiğinde Hz. Hüseyin ve arkadaşlarının Kerbelâ’da hunharca şehid edilmesini acıklı bir biçimde anlatan şiirler anlaşılmalıdır. Hz. Hüseyin’in şehadetiyle ilgili şiirlere Kerbelâ mersiyeleri de denilmiştir. Mersiye genel anlamda kullanıldığı için aslında her maktel bir mersiye sayılır. Ancak maktel hususi bir anlamda kullanıldığından her mersiye maktel sayılamaz. Maktel türünün en güzel örneğini Hadîkatü’s-süedâ isimli eseriyle Fuzûlî vermiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Klasik edebiyatımızda Ramazaniye adlı şiirlerin örneklerini veren isimlerdendir?

Fuzuli

Necâtî

Nedim

Taşlıcalı Yahyâ

Nâilî

Açıklama:

Klasik dinî edebiyatımızda konusunu Ramazan ayından alan bu şiirlere “Ramazâniye” denir. Ramazâniyeler, Ramazan ayı dolayısıyla, şairlerin, padişaha veya devlet büyüklerine yahut dostlarına sunmak amacıyla yazdıkları kaside nazım biçiminde şiirlerdir. Bu şiirlerde, Ramazan ayının girmesi dolayısıyla sunulan kişinin Ramazanı tebrik edilir, o kişi padişah veya devlet büyüğü ise pek tabii olarak övgüsü yapılır. Klasik edebiyatımızda bu türün en güzel örneklerini, Sâbit (öl.1712), Nazîm (öl.1726), Nedim (öl.1730), Enderunlu Fâzıl (ö.1810) ve Enderunlu Vâsıf (ö.1824) vermişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdaki isimlerden hangisi Ramazan karşılaması ile ilgili ilahi yazmıştır?

Taşlıcalı Yahya

Şeyh Galip

Fuzuli

Üftâde

Nedim

Açıklama:

Ramazâniyelerden bu mübarek ay dolayısıyla tasavvufî mekânlarda ve camilerde okunan Ramazan ilâhîleri vardır. Bu ilâhîlerin bir kısmı Ramazanın gelişini konu edinen şiirleridir ve Ramazanın başladığı günlerde okunur. Bir kısmı da Ramazan ayını uğurlamak maksadıyla yazılan ve bu kutlu ayın sona ermesinden dolayı duyulan üzüntüyü dile getiren ilâhîlerdir. Bunlardan bazıları bestelenmiş olup günümüzde okunmaya devam etmektedir. Aziz Mahmud Hüdâyî (ö.1628)’nin hocası Üftâde’nin bir Ramazan karşılaması mahiyetinde olan ilâhîsi şöyledir:
Âşıklara eydin salâ
Oruç ayı geldi yine
Rahmet denizi cûş edip
Âlemlere doldu yine.....

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi düşmanlara karşı mukaddes değerler uğruna yapılan savaşların anlatıldığı eserlere verilen addır?

Mersiye

Ramazaniye

Menâkıbnâme

Kısas-ı Enbiyâ

Gazavâtnâme

Açıklama:

Gazavât, cenk, savaş anlamına gelen gazâ/gazve kelimesinin çoğuludur. Gazâ kelimesi din uğruna savaş anlamına gelen cihad kelimesi ile aynı anlamda kullanılmıştır. İslâm tarihinde Hz. Peygamber’in fiilen iştirak ettiği savaşlara da gazve denilmektedir. Bir dinî edebiyat terimi olarak gazavâtnâme, düşmanlara karşı mukaddes değerler uğruna yapılan savaşların anlatıldığı eserlerdir. Manzum ya da mensur olarak yazılmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi ile ilgili Menakıbname bulunmaz?

Hacı Bektaş-ı Velî

Emir Sultan

Eşrefoğlu Rûmî

İbrahim Gülşeni

Feridüddîn-i Attâr

Açıklama:

Menâkıbnâmeler, tasavvufun yaygınlaşmasıyla birlikte tarikat pîrlerinin hayat hikâyelerini ve kerametlerini müridlere anlatma ihtiyacından doğmuştur. Menâkıbnâmeler genellikle mensur olarak yazılmış olmakla birlikte bazılarında manzum parçalar da bulunmaktadır. Bu türdeki eserler, tarikat müntesibi kimselerin kolayca anlayabilmeleri için sade bir dille yazılmışlardır.
Menâkıpnâmeler, XIV. yüzyılın başlarından itibaren Anadolu sahasında yazılmaya başlanmıştır. Halvetiyye, Bayramiyye gibi bir tarikat zümresi hakkında Menâkıbnâmeler yazılmakla beraber bir mürşdin hayatını anlatan türleri çoğunluktadır. Hacı Bektaş-ı Velî, Emir Sultan, Hacı Bayram-ı Velî, Eşrefoğlu Rûmî, İbrahim Gülşenî, Şemseddin-i Sivâsî, Niyazî-i Mısrî gibi pek çok tarikat önderine ait Menâkıbnâmeler bulunmaktadır. Ayrıca Fatih’in hocası Akşemseddin ve veziri Mahmud Paşa gibi bilge kişilikleriyle meşhur olmuş bazı devlet görevlileri hakkında da Menâkıbnâmeler yazılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Tezkiretü’l-Evliyâ'nın tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

İslâm velilerinin hayat hikâyelerinin yazıldığı eser

Tarikat pîrlerinin hayat hikâyelerini anlatan eser

Peygamberlerin hayat hikâyelerinin anlatıldığı eser

İslâm ve Türk-İslâm devletlerinde kazanılan zaferleri anlatan eser

İslâm ve Türk-İslâm devletlerinde yapılan savaşları anlatan eser

Açıklama:

Tezkire, bazı meslek sahipleri için yazılan biyografik eserlere verilen isimdir. Veliler tezkiresi anlamına gelen Tezkiretü’l-evliya da İslâm velilerinin hayat hikâyelerinin yazıldığı eserlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Peygamber kıssalarının anlatıldığı Kısas-ı Enbiyâ ve Tevârîh-i Hulefâ isimli eserler kime aittir?

Şeyh Galip

Ahmed Cevdet Paşa

Feridüddîn-i Attâr

Lamîî Çelebi

Sûzî Çelebi

Açıklama:

Arap edebiyatında yazılan ilk kısas-ı enbiyâlar, Kisâî (ö. ?)’nin Kitâbu Kısası’l-enbiyâ’sı ile ondan sonra yazılan Sa’lebî (ö. 1035)’nin Kısasu’l-enbiyâ (Arâisü’l-mecâlis) isimli eseridir. Sa’lebî’nin eseri kimliği bilinmeyen bir mütercim tarafından Türkçe’ye tercüme edilerek Aydınoğlu Mehmet Bey (ö. 1334)’e sunulmuştur. Türk edebiyatındaki kısas-ı enbiyaların çoğu adı geçen eserlerin doğrudan çevirileri ya da bazı ilavelerle hazırlanan genişletilmiş çeviri mahiyetindeki eserlerdir. Son dönemlerde de Peygamber kıssalarıyla ilgili kitaplar yazılmıştır. Bunların en meşhuru Ahmed Cevdet Paşa (ö. 1895)’nın yazmış olduğu Kısas-ı Enbiyâ ve Tevârîh-i Hulefâ isimli eser olup günümüz harfleriyle de yayımlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Fıkıh alanında öğretici gayelerle pek çok eser yazılmıştır. Bu alanda bilinen ilk manzum eser olan Kudûrî Tercümesi kime aittir?

Fuzuli

Gülşehrî

Bahtî

Mehmed İlmî Efendi

Mehmed b. Pîr Ali

Açıklama:

Fıkıh alanında da aynı öğretici gayelerle pek çok eser yazılmıştır. Bu alanda bilinen ilk manzum eser, Gülşehrî’nin Manzum Kudûrî Tercümesi’dir. Ancak bu eser ele geçmemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Dinî türlerden olan ve bir kimsenin ölümü üzerine duyulan üzüntüyü ifade etmek üzere oluşturulan, halk şirinde de ağıt olarak adlandırılan mersiyelerin İslâmiyet öncesi Türk şiirindeki adı aşağıdakilerden hangisidir?

Sav

Koşuk

Sagu

Baksı

Yuğ

Açıklama:

Dinî Türler - Mersiyeler ve Makteller
Mersiye, dini edebiyatımızda bir kimsenin vefatı üzerine duyulan üzüntüyü ifade etmek üzere, ölenin meziyetlerini anlatmak suretiyle yazılan duygu yoğunluğu yüksek manzumelerdir. Ölenin arkasından söz söyleme geleneği İslamiyet öncesi Türk şiirinde yuğ adı verilen ölüm törenlerinde söylenen sagu adlı manzumelerle doğmuştur. Türk halk şiirinde ise ağıt olarak adlandırılmıştır. Sav, bilgece söylenmiş sözlerdir. Koşuk, doğa, sevgi, kahramanlık konulu manzumeler olup şölenlerde söylenir. Bu törenlerdeki sanatçılar şaman, kam, ozan, baksı adlarıyla bilinir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

‘’Mersiye genel olarak ölüm olayını işlerken maktel sadece Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da şehit edilmesini konu edinir.’’ Buna göre aşağıdaki eserlerden hangisi maktel türüne örnek olarak gösterilebilir?

Mecalis-i Sebâ - Mevlâna Celâleddin-i Rumî

Tercihü’t Tavzih - Kadı Burhaneddin

Hadîkatü’s-süedâ - Fuzûlî

Mirkatü’l Edeb - Ahmedî

Gülşen-i Envâr - Taşlıcalı Yahya

Açıklama:

Dinî Türler - Mersiyeler ve Makteller
Hadîkatü’s-süedâ - Fuzûlî

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi kasidelerin giriş bölümü olan nesîblerde işlenen konulardan biri olamaz?

Fahriye

Şitâiye

Nevrûziye

Iydiye

Bahâriye

Açıklama:

Dinî Türler - Ramazâniyeler
Kasideler övgü şiirleridir. Giriş (nesîb), girizgâh, methiye, fahriye, tegazzül, taç ve dua bölümlerinden oluşur. Nesîb bölümünde ası konuya geçilmeden güncel olan bir konunun betimlemesi yapılır. Fahriye kasidelerde bir bölümdür ve şair, kendini ve sanatını diğer şairlerle karşılaştırarak över.

Doğru Cevap: A

Soru 54

İndi Kur’an sende ey nûru güzel
Leyle-i kadrinde ey kadri güzel
Gitti ey tehlil ü tekbîri güzel
Elvedâ gitti mübârek ramazân
Mübarek Ramazan ayına veda mahiyetindeki yukarıdaki dörtlük, aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?

Nev’izâde Atâyi

Şeyhülislâm Yahya

Esrar Dede

Fehîm-i Kadîm

Niyazî-i Mısrî

Açıklama:

Dinî Türler - Ramazâniyeler
Niyazî-i Mısrî

Doğru Cevap: E

Soru 55

İslâm velilerinin hayat hikâyelerinin yazıldığı eserler olan Tezkiretü’l-Evliyâ türünün ilk örneğini aşağıdakilerden hangisi vermiştir?

Molla Câmî

Feridüddîn-i Attar

Lâmiî Çelebi

Sinan Paşa

İbrâhim Edhem

Açıklama:

Dinî Türler - Tezkiretü’l-Evliyâlar
Tezkire, bazı meslek sahipleri için yazılan biyografik eserlere verilen isimdir. Veliler tezkiresi anlamına gelen Tezkiretü’l-evliya da İslâm velilerinin hayat hikâyelerinin yazıldığı eserlerdir. Tasavvufun yayılmasıyla birlikte isimleri öne çıkan tasavvuf büyüklerinin tanıtılması amacıyla telif edilmişlerdir. Feridüddîn-i Attâr’ın Tezkiretü’l-evliyâ adını taşıyan eseri bu türdeki ilk örnektir. Türk edebiyatında tezkiretü’l-evliyâlar, Feridüddin Attâr’ın eserinin tercümesiyle başlamıştır. Bu tercümeler ya doğrudan çeviri ya da Attâr’ın eserini esas alarak bazı ilavelerle yeniden telif şeklindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Dinî konularda yazılan diğer türlerin aksine sade dille ve Türkçe yazılan ve tarikat pîrlerinin hayatlarını ve kerametlerini anlatan tür aşağıdakilerden hangisidir?

Cengnâme

Gazavâtnâme

Rûznâme

Menâkıbnâme

Fütüvvetnâme

Açıklama:

Dinî Türler - Menâkıbnâmeler
Menâkıbnâmeler, tasavvufun yaygınlaşmasıyla birlikte tarikat pîrlerinin hayat hikâyelerini ve kerametlerini müridlere anlatma ihtiyacından doğmuştur. Menâkıbnâmeler genellikle mensur olarak yazılmış olmakla birlikte bazılarında manzum parçalar da bulunmaktadır. Bu türdeki eserler, tarikat müntesibi kimselerin kolayca anlayabilmeleri için Türkçe ve sade bir dille yazılmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Kur’ân-ı Kerîm’in Arapça’dan önce Farsça’ya tefsiri, ordan da Türkçe’ye ilk tercümesi aşağıdakilerden hangisiyle sağlanmıştır?

Elmalılı Tefsiri

Taberî Tefsiri

İsmail Hakkı Bursevî Tefsiri

Tahavî Tefsiri

El Durrü’l Mensûr Tefsiri

Açıklama:

Dinî Edebî Eserler - Kur’ân-ı Kerîm’in Türkçe’ye Tercüme ve Tefsirleri
Tefsir, Kur’ân-ı Kerîm’in sûrelerini açıklayarak, görüşler ileri sürme ve bunları yazma, yorumlama demektir.Türkler, İslâmiyeti kabul etmeleri ile birlikte dinin birinci kaynağı Kur’ân-ı Kerîm’i Türkçe’ye çevirmekte gecikmemişlerdir. İslâmiyetin kabulünden günümüze kadar çok sayıda tercüme ve tefsir yapılmıştır. Kur’ân-ı Kerîm önce Samanoğulları döneminde Emîr Mansur b. Nuh (961-977)’un oluşturduğu bir kurul tarafından Taberî Tefsiri esas alınarak Farsça’ya çevrilmiştir. Kur’ân-ı Kerîm’in Türkçe’ye ilk tercümesi yine Farsça’ya yapılan tercüme ile aynı dönemde muhtemelen aynı heyetin Türk üyesi tarafından meydana getirilmiştir. Bu tercüme satır arası bir tercüme olup, Taberî Tefsiri’nden yapılan kelime kelime Farsça tercümeye dayanmaktadır. Söz konusu tercümenin bir nüshası bugün İstanbul Türk-İslâm Eserleri Müzesi’nde sergilenmektedir. Kur’ân-ı Kerîm’in Türkçe’ye ilk çevirileri satır arası çevirilerdir. Bu yöntemde satırların araları açılarak her bir Arapça kelimenin altına Türkçe karşılıkları yazılmaktadır. Bunu, Fatiha, Yasin, Tebareke, İhlâs gibi kısa surelerin tefsirleri takip etmiştir. Kısa sûre tefsirleri sonraki dönemlerde Kur’ân-ı Kerîm’in birçok sûresinin müstakil tefsirinin yapılmasına örnek teşkil etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Türklerin İslâmiyet’i kabul etmelerinden sonra ahlâk, öğüt, yol gösterme konularında oluşturulan ilk didaktik eser aşağıdakilerden hangisidir?

Atabetü’l-hakâyık

Kutadgu Bilig

Divân-ı hikmet

Vesiletü’n-necât

Mizânü’l-evzân

Açıklama:

Dinî Edebî Eserler - Ahlâk ve Nasîhate Dair Eserler
Yusuf Has Hacîb’in yazmış olduğu mutluluk bilgisi anlamına gelen ‘’Kutadgu Bilig’’ Türklerin İslâmiyet’i kabul etmelerinden sonra yazılan ilk eserdir. Didaktik ve alegorik özellikler gösteren eser, mesnevi tarzında yazılmıştır

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdaki ahlâk ve nasihate dair eserlerden hangisi Nâbî’nin didaktik özellikler taşıyan eserinin adıdır?

Pendnâme

Lutfiyye

Mir’âtü’l-ahlâk

Hayriyye

Risâletü’n-nushiyye

Açıklama:

Dinî Edebî Eserler - Ahlâk ve Nasîhate Dair Eserler
Hayriyye

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdaki eserlerden hangisi dinî destanî metinlerden biri değildir?

Dânişmendnâme

Pendnâme

Hamzanâme

Battalnâme

Saltuknâme

Açıklama:

Dinî Edebî Eserler - Dinî Destanî Metinler - Dinî-Destânî Eserler
Savaş kabiliyetine sahip Türkler’in yerleşecek yurt arama teşebbüsleri, Müslümanlıktaki cihad ve gaza ruhu ile birleşince fetihler kaçınılmaz hâle gelmiştir. Anadolu’nun Türk hâkimiyetine girerek müslümanlaşması sürecinde, bazı gazi-mücahid komutanların savaşlarda gösterdikleri fedakârlık, yiğitlik ve kerametler destanlara konu olmuştur. Bu destanların en eskisi Hâricîlerin ünlü kahramanı Hamza’nın adı etrafında gelişen Hamzanâmeler ile Horasanlı Ebû Müslim’in destanî hayatını anlatan Ebu Müslim Kitabı’dır. Bunlardan başka, Bizanslılara karşı giriştiği savaşlarda ismi öne çıkan Seyyid Battal Gâzi’nin menkabelerini anlatan Battalnâme, Anadolu içlerine kadar birçok şehri fetheden Dânişmend Gâzi’nin fetihlerini anlatan Dânişmendnâme, Anadolu ve Rumeli’deki fetihlerde gösterdiği kahramanlıklarla Sarı Saltuk’un maceralarını anlatan Saltuknâmeler meydana getirilmiştir. Söz konusu destanların tamamı başlangıçta sözlü olarak dilden dile aktarılmış, sonradan yazıya geçirilmiştir. Pendnâme; insanları iyiye ve güzele yönlendirmek, İslâmiyet’in erdemlerini yaşamak, iyi ahlâklı, topluma ve devlete yararlı bireyler yetiştirmek amacıyla yazılan eserlerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Türk-İslâm edebiyatında dinî türlere baktığımızda en çok tür aşağıdakilerden hangisi ile ilgili ortaya çıkmıştır?

Allah

Hz. Peygamber

Cennet-Cehennem

Ahiret

Melekler

Açıklama:

Türk-İslâm edebiyatında dinî türlere baktığımızda en çok türün Hz. Peygamber ile ilgili olarak geliştiği görülür. Allah ile ilgili daha az tür gelişmiştir. Hz. Peygamber’in bir beşer olması sebebiyle kendisini hiç görmeyenler tarafından dahi kolayca anlatılabilmesine karşılık Allah’ın yüceliği ve varlığının insan idrakini aşması, ne kadar çaba gösterilirse gösterilsin O’nun hakkıyla anlatılmasını imkânsız kılmıştır. Dolayısıyla bu alanda gelişen edebî türler, O’nun vahdâniyeti, esma ve sıfatları ile O’na karşı sığınmayı, af dilemeyi içeren edebî ürünlerle sınırlı kalmıştır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

I. Ramazâniye
II. Menâkıbnâme
III. Mersiye
IV. Kısas-ı Enbiyâ
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri biyografik bilgi veren dinî tür aşağıdakilerden hangisidir?

Yalnız I

I-II

III-IV

I-III

II-IV

Açıklama:

Allah ve Hz. Peygamber ile ilgili türler müstakil üniteler halinde işlendiği için bu ünitede diğer dinî tür ve konular ele alınacaktır. Bu tür ve konuları üç başlık halinde tasnif etmek mümkündür. Birincisi, Mersiye, Maktel, Ramazâniye gibi ortak bir ad altında anılan türler; ikincisi, Kısas-ı enbiyâ, Tezkiretü’l-evliyâ ve Menâkıbnâme gibi biyografik bilgi ihtiva eden yaşam öyküleri etrafında gelişen türler ile Kur’ân-ı Kerîm’in tercüme ve tefsiri, itikat, ibadet, ahlâk vb. konularında yazılan eserler; üçüncüsü de destânî anlatım tarzının benimsendiği dinî konulu eserlerdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

I. Hz. Hüseyin ve arkadaşlarının şehid edilmesini anlatan şiirlerdir.
II. Her mersiye bir maktel olarak kabul edilebilir.
III. Padişahlar en çok konu edilen şahıslardır.
IV. Türün en güzel örneğini Hadîkatü’s-süedâ isimli eseriyle Fuzûlî vermiştir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri maktel ile ilgili doğrudur?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

Mersiye genel olarak vefat hadisesini ele alırken, maktel sadece Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da şehid edilmesini konu edinir. Dinî edebiyatımızda “maktel” ya da “maktel-i Hüseyin” denildiğinde Hz. Hüseyin ve arkadaşlarının Kerbelâ’da hunharca şehid edilmesini acıklı bir biçimde anlatan şiirler anlaşılmalıdır. Hz. Hüseyin’in şehadetiyle ilgili şiirlere Kerbelâ mersiyeleri de denilmiştir. Mersiye genel anlamda kullanıldığı için aslında her maktel bir mersiye sayılır. Ancak maktel hususi bir anlamda kullanıldığından her mersiye maktel sayılamaz. Maktel türünün en güzel örneğini Hadîkatü’s-süedâ isimli eseriyle Fuzûlî vermiştir. Lâmii Çelebi’nin Maktel-i Hüseyin’i de önemli örneklerdendir.
Klasik edebiyatımızda mersiyeler genellikle, padişahlar, şehzadeler, vezirler, devlet büyükleri, şeyhler, aile fertleri, dost ve arkadaşların kaybı üzerine yazılmıştır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

I. Ramazan ayında yapılan faaliyetlerden bahsedilmez.
II. Ramazan ilahileri camilerde okunan türlerindendir.
III. Ramazan ayının rahmet ve bereket ayı olması ana konusudur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Ramazaniye ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-II-III

Açıklama:

Ramazâniyelerin konusu, ilk başta Ramazan ayının rahmet ve bereket ayı oluşudur. Allah’ın nimet ve rahmeti bu ayda dünyayı doldurmuştur. Mağfiret kapıları sonuna kadar açılmış, bu aya mahsus olmak üzere şeytan zincire vurulmuştur. Bin aydan daha hayırlı olan Kadir gecesi bu aydadır.
Hilâlinin görülmesi dolayısıyla yaşanan tatlı telaştan tutun, Ramazan mukabeleleri, teravih namazları ve Ramazan eğlencelerine kadar bu aya mahsus çeşitli faaliyetler Ramazâniyelerde dile getirilmiştir.
Ramazâniyelerden bu mübarek ay dolayısıyla tasavvufî mekânlarda ve camilerde okunan Ramazan ilâhîleri vardır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

I. Savaş başarıyla sonuçlandığı için galibiyeti anlatan eserlere denir.
II. Savaş sonunda bir kale ya da şehir zaptedilmişse bu hadiseyi hikâye eden eserlere denir.
III. Savaşın bütün ayrıntıları anlatan ve bu yüzden tarih bilimi için önemli olan eserlere denir.
Yukarıda tanımları verilmiş dinî türler aşağıdakilerden hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

Gazavatname-Fetihname-Zafername

Fetihname-Gazavatname-Zafername

Zafername-Fetihname-Gazavatname

Fetihname-Zafername-Gazavatname

Gazavatname-Zafername-Fetihname

Açıklama:

Gazavâtnâmeler, genel olarak savaşları anlatan eserlerdir. Gazavatnâmelere benzeyen zafernâme ve fetihnâmeler, küçük farklarla gazavâtnâmlerden ayrılır. Eğer savaş zaferle neticelenmişse galibiyeti anlatan eserlere zafernâme; savaş sonunda bir kale ya da şehir zaptedilmişse bu hadiseyi hikâye eden eserlere de fetihnâme denilmiştir. Gazavâtnâmelerde savaşın bütün ayrıntıları anlatılmış olduğu için tarih bilimi bakımından önemli bir bilgi kaynağı durumundadır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Türk edebiyatında Türkçe'ye tercüme edilmeyip bir Türk tarafından yazılmış ve günümüz harfleriyle de yayımlanmış olan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Kitâbu Kısası’l-enbiyâ

Kısasu’l-enbiyâ

Kısas-ı Enbiyâ ve Tevârîh-i Hulefâ

Tezkiretü’l-evliyâ

Nefhâtü’l-üns

Açıklama:

Türk edebiyatındaki kısas-ı enbiyaların çoğu adı geçen eserlerin doğrudan çevirileri ya da bazı ilavelerle hazırlanan genişletilmiş çeviri mahiyetindeki eserlerdir. Son dönemlerde de Peygamber kıssalarıyla ilgili kitaplar yazılmıştır. Bunların en meşhuru Ahmed Cevdet Paşa (ö. 1895)’nın yazmış olduğu Kısas-ı Enbiyâ ve Tevârîh-i Hulefâ isimli eser olup günümüz harfleriyle de yayımlanmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

I. XIV. yüzyılın başlarından itibaren Anadolu sahasında yazılmaya başlanmıştır.
II. Tasavvufun yaygınlaşmasıyla birlikte tarikat pîrlerinin hayat hikâyelerini anlatır.
III. Genellikle mensur olarak yazılmış olmakla birlikte bazılarında manzum parçalar da vardır.
Yukarıda özellikleri verilmiş olan dinî tür aşağıdakilerden hangisidir?

Tezkiretü’l-Evliyâlar

Menâkıbnâme

Gazavâtnâme

Kısas-ı Enbiyâlar

Mersiye

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Kuran-ı Kerim'in Türkçe'ye tercümesi ve tefsirlerinin Türkler üzerindeki etkilerinden biri değildir?

Türkler arasında İslâmiyet’in yayılması

Dinin asıl kaynağının Türkçe daha doğru anlaşılması

Türk dilinin olgunlaşması

Türkçenin ileri seviyeye taşınması

Türkiye'nin müslümanlar arasında popüler olması

Açıklama:

Türkçe’ye tercüme ve tefsirlerin, Türkler’in arasında İslâmiyet’in yayılması, dinin asıl kaynağının anlaşılması yanında Türk dilinin olgunlaşma ve gelişme süresini takip etme ve inceleme bakımından önemi büyüktür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

En meşhur akâid eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Manzum Akâid

Vasiyetnâme

Kudûrî Tercümesi

Vikâye Tercümesi

Şurûtü’s-salât

Açıklama:

İnanç ve ibadet hayatıyla ilgili eserler, bazı dinî kuralları halka öğretme ihtiyacından kaynaklanan, dinî edebiyatımızın öğretici vasfının öne çıktığı didaktik eserlerdir. İnanç alanında manzum akâidler, Âmentü şerhleri, kazâ ve kader ile ilgili eserler yazılmıştır. Bu alanda yazılan eserlerin en meşhuru, Mehmed İlmî Efendi (ö. 1636)’nin Manzum Akâid’idir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Fuzûlî’nin “Hadîkatü’s-süedâ” isimli eseri hangi edebî türe ait bir örnektir?

Mersiye

Maktel

Gazavatnâme

Pendnâme

Siyer-i Nebî

Açıklama:

Dinî konulu destânî mahiyetteki eserleri ayırt edebileceksiniz.
Maktel Hz. Hüseyin için yazılmış eserlerdir.

Doğru Cevap: B

Ünite 10

Soru 1

Tarikatın usul ve erkanının öğretilip, dervişlerin ruhen ve ahlaken olgunlaştığı yer neresidir?

Tarikat

Tekke

Cemevi

Kıraathane

Açıklama:

Tekke, tarikatın usul ve erkanının öğretildiği, dervişlerin ruhen ve ahlaken eğitilip olgun ve yetkin kişiler haline geldikleri yerdir. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Çeşitli anlatılış şekilleri olmakla beraber tasavvuf daha çok hâl ilmi olarak kabul edilir. Sufi ise hal sahibidir.
Verilen bilgiye göre hal sahibi kişinin özellikleri seçeneklerden hangisinde tam olarak verilmiştir?

Sürekli olarak ibadet eden ve insanlardan uzak duran bilge kişidir

Yaşadığı çevreyi temiz tutan, maddiyat peşinde olan ve insanlara ibadet yapmayı öğütleyen kişidir

Hakkın rızasını ve sevgisini kazanmış ve sadece bunun için uğraşan kişidir

İnsanları doğru ve dürüst olmaya çağıran kişidir

Gönlü zengin, ruhu temiz, ahlakı düzgün, manevi yaşayışı güzel, Hakk’ın rızasını ve sevgisini kazanan kişidir

Açıklama:

Sûfi, hâl sahibidir. Hâl sahibi, gönlü zengin, ruhu temiz, ahlâkı düzgün, manevi yaşayışı güzel, Hakk’ın rızasını ve sevgisini kazanan kişidir. Bu ise, zâhidâne yaşantıyla sağlanacaktır. Hz. Peygamber’in yaşadığı dönemde zâhidâne yaşayan pek çok sahabe vardı. Bu hayat biçimi daha sonraki dönemlerde sistematik olarak gelişecek olan tasavvuf düşüncesinin habercisi olarak değerlendirilmektedir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

"Enel Hak (Ben Hakkım)" dedikten sonra idama mahkum edilen ve Tasavvuf şairi olarak kabul edilen sanatçı kimdir?

Nevizade Atayi

Hallacı Mansur

Ömer b. Fariz

Şeyh Ebû Sâid Ebu’l-Hayr

Mevlanâ,

Açıklama:

Allah Teâlâ'nın aşkı ile kendinden geçtiği bir sırada;Hallacı Mansur "Ene'l-Hak" dedi. Bu sözün anlamı, (Ben Hakkım) demek ise de, (Haktan başka hiç kimse yok) demek istemişti. Kalbin masivadan arınarak Hakk'ın esma, sıfat ve zılâl nûrlarına ayna olması sonucu meydana gelen şiddetli sevgi ve aşk sebebiyle salik, akis ve gölgeleri Hakk'ın kendisi zanneder. Hallac'ın "Ene'l-Hak" dediği makam burasıdır. Elini ateşe sokan kişinin yandığında can havliyle: "Yandım, ateş oldum." demesi nasıl mecazi bir hakikati ifade ediyorsa ve bu söz; söyleyenin gerçekten ateş olduğunu göstermiyorsa "Ene'l-Hak" sözü de böyle bir mecazi idraktir. Kulun kendi fiil ve davranışlarını görmez olup kendisinde olan fillerin Allah'a aid olduğunu idrak etmesidir. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

İlk bakışta dine aykırı gibi görünen, aslında vahdeti vücut düşüncesini dile getiren tasavvufi manzumelerdir.
Şair, şiirlerini mizahi bir üslupla( alaylı bir dille) ile yazar.
Bazı sözleri ilk bakışta anlamsız gibi görünür. Ancak anlamsız gibi görünen sözlerin altında derin anlamlar yatar Özellikleri verilen Tasavvuf Edebiyatı nazım biçimi seçeneklerden hangisidir?

Nutuk

Devriye

Şathiye

Deme

İlahi

Açıklama:

*Dini-tasavvufi Türk şiiri nazım türüdür. *İlk bakışta dine aykırı gibi görünen, aslında vahdet-i vücud felsefesi ile ilgili bir görüşü dile getiren tasavvufi manzumelere verilen addır. *Şathiyede şair, şiirlerini mizahi bir üslupla (alaylı bir ifade tarzı) ile yazar. *Bazı sözleri ilk bakışta anlamsız gibi görünür. Ancak anlamsız gibi görünen bu sözlerin altında derin anlamlar gizlidir. *Tasavvufi konuları işleyenleri şathiyat-ı sûfiyâne adını alırlar. *Genelde Bektaşi şairlerinde görülür. *Yunus Emre, Kaygusuz Abdal gibi şairlerin şathiyeleri vardır. Şathiye Örneği: Sekiz cennet yaptın sen Âdem için Adın büyük bağışla onun suçun Âdemi cennetten çıkardın niçin Buğday nene lâzım harmancı mısın (Azmî)

Doğru Cevap: C

Soru 5

"Yesevilik" tarikatının kurucusu sayılan Ahmet Yesevi'nin tasavvufun temelini oluşturduğu en önemli eseri hangisidir?

Kutadgu Bilig

Divanı Lügatı Türk

Atabetül Hakayık

Divanı Hikmet

İbtidaname

Açıklama:

Ahmed Yesevi’nin söylediği “hikmet” adlı şiirleri bir araya getiren Türk tasavvuf edebiyatının bilinen en eski örneklerini içeren kitap "Divanı Hikmettir."Genel olarak dervişlik hakkında övgülerden bu dünyadan şikayetten cennet ve cehennem tasvirlerinden, peygamberin hayatından ve mucizelerinden bahsedilir. Dini ve ahlaki öğütler veren şiirlere de yer vermiştir. Hece ölçüsü olarak 4+3 ve 4+4+4 kullanılmıştır. Bu yapıtın ortaya çıkmasından bir süre sonra; İslamiyet göçebe Türk toplulukları arasında yayılmaya başlamıştır. Ahmet Yesevi’nin görüşleri Anadolu gizemciliğinin (tasavvuf) temelini oluşturur. Tasavvuf kültürünün temeli bu yapıttadır. Yunus Emre’nin, Hacı Bektaş Veli, Hacı Bayram Veli gibi mutasavvıfların düşüncelerinin kaynağı bu yapıttır. Dolayısıyla doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Türk Halkına tasavvufu öğretmek amacıyla" Garipnameyi" yazan şaire ait başka bir eser seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Makalat

Çarhname

Mesnevi

Vasfı Hal

Bengü Bade

Açıklama:

Makalat, Hacı Bektaş Veli'ye
Mesnevi,Mevlana'ya
Çarhname,Ahmet Fakih'e
Bengü Bade,Fuzuli'ye

Doğru Cevap: D

Soru 7

Gencine-i Râz ve Şâh-u Geda isimli eserlerin sahibi sanatçı kimdir?

Lami Çelebi

Fuzuli

Baki

Vahib

Taşlıcalı Yahya

Açıklama:

Bu dönemde, Molla Câmi’nin ünlü eseri Nefehatü’l-Üns’ü tercüme eden Nakşî şeyhlerinden Lamiî Çelebi (1473-1532), İbnü’l Arâbi’nin ünlü eseri Fusûsu’l-Hikem’i tercüme eden Nev’î Yahyâ (ö. 1599), Gencine-i Râz ve Şâh u Gedâ isimli ahlâkî ilkeleri telkin edici mesnevîlerin yazarı Dükâkinzâde Taşlıcalı Yahya (ö. 1582), Kerbela faciasının destanı olarak nitelendirilmesi mümkün olan Hadîkatü’s-Süedâ isimli makteli ve mecazî aşktan hakîkî aşka geçişi anlatan Leylâ vü Mecnûn ile dinî edebiyata dair Hadîs-i Erbaîn Tercümesi’ni yazan Fuzûlî (1480-1556) ve sultânü’ş-şu’arâ olarak kabul edilen Bakî (1526-1610) yetişmiştir. Bunlardan başka Kara Fazlî, Hilye-i Hakânî ve Hadîs-i Erbâin Tercümesi ile haklı bir şöhrete ulaşan Hakânî Mehmed Bey (ö. 1606), Dükâkinzâde Ahmed (ö. 1557), Halvetîlik içinde Gülşeniyye kolunun kurucusu olan İbrahim Gülşenî (ö. 1533), Ahmet Sarban (ö. 1545), Vahib Ümmî, Üftâde (1477), Şemseddin Sivâsî (ö.1597), Seyyid Seyfullah (ö. 1601), Hurûfî şâir Arşî ve şathiyyesi ile tanınan Azmî Baba dönemin sûfi şairleri olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Seçeneklerde verilenlerden hangisi klasik tasavvuf edebiyatının özelliklerinden biridir?

Hikmet geleneğiyle gelişmiştir

Şiirlerde hece vezni kullanılır

Mani ve koşma gibi nazım şekilleriyle oluşur

İlahi,nefes,devriye gibi türler vardır

Terkib-i bend, tercibend, rubâi, tuyuğ ve mesnevi gibi nazım şekilleriyle oluşur

Açıklama:

A,B,C,D seçenekleri Tasavvufi halk edebiyatına E seçeneği ise Klasik tasavvuf edebiyata ait özelliktir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

İlahiler bazı tekkelerde farklı isimlerle anılır. Buna göre Gülşeni tarikatında verilen isim nedir?

Ayin

Tapuğ

Nefes

Durak

Cumhur

Açıklama:

İlahiye;Mevlevilerde ayin,Gülşenilerde tapuğ,Alevilerde nefes,halvetilerde durak denir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Cihan var olmadan ketm-i ademde Hak ile birlikte yektaş idim ben Yarattı bu mülkü çünkü o demde Yaptım tasfirini nakkaş idim ben Anasırdan bir libasa büründümNar'ü, hak'ü, bad'ü, ab'dan göründümHayrül beser ile dünyaya geldim Adem ile bile bir yas idim ben Yukarıda örneği verilen şiir hangi tasavvufi türe aittir?

Şathiye

Devriye

İlahi

Nefes

Gülbank

Açıklama:

Devir kelimesi; dönme, bir şeyin kendi mihveri üzerine hareketi, bir şeyin etrafında dolaşma, bir memleketin her tarafını gezip dolaşma, bir şeyin diğerine teslimi, askeri bölük veya takımın teftiş ve güvenlik için dolaşması, zaman ve asır gibi anlamlara gelir.
Kelime tasavvufta iki farklı anlamda kullanılmaktadır: Bunlardan ilki, bazı tarikatlarda dervişlerin dönerek icrâ ettikleri zikir ve semâ’ı ifade etmektedir. İkincisi ise, varlıkların Hak’tan gelişini ve tekrar ona dönüşünü açıklayan tasavvufi bir nazariyedir. Esâsen semâ ve devrân da Hak’tan gelip ve yine O’na gidişi sembolize eder. Tasavvuf şiirinde meleklerin arş, hacıların Kâbe ve gezegenlerin güneş etrafında dönmeleri de devran mefhumuyla ifade edilmektedir. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Tanımı "Bilgi, tecrübî ve amelî bilgi, tanımak, âşinâlık" olan kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Tasavvuf

Marifet

Bilgelik

Amel

Tarik

Açıklama:

“Marifet. Bilgi, tecrübî ve amelî bilgi, tanımak, âşinâlık. (Tas.) Sûfîlerin rûhanî halleri yaşayarak, mânevi ve ilâhî hakikatleri tadarak (iç tecrübe ile ve vasıtasız olarak) elde ettikleri bilgi, irfân.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi sûfî adıyla anılmış ilk alimdir?

Süfyânü’s-Sevrî

Zü’n-Nûn el-Mısrî

Kûfeli Ebû Hâşim

Horasanlı Bâyezid-i Bistâmî

Hallâc-ı Mansûr

Açıklama:

İlk sûfî adıyla anılan Kûfeli Ebû Hâşim (ö.150/768)dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi ilk sûfî yazardır?

Bâyezid-i Bistâmî

Basralı Haris b. Esed el-Muhâsibî

Ebû Said Ebu’l-Hayr

İbnü’l-Arâbî

Mevlânâ

Açıklama:

İlk sûfî yazar Basralı Haris b. Esed el-Muhâsibî (ö. 223/838)’den başlayarak, ünlü düşünür İbnü’l-Arâbî’ye kadar bütün büyük sûfîlerin eserleri, tasavvuf dilini oluşturmuş ve sûfi düşüncesinin varlık, bilgi ve ahlâk anlayışını ortaya çıkarmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Kasîde-i Tâiyye isimli eser kime aittir?

Halac-ı Mansûr

Ömer b. Fâriz

Şeyh Ebû Sâid Ebu’l-Hayr

İbn Sinâ

Ebû Sâid

Açıklama:

Ömer b. Fâriz’in Kasîde-i Tâiyye isimli eseri tercüme, tahmis ve şerh olunarak tasavvuf edebiyatı içerisinde bir çığır açmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Makâlât isimli eser kime aittir?

Mevlânâ

Sultan Veled

Hacı Bektaşı Velî

Ahmet Fakih

Şeyyad Hamza

Açıklama:

Mevlevilik yolunu kurumsallaştıran Sultan Veled (1226-1312) de Türk halkına hitap etmek amacıyla Türkçe şiirler yazmıştır. Buna mukabil daha çok halk kitleleri arasında etkili olan Hacı Bektaşı Velî ( ö.1210)’nin Arapça olan Makâlât isimli eseri, manzum ve mensur olarak Türkçeye çevrilmiş; Ahmet Fakih ve Şeyyad Hamza gibi şairler, Türkçe yazdıkları şiirlerle Anadolu’da filizlenen edebî hayatı beslemişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Menâkıbnâme tarzının ilk örneği olan Menâkıbü’l-Ârifîn’in yazarı kimdir?

Eflâkî

Âşık Paşa

Hacı Bektâşî Velî

Said Emre

Attar

Açıklama:

Menâkıbnâme tarzının ilk örneği olan Menâkıbü’l-Ârifîn’in yazarı Eflâkî (ö.1360), Hacı Bektâşî Velî’nin müridi olup Yunus tarzını bu muhit içerisinde en güzel temsil eden Said Emre ve Attar’ın Mantıku’t-Tayr isimli ünlü mesnevîsini Türkçe’ye kazandıran Gülşehrî’yi de bu dönemde anmak mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi XVIII. asır şairlerinden birisi değildir?

Bursalı İsmail Hakkı

Neccarzâde Rıza

Mahvî

Hasan Senâyî

Edib Harâbî Baba

Açıklama:

Bununla birlikte, Mesnevî Tercümesi ile tanınan Süleyman Nahifî
(1648-1738), tasavvufî yaşantıyı kendine şiar edinen Şeyh Galib (1757-1799), onun ünlü
müridi Esrar Dede (ö. 1796), Mirâciye ve Rûh-ı Mesnevî gibi pek çok eser bırakan Bursalı İsmail Hakkı (ö. 1724), Edirne’de Sezâî-i Gülşenî (ö. 1738), Nakşî mürşidlerinden
Neccarzâde Rıza (1679-1746) ve Mârifet-nâme adlı ansiklopedik eseriyle tanınan Erzurumlu İbrahim Hakkı (1703-1772) gibi şairler de yetişmiştir. Bunlardan başka, Mahvî,
Mehmed Nasûhî, Mehdî, Hasan Senâyî, Mustafa Azbî, Süleyman Zâtî, Cemâleddîn-i
Uşşâkî, Üsküdarlı Hâşim, Fahreddin Fahrî ve Mustafa Zekâî de tasavvufî şiir vadisinde
eserler ortaya koymuş şairlerdir. Bununla birlikte, Târifü’s-Sülûk isimli eserin müellifi Nazif Dede
(1794-1861), Kuddusî (1760-1848), Sivaslı Sûzî (1765-1830), Bektâşî mürşitlerinden
Mehmed Ali Hilmi Dede (1842-1907), Edib Harâbî Baba (ö. 1918), Hanya Mevlevîhânesi
dedelerinden Kara Şemsî (1828-1884), Terzi Baba adıyla anılan Hayyat Vehbî (ö. 1847),
âşık tarzındaki deyişleriyle tasavvufî duygularını ifade eden Dertli, Seyrânî ve Türâbî gibi
şahsiyetler bu asırda yetişmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Klasik tasavvuf edebiyatı türlerinden birisidir?

Nefes

Münacat

Devriye

Şathiye

Nutuk

Açıklama:

Klasik tasavvuf edebiyatı, Mevlana çizgisinde gelişen bir edebiyattır. Bu
edebiyat, aruz vezniyle, gazel, kasîde, kıt’a, musammat, terkîb- bend, tercîbend, rubâî, tuyuğ ve mesnevi gibi nazım şekilleriyle oluşur ve tevhid, münacat, na’t, mevlid, hilye gibi dinî edebi türleri içerir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi hâl dilinin dışa yansıdığı eserlerdendir?

Menakıbnâme

Evliyânâme

Velâyetnâme

Şathiye

Mansûrnâme

Açıklama:

Ancak yine de tevhid, münacat, na’t, miracnâme, ilâhî, nefes ve bazı hikmet, nutuk, devriye ve şathiyelerin, vecdin ve cezbenin tesiriyle söylendiği görülür. Bu eserler, hâl dilinin dışa yansıdığı eserlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Gülşenî tekkelerinde zikir esnasında mûsikî eşliğinde okunan ilâhîlere ne denir?

Tapuğ

Âyin

Nefes

Cumhûr

Devriyye

Açıklama:

Tapuğ: Gülşenî tekkelerinde zikir esnasında mûsikî eşliğinde okunan ilâhîlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

İlk sufi aşağıdakilerden hangisidir?

Kufe'li Ebu Haşim

Süfyanü's-Sevri

Zü'n-Nun el Mısri

Bayezid-i Bistami

Hallac-ı Mansur

Açıklama:

Diğerleri de sufi'dir ama ilk dediği içn cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Mevlana ve Yunus Emre şiirlerinde aynı olan konu hangisidir?

Felsefe

Dil

Eda

Vezin

Şekil

Açıklama:

Diğerleri farklıdır. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Tasavvuf edebiyatının ihtişam çağı hangi yüzyıldır?

X. y.y.

XI. y.y.

XII.y.y.

XIII.y.y.

XIV.y.y.

Açıklama:

13. y.y. hem kuruluş, hem de ihtişam çağıdır. Cevap d şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Hangisi klasik tasavvuf edebiyatı türlerinden biridir?

Hilye

Nefes

Nutuk

İlahi

Devriye

Açıklama:

Diğerleri tasavvuf halk edebiyatı türlerindendir. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Hangisi Bektaşi Zümre Edebiyatı içinde görülen şahsiyetlerden biridir?

Abdal Musa

Hacı Bayram-ı Veli

Ahmed Rindi

Sarban Ahmed

Muhyi

Açıklama:

Diğerleri Vahdetçi aşkın zümre edebiyatı içinde görülen kişiliklerdir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

"Hikmet"ile ilgili olarak söylenen hangi ifade yanlıştır?

Hacı Bektaşi Veli'nin manzumelerine verilen addır

Çoğunlukla pendname, hakemiyyat ve rubai tarzı söylenen şiirlerde görülür

Türk-İslam Edebiyatı'nın bir türüdür

Ahlak ve değerleri tenkid eden manzumeleri konu alır

Kötü huyların kınandığı, güzel huyların övüldüğü görülür

Açıklama:

Ahmet Yesevi'nin manzumelerine verilen isimdir. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Hangisi ilahi türlerinden biri değildir?

Ayin

Tapuğ

Nefes

Cumhur

Ferşiyye

Açıklama:

Ferşiyye ,devriye türüdür. Cevap e şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Tekkelerde doğum, ad koyma, sünnet olma, evlenme vb. törenlerde ve cenazelerde................... okunurdu.
Boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?

Gülbank

Devriyye

İlahi

Menakıbname

Hikmet

Açıklama:

Tekkelerde ayinlerde bazı dini ve resmi törenlerde belli bir makamla okunan dualara gülbank denir. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Tasavvuf Edebiyatında hal sahibine ne ad verilir?

Sufi

Vücud-i Mutlak

Adem

Seyr

Ta'allum

Açıklama:

B şıkkı, mutlak hayır, güzellik; c şıkkı, yokluk, hiçlik; d şıkkı,uzun yolculuk; e şıkkı okuyup öğrenmek demektir. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Şiir ve musikinin ön planda olduğu ve bol miktarda tasavvuf şiiri örneklerinin verildiği yüzyıl hangisidir?

XIII. y.y.

XIV.y.y.

XV.y.y.

XVI.y.y.

XVII.y.y.

Açıklama:

Bahsedilen yüzyıl 17. yüzyıldır. Cevap e şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Hangisi Cebrail Aleyhisselam'ın vahiy getirme şekillerinden biri değildir?

Hz. Peygamber uykudayken getirmesi

Asli suretiyle getirmesi

Görünmeden çıngırak sesine benzer bir sesle getirmesi

Hz. Peygamber uyanıkken kalbine ilka etmesi

İnsan suretine girerek getirmesi

Açıklama:

Hz Cebrail uykudayken vahiy getirmemiştir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Dinî bir ilim olarak kabul edilen tasavvufun uygulandığı, kuralların ve esasların öğretildiği yol olan tarikatların eğitim yerlerine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Medrese

Tekke

Camî

Enderun

İdadî

Açıklama:

Tasavvuf ve Edebiyat - Giriş
Tekke, tarikatın usûl ve erkânının öğretildiği, dervişlerin ruhen ve ahlâken eğitilip olgun ve yetkin kişiler haline geldikleri yerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdaki tarikatlardan hangisi Türk sûfîliğinin ortaya koyduğu ve geliştirdiği ilk tarikattır?

Yesevîlik

Kübrevîlik

Nakşîlik

Halvatîlik

Melâmîlik

Açıklama:

Tasavvuf ve Edebiyat - Türk-İslâm Edebiyatı ve Tasavvuf
Yesevîlik tarikatı, Türklerin ortaya koyduğu ilk tarikattır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Tasavvuf edebiyatında önemli eserlerden olan aşağıdaki eserlerden hangisinin yazarı yanlış verilmiştir?

Hâlilnâme - Abdülvâsî Çelebi

Mantıku’t-Tayr - Feridüddin Attar

Garibnâme - Âşık Paşa

Vesîletü’n-Necât - Hacı Bektaş-ı Velî

Hadîkatü’s-Süedâ - Fuzûlî

Açıklama:

Tasavvuf ve Edebiyat - Türk-İslâm Edebiyatı ve Tasavvuf
Vesîletü’n-Necât, bilinen adıyla mevlîd, Hz. Muhammed’in doğum olayını anlatan önemli bir eserdir, Süleyman Çelebi tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi tasavvufî halk edebiyatı ürünlerinden biri değildir?

Şathiye

Düvaz imam

Medednâme

Musammat

Hikmet

Açıklama:

Tasavvuf ve Edebiyat - Tasavvuf Edebiyatında Zümreler
Tasavvufî halk edebiyatı, Yesevî’nin hikmet geleneğiyle gelişen edebiyattır. Bu edebiyat, hece vezniyle, mâni ve koşma gibi nazım şekilleriyle oluşur ve hikmetten başka, ilâhî, nefes, nutuk, devriye, şathiye, destûr, medednâme ve düvaz imam gibi türleri içerir.
Klasik tasavvuf edebiyatı, Mevlâna çizgisinde gelişen bir edebiyattır. Bu edebiyat, aruz vezniyle, gazel, kasîde, kıt’a, musammat, terkîb- bend, tercîbend, rubâî, tuyuğ ve mesnevi gibi nazım şekilleriyle oluşur ve tevhid, münacat, na’t, mevlid, hilye gibi dinî edebi türleri içerir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi tasavvufî - edebî zümrelerden biri değildir?

Bayramîlik

Zahirîlik

Bektaşîlik

Mevlevîlik

Yesevîlik

Açıklama:

Tasavvuf ve Edebiyat - Tasavvuf Edebiyatında Zümreler
Zahirîlik, zahiriyye tarikatı olarak da bilinir. Kur’an ve sünnetin esas alınması gerektiğini vurgular. Bunun dışındaki hiçbir şeyi kabul etmez. Bugün pek takipçisi kalmamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdaki tasavvufî eserlerden hangisi geleceğe ilişkin çıkarımlar yapan ve olaylar hakkında yazılan, ileriye dönük sonuçlar çıkaran türün adıdır?

Tahassürnâme

Mahşernâme

İstihracnâme

Şefaatnâme

İstimdadnâme

Açıklama:

Tasavvufî Türler
Gelecekle ilgili bir olayı anlatan ve çıkarımlar ortaya koyan eser istihracnâmedir. Tahassürnâme gafletle geçen zamanın değerlendirilmesiyle ilgili eser, mahşernâme kıyamet gününde bütün canlıların toplanacağı yerle ilgili eser, şefaatnâme yardım dilemek, af dilemekle ilgili eser, istimdâdnâme yardım istemekle ilgili eserdir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

‘’Divan-ı Hikmet’’ adlı eseriyle tanınan ve kendi adıyla bir tarikat kurulan mutasavvıf, düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî

Hoca Ahmed Yesevî

Hacı Bektaş-ı Velî

Hacı Bayram-i Velî

İmâm-ı Gazzalî

Açıklama:

Tasavvufî Türler - Hikmet
Hikmet, öncelikle Ahmed Yesevî'nin manzumelerine verilen isimdir. Zaten onun eseri, Divan-ı Hikmet adıyla bilinmektedir. Ahmed Yesevî, hikmetleri İslâm’ın ve tasavvufun ilkelerini öğretmek için yazmıştır. Yesevî'nin heceyle yazdığı hikmetlerin ölçüsü 14'lü (7+7)'dür. Bu hikmetler zamanla dilden dile dolaşmış, sözlü kültür içinde bazı değişikliklere uğrayarak günümüze değin gelmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Yukarıda bir dörtlüğü verilen ve Allah’ın birliğini, yüceliğini, Allah sevgisini dile getiren, hece ve aruz ölçüsüyle oluşturulan, besteli olarak söylenen tasavvufî tür aşağıdakilerden hangisidir?

Devriyye

Hikmet

Gülbank

İlâhî

Nutuk

Açıklama:

Tasavvufî Türler
İlâhî , kelime olarak, ilâha ait, tanrısal demektir. Türk-İslâm edebiyatının bir kavramı olarak ilâhî, Allah aşkıyla dile getirilmiş her türlü şiire denir. Diğer bir ifadeyle, ilâhî; sûfi şairlerin Allah aşkıyla söylediği dinî ve ahlâkî manzumelerdir. Daha çok Allah'ın varlığını, birliğini, azamet ve kudretini, ilâhî aşkı ve muhabbeti anlatan veya telkin eden eserlerdir. Çeşitli usullerle bestelenip okunan ilahîlerde tasavvuf neşvesi hakimdir. Mutlak varlık, yaratılış, rahmet kapısı, kerem denizi, çokluk âlemi, gönül mülkü, cemal şevki ve celal ateşi, aşk, tevbe, gözyaşı, dünya hayatı, terk, fena,mürşide bağlanmak ve manevi zevklere ermek gibi konular işlenir. Bu bakımdan hemen her tekkede, aruz yahut hece vezni kullanılarak ilâhîler yazılmış ve besteli olarak okunmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Tekkelerde cemaat halinde hep birlikte okunan ilâhîlere verilen ad, aşağıdakilerden hangisidir?

Nefes

Âyin

Cumhûr

Durak

Tapuğ

Açıklama:

Tasavvufî Türler - İlâhî
Tekkelerde cemaatin hep birlikte söylediği ilâhîlere ‘’cumhûr’’ denir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Tasavvuf alanında Ahmed Eflâkî’nin yazmış olduğu ‘’ Menâkıbü’l-Ârifîn’’ adlı eser, aşağıdakilerden hangisinin efsanevi, olağanüstü hayatını, gösterdiği kerametleri anlatmaktadır?

Hacı Bektaş-ı Velî

Hoca Ahmed Yesevî

İmâm-ı Gazzâlî

Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî

Yunus Emre

Açıklama:

Tasavvufî Türler - Menâkıbnâme
Mevlânâ’nın menkabevî hayatını anlatan en önemli eser, Ahmed Eflâkî’nin yazdığı Menâkıbü’l-Ârifîn’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Ma’rifete ulaşmak için tutulan, bir takım kuralları ve esasları (usûl-erkân) bulunan yol anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

tarikat

tekke

dergah

tasavvuf

mutasavvıf

Açıklama:

Tarîkat, ma’rifete ulaşmak için tutulan, bir takım kuralları ve esasları (usûl-erkân) bulunan yol demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Türk sûfîliğinin en önemli temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Yunus Emre

Hoca Ahmed Yesevî

Taptuk Emre

Mevlena

Kaygusuz Abdal

Açıklama:

Bununla birlikte Türk sûfîliğinin en önemli temsilcisi Hoca
Ahmed Yesevî (ö. 1167)’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Garibnâme adlı tasavvufi eser aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?

Yunus Emre

Mevlana

Âşık Paşa

Ahmet Yesevi

Kaygusuz Abdal

Açıklama:

Türk halkına tasavvufî ilkeleri öğretmek amacıyla
Garibnâme’yi kaleme alan Âşık Paşa (1272-1333), doğrudan doğruya tasavvufu konu edinen Fakrnâme ve Vasf-ı Hâl isimli mesnevîleri de telif etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

15. yüzyılın sonlarında, şiirlerinde ele aldığı konular şeriata aykırı bulunan ve bu yüzden idam edilen tasavvuf düşüncesi içerisinde bâtinî tevil ve tefsirleriyle başlı başına bir ekol olan şair aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kaygusuz Abdal

Ahmet Yesevi

Yunus Emre

Nesîmî

Hacı Bektaşi Veli

Açıklama:

Bu yüzyılın sonlarında, şiirlerinde ele aldığı konular şeriata aykırı bulunan ve bu yüzden idam edilen Nesîmî (ö. 1404) ile birlikte, tasavvuf düşüncesi içerisinde bâtinî tevil
ve tefsirleriyle başlı başına bir ekol olan Hurûfîlik de Türk edebî hayatına dâhil olmuştur

Doğru Cevap: D

Soru 46

"Yesevî’nin hikmet geleneğiyle gelişen edebiyattır. Bu edebiyat, hece vezniyle, mâni ve koşma gibi nazım şekilleriyle oluşur ve hikmetten başka, ilâhî, nefes, nutuk, devriye, şathiye, destûr, medednâme ve düvaz imam gibi türleri içerir."
Yukarıda bahsedilen edebiyat aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Klasik Türk Edebiyatı

Yüksek Zümre Edebiyatı

Divan Edebiyatı

Halk Edebiyatı

Tasavvufî halk edebiyatı

Açıklama:

Tasavvufî halk edebiyatı, Yesevî’nin hikmet geleneğiyle gelişen edebiyattır. Bu edebiyat, hece vezniyle, mâni ve koşma gibi nazım şekilleriyle oluşur ve hikmetten başka, ilâhî,
nefes, nutuk, devriye, şathiye, destûr, medednâme ve düvaz imam gibi türleri içerir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Tasavvufî düşünceyi öğretmeyi amaçlayan eserlerden biri değildir?

Gazel

menakıbnâme

evliyânâme

velâyetnâme

mansûrnâme

Açıklama:

Tasavvufî düşünceyi öğretmeyi amaçlayan eserler, uyarıcı, telkin edici, yolun usul ve
erkânını öğretici eserlerdir. Bunlar başta tasavvufî mesneviler olmak üzere, tezkiretü’levliya, menakıbnâme, evliyânâme velâyetnâme ve mansûrnâme gibi tekke geleneğini
ve tarihini aktaran manzum ve mensur eserler; nasihatnâme, sohbetnâme, ibretnâme,
faziletnâme, tenbihnâme, minbernâme ve vasiyetnâme gibi yolun esaslarını telkin eden
eserler; telkinnâme, erkannâme, tâcnâme ve tarikatnâme gibi edeb ve erkânını gösteren
eserlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Ahmed Yesevî’nin manzumelerine verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Mesnevi

Hikmet

Gazel

Kaside

Rubai

Açıklama:

Hikmet, öncelikle Ahmed Yesevî’nin manzumelerine verilen isimdir

Doğru Cevap: B

Soru 49

Sûfi şairlerin Allah aşkıyla söylediği dinî ve ahlâkî manzumelere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Hikmet

Nutuk

İlahi

Deme

Nefes

Açıklama:

İlâhî, kelime olarak, ilâha ait, tanrısal demektir. Türk-İslâm edebiyatının bir kavramı olarak ilâhî, Allah aşkıyla dile getirilmiş her türlü şiire denir. Diğer bir ifadeyle, ilâhî; sûfi
şairlerin Allah aşkıyla söylediği dinî ve ahlâkî manzumelerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Mevlevi tekkelerinde zikir ve semâ sırasında okunmak üzere çeşitli makamlarda bestelenen şiirlere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

İlahi

Nefes

Deme

Ayin

Tapuğ

Açıklama:

Âyin: Genel olarak dinî tören anlamına gelen âyin, Mevlevi tekkelerinde zikir ve
semâ sırasında okunmak üzere çeşitli makamlarda bestelenen şiirlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Alevî-Bektaşî ve Melâmî şairlerin vahdet telkin eden ilâhîlerine verilen ad aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İlahi

Deme

Ayin

Tapuğ

Nefes

Açıklama:

Nefes: Alevî-Bektaşî ve Melâmî şairlerin vahdet telkin eden ilâhîlerine verilen
addır.

Doğru Cevap: E

Soru 52

I. Salik
II. Derviş
III. Talib
IV. Can
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri tasavvufta sufi'liğin eş anlamlılarıdır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

I,II ve III

Hepsi

Açıklama:

Bu ilmin yegâne gayesi, sâlik, derviş, tâlib, mürid ve cân gibi isimlerle anılan sûfiyi ma‘rifet kavramıyla ifade edilen bir bilgiye ulaştırmaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

I. Bilgi
II. Tecrübi Bilgi
III. Ameli Bilgi
IV. Mürid
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri tasavvufta marifet'in anlamını karşılamaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

I. II ve III

Hepsi

Açıklama:

“Marifet. Bilgi, tecrübî ve amelî bilgi, tanımak, âşinâlık. (Tas.)"

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi ilk sufi olarak anılmaktadır?

Süfyânü’s-Sevrî

Kûfeli Ebû Hâşim

Horasanlı Bâyezid-i Bistâmî

Hallâc-ı Mansûr

Cüneyd-i Bağdâdî

Açıklama:

İlk sûfî adıyla anılan Kûfeli Ebû Hâşim (ö. 150/768)dir

Doğru Cevap: B

Soru 55

I. Yokluk Hiçlik demektir
II. Müstakil olarak mevcut değğildir
III. Zaruri olarak Vücud-ı Mutlak'ta dahildir
Yukarıda Adem için söylenenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Adem, yokluk, hiçlik demektir. Adem, müstakil olarak mevcut değildir; zarûrî olarak Vücûd-ı Mutlak’ta dahildir

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdaki şairlerden hangisi şiirlerini Farsça yazmıştır?

Ömer b. Fâriz

İbn Sinâ

Mevlana

Şeyh Ebû Sâid

Basralı Haris b. Esed el-Muhâsibî

Açıklama:

Daha sonraki dönemlerde eserlerini Farsça yazan Mevlanâ, Abdurrahman Câmî ve Kâsimü’lEnvâr gibi büyük şairler yetişmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Hoca Ahmed Yesevî'nin halifelerinden biri değildir?

Mansur Ata

Korkut Ata

Sa’id Ata

Süleyman Hakim Ata

Lokman Parende

Açıklama:

Baba ve Ataların ilk temsilcileri, Korkut Ata ve Çoban Ata isimleriyle tanınan sûfîlerdir.
Hoca Ahmed Yesevî, Mansur Ata, Sa’id Ata, Süleyman Hakim Ata ve Lokman Parende gibi hâlifelerini ve yüzlerce öğrencisini muhtelif bölgelere göndermiş, hikmet adıyla anılan tasavvufî şiirleriyle Türk illerini aydınlatmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Makâlât, kimin eseridir?

Sultan Veled

Hacı Bektaş-ı Velî

Ahmet Fakih

Şeyyad Hamza

Mevlânâ

Açıklama:

Daha çok halk kitleleri arasında etkili olan Hacı Bektaş-ı Velî ( ö.1210)’nin Arapça olan Makâlât isimli eseri, manzum ve mensur olarak Türkçeye çevrilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Garibnâme’yi kim kaleme almıştır?

Âşık Paşa

Yunus Emre

Said Emre

Hacı Bektaş-ı Veli

Eflaki

Açıklama:

Türk halkına tasavvufî ilkeleri öğretmek amacıyla Garibnâme’yi kaleme alan Âşık Paşa'dır

Doğru Cevap: A

Soru 60

Kaygusuz Abdal olarak da tanınan tasavvuf şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed Bîcan

Süleyman Çelebi

Alaiyeli Alaaddin Gaybi

Hamîd-i Velî

Abdülvâsî Çelebi

Açıklama:

Kaygusuz Abdal olarak da tanınan Alaiyeli Alaaddin Gaybî (ö. 1444)'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi Tasavvufi halk edebiyatının türlerinden birisidir?

gazel

kasîde

kıt’a

ilâhî

musammat

Açıklama:

Tasavvufî halk edebiyatı, Yesevî’nin hikmet geleneğiyle gelişen edebiyattır. Bu edebiyat, hece vezniyle, mâni ve koşma gibi nazım şekilleriyle oluşur ve hikmetten başka, ilâhî, nefes, nutuk, devriye, şathiye, destûr, medednâme ve düvaz imam gibi türleri içerir

Doğru Cevap: D

Türk İslam Edebiyatı - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler