Tefsir Tarihi ve Usulü - İlahiyat | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Resûlullah (s.a.v.) vahiy aldığı esnada kendisinde görülen hallere yönelik oryantalistlerin attıkları maksatlı iftiraları çürüten delillerden değildir?

Bazı vakitler kendisinde titreme kendinden geçme durumları olmuştur.

Vahiy esnasında Resûlullah şuur ve idrakini hiç kaybetmemiştir.

Resûlullah’ta psikolojik hastalarda görülen çelişkili haller yoktur.

Resulullah'ın hayatında belli bir düzen ve tenasüp söz konusudur.

Resulullah (s.a.v) duygusal dünyasında bir aşırılık ve anormallik kaydedilmemiştir.

Açıklama:

Oryantalistlerin bu tür maksatlı iftiralarını çürüten delillerden bazıları şunlardır:
1. Tıbbî olarak sabittir ki saralı, nöbet esnasında idrak ve düşünme kabiliyetini
tamamen kaybeder; gerek kendisinde ve gerekse çevresinde olup bitenlerden haberi olmaz. Vahiy esnasında Resûlullah ise şuur ve idrakini hiç kaybetmemiştir.
2. Saralı, hastalığı esnasında saçmalar. Vahiy esnasında Resûlullah’ta böyle bir
menfî durum kesinlikle vâki olmamıştır.
3. Resulullah'ın hayatında çelişik tutum ve davranışlar gözlenmemiştir.
4. Saralı, nöbetten sonra bütün uzuvlarında şiddetli bir ağrı ve bitkinlik hisseder. Bu durumuna çok üzülür. Hatta bazıları intihar etmeye bile kalkışır. Vahiyden sonra ise Resûlullah’ta bu tür olumsuzluklar asla meydana gelmemiştir. Hz.
Peygamber, vahiy hali geçtikten sonra insanlığı, hem dünyevî ve hem de uhrevî
hayatını düzenleyerek mutluluğa götürecek ve huzura kavuşturacak esasları ihtivâ
eden vahiyleri tebliğ etmişti

Doğru Cevap: A

Soru 2

Kur’ân’ın resmî olarak bir cilt halinde toplanması ve daha sonra çoğaltılması süreciyle ilgili hangi ifade doğru bilgi içermektedir?

Hz. Osman döneminde resmî olarak bir cilt haline getirilmiştir.

Hz. Ebû Bekir döneminde nüshalar halinde çoğaltılmıştır.

Resmî olarak bir cilt halinde toplanması Hz. Ali’nin döneminde olmuştur.

Resmî olarak bir cilt haline getirilmesi Hz. Ebû Bekir döneminde olmuştur.

Hz. Peygamber hayatta iken resmî olarak cilt haline getirilmiştir.

Açıklama:

“Kur’ân’ın Toplanması ve Çoğaltılması” konusu incelendiğinde doğru cevabın "Resmî olarak bir cilt haline getirilmesi Hz. Ebû Bekir döneminde olmuştur." olduğu görülebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Kur’ân’ın Hz. Osman döneminde çoğaltılarak bazı şehirlere gönderilmesinin asıl nedenlerinden biri olabileceği söylenebilir?

Hz. Peygamber’in vefatı ile Kur’ân’ın çoğaltılarak bazı şehirlere gönderilmesi için yeterli süre olmaması

Hz. Osman’ın şehit edilmesi

Matbaanın olmayışı nedeniyle basımının yapılamaması

Savaş esnasında hafızların şehit olması

Kur’ân’ın kırâatı konusunda anlaşmazlıkların çıkması

Açıklama:

“Kur’ân’ın Çoğaltılması” konusu incelendiğinde Hz. Osman döneminde beldeler arasında Kur’ân’ın kırâatı konusunda ihtilafların çıkması ve bu yüzden Müslümanlar arasında birbirlerine kâfir diyecek kadar üzücü olayların meydana gelmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Resûlullah, kendisine indirilen âyet ve sûreleri, o devirde kullanılmakta olan yazı
malzemelerine yazdırıyordu. Aşağıdakilerden hangisi bu malzemelerden biri değildir?

Hurma ağacının, yaprakları ve kabukları

İnce beyaz taşlar.

Kürek ve kaburga kemikleri

Büyük kaya anıtları

İşlenmemiş deri

Açıklama:

Resûlullah, kendisine indirilen âyet ve sûreleri, o devirde kullanılmakta olan yazı
malzemelerine yazdırıyordu. Bu malzemeler şunlardır:
1. Hurma ağacının, yaprakları, kabukları ve yapraklarının orta damarları.
2. İnce beyaz taşlar.
3. Kürek ve kaburga kemikleri.
4. İşlenmemiş deri.
5. İnce deri (rakk).
6. Çanak-çömlek parçaları.
7. Parşömen parçaları.
8. Tahtadan yapılmış levhalar.
9. Bez parçaları.
10.Papirüs.
Büyük kaya anıtlarına ayet ve sure yazılması peygamber sonrası döneme rastgelir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdaki isimlerden hangisi vahiy katiplerinden biri değildir?

Abdullah b. Ömer

Ubey b. Ka'b

Zeyd b. Sabit

Muaz b. Cebel

Muğire b. Şu'be

Açıklama:

Hz. Peygamber, ümmî olduğu için kendisine gelen vahiyleri okuma-yazma bilen
pek çok sahâbîye yazdırmıştır. Meselâ sadece Medîne döneminde 65 kişi kendisine vahiy kâtipliği yapmıştır. Mekke’de ilk vahiy kâtibi Abdullah b. Sa’d b. Ebî
Sarh’tır. Medîne’de ise ilk vahiy kâtipliği yapan kişi Übeyy b. Ka’b’tır. Ondan sonra
Zeyd b. Sâbit vahiy kâtipliği yapmıştır. Bunlardan başka vahiy kâtiplerinin bazılarının isimleri şöyledir: Ebû Bekir, Ömer b. el-Hattâb, Ali b. Ebî Tâlib, Osman b.
Affân, Zübeyir b. Avvâm, Halid b. Velîd, Amr İbnu’l-Âs, Huzeyfe İbnu’l-Yemân,
Âmir b. Füheyre, Mu’âviye, Şurahbil b. Hasene, Muğîre b. Şu’be, Muâz b. Cebel,
Abdullah b. Erkâm, Sâbit b. Kays, Abdullah b. Zeyd, Abdullah b. Revâha, Talha b.
Ubeydillah, Sa’d b. Ebî Vakkâs, Huvaytıb b. Abdi’l-Uzzâ, Hâlid b. Sa’îd, Hanzala b.
er-Rabî’, Cehm İbnu’s-Salt, el-Huseyin en-Nemerî, Muhammed İbnu’l-Mesleme
ve Ebân b. Sa’îd.
Abdullah b. Ömer ise vahiy katipliği yapmamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Hz. Peygamber yatağında iken nâzil olan ayetlere literatürde verilen isim nedir?

Neharî

Leylî

Sayfî

Firaşî

Semavî

Açıklama:

El-Firâşî: Hz. Peygamber yatağında iken nâzil olan vahiylerdir. Meselâ Mâide sûresinin 67. âyeti, Hz. Peygamber Ümmü Seleme’nin yanında iken indirilmiştir

Doğru Cevap: D

Soru 7

Kur’ân’ı bir araya toplamak için Zeyd b. Sâbit’in başkanlığında bir heyet kuruldu. Zeyd b. Sâbit’in bu işin başına geçirilmesinin nedenleri vardır. aşağıdakilerden hangisi bu nedenlerden değildir?

Zeyd, uzun süre vahiy kâtipliği yapan bir kişi idi.

Zeyd’in kırâati, Hz. Peygamber’in son arzada Cebrâil’e sunduğu kırâat idi.

Zeyd, Kur’ân’ın tamamını ezberleyen ve onu en güzel şekilde okuyan
sahâbîlerden biriydi.

Zeyd, çok zeki ve hafızası güçlü bir kişiydi.

Zeyd Resulullah'ın evlatlığıydı.

Açıklama:

Kur’ân’ı bir araya toplamak için Zeyd b. Sâbit’in başkanlığında bir heyet kuruldu. Zeyd b. Sâbit’in bu işin başına geçirilmesinin nedenleri şunlardır:
1. Zeyd, uzun süre vahiy kâtipliği yapan bir kişi idi.
2. Resûlullah hayatta iken Kur’ân’ın tamamını toplamıştı.
3. Zeyd, Kur’ân’ın tamamını ezberleyen ve onu en güzel şekilde okuyan
sahâbîlerden biriydi.
4. Zeyd’in kırâati, Hz. Peygamber’in son arzada Cebrâil’e sunduğu kırâat idi.
5. Zeyd, çok zeki bir kişiydi.
6. Zeyd, bütün Müslümanların güvenini kazanmış olan biriydi.
Oysa Zeyd b. Sabit Resulullah'ın evlatlığı değildi.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Kur'an'daki ayetlerin harekelenmesi işini ilk olarak kim yapmıştır?

Ebû’l-Esved ed-Dü’elî

Hamza b. el-Hasen el-İsbahânî,

Ebû Amr ed-Dânî

Yahya b. Ya’mer

Nasr b. Âsım

Açıklama:

Noktalama halindeki harekelemeyi ilk olarak Ebu'l esved Ed-Dueli yapmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Kur'an'a bugünkü harekeleri koyan kişi kimdir?

Nasr b. Âsım

Yahya b. Ya’mer

Halil b. Ahmed

Hamza b. el-Hasen el-İsbahânî

Ebû’l-Esved ed-Dü’elî

Açıklama:

Halil b. Ahmed Kur’ân’a, bugünkü harekeleri koymuştur

Doğru Cevap: C

Soru 10

Yüce Allah’ın insanlara ulaştırmak istediği mesajlarını peygamberlerine, alışılmışın dışında gizli bir yolla süratli bir şekilde bildirmesine ne denir?

Vahiy

Hadis

İlham

İntikal

Mir'ac

Açıklama:

Vahy, v-h-y (وحى (kelimesinin mastarı olup sözlükte, gizli ve süratli bir şekilde bildirmek, seslenmek, gizli konuşmak, fısıldamak, emretmek, telkîn etmek, ilham etmek, işâret etmek, yazı yazmak, bir şeyi başkasına intikal ettirmek, elçi göndermek ve içgüdü gibi anlamlara gelmektedir. Vahyin terim olarak tanımı ise şöyledir: “Yüce Allah’ın insanlara ulaştırmak istediği mesajlarını peygamberlerine, alışılmışın dışında gizli bir yolla süratli bir şekilde bildirmesidir”. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

I. Allah’ın iletmek istediği mesajları peygamberinin kalbine doğrudan bırakması/yerleştirmesi
II. Vahyi peygamberine bir perde arkasından bildirmesi
III. Vahiy getirmekle görevlendirdiği bir meleği elçi olarak göndermesi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri vahyin geliş şekillerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Yüce Allah şu âyette vahyin üç türlü gelebileceğini haber vermektedir:
ه ِ ِ ْذن إ ِ َ ب ِ ي ُوح َـي ُ ًول ف َس َ ر ِ ل ْس ـر ُ ْ ي َ ٍ اب أَو ِ ج َاء ح ر َ ِن و ْ م ًا أَو ي ْ َح َِّل و ُ إ ُ اللَّه ه َ ِّم ُ َكل َ َشٍر أَن ي ب ِ ان ل َ َ ا ك َ م َ و ٌ ِيم َك ٌّ ح ِي ل َ ُ ع نَّه ِ َ َشاء إ َا ي م
“Allah bir insanla ancak vahiy yoluyla veya perde arkasından konuşur yahut bir
elçi gönderip izniyle ona dilediğini vahyeder” (Şûrâ (42), 51).
Bu âyete göre vahiy üç şekilde gerçekleşmiştir:
1. Allah’ın iletmek istediği mesajları peygamberinin kalbine doğrudan bırakması/yerleştirmesi.
2. Vahyi peygamberine bir perde arkasından bildirmesi. Hz. Mûsâ’ya ağaçtan
nidâ etmesi bu tür bir vahiy çeşididir.
3. Vahiy getirmekle görevlendirdiği bir meleği elçi olarak göndermesi. Kur’ân
bu şekilde yani, Cebrâil vâsıtası ile indirilmiştir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi vahiy esnasında Hz. Peygamber'de görülen hallerden biri değildir?

Resûlullah’ın, en soğuk günlerde bile alnının terlemesi

Resûlullah’ın üzerine büyük bir ağırlığın çökmesi

Resûlullah’ın uzun şiirler okuması

Resûlullah’ın sırt üstü yatarak üzerinin örtülmesi

Resûlullah’ın yanında bazen horultuya, bazen de arı uğultusuna benzer bir
ses işitilmesi

Açıklama:

İnsanın beşerî sıfatlar içinde Allah’ın hıtâbına muhâtap olması oldukça zordur. Kur’ân bu durumu şu âyetiyle ortaya koymaktadır: يلِ ً ًل ثَق ْ َـو ْ َك ق َي ل َ ِي ع ـلق ُْ ن َ نَّا س ِ إ /“Şüphesiz ki biz sana ağır bir söz vahyedeceğiz” (Müzzemmil (73), 5). Vahiy esnasında Hz. Peygamber’de şu haller meydana gelmiştir: 1. Resûlullah’ın, en soğuk günlerde bile alnının terlemesi. 2. Resûlullah’ın üzerine büyük bir ağırlığın çökmesi. 3. Resûlullah’ın yanında bazen horultuya, bazen de arı uğultusuna benzer bir ses işitilmesi. 4. Resûlullah’ın sırt üstü yatarak üzerinin örtülmesi ve yüzünün kızarması. 5. Bunlardan başka vahiy inerken Resulullah’ın uykusu gelir, vücudu kaskatı kesilir ve ağırlaşır, üzerine sekînet iner, gözlerini belli bir noktaya dikerdi. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

I. Vahiy vasıtalı, ilham ise vasıtasız olarak tecellî eder.
II. Vahiy olayı son bulmuştur, ilham ise devam etmektedir.
III. Vahiy bağlayıcıdır, ilham ise bağlayıcı değildir.
IV. Vahiy hususi ve cüzî, ilham ise umumî ve küllîdir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri vahiy ile ilham arasındaki farklara dair yanlış bilgi içermektedir?

Yalnızca III

Yalnızca IV

I, II

II, III

I, II, III

Açıklama:

İlham ile “kalpleri tasfiye edilmiş kişilere âni olarak verilen tefekkür ve istidlal dışı bilgiler” kastedilmektedir.
Vahiyle ilham arasında şu farklar bulunmaktadır:
1. Peygamberler kendilerine indirilen vahyin Allah katından olduğunu kesin
olarak bilirler. İlhamın kaynağı belli olmadığı için onu alanlar onun nereden geldiğini bilemezler.
2. Vahiy vasıtalı, ilham ise vasıtasız olarak tecellî eder.
3. Vahiy olayı son bulmuştur, ilham ise devam etmektedir.
4. Vahiy bağlayıcıdır, ilham ise bağlayıcı değildir.
5. Vahiy umumî ve küllî, ilham ise hususî ve cüzîdir.
6. Vahiy yoluyla elde edilen bilgiler birbirleriyle çelişmez; ilham ile elde edilen
bilgiler ise birbirleriyle çelişebilir.
5. maddedeki veri soruda IV. sırada yanlış bilgi verildiği için bu bilgiye yer veren B şıkkı aranan yanıttır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

I. Muhataplara büyük bir kolaylık sağlanmıştır.
II. Büyük çoğunluğu okuma-yazma bilmeyen Arapların Kur’ân’ı anlamaları ve uygulamaları kolaylaşmıştır.
III. Kur’ân'a inanmayanların gerçek niyetleri gizlenmiştir.
IV. Hz. Peygamber ve ashâbına moral kaynağı olmuştur.
Yukarıdakilerden hangileri vahyin Hz. Peygamber'e parça parça indirilmesinin hikmetlerindendir?

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Kur’ân’ın Resûlullah’a parça parça indirilmesinin birçok sebep ve hikmeti vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
1. Kur’ân’ın parça parça indirilmesiyle muhataplara büyük bir kolaylık sağlanmıştır. Eğer Kur’ân’ın tamamı birden indirilmiş olsaydı, muhâtaplar onun bütün hükümleriyle bir anda mükellef olacaklardı. Bu durumda, asırlardan beri benimsemiş oldukları şirk, bâtıl inanç, kötü âdet ve alışkanlıklarından birden sıyrılmak gibi zorluklarla karşı karşıya kalacaklardı.
2. Kur’ân’ın parça parça inmesiyle, büyük çoğunluğu okuma-yazma bilmeyen Arapların Kur’ân’ı anlamaları ve uygulamaları kolaylaşmıştır. Eğer Kur’ân birden nâzil olmuş olsaydı, ümmî olan Arapların onun ulvî manalarını anlamaya güçleri yetmezdi. Dolayısı ile Kur’ân, parça parça inerek kolayca anlaşılması sağlanmıştır. Nitekim yukarıda da zikredilen şu âyetler aynı zamanda bu hususa da işaret etmektedirler: “İnkâr edenler: Kur’ân ona bir defada topluca indirilmeli değil miydi? dediler. Biz onu senin kalbine iyice yerleştirmek için böyle yaptık (parça parça indirdik) ve onu tane tane (ayırarak) okuduk” (Furkân (25), 32). “Biz onu, Kur’ân olarak, insanlara dura dura
okuyasın diye (âyet âyet, sûre sûre) ayırdık ve onu peyderpey indirdik” (İsrâ’ (17), 106).
3. Kur’ân, parça parça inmekle, ona inanmayanların iç yüzleri açığa çıkmıştır. Münafık ve müşrikler İslâm’a ve Müslümanlara karşı düşmanlık yapma konusunda birleşmişlerdi. Özellikle münâfıklar mü’minler için daha büyük bir tehlike oluşturuyordu. Zîrâ münâfıklar, Müslümanlarla iç içe yaşıyor, birlikte ibâdet ediyorlardı. Bu açıdan münâfıkların gizli niyetlerinin bilinmesi için Kur’ân’ın peyderpey nüzûlü gerekiyordu. Şu âyet bu hususu apaçık ortaya koymaktadır: “Münafıklar, kalplerinde olanı kendilerine haber verecek bir sûrenin müminlere indirilmesinden çekinirler. De ki: Siz alay edin!
Allah o çekindiğiniz şeyi ortaya çıkaracaktır” (Tevbe (9), 64).
4. Hz. Peygamber ve ashâbına moral kaynağı olmuştur. Hangi konuda olursa olsun vahyin devamlı olarak gelmesi, Yüce Allah tarafından Hz. Peygamber’e verilen üstün değer, destek ve yardımın devam ettiğinin açık bir göstergesiydi. Ayrıca her gelen vahiy yeni bir sevinç, heyecan ve moral kaynağı oluşturuyordu.
Vahyin peyderpey gelmesi, inanmayanların niyetlerinin gizlenmesini değil, aksine ortaya çıkışını mümkün kılmıştır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Kur’ân’ın yazıldığını ortaya koyan ayetlerden biridir?

İşte böylece sana da emrimizle Kur’ân’ı vahyettik. Sen, bundan önce kitap nedir, îmân nedir bilmezdin” (Şûrâ (42), 52).

"Andolsun Tûr’a (Mûsâ’nın vahiy aldığı Sinâ Dağı’na). Yayılmış/işlenmiş ince deri üzerine satır satır yazılmış olan Kitaba” (Tûr (52), 1-3).

Ey Resûl! Rabbinden sana indirileni tebliğ et. Eğer bunu yapmazsan O’nun elçiliğini yapmamış olursun” (Mâide (5), 67).

Onu hemen okumak için dilini kımıldatma. Onu toplamak ve okumak bize düşer. O halde biz onu okuduğumuzda sen onun okunuşunu takip et” (Kıyâme (75), 16-18).

Biz onu, Kur’ân olarak, insanlara dura dura okuyasın diye (âyet âyet, sûre sûre) ayırdık ve onu peyderpey indirdik” (İsrâ’ (17), 106).

Açıklama:

Resûlullah, Kur’ân’ın sadece ezberlenmesiyle yetinmemiş, aynı zamanda onu titizlikle yazdırmıştır. Kur’ân’ın yazdırıldığına dair pek çok delil bulunmaktadır. Onlardan bazıları şunlardır: 1. Her şeyden önce Kur’ân’ın bir isminin de “yazılı metin” anlamına gelen “el-Kitâb” olması, onun yazıldığını göstermektedir. 2. Şu âyetler, Kur’ân’ın yazıldığını ortaya koymaktadırlar: "Dileyen ondan (Kur’ân’dan) öğüt alır. O, değerli sahifelerdedir, tertemiz kılınmış, yüce makamlara kaldırılmış mukaddes sahifelerde, kâtiplerin ellerindedir, değerli ve güvenilir katiplerin” (Abese (80), 12-16). "İşte o apaçık delil) Allah tarafından gönderilen ve tertemiz sahifeleri okuyan bir elçidir. En doğru hükümler vardır şu sahifelerde” (Beyyine (98), 2-3). Âyetlerde geçen “sahife” kelimeleri, açıkça yazıya işaret etmektedirler. "Andolsun Tûr’a (Mûsâ’nın vahiy aldığı Sinâ Dağı’na). Yayılmış/işlenmiş ince deri üzerine satır satır yazılmış olan Kitaba” (Tûr (52), 1-3). Görüldüğü gibi bu âyette de, Kur’ân’ın yazıya geçirildiği çok açık olarak ifade edilmiştir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Kur’ân’ı bir araya toplamak için oluşturulan heyetin başkanlığını hangi sahabe yapmıştır?

Hz. Ömer

Hz. Zeyd b. Sâbit

Hz. Ebû Bekir

Hz. Ali

Hz. Osman

Açıklama:

Kur’ân’ı bir araya toplamak için Zeyd b. Sâbit’in başkanlığında bir heyet kuruldu. Zeyd b. Sâbit’in bu işin başına geçirilmesinin nedenleri şunlardır:

Zeyd, uzun süre vahiy kâtipliği yapan bir kişi idi.
2. Resûlullah hayatta iken Kur’ân’ın tamamını toplamıştı.
3. Zeyd, Kur’ân’ın tamamını ezberleyen ve onu en güzel şekilde okuyan sahâbîlerden biriydi.
4. Zeyd’in kırâati, Hz. Peygamber’in son arzada Cebrâil’e sunduğu kırâat idi.
5. Zeyd, çok zeki bir kişiydi.
6. Zeyd, bütün Müslümanların güvenini kazanmış olan biriydi. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

I. Tilâveti neshedilmiş âyetlerin yazılmaması II. . Çoğaltmada, Ebû Bekr döneminde toplanan Mushaf'ın esas alınması III. Çoğaltılacak nüshalara, Hz. Peygamber’in son arzada okumuş olduğu yedi harfin alınması Yukarıdakilerden hangileri Hz. Osman'ın Kur'an'ı çoğaltacak heyet için belirlemiş olduğu çalışma ilkelerindendir?

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

Hz. Osman, Kur’ân’ı çoğaltacak olan heyete, şu prensiplere göre çalışmaları
talimatı verdi:
1. Çoğaltmada, Ebû Bekr döneminde toplanan Mushaf esas alınacaktır.
2. Çoğaltılacak nüshalara, Hz. Peygamber’in son arzada okumuş olduğu bir
harf alınacak, geriye kalan altı harf alınmayacaktır.
3. Bu nüshalara tilâveti neshedilmiş âyetler yazılmayacaktır.
4. Heyetteki üyeler arasında lehçe bakımından herhangi bir ihtilaf çıkarsa,
Kureyş lehçesi tercih edilecektir.
5. Birkaç Kur’ân nüshası istinsah edilerek çeşitli beldelere gönderilecektir. Bu
beldelere gönderilen Kur’ân nüshalarına uyan diğer nüshalar aynen kalacak, uymayanlar bunlara göre tashîh edilecek, tashîhi mümkün olmayanların ise ya imhâsı ya da mürekkeplerinin silinmesi sağlanacaktır.
6. Sûreler bu gün elimizdeki Kur’ân’larda olduğu şekilde tertîb edilecektir.
7. Çeşitli maksatlarla kaydedilen birtakım özel not ve kayıtlar bu Mushaflara
yazılmayacaktır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

''Biz Allah’a âidiz ve vakti geldiğinde elbette O’na döneceğiz'' (Bakara (2) ayeti hatırına gelerek Kur'an'ın bir cilt halinde toplanması gerektiğini ileri süren sahabe kimdir?

Hz. Ebubekir

Hz. Ali

Hz. Osman

Hz. Ömer

Hz. Zübeyir

Açıklama:

Kur’ân’ın bir cilt halinde toplanmasının en önemli sebebinin, Yemâme savaşında 70 (bazılarına göre 500 veya 700) kurrâ sahabînin şehid edilmesi olduğu öne sürülmektedir. Bu savaştan sonra Hz. Ömer’in bir âyeti sorduğu, kendisine, “onu falan biliyordu, fakat o da Yemâme’de şehit oldu” denilmesi üzerine onun, ِ ه ْ لَي ِ نَّا إ ِ إ َ ِ و لَّه ِ نَّا ل ِ إ ُ َون ِ ع َاج ر”/ Biz Allah’a âidiz ve vakti geldiğinde elbette O’na döneceğiz” (Bakara (2), 156) âyetini okuyarak, Kur’ân’ın bir cilt halinde toplanması gerektiğini düşündüğü rivâyet edilmektedir. Sonra bu düşüncesini Hz. Ebû Bekir’e açarak onu, Kur’ân’ın bir cilt halinde toplama konusunda ikna etmiştir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Kur'an'a ilk harekeleri ve noktaları koyan kişi kimdir?

Ziyâd b. Sümeyye

Halil b. Ahmed

Yahyâ b. Ya’mer

Nasr b. Âsım

Ebû’l-Esved ed-Dü’elî

Açıklama:

Hz. Osman döneminde çoğaltılan Mushaflar, noktasız ve harekesiz olarak yazılmıştı. Bunun nedeni ise, noktasız ve harekesiz yazıyla Kur’ân’ı çeşitli kırâat vecihlerine göre okuyabilmekti. Ancak hicrî birinci asrın ikinci yarısından itibaren Arap olmayanların İslâm’a girmeleri ve bunların Arapça’ya vâkıf olmamaları nedeniyle Kur’ân’ı yanlış okuma hâdiselerine sık sık rastlanır oldu. Rivâyete göre Basra vâlisi Ziyâd b. Sümeyye, Ebû’l-Esved ed-Dü’elî’ye mürâcaat ederek ondan Kur’ân’a, yanlış okumaları önlemek için bazı işaretler koymasını istedi. Başlangıçta Ebû’l-Esved ed-Dü’elî bu teklifi kabul etmedi. Bunun üzerine Ziyâd bir adama, Ebû’l-Esved ed-Dü’elî’nin geçtiği yolun üzerinde oturup bir âyeti yanlış okumasını tenbih etti. Bu adam, Ebû’l-Esved ed-Dü’elî yoldan geçerken, “Allah ve Resûlü, müşriklerden uzaktır” anlamına gelen نيَ ِ ُ ْشِرك ْم َ ال ِن ٌ م ِريء َ َ ب أَ َّن اللَّه ُ ُولُه َس ر َ و) Tevbe (9), 3) âyetindeki هُولُ َس ر kelimesinin lam harfini esre ile okudu. Dolayısı ile mana da, “Allah, müşriklerden ve Resûlünden uzaktır” şeklinde bozuldu. Bunu duyan Ebû’l-Esved ed-Dü’elî, “insanların durumunun böyle olduğunu tahmin etmiyordum” diyerek adama müdâhale etti ve sözlerine devamla, “Allah, Resûlünden uzak olmaktan berîdir” dedi. Sonra da Ziyâd’ın teklifini kabul ederek ondan kâtip istedi. Ziyâd ona otuz kadar kâtip gönderdi. Ebû’l-Esved ed-Dü’elî, Abdu’l-Kays’dan olan birini tercih etti. Kâtibe, “bir eline Mushaf ’ı, diğer eline de mürekkep renginden farklı olan bir boya al, bir harfi fetha okuduğumu duyunca onun tam üstüne, kesre okuduğumda altına, ötre okuduğumda önüne veya ortasına birer nokta, tenvinli okuduğumda ise iki nokta koy” şeklinde talimat verdikten sonra Kur’ân’ı yavaş yavaş okumaya başladı. O okudukça kâtip de noktaları koyuyordu. Noktalanması tamamlanan sayfayı kâtip Ebû’l-Esved ed-Dü’elî’ye veriyor, o da bu sayfayı kontrol ettikten sonra devam ediyorlardı. Bu iş, Kur’ân’ın noktalanması bitinceye kadar devam etti. Ebû’l-Esved ed-Dü’elî’nin koyduğu bu noktalar hareke yerine konan noktalardır. İlgili kaynaklara göre bu noktalar tarihte ilk defa Ebû’l-Esved ed-Dü’elî tarafından îcâd edilmiştir. Sonra Kur’ân’a, yazılış şekilleri birbirine benzeyen harfleri birbirinden ayırmak için noktalar konmuştur. Bunları koyanın, Nasr b. Âsım veya Yahyâ b. Ya’mer olduğu rivâyet edilmektedir. (Bu noktaları her ikisinin birlikte koyduğu da nakledilmektedir). Bu tür noktalama, Nasr b. Âsım veya Yahya b. Ya’mer’in kendi îcâdları değildir. Şu anki bilgilerimize göre bunun tarihi, mîlâdî 267 yılına kadar geriye gitmektedir. Daha sonra Halil b. Ahmed Kur’ân’a, bugünkü harekeleri koymuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Hangisi Hz. Cebrail Aleyhisselam'ın vahiy getirme şekillerinden biri değildir?

Hz. Peygamber uykudayken getirmesi

Asli suretiyle görünerek getirmesi

Görünmeden çıngırak sesine benzer bir sesle getirmesi

Hz. Peygamber uyanıken kalbine ilka etmesi

İnsan suretine girerek getirmesi

Açıklama:

Hz. Cebrail Hz. Peygamber uykudayken vahiy getirmemiştir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Hangisi vahiy esnasında Hz. Peygamber'de görünen hallerden biri değildir?

En soğuk günlerde bile alnının terlemesi

Bilincini yitirmesi

Bazen horultuya veya arı sesine benzer ses işitilmesi

Yüzünün kızarması

Kendisinde ağırlık hissetmesi

Açıklama:

Vahyin Hz.Peygamber'in bedeninde birtakım tesirler oluşturduğu bilinmektedir. Ancak bunların hiçbiri, bazı müsteşriklerin iddia ettiği gibi bir hastalığa bağlı olarak gelişen bilinç kaybı bir noktaya ulaşmamıştır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

İlham ile ilgili olarak söylenenlerden hangisi doğrudur?

Kaynağı belli değildir

Vasıtalıdır

Bağlayıcıdır

Süreklidir

Geneldir

Açıklama:

İlhamın kaynağı belli değildir. Diğer ifadelerin de tersi doğrudur. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Hangisi Kur'an-ı Kerim'in parça parça indirilmesinin sebeplerinden biridir?

İnsanların şirk, batıl inanç, kötü alışkanlıklardan birdenbire sıyrılması

Kur'an-ı Kerim'e inanmayanların içyüzünün ortaya çıkmaması

İlahi hükümlerin değiştirilmemesi

Ashabın yapığı hataların zamanında düzeltilmemesi

Okuma yazma bilmeyenlerin anlamalarını kolaylaştırması

Açıklama:

Diğer ifadeler yanlış olduğu için sebeplerinden biri değildir. Cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Mekke ve Medine'deki ilk vahiy katipleri aşağıdaki isimlerden hangileridir?

Abdullah b. Sa'd b. Ebî Sarh - Übeyy b. Ka'b

Hz. Ebubekir - Hz. Ömer

Hz. Ali - Hz. Osman

Zübeyr b. Avvam - Halid b. Velid

Sa'd b. Ebi Vakkas - Eban b. Sa'id

Açıklama:

Diğer şahsiyetler de vahiy katipleridir ama ilk diye sorulduğu için cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Hz. Peygamber seferde veya misafirlikte bulunmadığında inen vahiylere ne denir?

El-Hadari

El-Nehari

El-Leyli

Es-Sayfi

Eş-Şitai

Açıklama:

b şıkkı, gündüz gelen vahiy; c şıkkı, gece gelen vahiy; d şıkkı, yazın gelen vahiy; e şıkkı, kışın gelen vahiy demektir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Kur'an-ı Kerim ile ilgili olarak söylenen hangi ifade doğrudur?

Sadece müslümanlara inmiştir

25 yılda inmiştir

Hz. Ömer devrinde çoğaltılmaya başlanmıştır

Cuma günü inmeye başlamıştır

Vahyedilen şekilde korunmuştur

Açıklama:

Diğerleri yanlıştır. Cevap e şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Kur'an-ı Kerim'in toplanmasıyla ilgili olarak söylenen hangi ifade yanlıştır?

Hz. Peygamber hayatta iken toplanamamıştır

Toplanmasının sebebi Kur'an-ı bilenlerin ölmeye başlamasıdır

HZ. Ebubekir'i Kur'an'ın toplaması gerektiği konusunda ikna eden kişi Hz. Ali'dir

Toplama heyetinin başı Zeyd b. Sabit 'tir

Toplam işlemi yaklaşık bir yıl sürmüştür

Açıklama:

Hz. Ömer'dir. Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

İlk inen Kur'an-ı Kerim ayeti hangi sureye aittir?

Alak

Bakara

Nisa

Yasin

Fatiha

Açıklama:

İlk inen ayet "oku" diye başlayan Alak suresinin 1-5. ayetleridir. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Kur'an'ın harekelenmesi ve noktalanması ile ilgili olarak söylenen hangi ifade doğrudur?

Hz. Osman döneminde çoğaltılan Kur'an'lar noktalı ve harekeliydi

Noktasız ve harekesiz yazılan Kur'an'ı okumak Arap olmayanlar için kolaydı

Kur'an'ın noktalanmasını icat eden Nasr b. Asım'dır

Ebu'l-Esved ed-Dü'eli, yanlış okumaları önlemek için ön ayak olan kişidir

Kur'an'a bugünkü harekeleri koyan kişi Halil b. Ahmed'dir

Açıklama:

Diğerleri yanlıştır. Cevap e şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Yüce Allah’ın insanlara ulaştırmak istediği mesajlarını peygamberlerine, alışılmışın dışında gizli bir yolla süratli bir şekilde bildirmesine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Tefsir

Nüzul

Vahiy

Hadise

İnme

Açıklama:

Vahyin terim olarak tanımı ise şöyledir: “Yüce Allah’ın insanlara ulaştırmak istediği mesajlarını peygamberlerine, alışılmışın dışında gizli bir yolla süratli bir şekilde bildirmesidir”.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Yüce Allah aşağıdaki ayetlerden hangisinde vahyin üç türlü gelebileceğini bildirmektedir?

Şûrâ suresi 51. ayet

Alak suresi 6-8. ayetler

Duhân suresi 5. ayet

Müzzemmil suresi 28. ayet

Necm suresi 1-3. ayetler

Açıklama:

Yüce Allah şu âyette vahyin üç türlü gelebileceğini haber vermektedir:
“Allah bir insanla ancak vahiy yoluyla veya perde arkasından konuşur yahut bir elçi gönderip izniyle ona dilediğini vahyeder” (Şûrâ (42), 51).

Doğru Cevap: A

Soru 32

Allah’ın iletmek istediği mesajları peygamberinin kalbine doğrudan bırak-ması/yerleştirmesi.
Vahyi peygamberine bir perde arkasından bildirmesi.
Vahiy getirmekle görevlendirdiği bir meleği elçi olarak göndermesi.

Verilenlere göre aşağıdakilerden hangisi vahyin geliş şekilleri arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

“Allah bir insanla ancak vahiy yoluyla veya perde arkasından konuşur yahut bir elçi gönderip izniyle ona dilediğini vahyeder” (Şûrâ (42), 51).
Bu âyete göre vahiy üç şekilde gerçekleşmiştir:
1. Allah’ın iletmek istediği mesajları peygamberinin kalbine doğrudan bırak-ması/yerleştirmesi.
2. Vahyi peygamberine bir perde arkasından bildirmesi. Hz. Mûsâ’ya ağaçtan nidâ etmesi bu tür bir vahiy çeşididir.
3. Vahiy getirmekle görevlendirdiği bir meleği elçi olarak göndermesi. Kur’ân bu şekilde yani, Cebrâil vâsıtası ile indirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdaki vahiy geliş şekillerinden hangisi ile ayet veya surenin inmediği bildirilmektedir?

Cebrâîl’in aslî suretiyle görünerek vahiy getirmesiyle

Cebrâil’in görünmeden çıngırak sesine benzer bir sesle vahiy getirmesiyle

Hz. Peygamber uyanık iken meleğin görünmeksizin onun kalbine ilâhî vahyi ilkâ etmesiyle

Hz. Peygamber’in uyurken sâdık rüyalar görmesiyle

Cebrâil’in insan suretine girerek vahiy getirmesiyle

Açıklama:

Resûlullah’ın gördüğü rüyaların aynen meydana gelmesi doğrudur. Ancak rüyada vahyedilip de Kur’ân’a kaydedil-miş herhangi bir âyet ya da sûre yoktur. Hz. Âişe’nin, “Resûlüllah’ın vahiy başlangıcı uykuda doğru rüya görmekle olmuştur, hiçbir rüya görmezdi ki sabah aydınlığı gibi aynen meydana gelmesin” şeklindeki sözlerinin, vahyin bu çeşidine işaret ettiği söylenmektedir. Ancak burada şunu belirtmemizde fayda vardır ki sâdık rüya ile hiçbir âyet ve sûrenin inmediği bildirilmektedir. Ayrıca Kur’ân vahyinin sâdık rüya ile başladığının kabul edilmesi, İslâm âlimlerinin ekseri-yeti tarafından benimsenen, ilk vahyin Resûlullah’a, Alak sûresinin ilk beş âyetinin Hira Mağarası’nda -uyanık iken- inmesiyle başladığı görüşüne de ters düşmektedir. O halde vahyin ilk şeklinin sâdık rüya olduğunu kabul etmek doğru görünmemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber'de vahy esnasında görülen haller arasında yer almaz?

Resûlullah’ın, en soğuk günlerde bile alnının terlemesi

Resûlullah’ın, idrak ve düşünme kabiliyetini tamamen kaybetmesi.

Resûlullah’ın üzerine büyük bir ağırlığın çökmesi.

Resûlullah’ın yanında bazen horultuya, bazen de arı uğultusuna benzer bir ses işitilmesi.

Resûlullah’ın sırt üstü yatarak üzerinin örtülmesi ve yüzünün kızarması.

Açıklama:

Vahiy esnasında Hz. Peygamber’de şu haller meydana gelmiştir:
1. Resûlullah’ın, en soğuk günlerde bile alnının terlemesi.
2. Resûlullah’ın üzerine büyük bir ağırlığın çökmesi.
3. Resûlullah’ın yanında bazen horultuya, bazen de arı uğultusuna benzer bir ses işitilmesi.
4. Resûlullah’ın sırt üstü yatarak üzerinin örtülmesi ve yüzünün kızarması. 5. Bunlardan başka vahiy inerken Resulullah’ın uykusu gelir, vücudu kaskatı kesilir ve ağırlaşır, üzerine sekînet iner, gözlerini belli bir noktaya dikerdi.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi vahiy ve ilham için doğru değildir?

Vahiy vasıtalı, ilham ise vasıtasız olarak tecellî eder.

Vahiy olayı son bulmuştur, ilham ise devam etmektedir.

Vahiy bağlayıcıdır, ilham ise bağlayıcı değildir.

Vahiy hususî ve cüzî, ilham ise umumî ve küllîdir.

Vahiy yoluyla elde edilen bilgiler birbirleriyle çelişmez; ilham ile elde edilen bilgiler ise birbirleriyle çelişebilir.

Açıklama:

Vahiyle ilham arasında şu farklar bulunmaktadır:
1. Peygamberler kendilerine indirilen vahyin Allah katından olduğunu kesin olarak bilirler. İlhamın kaynağı belli olmadığı için onu alanlar onun nere-den geldiğini bilemezler.
2. Vahiy vasıtalı, ilham ise vasıtasız olarak tecellî eder.
3. Vahiy olayı son bulmuştur, ilham ise devam etmektedir.
4. Vahiy bağlayıcıdır, ilham ise bağlayıcı değildir.
5. Vahiy umumî ve küllî, ilham ise hususî ve cüzîdir.
6. Vahiy yoluyla elde edilen bilgiler birbirleriyle çelişmez; ilham ile elde edilen bilgiler ise birbirleriyle çelişebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Kürek ve kaburga kemikleri
İnce deri
Papirüs

Verilenlerden hangisi vahyin yazıldığı malzemeler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Resûlullah, kendisine indirilen âyet ve sûreleri, o devirde kullanılmakta olan yazı malzemelerine yazdırıyordu. Bu malzemeler şunlardır: 1. Hurma ağacının, yaprakları, kabukları ve yapraklarının orta damarları. 2. İnce beyaz taşlar. 3. Kürek ve kaburga kemikleri. 4. İşlenmemiş deri. 5. İnce deri (rakk). 6. Çanak-çömlek parçaları. 7. Parşömen parçaları. 8. Tahtadan yapılmış levhalar. 9. Bez parçaları.10. Papirüs.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Kur'an-ı Kerim yaklaşık olarak ne kadar sürede indirilmiştir?

18 yıl

20 yıl

23 yıl

28 yıl

32 yıl

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm, yaklaşık olarak yirmi üç yıl süren bir zaman diliminde bazen bir, bazen birden fazla âyet, bazen de bir sûre olarak indirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Kur'an-ı Kerim'in resmi ilk defa bir cilt halinde toplanması aşağıdakilerin hangisi zamanında gerçekleşmiştir?

Hz. Ebu Bekir

Hz. Muhammed

Hz. Osman

Hz. Ali

Hz. Ömer

Açıklama:

Titizlikle toplanan bu Mushaf, Hz. Ebû Bekir’e teslim edilmiş ve vefâtına kadar onun yanında kalmıştır. Onun vefâtından sonra Hz. Ömer’e, onun da vefâtıyla Hz. Ömer’in kızı Hafsa’ya verilmiştir. Hz. Osman bu Mushaf ’ı esas alarak Kur’ân’ı çoğaltmıştır.
Bu savaştan sonra Hz. Ömer’in bir âyeti sorduğu, kendisine, “onu falan bili-yordu, fakat o da Yemâme’de şehit oldu” denilmesi üzerine onun, ِهْيَلِا إَّنِإَ وِهَّلِا لَّنِإَونُعِاجَر/“Biz Allah’a âidiz ve vakti geldiğinde elbette O’na döneceğiz” (Bakara (2), 156) âyetini okuyarak, Kur’ân’ın bir cilt halinde toplanması gerektiğini düşündüğü rivâyet edilmektedir. Sonra bu düşüncesini Hz. Ebû Bekir’e açarak onu, Kur’ân’ın bir cilt halinde toplama konusunda ikna etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi vahyin anlamları arasında yer almaz?

seslenmek

fısıldamak

açık konuşmak

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

açık konuşmak vahyin anlamları arasında yer almaz

Doğru Cevap: C

Soru 40

1. levh-i mahfuz'a inmesi
2. beytül izze'ye inmesi
3. Hz. Peygamber'e inmesi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Vahyin nuzül aşamalarından dır?

yalnız 1

yalnız 2

yalnız 3

1-2

1-2-3-

Açıklama:

1-2-3- vahyin nüzul aşamalarından dır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Kuran 'ın çoğaltılmasına ne denir?

İstinsah

istintak

istinbak

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Kuran 'ın çoğaltılmasına istinsah denir
doğru cevap A dır

Doğru Cevap: A

Soru 42

Hangi halefi döneminde çoğaltılan mushaflar noktasız ve hareketsiz olarak yazılmıştır?

HZ. Osman

HZ. Musa

HZ. İsa

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Halefi Hz. Osman döneminde çoğaltılan mushaflar noktasız ve hareketsiz olarak yazılmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 43

"Kur’ân, aynı zamanda yakın sema da denilen Beytü’l-İzze’ye ............
indirilmiştir." Boşluğu en uygun şekilde doldurunuz?

Levh-i Mahfûz’dan

Levh-i isnaf

Levh-i kudüs

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Kur’ân, aynı zamanda yakın sema da denilen Beytü’l-İzze’ye Levh-i Mahfûz’dan
indirilmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 44

"Ramazan ayının Kadir gecesinde Levh-i Mahfûz’dan ............... toptan indirilmiştir." Boşluğu en uygun şekilde doldurunuz."?

Beytu’l-İzze’ye

Beytu’l-cİzze’ye

Beytu’l-gİzze’ye

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Ramazan ayının Kadir gecesinde Levh-i Mahfûz’dan Beytu’l-İzze’ye toptan indirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

"Hz. Peygamber kendisine indirilen âyet ve sûreleri Allah’ın lütfuyla önce ..............."?Boşluğu en uygun şekilde doldurunuz?

ezberler, sonra tebliğ ederdi

tebliğ eder sonra ezberlerdi

tebliğ ederdi

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Hz. Peygamber kendisine indirilen âyet ve sûreleri Allah’ın lütfuyla önce ezberler, sonra tebliğ ederdi.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Kur’ân’ın Hz. Osman döneminde çoğaltılarak bazı şehirlere gönderilmesinin asıl nedenlerinden biri olabileceği söylenebilir?

Hz. Peygamber’in vefatı ile Kur’ân’ın çoğaltılarak bazı şehirlere gönderilmesi için yeterli süre olmaması

Hz. Osman’ın şehit edilmesi

Matbaanın olmayışı nedeniyle basımının yapılamaması

Savaş esnasında hafızların şehit olması

Kur’ân’ın kırâatı konusunda anlaşmazlıkların çıkması

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 47

Zeyd, uzun süre vahiy kâtipliği yapan bir kişi idi.

Resûlullah hayatta iken Kur’ân’ın tamamını toplamıştı

Zeyd, Kur’ân’ın tamamını ezberleyen ve onu en güzel şekilde okuyan
sahâbîlerden biriydi.

Zeyd, çok zeki bir kişiydi.

Zeyd Resulullah'ın evlatlığıydı.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi vahiy esnasında Hz. Peygamber'de görülen hallerden biri değildir?

Resûlullah’ın, en soğuk günlerde bile alnının terlemesi

Resûlullah’ın üzerine büyük bir ağırlığın çökmesi

Resûlullah’ın uzun şiirler okuması

Resûlullah’ın sırt üstü yatarak üzerinin örtülmesi

Resûlullah’ın yanında bazen horultuya, bazen de arı uğultusuna benzer bir
ses işitilmesi

Açıklama:

İnsanın beşerî sıfatlar içinde Allah’ın hıtâbına muhâtap olması oldukça zordur. Kur’ân bu durumu şu âyetiyle ortaya koymaktadır: “Şüphesiz ki biz sana ağır bir söz vahyedeceğiz” (Müzzemmil (73), 5). Vahiy esnasında Hz. Peygamber’de şu haller meydana gelmiştir:
1. Resûlullah’ın, en soğuk günlerde bile alnının terlemesi.
2. Resûlullah’ın üzerine büyük bir ağırlığın çökmesi.
3. Resûlullah’ın yanında bazen horultuya, bazen de arı uğultusuna benzer bir ses işitilmesi. 4. Resûlullah’ın sırt üstü yatarak üzerinin örtülmesi ve yüzünün kızarması.
5. Bunlardan başka vahiy inerken Resulullah’ın uykusu gelir, vücudu kaskatı kesilir ve ağırlaşır, üzerine sekînet iner, gözlerini belli bir noktaya dikerdi.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

I. Muhataplara büyük bir kolaylık sağlanmıştır. II. Büyük çoğunluğu okuma-yazma bilmeyen Arapların Kur’ân’ı anlamaları ve uygulamaları kolaylaşmıştır. III. Kur’ân'a inanmayanların gerçek niyetleri ortaya çıkmıştır. IV. Hz. Peygamber ve ashâbına moral kaynağı olmuştur. Yukarıdakilerden hangileri vahyin Hz. Peygamber'e parça parça indirilmesinin hikmetlerindendir?

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Kur’ân’ın Resûlullah’a parça parça indirilmesinin birçok sebep ve hikmeti vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
1. Kur’ân’ın parça parça indirilmesiyle muhataplara büyük bir kolaylık sağlanmıştır. Eğer Kur’ân’ın tamamı birden indirilmiş olsaydı, muhâtaplar onun bütün hükümleriyle bir anda mükellef olacaklardı. Bu durumda, asırlardan beri benimsemiş oldukları şirk, bâtıl inanç, kötü âdet ve alışkanlıklarından birden sıyrılmak gibi zorluklarla karşı karşıya kalacaklardı.
2. Kur’ân’ın parça parça inmesiyle, büyük çoğunluğu okuma-yazma bilmeyen
Arapların Kur’ân’ı anlamaları ve uygulamaları kolaylaşmıştır. Eğer Kur’ân birden nâzil olmuş olsaydı, ümmî olan Arapların onun ulvî manalarını anlamaya güçleri yetmezdi. Dolayısı ile Kur’ân, parça parça inerek kolayca anlaşılması sağlanmıştır. Nitekim yukarıda da zikredilen şu âyetler aynı zamanda bu hususa da işaret etmektedirler: “İnkâr edenler: Kur’ân ona bir defada topluca indirilmeli değil miydi? dediler. Biz onu senin kalbine iyice yerleştirmek için böyle yaptık (parça parça indirdik) ve onu tane tane (ayırarak) okuduk” (Furkân (25), 32). “Biz onu, Kur’ân olarak, insanlara dura dura
okuyasın diye (âyet âyet, sûre sûre) ayırdık ve onu peyderpey indirdik” (İsrâ’ (17), 106).
3. Kur’ân, parça parça inmekle, ona inanmayanların iç yüzleri açığa çıkmıştır. Münafık ve müşrikler İslâm’a ve Müslümanlara karşı düşmanlık yapma konusunda birleşmişlerdi. Özellikle münâfıklar mü’minler için daha büyük bir tehlike oluşturuyordu. Zîrâ münâfıklar, Müslümanlarla iç içe yaşıyor, birlikte ibâdet ediyorlardı. Bu açıdan münâfıkların gizli niyetlerinin bilinmesi için Kur’ân’ın peyderpey nüzûlü gerekiyordu. Şu âyet bu hususu apaçık ortaya koymaktadır: “Münafıklar, kalplerinde olanı kendilerine haber verecek bir sûrenin müminlere indirilmesinden çekinirler. De ki: Siz alay edin!
Allah o çekindiğiniz şeyi ortaya çıkaracaktır” (Tevbe (9), 64).
4. Hz. Peygamber ve ashâbına moral kaynağı olmuştur. Hangi konuda olursa olsun vahyin devamlı olarak gelmesi, Yüce Allah tarafından Hz. Peygamber’e verilen üstün değer, destek ve yardımın devam ettiğinin açık bir göstergesiydi. Ayrıca her gelen vahiy yeni bir sevinç, heyecan ve moral kaynağı oluşturuyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Kur’ân’ı bir araya toplamak için oluşturulan heyetin başkanlığını hangi sahabe yapmıştır?

Hz. Ömer

Hz. Zeyd b. Sâbit

Hz. Ebû Bekir

Hz. Ali

Hz. Osman

Açıklama:

Kur’ân’ı bir araya toplamak için Zeyd b. Sâbit’in başkanlığında bir heyet kuruldu. Zeyd b. Sâbit’in bu işin başına geçirilmesinin nedenleri şunlardır:
1. Zeyd, uzun süre vahiy kâtipliği yapan bir kişi idi.
2. Resûlullah hayatta iken Kur’ân’ın tamamını toplamıştı.
3. Zeyd, Kur’ân’ın tamamını ezberleyen ve onu en güzel şekilde okuyan sahâbîlerden biriydi.
4. Zeyd’in kırâati, Hz. Peygamber’in son arzada Cebrâil’e sunduğu kırâat idi.
5. Zeyd, çok zeki bir kişiydi.
6. Zeyd, bütün Müslümanların güvenini kazanmış olan biriydi.
Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi vahiy ve ilham için doğru değildir?

Vahiy vasıtalı, ilham ise vasıtasız olarak tecellî eder.

Vahiy olayı son bulmuştur, ilham ise devam etmektedir.

Vahiy bağlayıcıdır, ilham ise bağlayıcı değildir.

Vahiy hususî ve cüzî, ilham ise umumî ve küllîdir.

Vahiy yoluyla elde edilen bilgiler birbirleriyle çelişmez; ilham ile elde edilen bilgiler ise birbirleriyle çelişebilir.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 52

Kürek ve kaburga kemikleri
İnce deri
Papirüs

Verilenlerden hangisi vahyin yazıldığı malzemeler arasında yer alır?

Yalnız 1

Yalnız 2

1 ve 3

2 ve 3

1, 2 ve 3

Açıklama:

Resûlullah, kendisine indirilen âyet ve sûreleri, o devirde kullanılmakta olan yazı malzemelerine yazdırıyordu. Bu malzemeler şunlardır:
1. Hurma ağacının, yaprakları, kabukları ve yapraklarının orta damarları.
2. İnce beyaz taşlar.
3. Kürek ve kaburga kemikleri.
4. İşlenmemiş deri.
5. İnce deri (rakk).
6. Çanak-çömlek parçaları.
7. Parşömen parçaları.
8. Tahtadan yapılmış levhalar.
9. Bez parçaları.
10. Papirüs.

Doğru Cevap: E

Soru 53

"Hz. Peygamber kendisine indirilen âyet ve sûreleri Allah’ın lütfuyla önce ..............."
Bu cümenin tarihi verilerle uyumlu bir bilgi vermesi için aşağıdaki seçeneklerden hangisi boşluğa getirilmelidir?

ezberler, sonra tebliğ ederdi.

tebliğ eder sonra ezberlerdi.

tebliğ ederdi.

hızlıca yazdırırdı.

yazma işini erteler, ardından ayetin nasıl karşılanacağına dair araştırma yapardı.

Açıklama:

Hz. Peygamber kendisine indirilen âyet ve sûreleri Allah’ın lütfuyla önce ezberler, sonra tebliğ ederdi.

Doğru Cevap: A

Soru 54

hangisi Kuranı bir araya toplamak için başına Zeyd b. Sabit'in geçirilmesinin sebeplerinden biridir?

Uzun süre vahiy katipliği yapmış olması

Resulullah hayatta iken Kur'an'ın tamamını hıfzetmişti

Zeyd çok zeki ve hafızası güçlü bir kişiydi

Zeyd bütün müslümanların güvenini kazanmış olan biriydi

Hepsi

Açıklama:

Şıklarda verilen bütün özellikler Kuranı bir araya toplamak için başına zeyd b. sabit in görevlendirilmesinin sebepleri arasında sayılır cevap E

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi "vahy" kelimesinin anlamlarından değildir?

İçgüdü

Seslenmek

Okumak

Emretmek

Fısıldamak

Açıklama:

Vahy, v-h-y kelimesinin mastarı olup sözlükte, gizli ve süratli bir şekilde bildirmek, seslenmek, gizli konuşmak, fısıldamak, emretmek, telkîn etmek, ilham etmek, işâret etmek, yazı yazmak, bir şeyi başkasına intikal ettirmek, elçi göndermek ve içgüdü gibi anlamlara gelmektedir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

"İlk vahy geldikten sonra, Hz. Peygamber durumu eşi Hz. Hatice ve onun amcazadesi Varaka'ya anlatmıştır. Varaka'nın ölümünü takiben bir müddet vahy kesilmiştir."
Buna göre bu kesintinin ardından geldiği rivayet edilen sûre aşağıdakilerden hangisidir?

Müddessir

İhlas

Ankebut

Felak

Ahzâb

Açıklama:

Vahyin bir müddet kesilmesinden (fetret devrinden) sonra ilk defa Müddessir sûresinin baş tarafının nâzil olduğu rivâyet edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Cebrâîl’in aslî suretiyle Hz. Peygambere göründüğünü bildiren sûreler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bakara-Tekvir-Necm

İhlas-Necm-Müddessir

Tekvir-Necm-Ahzâb

Tekvir-Necm-Müddessir

Tekvir-Nur-Müddessir

Açıklama:

Cebrâil’in aslî suretiyle vahiy getirmesi iki defa meydana gelmiştir: Birincisi, Hz. Muhammed’in peygamberliğinin başlangıcında olmuştur. Andolsun ki o Cebrâil’i apaçık ufukta görmüştür” (Tekvir (81), 23) âyeti buna işâret etmektedir. İkincisi ise, Miraç’ta Sidretu’l-Müntehâ’da vâki olmuştur. Andolsun onu, bir kez daha Sidretu’l-Müntehâ’nın yanında görmüştür” (Necm (53), 13-14) âyetleri de bu ikincisine işâret etmektedir. Resûlullah’ın Cebrâil’i, aslî suretiyle üç defa gördüğü ve bu üçüncüsünün yine Hıra mağarasında Cebrâil’in, Müddessir sûresini indirdiği esnada gerçekleştiği de rivâyet edilmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi vahiy ile ilham arasındaki farklardan değildir?

Vahiy olayı son bulmuştur, ilham ise devam etmektedir.

Vahiy vasıtasız, ilham ise vasıtalı olarak tecellî eder.

Vahiy bağlayıcıdır, ilham ise bağlayıcı değildir.

Vahiy umumî ve küllî, ilham ise hususî ve cüzîdir.

Vahiy yoluyla elde edilen bilgiler birbirleriyle çelişmez; ilham ile elde edilen bilgiler ise birbirleriyle çelişebilir.

Açıklama:

Vahiyle ilham arasında şu farklar bulunmaktadır:
1. Peygamberler kendilerine indirilen vahyin Allah katından olduğunu kesin
olarak bilirler. İlhamın kaynağı belli olmadığı için onu alanlar onun nereden geldiğini bilemezler.
2. Vahiy vasıtalı, ilham ise vasıtasız olarak tecellî eder.(B seçeneği tersini ifade etmektedir.)
3. Vahiy olayı son bulmuştur, ilham ise devam etmektedir.
4. Vahiy bağlayıcıdır, ilham ise bağlayıcı değildir.
5. Vahiy umumî ve küllî, ilham ise hususî ve cüzîdir.
6. Vahiy yoluyla elde edilen bilgiler birbirleriyle çelişmez; ilham ile elde edilen
bilgiler ise birbirleriyle çelişebilir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Hz. Peygamber seferde ve misafirlikte bulunmadığı zamanlarda iken inen vahiy çeşidi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Es-Sayfî

En-Nehârî

El-Firâşî

Es-Seferî

El-Hadarî

Açıklama:

El-Hadarî: Hz. Peygamber seferde ve misafirlikte bulunmadığı zamanlarda inen vahiylerdir. Kur’ân’ın ekserisi bu şekilde nâzil olmuştur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

"El-Vahyu’l-Muhammedî" adlı eser aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Ömer Nasuhi Bilmen

İbn Nedîm

Muhammed Hamîdullah

Muhammed Reşid Rıza

İbn Kesîr

Açıklama:

el-Vahyu’l-Muhammedî adlı eser Muhammed Reşid Rıza'ya aittir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

I. Güçlü bir hâfızaya sahip olmaları.
II. Namazda belli bir miktarda Kur’ân okumanın farz/vâcip oluşu.
III. Resûlullah’ın, Kur’ân eğitimi ve öğretimi ile bizzat ilgilenmesi.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sahâbeyi Kur’ân’ı ezberlemeye sevk eden sebeplerdendir?

I ve II

Yalnız I

II ve III

Yalnız II

I-II-III

Açıklama:

Sahâbeyi Kur’ân’ı ezberlemeye sevk eden belli başlı sebepler şunlardır:
1. Güçlü bir hâfızaya sahip olmaları.
2. Namazda belli bir miktarda Kur’ân okumanın farz/vâcip oluşu.
3. Kur’ân’ın emir ve yasaklarına uymanın gerekli olması.
4. Resûlullah’ın, Kur’ân eğitimi ve öğretimi ile bizzat ilgilenmesi.
5. Kur’ân okuyanlara verilecek sevap ve mükâfâtın büyük olması.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi, Hz. Peygamber hayatta iken Kur’ân’ın tamamını topladıkları rivâyet edilen kişilerden, değildir?

Hz. Ali

Hz. Osman

Ebû Zeyd b. Sâbit

Mu’âz b. Cebel

Ubeyd b. Mu’âviye

Açıklama:

İlgili kaynaklarda Resûlullah’ın zamanında şu kişilerin Kur’ân’ın tamamını topladıkları rivâyet edilmektedir: Ali b. Ebî Tâlib, Sa’d b. Ubeyd b. en-Nu’mân b. Amr b. Zeyd, Ebû’d-Derdâ’ Uveymir b. Zeyd, Mu’âz b. Cebel, Ebû Zeyd b. Sâbit, Zeyd b. Sâbit, Übey b. Ka’b, Ubeyd b. Mu’âviye.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Kur’ân’ı toplama faaliyetlerinin başlangıcı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Hz. Peygamber’in vefâtından bir yıl önce

Hz. Peygamber’in vefâtından bir yıl sonra

Hz. Peygamber’in vefâtından altı ay sonra

Hz. Peygamber’in vefâtından altı ay önce

Hicretten bir yıl sonra

Açıklama:

Hz. Peygamber’in vefâtından altı ay sonra başlayan Kur’ân’ı toplama faaliyeti, yaklaşık olarak bir yıl sürmüştür. Toplanan bu nüshaya Abdullah b. Mes’ûd’un teklifiyle Mushaf adı verilmiştir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Kur’ân’a, bugün ki harekeleri koyan kişi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Halil b. Ahmed

Ziyâd b. Sümeyye

Yahyâ b. Ya’mer

Nasr b. Âsım

Ebû’l-Esved ed-Dü’elî

Açıklama:

Ebû’l-Esved ed-Dü’elî’nin koyduğu bu noktalar hareke yerine konan noktalardır. İlgili kaynaklara göre bu noktalar tarihte ilk defa Ebû’l-Esved ed-Dü’elî tarafından îcâd edilmiştir. Sonra Kur’ân’a, yazılış şekilleri birbirine benzeyen harfleri birbirinden ayırmak için noktalar konmuştur. Bunları koyanın, Nasr b. Âsım veya Yahyâ b. Ya’mer olduğu rivâyet edilmektedir. (Bu noktaları her ikisinin birlikte koyduğu da nakledilmektedir). Bu tür noktalama, Nasr b. Âsım veya Yahya b. Ya’mer’in kendi îcâdları değildir. Şu anki bilgilerimize göre bunun tarihi, mîlâdî 267 yılına kadar geriye gitmektedir. Daha sonra Halil b. Ahmed Kur’ân’a, bugünkü harekeleri koymuştur."

Doğru Cevap: A

Ünite 2

Soru 1

Kur’ân kelimesinin etimolojisine bakıldığı zaman aşağıdakilerden hangisi daha kabul gören bir görüştür?

“Kur’ân” lafzı, “okumak” anlamına gelen kara’e’den türemiş, fu’lân vezninde bir kelimedir.

“Kur’ân” lafzı, çıkarıp atmak anlamına gelen kara’e’den türemiştir.

Kur’ân lafzı, sözlükte toplamak anlamına gelen kara’e’den türemiş fu’lân vezninde bir kelimedir.

Kur’ân kelimesi, sözlükte bir şeyi diğer bir şeye yaklaştırmak anlamına gelen karene fiilinden türemiştir.

Kur’ân lafzı, “karînetün” kelimesinin çoğulu ve aynı zamanda hemzesiz olan el-karâin lafzından türemiştir.

Açıklama:

“Kur’ân” lafzı, “okumak” anlamına gelen kara’e’den türemiş, fu’lân vezninde bir kelimedir: Ebu’l-Hasan Ali b. Hazm el-Lihyânî tarafından ileri sürülen bu görüş, İslâm âlimlerinin ekseriyeti tarafından kabul edilmektedir. Bu görüşü bizzat Kur’ân’ın kendisi de desteklemektedir. Öte yandan Kur’ân’da bazı sûreler isimlerini ilk kelimelerinden almışlardır. Bilindiği gibi ilk önce, Alak sûresinin ilk beş âyeti nâzil olmuştur. Bu âyetler, “Kur’ân” kelimesi ile aynı kökten gelen “ikra (oku)” emriyle başlamaktadır. Yani “ikra” lafzı, Kur’ân’ın ilk inen kelimesidir. İşte Kur’ân da ismini, bazı sûrelerinde olduğu gibi nâzil olan bu ilk kelimesinden almış olmalıdır.
Netice olarak Kur’ân lafzı, sözlükte “okumak” anlamına gelen kara’e’den türemiş ve alem-i menkûl (bir tür özel isim) olmuştur. Alem-i menkûl, esâsen özel bir isim olmayıp, başlangıçta değişik manada kullanılan, daha sonra ise, önceki manası terk edilerek belli bir şeye verilen isimdir. Bu tür özel isimlere, özel isim olmadan önceki manasına işaret etmek için “el” takısı gelebilir. İşte, Kur’ân kelimesinin başına gelen “el” takısı ma’rifelik için değil, söz konusu lafzın özel isim olmadan önceki asıl (okumak) anlamına işaret etmek içindir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Kur’ân’la Kitâb-ı Mukaddes arasındaki benzerliklerden birisidir?

Kâinatın ve insanın yaratılışı

Olaylar genellikle üçüncü şahıs tarafından anlatılması

Hâdiseler, zaman ve mekân boyutuna inilerek aktarılması

Konuşanın sürekli Allah olması

Kayda geçirilme şekli

Açıklama:

Kur’ân’la Kitâb-ı Mukaddes arasındaki farklılıkların yanı sıra başta kıssalar olmak üzere bazı konularda benzerlikler de vardır. Özellikle kâinatın ve insanın yaratılışı, cennetten çıkarılış, Nûh tufanı, Hz. İbrahim, İshak ve Ya’kub, İsrâiloğullarının tarihi, Hz. Yûsuf, Hz. Mûsâ ve onun Firavun’la mücadelesi, Mısır’dan çıkış, İsrâiloğullarının çöldeki hayatı, buzağıya tapma, Tâlût, Dâvûd ve Süleyman, çeşitli peygamberlerin tebliğ faaliyetleri, Zekeriyyâ ve oğlu Yahya, Meryem ve oğlu Îsâ ile havariler gibi konular, Kitâb-ı Mukaddes’le Kur’ân arasındaki ortak konulardır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Kur’ân’ın tamamını veya bazı sûre ya da âyetlerini öğrenip okuyan, öğreten, dinleyen, ezberleyen, hükümlerine göre amel edenlerin kazanacakları sevapları, bazı sûre yahut âyetlerin şifalı olduğunu bildiren hadisleri içeren literatür için kullanılan bir tabirdir?

Ahsenü'l-Hadis

Fezâilü’l-Kur’ân

Beyânü'l-Kur’ân

Mübeyyin

Nebe-i Azîm

Açıklama:

Fezâilu’l-Kur’ân, Kur’ân’ın tamamını veya bazı sûre ya da âyetlerini öğrenip okuyan, öğreten, dinleyen, ezberleyen, hükümlerine göre amel edenlerin kazanacakları sevapları, bazı sûre yahut âyetlerin şifalı olduğunu bildiren hadisleri içeren literatür için kullanılan bir tabirdir. Bunun için kaynaklarda “Fezâilu’l-Kur’ân”, “Sevâbu’l-Kur’ân”, “Menâfiu’l-Kur’ân” gibi terimler kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Kur’ân yaklaşık olarak kaç yılda indirilmiştir?

Açıklama:

-
Kur’ân, toptan değil, yaklaşık olarak 23 yılda peyderpey indirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Kur'an'da 6236 ayet olduğunu aşağıdakilerden hangisi ifade etmiştir?

İbn Abbas

Basralılar

Kûfeliler

Medîneliler

Şamlılar

Açıklama:

Kûr’ân’daki âyetlerin sayısı konusunda farklı rakamlar bulunmaktadır. Kur’ân’da, İbn Abbas 6216, Basralılar 6204, Medîneliler 6219, Şamlılar 6226, Kûfeliler de 6236 âyet bulunduğunu ifade etmektedirler. Bu son (6236) görüşün daha doğru olduğu belirtilmektedir. Âyetlerin sayısı hakkında bu değişik rakamların ortaya atılması, bazı âyetlerin sonlarının neresi olduğu, sûrelerin başlarında bulunan besmelelerin âyet olarak kabul edilip edilmemesi ve hurûf-ı mukatta’anın müstakil bir âyet sayılıp sayılmaması gibi konularda ileri sürülen görüşlerin farklılığından kaynaklanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Âlimlerin çoğuna göre, ilk inen âyetler aşağıdakilerden hangisidir?

Fâtiha

Tebbet

Fil

Müzzemmil

Alak

Açıklama:

-
Âlimlerin çoğuna göre, ilk inen âyetler Alak sûresinin ilk beş âyetidir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi secde ayetinin yer aldığı surelerden birisi değildir?

Nahl

Meryem

Furkân

Kadr

Fussilet

Açıklama:

-
Kur’ân’da on dört sûrede secde âyeti vardır. Bunlar şunlardır: I) Arâf (7), 206. II) Ra’d (13), 15. III) Nahl (16), 49. IV) İsrâ’ (17), 107. V) Meryem (19), 58. VI) Hac (22), 18. Şâfiî’ye göre bu sûrede iki secde vardır. Biri bu 18. âyette, diğeri de şu 77. âyettedir. Hanefîlere göre, 77. âyetteki namaz secdesidir. VII) Furkân (25), 60. VIII) Neml (27), 25. IX) Secde (32), 15. X) Sad (38), 24. XI) Fussilet (41), 37. XII) Necm (53), 62. XIII) İnşikâk (84), 21. XIV) Alak (96), 19.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdaki sûrelerden hangisi ismini başındaki hurûf-ı mukatta’a’dan almıştır?

Casiye

Duhan

Yâsîn

Şuara

Müminun

Açıklama:

Sûreler isimlerini, ilk kelimelerinden (lem yekün gibi), başlarındaki hurûf-ı mukatta’a’dan (Yâsîn gibi), kıssasını ihtivâ ettikleri şahsiyetlerden (Nûh gibi) veya topluluklardan (Münâfikûn gibi) ya da konularının birinden almışlardır.
Müminun: İnananlar Suresi, İnananların başarıya ulaşacaklarından bahsedildiğinden bu adı almıştır.
Şuara: Şairler Suresi, 224. ayetinde şairlerden söz edildiği için bu adı almıştır.
Duhan: Duman Suresi, ismini 10. ayetinde geçen duhan kelimesinden almıştır.
Casiye: Diz Çöküş Suresi, ismini 28. ayetinde geçen casiye kelimesinden alır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Yalan üzere ittifak etmeleri aklen mümkün olmayan bir topluluğun diğer bir topluluktan rivâyet ettiği kırâat aşağıdakilerden hangisidir?

Âhâd kırâat

Meşhur kırâat

Mevzû kırâat

Şâz kırâat

Mütevâtir kırâat

Açıklama:

-
Senetleri bakımından kırâatların çeşitleri şunlardır:
1. Mütevâtir kırâat: Yalan üzere ittifak etmeleri aklen mümkün olmayan bir topluluğun diğer bir topluluktan rivâyet ettiği kırâata, mütevâtir kırâat denir.
2. Meşhur kırâat: Senedi sahîh, Arap dilinin kâidelerine ve Hz. Osman döneminde çoğaltılan nüshalardan birinin hattına uygun olan, ancak tevâtür derecesine ulaşamayan kırâata, meşhur kırâat denir. Mütevâtir ve meşhûr kırâatlar ile Kur’ân okunur. Bunlara inanmak gerekir. İnkâr edilmeleri câiz değildir.
3. Âhâd kırâat: Senedi sahîh olup, ya Arapça kâidelere ya da Hz. Osman döneminde çoğaltılan nüshalardan birinin hattına uygun olmayan kırâata, âhâd kırâat denir. Bu kırâat ile okumak câiz değildir.
4. Şâz kırâat: Senedi sahîh olmayan kırâattır. Bununla da Kur’ân okumak câiz değildir.
5. Mevzû (uydurma) kırâat: Asılsız olarak yalnız okuyanına isnat edilen kırâattır. Bu kırâata göre de Kur’ân okumak câiz değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Kendisinden sonrası ile lafız ve manâ yönünden alakası bulunmayan bir kelime üzerinde yapılan vakıf aşağıdakilerden hangisidir?

Kâfî vakıf

Tam vakıf

Hasen vakıf

Kabih vakıf

Sahih vakıf

Açıklama:

Vakfın kısımları şu şekildedir:
1. Tam vakıf (vakf-ı tâm): Kendisinden sonrası ile lafız ve manâ yönünden alakası bulunmayan bir kelime üzerinde yapılan vakfa tam vakıf denir. Bu vakıf yapıldığında kırâata, kendisinden sonraki lafızla devam edilir. Tam vakıa, mutlaka vakıf yapılmalıdır, eğer yapılmazsa manânın bozulma ihtimali kuvvetlidir. Bu vakfa, vakf-ı lâzım ve vakf-ı vâcib de denmektedir.
2. Kâfî vakıf (vakf-ı kâfî): Kelâm, lafız ve manâ yönünden tamamlanmakla beraber yine de kendinden sonrası ile anlam bakımından bir alakası varsa bu tür yerlerde yapılan vakfa, kâfî vakıf denir. Vakf-ı kâfî, fâsılalarda ve âyet aralarında bulunur. Böyle bir yerde vakıf yapılmışsa kırâata kendisinden sonraki lafızla devam edilir.
3. Hasen vakıf (vakf-ı hasen): Kelâm, lafız ve manâ bakımından tamamlanmakla beraber, yine de onun kendisinden öncesi veya sonrası ile lafız yönünden bir ilgisi varsa bu vakfa, vakf-ı hasen denir. Vakf-ı hasen âyetin başında veya ortasında olabilir. Şayet âyet başı ise, vakıf yapılır ve kendisinden sonraki kelime ile kırâat sürdürülür. Eğer âyet başı değilse bu durumda, münasipse vakıf yapılan kelimeden, değilse evvelinden başlamak suretiyle okumaya devam edilir.
4. Kabih vakıf (vakf-ı kabîh): Kelâm, lafız ve manâ yönünden tamamlanmadan ve kendisinden sonraki lafız ile her iki cihetten şiddetli alakası bulunan yerde yapılan vakfa, vakf-ı kabîh denir. Vakf-ı kabîhde, kelâm tamamlanmadığı için okunandan bir manâ anlaşılmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 11

“Kur’ân’ın herhangi bir sûresinde, bir veya birkaç kelime ya da cümleden meydana gelen ve başından ve sonundan ayrılmış olan bölümler” olarak tanımlanan aşağıdakilerden hangisidir?

ayet

Mekki sure

Medeni süre

besmele

vakıf

Açıklama:

Terim olarak âyet,
“Kur’ân’ın herhangi bir sûresinde, bir veya birkaç kelime ya da cümleden meydana gelen ve başından ve sonundan ayrılmış olan bölümlere” denir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Kur’ân’ın âyetlerinin bazıları uzun, bazıları da kısadır. En uzun âyeti hangisidir?

Müdhâmmetân,

müdâyene

ve’l-fecr,

yasin

rahman

Açıklama:

Kur’ân’ın âyetlerinin bazıları uzun, bazıları da kısadır. Onun en uzun âyeti,
müdâyene âyeti denilen Bakara sûresinin 282. âyetidir. Bu konuda bir ihtilaf yoktur. Ancak en kısa âyetin hangisi olduğu konusunda ise ihtilaf vardır. Bu hususta zikredilenler şunlardır: Müdhâmmetân, ve’l-fecr, ve’l-asr, ve’d-duhâ, müddessir, rahmân ve yâsîn.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Kur’ân’da on dört sûrede secde âyeti vardır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan değildir?

İsrâ’ (17),

Meryem (19)

İnşikâk (84)

Fussilet (41)

Bakara (11)

Açıklama:

Kur’ân’da on dört sûrede secde âyeti vardır. Bunlar şunlardır: I) Arâf (7), 206. II) Ra’d (13), 15. III) Nahl (16), 49. IV) İsrâ’ (17), 107. V) Meryem (19), 58. VI) Hac (22), 18. Şâfiî’ye göre bu sûrede iki secde vardır. Biri bu 18. âyette, diğeri de şu 77. âyettedir. Hanefîlere göre, 77. âyetteki namaz secdesidir. VII) Furkân (25), 60. VIII) Neml (27), 25. IX) Secde (32), 15. X) Sad (38), 24. XI) Fussilet (41), 37. XII) Necm (53), 62. XIII) İnşikâk (84), 21. XIV) Alak (96), 19.

Doğru Cevap: E

Soru 14

“Ayetlerden -en az üç âyetten- meydana gelen, başı ve sonu bulunan müstakil Kur’ân parçası” olarak tanımlanan aşağıdakilerden hangisidir?

Ayet

secde ayeti

tilavet secdesi

süre

kıraat

Açıklama:

Terim olarak sûre, “âyetlerden -en az üç âyetten- meydana gelen,
başı ve sonu bulunan müstakil Kur’ân parçası” demektir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Kur’ân sûrelerinin tasnifinde kullanılan kriterlerden biri, surenin uzun ya da kısa oluşudur. Aşağıdaki hangisi en uzun surelerden biri değildir?

Bakara

Âl-i İmrân

Yâsîn

Nisâ

Tevbe

Açıklama:

Yasin suresi, el-Mesâni olarak tanımlanan ayet sayısı yüzden az olan surelerden birisidir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Mekkî sûrelerin özelliklerinden değildir?

İçinde “kellâ” lafzı olan,

Secde âyeti ihtiva eden,

Bakara sûresi hariç, içinde Âdem ve İblîs kıssası yer alan,

Bakara ve Âl-i İmrân sûresi hariç, başında hurûf-ı mukatta’a bulunan

Cihâda izin veren ve cihad hükümlerini beyan eden

Açıklama:

Mekkî sûrelerin özellikleri:
1. İçinde “kellâ” lafzı olan, 2. Secde âyeti ihtiva eden, 3. Bakara sûresi hariç,
içinde Âdem ve İblîs kıssası yer alan, 4. Bakara ve Âl-i İmrân sûresi hariç, başında hurûf-ı mukatta’a bulunan, 5. Bakara hariç, içinde peygamberlerin ve geçmiş milletlerin kıssaları anlatılan 6. Bazı istisnalar dışında, içinde “ey insanlar” ibaresi bulunup, “ey îmân edenler” ibaresi bulunmayan sûrelerin hepsi Mekkîdir. 7. Muhtevâ olarak: a. Mekkî sûrelerde şirke ve putperestliğe karşı bir mücadele vardır. Müşriklerin bâtıl inançları çürütülerek şirk ortadan kaldırılmaya çalışılır. b.
Tek Allah inancı, nübüvvet ve âhirete îmân esasları veciz ifadelerle anlatılır. c. İyi
ahlaka sarılmaya ve istikamete teşvik ederler. d. Âyet ve sûreler kısa, ifadeler hararetli ve vurguludur. c. Kasemlere fazla yer verilmiştir. e. Mekkî sûrelerde, rûhânî cezbeler ve tatlı mûsıkî ahenkler vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Medenî sûrelerin özelliklerinden değildir?

Secde âyeti ihtiva eden,

Ankebût sûresi hariç, içinde münafıklardan bahsedilen,

Cihâda izin veren ve cihad hükümlerini beyan eden,

Hudûd ve miras paylaşımından bahseden,

Bazı istisnalar dışında, içinde “ey îmân edenler” ibaresi bulunan

Açıklama:

Medenî sûrelerin özellikleri: 1. Ankebût sûresi hariç, içinde münafıklardan
bahsedilen, 2. Cihâda izin veren ve cihad hükümlerini beyan eden, 3. Hudûd ve
miras paylaşımından bahseden, 4. Bazı istisnalar dışında, içinde “ey îmân edenler” ibaresi bulunan, 5. İbâdât ve muâmelât konuları tafsîlatlı olarak yer alan, 6. Ehl-i kitabın batıl inançları ve yanlış davranışlarını anlatıp onları İslâm’a davet eden sûrelerin hepsi Medenîdir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi yedi harfle ilgili olarak ileri sürülen görüşlerden biri değildir?

Yedi harften maksat, meşhur yedi imamın kırâatıdır.

Yedi harften maksat, Arap kabilelerinden meşhur olan yedisinin lehçesidir.

Yedi harften maksat, yedi önemli süredir.

Yedi harften maksat, aynı manaya gelen çeşitli lafızlardır.

Yedi harften maksat, yedi vecihtir. Bu görüşü savunanlar çoktur.

Açıklama:

Yedi harf, ihtilaflı bir meseledir. Konuya dair kırk civarında görüş vardır. Bunların belli başlı olanları şunlardır:
1. Yedi harften maksat, Arap kabilelerinden meşhur olan yedisinin lehçesidir.
2. Yedi harften maksat, meşhur yedi imamın kırâatıdır.
3. Yedi harften maksat, aynı manaya gelen çeşitli lafızlardır.
4. Yedi harften maksat, yedi vecihtir. Bu görüşü savunanlar çoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Yalan üzere ittifak etmeleri aklen mümkün olmayan bir topluluğun diğer bir topluluktan rivâyet ettiği kırâata verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Mütevâtir kırâat

Âhâd kırâat

Şaz kırâat

Mevzû (uydurma) kırâat

Meşhur kırâat

Açıklama:

Mütevâtir kırâat: Yalan üzere ittifak etmeleri aklen mümkün olmayan bir
topluluğun diğer bir topluluktan rivâyet ettiği kırâata, mütevâtir kırâat
denir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Kelâm, lafız ve manâ bakımından tamamlanmakla beraber, yine de onun kendisinden öncesi veya sonrası ile lafız yönünden bir ilgisi varsa bu vakfa, verilen isin aşağıdakilerden hangisidir?

Tam vakıf (vakf-ı tâm)

İbtida

Kabih vakıf (vakf-ı kabîh)

Hasen vakıf (vakf-ı hasen)

Kâfî vakıf (vakf-ı kâfî)

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 21

Hz. Peyamber’e inen vahiylerden müteşekkil ilahî mesajlar bütününe ne ad verilir?

Kur’ân-ı Kerîm

Mekruh

Sünnet

Vacip

Farz

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm, Hz. Peyamber’e inen vahiylerden müteşekkil ilahî mesajlar bütünüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Kur’ân’ın terim anlamı şöyledir: “Kur’ân, Hz. Muhammed’e vahiyle indirilmiş, tevâtürle nakledilmiş, mushaflarda yazılmış, tilâvetiyle ibâdet edilen, bir sûresinin -dahi olsa- meydana getirilmesi için meydan okuyan, Fâtiha sûresiyle başlayıp Nâs sûresiyle sona eren, Allah’ın kelâmıdır”. Bu açıklamaya göre hangisi yanlıştır?

“Allah’ın kelâmı” ifadesiyle, insanların, meleklerin ve cinlerin sözleri tanımın
dışında kalmıştır. Çünkü Kur’ân, sadece Allah’ın kelâmıdır

“Hz. Muhammed’e vahiyle” sözü, Kur’ân’ın vahiyle sadece Hz. Peygamber’e indirildiğini ifade etmektedir. Buna göre diğer peygamberlere indirilen ilâhî kitap
ve sayfalar tarifin dışına çıkarılmıştır

“İndirilmiş” kelimesi, Allah’ın kelâmının sadece Resûlullah’a indirilen kısmını
içine alır, diğerlerini tanımın dışında bırakır.

“Tevâtürle nakledilmiş” ifadesiyle, şâz olan kırâat şekilleri ve diğer nakiller tarifin dışında bırakılmıştır. Ayrıca bu ifade, Kur’ân’ın sübûtunun kat’î olduğunu da
göstermektedir.

“Mushafarda yazılmış” sözüyle, sadece Hz. Osman döneminde yazılan Kur’ân nüshaları değl onların dışındaki nüshalarda tanıma alınmıştır.

Açıklama:

“Mushafarda yazılmış” sözüyle, Hz. Osman döneminde yazılan Kur’ân nüshaları kastedilmiştir. Onların dışındaki nüshalar tanıma alınmamıştır

Doğru Cevap: E

Soru 23

Kutsal kitaplarla ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır?

Kur’ân, Tevrat. Zebur ve İncil’i kuşatıcı bir mahiyet arzetmekte ve önceki
peygamberlere inanmayı da şart koşmaktadır.

Kur’ân ile daha önceki ilahî kitaplar arasında vahyedilme, kayda geçirilme, günümüze gelme, üslûp ve muhtevâ açısından önemli farklılıklar yoktur.

Yahudi ve Hıristiyan geleneğinde, muhafaza için ezberleme yoluna gidilmemiştir

Yahudilere göre Hz. Mûsâ kendisine gelen vahyi yazılı bir kitap haline getirerek daha sonra gelenlere teslim etmiştir.

Tevrat’ın oluşumu, Hz. Mûsâ’dan sonraki durumu, günümüze gelişi, bugünkü Tevrat’ın hangi devirde kimler tarafından yazıldığı gibi hususların ilmî açıdan kesin ispatı yapılamamaktadır.

Açıklama:

Kur’ân ile daha önceki ilahî kitaplar arasında vahyedilme,
kayda geçirilme, günümüze gelme, üslûp ve muhtevâ açısından önemli farklılıklar vardır. Kutsal kitapların korunması ve sonraki dönemlere intikalinde
hıfzetme ve yazma şeklinde iki yol kullanılmıştır. Yahudi ve Hıristiyan geleneğinde, muhafaza için ezberleme yoluna gidilmemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Kur’ân’ın tamamını veya bazı sûre ya da âyetlerini öğrenip okuyan, öğreten, dinleyen, ezberleyen, hükümlerine göre amel edenlerin kazanacakları sevapları, bazı sûre yahut âyetlerin şifalı olduğunu bildiren hadisleri içeren literatür için kullanılan tabir hangisidir?

Fezâilu’l-Kur’ân

el-Mufassal

el-Mesânî

el-Mi’ûn

es-Sebu’t-tuvel

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 25

Sözlükte, iz, açık işaret, burhân, emâre, ibret, nişâne, şaşırtıcı iş
ve mucize manasına gelen kelime hangisidir?

İlim

Kelam

Tefsir

Ayet

Hadis

Açıklama:

Âyet kelimesi sözlükte, iz, açık işaret, burhân, emâre, ibret, nişâne, şaşırtıcı iş
ve mucize manasına gelmektedir

Doğru Cevap: D

Soru 26

Âlimlerin çoğuna göre, ilk inen âyetler Alak sûresinin ilk beş âyetidir; fetret devrinden sonra da Müddessir sûresinin baş kısmı nâzil olmuştur. En son nâzil olan âyet hakkında ise görüş ayrılığı vardır. Hangisi bu ayetlerden değildir?

“Bugün size dininizi ikmal ettim, üzerinize nimetimi tamamladım ve sizin
için din olarak İslâm’ı beğendim”

“Allah’ın yardımı ve zaferi geldiği ve insanların bölük bölük Allah’ın dinine girmekte olduklarını gördüğün vakit Rabbine hamdederek O’nu tesbih et ve O’ndan mağfiret dile. Çünkü O, tevbeleri çok kabul edendir”

“Ey îmân edenler! Allah’tan korkun. Eğer gerçekten inanıyorsanız mevcut faiz
alacaklarınızı terk edin”

“Allah’a döndürüleceğiniz, sonra da herkese hak ettiğinin eksiksiz verileceği ve
kimsenin haksızlığa uğratılmayacağı bir günden sakının”

“Muhakkak ki Allah, adaleti, iyiliği, akrabaya yardım etmeyi emreder, çirkin işleri, fenalık ve azgınlığı da yasaklar. O, düşünüp tutasınız diye size öğüt veriyor”

Açıklama:

Kur’ân, toptan değil, yaklaşık olarak 23 yılda peyderpey indirilmiştir. Bazen bir sûreye aradan uzun bir zaman geçtikten sonra nâzil olan birtakım âyetler yerleştirilmiştir. Nâzil olan bütün âyetler, bizzat Hz. Peygamber’in göstermiş olduğu yerlere yazdırılmışlardır. Dolayısı ile âyetlerin tertîbi tevkîfîdir, yani vahye dayanmaktadır. Bu konuda herhangi bir ihtilaf yoktur. Âyetlerin tertibinin tevkîfî olduğuna dair birçok rivâyet vardır. Meselâ Osman b. Ebî’l-Âs şu hâdiseyi aktarmaktadır: “Bir gün Hz. Peygamber’le beraber otururken o, birden bakışlarını bir noktaya dikti ve sonra doğrulup: “Cebrâil bana geldi ve “muhakkak ki Allah, adaleti, iyiliği, akrabaya yardım etmeyi emreder, çirkin işleri, fenalık ve azgınlığı da yasaklar. O, düşünüp tutasınız diye size öğüt veriyor” (Nahl (16), 90) âyetini, ait olduğu sûrenin şurasına yerleştirmemi açıkça istedi” buyurdu”
"Bugün size dininizi ikmal ettim, üzerinize nimetimi tamamladım ve sizin
için din olarak İslâm’ı beğendim”, “Allah’ın yardımı ve zaferi geldiği ve insanların bölük bölük Allah’ın dinine girmekte olduklarını gördüğün vakit Rabbine hamdederek O’nu tesbih et ve O’ndan mağfiret dile. Çünkü O, tevbeleri çok kabul edendir”,
“Ey îmân edenler! Allah’tan korkun. Eğer gerçekten inanıyorsanız mevcut faiz alacaklarınızı terk edin” ve “Allah’a döndürüleceğiniz, sonra da herkese hak ettiğinin eksiksiz verileceği ve kimsenin haksızlığa uğratılmayacağı bir günden sakının” bu ayetlerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Yüksek rütbe, mevki, şeref, yüksek bina, sûr gibi manalara gelen kelime hangisidir?

Ayet

Sure

Hadis

Kelam

Tefsir

Açıklama:

Sûre sözlükte, yüksek rütbe, mevki, şeref, yüksek bina, sûr gibi manalara gelir. Çoğulu suver’dir. Terim olarak sûre, “âyetlerden -en az üç âyetten- meydana gelen, başı ve sonu bulunan müstakil Kur’ân parçası” demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

“el-ehrufu’s-seb’a” içerisindeki "Ehruf" hangi kelimenin çoğuludur?

Harf

Cümle

Sözcük

Sözcük öbeği

İmla

Açıklama:

Yedi harf yani, “el-ehrufu’s-seb’a”, iki kelimeden meydana gelmiştir. “Ehruf ” sözlükte, bir şeyin ucu ve kenarı, sivri ve keskin kısmı, vecih, üslup, kırâat ve lügat anlamlarına gelen “harf ” kelimesinin çoğuludur.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Sadece Sudan’ın bir kısmında okunmakta olan kıraat hangisidir?

Ebû Amr’ın kırâatı

Nâfi kırâatı

Mütevâtir kırâat

Âhâd kırâat

Şâz kırâat

Açıklama:

Ebû Amr’ın kırâatı: Sadece Sudan’ın bir kısmında okunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Kelâm, lafız ve manâ bakımından tamamlanmakla beraber, yine de onun kendisinden öncesi veya sonrası ile lafız yönünden bir ilgisi varsa bu vakfa ne denir?

Hasen vakıf

Kabih vakıf

Kâfî vakıf

Tam vakıf

vakf-ı kabîh

Açıklama:

Hasen vakıf (vakf-ı hasen): Kelâm, lafız ve manâ bakımından tamamlanmakla beraber, yine de onun kendisinden öncesi veya sonrası ile lafız yönünden bir ilgisi varsa bu vakfa, vakf-ı hasen denir. Vakf-ı hasen âyetin başında veya ortasında olabilir. Şayet âyet başı ise, vakıf yapılır ve kendisinden
sonraki kelime ile kırâat sürdürülür. Eğer âyet başı değilse bu durumda,
münasipse vakıf yapılan kelimeden, değilse evvelinden başlamak suretiyle
okumaya devam edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi ''Kur'an'' kelimesinin etimolojisi için müsteşriklerin öne sürdüğü görüştür?

“Kur’ân” lafzı, çıkarıp atmak anlamına gelen kara’e’den türemiiştiir.

“Kur’ân” lafzı, “okumak” anlamına gelen kara'e’den türemiiştir.

Kur’ân” lafzı, keryânî - kiiryânî keliimeleriinden alınmıştır.

Kur’ân lafzı, sözlükte toplamak anlamına gelen kara’e’den türemiştir.

Kur’ân lafzı, “karînetün” keliimesiiniin çoğulu ve aynı zamanda hemzesiiz olan “el-karâiin” lafzından türemiiştiir.

Açıklama:

Şiimdii de müsteşriikleriin “Kur’ân” lafzının köküne daiir görüşleriinii iinceleyeliim. Schwally, Wellhausen ve Horovitz gibi oryantaliistlere göre “Kur’ân” lafzı Süryaniice veya İbrâniice, keryânî - kiiryânî keliimeleriinden alınmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Kur'an-ı Kerim'in, ''Kur'an'' kelimesi dışında kaç tane daha isminin olduğu bildirilmektedir?

Açıklama:

Kur’ân’ın, el-Kiitâb, Ümmü’l-Kiitâb, el-Furkân, el-Mesânî, en-Nûr, ez-Ziikr, el-Hüdâ, eş-Şiifâ, Sıdk ve el-Hak giibii 55 iismiiniin olduğu biilidiiriilmektediir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Kur'an-ı Kerim'in terim anlamında rastlanan 'tevatürle nakledilmiş' ifadesi ne anlama gelmektedir?

Kur’ân’ın sübûtunun kat’î olduğunu göstermektediir.

Allah’ın kelâmının sadece Resûlullah’a iindiiriilen kısmını iiçiine alır, diiğerleriini tanımın dışında bırakır.

Kur’ân’ın vahiiyle sadece Hz. Peygamber’e iindiiriildiiğiinii iifade etmektediir.

İinsanların, melekleriin ve ciinleriin sözlerii tanımın dışında kalmıştır.

Hz. Osman dönemiinde yazılan Kur’ân nüshaları kastediilmiiştiir.

Açıklama:

“Tevâtürle nakledilmiş” iifadesiiyle, şâiz olan kırâat şekiilleri ve diiğer nakiiller tariifiin dışında bırakılmıştır. Ayrıca bu iifade, Kur’ân’ın sübûtunun kat’î olduğunu da göstermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Kur’ân’ın tamamını veya bazı sûre ya da âyetleriinii öğreniip okuyan, öğreten, diinleyen, ezberleyen, hükümleriine göre amel edenleriin kazanacakları sevapları, bazı sûre yahut âyetleriin şiifalı olduğunu biildiiren hadiislerii iiçeren liiteratür iiçiin kullanılan tabiir aşağıdakilerden hangisidir?

Fezâilu’l-Kur’ân

Kiitâb-ı Mukaddes

Sure

Ayet

Ehruf

Açıklama:

Fezâilu’l-Kur’ân, Kur’ân’ın tamamını veya bazı sûre ya da âyetleriinii öğreniip okuyan, öğreten, diinleyen, ezberleyen, hükümleriine göre amel edenleriin kazanacakları sevapları, bazı sûre yahut âyetleriin şiifalı olduğunu biildiiren hadiislerii iiçeren liiteratür iiçiin kullanılan bir tabiirdir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Kur’ân’ın herhangii biir sûresiinde, biir veya biirkaç keliime ya da cümleden meydana gelen ve başından ve sonundan ayrılmış olan bölümlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Sure

Hadis

Sünnet

Ayet

Ehruf

Açıklama:

Terim olarak ayet: ''Kur’ân’ın herhangii biir sûresiinde, biir veya biirkaç keliime ya da cümleden meydana gelen ve başından ve sonundan ayrılmış olan bölümler'' denir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

I.Müdhâmmetân
II.Ve'l-fecr
III.Allahus'Samed
IV.Ve'l-asr
Verilenlerden hangisi Kur'an-ı Kerim'in en kısa ayetleri arasında gösterilebilir?

II ve IV

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Kur’ân’ın en kısa âyetinin hangisi olduğu konusunda ihtilaf vardır. Bu hususta zikredilenler şunlardır: Müdhâmmetân, ve’l-fecr, ve’l-asr, ve’d-duhâ, müddessir, rahmân ve yâsîn. Dolayısıyla İhla suresinin 2. ayeti bunlar arasında yer almadığı için E şıkkı doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Kur'an'da yer alan aşağıdaki surelerin hangisinde secde ile ilgili bir ayet bulunmaz?

Meryem

Bakara

Neml

Arâf

Alak

Açıklama:

Kur'an'da on dört sûrede secde âyeti vardır. Bunlar şunlardır: I) Arâf (7), 206. II) Ra’d (13), 15. III) Nahl (16), 49. IV) İsrâ’ (17), 107. V) Meryem (19), 58. VI) Hac (22), 18. Şâfiî’ye göre bu sûrede iikii secde vardır. Biri bu 18. âyette, diğeri de şu 77. âyettedir. Hanefîlere göre, 77. âyetteki namaz secdesidir. VII) Furkân (25), 60. VIII) Neml (27), 25. IX) Secde (32), 15. X) Sad (38), 24. XI)Fussiilet (41), 37. XII) Necm (53), 62. XIII) İnşiikâk (84), 21. XIV)Alak (96), 19.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Kur'an'da bir sure en az kaç ayetten meydana gelir?

Açıklama:

Teriim olarak sûre, “âyetlerden -en az üç âyetten- meydana gelen, başı ve sonu bulunan müstakil Kur’ân parçası” demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Kur'an okumaları üzerine bahsedilen yedi harf konusunda;

Yedi harften maksat, meşhur yedi imamın kırâatıdır.

Yedi harften maksat, Arap kabilelerinden meşhur olan yedisinin lehçesidir.

Yedi harften maksat, yedi vecihtir.

görüşlerinden hangisi en zayıf olandır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Yedi harf, ihtilaflı bir meseledir. Konuya dair kırk civarında görüş vardır. Bunların belli başlı olanları şunlardır:
1. Yedi harften maksat, Arap kabilelerinden meşhur olan yedisinin lehçesidir. Bu kabileler Kureyş, Kinâne, Huzeyl, Hevâzin, Sekîf, Yemen ve Temim’dir. Ancak bu kabîlelerin hangileri olduğu konusu ihtilaflıdır.
2. Yedi harften maksat, meşhur yedi imamın kırâatıdır. Ancak bu görüş en zayıf olan görüştür. Çünkü yedi harf meselesi gündeme geldiğinde henüz yedi kırâat ortada yoktu.
3. Yedi harften maksat, aynı manaya gelen çeşitli lafızlardır.
4. Yedi harften maksat, yedi vecihtir. Bu görüşü savunanlar çoktur.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Ebû Zekeriyyâ’ Yahyâ b. Ziyâd el-Ferrâ’ya göre Kur'an kelimesi nereden türemiştir?

Kur’ân lafzı, “karînetün” kelimesinin çoğulu ve aynı zamanda hemzesiz olan “el-karâin/القرائن” lafzından türemiştir.

Kur’ân kelimesi, sözlükte bir şeyi diğer bir şeye yaklaştırmak anlamına gelen karene قرن/fiilinden türemiştir.

“Kur’ân” lafzı, çıkarıp atmak anlamına gelen kara’e’den türemiştir

“Kur’ân” lafzı, “okumak” anlamına gelen kara’e’den türemiş, fu’lân vezninde bir kelimedir.

Kur’ân lafzı, sözlükte toplamak anlamına gelen kara’e’den türemiş fu’lân vezninde bir kelimedir.

Açıklama:

Kur’ân lafzı, “karînetün” kelimesinin çoğulu ve aynı zamanda hemze- siz olan “el-karâin/القرائن” lafzından türemiştir. Bu görüşü Ebû Zekeriyyâ’ Yahyâ b. Ziyâd el-Ferrâ’ ileri sürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Şafiî ve taraftarlarına göre “Kur’ân lafzı...

“Kur’ân” lafzı, çıkarıp atmak anlamına gelen kara’e’den türemiştir.

Hemzeli değildir, türememiştir.

Kur’ân lafzı, sözlükte toplamak anlamına gelen kara’e’den türemiş fu’lân/ vezninde bir kelimedir.

“Kur’ân” lafzı, “okumak” anlamına gelen kara’e’den türemiştir.

Kur’ân lafzı, hemzesiz olan “el-karâin/القرائن” lafzından türemiştir.

Açıklama:

Şafiî ve tara arlarına göre “Kur’ân lafzı hemzeli değildir; “el/ال” ile ma’rife yapılmış ve mürteceldir (bir tür özel isimdir); Hz. Peygamber’e inen kelâma özel isim olarak konmuştur, türememiş, kara’e/قرأ’den de alınmamıştır, şayet kara’e’den alınmış olsaydı her okunan şeyin Kur’ân olması gerekirdi”.

Doğru Cevap: B

Soru 42

"Kur’ân, insanlar için basîret nurları, kesin inanan bir toplum için hidâyet ve rahmettir" ayetiyle ne anlatılmak istenmiştir?

Kur'an'ın gönderiliş şekli

Kur'an'ın kime gönderildiği

Kur'an'ın gönderiliş amacı

Kur'an'ın gönderilme süreci hakkında bilgi

Kur'an'ın müminler için müjdelediği mükafatlar

Açıklama:

Gönderiliş amacı olan bu aslî görev ve hedefini pek çok âyetinde açıkça dile getirmiştir. Bunlardan bazıları şunlardır: “Kur’ân, insanlar için basîret nurları, kesin inanan bir toplum için hidâyet ve rahmettir”

Doğru Cevap: C

Soru 43

Hangi dönemde inen âyet ve sûrelerde, Yahudiler ve Ehl-i kitaba karşı oldukça yumuşak ifadeler yer almaktadır?

Mekke döneminin başında

Mekke döneminin sonunda

Medine dönemininin başında

Medine döneminin sonunda

Her iki dönemde de

Açıklama:

Medîne döneminin başlangıcında nâzil olan âyet ve sûrelerde, Yahudiler ve Ehl-i kitaba karşı oldukça yumuşak ifadeler yer almaktadır. Ancak hicretten yaklaşık bir yıl sonra Müslümanlarla Yahudiler arasında problemler ortaya çıkmaya ve buna paralel olarak âyetlerin üslûbu da giderek sertleşmeye başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Kur’ân’la Kitâb-ı Mukaddes arasındaki benzerliklerden birisi değildir?

Kâinatın ve insanın yaratılışı

Cennetten çıkarılış

İsrâiloğullarının tarihi

Teslis inancı

Hz. Mûsâ ve onun Firavun’la mücadelesi

Açıklama:

Özellikle kâinatın ve insanın yaratılışı, cennetten çıkarılış, Nûh tufanı, Hz. İbrahim, İshak ve Ya’kub, İsrâiloğullarının tarihi, Hz. Yûsuf, Hz. Mûsâ ve onun Firavun’la mücadelesi, Mısır’dan çıkış, İsrâiloğullarının çöldeki hayatı, buzağıya tapma, Tâlût, Dâvûd ve Süleyman, çeşitli peygamberlerin tebliğ faaliyetleri, Zekeriyyâ ve oğlu Yahya, Meryem ve oğlu Îsâ ile havariler gibi konular, Kitâb-ı Mukaddes’le Kur’ân arasındaki ortak konulardır.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Kur’ân’ın tamamını veya bazı sûre ya da âyetlerini öğrenip okuyan, öğreten, dinleyen, ezberleyen, hükümlerine göre amel edenlerin kazanacakları sevapları, bazı sûre yahut âyetlerin şifalı olduğunu bildiren hadisleri içeren literatür için kullanılan tabir nedir?

Fezâilu’l-Kur’ân

Kelamullah

Siyer

Müjde

Mükafat

Açıklama:

Fezâilu’l-Kur’ân, Kur’ân’ın tamamını veya bazı sûre ya da âyetlerini öğrenip okuyan, öğreten, dinleyen, ezberleyen, hükümlerine göre amel edenlerin kazanacakları sevapları, bazı sûre yahut âyetlerin şifalı olduğunu bildiren hadisleri içeren literatür için kullanılan bir tabirdir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

sözlükte, iz, açık işaret, burhân, emâre, ibret, nişâne, şaşırtıcı iş ve mucize manasına gelen sözcük hangisidir?

Hadis

Ayet

Sure

Vahiy

Besmele

Açıklama:

Âyet kelimesi sözlükte, iz, açık işaret, burhân, emâre, ibret, nişâne, şaşırtıcı iş ve mucize manasına gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Ayetlerin tertîbi neye dayanmaktadır?

Konulara dayanmaktadır.

İniş sırasına dayanmaktadır.

Vahye dayanmaktadır.

Uzunluklarına dayanmaktadır.

Kıyasa dayanmaktadır.

Açıklama:

Nâzil olan bütün âyetler, bizzat Hz. Peygamber’in göstermiş olduğu yerlere yazdırılmışlardır. Dolayısı ile âyetlerin tertîbi tevkîfîdir, yani vahye dayanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

“Hz. Muhammed’e vahiyle indirilmiş, tevâtürle nakledilmiş, mushaflarda yazılmış, tilâvetiyle ibâdet edilen, bir sûresinin -dahi olsa- meydana getirilmesi için meydan okuyan, Fâtiha sûresiyle başlayıp Nâs sûresiyle sona eren, Allah’ın kelâmıdır” şeklinde tanımlanan terim hangisidir?

Kur-an

tefsir

meal

ayet

hadis

Açıklama:

“Kur’ân, Hz. Muhammed’e vahiyle indirilmiş, tevâtürle nakledilmiş, mushaflarda yazılmış, tilâvetiyle ibâdet edilen, bir sûresinin -dahi olsa- meydana getirilmesi için meydan okuyan, Fâtiha sûresiyle başlayıp Nâs sûresiyle sona eren, Allah’ın kelâmıdır”.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Kur-an'ın terim anlamındaki unsurlardan “Tevâtürle nakledilmiş” ifadesiyle ne ifade edilmektedir?

insanların, meleklerin ve cinlerin sözleri tanımın dışında kalmıştır

şâz olan kırâat şekilleri ve diğer nakiller tarifin dışında bırakılmıştır

Allah’ın kelâmının tamamını tanımın içine almaz

Hz. Osman döneminde yazılan Kur’ân nüshaları kastedilmiştir

Allah’ın kelâmının sadece Resûlullah’a indirilen kısmını içine alır, diğerlerini tanımın dışında bırakır

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 50

“Kur’ân’ın herhangi bir sûresinde, bir veya birkaç kelime ya da cümleden meydana gelen ve başından ve sonundan ayrılmış olan bölümler” olarak tanımlanan hangisidir?

hadis

ayet

besmele

sure

Kur-an

Açıklama:

“Kur’ân’ın herhangi bir sûresinde, bir veya birkaç kelime ya da cümleden meydana gelen ve başından ve sonundan ayrılmış olan bölümlere” denir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Ayetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Nâzil olan bütün âyetler, bizzat Hz. Peygamber’in göstermiş olduğu yerlere yazdırılmamışlardır.

Ayetlerin tertîbi tevkîfîdir, yani vahye dayanmaktadır.

Kûr’ân’daki âyetlerin sayısı konusunda farklı rakamlar bulunmaktadır.

Kuran'ın en uzun âyeti, müdâyene âyeti denilen Bakara sûresinin 282. âyetidir.

Âlimlerin çoğuna göre, ilk inen âyetler Alak sûresinin ilk beş âyetidir.

Açıklama:

Nâzil olan bütün âyetler, bizzat Hz. Peygamber’in göstermiş olduğu yerlere yazdırılmışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

“Ayetlerden -en az üç âyetten- meydana gelen, başı ve sonu bulunan müstakil Kur’ân parçası” olarak tanımlanan aşağıdakilerden hangisidir?

ayet

besmele

sure

secde

tefsir

Açıklama:

Terim olarak sûre, “âyetlerden -en az üç âyetten- meydana gelen,
başı ve sonu bulunan müstakil Kur’ân parçası” demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Surelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Pek çok sûre tam olarak bir defada, bir kısmı da parça parça vahyedilmiştir.

Kur’ân’da 115 sûre vardır.

Sûrelerin en uzunu, 286 âyeti olan Bakara sûresi, en kısası ise, 3 âyetten oluşan Kevser sûresidir.

Sûrelerin tamamının tertibi Hz. Peygamber’e dayanmaktadır.

Açıklama:

Kur’ân’da 114 sûre vardır. Bu 114 sûrenin, Übey b. Ka’b’a göre 87’si Mekkî,
27’si ise Medenîdir. Mısır Kralı Fuâd’ın ilmî bir heyete tetkik ettirerek bastırdığı Mushaf ’a göre ise sûrelerin 86’sı Mekkî, 28’i Medenîdir (Mekkî-Medenî
sûreler konusu aşağıda ele alınacaktır).

Doğru Cevap: B

Soru 54

“Kur’ân’ın kelimelerinin eda keyfiyetlerini ve ihtilaarını nakledenlerine isnat ederek bilmektir” şeklinde tanımlanan hangisidir?

sure

ayet

besmele

kıraat

tefsir

Açıklama:

Kırâat, “Kur’ân’ın kelimelerinin eda keyfiyetlerini ve ihtilaarını nakledenlerine
isnat ederek bilmektir”. Konusu: Telauzlarındaki ihtilaf ve edâlarındaki keyfiyet
bakımından Kur’ân’ın kelimeleridir. Gayesi: Mütevâtir kırâatların zabt melekesini
elde etmektir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

'Kendisinden sonrası ile lafız ve manâ yönünden alakası bulunmayan bir kelime üzerinde yapılan vakıf' olarak tanımlanan vakıf türü hangisidir?

Kafi vakıf

Hasen vakıf

Kabih vakıf

Tam vakıf

Yarım vakıf

Açıklama:

Kendisinden sonrası ile lafız ve manâ yönünden alakası bulunmayan bir kelime üzerinde yapılan vakfa tam vakıf denir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Kur’ân yaklaşık olarak kaç yılda indirilmiştir?

Açıklama:

Kur’ân, toptan değil, yaklaşık olarak 23 yılda peyderpey indirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Âlimlerin çoğuna göre, ilk inen âyetler aşağıdakilerden hangisidir?

Fatiha

Tebbet

Fil

Muzzemmil

Alak

Açıklama:

Âlimlerin çoğuna göre, ilk inen âyetler Alak sûresinin ilk beş âyetidir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Fezâilu’l-Kur’ân

Mübhemâtu’l-Kur’ân

Müşkilu’l-Kur’ân

Aksâmu’l-Kur’ân

Müteşâbihu’l-Kur’ân

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 59

Sadece Sudan’ın bir kısmında okunmakta olan kıraat hangisidir?

Ebû Amr’ın kırâatı

Nâfi kırâatı

Mütevâtir kırâat

Âhâd kırâat

Şâz kırâat

Açıklama:

Ebû Amr’ın kırâatı: Sadece Sudan’ın bir kısmında okunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Kur'an'da bir sure en az kaç ayetten meydana gelir?

Açıklama:

Terim olarak sûre, “âyetlerden -en az üç âyetten- meydana gelen, başı ve sonu bulunan müstakil Kur’ân parçası” demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Şafiî ve taraftarlarına göre “Kur’ân lafzı.........Boşluğa gelmesi gereken cümle hangi şıkta doğru verilmiştir?

“Kur’ân” lafzı, çıkarıp atmak anlamına gelen kara’e’den türemiştir.

Hemzeli değildir, türememiştir.

Kur’ân lafzı, sözlükte toplamak anlamına gelen kara’e’den türemiş fu’lân/ vezninde bir kelimedir.

“Kur’ân” lafzı, “okumak” anlamına gelen kara’e’den türemiştir.

Kur’ân lafzı, hemzesiz olan “el-karâin/القرائن” lafzından türemiştir.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 62

İbn Abbas'a göre Kur'an'da kaç ayet bulunmaktadır?

6216

6204

6219

6226

6236

Açıklama:

Kûr’ân’daki âyetlerin sayısı konusunda farklı rakamlar bulunmaktadır. Kur’ân’da, İbn Abbas 6216, Basralılar 6204, Medîneliler 6219, Şamlılar 6226, Kûfeliler de 6236 âyet bulunduğunu ifade etmektedirler.

Doğru Cevap: A

Soru 63

“Kur’ân’ın herhangi bir sûresinde, bir veya birkaç kelime ya da cümleden meydana gelen ve başından ve sonundan ayrılmış olan bölümler” olarak tanımlanan hangisidir?

Hadis

Ayet

Besmele

Sure

Makam

Açıklama:

“Kur’ân’ın herhangi bir sûresinde, bir veya birkaç kelime ya da cümleden meydana gelen ve başından ve sonundan ayrılmış olan bölümlere” denir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

“Ayetlerden -en az üç âyetten- meydana gelen, başı ve sonu bulunan müstakil Kur’ân parçası” olarak tanımlanan aşağıdakilerden hangisidir?

Ayet

Sure

Besmele

Makam

Secde

Açıklama:

Terim olarak sûre, “âyetlerden -en az üç âyetten- meydana gelen,
başı ve sonu bulunan müstakil Kur’ân parçası” demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

“Kur’ân’ın kelimelerinin eda keyfiyetlerini ve ihtilaflarını nakledenlerine
isnat ederek bilmektir” şeklinde tanımlanan hangisidir?

Sure

Ayet

Makam

Kıraat

Secde

Açıklama:

Kırâat, “Kur’ân’ın kelimelerinin eda keyfiyetlerini ve ihtilafarını nakledenlerine
isnat ederek bilmektir”. Konusu: Telaffuzlarındaki ihtilaf ve edâlarındaki keyfiyet
bakımından Kur’ân’ın kelimeleridir. Gayesi: Mütevâtir kırâatların zabt melekesini
elde etmektir.

Doğru Cevap: D

Ünite 3

Soru 1

Kur’an’ın bütünlüğü içerisinde te’vil kavramının geldiği anlamlardan hangisi aşağıda verilen seçeneklerde doğru olarak verilmiştir?

İhya etmek

Bildirmek

Vazgeçme

Zikir

Sonuç

Açıklama:

‘Sonuç’ anlamı Te’vil sözcüğünün Kur’an’da geldiği manalardan biridir

Doğru Cevap: E

Soru 2

Kur’an'ın yorumu için en uygun te’vil yöntemi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İşari te’vil

Beyânı te’vil

İhlası te’vil

İrfânı te’vil

Burhani te’vil

Açıklama:

Te’vil tarzlarından Kur’an yorumu için en uygun olanı Beyanı Te’vil’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde tefsir ile te’vil arasındaki herhangi bir farktan bahsedilmemektedir?

Tefsir soyut, te’vil somut kavramlar içermektedir

Tefsir ilahi beyanlara, tevil bireysel içtihatlara dayalıdır

Tefsir, genelde ayetlerin lafızlarında, te’vil ise manalarında görülmektedir

Tefsir hakikat yoluyla lafızların zahiri manalarında, te’vil ise onların içsel manalarında belirmektedir

Te’vil çoğunlukta semavi kitaplarda kullanılır, tefsir ise bu kitaplarda kullanıldığı gibi bunların dışındaki kitaplarda da kullanılmaktadır

Açıklama:

Tefsirin soyut ve te’vil somut kavramlar içerdiğini söylemek aralarında böyle bir fark olduğunu göstermez.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıda verilen şıkların hangisinde müfessirliğin en önemli kriterlerinden birisi paylaşılmıştır?

İyi bir diksiyona sahip olmalı

Ezber gücü yüksek olmalı

İradesine hakim biri olmalı

Kamil bir imana sahip olmalı

Mücadeleci bir yapıya sahip olmalı

Açıklama:

Süyûtî bu konuda bilgi verirken müfessirde aranan ilk kriterin sağlam ve sahih bir inanç olduğunu söyler.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde tefsirin konusu açık bir şekilde verilmiştir?

Melekler

Fıkıh

Hz. Peygamber

Kur’an-ı Kerim

Cinler

Açıklama:

Tefsirin konusu ‘Kur’an’dır’.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdaki şıkların hangisinde tefsir ilminin gayesi net bir şekilde belirtilmiştir?

Kur’an’ın sahip olduğu bilgileri yorumlamak

Kur’an’da bulunan gizli manaları belirlemek

Kur’an’ın içerdiği nükteli ifadeleri betimlemek

Kur’an’da bulunan yüce manaları açıklığa kavuşturmak

Kur’an’ın anlamsal olarak incelenmesini sağlamak

Açıklama:

Tefsîr ilminin de tıpkı diğer ilimler gibi bir konusu ve gayesi vardır. Onun konusu Kur’ân, gayesi de Kur’ân’ın içerdiği yüce manaları ve hakikatleri araştırıp ortaya çıkarmak ve insanın bu hakikatlere göre bir hayat sürmesini sağlamaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Kur’an’ı tefsir etmeyi zorunlu kılan hususlardan herhangi birine yer verilmiştir?

Bazı ayetlerin açık ve anlaşılabilir nitelikte olmadığı

Kur’an’ı zihinde tutmanın zorluğu

Kur’an’ı kavramanın kolay olmaması

Kur’an’da verilen mesajların derin manalar içermesi

Ku’an’ın her kesime ulaşmasının sağlanamaması

Açıklama:

Kur'an'ın bütün âyetleri muhkem yani tefsîre ihtiyaç göstermeyecek derecede açık ve anlaşılabilir nitelikte değildir. Bir kısmı böyle olmakla beraber bir kısmı da tefsîre ihtiyaç duyacak âyetlerden oluşmaktadır. İşte bu özelliği sebebiyle söz konusu kitabın tefsîr edilmesi elbette ki zarurîdir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıda verilen seçeneklerin hangisinde Kur’an’dan kaynaklanan öznelliğin sebeplerinden birisine yer verilmiştir?

Kur’an’ın tüm insanlığa seslenmesine rağmen onu yorumlarken kişisel yaklaşımlarda bulunulması

Kur’an’ı Kerimin gönderilen son mukaddes kitap olması

Kur’an’ı Kerimin derin manalar okyanusuna sahip olması

Kur’an’ın Arapça olarak indirilmesi

Kur’an’ın sadece Müslümanlara değil tüm insanlığa indirilmiş olması

Açıklama:

Esasen Kur’ân, bütün insanlığa hitap etmektedir. Yani Kur’ân aynı zaman- da bilgi, kültür ve anlayış seviyesi itibariyle sıradan insanlardan filozo ara, bilim ve fikir adamlarına kadar geniş bir kitleyi muhatap almaktadır. Kısacası Kur’ân’la uğraşan her insan kendi gerçeği doğrultusunda onda bir şeyler bulabilmektedir. Bir başka ifadeyle Kur’ân her muhatabı farklı bir açıdan kendisine çekmektedir. Bu da onun bir din ve ahlâk kitabı olarak bütün insanlığı kucaklama hedefinin bir göstergesidir. Böyle olması sebebiyledir ki Kur’ân’ın anlam boyutuyla ilgilenen herkes gerek anlama gerekse yorumlama konusunda kişisel tercih ve yaklaşımlarda bulunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıda verilen seçeneklerin hangisinde Müfessirden kaynaklanan öznelliğin sebeplerinden birisine yer verilmiştir?

Medeni hallerinin değişiklik göstermesi

Aralarında cinsiyet farklılığının bulunması

Karakter özelliklerinin çeşitliliği

Dünya görüşlerinin aynı olamaması

Bilgi birikimlerinin farklılık göstermesi

Açıklama:

İslâm bilginleri, müfessirlerin belli bir bilgi birikimine ve güçlü bir altyapıya sahip olmalarının gereğine işaret etmişlerdir. Zira bu konudaki yetersizlik müfessiri öznel tecrübe bakımından etkilemektedir. Doğal olarak bu da Kur’ân yorumunda farklılığa yol açmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Tefsirin aşağıdaki seçeneklerde verilen ilim dallarından hangisiyle doğrudan bir bağlantısının bulunduğu söylenemez?

Hadis

Fıkıh

Kıraat

Siyer

Tarih

Açıklama:

Tefsîrin, hadis, fıkıh, kelâm, siyer, tarih ve ahlâk ilminden ibarettir. Bu nedenle tefsirin bu alanlarla doğrudan bir ilişkisinin olduğu söylenebilir. Fakat, kıraat ilmi ise Kur'an'ı Kerim'in sesli okunuşuyla ilgili bir alan olduğundan tefsirle doğrudan bir bağlantısının bulunduğunu söyleyemeyiz.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Kur’ân âyetlerini Arap dili ve edebiyatı açısından tahlile tâbi tutup kastedilen manayı tespit etmek olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Meâl

Müfessir

Tefsîr

Tercüme

Te’vîl

Açıklama:

Tefsîr kavram olarak da kısaca, “Kur’ân âyetlerini Arap dili ve edebiyatı açısından tahlile tâbi tutup kastedilen manayı tespit etmek” diye tanımlanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

I. Sebep
II. Sonuç
III. Rüyâ tabiri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri te’vîl kelimesinin Kur’ân bütünlüğü içerisinde ifade ettiği farklı anlamlardandır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Te’vîl kelimesi Kur’ân bütünlüğü içerisinde farklı anlamlar ifade etmektedir:
1. Tefsîr
2. Sebep
3. Sonuç
4. Rüyâ tabiri

Doğru Cevap: E

Soru 13

1. Te’vîle esas olan mananın, mecâz yoluyla da olsa lafzın kendisine delâlet
ettiği manalardan farklı olması lazımdır.
2. Te’vîlin anlam yönüyle açık bir âyete ters düşmemesi gereklidir.
3. Lafzın ilk anda akla gelen zâhirî anlamının dışında başka bir mananın verilmesine imkân tanıyan dînî bir delile dayanması zorunludur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri te’vîl şartlarındandır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Göz önünde bulundurulması gereken şartlar:
1. Te’vîle esas olan mananın, mecâz yoluyla da olsa lafzın kendisine delâlet ettiği manalardan olması lazımdır.
2. Te’vîlin anlam yönüyle açık bir âyete ters düşmemesi gereklidir.
3. Lafzın ilk anda akla gelen zâhirî anlamının dışında başka bir mananın verilmesine imkân tanıyan dînî bir delile dayanması zorunludur.

Doğru Cevap: E

Soru 14

I. Beyânî
II. Burhânî
III. İrfânî
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri te’vîl çeşitlerindendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Nassları yorumlama faaliyeti anlamındaki te’vîlin Müslümanların ondört asrı aşkın ilmî geleneğinde üç çeşidi mevcuttur. Bunlar, beyânî, burhânî ve irfânî te’vîldir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Te’vîl bireysel ictihâdlara, tefsîr tevkifî/ilâhî beyanlara dayalıdır.

Te’vîl, ekseriya âyetlerin lafızlarında, tefsîr ise manalarında görülür.

Te’vîlde ekseriyetle tek bir anlam, tefsîrde ise birden çok anlam söz konusudur.

Te’vîl lafızların zâhirî manalarını, tefsîr ise içsel anlamlarını ortaya çıkarmaktadır.

Tefsîr sadece semâvî kitaplarda, te’vîlse bunların dışındaki kitaplarda da kullanılır.

Açıklama:

Tefsîr ve te’vîl kavramlarıyla ilgili bu genel bilgilerden sonra şunu da hemen belirtelim ki aynı alana ait olmakla birlikte söz konusu iki kavram arasında bazı anlam farklılıkları mevcuttur. Bunları şöyle sıralamak mümkündür:
1. Tefsîr, Hz. Peygamber ve sahâbeden geldiği için kesinlik arzeder; ancak te’vîl
herhangi bir karîneden/delilden dolayı lafzın muhtemel manalarından birisini tercih etmek anlamı taşıdığı için katiyet (kesinlik) ifade etmez. Çünkü kaynağı itibariyle tefsîr tevkifî/ilâhî beyanlara, te’vîl bireysel ictihâdlara dayalıdır.
2. Tefsîr, ekseriya âyetlerin lafızlarında, te’vîl ise manalarında görülür. Başka
bir ifadeyle tefsîr lafzın gerçek anlamını ve konusunu beyan ederken, te’vîl
lafızlarda kastedilen anlamları ortaya koyar.
3. Tefsîrde hakikate delâlet ettiği için ekseriyetle tek bir anlam, te’vîlde ise yoruma müsait olması hasebiyle birden çok anlam söz konusudur.
4. Tefsîr hakikat yoluyla lafızların zâhirî manalarını, te’vîl ise onların içsel anlamlarını ortaya çıkarmaktadır.
5. Te’vîl ekseriya semâvî kitaplarda kullanılır, tefsîr ise bu kitaplarda kullanıldığı gibi bunların dışındaki kitaplarda da kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Herhangi bir dilde kaleme alınan bir metni yine yazılı olarak başka bir dile aktaran kimse olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Meâl

Müfessir

Mütercim

Tefsîr

Tercüman

Açıklama:

Tercüman, bir sözü şifâhen bir dilden başka bir dile çevirene denir. Mütercim,
herhangi bir dilde kaleme alınan bir metni yine yazılı olarak başka bir dile aktaran kimse demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi nazmında yani söz dizimi ve tertibinde aslına benzemesi
gözetilen tercüme çeşididir?

Beyânî tercüme

Burhânî tercüme

İrfânî te’vîl

Lafzî tercüme

Tefsîrî tercüme

Açıklama:

Lafzî tercüme, nazmında yani söz dizimi ve tertibinde aslına benzemesi
gözetilen tercüme çeşididir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

I. Hadis
II. Kırâat
III. Nahiv
IV. İştikak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri süyûtî bir müfessirin sahip olması gereken ilimlerdendir?

I ve II

III ve IV

I, II, III

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Süyûtî bir müfessirin; 1. lügat, 2. nahiv, 3. sarf, 4. iştikak, 5. meânî, 6. beyân, 7. bedîî, 8.kırâat, 9. kelâm, 10. fıkıh usûlü, 11. esbâb-ı nüzûl, 12. nâsih-mensûh, 13. fıkıh, 14. hadis, 15. mevhibe (ilham) ilmine sahip olmasını da şart koşmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

I. Allah'ın Hz. Peygamber’e Kur’ân’ı tefsîr etmesini emretmesi
II. Kur’ân'da bilimsel hakikatler içeren kozmolojik âyetler bulunması
III. Kur’ân’da mecâz, kinâye, istiâre ve teşbih gibi edebî sanatların yer alması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Kur’ân’ı tefsîr etmeyi zorunlu kılan bazı hususlardandır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Allah'ın Hz. Peygamber’e Kur’ân’ı tefsîr etmesini emretmesi, Kur’ân'da bilimsel hakikatler içeren kozmolojik âyetler bulunması, Kur’ân’da mecâz, kinâye, istiâre ve teşbih gibi edebî sanatların yer alması Kur’ân’ı tefsîr etmeyi zorunlu kılan bazı hususlardandır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Tefsîrin kendileri için temin etmiş olduğu malzemenin yorumlanması ve Kur’ân öğretisinin değişik zamanlara taşınması hususunda çok önemli bir görev üstlenmişler; bunun sonucunda da, tefsîrin dilsel ve tarihsel incelemesinden çıkardığı sonuçları ele alıp yorumladıktan sonra, bunları Müslümanların önüne hüküm olarak koymuşlardır. Çünkü ______, Müslüman toplum için inanç yönüyle bir çerçeve çizmekte; Allah, ahlâk, siyaset vb. alanlarda hükümler üretmektedir. ______ ise kitap, sünnet ve icmâ gibi kaynaklardan kıyas yoluyla elde ettiği neticeleri Müslümanların, hayatlarında izleyecekleri amelî hükümler şeklinde belirlemektedir.
Yukarıdaki boşlukları sırasıyla dolduracak ifadeler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

hadis - Fıkıh

kelâm - Fıkıh

kelâm - Hadis

siyer - Hadis

siyer - Fıkıh

Açıklama:

Tefsîrin kendileri için temin etmiş olduğu malzemenin yorumlanması ve Kur’ân öğretisinin değişik zamanlara taşınması hususunda çok önemli bir görev üstlenmişler; bunun sonucunda da, tefsîrin dilsel ve tarihsel incelemesinden çıkardığı sonuçları ele alıp yorumladıktan sonra, bunları Müslümanların önüne hüküm olarak koymuşlardır. Çünkü kelâm, Müslüman toplum için inanç yönüyle bir çerçeve çizmekte; Allah, ahlâk, siyaset vb. alanlarda hükümler üretmektedir. Fıkıh da kitap, sünnet ve icmâ gibi kaynaklardan kıyas yoluyla elde ettiği neticeleri Müslümanların, hayatlarında izleyecekleri amelî hükümler şeklinde belirlemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi örtüyü açmak, beyan etmek ve açıklamak anlamlarında kullanılan kelimedir?

Meal

Tefsir

Te'vil

Tercüme

Müfessir

Açıklama:

Tefsir, sözlük anlamı itibariyle keşfetmek, ortaya çıkarmak, üzerindeki örtüyü açmak, beyan etmek, açıklamak, anlaşılır hale getirmek gibi manalara gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi aslına dönmek manasındaki kelimedir?

Tefsir

Meal

Te'vil

Tercüme

Müfessir

Açıklama:

Te’vîl kelimesi, sözlük manası itibariyle aslına dönmek anlamına gelen (أول) kökünden (تفعيل) vezninde mastar olup, döndürmek ve herhangi bir şeyi varacağı yere vardırmak demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi bir sözü diğer bir dilde tefsir ve beyan etmek anlamındaki kelimedir?

Te'vil

Tefsir

Tercüme

Meal

Müfessir

Açıklama:

Kök itibariyle, dört harfli (rubâî) terceme (ترجم) veya üç harfli (sülâsî) receme
(رجم) fiilinden türediği öne sürülen tercüme kelimesi sözlükte, “bir kelâmı bir
dilden başka bir dile çevirmek, bir sözü diğer bir dilde tefsîr ve beyân etmek, bir lafzı kendisinin yerini tutacak başka bir lafızla değiştirmek” gibi manalara gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Bir şeyin özü, hülasası ve akıbeti anlamlarına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Meal

Tefsir

Tercüme

Te'vil

Müfessir

Açıklama:

Meal de te’vîl kavramı gibi evl (أول (kökünden türemiş mimli masdar ya da bir şeyin varacağı yer ve gaye manasında ism-i mekândır. Sözlükte bir şeyin
özü, hülâsası ve âkıbeti anlamına geldiği gibi, eksik bırakmak manasını da içermektedir

Doğru Cevap: A

Soru 25

Açıklayan anlamındaki İslami ilimlerden tefsire özgü olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Meal

Tefsir

Te'vil

Müfessir

Tercüman

Açıklama:

Müfessir kelimesi (فسر) sülâsi/üçlü kök fiilinden (تفعيل) vezninde türetilmiş ism-i fâil, yani edilgen ortaçtır. Tefsîr eden, açıklayan anlamını ifade etmektedir. İslâmî ilimlerin önemli bir branşı olan tefsîre özgü bir kavramdır. Buna göre “müfessir, Kur’ân’ı başından sonuna kadar âyet âyet ele alıp belli bir yöntemle açıklamaya çalışan kişi” demektir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Kur’ân âyetlerini Arap dili ve edebiyatı açısından tahlile tâbi tutup kastedilen manayı tespit etmek biçiminde de tanımlanabilecek çalışma aşağıdakilerden hangisidir?

Te'vil

Tefsir

Tercüme

Meal

Müfessir

Açıklama:

Tefsîr kavram olarak da kısaca, “Kur’ân âyetlerini Arap dili ve edebiyatı açısından tahlile tâbi tutup kastedilen manayı tespit etmek” diye tanımlanabilir. Buna göre müfessir, Arap dili ve belâgatı ile ilgili bütün araçları kullanarak ve âyetleri çevreleyen her şartı dikkate alarak Allah’ın muradını ortaya koymaya çalışmak durumundadır. Bu da esasen doğruluğu kesin olan delillere dayanılarak yapılmalıdır. Aksi halde sıhhatli bir tefsîrden söz etmek mümkün olmayacaktır. Bu yüzdendir ki ilk dönemlerde tefsîr denilince Hz. Peygamber ve sahâbeden gelen sahih rivâyetler akla gelirdi. Demek ki tefsîr, birbiriyle çelişen yahut birbirine alternatif olan anlamların bulunduğu lafız ve cümleler için değil, daha ziyade bir lafzın tek olan anlamını açıklamak için kullanılan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Te'vil çeşitlerinden birisidir?

Ayn te'vil

Fevk te'vil

Vech te'vil

Burhani te'vil

İstiva te'vil

Açıklama:

Burhani te'vilde burhana dayalı olarak yapılan akıl yürütme, varlık hakkında bilgi verdiği gibi, nasslar da varlık hakkında bilgi verirler. Ancak bazen nassların bilgi vermediği durumlar da söz konusu olabilir. Şayet nasslarda herhangi bir konuda bilgi yoksa, o zaman burhana dayalı yorum yani aklî bilgi esas alınır. Fakat aynı konuda nasslarda da bilgi bulunuyorsa, o durumda bu bilginin zâhiren aklî bilgiye uygun düşüp düşmediğine bakılır. Şayet uygun düşüyorsa tabii olarak aklî bilgi kabul edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakierden hangisi Tefsir ile Te'vil arasındaki farklardan birisi değildir?

Tefsîr, Hz. Peygamber ve sahâbeden geldiği için kesinlik arzeder

Te'vil ayetlerin manalarında görülür

Tefsîrde hakikate delâlet ettiği için ekseriyetle tek bir anlam vardır

Te’vîl lafızların içsel anlamlarını ortaya çıkarmaktadır

Tefsir yalnız semavi kitaplarda kullanılır

Açıklama:

Tefsîr, Hz. Peygamber ve sahâbeden geldiği için kesinlik arzeder; ancak te’vîl
herhangi bir karîneden/delilden dolayı lafzın muhtemel manalarından birisini tercih etmek anlamı taşıdığı için katiyet (kesinlik) ifade etmez. Tefsîr, ekseriya âyetlerin lafızlarında, te’vîl ise manalarında görülür. Tefsîrde hakikate delâlet ettiği için ekseriyetle tek bir anlam, te’vîlde ise yoruma müsait olması hasebiyle birden çok anlam söz konusudur. Tefsîr hakikat yoluyla lafızların zâhirî manalarını, te’vîl ise onların içsel anlamlarını ortaya çıkarmaktadır.Te’vîl ekseriya semâvî kitaplarda kullanılır, tefsîr ise bu kitaplarda kullanıldığı gibi bunların dışındaki kitaplarda da kullanılmaktadır

Doğru Cevap: E

Soru 29

Burhani Te'vilin İslam düşüncesindeki en meşhur kuramcısı ve Faslu’l-Makâl eserinin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Rüşd

İbn Sina

Gazali

Mevlana

İbn'ül Heysem

Açıklama:

Burhânî te’vîlin İslâm düşüncesindeki en meşhur kuramcısı İbn Rüşd’dür. Bu yüzden söz konusu te’vîli İbn Rüşd’ün anlayışı istikametinde tanımlamak gerekmektedir. Hemen belirtelim ki söz konusu filozof Faslu’l-Makâl adlı eserinde burhânî te’vîli, nassları bütünsellik içinde ele alarak, zâhirî manalarına uygun düşecek şekilde yorumlamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Kur’ân âyetlerini Arap dili ve edebiyatı açısından tahlile tâbi tutup kastedilen manayı tespit etmek anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tefsir

Hadis

İcma

Kelam

Kıyas

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 31

Ayetin lafzî tahlilinden sonra ortaya çıkan manasını, -makul ve kuvvetli delillerle desteklenmiş olmak şartıyla- muhtemel manalarından bağlamına en uygun olana çevirme faaliyetine ne ad verilir?

Kelam

Te'vil

Tefsir

Hadis

İcma

Açıklama:

Terim olarak “te’vîl, âyetin lafzî tahlilinden sonra ortaya çıkan manasını, -makul ve kuvvetli delillerle desteklenmiş olmak şartıyla- muhtemel manalarından bağlamına en uygun olana çevirme” faaliyetidir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Bu yöntem, daha ziyade kelâmcı, fakih, müfessir ve dilcilerin kullandığı bir yorum yöntemidir. “Arap dilinin kuralları dahilinde hareket edilerek Kur’ân’dan anlamlar üretmek” olarak tanımlanmaktadır. Ancak bu te’vîl tarzı bir tercih işidir. Yukarıdaki paragrafta te’vîl türlerinden hangisi anlatılmaktadır?

İlhami te’vîl

Hâlidi te’vîl

Beyânî te’vîl

Burhânî te’vîl

İrfânî te’vîl

Açıklama:

Nassları yorumlama faaliyeti anlamındaki te’vîlin Müslümanların ondört asrı aşkın ilmî geleneğinde üç çeşidi mevcuttur. Bunlar, beyânî, burhânî ve irfânî te’vîldir.
1. Beyânî te’vîl: Bu yöntem, daha ziyade kelâmcı, fakih, müfessir ve dilcilerin
kullandığı bir yorum yöntemidir. “Arap dilinin kuralları dahilinde hareket edilerek Kur’ân’dan anlamlar üretmek” olarak tanımlanmaktadır. Ancak bu te’vîl tarzı bir tercih işidir. Yani beyânî te’vîl, bir içtihad yahut içtihâdî bir etkinlik demektir. İçtihâd da esasen yorumcunun (fakih, müfessir, müevvil/te’vîlci) ilâhî irâdeyi keşfetme çabası olarak algılanmaktadır. Buna göre beyânî te’vîl kısaca, Kur’ânî nassların anlamlarını subjektif bir tercihle ortaya çıkarmak olarak ifade edilebilir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

I. Arap dili ve Edebiyatı
II. Kur’ân İlimleri
III. Fıkıh
IV. Sosyal-Psikoloji
Yukarıdakilerden hangileri müfessirlerin bilmesi gereken ilimlerdendir?

I ve II

II ve III

III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Müfessir olabilmenin bir takım kriterleri söz konusudur. Süyûtî bu konuda bilgi
verirken müfessirde aranan ilk kriterin sağlam ve sahih bir inanç olduğunu söyler. Ona göre bu kriter, tefsîrle ilgili olarak ileri sürülecek yöntemsel ve mekanik kriterlerden önce, Kur’ân’ı yorumlayacak kişinin müslümanlık açısından en temel özelliğini ortaya koymaktadır. Çünkü yöntemsel kriterleri herkes uygulayabilir. Ancak bunları uygulayacak kişinin İslâm Dini açısından öncelikle sahih bir niyete ve kâmil bir imana sahip olması gerekmektedir. Aksi halde art niyetle hareket etmek her zaman mümkün olabilir. Bu temel kriterin dışında Süyûtî bir müfessirin; 1. lügat, 2. nahiv, 3. sarf, 4. iştikak, 5. meânî, 6. beyân, 7. bedîî, 8. kırâat, 9. kelâm, 10. fıkıh usûlü, 11. esbâb-ı nüzûl, 12. nâsih-mensûh, 13. fıkıh, 14. hadis, 15. mevhibe (ilham) ilmine sahip olmasını da şart koşmaktadır. Çünkü ona göre Kur’ân’ın dili Arapça’dır ve söz konusu kitap bir peygamber aracılığıyla ilk muhatap kitle olan ashâba indirilmiştir. Dolayısıyla Arap dili ve edebiyatı iyi bilinmez ve Allah Resûlü ile ondan sonra gelen ashâb ve tâbiûnun Kur’ân’a dair beyanları temel alınmazsa, Kur’ân’ın doğru tefsîrine ulaşmada zorluklar ortaya çıkabilir. Son devrin yetiştirdiği önemli bir İslâm bilgini olan Ömer Nasûhi Bilmen de bu ilimlere ahlâk, psikoloji, sosyoloji, biyoloji, astronomi, coğrafya, tarih ve siyer ilimlerini eklemektedir. (Bilmen, 1973).
Burada söz konusu edilen ilimleri günümüz ihtiyaçları doğrultusunda;
1. Arap dili ve Edebiyatı,
2. Kur’ân İlimleri,
3. Fıkıh,
4. Fıkıh Usûlü,
5. Hadis,
6. Sosyo-Kültürel Tarih,
7. Sosyal-Psikoloji,
8. Astronomi şeklinde sınıflandırmak mümkündür. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisinde tefsirin gayesi verilmiştir?

Kur'an'ın mealini tüm dillere çevirerek herkesin Kur'an'a inanmasını sağlamaktır.

Kur'an da geçen muhkem ve müteşabih ayetleri tam anlamıyla açıklamaktadır.

Kur'an'ın herkesin anlayabileceği bir tercümesini yapmaktır.

Kur’ân’ın içerdiği yüce manaları ve hakikatleri araştırıp ortaya çıkarmak ve insanın bu hakikatlere göre bir hayat sürmesini sağlamaktır.

Kur'an'a ilişkin eleştirel bir bakış açısı geliştirmektir.

Açıklama:

Tefsîr ilminin de tıpkı diğer ilimler gibi bir konusu ve gayesi vardır. Onun konusu Kur’ân, gayesi de Kur’ân’ın içerdiği yüce manaları ve hakikatleri araştırıp ortaya çıkarmak ve insanın bu hakikatlere göre bir hayat sürmesini sağlamaktır. Zira insan dünya denilen mücadele alanında kendi kendine yeterli bir varlık değildir. Yani yaratılış gayesine uygun hareket tarzlarını belirlemesi ve cennete giden yoldaki tehlikelerden sakınması konusunda bir yol gösterici, bir mürşid, bir rehber olmadan insanın, sırf aklı ve duygularıyla hareket etmesi mümkün değildir. Çünkü insana, her ne kadar hayır-şer, güzel-çirkin, doğru-yanlış arasında bir tercih yapma kabiliyeti ihsan edilmişse de, bununla beraber sorumluluktan hoşlanmayan bir nefis, hevâ (Furkân (25), 43) ve unutkanlık (Tâhâ (20), 115) gibi duygular da verilmiştir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Kur'an'ı tefsir etme zorunluluklarından biri değildir?

Kur’ân'da tefsirin emredilmiş olması

Bütün âyetlerin açık ve anlaşılabilir nitelikte olmaması

Kur’ân metnini yalnızca dilsel açıdan çözümlemeye ihtiyaç olması

Daha önceden kullanılan bazı kavramlara yeni anlamlar yüklenmiş olması

Kur’ân’da ki edebi sanatların söz konusu sanatları iyi bilenler tarafından tefsir edilmesine ihtiyaç olması

Açıklama:

Kur’ân’ı tefsîr etmeyi zorunlu kılan bazı hususlar vardır. Bunları şöyle sıralamak mümkündür:
1. Bilindiği gibi semâvî kitapların sonuncusu ve en mükemmeli Kur’ân-ı Kerîm’dir. Çünkü o, Hz. Peygamber’e verilen ve yeryüzüne inişinden itibaren kıyamete kadar yürürlükte kalacak olan evrensel bir kitaptır. Ancak onun bütün âyetleri muhkem yani tefsîre ihtiyaç göstermeyecek derecede açık ve anlaşılabilir nitelikte değildir. Bir kısmı böyle olmakla beraber bir kısmı da tefsîre ihtiyaç duyacak âyetlerden oluşmaktadır. İşte bu özelliği sebebiyle söz konusu kitabın tefsîr edilmesi elbette ki zarurîdir.
2. Yüce Allah Hz. Peygamber’e, “Ey Peygamber! Sana Rabbinden gönderileni
tebliğ et. Eğer bunu yapmazsan O’nun elçilik görevini (insanlara) ulaştırmamış olursun” (Mâide (5), 67). “Sana Kur’ân’ı gönderdik ki insanlara indirileni kendilerine açıklayasın” (Nahl (16), 44) âyetlerinde de ifade edildiği gibi Kur’ân’ı tefsîr etmesini emretmiştir.
3. Kur’ân, ilk muhataplarının terim olarak anlamını bilmedikleri “salât/ الصالة” ,“zekât/الزكاة “vb. birtakım kavramlara yeni mana ve mefhumlar yüklemiştir. Bildiğimiz kadarıyla Kur’ân öncesi dönemlerde bu kelimeler lügat anlamında kullanılıyordu. Buna göre meselâ salât, dua etmek, yalvarmak ve bağışlanma dilemek demekti. Ancak İslâmiyet’ten sonra bu kelime Allah tarafından farz kılınan, belli vakitlerde yapılması istenen namaz ibâdetine isim oldu. Zekât da böyle idi. İlk dönemlerde artma, çoğalma, arınma, temizlenme ve bereket gibi anlamlara gelirken İslâmiyet’le birlikte, dînen zengin sayılan kişilerin mallarından alınıp ihtiyaç sahiplerine verilen belirli bir pay olarak kavramlaştı. Bu durum, bir taraftan hicrî ikinci asırda el-vücûh ve’n-nezâir adıyla müstakil bir ilmin ortaya çıkmasına zemin hazırlarken; diğer taraftan söz konusu lafız ve kavramlarla ilgili olarak yapılması gereken semantik tahliller, Kur’ân tefsîrine olan ihtiyacı gündeme getirmiştir.
4. Kur’ân, müminlerin şahsî ve toplumsal hayatlarını düzenlemek gayesiyle ibâdât ve muâmelât konularında hükümler koymuştur. Bu hükümleri ortaya çıkarmak yalnızca Kur’ân metnini dilsel açıdan çözümlemekle mümkün değildir. Bunun için onu öncelikle kendi bütünlüğü içerisinde ele almak, ardından da Hz. Peygamber’in sahih sünnetinden, ashâbın şahsî tercihlerinden, esbâb-ı nüzûl rivâyetlerinden, kısacası ilk muhatapların yaşadığı tarihî ve sosyo-kültürel gerçeklikten hareket etmek suretiyle tefsîr etmek gerekmektedir. 5. Kur’ân’da mecâz, kinâye, istiâre ve teşbih gibi edebî sanatların yer aldığı da bir vâkıadır. Tabii ki bu tarz âyetler söz konusu sanatları iyi bilenler tarafından tefsîr edilmelidir. Çünkü bu sanatları sırf Arapça bilgisiyle kavramak mümkün değildir. Şayet Kur’ân-ı Kerîm’in sözü edilen sanatlarla ilgili yönü, bu konularda söz sahibi olan müfessirler tarafından ele alınıp incelenmezse, o zaman Kur’ân’ın mesajını anlamada sıkıntılar ortaya çıkabilir.
6. Kur’ân-ı Kerîm’de ayrıca bilimsel hakikatler içeren kevnî (kozmolojik) âyetler bulunmaktadır. Sözgelimi Kur’ân’da yer verilen göklerin ve yerin yaratılışı (Enbiyâ (21), 30), kâinâtın genişlemesi (Zâriyât (51), 47), yer çekimi (R’ad (13), 2; Lokman (31), 10), dünyanın yuvarlaklığı (Nâziât (79), 30) ve deniz sularının birbirine karışmaması (Furkân (25), 53); Rahmân (55), 19-20) gibi hususlar bunlardan bazılarıdır. Bu nassları bilimsel keşiflerden istifade ederek tefsîr etmek gerekmektedir. Çünkü bu tür âyetler bir taraftan müminlerin imanını kemâle erdirmekte, diğer taraftan da inkârcıların hidâyete ermesine sebep olmaktadır. Bundan dolayı müslüman bilginlerin bu âyetlerin insanlığa ne demek istediğini açık bir şekilde ortaya koymaları gerekmektedir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

I. Tüm ayetlerin muhkem olması II. Gaybî konuların yer alması III. İndirildiği dönemdeki bireysel ve toplumsal konularla ilgili yasak ve emirlerin yer alması IV. Farklı kırâatlerle okunması Yukarıdakilerden hangileri Kur’ân’dan kaynaklanan öznelliğin sebeplerindendir?

I ve II

II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Kur’ân’dan kaynaklanan öznelliğin bir takım sebeplerinden söz edilebilir. Bunları ana hatlarıyla şöyle sıralamak mümkündür:

Kur’ân-ı Kerîm, ابَ ِ ت ِ ْك م ال ُ َّن أُُّ ات ه ٌ َ ات ُْم َكم ٌ َ اي َ ُ ء ْه ن ِ اب م َ َ ت ِ ْك ْ َك ال َي ل َ ََل ع ْـز ِي أَن َ الَّذ ُو ه ات ٌ َ ِ َ َشاب ت ُ ُ م َر أُخ َ و”/ Sana Kitab’ı indiren O’dur. Onun (Kur’ân’ın) bazı âyetleri muhkemdir, bunlar Kitab’ın esasıdır. Diğerleri de müteşâbihtir” (Âl-i İmrân (3), 7) âyetiyle içerdiği nassların bir kısmının muhkem bir kısmının da müteşâbih olduğunu ifade etmektedir. Muhkem âyetlerin anlaşılması ve yorumunda herhangi bir problem söz konusu değildir. Ancak müteşâbih âyetlerde antropomorfik (insan biçimci) ve sembolik bir dil kullanıldığı için onları anlamada bazı sıkıntılar bulunmaktadır. Bu yüzden müteşâbihâtın yorumlanmasında mutlaka başka nasslara ihtiyaç vardır ve yapılan yorumların Allah’ın maksadını kesin olarak ortaya koyduğunu iddia etmek de zordur. Dolayısıyla müteşâbihler üslup ve içerik itibariyle insan zihninde çeşitli çağrışımlara ve değişik algılamalara yol açmaktadır.

Kur’ân-ı Kerîm, gaybî (metafizik) konulara da zaman zaman değinmektedir. Sözgelimi ölüm, berzah (kabir âlemi), ba’s (yeniden dirilme), haşir (mahşerde toplanma), yargılama, cezâ ve mükâfat, cennet ve cehennem gibi âhiretle ilgili temel kavramların söz konusu ettiği hususlar, Kur’ân’ın bildirdiği bazı gaybî haberlerdir. Kur’ân bunları anlatırken kendine özgü bir üslup tarzı kullanmaktadır. Anlatılanların muhataplar tarafından tecrübe edilme imkânı da olmadığı için, söz konusu nassların farklı yorumlanmaları mümkün olabilmektedir.

Kur’ân, indirildiği dönemin Arap toplumundaki bireysel ve toplumsal hayatla ilgili cevaplar, tespitler, öğütler, tavsiyeler, emir ve yasaklara yer vermiştir. Bu tür nasslar da yorumcunun farklı bir şekilde onları anlamasına ve te’vîl etmesine yol açabilmektedir. Çünkü ashâbın dışındaki Kur’ân yorumcuları nassların tefsîrinde söz konusu tarihî referanslara müracaat ederek ilgili rivâyetlere ulaşsalar da âyetlerin nüzûl anını yaşamadıkları için sadece haberleri değerlendirebilmektedirler. Bu da ister istemez farklı algılamaların ve yorumların ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır.

Esasen Kur’ân, bütün insanlığa hitap etmektedir. Yani Kur’ân aynı zamanda bilgi, kültür ve anlayış seviyesi itibariyle sıradan insanlardan filozoflara, bilim ve fikir adamlarına kadar geniş bir kitleyi muhatap almaktadır. Kısacası Kur’ân’la uğraşan her insan kendi gerçeği doğrultusunda onda bir şeyler bulabilmektedir. Bir başka ifadeyle Kur’ân her muhatabı farklı bir açıdan kendisine çekmektedir. Bu da onun bir din ve ahlâk kitabı olarak bütün insanlığı kucaklama hedefinin bir göstergesidir. Böyle olması sebebiyledir ki Kur’ân’ın anlam boyutuyla ilgilenen herkes gerek anlama gerekse yorumlama konusunda kişisel tercih ve yaklaşımlarda bulunmaktadır. Bütün bunların sonucunda Kur’ân’ın, hem lüzumu halinde sözün sahibine soramamaktan hem de üslubundan kaynaklanan birtakım sebeplerle öznel yorumlamalara açık bir metin olduğu söylenebilir.

Müfessirlerin farklı anlayışlara gitmesine yol açan önemli bir öznellik sebebi de Kur’ân’ın farklı kırâatlerle okunmasıdır. Bilindiği gibi bu kırâatlerin bir kısmı sahih bir kısmı da şaz olarak nitelendirilmektedir. Doğru yanıt D'dir.

Kur’ân’dan kaynaklanan öznelliğin bir takım sebeplerinden söz edilebilir. Bunları ana hatlarıyla şöyle sıralamak mümkündür:

Kur’ân-ı Kerîm, ابَ ِ ت ِ ْك م ال ُ َّن أُُّ ات ه ٌ َ ات ُْم َكم ٌ َ اي َ ُ ء ْه ن ِ اب م َ َ ت ِ ْك ْ َك ال َي ل َ ََل ع ْـز ِي أَن َ الَّذ ُو ه ات ٌ َ ِ َ َشاب ت ُ ُ م َر أُخ َ و”/ Sana Kitab’ı indiren O’dur. Onun (Kur’ân’ın) bazı âyetleri muhkemdir, bunlar Kitab’ın esasıdır. Diğerleri de müteşâbihtir” (Âl-i İmrân (3), 7) âyetiyle içerdiği nassların bir kısmının muhkem bir kısmının da müteşâbih olduğunu ifade etmektedir. Muhkem âyetlerin anlaşılması ve yorumunda herhangi bir problem söz konusu değildir. Ancak müteşâbih âyetlerde antropomorfik (insan biçimci) ve sembolik bir dil kullanıldığı için onları anlamada bazı sıkıntılar bulunmaktadır. Bu yüzden müteşâbihâtın yorumlanmasında mutlaka başka nasslara ihtiyaç vardır ve yapılan yorumların Allah’ın maksadını kesin olarak ortaya koyduğunu iddia etmek de zordur. Dolayısıyla müteşâbihler üslup ve içerik itibariyle insan zihninde çeşitli çağrışımlara ve değişik algılamalara yol açmaktadır.

Kur’ân-ı Kerîm, gaybî (metafizik) konulara da zaman zaman değinmektedir. Sözgelimi ölüm, berzah (kabir âlemi), ba’s (yeniden dirilme), haşir (mahşerde toplanma), yargılama, cezâ ve mükâfat, cennet ve cehennem gibi âhiretle ilgili temel kavramların söz konusu ettiği hususlar, Kur’ân’ın bildirdiği bazı gaybî haberlerdir. Kur’ân bunları anlatırken kendine özgü bir üslup tarzı kullanmaktadır. Anlatılanların muhataplar tarafından tecrübe edilme imkânı da olmadığı için, söz konusu nassların farklı yorumlanmaları mümkün olabilmektedir.

Kur’ân, indirildiği dönemin Arap toplumundaki bireysel ve toplumsal hayatla ilgili cevaplar, tespitler, öğütler, tavsiyeler, emir ve yasaklara yer vermiştir. Bu tür nasslar da yorumcunun farklı bir şekilde onları anlamasına ve te’vîl etmesine yol açabilmektedir. Çünkü ashâbın dışındaki Kur’ân yorumcuları nassların tefsîrinde söz konusu tarihî referanslara müracaat ederek ilgili rivâyetlere ulaşsalar da âyetlerin nüzûl anını yaşamadıkları için sadece haberleri değerlendirebilmektedirler. Bu da ister istemez farklı algılamaların ve yorumların ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır.

Esasen Kur’ân, bütün insanlığa hitap etmektedir. Yani Kur’ân aynı zamanda bilgi, kültür ve anlayış seviyesi itibariyle sıradan insanlardan filozoflara, bilim ve fikir adamlarına kadar geniş bir kitleyi muhatap almaktadır. Kısacası Kur’ân’la uğraşan her insan kendi gerçeği doğrultusunda onda bir şeyler bulabilmektedir. Bir başka ifadeyle Kur’ân her muhatabı farklı bir açıdan kendisine çekmektedir. Bu da onun bir din ve ahlâk kitabı olarak bütün insanlığı kucaklama hedefinin bir göstergesidir. Böyle olması sebebiyledir ki Kur’ân’ın anlam boyutuyla ilgilenen herkes gerek anlama gerekse yorumlama konusunda kişisel tercih ve yaklaşımlarda bulunmaktadır. Bütün bunların sonucunda Kur’ân’ın, hem lüzumu halinde sözün sahibine soramamaktan hem de üslubundan kaynaklanan birtakım sebeplerle öznel yorumlamalara açık bir metin olduğu söylenebilir.

Müfessirlerin farklı anlayışlara gitmesine yol açan önemli bir öznellik sebebi de Kur’ân’ın farklı kırâatlerle okunmasıdır. Bilindiği gibi bu kırâatlerin bir kısmı sahih bir kısmı da şaz olarak nitelendirilmektedir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

I. Farklı zekâ ve kabiliyette olmaları II. Siyasi, ekonomik, sosyal değişmelere bağlı olarak düşünce tarzlarındaki farklılık III. Tefsirde farklı eğilimlerin benimsenmesi Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Kur'an'ın tefsirinde müfessirlerden kaynaklanan öznelliklerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yukarıda ifade etmeye çalıştığımız hususlar Kur’ân’ın içerik, üslup ve metinsel
özelliklerinden kaynaklanmaktadır. Ancak şunu hemen belirtelim ki öznellik,
doğası gereği Kur’ân’ı anlama ve tefsîr etme durumunda bulunan özne ile de yakından ilişkilidir. Burada söz konusu ilişkiyi doğuran birtakım sebeplerden söz edilebilir:
1. Müfessirler akıl, zekâ, kabiliyet ve bilgi birikimi yönünden birbirlerinden
farklı seviyededirler. Bunun böyle olması da gayet doğaldır. Çünkü her insan, doğuştan gelen birtakım kabiliyetlere ve farklı bir zekâ düzeyine sahiptir. Dolayısıyla insanların zihinsel muhtevaları ve zihinlerinin işleyiş biçimleri farklıdır. Tabii ki bilgi seviyeleri de buna bağlı olarak farklı olacaktır.
2. Ayrıca insanların farklı medeniyet, kültür, çevre ve ortamlarda sahip oldukları bilinç farklılığı da Kur’ân yorumcusunun öznel anlayışında etkili
bir unsur olarak görünmektedir. Çünkü bilinci oluşturan söz konusu unsurlar değiştikçe insanların dünyaya bakışları ve eşyayı algılama biçimleri
de değişmektedir.
3. İlk dönemlerden itibaren Kur’ân tefsîrinde başlıca iki eğilim söz konusudur. Bunlardan biri naklî, diğeri aklî yaklaşımdır. Tarihe bakıldığı zaman
görülecektir ki başlangıçtan itibaren ortaya çıkan tefsîr hareketi her iki örneği de içerisinde barındırmıştır. Ancak her müfessirin naklî tefsîr malzemesine olan ihtiyacı sebebiyle olsa gerektir ki bu tefsîr şekline -tenkide açık
bazı yönleri hariç- hiçbir zaman karşı çıkılmamış; buna karşılık hemen her
dönemde aklî tefsîri câiz görmeyip ona karşı çıkanlar olmuştur. İşte aklî
tefsîrin yanında yer alma veya ona karşı çıkma olgusu, tefsîr geleneğinde
doğal olarak farklı yorumların ortaya çıkmasına da zemin hazırlamıştır.
4. Bilindiği gibi insan, olgular dünyasında yaşamaktadır. Yani o, bulundu ğu dünyaya ve yaşadığı çevreye aittir. Bu sebeple içinde var olduğu anlam
dünyasından koparak yorumda bulunamaz. Hele bu yaşam biçimi, belli bir
inanç ve dini tecrübe ile çevrilmiş, aynı temel kültür kodlarını kullanan bir
topluluk içinde gerçekleşiyorsa, onun etkisi elbette ki daha büyük olacaktır. İşte bu noktadan hareketle denilebilir ki tarih içinde siyasi, ekonomik,
sosyal, kültürel gelişme ve değişmeler, İslâm toplumunu belli fikir ve düşünceler etrafında gruplaşmaya götürmüştür. Böylece ortaya çıkan düşünce
grupları giderek kendi kanaat, inanç ve kabullerinin daha doğru olduğunu
ispat edebilmek için, Kur’ân’a yönelmişler ve onun nasslarını bir anlamda
kendi düşünce ve tercihlerini delillendirme yönünde yorumlamışlardır.
Çünkü Kur’ân, Müslümanların tartışmasız ana kaynağıdır. Her Müslüman
âlimin kendi anlayışına ondan destek araması, esasen bu temel kabulün
bir neticesidir. Dolayısıyla tarihte ortaya çıkan hemen her düşünce ekol ve
grubu, kendi fikrini Kur’ân’a onaylatmak için öncelikle ona başvurmuştur.
5. İslâm düşünce tarihi boyunca çeşitli ilim dallarına mensup din bilginlerinin, Kur’ân nasslarını yorumlama konusunda farklı bakış açısı benimsedikleri anlaşılmaktadır. Bu gruplar içerisinde kesinlikle kabul edilemeyecek nitelikte olanı, Kur’ân nasslarının zâhirî tarafını hiç dikkate almayarak yalnızca bâtınî yönüne itibar etme anlayışıdır. İşte bu anlayışın tezâhürüne aşırı yorum denilmektedir. Görebildiğimiz kadarıyla bu anlayış sahipleri, yoruma konu olan Kur’ân nasslarını nâzil olduğu dilin verilerinden ve nuzül ortamından koparmaktadırlar. Dahası nâzil olduğu zaman içerisinde ilâhî hitabın kime ne dediğinden, neyi niçin söylediğinden, ilk muhatap kitlenin ondan ne anladıklarından tamamen bağımsız bir yaklaşımla hareket ederek, Kur’ân’ı son derece subjektif ve keyfi bir şekilde yorumlamaktadırlar. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşırı yorum

Aşırı tefsir

Aşırı icmâ

Aşırı kelam

Aşırı izân

Açıklama:

İslâm düşünce tarihi boyunca çeşitli ilim dallarına mensup din bilginlerinin, Kur’ân nasslarını yorumlama konusunda farklı bakış açısı benimsedikleri anlaşılmaktadır. Bu gruplar içerisinde kesinlikle kabul edilemeyecek nitelikte olanı, Kur’ân nasslarının zâhirî tarafını hiç dikkate almayarak yalnızca bâtınî yönüne itibar etme anlayışıdır. İşte bu anlayışın tezâhürüne aşırı yorum denilmektedir. Görebildiğimiz kadarıyla bu anlayış sahipleri, yoruma konu olan Kur’ân nasslarını nâzil olduğu dilin verilerinden ve nuzül ortamından koparmaktadırlar. Dahası nâzil olduğu zaman içerisinde ilâhî hitabın kime ne dediğinden, neyi niçin söylediğinden, ilk muhatap kitlenin ondan ne anladıklarından tamamen bağımsız bir yaklaşımla hareket ederek, Kur’ân’ı son derece subjektif ve keyfi bir şekilde yorumlamaktadırlar. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdaki ilimlerden hangileri tefsîrin kendileri için temin etmiş olduğu malzemenin yorumlanması ve Kur’ân öğretisinin değişik zamanlara taşınması hususunda çok önemli bir görev üstlenmiştir?

Siyer ve tarih

Kelâm ve fıkıh

Ahlak ve siyer

Ahlak ve fıkıh

Siyer ve kelâm

Açıklama:

İslâmî ilimler, Müslümanların Kur’ân’ı anlamak üzere geliştirmiş oldukları dînî
ilimlerdir. Bunlar tefsîr, hadis, fıkıh, kelâm, siyer, tarih ve ahlâk ilminden ibarettir. Bütün bu ilimlerin kaynağı da Kur’ân’dır. Müslümanların bu ilimleri ortaya çıkarma ve geliştirmedeki en temel amaçları, Kur’ân’ın doğru anlamına ulaşmaktır. Tabii ki bu bağlamda en önemli görev tefsîr ilminindir. Vahyin nuzülünü takiben ortaya çıkmış olan tefsîr ilmi sonraki dönemlerde de büyük bir ivme kazanarak gelişme göstermiştir. Çünkü tefsîrin işlevi, Kur’ânî nassların ne anlama geldiğini ortaya çıkarmaktır. Bunu yaparken o, başta Hz. Peygamber ve onun ashâbından yani hadis, siyer ve tarih ilminden; ayrıca hem Kur’ân’ın hem de bütün İslâmî ilimlerin dilini oluşturan Arapça’dan yararlanmıştır. Tefsîr bir taraftan burada sözünü ettiğimiz bazı ilimlerden yararlanırken, diğer taraftan da Müslümanların bireysel ve toplumsal hayatlarında çok önemli bir yere sahip olan kelâm ve fıkıh ilmine de malzeme sağlamıştır. Bu münasebetle özellikle kelâm ve fıkıh ilmi, tefsîrin kendileri için temin etmiş olduğu malzemenin yorumlanması ve Kur’ân öğretisinin değişik zamanlara taşınması hususunda çok önemli bir görev üstlenmişler; bunun sonucunda da, tefsîrin dilsel ve tarihsel incelemesinden çıkardığı sonuçları ele alıp yorumladıktan sonra, bunları Müslümanların önüne hüküm olarak koymuşlardır. Çünkü kelâm, Müslüman toplum için inanç yönüyle bir çerçeve çizmekte; Allah, ahlâk, siyaset vb. alanlarda hükümler üretmektedir. Fıkıh da kitap, sünnet ve icmâ gibi kaynaklardan kıyas yoluyla elde ettiği neticeleri Müslümanların, hayatlarında izleyecekleri amelî hükümler şeklinde belirlemektedir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Tefsîr ne demektir?

Tefsîr Kur’ân metninin anlaşılmasına yönelik bir faaliyettir.

Tefsîr Kur’ân metninin yazılmasına yönelik bir faaliyettir.

Tefsîr Kur’ân metninin okunmasına yönelik bir faaliyettir.

Tefsîr Kur’ân metninin çoğaltılmasına yönelik bir faaliyettir.

Tefsîr Kur’ân metninin yayılmasına yönelik bir faaliyettir.

Açıklama:

Tefsîr esasen Kur’ân metninin anlaşılmasına yönelik bir faaliyettir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Müfessir'in görevi nedir?

Kur’ân’ın ne dediğini okumak

Kur’ân’ın ne dediğini açıklamak

Kur’ân’ın içeriğini kopyalamak

Kur’ân’ın yeniden düzenlenmesinin sağlamak

Kur’ân’ın ezberlenmesini sağlamak

Açıklama:

Müfessir bir taraftan Kur’ân’ın ne dediğini diğer taraftan da ne demek istediğini ortaya koymaya çalışmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Te’vîl kelimesi ne anlama gelir?

Açıklama yapmak

Bir şeyin nedenini bulmak

Aslına dönmek

Yeni fikirler ortaya atmak

Eskiyi reddetmek

Açıklama:

Te’vîl kelimesi, sözlük manası itibariyle aslına dönmek anlamına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Daha ziyade kelâmcı, fakih, müfessir ve dilcilerin kullandığı ve “Arap dilinin kuralları dahilinde hareket edilerek Kur’ân’dan anlamlar üretmek” olarak tanımlanan tevil türü hangisidir?

Rahmanî te’vîl

Burhânî te’vîl

Ruhanî te’vîl

Beyânî te’vîl

İrfânî te’vîl

Açıklama:

Beyânî te’vîl: Bu yöntem, daha ziyade kelâmcı, fakih, müfessir ve dilcilerin kullandığı bir yorum yöntemidir. “Arap dilinin kuralları dahilinde hareket edilerek Kur’ân’dan anlamlar üretmek” olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi tefsîr ile te’vîl arasındaki farklardan biri değildir?

Tefsîr, Hz. Peygamber ve sahâbeden geldiği için kesinlik arzeder; ancak te’vîl herhangi bir delilden dolayı lafzın muhtemel manalarından birisini tercih etmek anlamı taşıdığı için kesinlik ifade etmez.

Tefsîr lafzın gerçek anlamını ve konusunu beyan ederken, te’vîl lafızlarda kastedilen anlamları ortaya koyar.

Tefsîrde hakikate delâlet ettiği için ekseriyetle tek bir anlam, te’vîlde ise yoruma müsait olması hasebiyle birden çok anlam söz konusudur.

Tefsîr hakikat yoluyla lafızların zâhirî manalarını, te’vîl ise onların içsel anlamlarını ortaya çıkarmaktadır.

Tefsîr semâvî kitaplarda kitaplarda kullanıldığı gibi bunların dışındaki kitaplarda da kullanılmaktadır.Te’vîl ise ekseriya semâvî kitaplarda kullanılmaz,

Açıklama:

Tefsîr ile Te’vîl Arasındaki Farklar
Tefsîr ve te’vîl kavramlarıyla ilgili bu genel bilgilerden sonra şunu da hemen belirtelim ki aynı alana ait olmakla birlikte söz konusu iki kavram arasında bazı anlam farklılıkları mevcuttur. Bunları şöyle sıralamak mümkündür:
1. Tefsîr, Hz. Peygamber ve sahâbeden geldiği için kesinlik arzeder; ancak te’vîl herhangi bir karîneden/delilden dolayı lafzın muhtemel manalarından birisini tercih etmek anlamı taşıdığı için katiyet (kesinlik) ifade etmez. Çünkü kaynağı itibariyle tefsîr tevkifî/ilâhî beyanlara, te’vîl bireysel ictihâdlara dayalıdır.
2. Tefsîr, ekseriya âyetlerin lafızlarında, te’vîl ise manalarında görülür. Başka bir ifadeyle tefsîr lafzın gerçek anlamını ve konusunu beyan ederken, te’vîl lafızlarda kastedilen anlamları ortaya koyar.
3. Tefsîrde hakikate delâlet ettiği için ekseriyetle tek bir anlam, te’vîlde ise yoruma müsait olması hasebiyle birden çok anlam söz konusudur.
4. Tefsîr hakikat yoluyla lafızların zâhirî manalarını, te’vîl
Te’vîl ekseriya semâvî kitaplarda kullanılır, tefsîr ise bu kitaplarda kullanıldığı gibi bunların dışındaki kitaplarda da kullanılmaktadır. Bu nedenle tevilin bu kitaplarda lullanılmadığını ifade eden E seçeneği yanlıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Tercüme kelimesi ne anlama gelmektedir?

Bir söylemi bir dilden başka bir dile çevirmek

Bir söylemi başka bir dile yorum katarak ve mesajı gerekirse değiştirerek çevirmek

Bir şeyi denemek

Bir şeyi anlayabilmek için bir otoriteye danışmak

Farklı dildeki şeyi anlamak için çevirmenlerden yardım almak

Açıklama:

Tercüme kelimesi sözlükte, “bir kelâmı bir dilden başka bir dile çevirmek, bir sözü diğer bir dilde tefsîr ve beyân etmek, bir lafzı kendisinin yerini tutacak başka bir lafızla değiştirmek” gibi manalara gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi tefsîr ile tercüme arasındaki farklardan birisi değildir?

Tercüme aslın yerine geçer ve artık asla ihtiyaç kalmaz. Tefsîr ise böyle değildir. Tefsîr aslın aynı olmayıp açıklamasıdır.

Tercüme daha az kelamla gerçekleştirilmesine karşın hazırlanabilmesi için çok fazla zaman ve imkana sahiptir, bu yüzden daha zengindir. Oysa tefsi zaman, imkan ve içerik açısından daha kısıtlıdır.

Tercümede istidrat (daha fazla izah ve açıklama) mümkün değildir. Tefsîr ise böyle değildir. Onda istidrat yapmak caiz, hatta bazen gerekli bile olmaktadır.

Tercüme örf yönünden aslın bütün mana ve maksatlarına uygunluk manasını taşır. Tefsîr için böyle bir durum söz konusu değildir. Tefsîr aslın bütün
mana ve maksatlarına uygun olma manasını ihtiva etmez.

Tercüme tercümesi yapılan sözün ifade ettiği anlamlar olduğuna ve bu sözün sahibinin de söz konusu anlamları kasdettiğine dair bir güven duygusu vermelidir. Halbuki tefsîr böyle değildir. Ancak müfessirin yanında birçok delil bulunursa karşı tarafta böyle bir güven duygusu oluşur.

Açıklama:

Tefsîr ile Tercüme Arasındaki Farklar
Tefsîrle te’vîl arasında olduğu gibi, tefsîrle tercüme arasında da bir takım farklılıklar vardır. Bunları da şu şekilde sıralamak mümkündür:
1. Tercümeyle, asıl metinden müstağni olma kastedilir. Yani tercüme aslın yerine geçer ve artık asla ihtiyaç kalmaz. Tefsîr ise böyle değildir. Tefsîr aslın
aynı olmayıp açıklamasıdır. O, aslın yerine geçemediği gibi asıl ile irtibatını da kesemez.
2. Tercümede istidrat (daha fazla izah ve açıklama) mümkün değildir. Çünkü tercüme, ne fazla ne noksan, aslın tıpa tıp aynıdır. Lafza bakarak bundan şu
mana da anlaşılabilir denemez; denilirse tercüme aslın aynı olmaktan çıkar. Tefsîr ise böyle değildir. Onda istidrat yapmak caiz, hatta bazen gerekli bile
olmaktadır. Zira tefsîr bir beyan ve izah demektir.
3. Tercüme örf yönünden aslın bütün mana ve maksatlarına uygunluk manasını taşır. Tefsîr için böyle bir durum söz konusu değildir. Tefsîr aslın bütün
mana ve maksatlarına uygun olma manasını iht
Tercüme kısıtlı zaman ve imkan içerisinde yapıldığında içeriği de zenginlik anlamında kısıtlıdır ancak tefsîr için böyle zaman kısıtlması olmadığından hazırlanması ve aktarılması için daha fazla zaman ve imkan vardır, bu yüzden daha zengindir. B şıkkında tefsir ve tercümeyle ilgili bilgiler yer değiştirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

"Bir sözün manasını tam olarak değil de, biraz noksanıyla ifade etmek” anlamına gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Tercüme

Tefsir

Meâl

Te’vîl

Müfessir

Açıklama:

Meâl sözlükte bir şeyin özü, hülâsası ve âkıbeti anlamına geldiği gibi, eksik bırakmak manasını da içermektedir. Kavram olarak da, “bir sözün manasını tam olarak değil de, biraz noksanıyla ifade etmek” demektir.
Meâl sözlükte “bir sözün manasını tam olarak değil de, biraz noksanıyla ifade etmek” demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Kur’ân’ın tamamını içeren ilk meâl hicri takvime göre hangi yıl tamamlanmıştır?

120

122

125

127

129

Açıklama:

Kur’ân’ın tamamını içeren ilk meâl de (İtalyan müsteşrik Guidi’ye göre) hicrî 127 senesinde Berberice olarak kaleme alınmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Tefsîr ilminin gayesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Tefsîr ilminin gayesi Kur’ân’ın tüm insanlara ulaşmasını sağlamaktır.

Tefsîr ilminin gayesi Kur’ân’ın içerdiği yüce manaları ve hakikatleri diğer dinlerle karşılaştırmaktır.

Tefsîr ilminin gayesi Kur’ân’ın içerdiği ayetlerin insanlarca okunup ezberlenmesinin sağlanmasıdır.

Tefsîr ilminin gayesi Kur’ân’ın diğer kitaplardan üstün yanlarını ortaya koymaktır.

Tefsîr ilminin gayesi Kur’ân’ın içerdiği yüce manaları ve hakikatleri araştırıp ortaya çıkarmaktır.

Açıklama:

Tefsîr ilminin konusu Kur’ân, gayesi de Kur’ân’ın içerdiği yüce manaları ve hakikatleri araştırıp ortaya çıkarmak ve insanın bu hakikatlere göre bir hayat sürmesini sağlamaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Batı'da en eski Kur'an meali Latince olarak hangi tarihte hazırlanmıştır?

1043

1143

1243

1343

1443

Açıklama:

Batı’da ise en eski Kur’ân meâli, Latince olarak 1143 tarihinde hazırlanıp 1543 de İsviçre’de basılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 51

İlk Türkçe Kur'an mealleri hangi yüzyılda hazırlanmaya başlamıştır?

9. Yüzyıl

10. Yüzyıl

11. yüzyıl

12. Yüzyıl

13. Yüzyıl

Açıklama:

İlk Türkçe Kur’ân meâlleri 9. asırdan itibaren yapılmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Süyuti'ye göre bir müfessirin sahip olması gereken en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Arap dil bilgisine hakim olmak

Hadis ilmine vakıf olmak

Sağlam bir hadis bilgisine sahip olmak

Kelam ve fıkıh ilimlerine vakıf olmak

Sağlam ve sahih bir inanca sahip olmak

Açıklama:

Müfessir olabilmenin bir takım kriterleri söz konusudur. Süyûtî bu konuda bilgi verirken müfessirde aranan ilk kriterin sağlam ve sahih bir inanç olduğunu söy- ler. Ona göre bu kriter, tefsîrle ilgili olarak ileri sürülecek yöntemsel ve mekanik kriterlerden önce, Kur’ân’ı yorumlayacak kişinin müslümanlık açısından en temel özelliğini ortaya koymaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Süyuti'nin bir müfessirin sahip olması gereken ilimler arasında saydığı mevhibe ne anlama gelmektedir?

Dil bilgisi

İlham

Hadis bilgisi

İnanç

İman

Açıklama:

Bu temel kriterin dışında Süyûtî bir müfessirin; 1. lügat, 2. nahiv, 3. sarf, 4. iştikak, 5. meânî, 6. beyân, 7. bedîî, 8. kırâat, 9. kelâm, 10. fıkıh usûlü, 11. esbâb-ı nüzûl, 12. nâsih-mensûh, 13. fıkıh, 14. hadis, 15. mevhibe (ilham) ilmine sahip olmasını da şart koşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Hz. Muhammed'in, Selman-i Farisi'ye tercüme etmesi için izin verdiği sure aşağıdakilerden hangisidir?

Yasin

Bakara

Fil

Fatiha

Alak

Açıklama:

Sözgelimi, Resûlullah’ın birçok hadisinde ashabına, kendisinden öğrendiklerini başkala- rına iletmelerini emretmesi, vahiy kâtiplerinden Zeyd b. Sâbit’e ihtiyaç üzerine İbrânice ve Süryânice öğrenmesini söylemesi, Selmân-ı Fârisi’ye Fâtiha Sûresi’ni tercüme etme müsaadesi, ayrıca değişik ülke krallarına diplomatik mektuplar gönderdiğinde bu mektuplara, tercüme edileceğini bile bile âyetler yazdırması, Kur’ân’ın başka dillere çevrilmesi konusunda bir teşviki ifade etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi, Ömer Nasuhi Bilmen'e göre bir müfessirin sahip olması gereken ilimlerden biridir?

Fizik

Matematik

Astronomi

Astroloji

Kimya

Açıklama:

Son devrin yetiştirdiği önemli bir İslâm bilgini olan Ömer Nasûhi Bilmen de bu ilimlere ahlâk, psikoloji, sosyoloji, biyoloji, astronomi, coğrafya, tarih ve siyer ilimlerini eklemektedir. (Bilmen, 1973).
Burada söz konusu edilen ilimleri günümüz ihtiyaçları doğrultusunda;

Arap dili ve Edebiyatı,

Kur’ân İlimleri,

Fıkıh,

Fıkıh Usûlü,

Hadis,

Sosyo-Kültürel Tarih,

Sosyal-Psikoloji,

Astronomi şeklinde sınıflandırmak mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Burhani te'vilin islam düşüncesindeki en meşhur kuramcısı aşağıdakilerden hangisidir?

İmam Gazali

İbn Sina

İbn Tufeyl

Farabi

İbn Rüşd

Açıklama:

Burhânî te’vîlin İslâm düşüncesindeki en meşhur kuramcısı İbn Rüşd’dür.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Mutasavvıfların Kur'an okuyarak, onun derin manaları üzerine düşüncelere dalmaları anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?

Tedebbür

Teemmül

Tefekkür

Tezekkür

Vecd

Açıklama:

Yani mutasavvıflar Kur’ân okuyarak onun derinanlamları üzerinde düşünceye dalmak (tedebbür), dış dünyanın angajman- larından (bağlantılar) olabildiğince sıyrılarak ilâhî ve ezelî hakikatler üzeri- ne yoğun biçimde kafa yormak (teemmül), eşyanın yaratılış hikmeti yahut Allah’ın nimetleri üzerinde düşünmek (tefekkür) suretiyle bu tür bir te’vîle ulaşabilirler.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Kendisinden ne kastedildiği anlaşılmayacak derecede kapalı olan âyete ne denir?

Mübhem

Mücmel

Mutlak

Müşkil

Mevhum

Açıklama:

Mücmel, kendisinden ne kastedildiği anlaşılmayacak derecede kapalı olan âyet
demektir. Bunların bir kısmı Yüce Allah, bir kısmı da Hz. Peygamber tarafından
açıklanmıştır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Bir kelime ve nitelemenin Kur’ân’da açık değil de ism-i işâretler, ism-i mevsuller, zamirler, cins isimleri, belirsiz zaman zarfları ve belirsiz mekân isimleriyle zikredilmesine ne denir?

Mübhem

Mücmel

Mutlak

Mekruh

Müşkil

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 3

İçinizden oraya (cehenneme) girmeyecek hiç kimse yoktur. Bu Rabbin üzerine (almış
olduğu) kesinleşmiş bir hükümdür” (Meryem (19), 71). َ
Allah, inanan ve iyi işler yapanları, altlarından ırmaklar akan cennetlere sokacaktır” (Hac (22), 14).
Yukarıdaki gibi birbirine tezat görünen ayetlerin sünnette açıklanma usülüne ne denir?

Muhkemin Tefsiri

Mübhemin Tafsili

Müşkilin Te’lîfi

Mutlakın Takyidi

Mücmelin Tebyini

Açıklama:

Sözlükte “karışık olan” anlamına gelen müşkil kavram olarak da, Kur”an’ın bazı
âyetleri arasında ilk bakışta ihtilaf ve tezat gibi görünen hususlar diye tanımlanabilir. Ancak şunu hemen belirtmek lazım ki Eğer o (Kur’ân) Allah’tan başkası tarafından olsaydı, elbette içinde birbirini tutmayan birçok şey bulurlardı” (Nisâ (4), 82) âyeti Kur’ân’da birbiriyle çelişen âyetlerin bulunmasının kesinlikle mümkün olmadığını göstermektedir. Meselâ ”/ İçinizden oraya (cehenneme) girmeyecek hiç kimse yoktur. Bu Rabbin üzerine (almış olduğu) kesinleşmiş bir hükümdür” (Meryem (19), 71) buyurularak, istisnâsız herkesin cehenneme gireceği belirtilmekte, birçok âyette ise, َ
”/ Allah, inanan ve iyi işler yapanları, altlarından ırmaklar akan cennetlere sokacaktır” (Hac (22), 14) denilmektedir. Tabiatıyla bu da ilk bakışta bir çelişki gibi görünmektedir. İşte Hz. Peygamber, “(Âyette geçen) vürûd lafzı, girmek manasınadır. Ne günahsız
ne de günahkâr, cehenneme girmeyen hiç kimse kalmayacaktır. Ancak cehennem müminlere, Hz. İbrahim’e olduğu gibi serin ve selâmet olacak, hatta cehennem ateşi onların serinliğinden dolayı feryad edecektir. Sonra Yüce Allah müttakileri kurtaracak, zâlimleri ise öyle diz üstü çökmüş olarak cehenneme atacaktır” hadisiyle, bu müşkili yani ilk bakışta âyetler arasındaki çelişki zannını ortadan kaldırmış olmaktadır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Kendisine ebben (Abese (80), 31) kelimesinin anlamı sorulduğunda: “Allah’ın kitabına dair herhangi bir şeyi kendi fikrime göre tefsîr eder veya anlamını bilmediğim bir şey hakkında konuşursam, hangi arz beni üzerinde taşır ve hangi semâ beni altında gölgelendirir?” demiştir. Yukarıdaki paragrafta hangi sahabeden bahsedilmektedir?

Hz. Talha

Hz. Osman

Hz. Ali

Hz. Ömer

Hz. Ebû Bekir

Açıklama:

Hz. Ebû Bekir kendisine ebben (Abese (80), 31) kelimesinin anlamı sorulduğunda: “Allah’ın kitabına dair herhangi bir şeyi kendi fikrime göre tefsîr eder veya anlamını bilmediğim bir şey hakkında konuşursam, hangi arz beni üzerinde taşır ve hangi semâ beni altında gölgelendirir?” demiştir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

I. Sünnet II. Kur’ân III. İçtihad Yukarıda karışık olarak verilen sahabilerin Kur’ân’ı tefsir etme yollarının doğru sırası aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

II-I-III

III-I-II

I-II-III

I-III-II

III-II-I

Açıklama:

Bir kısım sahâbî de naklin bulunmadığı yerde kendi içtihâdlarıyla Kur’ân’ı tefsîr etme cihetine gidiyordu. Bu durumdaki sahâbîler, herhangi bir âyeti tefsîr ederken öncelikle Kur’ân’a, sonra da Resûlullah’ın sünnetine başvuruyorlar; şayet aradıklarını bu iki kaynakta bulamazlarsa, o takdirde kendi içtihadlarıyla tefsîr ediyorlardı. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi sahabenin yapmış olduğu tefsirin genel özelliklerinden biri değildir?

Kur’ân’ı âyet âyet baştan sona tefsîr etme

Aralarında tenevvü (çeşitlilik) ihtilâfı olması

Ahkâm âyetlerinden hüküm istinbatında bulunmama

Tefsîri tedvin etmeme

Âyetlerin nuzûl sebeplerini açıklama

Açıklama:

Sahâbîlerin yapmış olduğu tefsîrin genel özelliklerini şöylece sıralamak mümkündür:
1. Sahâbîler Kur’ân’ı âyet âyet baştan sona tefsîr etmemişlerdi. Zira onlar,
Kur’ân’ın tümünü tefsîr etmeye ihtiyaç duymuyorlardı. Bu yüzden yaptıkları açıklamalar, garip, muğlak, müphem, müşkil ve mücmel lafızlarla
sınırlı idi.
2. Zaman zaman sahâbîler arasında bir kısım ihtilâflar ortaya çıkmıştı. Ancak
bu ihtilâflar tezat ihtilâfı olmayıp tenevvü (çeşitlilik) ihtilâfı idi.
3. Ahkâm âyetlerinden hüküm istinbatında bulunmuş değillerdi.
4. Tefsîr bu dönemde henüz tedvin edilmemişti.
5. Âyetlerin nuzûl sebeplerini açıklamışlardı. Onların en önemli özelliği
âyetlerin inmesine sebep olan olaylara şâhit olmalarıydı. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Mekke Tefsîr Mektebi kim tarafından kurulmuştur?

Hz. Abdullah

Hz. Ömer

Hz. Zubeyr

Hz. Osman

Hz. Ali

Açıklama:

İlk tefsîr mektebi Mekke’de kurulmuştu. Kurucusu, Müslümanların tefsîrde en
büyük otorite kabul ettiği Abdullah b. Abbas’tı. Dini doğru anlaması ve Kur’ân’ın
derin anlamına nüfûz edebilmesi için Hz. Peygamber’in duâsına mazhar olan İbn
Abbas, Kur’ân konusundaki bilgisi sebebiyle Hz. Ömer tarafından da saygı görmüştü. Kur’ân tefsîrinin duayeni olan bu sahâbînin kurmuş olduğu tefsîr ekolü/
mektebi hakkında İbn Teymiyye, “Tâbiîler içerisinde tefsîrde en önde gelenler İbn
Abbas’ın öğrencileridir” diyerek Mekke ekolünde/mektebinde yetişen öğrencilerin
tefsîrdeki üstünlüğünü ortaya koymuştur. Bu ekolün yetiştirdiği en seçkin öğrenciler, Mücâhid b. Cebr, İkrime, Sa’îd b. Cübeyr, Tâvus b. Keysân ve Atâ b. Ebî Rabâh’tır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

İbn Mes’ûd’un oluşturduğu tefsir ekolüne ne denilmektedir?

Mekki ekol

Mezhebi ekol

İçtimaî ekol

Rey ekolü

Sûfî ekol

Açıklama:

İslâm âlimleri İbn Mes’ûd’un oluşturduğu ekolü, ictihâdî hareketlerin çekirdeği
kabul edip rey ekolü olarak nitelendirdiler. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi tâbiî müfessirlerinin tefsîr kaynaklarından biri değildir?

Kur’ân’ın Kur’ân’la tefsîri

Kur’ân’ın icmayla tefsîri

Yahudi ve Hirıstiyan kültürleri

Sahâbî sözleri

Kendi içtihatları

Açıklama:

Tâbiûn da Kur’ân’ı tefsîr ederken bazı yöntem ve kaynaklara başvurmuştur. Bir
kısmına yukarıda işaret edilen bu kaynakların, sahâbenin kaynaklarıyla hemen
hemen aynı olduğu görülmektedir. Söz konusu kaynakları şu şekilde sıralamak
mümkündür:
1. Kur’ân’ın Kur’ân’la tefsîri.
2. Kur’ân’ın Sünnetle tefsîri.
3. Şiirle istişhad etmek.
4. Yahudi ve Hirıstiyan kültürleri.
5. Sahâbî sözleri (görüş ve içtihatları).
6. Kendi içtihatları (görüşleri). Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Tefsîr rivâyetleri hangi dönemden itibaren tedvin edilmeye başlanmıştır?

Dört halife dönemi

Sahabe dönemi

Asr-ı saadet dönemi

Tâbiûn dönemi

Etbâu’t-tâbiîn dönemi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 11

Kuran ayetlerini ilk kez tefsir eden kişi kimdir?

Hz. Muhammed

Hz. Ebubekir

Hz. Ali

Hz. Ömer

Abdullah bin Mesud

Açıklama:

Bilindiği gibi sözün olduğu yerde açıklama, anlama ve yorumlama faaliyeti kendiliğinden bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmaktadır. Bu türden bir faaliyet Tevrat ve
İncil gibi önceki kutsal metinler için de söz konusudur. Bu ilâhî kitapların sonuncusu olan Kur’ân da tabiatıyla bu anlamda bir faaliyete ihtiyaç duymaktadır.
Onun metnine yönelik tefsîr faaliyeti de hiç kuşkusuz Hz. Peygamber’le başlamıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

“Ey Peygamber! Sana Rabbinden gönderileni tebliğ et. Eğer bunu yapmazsan O’nun yüklediği elçilik görevini (insanlara) ulaştırmamış olursun” (Mâide (5), 67); “Sana Kur’ân’ı gönderdik ki insanlara indirileni onlara açıklayasın” (Nahl (16), 44)
Yukarıdaki ayetlerin her ikisinde de Hz. Peygamber'in hangi görevini vurgulanmaktadır?

Ayetleri tefsir etme

İnsanları uyarma

İnsanlara örnek olma

Kuran okuma

Peygamberliğini ilan etme

Açıklama:

İlâhî kitapların sonuncusu olan Kur’ân da tabiatıyla bu anlamda bir faaliyete ihtiyaç duymaktadır.Onun metnine yönelik tefsîr faaliyeti de hiç kuşkusuz Hz. Peygamber’le başlamıştır. Çünkü Kur’ân ona vahyedilmiş ve Yüce Allah, “Ey Peygamber! Sana Rabbinden gönderileni tebliğ et. Eğer bunu yapmazsan O’nun yüklediği elçilik görevini (insanlara) ulaştırmamış olursun” (Mâide (5), 67); “Sana Kur’ân’ı gönderdik ki
insanlara indirileni onlara açıklayasın” (Nahl (16), 44) âyetlerinde de belirtildiği
gibi, Hz. Peygamber’e Kur’ân’ı tefsîr etme görevini vermiştir. Bu sebeple nübüvvet
tarihi boyunca Hz. Peygamber, bir taraftan kendisine vahyedilen Kur’ân bölümlerini muhataplarına okumuş, tebliğ etmiş diğer taraftan da manası anlaşılmayan hususları açıklamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Kendisinden ne kastedildiği anlaşılmayacak derecede kapalı olan âyetlere genel olarak verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Muhkem

Mücmel

Mutlak

Müşkil

Mübhem

Açıklama:

Mücmel, kendisinden ne kastedildiği anlaşılmayacak derecede kapalı olan âyet demektir. Bunların bir kısmı Yüce Allah, bir kısmı da Hz. Peygamber tarafından açıklanmıştır. Allah Resûlü’nün açıkladığı nasların başında ahkâm, gayb, yaratılış,
kader, kıyâmet vb. konuları içeren âyetler gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

“َ حافِظُ َ وا علَ َّ ى الصلََ و ِ ات َو َّ الصَ لِ ة الُْ و ْ سطَى Namazlara (özellikle) orta namaza devam edin” (Bakara (2), 238) âyetindeki orta namazdan maksadın ne olduğunu Resûlullah’ın: “Orta namaz ikindi namazıdır” diyerek açıklamıştır.
Yukarıdaki örnekte Hz. Peygamber tefsir usullerinden hangisini uygulamıştır?

Mücmelin Tebyini

Mübhemin Tafsili

Mutlakın Takyidi

Müşkilin Te’lîfi

Mutlakın tebyini

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Muhammed'in Kuran'ın tamamını tefsir ettiğine dair bir delil niteliği taşıyabilir?

“Onlar Kur’ân’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpleri kilitli mi?” (Muhammed (47), 24) gibi, insanları Kuran'ı anlamaya teşvik eden âyetlerin varlığı.

Hz. Âişe'nin şöyle demiş olması: “Hz. Peygamber, Cebrâil’in kendisine öğrettiği belirli âyetlerden başka Kur’ân’dan bir şey tefsîr etmezdi”.

Bugün elimizde mevcut olan hadis kitaplarında Hz. Peygamber’in Kur’ân tefsîrine yönelik merfû rivâyetleri sayıca az olması.

Hz. Muhammedîn İbn Abbâs için, “Allah’ım onu dinde fakih kıl ve ona te’vîli öğret” diye dua etmiş olması.

Hz. Muhammed'in Kur’ân’ın mesajını ilk önce hayata geçiren ve ashâbına da bunu bizzat gösteren model bir insan olması.

Açıklama:

A, B, C ve D seçeneklerinde sıralananlar Kuran'ın bir kısmının Hz. Muhammed tarafından tefsir edildiğini ileri sürenlerin delilleridir.
Hz. Peygamber’in Kur’ân’ın tamamını tefsîr ettiğini söyleyebiliriz. Şöyle ki Allah Resûlü, Kur’ân’ı sadece metinsel anlamda tebliğ edip uygulamalarıyla ilgilenmeyen bir peygamber değildi. Aksine Kur’ân’ın mesajını ilk önce hayata geçiren ve ashâbına da bunu bizzat gösteren model bir insandı. Yani Hz. Peygamber yaşayan bir Kur’ân’dı. Böyle olunca o, Kur’ân’ı baştan sona fiilen tefsîr etmişti. Bu anlayıştan hareketle denilebilir ki Hz. Peygamber’in bize bırakmış olduğu Kur’ân tefsîri kısmen sözlü; kısmen de fiilî bir tefsîrdir. Ancak onun sözlü tefsîri de esasen fiile döküldüğü için, baştan sona bütün Kur’ân, Allah Resûlü tarafından yaşanarak tefsîr edilmiş demektir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Sahâbiler bir taraftan dil tahlilleriyle diğer taraftan da eski Arap şiiriyle istişhâdda bulunmak suretiyle Kur’ân’ı tefsîr etmişlerdi. Aşağıdaki sahabelerden hangisi Kuran'ı tefsir etmede Arap şiirinden sıkça yaralanmıştır?

Hz. Ömer

Hz. Ali

Abdullah bin Mesud

Musab bin Umeyr

İbn Abbas

Açıklama:

İbn Abbâs’ın, tefsîrde Arap şiirini çok kullandığı hatta kendisini imtihan etmek maksadıyla soru soran Nâfi b. el-Ezrak’ın sorduğu her kelimeyi şiirlerden beyit okuyarak cevaplandırdığı bildirilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

I. Hz. Peygamberin yanında geçirilen süre
II. Zeka ve anlayış farkı
III. Toplumsal statü
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri sahabenin Kuran'ı tefsir etmede farklılaşmasının temel nedenlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Sahâbe arasındaki zekâ, anlayış, ilim ve kültür farklılığı, ayrıca sahâbilerden bir kısmının daima Hz. Peygamber’in yanında bulunma imkânına sahip olması, nuzül sebepleri, örf, âdet ve gelenekleri iyi bilenlerle bilmeyenler arasındaki farklılıklar, Kur’ân’ı tefsîrde bazı ihtilâflara sebep olmuştu. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi sahabelerin Kuran tefsiri bağlamındaki en önemli özelliğidir?

Kuran'ı ayet ayet baştan sona tefsir etmiş olmaları

Kuran'la ilgili olarak garip, muğlak, müphem, müşkil ve mücmel lafızlarla sınırlı açıklamalar yapmış olmaları

Ayetlerin inmesine sebep olan olaylara şahit olduklarından ayetlerin nüzul sebeplerini açıklamaları.

Ahkam ayetlerinden hüküm istinbatında bulunmuş olmaları

Kuran'ı kendi içtihatları ile tefsir etmeleri

Açıklama:

Sahâbîlerin yapmış olduğu tefsîrin genel özelliklerini şöylece sıralamak mümkündür:
1. Sahâbîler Kur’ân’ı âyet âyet baştan sona tefsîr etmemişlerdi. Yaptıkları açıklamalar, garip, muğlak, müphem, müşkil ve mücmel lafızlarla sınırlı idi.
2. Zaman zaman sahâbîler arasında bir kısım ihtilâflar ortaya çıkmıştı.
3. Ahkâm âyetlerinden hüküm istinbatında bulunmuş değillerdi.
4. Tefsîr bu dönemde henüz tedvin edilmemişti.
5. Âyetlerin nuzûl sebeplerini açıklamışlardı. Onların en önemli özelliği âyetlerin inmesine sebep olan olaylara şâhit olmalarıydı.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Bir konuşmasında, “Bana Allah’ın kitabından sorunuz. Allah’a yemin ederim ki Kur’ân’daki her âyetin nerede nâzil olduğunu,gece mi? gündüz mü? ovada mı? dağda mı? indiğini mutlaka bilirim” diyen ve Kuran'ın tefsirine önemli katkıları olan sahabe aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ebubekir

Hz. Osman

Hz. Ali

Hz. Ömer

İbn Abbas

Açıklama:

Hz. Ali ashâb-ı kirâm arasında tefsîr, hadis ve fıkıh alanındaki bilgileriyle kendini kabul ettirmiş bir otoritedir. Bir konuşmasında, “bana Allah’ın kitabından sorunuz. Allah’a yemin ederim ki Kur’ân’daki her âyetin nerede nâzil olduğunu, gece mi? gündüz mü? ovada mı? dağda mı? indiğini mutlaka bilirim” diyerek her zaman Kur’ân’ın mana ufuklarında dolaşan ve onun zenginliğine âşina olan bir sahâbi olduğunu göstermiştir. Çünkü o, Hz. Peygamber daha hayatta iken Kur’ân’ın tamamını ezberlemiş ve anlamı konusunda Hz. Peygamber’in açıklamalarından çok yararlanmıştır. Bundan dolayı Hz. Ali, ahkâm âyetlerinin tefsîrinde özellikle hukûkî konularda ashâb tarafından çok itimat edilen bir şahsiyet olmuştur. Onun bu yönünü Hz. Ömer, “en isabetli hüküm verenimiz Ali idi” sözüyle ortaya koymaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi sünnetin Kur’an’ı açıklamada dikkate aldığı şekil ve usullerden biri değildir?

mücmelin tebyini

mübhemin tafsili

gaybin tasrihi

mutlakın takyidi

müşkilin te’lifi

Açıklama:

Resûlullah’a gelen vahiyler çoğu zaman ashab tarafından anlaşıldığı için hiçbir açıklamayı gerektirmezdi. Böylesi durumlarda o, inen âyetleri tebliğ etmekle yetinirdi. Ancak bazen de bunun tersi olur, açıklama zarureti doğardı. O zaman da genellikle Hz. Peygamber ihtiyaç duyulduğu kadar tefsîr ederdi. Meselâ Yüce Allah namazı, orucu, haccı, zekâtı farz kılmış; ancak bunların nasıl yapılacağını, şartlarını, miktarlarını, mânilerini açıklama işini sünnete bırakmıştır. Ayrıca avlanma, hayvanları boğazlama, nikâh, talak vb. birtakım hususlar aynı şekilde sünnetle açıklanmıştır. İşte sünnet, Kur’ân’ı açıklamaya yönelik bu görevi gelişigüzel değil belli bir şekil ve usüllerle gerçekleştirmiştir ki bunları şöyle sıralamak mümkündür: Mücmelin tebyini, mübhemin tafsili, mutlakın takyidi ve müşkilin te’lîfi. Bu usuller arasından gaybin tasrihi ilkesi yoktur. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi sahabe tefsirinin özelliklerinden biri değildir?

Yaptığı açıklamalar muğlak, müphem ve mücmel lafızlarla sınırlıydı.

Kur’an’ı ayet ayet baştan sona tefsir etmişlerdir.

Ahkâm ayetlerinden hüküm istinbatında bulunmadılar.

Tefsir bu dönemde henüz tedvin edilmemişti.

Ayetlerin nüzul sebeplerini açıklarlardı.

Açıklama:

Sahabilerin yapmış olduğu tefsirin genel özelliklerini şöylece sıralamak mümkündür: 1. Sahabiler Kur’an’ı ayet ayet baştan sona tefsir etmemişlerdi. Zira onlar, Kur’an’ın tümünü tefsir etmeye ihtiyaç duymuyorlardı. Bu yüzden yaptıkları açıklamalar, garip, muğlak, müphem, müşkül ve mücmel lafızlarla sınırlı idi. 2. Zaman zaman sahibiler arasında bir kısım ihtilâflar ortaya çıkmıştı. Ancak bu ihtilâflar tezat ihtilâfı olmayıp tenevvü (çeşitlilik) ihtilâfı idi. 3. Ahkâm ayetlerinden hüküm istinbatında bulunmuş değillerdi. 4. Tefsir bu dönemde henüz tedvin edilmemişti. 5. Ayetlerin nüzul sebeplerini açıklamışlardı. Onların en önemli özelliği ayetlerin inmesine sebep olan olaylara şâhit olmalarıydı. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi sahabenin tefsirde başvurduğu kaynaklardan biri olamaz?

Tabiûnun görüşüne başvurmak

Kur’an’ı Kur’an’la tefsir etmek

Kur’an’ı sünnetle tefsir etmek

Şiirle istişhad etmek

Yahudi ve Hıristiyanların kültürlerinden yararlanmak

Açıklama:

Sahabe Kur’an’ı tefsir ederken bazı yöntem ve kaynaklara başvurmuştur. Bunları şöylece sıralamak mümkündür: 1. Kur’an’ın Kur’an’la tefsiri. 2. Kur’an’ın Sünnetle tefsiri. 3. Şiirle istişhad etmek. 4. Yahudi ve Hristiyan kültürleri. 5. Kendi içtihatları. Tabiûn, Sahabeden sonraki nesil olduğu için, Sahabenin onlardan yararlanması mümkün değildir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi önde gelen Sahabi müfessirlerden biri değildir?

Abdullah b. Abbas

Abdullah b. Mes’ûd

Ubeyy b. Ka’b

Ali b. Ebi Talib

Ebu Zer el-Gıfârî

Açıklama:

Tefsirde temayüz etmiş sahibiler arasında Hz. Ebû Bekir, Hz. Osman, Hz. Ali, Abdullah b. Abbâs, Abdullah b. Mes’ûd, Ubey b. Ka’b ve Ebû Musâ el-Eş’arî’nin isimleri zikredilmektedir. Ancak Kur’ân nasslarının yorumunu içeren rivayetlerin sayısı ile tefsir ilmine yaptıkları katkı bakımından söz konusu sahibiler farklı konumlara sahiptirler. Sözgelimi tefsirde rivayetlerinin fazlalığı esas alınarak bir sıralama yapılacak olursa, o takdirde Abdullah b. Abbas, Abdullah b. Mes’ûd, Ubeyy b. Ka’b ve Hz. Ali’nin isimlerini ön sıralarda zikretmek gerekir. Meşhur müfessir sahabiler arasında Abu Zer yoktur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Kur’an tefsirine verdiği büyük emek dolayısıyla “hibru’l-ümme (ümmetin bilgini)” ve “Tercümânu’l-Kur’ân” lakaplarıyla anılan ünlü sahabi aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ali

Hz. Ebu Bekir

Ebû Musâ el-Eş’arî

Abdullah b. Abbas

Abdullah b. Mes’ûd

Açıklama:

Abdullah b. Abbas ashap devrinden itibaren hibru’l-ümme (ümmetin bilgini), Tercümânu’l-Kur’ân (Kur’ân’ın Hz. Peygamber’den sonra en yetkili müfessiri) unvanlarıyla anılagelmiştir. Bu niteliğinden dolayı olmalı ki Hz. Ömer, Bedir ashabının da katıldığı ilim meclislerinde yaşı küçük olmasına rağmen onu da bulundurur ve fikirlerine başvurarak değer verirdi. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Önde gelen müfessir sahabeden biri olan ve ünlü “Bana Allah’ın kitabından sorunuz. Allah’a yemin ederim ki Kur’ân’daki her âyetin nerede nâzil olduğunu, gece mi? gündüz mü? ovada mı? dağda mı? indiğini mutlaka bilirim.” sözünün sahibi aşağıdakilerden hangisidir?

Ebû Musâ el-Eş’arî

Abdullah b. Abbas

Abdullah b. Mes’ûd

Ali b. Ebî Tâlib

Osman b. Affan

Açıklama:

Hz. Ali ashâb-ı kirâm arasında tefsir, hadis ve fıkıh alanındaki bilgileriyle kendini kabul ettirmiş bir otoritedir. Bir konuşmasında, “bana Allah’ın kitabından sorunuz. Allah’a yemin ederim ki Kur’an’daki her ayetin nerede nâzil olduğunu, gece mi? gündüz mü? ovada mı? dağda mı? indiğini mutlaka bilirim” diyerek her zaman Kur’ân’ın mana ufuklarında dolaşan ve onun zenginliğine âşina olan bir sahibi olduğunu göstermiştir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Rey ekolü olarak da anılan Tabiûn dönemi tefsir mektebi aşağıdakilerden hangisidir?

Mekke Tefsir Mektebi

Kûfe Tefsir Mektebi

Medine Tefsir Mektebi

Kahire Tefsir Mektebi

Şam Tefsir Mektebi

Açıklama:

İbn Mes’ûd, Kûfe’ye geldiğinde orada başka sahibiler de vardı. Ancak insanlar kısa zamanda onun etrafında büyük bir halka oluşturdular. Bunun üzerine o da kendisinden Kur’an’ın anlamını öğrenmek isteyen insanları bilgilendirmek amacıyla bir tefsir faaliyetine başladı. Nakledildiğine göre bu faaliyet içerik itibariyle daha çok aklî muhakeme ve içtihat temeli üzerine bina edilmişti. Bu sebepten dolayıdır ki İslâm âlimleri İbn Mes’ûd’un oluşturduğu bu ekolü, içtihadı hareketlerin çekirdeği kabul edip rey ekolü olarak nitelendirdiler. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Tabiûn tefsirinin genel nitelikleri arasında yer almaz?

Tâbiiler döneminde Kur’an’ın bütünü tefsire konu olmuştur.

Geniş fıkhî izahlar ve tarihi bilgiler de yer almıştır.

Şiirle istişhâd metoduyla bazı lafızları açıklanmasına karşı çıkılmıştır.

Kur’an’da geçen kıssaların tafsilatını öğrenebilmek için Ehl-i kitap âlimlerine fazla müracaatta bulunmuşlardır.

Herhangi bir Kur’an ayeti tefsir edilirken bazen de kıyas yoluna gidilirdi.

Açıklama:

Şiirle istişhâd metoduyla bazı lafızları açıklamak ve bazı garip lügatları izah etmek de Tabiûn dönemi tefsirinin genel özelliklerinden biridir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Tabiî müfessirlerin tefsir kaynaklarından biri değildir?

Kur’an’ın Kur’an’la tefsiri

Kur’an’ın Sünnetle tefsir

Şiirle istişhad etmek

Yahudi ve Hirıstiyan kültür ve yorumlarından uzak durmak

Sahabenin görüş ve içtihatları

Açıklama:

Tâbiûn da Kur’an’ı tefsir ederken bazı yöntem ve kaynaklara başvurmuştur. Bir kısmına yukarıda işaret edilen bu kaynakların, sahabenin kaynaklarıyla hemen hemen aynı olduğu görülmektedir. Söz konusu kaynakları şu şekilde sıralamak mümkündür: 1. Kur’an’ın Kur’an’la tefsiri. 2. Kur’an’ın Sünnetle tefsiri. 3. Şiirle istişhad etmek. 4. Yahudi ve Hristiyan kültürleri. 5. Sahibi sözleri (görüş ve içtihatları). 6. Kendi içtihatları (görüşleri). Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

et-Tefsîrü’l-Kebîr adlı tefsir eseri, aşağıdaki müfessirlerin hangisine aittir?

Mukâtil b. Süleyman

Süfyânu’s-Sevrî

Yahyâ b. Sellâm

Ebû Ubeyde

Abdurrezzâk b. Hemmâm

Açıklama:

Belh şehrinde dünyaya gelen Mukâtil, Merv ve Bağdat’ta ilim tahsil etmiş, daha sonra da Basra’ya giderek ölünceye kadar (150/767) orada yaşamıştır. Selef âlimlerinden olan Ahmed b. Hanbel ve İmâm Şâfii Mukâtil’i tefsir ilminde bir otorite kabul etmektedirler. Fikrî cereyanların kaynaştığı ve düşüncelerin yavaş yavaş rayına oturmaya başladığı ikinci hicri asrın ilk yarısında et-Tefsîrü’l-Kebîr adıyla bir kitap yazan Mukâtil, bu eserinde Kur’an’ı başından sonuna kadar mevcut sûre tertibine göre tefsir etmiştir. Müellif, bir yandan ayetlerin nüzûl sebepleri, nüzûl zamanları ve kastedilen şahısların kimler olduğu konusunda bilgiler vermiş; diğer yandan da kelimelerle ilgili etimolojik açıklamalar ve nahvî tahliller yapmıştır. Ayrıca o, bu eserinde muğlak olan sözcüklere izahlar getirmiş, Ehl-i kitâbı tavsif eden ayetlerde ise bol bol şahıs isimlerine yer vermiştir. Nâdir olarak bir kısım ayetlerle ilgili isnâdlara rastlanan Mukâtil’in tefsîri, sened zincirinden anlaşıldığına göre otuz kadar şeyhten alınmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

ْط ُس ْو ِ ال الصَلة َّ َ ِ ات و َ َو َ َّ ى الصل ل َ ُوا ع ِظ َاف ح”/ Namazlara (özellikle) orta namaza devam edin” (Bakara (2), 238) âyetindeki orta namazdan maksadın ne olduğu açık değildir. Yani cins bir isim olan “namaz” ve onu tavsif eden “vustâ” lafzından dolayı âyette anlam yönüyle bir mübhemiyet vardır. İşte burada Resûlullah’ın: “Orta namaz ikindi namazıdır” sözü, bu müphemiyeti ortadan kaldırıp âyeti anlaşılır hale getirmektedir. Yukarıdaki paragrafta Kur’ân'a yönelik sünnete dayalı açıklamala usullerinden hangisi anlatılmaktadır?

Mücmelin Tebyini

Mübhemin Tafsili

Mutlakın Takyidi

Müşkilin Te’lîfi

Müteşabih Te’lîfi

Açıklama:

Mübhem kavramı, insan, melek ve cin gibi varlıkların veya bir topluluk ya da kabilenin veyahut bir kelime ve nitelemenin Kur’ân’da açık değil de ism-i işâretler, ism-i mevsuller, zamirler, cins isimleri, belirsiz zaman zarfları ve belirsiz mekân isimleriyle zikredilmesi anlamına gelmektedir. Görüldüğü gibi müphem lafızlar anlam bakımından bir belirsizliği ve anlaşılmazlığı ifade etmektedir. Böyle olunca mübhem olan hususların açıklığa kavuşturulmasında doğal olarak bir zaruret söz konusudur. Bu zaruretin ortadan kaldırılmasında da belirleyici olan aklî yaklaşımlar değil rivâyetlerdir. Bu sebepledir ki İslâm âlimleri mübhem lafızların açıklığa kavuşturulması konusunda sahâbe kavillerini bağlayıcı görmüşlerdir. َى Meselâ ْط ُس ْو ِ ال الصَلة َّ َ ِ ات و َ َو َ َّ ى الصل ل َ ُوا ع ِظ َاف ح”/ Namazlara (özellikle) orta namaza devam edin” (Bakara (2), 238) âyetindeki orta namazdan maksadın ne olduğu açık değildir. Yani cins bir isim olan “namaz” ve onu tavsif eden “vustâ” lafzından dolayı âyette anlam yönüyle bir mübhemiyet vardır. İşte burada Resûlullah’ın: “Orta namaz ikindi namazıdır” sözü, bu müphemiyeti ortadan kaldırıp âyeti anlaşılır hale getirmektedir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Çelişkili gibi görünen ayetlere yönelik Hz. Peygamber'in tefsiri Kur'an'ı sünnete dayalı açıklama usullerinden hangisinin kapsamına girmektedir?

Müşkilin Te’lîfi

Mutlakın Takyidi

Mübhemin Tafsili

Mücmelin Tebyini

Müteşabihin Tafsili

Açıklama:

Müşkilin Te’lîfi sözlükte “karışık olan” anlamına gelen müşkil kavram olarak da, Kur”an’ın bazı âyetleri arasında ilk bakışta ihtilaf ve tezat gibi görünen hususlar diye tanımlanabilir. Ancak şunu hemen belirtmek lazım ki واُ َد َج ِ لَو ِ اللَّه ْ ِ َ غي ْد ن ِ ْ ع ِن ان م ْ َ ك َ لَو َ و ا ً ِري ً َ ا كث َلف ِ ْت ِ اخ ِيه ف”/ Eğer o (Kur’ân) Allah’tan başkası tarafından olsaydı, elbette içinde birbirini tutmayan birçok şey bulurlardı” (Nisâ (4), 82) âyeti Kur’ân’da birbiriyle çelişen âyetlerin bulunmasının kesinlikle mümkün olmadığını göstermektedir. Meselâ اًّ ْ ِضي ق َ ًا م ْم ت َ ِّ َك ح ب َ َى ر ل َ ان ع َ َ ا ك َ ُه ِ ارد َ َِّل و ْ إ ْ ُكم ن ِ ِ ْن م إ َ و”/ İçinizden oraya (cehenneme) girmeyecek hiç kimse yoktur. Bu Rabbin üzerine (almış olduğu) kesinleşmiş bir hükümdür” (Meryem (19), 71) buyurularak, istisnâsız herkesin cehenneme gireceği belirtilmekte, birçok âyette ise, َ ِين ُ الَّذ ِ ل ُْدخ َ ي ِ َّن اللَّه إ ُ َار ْـه َ ْ ا الَن ِه ت ْ ْ َ ت ِن ِري م ْ نَّ ٍ ات َ ت َ َ ِ ات ج ِ ُ َّ وا الصال ِل َم َع ُوا و ن َ َام ء”/ Allah, inanan ve iyi işler yapanları, altlarından ırmaklar akan cennetlere sokacaktır” (Hac (22), 14) denilmektedir. Tabiatıyla bu da ilk bakışta bir çelişki gibi görünmektedir. İşte Hz. Peygamber, “(Âyette geçen) vürûd lafzı, girmek manasınadır. Ne günahsız ne de günahkâr, cehenneme girmeyen hiç kimse kalmayacaktır. Ancak cehennem müminlere, Hz. İbrahim’e olduğu gibi serin ve selâmet olacak, hatta cehennem ateşi onların serinliğinden dolayı feryad edecektir. Sonra Yüce Allah müttakileri kurtaracak, zâlimleri ise öyle diz üstü çökmüş olarak cehenneme atacaktır” hadisiyle, bu müşkili yani ilk bakışta âyetler arasındaki çelişki zannını ortadan kaldırmış olmaktadır. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

I. Kur'an'da “onlar Kur’ân’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpleri kilitli mi?” (Muhammed (47), 24) gibi, onu anlamaya teşvik eden âyetlerin olması II. Hz. Âişe'nin : “Hz. Peygamber, Cebrâil’in kendisine öğrettiği belirli âyetlerden başka Kur’ân’dan bir şey tefsîr etmezdi” sözü III. Hz. Peygamber'in İbn Abbâs için, “Allah’ım onu dinde fakih kıl ve ona te’vîli öğret” diye ettiği dua Yukarıdakilerden hangileri Hz. Peygamber'in Kur’ân’ın bir kısmını tefsîr ettiğini ileri süren bilginlerin dayandıkları delillerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Kaynaklardan öğrendiğimize göre Peygamberimizin Kur’ân’a yönelik tefsîri, onun bir kısmını içermektedir tezini ortaya atan ilk İslâm bilgini Gazâli’dir. Ondan sonra da Süyûtî bu görüşü savunmuştur. Hz. Peygamber’in Kur’ân’ın bir kısmını tefsîr ettiğini ileri süren bu bilginlerin dayandıkları delillerden bazıları şunlardır:

Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etseydi, “onlar Kur’ân’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpleri kilitli mi?” (Muhammed (47), 24) gibi, onu anlamaya teşvik eden âyetlerin bir anlamı kalmazdı.

Hz. Âişe şöyle demiştir: “Hz. Peygamber, Cebrâil’in kendisine öğrettiği belirli âyetlerden başka Kur’ân’dan bir şey tefsîr etmezdi”. Dolayısıyla bu haber, söz konusu tefsîrin belli âyetlerle ilgili olduğunu ifade etmektedir.

Hz. Peygamber’in Kur’ân’a dair beyanları onun, sadece manası anlaşılmayan âyetleriyle ilgilidir. Dolayısıyla manaları açık olan âyetlerin Resûlullah tarafından tefsîr edilmesinin bir anlamı yoktur. Çünkü bu, mâlûmu i’lâm yani bilineni tekrar etmek demektir.

Bugün elimizde mevcut olan hadis kitapları incelendiğinde görülür ki Hz. Peygamber’in Kur’ân tefsîrine yönelik merfû rivâyetleri sayıca azdır. Bu da onun Kur’ân’ın bir kısmını tefsîr ettiğinin çok açık bir kanıtıdır.

Resûlullah, Kur’ân’daki her âyetin manasını açıklasaydı, o zaman İbn Abbâs için, “Allah’ım onu dinde fakih kıl ve ona te’vîli öğret” diye dua bir anlamı olmazdı. Zira bu dua, kendisinden sonra İbn Abbâs’ın, gerektiğinde Kur’ân’ı tefsîr etmesi konusundaki temennisini ifade etmektedir.

Kaynakların belirttiğine göre Ahmed b. Hanbel “megâzi (kahramanlık kıssaları), melâhim (harp tarihi) ve tefsîr gibi üç şeyin aslı yoktur” demiştir. Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etmiş olsaydı, Ahmed b. Hanbel tefsîri, asılsız olarak nitelendirdiği megâzi ve melâhimle birlikte zikretmezdi. Doğru yanıt E'dir.

Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etseydi, “onlar Kur’ân’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpleri kilitli mi?” (Muhammed (47), 24) gibi, onu anlamaya teşvik eden âyetlerin bir anlamı kalmazdı.

Hz. Âişe şöyle demiştir: “Hz. Peygamber, Cebrâil’in kendisine öğrettiği belirli âyetlerden başka Kur’ân’dan bir şey tefsîr etmezdi”. Dolayısıyla bu haber, söz konusu tefsîrin belli âyetlerle ilgili olduğunu ifade etmektedir.

Hz. Peygamber’in Kur’ân’a dair beyanları onun, sadece manası anlaşılmayan âyetleriyle ilgilidir. Dolayısıyla manaları açık olan âyetlerin Resûlullah tarafından tefsîr edilmesinin bir anlamı yoktur. Çünkü bu, mâlûmu i’lâm yani bilineni tekrar etmek demektir.

Bugün elimizde mevcut olan hadis kitapları incelendiğinde görülür ki Hz. Peygamber’in Kur’ân tefsîrine yönelik merfû rivâyetleri sayıca azdır. Bu da onun Kur’ân’ın bir kısmını tefsîr ettiğinin çok açık bir kanıtıdır.

Resûlullah, Kur’ân’daki her âyetin manasını açıklasaydı, o zaman İbn Abbâs için, “Allah’ım onu dinde fakih kıl ve ona te’vîli öğret” diye dua bir anlamı olmazdı. Zira bu dua, kendisinden sonra İbn Abbâs’ın, gerektiğinde Kur’ân’ı tefsîr etmesi konusundaki temennisini ifade etmektedir.

Kaynakların belirttiğine göre Ahmed b. Hanbel “megâzi (kahramanlık kıssaları), melâhim (harp tarihi) ve tefsîr gibi üç şeyin aslı yoktur” demiştir. Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etmiş olsaydı, Ahmed b. Hanbel tefsîri, asılsız olarak nitelendirdiği megâzi ve melâhimle birlikte zikretmezdi. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi sahâbîlerin yapmış olduğu tefsîrin genel özelliklerinden biri değildir?

Tefsîr bu dönemde henüz tedvin edilmemiştir.

Tefsirde aralarında çıkan ihtilaflar tezat ihtilâfı olmayıp tenevvü (çeşitlilik) ihtilâfıdır.

Ahkâm âyetlerinden hüküm istinbatında bulunmamışlardır.

Kur’ân’ı âyet âyet baştan sona tefsîr etmişlerdir.

Âyetlerin nuzûl sebeplerini açıklamışlardır.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 34

I. Kur’ân’ın Kur’ân’la tefsîri II. Kur’ân’ın Sünnetle tefsîri III. Şiirle istişhad etmek IV. Yahudi ve Hirıstiyan kültürleri Yukarıdakilerden hangileri sahâbenin Kur’ân’ı tefsîr ederken başvurduğu kaynaklardandır?

I ve II

II ve III

III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Sahâbe Kur’ân’ı tefsîr ederken bazı yöntem ve kaynaklara başvurmuştur. Bunları
şöylece sıralamak mümkündür:
1. Kur’ân’ın Kur’ân’la tefsîri.
2. Kur’ân’ın Sünnetle tefsîri.
3. Şiirle istişhad etmek.
4. Yahudi ve Hirıstiyan kültürleri.
5. Kendi ictihatları. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Ashap devrinden itibaren hibru’l-ümme (ümmetin bilgini), Tercümânu’l-Kur’ân (Kur’ân’ın Hz. Peygamber’den sonra en yetkili müfessiri) unvanlarıyla anılan sahabe kimdir?

Hz. Ömer

Hz. Abdullah b. Abbâs

Hz. Enes b. Mâlik

Hz. Ebû Hureyre

Hz. Ali

Açıklama:

İbn Abbâs ashap devrinden itibaren hibru’l-ümme (ümmetin bilgini), Tercümânu’l-Kur’ân (Kur’ân’ın Hz. Peygamber’den sonra en yetkili müfessiri) ünvanlarıyla anılagelmiştir. Bu niteliğinden dolayı olmalı ki Hz. Ömer, Bedir
ashabının da katıldığı ilim meclislerinde yaşı küçük olmasına rağmen onu da bulundurur ve fikirlerine başvurarak değer verirdi. doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

İlk tefsir mektebi nerede kurulmuştur?

Mekke

Medine

Kufe

Kudüs

Şam

Açıklama:

İlk tefsîr mektebi Mekke’de kurulmuştu. Kurucusu, Müslümanların tefsîrde en
büyük otorite kabul ettiği Abdullah b. Abbas’tı. Dini doğru anlaması ve Kur’ân’ın derin anlamına nüfûz edebilmesi için Hz. Peygamber’in duâsına mazhar olan İbn Abbas, Kur’ân konusundaki bilgisi sebebiyle Hz. Ömer tarafından da saygı görmüştü. Kur’ân tefsîrinin duayeni olan bu sahâbînin kurmuş olduğu tefsîr ekolü/ mektebi hakkında İbn Teymiyye, “Tâbiîler içerisinde tefsîrde en önde gelenler İbn Abbas’ın öğrencileridir” diyerek Mekke ekolünde/mektebinde yetişen öğrencilerin tefsîrdeki üstünlüğünü ortaya koymuştur. Bu ekolün yetiştirdiği en seçkin öğrenciler, Mücâhid b. Cebr, İkrime, Sa’îd b. Cübeyr, Tâvus b. Keysân ve Atâ b. Ebî Rabâh’tır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi tabiûn tefsirinin özelliklerinden biridir?

Tabiûn tefsîri manası kapalı olan âyetlerle sınırlıdır.

Ayetlerin tafsilatını öğrenebilmek için hhl-i kitap âlimlerine müracaatta bulunmamışlardır.

Şiirle istişhâd metoduyla bazı lafızları açıklamışlardır.

Tefsir tedvin edilmiştir.

Tefsirde kıyas yolunu kullanmamışlardır.

Açıklama:

Nasıl ilk muhatap topluluk olan ashâbın Kur’ân’a dair beyanlarının kendine özgü bir niteliği söz konusu ise, onlardan sonra gelen ve tefsîre büyük hizmetlerde bulunan tâbiûn tefsîrinin de kendine has bir takım özellikleri bulunmaktadır. Bunlar maddeler halinde şöyle sıralanabilir:
1. Sahâbe tefsîri manası kapalı olan âyetlerle sınırlı iken tâbiiler döneminde
Kur’ân’ın bütünü tefsîre konu olmuştur.
2. Tâbiûn tefsîrinde kelime açıklamaları yanında, geniş fıkhî izahlar,
âyetlerden istinbât ve istidlâl yoluyla çıkarılan hükümler ve tarihi bilgiler
de yer almıştır.
3. Şiirle istişhâd metoduyla bazı lafızları açıklamak ve bazı garip lügatları izah
etmek de bu dönemin bir başka özelliğidir.
4. Tâbiîler Kur’ân’da geçen kıssalarla manası müphem olan âyetlerin tafsilatını
öğrenebilmek için Ehl-i kitap âlimlerine fazla müracaatta bulunmuşlardır.
Dolayısıyla isrâiliyat denilen gayr-i İslâmî bilgiler, sahâbe dönemine kıyasla
daha çok bu devirde Kur’ân tefsîrine girmişti.
5. Bu dönemde de tefsîr, henüz tedvin edilmiş değildi. Tefsîre dair haberler
yine şifâhî olarak aktarılmıştı. Ancak bu haberler, Mekke, Medine ve Kûfe
gibi belli başlı ilim muhitlerinde yerleşmiş olan ashâbın ileri gelenleri tarafından rivâyet edilmiş; böylece tâbiûn dönemindeki rivâyetlerde bir ekolleşme meydana gelmiştir.
6. Tâbiiler herhangi bir Kur’ân âyetini tefsîr ederken bazen de kıyas yolunu
kullanırlardı. Yani bildikleri bir âyetin tefsîrinden hareketle çıkarsama
yöntemiyle tefsîr etmeye çalışıyorlardı. Bu da tâbiiler döneminde boşlukların doldurularak tefsîre yeni birçok görüşün ilave edilmesi anlamına gelmektedir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

I. Hadislerin Kur’ân’la karışma endişesi II. Kur’ân’ın ilk muhataplarının ümmî olması III. Kur'ân'ın ilk muhataplarının yazıya fazlaca güvenmeleri Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri tefsir rivayetlerinin tedvininin etbâu’t-tâbiîn dönemine kalmasının nedenlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Tefsîr daha önce belirttiğimiz gibi tedvîn edilmeden yani yazıya geçirilmeden önce ashâb ve tâbiûn döneminde sözlü nakil yoluyla aktarılıyordu. Etbâu’ttâbiîn dönemine gelindiğinde ise tefsîr rivâyetleri artık yavaş yavaş bir araya toplanarak yazılmaya başlanmıştı. Bu, tefsîr açısından çok önemli bir adımdı. Çünkü sözlü olarak yapılan nakiller zamanla unutulabilir veya değiştirilebilir, eksiltme ve çoğaltma gibi durumlarla karşılaşılabilirdi. Oysa nakledilecek bilgiler yazıyla tespit edilip korunduğu zaman artık bu tür olumsuzluklar söz konusu değildir. Tefsîre dair birikim tedvin edilmesine edilmişti belki ama bu, 150 yıla yakın bir gecikmeyi de beraberinde getirmişti. Zira ilk iki nesil boyunca şifâhen nakledilen tefsîr rivâyetleri, ancak etbâu’t-tâbiîn döneminde tedvin edilebilmişti. Tabii ki bunun da bir takım sebepleri vardı:

Bilindiği gibi Kur’ân indirilmeye başladığı andan itibaren Hz. Peygamber, vahyi yazdırmak üzere görevlendirdiği bazı kâtiplere Kur’ân parçalarını kaydettiriyordu. Ancak başlangıçta Kur’ân’la karışma endişesiyle hadislerin yazılmasına müsade etmemişti. Bildiğimiz kadarıyla bu durum, sahâbenin belli bir ilmî birikime erişmesine kadar böylece devam etmiş ve bu endişesi ortadan kalktıktan sonra Hz. Peygamber,“ilmi yazıyla tespit ediniz” diyerek öncelikle hadislerin yazılmasına izin vermişti. Ancak bu izin, Resûlullah’ın hayatının sonlarına doğru vermiş olduğu bir izindi. Dolayısıyla bu müddet içinde sahâbîler Kur’ân’dan başka bir şeyin yazımıyla pek uğraşma imkânına sahip olamamışlar, bunun tabii bir sonucu olarak da ne Hz. Peygamber’in Kur’ân’a dair beyânlarını ne de vahye sebep teşkil eden olayları yazabilmişlerdi. Kendilerine verilen izinden sonra da öyle anlaşılıyor ki ashâb öncelikle, zâyi olur endişesiyle hadisleri yazmaya başlamıştı.

Kur’ân’ın ilk muhatapları ümmî idi yani okur-yazar değildi. Nitekim Kur’ân, اب َ َ ت ِ ْك ُ ال ُم ُه ِّم ل َ ـع ُ ي َ ْ و ِّك ِ يهم َز ُ يـ َ ِ و ه ِ ات َ اي َ ْ ء ِهم ْ َي ل َ ُو ع ل ْ ـتـ َ ْ ي ُم ْـه ن ِ ُ ًول م َس ِّ َني ر َ َث ِ ف ْ الُِّمي ع َ ِي بـ َ الَّذ ُو ه ِ ٍني ب ُ ِ َ ي ضَلٍل م ُ لَف ْل َـب ْ ق ِن ُوا م ِ ْن َ كان إ َ َ و ة َ ِ ْكم َ ْ ال و”/ Ümmilere içlerinden kendilerine âyetlerini okuyan, onları temizleyen, onlara kitabı ve hikmeti öğreten bir peygamber gönderen O’dur. Kuşkusuz onlar önceden apaçık bir sapıklık içindeydiler” (Cuma (62), 2) diyerek bu hakikati ortaya koymakta, Resûlullah da, “Ben ümmî bir topluluğa gönderildim”, “Biz ümmî bir topluluğuz, okuma-yazmayı ve hesabı bilmeyiz” demek suretiyle Kur’ân’ın bu bağlamdaki beyânını teyit etmektedir. Dolayısıyla başlangıçta hâkim vasfı ümmîlik olan bu toplum, İslâm’ın gelişinden sonra ancak okuma yazmaya ehemmiyet vermeye başlamıştı. Çünkü İslâm dini kitâbeti zaruri kılan âmilleri de beraberinde getirmişti. Bu durum da doğal olarak İslâmî ilimlerin diğer disiplinlerinde olduğu gibi tefsîrin de yazıya geçirilmesini bir süre engellemişti.

Tefsîrin tedvinindeki gecikmenin önemli bir sebebi de ilk muhatap kitlenin yazıdan ziyade hâfızalarına güvenmeleriydi. İbnu’l-Cezeri’nin de dediğine göre Araplar binlerce beyitlik şiirler ezberliyorlar; hatta nesepleriyle ilgili çok uzun bilgileri hâfızalarında tutuyor ve okuyorlardı. Bu yüzden vahyin nüzûlü esnasında o toplumda herhangi bir metni yazarak muhafaza altına alma henüz bir gelenek haline gelmemişti. Doğru yanıt D'dir.

Bilindiği gibi Kur’ân indirilmeye başladığı andan itibaren Hz. Peygamber, vahyi yazdırmak üzere görevlendirdiği bazı kâtiplere Kur’ân parçalarını kaydettiriyordu. Ancak başlangıçta Kur’ân’la karışma endişesiyle hadislerin yazılmasına müsade etmemişti. Bildiğimiz kadarıyla bu durum, sahâbenin belli bir ilmî birikime erişmesine kadar böylece devam etmiş ve bu endişesi ortadan kalktıktan sonra Hz. Peygamber,“ilmi yazıyla tespit ediniz” diyerek öncelikle hadislerin yazılmasına izin vermişti. Ancak bu izin, Resûlullah’ın hayatının sonlarına doğru vermiş olduğu bir izindi. Dolayısıyla bu müddet içinde sahâbîler Kur’ân’dan başka bir şeyin yazımıyla pek uğraşma imkânına sahip olamamışlar, bunun tabii bir sonucu olarak da ne Hz. Peygamber’in Kur’ân’a dair beyânlarını ne de vahye sebep teşkil eden olayları yazabilmişlerdi. Kendilerine verilen izinden sonra da öyle anlaşılıyor ki ashâb öncelikle, zâyi olur endişesiyle hadisleri yazmaya başlamıştı.

Kur’ân’ın ilk muhatapları ümmî idi yani okur-yazar değildi. Nitekim Kur’ân, اب َ َ ت ِ ْك ُ ال ُم ُه ِّم ل َ ـع ُ ي َ ْ و ِّك ِ يهم َز ُ يـ َ ِ و ه ِ ات َ اي َ ْ ء ِهم ْ َي ل َ ُو ع ل ْ ـتـ َ ْ ي ُم ْـه ن ِ ُ ًول م َس ِّ َني ر َ َث ِ ف ْ الُِّمي ع َ ِي بـ َ الَّذ ُو ه ِ ٍني ب ُ ِ َ ي ضَلٍل م ُ لَف ْل َـب ْ ق ِن ُوا م ِ ْن َ كان إ َ َ و ة َ ِ ْكم َ ْ ال و”/ Ümmilere içlerinden kendilerine âyetlerini okuyan, onları temizleyen, onlara kitabı ve hikmeti öğreten bir peygamber gönderen O’dur. Kuşkusuz onlar önceden apaçık bir sapıklık içindeydiler” (Cuma (62), 2) diyerek bu hakikati ortaya koymakta, Resûlullah da, “Ben ümmî bir topluluğa gönderildim”, “Biz ümmî bir topluluğuz, okuma-yazmayı ve hesabı bilmeyiz” demek suretiyle Kur’ân’ın bu bağlamdaki beyânını teyit etmektedir. Dolayısıyla başlangıçta hâkim vasfı ümmîlik olan bu toplum, İslâm’ın gelişinden sonra ancak okuma yazmaya ehemmiyet vermeye başlamıştı. Çünkü İslâm dini kitâbeti zaruri kılan âmilleri de beraberinde getirmişti. Bu durum da doğal olarak İslâmî ilimlerin diğer disiplinlerinde olduğu gibi tefsîrin de yazıya geçirilmesini bir süre engellemişti.

Tefsîrin tedvinindeki gecikmenin önemli bir sebebi de ilk muhatap kitlenin yazıdan ziyade hâfızalarına güvenmeleriydi. İbnu’l-Cezeri’nin de dediğine göre Araplar binlerce beyitlik şiirler ezberliyorlar; hatta nesepleriyle ilgili çok uzun bilgileri hâfızalarında tutuyor ve okuyorlardı. Bu yüzden vahyin nüzûlü esnasında o toplumda herhangi bir metni yazarak muhafaza altına alma henüz bir gelenek haline gelmemişti. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Ömrünün sonuna doğru gözlerini kaybetmesi nedeniyle ‘’kendisinden yapılan nakiller konusunda ihtiyatlı olunmasına’’ ilişkin Ahmed b. Hanbel’in uyarıda bulunduğu müfessir kimdir?

Süfyânu’s-Sevrî

Yahyâ b. Sellâm

Ferrâ

Ebû Ubeyde

Abdurrezzâk b. Hemmâm

Açıklama:

Hicrî 126 (743-744) yılında San’a’da doğan Abdurrezzak ilk tahsilini aile çevresinde yapıp yirmi yaşlarında ilmî seyahetlere çıkmıştır. Hicâz, Şâm ve Irak gibi ilim merkezlerinde Ma’mer b. Râşid, Süfyânu’s-Sevrî, Süfyân b. Uyeyne, Mâlik b. Enes ve diğer âlimlerden hadis ve fıkıh ilimleri tahsil etmiştir. Bunlar arasında kendisinden en çok yararlandığı hadis âlimi Ma’mer b. Râşid’dir. Kaynaklar Abdurrezzak’ın söz konusu âlimin yanında tam sekiz sene kalarak ondan on bin hadis yazdığını kaydetmektedirler. Ancak Ahmed b. Hanbel, Abdurrezzak’ın ömrünün sonuna doğru gözlerini kaybettiğini, dolayısıyla görme yetisini kaybettiği andan itibaren, ondan yapılan nakiller konusunda itiyatlı davranılması gerektiğini belirtmektedir. Çünkü Ahmed b. Hanbel’e göre Abdurrezzak’ın kitabında bulunmayan bazı hadisler, gözlerini kaybettikten sonra kendisinden nakledilmeye başlanmıştır. Bu da ister istemez akla bir takım kuşkuların gelmesine sebebiyet vermektedir. Ancak bütün bunlara rağmen Yahyâ b. Ma’în, Ali b. el-Medinî, İshak b. Râhûye ve Züheyr b. Harb gibi hadis bilginleri Abdurrezzak’tan rivâyette bulunmuşlardır. Hadis ilminde böylesine önemli bir mevkiye sahip olan söz konusu âlim, yazmış olduğu Kur’ân tefsîriyle de tefsîr tarihindeki yerini almıştır. Bu zâtın vefat tarihi de 211/828 olarak zikredilmektedir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Bir kelime ve nitelemenin Kur’ân’da açık değil de ism-i işâretler, ism-i mevsuller, zamirler, cins isimleri, belirsiz zaman zarfları ve belirsiz mekân isimleriyle zikredilmesine ne denir?

Mübhem

Mücmel

Mutlak

Mekruh

Müşkil

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 41

Kendisine ebben (Abese (80), 31) kelimesinin anlamı sorulduğunda: “Allah’ın kitabına dair herhangi bir şeyi kendi fikrime göre tefsîr eder veya anlamını bilmediğim bir şey hakkında konuşursam, hangi arz beni üzerinde taşır ve hangi semâ beni altında gölgelendirir?” demiştir.
Yukarıdaki paragrafta hangi sahabeden bahsedilmektedir?

Hz. Talha

Hz. Osman

Hz. Ali

Hz. Ömer

Hz. Ebû Bekir

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi tâbiî müfessirlerinin tefsîr kaynaklarından biri değildir?

Kur’ân’ın Kur’ân’la tefsîri

Kur’ân’ın icmayla tefsîri

Yahudi ve Hirıstiyan kültürleri

Sahâbî sözleri

Kendi içtihatları

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 43

Tefsîr rivâyetleri hangi dönemden itibaren tedvin edilmeye başlanmıştır?

Dört halife dönemi

Sahabe dönemi

Asr-ı saadet dönemi

Tâbiûn dönemi

Etbâu’t-tâbiîn dönemi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 44

Ayetleri tefsir etme

İnsanları uyarma

İnsanlara örnek olma

Kuran okuma

Peygamberliğini ilan etme

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 45

Hz. Ömer

Hz. Ali

Abdullah bin Mesud

Musab bin Umeyr

İbn Abbas

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 46

et-Tefsîrü’l-Kebîr adlı tefsir eseri, aşağıdaki müfessirlerin hangisine aittir?

Mukâtil b. Süleyman

Süfyânu’s-Sevrî

Yahyâ b. Sellâm

Ebû Ubeyde

Abdurrezzâk b. Hemmâm

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 47

I. Kur'an'da “onlar Kur’ân’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpleri kilitli mi?” (Muhammed (47), 24) gibi, onu anlamaya teşvik eden âyetlerin olması
II. Hz. Âişe'nin : “Hz. Peygamber, Cebrâil’in kendisine öğrettiği belirli âyetlerden başka Kur’ân’dan bir şey tefsîr etmezdi” sözü
III. Hz. Peygamber'in İbn Abbâs için, “Allah’ım onu dinde fakih kıl ve ona te’vîli öğret” diye ettiği dua
Yukarıdakilerden hangileri Hz. Peygamber'in Kur’ân’ın bir kısmını tefsîr ettiğini ileri süren bilginlerin dayandıkları delillerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etseydi, “onlar Kur’ân’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpleri kilitli mi?” (Muhammed (47), 24) gibi, onu anlamaya teşvik eden âyetlerin bir anlamı kalmazdı.
Hz. Âişe şöyle demiştir: “Hz. Peygamber, Cebrâil’in kendisine öğrettiği belirli âyetlerden başka Kur’ân’dan bir şey tefsîr etmezdi”. Dolayısıyla bu haber, söz konusu tefsîrin belli âyetlerle ilgili olduğunu ifade etmektedir.
Hz. Peygamber’in Kur’ân’a dair beyanları onun, sadece manası anlaşılmayan âyetleriyle ilgilidir. Dolayısıyla manaları açık olan âyetlerin Resûlullah tarafından tefsîr edilmesinin bir anlamı yoktur. Çünkü bu, mâlûmu i’lâm yani bilineni tekrar etmek demektir.
Bugün elimizde mevcut olan hadis kitapları incelendiğinde görülür ki Hz. Peygamber’in Kur’ân tefsîrine yönelik merfû rivâyetleri sayıca azdır. Bu da onun Kur’ân’ın bir kısmını tefsîr ettiğinin çok açık bir kanıtıdır.
Resûlullah, Kur’ân’daki her âyetin manasını açıklasaydı, o zaman İbn Abbâs için, “Allah’ım onu dinde fakih kıl ve ona te’vîli öğret” diye dua bir anlamı olmazdı. Zira bu dua, kendisinden sonra İbn Abbâs’ın, gerektiğinde Kur’ân’ı tefsîr etmesi konusundaki temennisini ifade etmektedir.
Kaynakların belirttiğine göre Ahmed b. Hanbel “megâzi (kahramanlık kıssaları), melâhim (harp tarihi) ve tefsîr gibi üç şeyin aslı yoktur” demiştir. Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etmiş olsaydı, Ahmed b. Hanbel tefsîri, asılsız olarak nitelendirdiği megâzi ve melâhimle birlikte zikretmezdi. Doğru yanıt E'dir.

Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etseydi, “onlar Kur’ân’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpleri kilitli mi?” (Muhammed (47), 24) gibi, onu anlamaya teşvik eden âyetlerin bir anlamı kalmazdı.
Hz. Âişe şöyle demiştir: “Hz. Peygamber, Cebrâil’in kendisine öğrettiği belirli âyetlerden başka Kur’ân’dan bir şey tefsîr etmezdi”. Dolayısıyla bu haber, söz konusu tefsîrin belli âyetlerle ilgili olduğunu ifade etmektedir.
Hz. Peygamber’in Kur’ân’a dair beyanları onun, sadece manası anlaşılmayan âyetleriyle ilgilidir. Dolayısıyla manaları açık olan âyetlerin Resûlullah tarafından tefsîr edilmesinin bir anlamı yoktur. Çünkü bu, mâlûmu i’lâm yani bilineni tekrar etmek demektir.
Bugün elimizde mevcut olan hadis kitapları incelendiğinde görülür ki Hz. Peygamber’in Kur’ân tefsîrine yönelik merfû rivâyetleri sayıca azdır. Bu da onun Kur’ân’ın bir kısmını tefsîr ettiğinin çok açık bir kanıtıdır.
Resûlullah, Kur’ân’daki her âyetin manasını açıklasaydı, o zaman İbn Abbâs için, “Allah’ım onu dinde fakih kıl ve ona te’vîli öğret” diye dua bir anlamı olmazdı. Zira bu dua, kendisinden sonra İbn Abbâs’ın, gerektiğinde Kur’ân’ı tefsîr etmesi konusundaki temennisini ifade etmektedir.
Kaynakların belirttiğine göre Ahmed b. Hanbel “megâzi (kahramanlık kıssaları), melâhim (harp tarihi) ve tefsîr gibi üç şeyin aslı yoktur” demiştir. Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etmiş olsaydı, Ahmed b. Hanbel tefsîri, asılsız olarak nitelendirdiği megâzi ve melâhimle birlikte zikretmezdi. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi sahâbîlerin yapmış olduğu tefsîrin genel özelliklerinden biri değildir?

Tefsîr bu dönemde henüz tedvin edilmemiştir.

Tefsirde aralarında çıkan ihtilaflar tezat ihtilâfı olmayıp tenevvü (çeşitlilik) ihtilâfıdır.

Ahkâm âyetlerinden hüküm istinbatında bulunmamışlardır.

Kur’ân’ı âyet âyet baştan sona tefsîr etmişlerdir.

Âyetlerin nuzûl sebeplerini açıklamışlardır.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 49

Kendisinden ne kastedildiği anlaşılmayacak derecede kapalı olan âyetlere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Mücmel

Mübhem

Mutlak

Müşkil

Meşakkat

Açıklama:

Mücmel, kendisinden ne kastedildiği anlaşılmayacak derecede kapalı olan âyet demektir. Bunların bir kısmı Yüce Allah, bir kısmı da Hz. Peygamber tarafından açıklanmıştır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi "Allah, inanan ve iyi işler yapanları, altlarından ırmaklar akan cennetlere sokacaktır” (Hac (22), 14) ayetine göre müşkil bir ayettir?

“Onlar Kur’ân’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpleri kilitli mi?” (Muhammed (47), 24)

”İçinizden oraya (cehenneme) girmeyecek hiç kimse yoktur. Bu Rabbin üzerine (almış olduğu) kesinleşmiş bir hükümdür.” (Meryem (19), 71)

”Artık Kur’ân’dan kolayınıza geleni okuyun.” (Müzzemmil (73), 20)

"Namazlara (özellikle) orta namaza devam edin” (Bakara (2), 238)

"Hayır! Bilakis onların işlemekte oldukları (kötülükler) kalplerini paslandırmıştır” (Mutaffifîn (83), 14)

Açıklama:

Sözlükte “karışık olan” anlamına gelen müşkil kavram olarak da, Kur”an’ın bazı âyetleri arasında ilk bakışta ihtilaf ve tezat gibi görünen hususlar diye tanımlanabilir. Meselâ اًّ ْ ِضي ق َ ًا م ْم ت َ ِّ َك ح ب َ َى ر ل َ ان ع َ َ ا ك َ ُه ِ ارد َ َِّل و ْ إ ْ ُكم ن ِ ِ ْن م إ َ و”/ İçinizden oraya (cehenneme) girmeyecek hiç kimse yoktur. Bu Rabbin üzerine (almış olduğu) kesinleşmiş bir hükümdür” (Meryem (19), 71) buyurularak, istisnâsız herkesin cehenneme gireceği belirtilmekte, birçok âyette ise, َ ِين ُ الَّذ ِ ل ُْدخ َ ي ِ َّن اللَّه إ ُ َار ْـه َ ْ ا الَن ِه ت ْ ْ َ ت ِن ِري م ْ نَّ ٍ ات َ ت َ َ ِ ات ج ِ ُ َّ وا الصال ِل َم َع ُوا و ن َ َام ء”/ Allah, inanan ve iyi işler yapanları, altlarından ırmaklar akan cennetlere sokacaktır” (Hac (22), 14) denilmektedir. Tabiatıyla bu da ilk bakışta bir çelişki gibi görünmektedir. İşte Hz. Peygamber, “(Âyette geçen) vürûd lafzı, girmek manasınadır. Ne günahsız ne de günahkâr, cehenneme girmeyen hiç kimse kalmayacaktır. Ancak cehennem müminlere, Hz. İbrahim’e olduğu gibi serin ve selâmet olacak, hatta cehennem ateşi onların serinliğinden dolayı feryad edecektir. Sonra Yüce Allah müttakileri kurtaracak, zâlimleri ise öyle diz üstü çökmüş olarak cehenneme atacaktır” hadisiyle, bu müşkili yani ilk bakışta âyetler arasındaki çelişki zannını ortadan kaldırmış olmaktadır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

I. “Onlar Kur’ân’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpleri kilitli mi?” (Muhammed (47), 24) ayeti
II. Hz. Âişe'nin “Hz. Peygamber, Cebrâil’in kendisine öğrettiği belirli âyetlerden başka Kur’ân’dan bir şey tefsîr etmezdi” sözü
III. Mevcut hadis kitaplarındi Hz. Peygamber’in Kur’ân tefsîrine yönelik merfû rivâyetlerinin az olması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Hz. Peygamberin Kur'ân'ın bir kısmını tefsir ettiğini destekleyen sebeplerdir?

Yalnız I

I-II

II-III

I-III

I-II-III

Açıklama:

1. Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etseydi, “onlar Kur’ân’ı düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpleri kilitli mi?” (Muhammed (47), 24) gibi, onu anlamaya teşvik eden âyetlerin bir anlamı kalmazdı. 2. Hz. Âişe şöyle demiştir: “Hz. Peygamber, Cebrâil’in kendisine öğrettiği belirli âyetlerden başka Kur’ân’dan bir şey tefsîr etmezdi”. Dolayısıyla bu haber, söz konusu tefsîrin belli âyetlerle ilgili olduğunu ifade etmektedir. 3. Hz. Peygamber’in Kur’ân’a dair beyanları onun, sadece manası anlaşılmayan âyetleriyle ilgilidir. Dolayısıyla manaları açık olan âyetlerin Resûlullah tarafından tefsîr edilmesinin bir anlamı yoktur. Çünkü bu, mâlûmu i’lâm yani bilineni tekrar etmek demektir. 4. Bugün elimizde mevcut olan hadis kitapları incelendiğinde görülür ki Hz. Peygamber’in Kur’ân tefsîrine yönelik merfû rivâyetleri sayıca azdır. Bu da onun Kur’ân’ın bir kısmını tefsîr ettiğinin çok açık bir kanıtıdır. 5. Resûlullah, Kur’ân’daki her âyetin manasını açıklasaydı, o zaman İbn Abbâs için, “Allah’ım onu dinde fakih kıl ve ona te’vîli öğret” diye dua bir anlamı olmazdı. Zira bu dua, kendisinden sonra İbn Abbâs’ın, gerektiğinde Kur’ân’ı tefsîr etmesi konusundaki temennisini ifade etmektedir. 6. Kaynakların belirttiğine göre Ahmed b. Hanbel “megâzi (kahramanlık kıssaları), melâhim (harp tarihi) ve tefsîr gibi üç şeyin aslı yoktur” demiştir. Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etmiş olsaydı, Ahmed b. Hanbel tefsîri, asılsız olarak nitelendirdiği megâzi ve melâhimle birlikte zikretmezdi.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Hz. peygamberin Kur'ân'ın tamamını tefsir ettiğini ilk kez öne süren aşağıdakilerden hangisidir?

Gazali

Süyuti

İbn Teymiyye

İbn Abbas

Ahmed b. Hanbel

Açıklama:

Daha önce de ifade edildiği gibi bazı İslâm âlimleri de Peygamberimizin Kur’ân’ın tamamını tefsîr ettiğini ileri sürmektedir. Kaynakların belirttiğine göre söz konusu iddiayı da ilk olarak İbn Teymiyye dile getirmiş, daha sonra da bazı âlimler onunla bu kanaati paylaşmışlardır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamberin Kur'ân'ın tamamını tefsir ettiğini düşünenlerin sebeplerinden biri değildir?

”İnsanlara, kendilerine indirileni beyan etmen için sana da Kur’ân’ı indirdik” (Nahl (16), 44) âyeti

Resûlullah’ın ashabdan on âyet öğrendiklerinde manalarını kavrayıp onlarla amel etmedikçe, başka âyetlere geçmemeleri istemesi

Herhangi bir ilim dalında yazılmış bir kitabın bile izaha muhtaç olduğu düşüncesi

Peygamber dönemindeki sahabenin çoğununun okur-yazar vasfı taşımıyor olması

Hz. Peygamberin Kur’ân’ın mesajını ilk önce hayata geçiren ve ashâbına da model olması

Açıklama:

1. ْ ِهم ْ لَي ِ ـزَل إ ُِّ َا ن ِلنَّ ِ اس م َ ل ـي َِّ ـب ُ ت ِ َ ل الذْكر ِّ ْ َك لَي ِ َا إ ْن ل َ ْـز أَن َ و”/ İnsanlara, kendilerine indirileni beyan etmen için sana da Kur’ân’ı indirdik” (Nahl (16), 44) âyeti, Hz. Peygamber’e Kur’ân’ı tefsîr etme sorumluluğu yüklemektedir. Ayrıca âyetteki beyân lafzı, Kur’ân’ın bütününü içine alan bir lafızdır. Buna göre Hz. Peygamber Kur’ân’ın tamamını tefsîr etmek durumundadır.
2. Ashâbın, Resûlullah’tan on âyet öğrendiklerinde manalarını kavrayıp onlarla amel etmedikçe, başka âyetlere geçmediklerini ifade eden rivâyetler Hz. Peygamber’in sahâbilerine her âyetin manasını açıkladığını göstermektedir.
3. Herhangi bir ilim dalında yazılmış bir kitabın bile izaha muhtaç olduğu düşünülürse, insana dünya ve âhiret mutluluğunun yollarını gösteren Kur’ân’ın bir bütün olarak tefsîre ihtiyacının olmadığını ileri sürmek aklen de mümkün değildir.
4. Allah Resûlü, Kur’ân’ı sadece metinsel anlamda tebliğ edip uygulamalarıyla ilgilenmeyen bir peygamber değildi. Aksine Kur’ân’ın mesajını ilk önce hayata geçiren ve ashâbına da bunu bizzat gösteren model bir insandı. Yani Hz. Peygamber yaşayan bir Kur’ân’dı. Böyle olunca o, Kur’ân’ı baştan sona fiilen tefsîr etmişti.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

I. Kendi içtihatlarını kullanmak
II. Hadislere başvurmak
III. Peygamber hanımlarına sormak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sahabenin tefsir etme yöntemlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-III

Açıklama:

Bir kısım sahâbî naklin bulunmadığı yerde kendi içtihâdlarıyla Kur’ân’ı tefsîr etme cihetine gidiyordu. Bu durumdaki sahâbîler, herhangi bir âyeti tefsîr ederken öncelikle Kur’ân’a, sonra da Resûlullah’ın sünnetine başvuruyorlar; şayet aradıklarını bu iki kaynakta bulamazlarsa, o takdirde kendi içtihadlarıyla tefsîr ediyorlardı. Bunun dışında ashâbın âyetleri tefsîr ederken nâsih ve mensûha işaret etme, nüzûl sebeplerini zikretme şeklindeki yöntemlerinden de söz etmek gerekmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Tefsir ilmine en çok rivayetle katkıda bulunan sahabi aşağıdakilerden hangisidir?

Abdullah b. Abbas

Hz. Ebû Bekir

Hz. Ömer

Ubey b. Ka’b

Hz. Osman

Açıklama:

Tefsîrde temayüz etmiş sahâbiler arasında Hz. Ebû Bekir, Hz. Osman, Hz. Ali, Abdullah b. Abbâs, Abdullah b. Mes’ûd, Ubey b. Ka’b ve Ebû Musâ el-Eş’arî’nin isimleri zikredilmektedir. Ancak Kur’ân nasslarının yorumunu içeren rivâyetlerin sayısı ile tefsîr ilmine yaptıkları katkı bakımından söz konusu sahâbîler farklı konumlara sahiptirler. Sözgelimi tefsîrde rivâyetlerinin fazlalığı esas alınarak bir sıralama yapılacak olursa, o takdirde Abdullah b. Abbas, Abdullah b. Mes’ûd, Ubeyy b. Ka’b ve Hz. Ali’nin isimlerini ön sıralarda zikretmek gerekir. En az rivâyette bulunanlar ise, Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman’dır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Mekke tefsir ekolünün yetiştirdiği önemli isimlerden biridir?

Alkame b. Kays

Zeyd b. Eslem

Mücâhid b. Cebr

Ka’b el-Kurazî

el-Hasan el-Basrî

Açıklama:

Mekke ekolün yetiştirdiği en seçkin öğrenciler, Mücâhid b. Cebr, İkrime, Sa’îd b. Cübeyr, Tâvus b. Keysân ve Atâ b. Ebî Rabâh’tır.
Ubey b. Ka’b’ın kurduğu Medine tefsîr ekolünde/mektebinde, Ebu’lÂliye, Muhammed b. Ka’b el-Kurazî ve Zeyd b. Eslem gibi ilim otoriteleri yetişmişti.
Kufede yetişenlerin en ünlüleri arasında Alkame b. Kays, Mesrûk b. el-Ecdâ, Esved b. Yezîd, el-Hasan el-Basrî ve Katâde b. Diâme’nin isimleri zikredilmektedir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

I. Kur'ân'ın tamamını tefsir etmiş olmaları II. Ehl-i Kitaptan yardım almış olmaları III. Ayetlerle ilgil geniş tarihi bilgiler vermiş olmaları Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Tabiun tefsirini Sahabe tefsirinden ayıran özelliklerdendir?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Sahâbe tefsîri manası kapalı olan âyetlerle sınırlı iken tâbiiler döneminde Kur’ân’ın bütünü tefsîre konu olmuştur.
Tâbiûn tefsîrinde kelime açıklamaları yanında, geniş fıkhî izahlar, âyetlerden istinbât ve istidlâl yoluyla çıkarılan hükümler ve tarihi bilgiler de yer almıştır.
Tâbiîler Kur’ân’da geçen kıssalarla manası müphem olan âyetlerin tafsilatını öğrenebilmek için Ehl-i kitap âlimlerine fazla müracaatta bulunmuşlardır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

I. Kur'ân'a dair nakilleri derleyip tamamıyla tefsir eden ilk kişidir.
II. Et-Tefsîrü’l-kebîr kitabının yazarıdır.
III. Ahmed b. Hanbel ve İmâm Şâfii tarafından otorite kabul edilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Mukâtil b. Süleyman ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

I-II

II-III

I-III

I-II-III

Açıklama:

Şu anda elimizdeki belgeler Kur’ân’a dair nakilleri bir araya toplayarak onu baştan sona tefsîr eden ilk şahsın, Mukâtil b. Süleyman olduğunu göstermektedir.
Belh şehrinde dünyaya gelen Mukâtil, Merv ve Bağdat’ta ilim tahsil etmiş, daha sonra da Basra’ya giderek ölünceye kadar (150/767) orada yaşamıştır. Selef âlimlerinden olan Ahmed b. Hanbel ve İmâm Şâfii Mukâtil’i tefsîr ilminde bir otorite kabul etmektedirler.
Fikrî cereyanların kaynaştığı ve düşüncelerin yavaş yavaş rayına oturmaya başladığı ikinci hicri asrın ilk yarısında et-Tefsîrü’l-Kebîr adıyla bir kitap yazan Mukâtil, bu eserinde Kur’ân’ı başından sonuna kadar mevcut sûre tertibine göre tefsîr etmiştir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi rivayet tefsiri ile ilgili olarak doğru bir ifadedir?

Dirayet tefsirinden sonra ortaya çıkmıştır.

Yöntemde Kuran'ı nakilsiz olarak tefsir etmek esastır.

Kur’ân, Hz. Peygamber’in sünneti ve selefin açıklamaları ile tefsîr edilmektedir.

Hâricî bir kaynaktan çok müfessirin kendi aklı ve bilgisi ile tefsir yapılır.

Kur’ân’ın Kur’ân, Arap dili ve cahiliye şiiri ile tefsîr edilmesi bu yöntemin yaklaşımlarından değildir.

Açıklama:

Rivâyet tefsîri yönteminde müfessirin kendisinden daha çok, hâricî bir kaynağa dayanması söz konusu olmaktadır. Kur’ân’ın Kur’ân, Arap dili ve cahiliye şiiri ile tefsîr edilmesi, hâricî kaynak olmaları açısından rivâyet tefsîri kapsamına dâhil edilmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Kur’an’ı rivayet yoluyla tefsir etmenin gerekçelerinden biri olamaz?

Kur’an’a karşı daha sorumlu bir yaklaşım içinde olmak.

Kur’an’ı nakilsiz tefsir etmenin hoş karşılamamak.

Kur’an’ı kişisel görüşe dayalı olarak tefsir etmek.

Herhangi bir konuda delilsiz hüküm vermekten kaçınmak.

Hz. Peygamber’in hadislerine dayanarak Kur’an’ı tefsir etmek.

Açıklama:

Kur’ân’ın Allah kelamı olması, ona ve tefsîrine karşı daha sorumlu bir yaklaşım içinde olmayı gerektirmektedir. Bu yüzden tefsîr tarihinin ilk tabakalarında, müfessirin Kur’ân’ı nakilsiz olarak kendi başına tefsîr etmesi hoş karşılanmamış, tenkit edilmiştir. Aslında bu durum sadece Kur’ân tefsîriyle sınırlı da değildir. Zira Kur’ân herhangi bir konuda delilsiz ve bilgisiz hüküm vermeyi zann kapsamında değerlendirmiş ve zanna tabi olmayı yasaklamıştır (İsra (17), 36; Yunus (10), 36; Hucurat (49), 12; Necm (53), 28). Bu konuda Hz. Peygamber’in, “kim Kur’ân’ı kendi görüşüyle tefsîr ederse, cehennemdeki yerine hazırlansın” şeklindeki hadisi de etkili olmuştur. Âlimler bu ve benzeri hadislerde tehdit edilen kimselerin Kur’ân’ı şahsi görüş, fikir veya mezhebi doğrultusunda tefsîr edenler olduğunu ifade ederler. Bu yüzden müfessirler tefsîr etmek istedikleri âyet hakkında başta Hz. Peygamber olmak üzere, öncelikle kendilerinden önceki nesillerin neler söylediğini dikkate almışlardır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Kur’an’ı herhangi bir ayetini veya kavramını, Kur’an’ın başka ayet veya kavramları ile tefsir eden yönteme ne ad verilir?

Hz. Peygamber’in tefsiri

Kur’an’ın Kur’an’la tefsiri

Sahabe tefsiri

Tabiûn tefsiri

Dirayet tefsiri

Açıklama:

Kur’ân, günümüzde alışa geldiğimiz kitap düzeninde değildir. Onda konular değişik boyut ve kapsamda çeşitli yerlerde geçebilmektedir. Ayrıca bir çok konu aynı anda başka konularla da ilgili olabilmektedir. Kur’ân’da bir yerde kapalı olan bir husus, bir başka yerde açıklanmış olabilmektedir. Âlimler arasında “Kur’ân kendi kendisini tefsîr eder” sözü meşhurdur. Kur’ân’ın kendisini tefsîr etmesinin çeşitli şekilleri vardır. Bazen Kur’ân’daki mutlak bir ifade istisna, sebebini zikretmek, tahsis etmek veya içeriğini bir başka yerde açıklamak suretiyle kayıtlı hale gelmektedir. Yine bazen ism-i mevsul, ism-i işaret veya zamir gibi müphem ifadeler de başka bir âyette açıklanabilmektedir. Bazen de Kur’ân’daki garib bir kelime bir başka yerde izah edilebilmektedir. Buna Kur’an’ın Kur’an’la tefsiri denir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi tefsir tür ve eğilimlerinden biri olamaz?

Keyfi çıkarımları esas alan tefsir türü

Dil temelli tefsir türü

Ahkâm ayetlerine dayalı tefsir türü

Kıssaları esas alan tefsiri türü

Rivayet temelli tefsir türü

Açıklama:

Kur’an, tema itibariyle de zengin ve kapsamlı bir kitaptır. Bu bakımdan Kur’an’ı anlama ve yorumlamada birçok eğilim ve yöntemden söz etmek mümkündür. Zaten tefsir tarihi boyunca müfessirlerin Kur’an’ı anlama ve tefsir etme sürecinde ilgi duydukları hususlar aynı olmamıştır. Meselâ bazı müfessirler Kur’an’ın dilsel özelliklerine ilgi duyarken, bazıları hükümlerine, bazıları kıssalarına, bazıları Kevni yasalar konusundaki temaslarına, bazıları da insana yol gösterme, hidayet etme yönüne ilgi duymuştur. Keyfi çıkarımları temel alan bir tefsir türü olamaz. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi rivayet tefsirinin zaaf noktalarından biridir?

Hz. Peygamber’in hadislerinin dayanak alınması.

Sahabenin görüşlerinin dikkate alınması.

Hz. Peygamber’in sünnetinin esas alınması.

Tefsirde uydurma haberlerin çok olması.

Kur’an’ın hadislerle beraber Kur’an’la tefsir edilmesi.

Açıklama:

Rivayet tefsirinin zaaf noktaları, eleştiriye açık yönleri ortaya çıkmaktadır. Bu hususları üç maddede toplamak mümkündür: Tefsirde uydurma haberlerin çok olması, isnatların hazfedilerek sadece metinlerin yer alması ve İsrailiyata dair haberlerin tefsire karışması. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Bir rivayet tefsiri olan Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân adlı eser, aşağıdaki müfessirlerin hangisine aittir?

İbn Ebî Hâtim

İbn Cerîr et-Taberî

Ebu’l-Fidâ İsmâîl İbn Kesîr

Celâleddîn es-Suyûtî

Ebû’l-Leys es-Semerkandi

Açıklama:

Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân adlı rivayet tefsiri, İbn Cerîr et-Taberî’ye aittir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi dirayet tefsirini rivayet tefsirinden ayıran en belirgin özelliktir?

Kur’an’ın Kur’an’la tefsir edilmesi

Tefsirde Hz. Peygamber’in rivayetlerinden yararlanılması.

Sahabeden aktarılan görüşlerin dikkate alınması.

Müfessirin kendi bilgi ve birikimine dayanarak kendi kanaatine yer vermesi

Müfessirin sadece kişisel kanaatine dayanarak Kur’an’ı tefsir etmesi.

Açıklama:

Dirayet tefsirini rivayet tefsirinden ayıran en belirgin özellik, müfessirin çeşitli yollarla elde ettiği bilgi ve birikimi neticesinde oluşan kanaatine yer vermesidir. Dirayet tefsirinde müfessir, rivayet müfessirine oranla çok daha aktif ve teyakkuz durumundadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Dil, edebiyat, mantık, kıyas ve daha başka ilimlere de dayanılarak yapılan Kur’an tefsirine ne ad verilir?

Me’sur tefsir

Naklî tefsir

Kıssa tefsiri

Dirayet tefsiri

Rivayet tefsiri

Açıklama:

Kelime olarak dirayet, bir şeyin mahiyetini bilmek, kavramak, idrak etmek demektir. Dil uzmanları aynı manaya gelmek üzere dirayet kelimesinin ilim demek olduğunu ifade ederler. Terim olarak ise dirayet tefsiri, “yalnızca rivayetlere bağlı kalmayıp dil, edebiyat, mantık, kıyas ve daha başka ilimlere dayanılarak yapılan Kur’an tefsiri” demektir. Buna rey ve aklî tefsir de denir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi dirayet tefsirinin esaslarından biri değildir?

Mezhep taassubundan uzak durmak

Yorumlarında bir delil ve karineye dayanmak

Müteşabih alana ait hususiyetlerin farkında olmak

Delilsiz olarak Allah’ın muradı konusunda kesin yargıya varmamak

Gaybi konularda sübjektif yorumda bulunmak ve kesin hüküm vermek

Açıklama:

Rivayet tefsiri verileri yanında dil, edebiyat, mantık ve diğer ilimler doğrultusunda oluşan görüş ve çıkarımlara göre tefsir yapan bir dirayet müfessirinin hataya düşmemesi, yanlış görüş beyan etmemesi ve yorum yapmaması şu kurallara dikkat etmesine bağlıdır: 1. Müteşabih alana ait hususiyetlerin farkında olmak. 2. Yorumlarında delil ve karineye dayanmak, kişisel ve subjektif yorum yapmaktan kaçınmak. 3. Mezhep taassubundan uzak durmak. 4. Delilsiz olarak Allah’ın muradı konusunda kesin yargıya varmamak. Allah’ın zatı, sıfatları ve gaybi konular alanında kesin hüküm vermek uygun değildir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi dirayet tefsiri yönteminde uyulması gereken noktalardan biri olamaz?

Nüzul sebeplerini gözetmek

Ayetlerin siyak ve sibakını dikkate almak

Ayetlerin vahyediliş gayesini göz ardı etmek

Hakikat-mecaz ayırımına dikkat etmek

İsrâiliyyât ve uydurma hadis zikretmekten kaçınmak

Açıklama:

Dirayet tefsircisi manayı önce Kur’an’da, bulamadığı takdirde sünnette araması gerekir. Mana sünnette de bulunamadığında sahabe kavline müracaat edilmelidir. Müfessir ayetin doyurucu yorumunu bu kaynaklarda bulamadığı takdirde rey ve içtihat yoluna başvurmalıdır. Bu noktada şu hususların da müfessir tarafından dikkate alınması zorunludur: 1. Tefsir, tefsir edilen kavram, konu veya ayete noksansız ve ziyadesiz bir şekilde mutabık olmalıdır. 2. Hakikat-mecaz ayırımına dikkat edilmelidir. Sözde aslolanın hakikat olduğu, hakikatin mümkün olmaması durumunda mecaza/tevile gidilebileceği unutulmamalıdır. 3. Ayetlerin vahyediliş gayesini gözetmelidir. 4. Ayetlerin siyakını dikkate almalıdır. 5. Nüzul sebeplerini gözetmelidir. 6. Ayetlerdeki lafızların lügat, sarf, nahiv ve belagat gibi yönlerini göz önünde tutmalıdır. 7. Ayetlerin ruhuna ve iniş gayesine uymayan haşviyât türü detaylı sarf ve nahiv kaidelerine, fıkıh ve fıkıh usulü meselelerine, akaid ve kelam münakaşalarına dalmaktan uzak durmalıdır. Aynı şekilde müfessirin israiliyyat, uydurma hadis, haber ve kıssa zikretmekten de kaçınması gerekir. 8. Müfessirin, bir ayetin çeşitli vecihlere muhtemel olması durumunda tutarlı ve makbul tercihte bulunabilmesi, bunun için de tercih kurallarını bilmesi gerekir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Meşhur dirayet tefsirlerinden biri olan el-Keşşâf an Hakâiki’t-Tenzîl adlı eser aşağıdaki müfessirlerin hangisine aittir?

Zemahşerî

Râzî

Kâdî Beydâvî

Nesefî

Reşid Rızâ

Açıklama:

Meşhur dirâyet tefsîrlerinden bazıları şunlardır: Zemahşerî, el-Keşşâf an Hakâiki’t-Tenzîl; Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb; Kâdî Beydâvî, Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Te’vîl; Nesefî, Medâriku’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl; Ebû Hayyân, elBahru’l-Muhît; Hatîb Şirbînî, es-Sirâcu’l-Münîr; Ebussuûd, İrşâdu’l-Akli’s-Selîm; Âlûsî, Rûhu’l-Meâni fî Tefsîri’l-Kur’âni’l-Azîm; Reşid Rızâ, Tefsîru’l-Menâr; Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’ân Dili.

Doğru Cevap: A

Soru 12

“İman edip imanlarına zulüm karıştırmayanlar var ya, işte onlar korkudan emin olacaklardır, hidâyette olanlar da bunlardır” (En’am (6), 82) âyeti nazil olduğunda bu durum sahabeye ağır gelmiş, “hangimiz haksızlık yapmaktan kurtulabiliriz ki” diye endişelerini belirtmişlerdir. Peygamberimiz onlara, “siz Lokman’ın oğluna söylediği sözleri görmüyor musunuz?” diyerek
“Hani Lokman oğluna nasihat ederken, evladım dedi, sakın Allah’a şirk koşma, çünkü şirk büyük bir zulümdür” (Lokman (31), 13) âyetini okumuştur. (Taberî, 2000). Böylece Peygamberimiz En’am sûresindeki zulmü, Allah’a şirk koşma olarak açıklamıştır.
Yukarıdaki örnekte Peygamberimizin uyguladığı tefsir metodu aşağıdakilerden hangisidir?

Kuran’ın Rivayetle Tefsiri

Sahabe Tefsiri

İşari tefsir

Kuran'ın kuran'la tefsiri

İçtimai tefsir

Açıklama:

Örnekte Peygamberimiz Kuran'daki bir ayeti başka bir ayetle açıklamış ve ilişkilendirmiştir. Böylece Kuran'ı Kuran'la tefsir etmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

I. Uydurma haberlerin çokluğu
II. İsnatların hazfedilerek sadece metinlerin yer alması
III. Aklın ikinci planda olması
IV. İsrailiyata dair haberlerin tefsire karışması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri rivayet tefsirinin zaaf yönlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

Yalnız III

I, II ve IV

Açıklama:

Rivayet tefsirinin zaaf yönleri:

Uydurma haberlerin çokluğu,
İsnatların hazfedilerek sadece metinlerin yer alması,
İsrailiyata dair haberlerin tefsire karışması

şeklinde sıralanmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Rivayet tefsirinin zaaflarından biri olan "İsrailiyata dair haberlerin tefsire karışması" durumu aşağıdakilerden hangisinde açıklanmıştır?

Rivayet tefsirlerine Yahudi, Hıristiyan ve diğer kültürlere ait bilgilerin geçmesi durumudur.

Rivayet tefsirlerine sahabe tarafından aktarılan uydurma olayların geçmesi durumudur.

Rivayet tefsirlerine tabiun tarafından aktarılan uydurma olayların geçmesi durumudur.

Rivayet tefsirlerine Ehl-i Bidat'tan olan Müslümanların fikirlerinin geçmesi durumudur.

Rivayet tefsirlerine Ehl-i Sünnet'ten olan Müslümanların fikirlerinin geçmesi durumudur.

Açıklama:

İsrailiyata dair haberlerin tefsîre karışması: Rivâyet tefsîrlerine Yahudi, Hıristiyan ve diğer kültürlere ait bilgilerin geçmesidir.
İnsandaki aşırı merak ve hırs, bazı âyetlerin detaylarını öğrenmeye sevk ediyordu. Meselâ Ashab-ı Kehf ’in isimleri, kaç kişi oldukları, köpeklerinin rengi; Nûh’un gemisinin büyüklüğü, içerisine alınan hayvanların sayıları ve cinsleri; Hz. Yusuf ’un rüyasında gördüğü yıldızların adları; Hz. Musa’nın Medyen’de hizmetkârlık yaptığı evin büyük kızıyla mı, yoksa küçük kızıyla mı evlendiği gibi birçok gereksiz konu ehli kitaba sorulmuştur. Zaten gerekli olmadığı için bu bilgileri ne Kur’ân, ne de Hz. Peygamber vermişti. Bazı Müslümanlar bu tür bilgilere ulaşmak maksadıyla Ehl-i kitabın önde gelenlerine özellikle İslâm’ı kabul etmiş bulunan Abdullah b. Selam, Vehb b.Münebbih ve Ka’b el-Ahbar gibi kimselere soruyorlar ve aldıkları cevapları muhafaza ediyorlardı. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Müellifinin ismiyle birlikte verilen aşağıdaki tefsir eserlerinden hangisi bir rivayet tefsiridir?

Zemahşerî, el-Keşşâf an Hakâiki’t-Tenzîl

İbn Kesîr, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm

Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb

Kâdî Beydâvî, Envâru’t-Tenzîl

Ebû Hayyân, elBahru’l-Muhît

Açıklama:

Ebu’l-Fidâ İsmâîl İbn Kesîr tarafından yazılan Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm bir rivayet tefsiridir. A, C, D ve E seçeneklerinde yer alan tefsirler dirayet tefsiri türündendir. İDoğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Rivâyet tefsîr ekolünün en önemli örneği aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Ebî Hâtim, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm

Ebû’l-Leys es-Semerkandi, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm;

İbn Cerîr et-Taberî, Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân

Ebû İshâk es-Sa’lebî, elKeşf ve’l-Beyân an Te’vîli’l-Kur’ân

Ebu’l-Fidâ İsmâîl İbn Kesîr, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm

Açıklama:

Rivâyet tefsîr ekolünün mümtaz siması Muhammed b. Cerîr et-Taberî’nin yetiştiği üçüncü asır, İslâmî ilimlerin gelişme çağıdır. Taberî tefsîri rivâyet tefsîr ekolünün tartışmasız en önemli örneğidir. Müfessirimiz 224/838’de Taberistan’ın Âmûl şehrinde doğmuş, yedi yaşında Kur’ân’ı ezberlemiş, dokuz yaşında hadis toplamaya başlamıştır. İlim tahsili için Rey, Basra, Kûfe, Medine, Suriye ve Mısır gibi beldelere seyahatler yapmış, sonrasında da hilafet merkezi Bağdad’a yerleşmiş, ömrünün sonuna kadar bu şehirde kalmıştır. Kendisini tam anlamıyla ilme adamış olan Taberî, ömrü boyunca hem okumuş, hem okutmuş; tarih, kırâat, fı-
kıh, hadis, tefsîr, meânî gibi ilim dallarında otorite olmuştur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisinin dirayet tefsirinin ortaya çıkışına zemin hazırladığı söylenilebilir?

Müslümanların vahyî ve nebevî bilgilerinin artması

Peygamberimizin Kuran'ın tamamını tefsir etmiş olması

Kuran'ın kolay anlaşılmayan bazı ayetlerinin Kuran'daki açık ayetler ile tefsir edilebilir olması

Kuran'ı tefsir etmeye yetecek kadar hadis naklinin bulunması

Fetihlerle birlikte Müslümanlar arasında daha önce hiç duyulmamış yeni problemlerin ortaya çıkması

Açıklama:

İnsanın karşısına değişik dönemlerde farklı meselelerin çıkması doğaldır. Tâbiîn ve sonrası dönemlerde konuşulan meseleler de sahabe döneminde gündemde olan ve cevap aranan meselelerden farklı olmuştur. Fetihlerle birlikte İslâm coğrafyasının genişlemesi sonucunda Müslümanlar arasında daha önce hiç duyulmamış yeni problemler, felsefî fikirler ve akımlar ortaya çıkmıştır. Bir de nübüvvet asrından uzaklaştıkça Müslümanların vahyî ve nebevî bilgi ve kültürlerinin zayıflaması, hem daha önce üzerinde durulmayan nassların, hem de açıklanmış olmakla birlikte yeniden ele alınması gereken âyetlerin tefsîrini zorunlu hale getirmişti. İşte böylesine hassas dönemde müfessirin çeşitli yollarla elde ettiği bilgi ve birikimi neticesinde oluşan kanaatine yer tefsirinde yer vermesine ihtiyaç duyulmuş ve dirayet tefsiri gelişmeye başlamıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Farklı ilimlere dayanılarak yapılan, aynı zamanda "rey tefsir" ve "aklî tefsir" olarak da adlandırılan, temel tefsir yöntemlerinden biri olan tefsir yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Dirayet tefsiri

Sahabe tefsiri

Tabiun tefsiri

Rivayet tefsiri

İcazi tefsir

Açıklama:

Kelime olarak dirâyet, bir şeyin mahiyetini bilmek, kavramak, idrak etmek demektir. Dil uzmanları aynı manaya gelmek üzere dirâyet kelimesinin ilim demek olduğunu ifade ederler. Terim olarak ise dirâyet tefsîri, “yalnızca rivâyetlere bağlı kalmayıp dil, edebiyat, mantık, kıyas ve daha başka ilimlere dayanılarak yapılan Kur’ân tefsîri” demektir. Buna rey ve aklî tefsîr de denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Müellifinin ismiyle birlikte verilen aşağıdaki tefsir eserlerinden hangisi bir dirayet tefsiridir?

İbn Ebî Hâtim, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm

Ebussuûd, İrşâdu’l-Akli’s-Selîm

Ebû’l-Leys es-Semerkandi, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm

Ebû Muhammed el-Hüseyin el-Begavî, Meâlimu’t-Tenzîl

Celâleddîn esSuyûtî, ed-Dürrü’l-Mensûr fî Tefsîri’l-Me’sûr

Açıklama:

Otuz yıl boyunca hem Kanuni Sultan Süleyman, hem de II. Sultan Selim dönemlerinde devletin şeyhülislamlık makamını temsil eden Ebussuûd Efendi, dirâyet tefsîr alanında telif ettiği İrşâdu’l-Akli’s-Selîm ilâ Mezâye’l-Kitâbi’lKerîm adlı tefsîriyle ün kazanmıştır. A, C, D, ve E seçeneklerinde yer alan tefsirler rivayet tefsir ekolündendir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

I. Kur'ân
II. Hz. Peygamber'in sünneti
III. Selefin açıklamaları
IV. Mezhebe dayalı görüşler
V. Zann
Yukarıdakilerden hangileri, rivâyet tefsirinin tanımlamasında tefsir için başvurulacak kaynaklar arasında yer almaktadır?

I, II ve III

I ve V

II, III ve IV

II ve IV

III, IV ve V

Açıklama:

Rivâyet sözlükte, birini su kaynağına götürmek ve su içirmek gibi anlamlara gelir. Buna göre rivâyet, bir kaynağa gitmek, başka bir ifadeyle nakle dayanmak demektir. Terim olarak ise “Kur’ân’ı Kur’ân, Hz. Peygamber’in sünneti ve selefin açıklamaları ile tefsîr etmek” diye tanımlamak mümkündür. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

I. Okur-yazarlık seviyesinin düşüklüğü
II. O dönemdeki meselelerin azlığı
III. İnsanların vahyin inişine şahit olmaları
IV. Kullanılan dilin saflığını koruması
V. Bu görevin dönem şairlerinde olması
Yukarıdaki gerekçelerden hangileri, Hz. Peygamber’in bütün Kur’ân’ı tefsîr etmesini gerekli kılmamıştır?

I, II ve III

II, III ve IV

III, IV ve V

I, II ve IV

I, III ve V

Açıklama:

Hz. Peygamber döneminde meselelerin azlığı, insanların vahyin inişine şahit olmaları ve dillerinin saflığını koruması gibi sebepler, Hz. Peygamber’in bütün Kur’ân’ı tefsîr etmesini gerekli kılmamıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Rivâyet tefsîr yönteminde, 3. sırada başvurulan kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

Kur’ân

Hz. Peygamber

Sahabe

Tâbiîn

Tebei tâbiîn

Açıklama:

Rivâyet tefsîr yönteminde, Kur’ân başta olmak üzere, Hz. Peygamber, sahabe, tâbiîn ve tebei tâbiîn tefsîrleri dikkate alınmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

I. Müfessirin çeşitli yollarla elde ettiği bilgi ve birikimi neticesinde oluşan kanaatine yer verir.
II. “Kur’ân’ı Kur’ân, Hz. Peygamber’in sünneti ve selefin açıklamaları ile tefsîr etmek” anlamına gelir.
III. Kur’ân başta olmak üzere, Hz. Peygamber, sahabe, tâbiîn ve tebei tâbiîn tefsîrleri dikkate alınmıştır.
Yukardakilerden hangisi ya da hangileri Rivayet tefsir yöntemine göre doğrudur?

I, II ve III

II ve III

Sadece III

Sadece I

I ve II

Açıklama:

Rivâyet sözlükte, birini su kaynağına götürmek ve su içirmek gibi anlamlara gelir. Buna göre rivâyet, bir kaynağa gitmek, başka bir ifadeyle nakle dayanmak demektir. Terim olarak ise “Kur’ân’ı Kur’ân, Hz. Peygamber’in sünneti ve selefin açıklamaları ile tefsîr etmek” diye tanımlamak mümkündür. Rivâyet tefsîrine bu yüzden me’sûr veya naklî tefsîr de denilmektedir. Hz. Peygamber’le birlikte sahabe, tâbiîn ve sonraki nesillere ait tefsîrle ilgili görüşler, hadis ilminde detaylı şekilde geliştirilmiş usul kurallarına uygun olarak rivâyet edilmektedir. Rivâyet tefsîr yönteminde, Kur’ân başta olmak üzere, Hz. Peygamber, sahabe, tâbiîn ve tebei tâbiîn tefsîrleri dikkate alınmaktadır B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Rivayet Tefsirinin olumlu yönlerinden biridir?

Dikkate alınan haberlerin hadis usulü kriterlerine uygun olması.

Tefsîrde uydurma haberlerin çok olması:

İsnatların hazfedilerek sadece metinlerin yer alması:

İsrailiyata dair haberlerin tefsîre karışması

Kur'an da bulunmayan bilgilerle ilgili detayların öğrenilip muhafaza edilmesi

Açıklama:

Rivâyet tefsîr yönteminde dikkate alınan haberler hadis usulü kriterlerine uygun olmak durumundadır. Şayet Peygamberimize ait olan bir tefsîr, hadis usulüne göre sahih ise buna zaten bir itiraz olamaz ve tüm Müslümanlar tarafından kabul edilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

''İman edip imanlarına zulüm karıştırmayanlar var ya, işte onlar korkudan emin olacaklardır, hidâyette olanlar da bunlardır” (En’am (6), 82) âyeti nazil olduğunda bu durum sahabeye ağır gelmiş, “hangimiz haksızlık yapmaktan kurtulabiliriz ki” diye endişelerini belirtmişlerdir. Peygamberimiz onlara, “siz Lokman’ın oğluna söylediği sözleri görmüyor musunuz?” diyerek, ِّ Hani Lokman oğluna nasihat ederken, evladım dedi, sakın Allah’a şirk koşma, çünkü şirk büyük bir zulümdür” (Lokman (31), 13) âyetini okumuştur.
Yukarıda örneklenen tefsir yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Kur’ân’ın Kur’ân’la Tefsîri

Hz. Peygamber’in Tefsîri

Sahabe Tefsiri

Tâbiûn Tefsîri

Dirayet Tefsir

Açıklama:

Peygamberimiz tarafından uygulanmış bir Kur’ân’ın Kur’ân’la tefsîri örneğidir. ونُ َ َد ت ْ م مه ُّ ُ ه َ ُ و ْن ُ األَم ُم ِ َك لَـه لَئ ْ ُْلٍم أُو ِظ ُم ب َـه َان ِمي ُوا إ ِس ـلب ْ َ ْ ي َل َ ُوا و ن َ َ آم ِين İman /“الَّذ edip imanlarına zulüm karıştırmayanlar var ya, işte onlar korkudan emin olacaklardır, hidâyette olanlar da bunlardır” (En’am (6), 82) âyeti nazil olduğunda bu durum sahabeye ağır gelmiş, “hangimiz haksızlık yapmaktan kurtulabiliriz ki” diye endişelerini belirtmişlerdir. Peygamberimiz onlara, “siz Lokman’ın oğluna söylediği sözleri görmüyor musunuz?” diyerek, نِ َّ ِ إ ِاللَّه ُ ْشِرْك ب ََّ َ ل ت ُن َا بـ ُ ي ُه ِظ ع َ َ ي ُو ه َ ِ و ه ِ ن ْ ِ ب ان ل ُ َ ْم َ َال لُق ْذ ق ِ إ َ و ٌ ِيم َظ ٌ ع ُْلم ْ َك لَظ الشر”/ ِّ Hani Lokman oğluna nasihat ederken, evladım dedi, sakın Allah’a şirk koşma, çünkü şirk büyük bir zulümdür” (Lokman (31), 13) âyetini okumuştur. (Taberî, 2000). Böylece Peygamberimiz En’am sûresindeki zulmü, Allah’a şirk koşma olarak açıklamıştır. Bunu yaparken de Lokman sûresindeki ilgili âyete dayanmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Dirayet tefsirlerden biridir?

İbn Cerîr et-Taberî,

Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân

İbn Ebî Hâtim

el-Keşşâf an Hakâiki’t-Tenzîl;

Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm

Açıklama:

el-Keşşâf an Hakâiki’t-Tenzîl dirayet tefsirlerinden biridir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Rivayet müfessirlerinden biridir?

Zemahşerî,

el-Keşşâf an Hakâiki’t-Tenzîl

Ebû Muhammed el-Hüseyin el-Begavî,

Mefâtîhu’l-Gayb

Kâdî Beydâvî

Açıklama:

Ebû Muhammed el-Hüseyin el-Begavî, Rivayet müfessirlerinden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Tefsîru’l-Kur’âni’l Azîm adlı eser aşağıdaki müfessirlerden hangisine aittir?

Taberî

Ebu’l-Leys es-Semerkandî

Begavî

Muhammed bin Ahmed

Razi

Açıklama:

Ebu’l-Leys es-Semerkandî ismiyle meşhur olmuş rivâyet müfessirimizin tam adı Nasr b. Muhammed b. Ahmed b. İbrâhim’dir. Muhtemelen Semerkand’ta doğmuştur. Hanefi mezhebinin meşhur fakihleri arasında yer alır. Zâhid bir kişidir. Hanefi fakihler hiyerarşisinde “meselede müctehid” kabul edilen Ebu’l-Leys, Hanefi fıkıh sistematiğinin gelişimine de önemli katkılar sağlamıştır. Fıkhın yanı sıra tefsîr, hadis ve kelam sahalarında da tahsil görmüştür. Semerkand, Belh, Buhara ve Bağdad gibi ilim merkezlerine seyahatler gerçekleştirmiştir. 373/983’de vefat eden Ebu’l-Leys özellikle vaaz, nasihat ve ilmihal alanında telif ettiği eserleri sayesinde İslâm dünyasının tanınan âlimlerinden olmuştur. Kendi kitapları ve adına nispet edilen bazı eserler Endülüs’ten Endonezya’ya varıncaya kadar yayılmıştır. Hatta Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm adlı tefsîri de Bahru’l-Ulûm adıyla karıştırılmıştır. Oysa bunlar farklı tefsîrlerdir. Birincisinin müellifi Ebu’l-Leys iken, ikincisi Alâeddîn Ali b. Yahyâ es-Semerkandî’ye ait bir tefsîrdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

I. Müfessir çeşitli yollarla elde ettiği bilgi ve birikimi neticesinde oluşan kanaatine yer verir.
II. “Kur’ân’ı Kur’ân, Hz. Peygamber’in sünneti ve selefin açıklamaları ile tefsîr eder.
III.Meşhur olan tefsîrlerinden bazıları İbn Cerîr et-Taberî, Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân; İbn Ebî Hâtimdir.
Dirayet tefsiri yöntemi ile ilgi yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I,II ve III

II ve III

I ve III

Yalnız I

Yalnız III

Açıklama:

Dirayet müfessiri çeşitli yollarla elde ettiği bilgi ve birikimi neticesinde oluşan kanaatine yer verir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Dirayet müfessiri tarafından dikkate alınması gereken kurallardan biri değildir?

Âyetlerin vahyediliş gayesini gözetmelidir.

Âyetlerin siyakını dikkate almalıdır.

Nüzul sebeplerini gözetmelidir.

Âyetlerdeki lafızların lügat, sarf, nahiv ve belagat gibi yönlerini göz önünde tutmalıdır.

Haşviyât türü detaylı sarf ve nahiv kaidelerine, fıkıh ve fıkıh usulü meselelerine, yer vermelidir.

Açıklama:

Dirayet müfessiri ayetlerin vahyediliş gayesini gözetmelidir. Âyetlerin siyakını dikkate almalıdır. Nüzul sebeplerini gözetmelidir. Âyetlerdeki lafızların lügat, sarf, nahiv ve belagat gibi yönlerini göz önünde tutmalıdır. Âyetlerin ruhuna ve iniş gayesine uymayan haşviyât türü detaylı sarf ve nahiv kaidelerine, fıkıh ve fıkıh usulü meselelerine, akaid ve kelam münakaşalarına dalmaktan uzak durmalıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Otuz yıl boyunca hem Kanuni Sultan Süleyman, hem de II. Sultan Selim dönemlerinde devletin şeyhülislamlık makamını temsil etmiş olan müfessir aşağıdakilerden hangisidir?

Ebussuûd

Nesefi

Kâdî Beydâvî

Razi

Alusi

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğu altı asır boyunca üç kıtada hüküm sürmüş ve ilim, kültür, sanat, mimari, yönetim gibi pek çok sahada kayda değer başarılar elde etmiştir. Osmanlı döneminin böyle bir ortamda yetiştirdiği büyük âlimlerden birisi de Ebussuûd Efendi’dir. Tam adı Ebussuud Muhammed b. Muhammed b. Mustafa İskilîbî İmâdî’dir. Vakfiyesinde İskilip’te dünyaya geldiğine dair kayıt vardır. Otuz yıl boyunca hem Kanuni Sultan Süleyman, hem de II. Sultan Selim dönemlerinde devletin şeyhülislamlık makamını temsil etmiştir. Ebussuûd Efendi 982/1574’de vefat etmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Tefsîr konularına girerken ilmî ve aklî yöntemleri kullanan, müslümanların ahlâkî alanda da meleke kazanmaları için sâlih kimselerin öykülerini, sûfi kıssalarını, hikmetli insanların mev’izelerini, âdil hükümdarların davranışlarını anlatan müfessir aşağıdakilerden hangisidir?

Kâdî Beydâvî

Nesefî

Ebussuûd

Âlûsî

Razi

Açıklama:

Razinin Mefâtihu’l-Gayb tefsîri, kelâmî meseleleri Kur’ân’a dayanarak ele alır, tefsîr konularına girerken ilmî ve aklî yöntemleri kullanır. Bu arada Müslümanların ahlâkî alanda da meleke kazanmaları için sâlih kimselerin öykülerini, sûfi kıssalarını, hikmetli insanların mev’izelerini, âdil hükümdarların davranışlarını anlatır. Tefsîre başlarken konuyla ilgili bütün fikirleri zikreder, sonra onların delillerini arz ederek münakaşalara girişir. Delillerini ortaya koyarak tercihler yapar. Bütün meseleleri ikna edici bir üslûpla ve sağlam felsefî münakaşalara dayandırarak inceler, nübüvvet ve mucizeler hakkında kuvvetli aklî deliller ortaya koyar. Nakil, sahih ve sabit olduğu zaman onu esas alır. Şayet bir konu hakkında rivâyetlerde bir şey bulamazsa akla müracaat eder. Tatbik edilebilecek önemli bir fikir bulduğunda onu muhtelif şekillerde sunar. Âyetlerin kültür açılımlarını ortaya koyar. Bazen de önceki tefsîrlere atıfta bulunarak okuyucuyu onlara sevk eder. Tefsîrinde yaptığı münazaralardan, seyahatlerden ve başından geçen ilginç olaylardan bahsetmesi de yine bu eserin hususiyetlerindendir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Öğle namazının farzının dört rekât olduğu ve kırâatin açıktan okunmayacağı, aşağıdaki tefsîr kaynaklarından ilk hangisinde yer bulmuştur?

Kur’ân

Tebei tâbiîn

Sahabe

Hz. Peygamber'in sünneti

Tâbiîn

Açıklama:

İmran b. Husayn’ın bulunduğu bir mecliste biri, “sadece Kur’ân’da olandan söz edin” deyince İmran, “sen ahmak bir adamsın! Öğle namazının dört rekât olduğunu, onda kırâatin açıktan okunmayacağını Allah’ın kitabında gördün mü?” diye çıkışır. Sonra namazı, zekâtı ve benzeri hükümleri sayarak şöyle der: “Bütün bunları Allah’ın kitabında açıklanmış, olarak buluyor musun? Kur’ân bunları müphem bırakmıştır. Sünnet ise tefsîr etmiştir”. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

İmam Şafii'nin "İbn Abbas’dan nakledilen haberlerden ancak yüz kadarı sahihtir" söylemi, rivâyet tefsîrlerindeki hangi zaafa işaret etmektedir?

İsrailiyata dair haberlerin tefsîre karışması

Rivâyetlerin hiçbir zaman gerçeği yansıtmaması

İsnatların hazfedilerek sadece metinlerin yer alması

Mezhepsel farklılıkların ön plana çıkması

Tefsîrde uydurma haberlerin çok olması

Açıklama:

Hadisler içerisinde uydurma haberlerin ortaya çıkmasına paralel olarak, tefsîrde de böyle bir olumsuz durum görülmüştür. Uydurma haberlerin başlamasında ilk dönemdeki siyasi ve mezhebi ayrışmalardan kaynaklanan taassup ve bidatlar önemli oranda etkili olmuştur. Kötü niyetli insanlar birtakım haberler uydurarak bunları otorite isimlere nispet etmişlerdir. Meselâ İmam Şafii, “İbn Abbas’dan nakledilen haberlerden ancak yüz kadarı sahihtir” diyerek bu duruma dikkat çekmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân adlı rivâyet tefsîri, aşağıdakilerden hangisine aittir?

İbn Cerîr et-Taberî

İbn Ebî Hâtim

Ebû’l-Leys es-Semerkandi

Ebû İshâk es-Sa’lebî

Ebû Muhammed el-Hüseyin el-Begavî

Açıklama:

Hicri ilk dört asra ait tefsîr verilerini Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân adlı şaheserinde toplayan İbn Cerîr et-Taberî, Kur’ân’ı tefsîr ederken 38.397 rivâyet malzemesini belirli bir sistematik içerisinde kullanmıştır. Geliştirdiği dakik ve etkileyici tefsîr yöntemi sayesinde rivâyetler, kuru bir bilgi yığını olmaktan çıkmış ve tefsîri asırlarca önem ve şöhretini hiç eksiltmeden sürdürmüştür. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Dirâyet tefsîrini rivâyet tefsîrinden ayıran en belirgin özellik, aşağıdakilerden hangisidir?

Tefsirlerde rivâyete asla yer verilmemesi

Müfessirin kanaatine yer vermesi

Nispeten kısa ve öz olması

Zahiri manalara yer verilmemesi

Müfessirlerin edebiyat eğitimi almaları

Açıklama:

Dirâyet tefsîrini rivâyet tefsîrinden ayıran en belirgin özellik, müfessirin çeşitli yollarla elde ettiği bilgi ve birikimi neticesinde oluşan kanaatine yer vermesidir. Dirâyet tefsîrinde müfessir, rivâyet müfessirine oranla çok daha aktif ve teyakkuz durumundadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

I. Delil
II. Heva
III. Keyfiyet
IV. Heves
V. Karine
Dirâyet müfessirinin yorumları, yukarıdakilerden hangilerine dayalı olmalıdır?

I ve II

II ve III

I ve V

III ve IV

IV ve V

Açıklama:

Kabule şayan görülen memduh dirâyet tefsîrinin takip etmesi gereken belki en sağlıklı yöntem, öncelikle rivâyet tefsîri kaynaklarına başvurmak olmalıdır. Sonra da dirâyet müfessiri bu kaynaklardan elde ettiği bilgileri, kendi döneminin bilgi, birikim ve akıl süzgecinden geçirmelidir. Ortaya koyduğu yorumların heva ve hevese değil, delil ve karineye dayalı olmasına dikkat etmelidir. Dirâyet müfessirinin ortaya koyacağı bu zihinsel çaba esasında içtihat demektir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi, bir dirâyet müfessirinin dikkat etmesi ve uyması gereken kurallardan değildir?

Müteşabih alana ait hususiyetlerin farkında olmak

Allah’ın muradı konusunda delilsiz kesin yargıya varmamak

Mezhep taassubundan uzak durmak

İsrâiliyyât, uydurma hadis, haber ve kıssalara yer vermek

Yorumlarında delil ve karineye dayanmak

Açıklama:

Bir dirâyet müfessirinin şu kurallara dikkat etmesi gerekmektedir:

Müteşabih alana ait hususiyetlerin farkında olmak.
Yorumlarında delil ve karineye dayanmak, kişisel ve subjektif yorum yapmaktan kaçınmak.
Mezhep taassubundan uzak durmak.
Delilsiz olarak Allah’ın muradı konusunda kesin yargıya varmamak.

İsrâiliyyât, uydurma hadis, haber ve kıssa zikretmekten kaçınması gerekir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

İrşâdu’l-Akli’s-Selîm adlı tefsîrin ve "Nu’man-ı Sânî" (İkinci Ebu Hanife), "Hatîbu’l-Müfessirîn", "Rûm diyarının Zemahşerîsi" gibi lakabların sahibi âlim, aşağıdakilerden hangisidir?

Fahreddîn Râzî

Kâdî Beydâvî

Nesefî

Reşid Rızâ

Ebussuûd Efendi

Açıklama:

Osmanlı döneminin yetiştirdiği büyük âlimlerden birisi de Ebussuûd Efendi’dir. Tam adı Ebussuud Muhammed b. Muhammed b. Mustafa İskilîbî İmâdî’dir. Otuz yıl boyunca hem Kanuni Sultan Süleyman, hem de II. Sultan Selim dönemlerinde devletin şeyhülislamlık makamını temsil etmiştir. Dirâyet tefsîr alanında telif ettiği İrşâdu’l-Akli’s-Selîm ilâ Mezâye’l-Kitâbi’l-Kerîm adlı tefsîriyle haklı bir ün kazanmıştır. Ebussuûd’a, ilminin derinliğinden dolayı “Nu’man-ı Sânî” (İkinci Ebu Hanife), “Hatîbu’l-Müfessirîn” ve “Rûm diyarının Zemahşerîsi” gibi lakablar verilmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

I. İctihadi
II. Bağımlı
III. Nakilci
IV. Öznel
V. Serbest
VI.Köklü
Yukarıdakilerden hangisi dirayet tefsir yönteminin özellikleridir?

I-II-IV-VI

I-III-VI

I-IV-V

II-III-IV

III-IV-V-VI

Açıklama:

Rivâyet tefsîr yöntemi bağımlı ve nakilci bir niteliği öne çıkarırken; dirâyet tefsîr yöntemi öznel, ictihadî ve serbest bir yaklaşımı çağrıştırmaktadır. Rivâyet tefsîrinin diğerine göre daha köklü ve daha erken olduğu rahatlıkla söylenebilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

I. Sahabe
II. Tabiin
III. Hz. Peygamber
IV. Kur'an-ı Kerim
V. Tebei tabiin
Rivayet tefsir yönteminde yukarıdaki maddeleri öncelik sırasına göre sıraladığımızda hangi sıralama doğru olur?

I-III-IV-V-II

III-IV-I-II-V

II-V-IV-III-I

V-II-I-III-IV

IV-III-I-II-V

Açıklama:

Rivâyet tefsîr yönteminde, Kur’ân başta olmak üzere, Hz. Peygamber, sahabe, tâbiîn ve tebei tâbiîn tefsîrleri dikkate alınmaktadır. Doğru sıralama E seçeneğinde verilmiştir?

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi tabiin dönemi müfessirlerinden biridir?

Mukâtil

Mücahid

Ebu'd-Derda

İbn Abbas

İbn Mes'ud

Açıklama:

Mücâhid tâbiîn âlimlerinin önde gelenlerinden bir müfessirdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi meşhur rivayet tefsirlerinden biridir?

Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân

Mefâtîhu’l-Gayb

el-Keşşâf an Hakâiki’t-Tenzîl

Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Te’vîl

el- Bahru’l-Muhît

Açıklama:

Meşhur olan rivâyet tefsîrlerinden bazıları şunlardır: İbn Cerîr et-Taberî, Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân; İbn Ebî Hâtim, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm; Ebû’l-Leys es-Semerkandi, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm; Ebû İshâk es-Sa’lebî, el- Keşf ve’l-Beyân an Te’vîli’l-Kur’ân; Ebû Muhammed el-Hüseyin el-Begavî, Meâlimu’t-Tenzîl; Ebu’l-Fidâ İsmâîl İbn Kesîr, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm; Ebû Zeyd Abdurrahmân es-Seâlibî, el-Cevâhiru’l-Hisân fî Tefsîri’l-Kur’ân; Celâleddîn es- Suyûtî, ed-Dürrü’l-Mensûr fî Tefsîri’l-Me’sûr. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Orta büyüklükte bir hacme, açık ve akıcı bir dile sahip olan eser, Ebû Ubeyde Ma’mer b. el-Müsennâ’dan sıklıkla alıntılar yapmış, nüzul sebepleri, kıraat farklılıkları ve nesih konularına ağırlık vermiş, aynı zamanda tasavvufî-işârî tefsîr ekolün ilk örneklerinden kabul edilmiş, itikada dair görüşleri Maturidilik doğrultusunda olmuştur.Bahsi geçen eser aşağıdakilerden hangisidir?

el-Cevâhiru’l-Hisân fî Tefsîri’l-Kur’ân

Meâlimu’t-Tenzîl

el- Keşf ve’l-Beyân an Te’vîli’l-Kur’ân

Bahru'l Ulûm

Tefsîru’l-Kur’âni’l- Azîm

Açıklama:

Orta büyüklükte bir hacme, açık ve akıcı bir dile sahip olan Tefsîru’l-Kur’âni’l- Azîm adlı eser, Ebû Ubeyde Ma’mer b. el-Müsennâ’dan sıklıkla alıntılar yapmış, nüzul sebepleri, kıraat farklılıkları ve nesih konularına ağırlık vermiş, aynı zamanda tasavvufî-işârî tefsîr ekolün ilk örneklerinden kabul edilmiş, itikada dair görüşleri Maturidilik doğrultusunda olmuştur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Diğer âlimlerin aksine ilmi seyahatlerde bulunamamıştır. Merv şehrine yerleşerek ilmini bu şehirde tamamlamıştır. Kur’ân, sünnet ve fıkıh ilimlerinde temayüz etmiştir. Müçtehit bir âlimdir. Sünnet ilminde otorite olmasından dolayı kendisine “Muhyi’s-sünne” ve “Rüknu’d-dîn” gibi lakaplar verilen alim aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Kesir

Begavî

Ebu'l Leys es-Semerkandî

Taberî

Ebu İshak es-Sa'lebi

Açıklama:

Tam adı Ebû Muhammed el-Huseyn b. Mes’ud el-Ferrâ eş-Şâfiî el-Begavî olup, Horasan’da Merv ile Herât arasında bulunan “Bağ” veya “Bağşûr” adlı bir kasabada 433/1041 veya 436/1044’de dünyaya gelmiştir. Genç yaşta babasını kaybetmesi ve ailenin sorumluluğunu yüklenmesi sebebiyle ilk bilgilerini Horasan bölgesinde almış, diğer âlimlerin aksine ilmi seyahatlerde bulunamamıştır. Merv şehrine yerleşerek ilmini bu şehirde tamamlamıştır. Begavî Kur’ân, sünnet ve fıkıh ilimlerinde temayüz etmiştir. Müçtehit bir âlimdir. Sünnet ilminde otorite olmasından dolayı kendisine “Muhyi’s-sünne” ve “Rüknu’d-dîn” gibi lakaplar verilmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Dirayet tefsirini rivayet tefsirinden ayıran en belirgin özellik nedir?

Rivayetlerden hiç istifade etmemesi

Müfessirin kanaatine yer vermesi

Mumduh dirayet tefsirinin hakim olması

Tahlil üzere çalışmalar yapması

Nassların desteği ile yorumlar yapması

Açıklama:

Dirâyet tefsîrini rivâyet tefsîrinden ayıran en belirgin özellik, müfessirin çeşitli yollarla elde ettiği bilgi ve birikimi neticesinde oluşan kanaatine yer vermesidir. Dirâyet tefsîrinde müfessir, rivâyet müfessirine oranla çok daha aktif ve teyakkuz durumundadır. Fakat burada bir meseleye açıklık getirmekte yarar vardır: Acaba dirâyet tefsîri, rivâyetlerden hiç istifade edemeyecek midir? İşte burada dirâyet tefsîrinin kabule şayan görülen kısmıyla, yani memduh dirâyet ile kabule şayan görülmeyen, kötülenen, yani mezmum dirâyet kısımları anlaşılır hale gelmektedir. Sağlıklı ve kabule şayan görülen bir dirâyet tefsîri, elbette rivâyet tefsîr kaynaklarını kullanmalıdır. Memduh dirâyet tefsîrinin takip etmesi gereken belki en sağlıklı yöntem, öncelikle rivâyet tefsîri kaynaklarına başvurmak olmalıdır. Sonra da dirâyet müfessiri bu kaynaklardan elde ettiği bilgileri, kendi döneminin bilgi, birikim ve akıl süzgecinden geçirmelidir. Ortaya koyduğu yorumların heva ve hevese değil, delil ve karineye dayalı olmasına dikkat etmelidir. Dirâyet müfessirinin ortaya koyacağı bu zihinsel çaba esasında içtihat demektir. Her âyet için böyle bir çalışma yapılması gerekmeyebilir. Rivâyet tefsîri kaynaklarından elde ettiği bilginin problemi çözmesi durumunda dirâyet müfessirinin belki sadece problemi ve bulduğu çözümü tahlil etmesi gerekecektir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi tefsir yapan bir dirayet müfessirinin hataya düşmemesi için dikkat etmesi gereken şeylerden biri değildir?

Müteşabih alana ait hususiyetlerin farkında olmak

Yorumlarında delil ve karineye dayanmak

Subjektif yorumlarla sonuca varmak

Delilsiz olarak Allah’ın muradı konusunda kesin yargıya varmamak

Mezhep taassubundan uzak durmak

Açıklama:

Rivâyet tefsîri verileri yanında dil, edebiyat, mantık ve diğer ilimler doğrultusunda oluşan görüş ve çıkarımlara göre tefsîr yapan bir dirâyet müfessirinin hataya düşmemesi, yanlış görüş beyan etmemesi ve yorum yapmaması şu kurallara dikkat etmesine bağlıdır:

Müteşabih alana ait hususiyetlerin farkında olmak.
Yorumlarında delil ve karineye dayanmak, kişisel ve subjektif yorum yapmaktan kaçınmak.
Mezhep taassubundan uzak durmak.
Delilsiz olarak Allah’ın muradı konusunda kesin yargıya varmamak.

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

İlminin derinliğinden dolayı kendisine “Nu’man-ı Sânî” (İkinci Ebu Hanife), “Hatîbu’l-Müfessirîn” ve “Rûm diyarının Zemahşerîsi” gibi lakablar verilen alim kimdir?

Ebussuûd

Alûsî

Nesefî

Beydavî

Razî

Açıklama:

Ebussuûd’a, ilminin derinliğinden dolayı “Nu’man-ı Sânî” (İkinci Ebu Hanife), “Hatîbu’l-Müfessirîn” ve “Rûm diyarının Zemahşerîsi” gibi lakablar verilmiştir. Tefsîrinde nüktelerin çokluğu ve âyetler arasındaki tenasüp ve insicamın başarılı bir şekilde açıklanmasından dolayı, bu eserin Zemahşerî ve Beydâvî’nin tefsîrlerinden daha üstün olduğunu söyleyenler olmuştur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

"Birini su kaynağına götürmek ve su içirmek" anlamına kelen terim hangisidir?

Rivayet

Dirayet

Hamaset

Hitabet

Hadis

Açıklama:

Rivâyet sözlükte, birini su kaynağına götürmek ve su içirmek gibi anlamlara gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Rivayet tefsirinde bahsedilemsi gereken ilk malzeme kime aittir?

Hz. Muhammed (S.A.V.)

Hz. Ömer

Hz. Ali

Hz. Ebubekir

Hz. Osman

Açıklama:

Rivâyet tefsîrinin tarihinde ilk bahsedilmesi gereken malzeme Hz. Peygamber’in tefsîridir. Zira Hz. Peygamber’in, Kur’ân’ın tamamını olmasa da bir kısmını tefsîr ettiği bilinmektedir. Ashabına Kur’ân’ın müphem, mücmel ve müşkil yönlerini açıklamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Rivayet tefsirinde en ayrıcalıklı ve en önemli grup kimdir?

Tabei Tabiin

Tabiin

Sahabîler

Halifeler

Ümmet

Açıklama:

Hz. Peygamber’in vefatının ardından fetihler hızla devam etmiş, Müslümanlar yeni kültürler ve dini gruplar ile karşılaşmışlardır. Böyle bir ortamda ortaya çıkan meselelere çözüm bulma yolunda sahabîler, gerek Hz. Peygamber’den duydukları açıklamaları, gerekse vahyin ortamına vakıf olmaları neticesinde oluşan kendi görüş ve çıkarımlarını (içtihatlarını) sonraki nesillere aktarmışlardır. Onların bu türden yaptıkları tefsîrlerde bile yetiştikleri nebevî çevrenin etkisi göz ardı edilmemelidir. Bu yüzden rivâyet tefsîrinde sahabe tabakası çok önemli ve ayrıcalıklı bir konuma sahiptir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

"Kur’ân’da bir yerde kapalı olan bir husus, bir başka yerde açıklanmış olabil- mektedir."
Bu durum hangi tefsir çeşidini açıklamaktadır?

Kur’ân’ın Rivâyetle Tefsîri

Hz. Peygamber’in Tefsîri

Sahabe Tefsîri

Kur'an'ın Kur'an'la tefsiri

Tâbiûn Tefsîri

Açıklama:

Kur’ân’da bir yerde kapalı olan bir husus, bir başka yerde açıklanmış olabilmektedir. Âlimler arasında “Kur’ân kendi kendisini tefsîr eder” sözü meşhurdur.

Doğru Cevap: D

Soru 53

I. Tebliğ
II. Tebyin
III. İkna
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Hz. Peygamber’in Kur’ân’a karşı olan görevleridir?

II ve III

I ve III

I, II, III

Yalnız I

I,II

Açıklama:

Hz. Peygamber’in Kur’ân’a karşı teblîğ ve tebyîn olmak üzere iki temel görevi vardır. Ancak anlattıklarına muhataplarını ikna etmek sorumluluk sahasında değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

“İbn Abbas’dan nakledilen haberlerden ancak yüz kadarı sahihtir” sözü kime aittir?

Vehb b.Münebbih

Abdullah b. Selam

Ebu Hanefi

İmam Hanbeli

İmam Şafi

Açıklama:

İmam Şafi'ye aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdaki rivayet tefsiri ve yazarları eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

İbn Cerîr et-Taberî, Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân

İbn Ebî Hâtim, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm

Ebû’l-Leys es-Semerkandi, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm

Ebû Muhammed el-Hüseyin el-Begavî, el-Cevâhiru’l-Hisân fî Tefsîri’l-Kur’ân

Ebû İshâk es-Sa’lebî, el- Keşf ve’l-Beyân an Te’vîli’l-Kur’ân

Açıklama:

Ebû Muhammed el-Hüseyin el-Begavî, Meâlimu’t-Tenzîl'i yazmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

"Mücerred ve müstakil rey ile Kur’ân’ı tefsîr etmekten kaçınmış, aksine davrananları da uyarmıştır. Ona göre peygamberin beyanı ya da ona delalet edecek bir delil bulunmadıkça hiç kimsenin bir âyetin tefsîrinde “bu benim reyimdir” demesi caiz değildir"
Bu görüş hangi müfessire aittir?

Ebu’l-Leys es-Semerkandî

Begavî

Taberi

İbn Kesîr

Celâleddîn es Suyûtî

Açıklama:

Taberî mücerred ve müstakil rey ile Kur’ân’ı tefsîr etmekten kaçınmış, aksine davrananları da uyarmıştır. Ona göre peygamberin beyanı ya da ona delalet edecek bir delil bulunmadıkça hiç kimsenin bir âyetin tefsîrinde “bu benim reyimdir” demesi caiz değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Hangi müfessir tefsîrinin hemen her sayfasında hadiste bir otorite olduğunu, yaptığı tespit ve yorumlarla göstermektedir?

Taberi

Begavi

İbn Kesîr

Ebû Zeyd Abdurrahmân es-Seâlibî

Celâleddîn es- Suyûtî

Açıklama:

Begavî tefsîrinin hemen her sayfasında hadiste bir otorite olduğunu, yaptığı tespit ve yorumlarla göstermektedir.

Doğru Cevap: B

Ünite 6

Soru 1

I. İslâm coğrafyasının genişlemesi
II. İslâm toplumunda siyasi karışıklıkların baş göstermesi
III. Temsilcilerinin interdisipliner şahıslar olması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri tefsîr ilmi içerisinde farklı ekollerin çıkmasına sebeptir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Bu ekollerin ortaya çıkıp gelişmesinde birçok etken vardır. Ancak bunlar arasında en önemli etken, temsilcilerinin interdisipliner (değişik ilimlerde ihtisas sahibi) şahıslar olmasıdır. Yani, hem tefsîr alanı, hem de başka alanda uzman olan şahısların tefsîre dair çalışma yapmaları neticesinde ilgili akımlar ortaya çıkmıştır. Bir başka etken ise hicrî birinci yıldan itibaren İslâm coğrafyasının genişlemesi, Arap olmayan unsurların Müslüman olması, İslâm toplumunda siyasi karışıklıkların baş göstermesi, akaid ve iman konusunda ihtilafların ortaya çıkmasıdır. Bu sebeplerden dolayı itikâdî açıdan İslâm toplumu, fırkalara ayrılmış, buna bağlı olarak da bu alanda bilimsel ekoller ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

I. Fıkhî tefsîr ekolü
II. Mezhebî Tefsîr ekolü
III. İctimâî tefsîr ekolü
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri klasik tefsir ekolleri arasındadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Klasik tefsîr ekolleri, üç temel başlıkta incelenmektedir: Mezhebî Tefsîr Ekolleri
(Mutezilî, Şîî, Hâricî ekoller), Fıkhî tefsîr ekolü ve İşârî Tefsîr ekolü. Çağdaş tefsîr ekolleri ise konulu tefsîr ekolü, bilimsel tefsîr ekolü ve ictimâî tefsîr ekolü olarak üç kısımda ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

I. İşari ekolü
II. Mutezile ekolü
III. Hâricîyye ekolü
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri mezhebî tefsîr ekolleri arasındadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Mezhebî tefsîr ekolleri, esas itibariyle mutezile ekolü, şîa ekolü ve hâricîyye ekolü olarak üç kısma ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Emevîler zamanında, hicri ikinci asırda Hişam b. Abdülmelik zamanında yaşayan Vâsıl b. Ata’nın kurmuş olduğu mezheptir. Hasan Basri’nin ders halkasında yer alan Vâsıl, büyük günah konusunda hocasından farklı bir görüşe sahip olmasından dolayı ondan ayrılmıştır.
Yukarıda verilen bilgiler hangi tefsir ekolünü anlatmaktadır?

İctimâî

Hâricîyye

Kelâmî

Mutezile

Şîa

Açıklama:

Mutezile, Emevîler zamanında, hicri ikinci asırda Hişam b. Abdülmelik zamanında yaşayan Vâsıl b. Ata’nın kurmuş olduğu mezheptir. Hasan Basri’nin ders halkasında yer alan Vâsıl, büyük günah konusunda hocasından farklı bir görüşe sahip olmasından dolayı ondan ayrılmış (itizal), bu yüzden de mezhebe “mutezile” (ayrılanlar) ismi verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

I. Hâricîler'in kaba-nezaketsiz bedevilerden oluşması
II. İlmî-fikrî seviyelerinin yetersizliği
III. Ayrılıkçı grup olarak sürekli hilafet makamı tarafından saldırılara maruz kalması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Hâricîler'in literatür oluşturacak düzeyde bir tefsîr birikimi meydana getirememelerinin sebepleri arasındadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Hâricîler, esas itibariyle kaba-nezaketsiz bedevilerden oluşması, ilmî-fikrî seviyelerinin yetersizliği ve ayrılıkçı grup olarak sürekli hilafet makamı tarafından saldırılara maruz kalması gibi sebeplerle literatür oluşturacak düzeyde bir tefsîr birikimi meydana getirememişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Keşf, ilham ve sezgi yoluyla elde edilen bâtıni/ledünni bilgiyle Kur’ân âyetlerinin bir kısmını veya tamamını yorumlama yöntemi hangi tefsir ekolü ile açıklanır?

Hâricî

İşârî

Kelâmî

Mutezilî

Şiî

Açıklama:

İşârî tefsîr ise, keşf, ilham ve sezgi yoluyla elde edilen bâtıni/ledünni bilgiyle Kur’ân âyetlerinin bir kısmını veya tamamını yorumlama yönteminin ismi olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi İşârî tefsîr'in 2 alt kolundan biridir?

Bâtınî tefsir

Kelamî tefsir

Ledünni tefsir

Nazarî sufi tefsîr

Zâhiri tefsir

Açıklama:

Tasavvuf, amelî ve nazarî olarak iki kısma ayrılır. Buna göre işârî tefsîr de
ikiye ayrılır: İşârî sufi tefsîr ve nazarî sufi tefsîr.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Literatürü “Ahkâmü’l-Kur’ân” adıyla anılan, ahkâm âyetlerini tefsîr etme mantık ve mantalitesiyle yorum yapan akım aşağıdakilerden hangisidir?

Fıkhî tefsîr ekolü

Hâricî Tefsîr Ekolü

İşârî tefsîr ekolü

Mutezilî Tefsîr Ekolü

Şiî Tefsîr Ekolü

Açıklama:

Fakihler, tefsîr alanında sadece Kur’ân’daki ahkâm âyetlerini tefsîr etme mantık ve mantalitesiyle yorum yapan bir akım geliştirmişlerdir. Bu akım, “fıkhî tefsîr
ekolü”; literatürü de “Ahkâmü’l-Kur’ân” adıyla anılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

I. İslâm davetçisine yardımcı olması
II. Çağdaş problemlere çözüm arayışı
III. Müfessiri bütüncül bir yaklaşımdan uzaklaştırması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri konulu tefsîr yönteminin gelişmesindeki etkenlerden değildir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İslâm davetçisine yardımcı olması, çağdaş problemlere çözüm arayışı, müfessire bütüncül bir yaklaşımı kazandırması gibi etkenler konulu tefsîr yönteminin gelişmesine katkı sağlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Pozitivizmin büyük oranda etkili olduğu 19. asrın son çeyreğinde ortaya çıkan reaksiyonik tefsîr akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Fıkhî Tefsîr Ekolü

Hâricî Tefsîr Ekolü

İctimâî tefsîr ekolü

İşârî Tefsîr Ekolü

Mutezilî Tefsîr Ekolü

Açıklama:

İctimâî tefsîr ekolü, pozitivizmin büyük oranda etkili olduğu 19. asrın son
çeyreğinde ortaya çıkan reaksiyonik bir tefsîr akımıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Tefsir alanında çeşitli ekollerin ortaya çıkmasında aşağıda verilen nedenlerin hangisinin etkin bir rol oynadığı söylenemez?

Farklı farklı alanlarda uzman olan şahısların tefsire dair çalışma yapması

İslam coğrafyasının genişlemesi

Arap coğrafyasında İslam karşıtlığının artması

Arap olmayan unsurların Müslüman olması

İslam toplumunda siyasi karışıklıkların baş göstermesi

Açıklama:

Yani, hem tefsîr alanı, hem de başka alanda uzman olan şahısların tefsîre dair çalışma yapmaları neticesinde ilgili akımlar ortaya çıkmıştır. Bir başka etken ise hicrî birinci yıldan itibaren İslâm coğrafyasının genişlemesi, Arap olmayan unsurların Müslüman olması, İslâm toplumunda siyasi karışıklıkların baş göstermesi, akaid ve iman konusunda ihtilafların ortaya çıkmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Tefsir alanında ''mezhebi ekol'' kavramı temelde hangi alan ile ilgili olduğu aşağıda verilen seçeneklerde doğru olarak verilmiştir?

Fıkıh

Şia

Kelam

Mutezile

Hariciyye

Açıklama:

Tefsîr alanında “mezhebî ekol” kavramı, temelde itikat alanıyla ilgili olup bir anlamda Kelâm ilmi ile ilgilenen mezhepleri kapsamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Mutezile ekolünün Ehl-i sünnet tarafından kabul edilmeyen temel görüşlerinden hangisine aşağıdaki seçeneklerde rastlanılmamaktadır?

Kaderi inkar ederler

İnsan’ın mutlak iradeye sahip olduğunu; kendi eylemlerini yarattığını benimserler

Allah’ın hayrı yarattığına; şerri yaratmadığına inanırlar

Allah’ın bazı kadim sıfatlarını ona nispet etmezler

Tövbe etmeden ölenlerin bağışlanacağını ve fasıkın ebedi olarak cehennemde kalmayacağını savunurlar.

Açıklama:

E şıkkında geçen ifade 'Tövbe etmeden ölenlerin BAĞIŞLANMAYACAĞI ve fasıkın ebedi olarak cehennemde KALACAĞI savunurlar' şeklinde olması gerektiğinden yanlış seçenek E şıkkıdır. Diğer seçenekler müntezile ekolünün ehl-i sünnet tarafından kabul edilmeyen temel görüşlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıda verilen akımlardan hangisi çağdaş tefsir ekollerine örnek olarak gösterilmektedir?

İşari

Mutezile

Şia

Fıkhi

İçtimai

Açıklama:

yüzyıl sonrası gelişen bu akımlara, çağdaş tefsîr ekolleri denmektedir ki bunlar, konulu tefsîr ekolü, ictimâî tefsîr ekolü ve bilimsel tefsîr ekolüdür. Şimdi bu ekolleri, anahatlarıyla sunmaya çalışalım.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Kur’ân’ın temel hedef ve ilkelerine uygun bir şekilde belli usûller çerçevesinde bütüncül olarak araştırıp ortaya koyma yöntemine ne ad verildiği aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer verilmiştir?

Kelami yöntem

İtikati yöntem

Kavratıcı yöntem

Konulu yöntem

işari yöntem

Açıklama:

Arap tefsîr literatüründe “et-tefsîru’l-mevzûî” olarak geçen “konulu tefsîr”, Kur’ândaki bir konuyu, Kur’ân’ın temel hedef ve ilkelerine uygun bir şekilde belli usûller çerçevesinde bütüncül olarak araştırıp ortaya koyma yöntemine verilen isimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Konulu tefsir yönteminin gelişmesinde aşağıda verilen hangisi etkenin tesirli olduğu söylenemez?

Kur’anın temel amacıyla uygunluk

Çağdaş problemlere çözüm arayışı

Sade ve kesin bir dil gütmesi

İslam davetçisine yardımcı olması

Oryantalistlerin Kur’ân hakkındaki iddialarına cevap verme

Açıklama:

Açıklamalarında sade ve kesin bir dil gütmesi hemen hemen birçok ekolün gütmüş olabileceği bir yöntem olması düşünülmektedir. Bu sadece konulu tefsir yöntemi için söylenemez.

Doğru Cevap: C

Soru 17

İçtimai Tefsir Ekolünün en belirgin yönü aşağıdaki seçeneklerin hangisinde açıkça verilmiştir?

Mesajını doğrudan vermek istemesi

Olaylara temkinli yaklaşması

Önceliğinin temiz bir dil olması

Tefsirde durgun ve donukluk göstermesi

Çelişkiye mahal vermemesi

Açıklama:

İctimâî tefsîr ekolünün en belirgin yönü, tefsîrde donukluğu ve durgunluğu aşmak; mesajın ötesindeki faydasız gramatik polemikler ve ileri detaylardan uzaklaşarak doğrudan mesaja yoğunlaşmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Günümüzde yaşanan olaylara Kur’an-ı Kerim eksenli çözüm arayan ekol aşağıdaki seçeneklerin hangisindedir?

Şiari Tefsir Ekolü

Kelami Tefsir Ekolü

Mutezeli Tefsir Ekolü

Konulu Tefsir Ekolü

İçtimai Tefsir Ekolü

Açıklama:

İçtimai Tefsir Ekolünün en belirgin özelliklerinden biri yaşanan çağda ortaya çıkan problemlere Kur’ân çerçevesinde çözüm üretmektir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdaki seçeneklerin hangisi İçtimai tefsir ekolünün olumlu bulunan yönünü bulundurmamaktadır?

Körükörüne taklidi reddedip araştırma ve doğruyu bulma konusunda çaba gösterme

Açıkça beyanda bulunma ve yanlışlığından şüphe duymama

Mezheplerin tesirinde kalmadan doğrudan ahkâma ve mesaja yönelme

Kevnî âyetleri, pozitif bilimlerin ispat edilmiş verileriyle yorumlama

Sarf, nahiv ve benzeri ilimleri bir araç konumunda görüp yeterince kullanma

Açıklama:

İctimâî tefsîr ekolünün olumlu bulunan yönleri şu şekilde sıralanabilir: Körükörüne taklidi reddedip araştırma ve doğruyu bulma konusunda çaba gösterme; Kur’ân mesajına engel olan ilgisiz ve faydasız bilgilerden, isrâiliyattan uzakdurma; Mezheplerin tesirinde kalmadan doğrudan ahkâma ve mesaja yönelme; Kevnî âyetleri, pozitif bilimlerin ispat edilmiş verileriyle yorumlama. Sarf, nahiv ve benzeri ilimleri bir araç konumunda görüp yeterince kullanma; Belağatın anlamdaki fonksiyonuna binaen edebi dile ağırlık verme; Vahiy-vâkıa ilişkisini büyük ölçüde gerçekleştirme; bir taraftan Kur’ânın mesajını insanlara iletirken, diğer taraftan da toplumda ortaya çıkan prolemlere çözüm üretme.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Kur’ân’daki evren, insan ve canlılarla ilgili kevnî âyetlerin, pozitif bilimlerin verileriyle tefsîr edilmesini amaçlayan akım ve ekole ‘_____________________’ denilmektedir? Yandaki boşluğa uygun düşen ifade aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer almaktadır?

Bilimsel tefsir

Konulu tefsir

Mutezile tefsir

İçtimai tefsir

Şiari tefsir

Açıklama:

Bilimsel tefsîr, Kur’ân’daki evren, insan ve canlılarla ilgili kevnî âyetlerin, pozitif bilimlerin verileriyle tefsîr edilmesini amaçlayan akım ve ekole verilen isimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

I. Şii tefsir ekolü
II. İşari tefsir ekolü
III. Mutezili tefsir ekolü
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri mezhebi tefsir ekollerindendir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

I ve III

II ve III

Açıklama:

MEzhebi tefsir ekolleri; Mutezili ekol, Şii ekol, Harici ekol, Eşari ekol, Maturidi ekol olarak sıralanmaktadır. İşari ekol mezhebi bir ekol değildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

I. İctimai tefsir ekolü
II. Mezhebi tefsir ekolleri
III. Fıkhi tefsir ekolü
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri klasik tefsir ekollerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Klasik tefsir ekolleri; mezhebî (kelâmî) tefsîr ekolleri, işârî tefsîr ekolü ve fıkhî tefsîr ekolüdür. İctimai tefsir ekolü çağdaş tefsir ekollerindendir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

I. Konulu tefsir ekolü
II. Bilimsel tefsir ekolü
III. Fıkhi tefsir ekolü
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri çağdaş tefsir ekollerindendir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

Çağdaş tefsîr ekolleri konulu tefsîr ekolü, bilimsel tefsîr ekolü ve ictimâî tefsîr ekolü olarak üç kısımda ele alınmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Kur’ân tefsîrini özellikle tevhid ve adalet prensipleri üzerine temellendirildiği, bu prensiplerin yanında dayandığı en önemli unsur akıl olan, aklın kudretli bir unsur, insanın bütünüyle hür ve özgür olduğunun benimsendiği mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

Eşarilik

Şiilik

Mutezile

Maturudilik

Haricilik

Açıklama:

Mutezile, Kur’ân tefsîrini özellikle tevhid ve adalet prensipleri üzerine temellendirmiştir. Bu prensiplerin dışında mutezile ekolünün dayandığı en önemli unsur, akıldır. Aklın kudretli bir unsur, insanın da bütünüyle hür ve özgür olduğunu benimseyen mutezile, akıl unsurunu, doktrinlerini tevhid ve adalete uygun olmayan her şeyden temizleme aracı olarak kullanır. Onlara göre, sağlam akıl ile sahih nakil (nass) birbiriyle çelişmez. Şâyet akıl ile nakil arasında bir çelişki ortaya çıkarsa, o zaman nakil mutlaka te’vîl edilmelidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Mutezili tefsircilerinden en meşhur olanı aşağıdakilerden hangisidir?

Zemahşerî

Ebû Müslim el-Isfahânî

Kâdî Abdulcebbâr

Şerif Murtezâ

El-Kummî

Açıklama:

Önemli mutezili tefsircileri ve eserleri şöyle sıralanmaktadır: Ebû Müslim el-Isfahânî, Câmiü’tTe’vîl li Muhkemi’t-Tenzîl; Kâdî Abdulcebbâr, Tenzîhu’l-Kur’ân ani’l-Metâ’in; Şerif Murtezâ, Ğureru’l-Fevâid ve Dureru’l-Kalâid; Zemahşerî, el-Keşşâf an
Hakâiki’t-Tenzîl. Bu tefsîrler içerisinde en meşhur olanı, Zemahşerî’nin Keşşâf ’ıdır. İlgili tefsîr, kelimelerin anlamları, etimolojileri ve gramatik tahlilleri ön plana alarak zâhirî anlamı en güzel şekilde tefsîr etmesi, Kur’ân’ın sanat yönünü belağat ilminin verilerinden yararlanarak titiz ve beliğ bir üslupla ortaya koyması açısından kayda değerdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Tefsir anlayışı imamet inancıyla şekillenmiş olan mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

Şia

Eşarilik

Maturudilik

Mutezile

Haricilik

Açıklama:

İmâmiye Şîasının tefsîr anlayışı, başta imâmet olmak üzere temel inançlarıyla doğrudan ilgilidir. Onlara göre, imâmet, vahiy kurumunun devamı niteliğindedir. Hz. Peygamber vefat edince vahiy kesilmiş ve tebliğ vazifesi sona ermiştir. Ondan sonra dinin hükümlerini uygulama ve dünyada peygamberi temsilen müminleri o hüküm ve emirlere göre idare etme vazifesi, sonraki imâmlara aittir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

I. Bâtınî anlamın, zâhirî anlama ters düşmesi
II. Bâtınî anlamın doğruluğunu teyid eden aklî veya naklî bir delilin bulunması.
III. Bâtınî manaya aykırı dini veya akli bir delilin bulunmaması.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri işari tefsirin kabul görmesi için gerekli şartlardandır?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

İşârî tefsîrin kabul görmesi için müfessirler, şu şartları ileri sürmüşlerdir:
1. Bâtınî anlamın, zâhirî anlama ters düşmemesi.
2. Bâtınî anlamın doğruluğunu teyid eden aklî veya naklî bir delilin bulunması.
3. Bâtınî manaya aykırı dini veya akli bir delilin bulunmaması.
4. Zâhirî mana olmaksızın sadece bâtınî mananın kastedildiğinin iddia edilmemesi gerekmektedir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Kur’ândaki bir konuyu, Kur’ân’ın temel hedef ve ilkelerine uygun bir şekilde usûller çerçevesinde bütüncül olarak araştırıp ortaya koymaya çalışan tefsir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Konulu tefsir

İçtimai tefsir

Bilimsel tefsir

Fıkhi tefsir

İşari tefsir

Açıklama:

Arap tefsîr literatüründe “et-tefsîru’l-mevzûî” olarak geçen “konulu tefsîr”, Kur’ândaki bir konuyu, Kur’ân’ın temel hedef ve ilkelerine uygun bir şekilde belli usûller çerçevesinde bütüncül olarak araştırıp ortaya koyma yöntemine verilen isimdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Tefsîr geleneğine ve pozitivizme karşı olan, amacı taklit ve geri kalmışlık bataklığına düşen ümmeti islah edip onun yeniden yükselişini sağlamak ve toplumda meydana gelen problemlere çözüm üretmek olan tefsir ekolü aşağıdakilerden hangisidir?

Fıkhi tefsir ekolü

İşari tefsir ekolü

Bilimsel tefsir ekolü

Harici tefsir ekolü

İçtimai tefsir ekolü

Açıklama:

İctimâî tefsîr ekolü, pozitivizmin büyük oranda etkili olduğu 19. asrın son çeyreğinde ortaya çıkan reaksiyonik bir tefsîr akımıdır. Reaksiyonu iki boyut arzetmektedir: Birincisi, tefsîr geleneğine karşıdır. Bu akım sahiplerine göre, önceki bütüncül tefsîrler, içerdiği malzemeler, gramatik polemikler ve gereksiz bilgiler yüzünden Kur’ân mesajını iletmekten uzaklaşmışlardır. İkincisi ise pozitivizme karşıdır. Pozitivist akılcılığa karşı, Kur’ân’ın akla önem verdiğini ve İslâm’ın akla olan uygunluğunu ispat etmeye çalışmışlardır. Amaçları ise taklit ve geri kalmışlık bataklığına düşen ümmeti islah edip onun yeniden yükselişini sağlamaktır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Emevi zamanında Vâsıl b. Ata tarafından kurulan mezhebe bağlı tefsir ekolü aşağıdakilerden hangisidir?

İctimâî ekolü

Mutezile ekolü

İşârî ekolü

Şîa ekolü

Hâricîyye ekolü

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Mutezile mezhebinde hakim olan usûl-i hamse isimli beş temel prensipten birisi değildir?

Allah’ın zatında, sıfatlarında ve eylemlerinde tek olduğu inancı

Allah’ın hayrı yapması, şerrin meydana gelmesinde etkisinin olmaması

Allah’ın sözüne sadık kalması

Büyük günah işleyenin ne kâfir ne de mümin olacağı yani, fasık olduğu

İyiliği emretmek, kötülüklere engel olamayacağı

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 32

Kelime olarak taraftar anlamına gelen ve kendi içinde mutedil-aşırı olmak üzere iki gruba ayrılan mezhebin tefsir ekolü aşağıdakilerden hangisidir?

İşârî ekolü

Mutezile ekolü

Hâricîyye ekolü

Şîa ekolü

Fıkhî ekolü

Açıklama:

Şîa, kelime olarak “taraftar” anlamına gelip terim olarak ise Hz. Peygamber’in vefatından sonra Hz. Ali ve Ehl-i beytini halifeliğe layık gören ve halifelerin Hz. Ali soyundan gelmesi gerektiğine inanan topluluğun genel adıdır. Şîa, kendi içinde mutedil ve aşırı olmak üzere iki temel kola ayrılır. Bunların da birçok alt grubu vardır. Şîa’nın genel olarak diğer mezheplerden ayrıldığı temel nokta, mâmet/halifelik meselesidir. Tefsîr bağlamında Şîa’nın büyük bir çoğunluğunu temsil eden
İmâmiyye Mezhebî önem arzetmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Bir bilim ve sanat dalında ayrı nitelik ve özellikleri bulunan yöntemve akım anlamına gelen kavram, aşağıdakilerden hangisidir?

Ekol

Tefsir

Mezhep

Fıkhi Tefsir

İşari Tefsir

Açıklama:

Ekol kavramı, bir bilim ve sanat dalında ayrı nitelik ve özellikleri bulunan yöntem ve akım anlamına gelmektedir

Doğru Cevap: A

Soru 34

Tefsîr’in temel ekollerini oluşturan yöntemler hangileridir?

Mezhep ve Fıkıh

Dirayet ve Rivayet

Tefsir ve Bilim

Bilim ve Sanat

Rivayet ve Fıkıh

Açıklama:

Bir önceki bölümde anlatılan dirâyet ve rivâyet yöntemleri, Tefsîr’in temel
ekollerini oluşturmaktadır. Bunların yanında zaman içerisinde özellikle dirâyet
tefsîr yönteminin alt ekolleri olarak daha dar çerçeveli; ancak derinlikli yeni ekoller ortaya çıkmış; zamanla kendi içerisinde yöntem ve prensipleri geliştirilmiş, temsilcileri oluşmuş ve belli bir literatüre sahip olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 35

İslâm toplumu içerisinde gelişen fırkaların tümü için Kur’ân ve Sünnet vazgeçilmez iki kaynak olduğundan, Ehl-i Sünnet başta olmak üzere Şîa, Mutezile ve Hâricîler kendi mezheplerinin doğruluğunu ıspatlamak için bu iki kaynağa başvurarak görüşlerini bunlarla temellendirmek zorundaydı. Bu zorunluluk bir taraftan Kelâm ilmi içerisinde bir gelişmeye sebep olurken, diğer taraftan tefsîr bağlamında her grubun Kur’ân’ı tefsîr yöntemini de beraberinde getirmiştir. Her grup kendi mezhebine göre bir tefsîr geleneği oluşturmuş, böylece tefsîr ekolleri içerisinde, “...............” alanı yerini almıştır.
Yukarıdaki boşluğa gelecek kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Fıkhî Tefsîrler

İşârî Tefsîrler

Mezhebî Tefsîrler

İctimai Tefsirler

Bilimsel Tefsirler

Açıklama:

İslâm toplumu içerisinde gelişen fırkaların tümü için Kur’ân ve Sünnet vazgeçilmez iki kaynak olduğundan, Ehl-i Sünnet başta olmak üzere Şîa, Mutezile ve Hâricîler kendi mezheplerinin doğruluğunu ıspatlamak için bu iki kaynağa başvurarak görüşlerini bunlarla temellendirmek zorundaydı. Bu zorunluluk bir taraftan Kelâm ilmi içerisinde bir gelişmeye sebep olurken, diğer taraftan tefsîr bağlamında her grubun Kur’ân’ı tefsîr yöntemini de beraberinde getirmiştir. Her grup kendi mezhebine göre bir tefsîr geleneği oluşturmuş, böylece tefsîr ekolleri içerisinde, “mezhebî tefsîrler” alanı yerini almıştır. Başta Ehl-i Sünnet olmak üzere Şîa, Mu’tezile ve Hâricîye ekolleri büyük oranda sistemleşmiş, diğerleri ise Kelâmî fırka düzeyinde kalmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Klasik Tefsir Ekolleri aşağıdakilerden hangisidir?
1- mezhebî (kelâmî) tefsîr ekolleri
2-işârî tefsîr ekolü
3-fıkhî tefsîr ekolü

Yanlız 1

1-3

Yanlız 3

Hepsi

2-3

Açıklama:

Tefsîr ilminin genel yorumlama yöntemlerinin (dirâyet ve rivâyet) dışında Kur’ân âyetlerinin belli bir kısmıyla alakalı olarak özel açıklama biçimlerine sahip ekoller ortaya çıkmıştır. Bu açıklama biçimlerinin birçoğu, tefsîr tarihinin başlangıcına kadar uzanır. Çağdaş döneme kadar gelişen bu akımlar, klasik tefsîr ekolleri olarak adlandırılır. Bu ekoller, mezhebî (kelâmî) tefsîr ekolleri, işârî tefsîr ekolü ve fıkhî tefsîr ekolüdür

Doğru Cevap: D

Soru 37

Tefsir bağlamında Şia'nın büyük çoğunluğunu oluşturan ve İsna aşeriyye ve Caferiyye gibi isimlerle de anılan mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

Zeyd'iyye Mezhebi

İsmâ‘il’îyye Mezhebi

Hâricîye Mezhebi

İmâmiyye Mezhebî

Mutezile Mezhebi

Açıklama:

Tefsîr bağlamında Şîa’nın büyük bir çoğunluğunu temsil eden İmâmiyye Mezhebî önem rzetmektedir.İsna aşeriyye ve Caferiyye gibi adlarla da anılan İmâmiyye mezhebi, Hz. Peygamberin hayatında iken, kendisinden sonra halifeliğe (imâmet) Hz. Ali’nin geçmesini açıkça beyan ettiğine; Ali’den sonra da hilafetin onun çocuklarına geçmesi gerektiğine inanan Şîa koludur. Daha açık bir ifade ile Hz. Ali’den sonra on iki imâmın halife, 12. imâm Muhammed Mehdî’nin de kayıb ve beklenen imâm olduğuna inanmaktadırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Tahkim Olayı'ndan sonra ayrılan ve yerleştikleri bölge nedeniyle isimlerini alan mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

Hâriciyye

İsnâaşeriyye

Zeyd’îyye

İsmâ‘il’îyye

Şiîlik

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 39

Ayetlerin mutasavvıfın keşf ve ilham yoluyla elde ettiği bilgiyle yorumlamasına dayanan tefsir türü aşağıdakilerden hangisidir?

İşârî tefsir

Fıkhî tefsir

Bilimsel tefsir

Mutezile tefsir

İçtimâî tefsir

Açıklama:

İşârî tefsîr yöntemi, Kur’ân’ı mutasavvıfların (sufilerin) yorumlama tarzıdır. Âyeti, zâhirinden çıkan anlamın ötesinde mutasavvıfın keşf ve ilham yoluyla elde ettiği bilgiyle yorumlamasını ifade etmektedir. Bir anlamda metnin bâtınî anlamının keşfidir. Bu yöntemde yorumlama tarzı, işaret ve remz; yorumlamanın kaynağı, keşf ve ilham; ortaya çıkan bilgi ise “hakikat, latife ve sır” olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi önemli İşârî tefsîrlerden birisi değildir?

Rûhu’l-Beyân

Bahru’l-Hâkaik ve’l-Me’ânî

Letâifü’l İşârât

Tefsîru’lKur’âni’l-Azîm

Fütubtit-ı Mekkiyye

Açıklama:

En önemli işârî tefsîrler şunlardır: Sehl b. Abdullah et-Tüsterî, Tefsîru’lKur’âni’l-Azîm; Abdurrahman es-Sülemî, Hakâikü’t-Tefsîr; Kuşeyrî, Letâifü’lİşârât; Necmüddin ed-Dâye, Bahru’l-Hâkaik ve’l-Me’ânî; Nimetullah Nahcivânî, el-Fevâtihu’l-İlâhiyye; İsmail Hakkı Bursevî, Rûhu’l-Beyân.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Yalnızca ibadet ve hukukla ilgili ayetleri konu alan tefsirler aşağıdakilerden hangisidir?

Fıkhî tefsir

Mutezile tefsir

İşârî tefsir

Hâricîyye tefsir

İçtimâî tefsir

Açıklama:

Kur’ân’da itikâdî, ahlakî, iktisadî, kevnî vb. alanlarla ilgili âyetler bulunduğu gibi, ibadet ve hukukla ilgili âyetler de mevcuttur. Söz konusu âyetlere “ahkâm âyetleri” ismi verilmektedir. İbâdât, muamelat (hukuk) ve ukubat (cezalar) ile ilgili olan bu âyetler, esasen Fıkıh (İslâm Hukuku) ilminin konusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Kur’ân'daki bir hususun araştırılarak belirli usuller çerçevesinde yazıldığı tefsirler aşağıdakilerden hangisidir?

Konulu tefsir

Mutezile tefsir

İşârî tefsir

Fıkhî tefsir

İçtimâî tefsir

Açıklama:

Arap tefsîr literatüründe “et-tefsîru’l-mevzûî” olarak geçen “konulu tefsîr”, Kur’ândaki bir konuyu, Kur’ân’ın temel hedef ve ilkelerine uygun bir şekilde belli usûller çerçevesinde bütüncül olarak araştırıp ortaya koyma yöntemine verilen isimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Toplumdaki sosyal, siyasal ve kültüral sorunlara Kur'an'dan yola çıkarak çözüm üretmeyi hedefleyen tefsir türü aşağıdakilerden hangisidir?

İçtimâî tefsir

Mutezile tefsir

İşârî tefsir

Fıkhî tefsir

Bilimsel tefsir

Açıklama:

İctimâî tefsîr ekolü, Kur’ân’ın bir hidâyet kitabı olduğu düşüncesinden hareketle mesajını doğrudan bütüncül olarak insanlara ulaştırmayı ve toplumdaki sosyal, siyasal ve kültürel sorunlara Kur’ân’dan çözüm üretmeyi amaçlayan akıma verilen isimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

İbadet, hukuk, ahlak ve insan-ilişkileriyle ilgilenen mezheplere ne ad verilir?

İtikadi Mezhep

Fıkhi Mezhep

Ehl-i Sünnet

Ehl-i Bidat

Şii mezhebi

Açıklama:

İbadet, hukuk, ahlak ve insan-ilişkileriyle ilgilenen mezheplere ' fıkhî mezhepler ' denmektedir. Tefsîr literatüründe, fıkhî mezhep kavramı ayrı bir ekol (fıkhî tefsîr ekolü) olarak incelenirken, mezhebî tefsîr ekolleri itikat ve Kelâm alanındaki mezheplerle özdeşleşmiş, çeşitlere ayrılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Mutezile, düşünce sistemini “usûl-i hamse” (beş temel prensip) üzerine kurmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi bu 5 prensipten biri değildir?

tevhid (Allah’ın zatında, sıfatlarında ve eylemlerinde tek
olduğu inancı),

adalet (Allah’ın hayrı yapması, şerrin meydana gelmesinde etkisinin olmaması)

va’d-vaid (Allah’ın sözüne sadık kalması)

menzile beynel menzileteyn (büyük günah işleyenin ne kâfir ne de mümin olacağı yani, fasık olduğu)

Mutezili vasıl (iyiliği emretmek, kötülüklere önder olmaktır)

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 46

Tefsir Olayı

Tenkir Olayı

Tahkim Olayı

Harura Olayı

İşari Tefsir Olayı

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 47

Günümüze gelen tek Hariciye tefsîr , aşağıdakilerden hangisidir?

Ezarika

Himyanü’z-Zad ila Dari’lMead

Sufriyye,

İbaziyye

Sealibe

Açıklama:

Günümüze gelen tefsîr sadece, İbaziye koluna mensup olan Muhammed b. Yusuf Itfiyyiş’in Himyanü’z-Zad ila Dari’lMead isimli 13 ciltten oluşan matbû tefsîrdir. O da geç dönemlerde yazıldığı için ilk hâricîlerin görüşlerini yansıtan bir tefsîr olmaktan uzaktır. Bu tefsîrin 7 ciltlik Teysirü’t-Tefsîr isimli bir muhtasarı da mevcut olup basılmıştır

Doğru Cevap: B

Soru 48

İşârî tefsîrin kabul görmesi için müfessirler, şu şartları ileri sürmüşlerdir:
1. Bâtınî anlamın, zâhirî anlama ters düşmemesi.
2. Bâtınî anlamın doğruluğunu teyid eden aklî veya naklî bir delilin bulunması.
3. Bâtınî manaya aykırı dini veya akli bir delilin bulunmaması.
4. Zâhirî mana olmaksızın sadece bâtınî mananın kastedildiğinin iddia edilmemesi gerekmektedir
Aşağıdakilerden hangisinde tüm şartlar doğru olarak verilmiştir?

Yanlız 1

2-3

1-3-4

1-4

1-2-3-4

Açıklama:

İşârî tefsîrin kabul görmesi için müfessirler, şu şartları ileri sürmüşlerdir:
1. Bâtınî anlamın, zâhirî anlama ters düşmemesi.
2. Bâtınî anlamın doğruluğunu teyid eden aklî veya naklî bir delilin bulunması.
3. Bâtınî manaya aykırı dini veya akli bir delilin bulunmaması.
4. Zâhirî mana olmaksızın sadece bâtınî mananın kastedildiğinin iddia edilmemesi gerekmektedir.
Müfessirler nazarında bu şartlara uyan işârî tefsîrin sahih te’vîl olarak kabul
edileceği; uymayanların ise reddedileceği benimsenmiştir.
Yani hepsi.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Kur’ân’ın bir hidâyet kitabı olduğu düşüncesinden hareketle mesajını doğrudan bütüncül olarak insanlara ulaştırmayı ve toplumdaki sosyal, siyasal ve kültürel sorunlara Kur’ân’dan çözüm üretmeyi amaçlayan akım , aşağıdakilerden hangisidir?

İctimai Tefsir Ekolu

Bilimsel Tefsir Ekolu

Konulu Tefsir Ekolu

Fıkhî Tefsîr Ekolü

İşârî Tefsîr Ekolü

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdaki mezheplerden hangisi Emevîler zamanında, hicri ikinci asırda Hişam b. Abdülmelik zamanında yaşayan Vâsıl b. Ata tarafından kurulmuştur?

Cehmiyye

Mutezile

Şîa

Hâricîyye

Müşebbihe

Açıklama:

Mutezilî Tefsîr Ekolü
Mutezile, Emevîler zamanında, hicri ikinci asırda Hişam b. Abdülmelik zamanında
yaşayan Vâsıl b. Ata’nın kurmuş olduğu mezheptir. Hasan Basri’nin ders
halkasında yer alan Vâsıl, büyük günah konusunda hocasından farklı bir görüşe
sahip olmasından dolayı ondan ayrılmış (itizal), bu yüzden de mezhebe “mutezile”
(ayrılanlar) ismi verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Mutezile âlimleri, hangi halifeyi etkileyerek mezhebi resmi ideoloji haline getirdiler?

Mervan

Mansur

Muaviye

Me’mun

Mustekfi

Açıklama:

Mutezile, Vâsıl b. Ata ve Amr b. Ubeyd’in görüşleriyle ortaya çıkmış, Abbâsîler
döneminde gelişme göstermiştir. Özellikle Halife Me’mun döneminde mutezile
âlimleri, halifeyi etkileyerek mezhebi resmi ideoloji haline getirdiler; hatta Ehl-i
Sünnet âlimlerine karşı çeşitli baskı ve şiddet uygulanmasına sebebiyet verdiler.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Mutezile'nin Ehl-i Sünnet tarafından kabul edilmeyen görüşlerden değildir??

Kaderin inkâr edilmesi

İnsan’ın mutlak iradeye sahip olması

Kâfirlerin cehennemde sonsuz kalması

Tövbe etmeden ölenlerin bağışlanmayacağı

Allah’ın şerrin meydana gelmesinde etkisinin olmaması

Açıklama:

Mutezile, düşünce sistemini “usûl-i hamse” (beş temel prensip) üzerine kurmuştur.
Bu beş prensip, tevhid (Allah’ın zatında, sıfatlarında ve eylemlerinde tek
olduğu inancı), adalet (Allah’ın hayrı yapması, şerrin meydana gelmesinde etkisinin
olmaması), va’d-vaid (Allah’ın sözüne sadık kalması), menzile beynel menzileteyn
(büyük günah işleyenin ne kâfir ne de mümin olacağı yani, fasık olduğu)
ve emr-i bil ma’ruf ve nehyi ani’l-münkerdir (iyiliği emretmek, kötülüklere engel
olmaktır). Kelâmî sistemlerini bu beş temel üzerine kuran Mutezile’nin Ehl-i Sünnet
tarafından kabul edilmeyen temel görüşleri şunlardır: Kaderi inkâr ederler.
İnsan’ın mutlak iradeye sahip olduğunu; kendi eylemlerini yarattığını benimserler.
Allah’ın hayrı yarattığına; şerri yaratmadığına inanırlar. Allah’ın bazı kadim
sıfatlarını ona nispet etmezler. Tövbe etmeden ölenlerin bağışlanmayacağını ve
fasıkın ebedi olarak cehennemde kalacağını savunurlar.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Tefsîr bağlamında Şîa’nın büyük bir çoğunluğunu hangi mezhep temsil eder?

İmamiyye

Zeydiyye

İsmailiyye

Cehmiyye

Hâricîyye

Açıklama:

Şîa, kelime olarak “taraftar” anlamına gelip terim olarak ise Hz. Peygamber’in vefatından sonra Hz. Ali ve Ehl-i beytini halifeliğe layık gören ve halifelerin Hz. Ali soyundan gelmesi gerektiğine inanan topluluğun genel adıdır. Şîa, kendi içinde mutedil ve aşırı olmak üzere iki temel kola ayrılır. Bunların da birçok alt grubu vardır. Şîa’nın genel olarak diğer mezheplerden ayrıldığı temel nokta, imâmet/halifelik meselesidir. Tefsîr bağlamında Şîa’nın büyük bir çoğunluğunu temsil eden İmâmiyye Mezhebî önem arzetmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdaki mezheplerden hangisi 12. imâmın ahir zamanda ortaya çıkacağına ve Şîîleri kurtaracağına, mehdînin ortaya çıkışından sonra Hz. Peygamber, Hz. Ali, Hasan, Hüseyin ve hatta tüm imâmların tekrar dünyaya döneceğine, mehdînin dönüşüne kadar düşmanlarından korunmak için kendilerini gizleyip, olduklarından farklı görünmeleri gerektiğine inanırlar?

Zeydiyye

İsmailiyye

Cehmiyye

İmamiyye

Hâricîyye

Açıklama:

İmamiyye mezhebinin temel görüşleri şunlardır: Onlar, imâmların günahtan korunduklarına (masum), 12. imâmın ahir zamanda ortaya çıkacağına ve Şîîleri kurtaracağına (mehdî muntazar); mehdînin ortaya çıkışından sonra Hz. Peygamber, Hz. Ali, Hasan, Hüseyin ve hatta tüm imâmların tekrar dünyaya döneceğine (ricat); mehdînin dönüşüne kadar düşmanlarından korunmak için kendilerini gizleyip, olduklarından farklı görünmeleri gerektiğine (takiyye) inanırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi tahkim olayını Hz. Ali’nin kabul etmesinden dolayı Hz. Ali taraftarları (Şîa) arasından hilafetin
zaten Hz. Ali’ye ait olduğunu; onun bu tahkim olayını kabulüyle hata ettiğini ileri
sürererek Şîa’dan ayrılan fırkadır?

İsmailiyye

Zeydiyye

Hâricîyye

İmamiyye

Cehmiyye

Açıklama:

Üçüncü halife Hz. Osman’ın şehid edilmesinden sonra yeni halifenin seçimi konusunda sahabe arasında ihtilaf baş göstermiş, bir kısmı Hz. Ali’nin; bir kısmı da
Hz. Muaviye’nin halife olmasını istemiştir. Tartışmalar büyümüş, sonra iki grup
Sıffin savaşını yapmıştır. Yenilmek üzere olan Hz. Muaviye’nin hilesiyle bilirkişinin
hakemliğine başvurulması önerilmiş, bu nedenle Amr b. As ve Ebû Musa el-Eşari
hakem tayin edilmiştir. Bu olaya tarihte “tahkim olayı” denmektedir. Tahkim olayını
Hz. Ali’nin kabul etmesinden dolayı Hz. Ali taraftarları (Şîa) arasından hilafetin
zaten Hz. Ali’ye ait olduğunu; onun bu tahkim olayını kabulüyle hata ettiğini ileri
süren ve Şîa’dan ayrılan yeni bir fırka oluşmuştur. “Hüküm, Allah’ındır” sloganıyla
ayrılan fırka, Hz. Ali’ye bu tahkim olayına razı olmaması gerektiğini söylemiş, kabul
görmeyince de Kufe’den ayrılarak “Harura” denilen yere çekilmişlerdir. Bölgeye
nispetle bu fırka, Haruriyye, Hz. Ali’den ayrılmasına nispetle de Hâriciyye olarak
isimlendirilmiştir. Hz. Ali, onlarla savaşmış, onları hezimete uğratmış, fakat tamamıyla ortadan kaldıramamıştır. Sonra Hz. Ali’nin şehid olmasına bu grup sebeb
olmuştur. Aynı grupla önce Emevîler, sonra da Abbâsîler mücadele ederek onlara
büyük zararlar vermişlerdir. Bundan sonra Hâricîler de kendi içlerinde farklı konularda ihtilafa düşerek çeşitli kollara (Ezarika, Sufriyye, Sealibe, İbaziyye, Acaride vb.) ayrılmışlardır. Günümüze kadar sadece İbaziyye fırkası varlığını sürdürebilmiştir.
Mağrib ve Yemen taraflarında azınlık olarak mevcutturlar.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Ali'nin şehid olmasına sebep olmuştur?

İsmailiyye

Zeydiyye

Hâricîyye

İmamiyye

Cehmiyye

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdaki harici kollarından hangisi günümüzde Mağrib ve Yemen taraflarında azınlık olarak mevcutturlar?

Acaride

Sufriyye

Ezarika

Sealibe

İbaziyye

Açıklama:

Tahkim olayını Hz. Ali’nin kabul etmesinden dolayı Hz. Ali taraftarları (Şîa) arasından hilafetin zaten Hz. Ali’ye ait olduğunu; onun bu tahkim olayını kabulüyle hata ettiğini ileri süren ve Şîa’dan ayrılan yeni bir fırka oluşmuştur. “Hüküm, Allah’ındır” sloganıyla ayrılan fırka, Hz. Ali’ye bu tahkim olayına razı olmaması gerektiğini söylemiş, kabul görmeyince de Kufe’den ayrılarak “Harura” denilen yere çekilmişlerdir. Bölgeye nispetle bu fırka, Haruriyye, Hz. Ali’den ayrılmasına nispetle de Hâriciyye olarak isimlendirilmiştir. Hz. Ali, onlarla savaşmış, onları hezimete uğratmış, fakat tamamıyla ortadan kaldıramamıştır. Sonra Hz. Ali’nin şehid olmasına bu grup sebep olmuştur. Aynı grupla önce Emevîler, sonra da Abbâsîler mücadele ederek onlara büyük zararlar vermişlerdir. Bundan sonra Hâricîler de kendi içlerinde farklı konularda ihtilafa düşerek çeşitli kollara (Ezarika, Sufriyye, Sealibe, İbaziyye, Acaride vb.) ayrılmışlardır. Günümüze kadar sadece İbaziyye fırkası varlığını sürdürebilmiştir.Mağrib ve Yemen taraflarında azınlık olarak mevcutturlar.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdaki tefsîr yöntemlerinden hangisi Kur’ân’ı mutasavvıfların (sufilerin) yorumlama tarzıdır ve âyeti, zâhirinden çıkan anlamın ötesinde mutasavvıfın keşf ve ilham yoluyla elde ettiği bilgiyle yorumlamasını ifade etmektedir?

haricî

şiî

mutezilî

işârî

bilimsel

Açıklama:

İşârî tefsîr yöntemi, Kur’ân’ı mutasavvıfların (sufilerin) yorumlama tarzıdır.
Âyeti, zâhirinden çıkan anlamın ötesinde mutasavvıfın keşf ve ilham yoluyla
elde ettiği bilgiyle yorumlamasını ifade etmektedir. Bir anlamda metnin bâtınî
anlamının keşfidir. Bu yöntemde yorumlama tarzı, işaret ve remz; yorumlamanın
kaynağı, keşf ve ilham; ortaya çıkan bilgi ise “hakikat, latife ve sır” olarak
adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi klasik tefsîr ekollerinden biri değildir?

Mutezilî

Şîî

Hâricî

Fıkhi

vİctimai

Açıklama:

Söz konusu tefsîr ekollerini, klasik ve çağdaş şeklinde iki kısma ayırıyoruz.
Klasik dönem, 19. yüzyıl öncesini; çağdaş dönem ise sonrasını içine almaktadır.
Klasik tefsîr ekolleri, üç temel başlıkta incelenmektedir: Mezhebî Tefsîr Ekolleri
(Mutezilî, Şîî, Hâricî ekoller), Fıkhî tefsîr ekolü ve İşârî Tefsîr ekolü. Çağdaş tefsîr
ekolleri ise konulu tefsîr ekolü, bilimsel tefsîr ekolü ve ictimâî tefsîr ekolü olarak üç
kısımda ele alınmaktadır.
İctimâî tefsîr ekolünün en belirgin yönü, tefsîrde donukluğu ve durgunluğu
aşmak; mesajın ötesindeki faydasız gramatik polemikler ve ileri detaylardan
uzaklaşarak doğrudan mesaja yoğunlaşmaktır. Bir diğeri ise yaşanan çağda ortaya
çıkan problemlere Kur’ân çerçevesinde çözüm üretmektir. Dolayısıyla bu ekol, bir
taraftan Kur’ân’ın mesajını insanlara iletmek, diğer taraftan da toplumda meydana
gelen problemlere çözüm üretmek şeklinde çift boyutlu bir yaklaşıma sahiptir. Bu
yönüyle vahiy-vakıa ilişkisini çift taraflı dinamik ve işlek bir yapıda sunan bir ekol
olduğu söylenebilir.
İctimâî tefsîr ekolü, pozitivizmin büyük oranda etkili olduğu 19. asrın son
çeyreğinde ortaya çıkan reaksiyonik bir tefsîr akımıdır. Reaksiyonu iki boyut
arzetmektedir: Birincisi, tefsîr geleneğine karşıdır. Bu akım sahiplerine göre,
önceki bütüncül tefsîrler, içerdiği malzemeler, gramatik polemikler ve gereksiz
bilgiler yüzünden Kur’ân mesajını iletmekten uzaklaşmışlardır. İkincisi ise
pozitivizme karşıdır. Pozitivist akılcılığa karşı, Kur’ân’ın akla önem verdiğini ve
İslâm’ın akla olan uygunluğunu ispat etmeye çalışmışlardır. Amaçları ise taklit
ve geri kalmışlık bataklığına düşen ümmeti islah edip onun yeniden yükselişini
sağlamaktır.

Doğru Cevap: E

Ünite 7

Soru 1

Kur’an’da hakîkat anlamında kullanılmış bir kelimenin yan anlamını vermek veya tersine yan anlamında kullanılan bir kelimeye hakîkat anlamını vermenin ne gibi sonuçlar doğurabileceği aşağıdaki şıkların hangisinde açıkça yer verilmiştir?

Anlam kaybını önlemek

Şüpheye düşmek

Kararsızlık içinde yorumlamak

Yanlış tutum sergilemek

Anlam tahriflerine yol açmak

Açıklama:

Hakîkat anlamında kullanılmış bir kelimenin yan anlamını vermek veya tersine yan anlamında kullanılan bir kelimeye hakîkat anlamını vermek, anlam değişmelerine, hatta bozulma ve tahriflerine yol açacak; bu durumda ilahi iradenin verdiği mesaj ya yanlış ya da tersi anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Birisine hitaben ‘O, bir arslandır’ ifadesinde hayvanı değil de onun cesaret yönünü karşılamak üzere kullanılırsa hangi anlam türünün ortaya çıktığı aşağıda verilen şıklarda doğru olarak verilmiştir?

Lugavi hakikat

Dini hakikat

Umumi örfi hakikat

Lugavi mecaz

Hususi örfi hakikat

Açıklama:

“Esed” (arslan) kelimesi, aslana yönelik olarak “bu hayvan arslandır” sözünde, bilinen yırtıcı hayvan için kulla nılırsa, luğavî hakîkat; bir insana hitaben “Ahmed bir arslandır” ifadesinde de hayvanı değil de onun cesaret yönünü karşılamak üzere kullanılırsa luğavî mecâz olur. Birincisinde, temel anlam “aslan”; ikincisinde ise mecâz anlam olan “cesaret” kastedilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Hakîkî failine isnâdına mani bir karînenin bulunması şartıyla, bir alakadan dolayı bir eylemin gerçek failinden başkasına isnâd edilmesine ‘____________________’ denilmektedir? Yandaki boşluğa gelmesi gereken uygun ifade aşağıdaki seçeneklerin hangisinde bulunmaktadır?

Akli mecaz

Lugavi mecaz

Şeri mecaz

Mecaz-ı mürsel

İsti’are

Açıklama:

Aklî mecâz, hakîkî failine isnâdına mani bir karînenin bulunması şartıyla, bir alakadan dolayı bir eylemin gerçek failinden başkasına isnâd edilmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

طَلَ َع البَ ْدُر علينا / “üzerimize ay doğdu.” Bahsi geçen ifadede nasıl bir söz sanatı icra edildiği aşağıdaki şıkların hangisinde doğru bir şekilde verilmiştir?

İsti’âre-i müfrede

Lugavi hakikat

İsti’âre-i asliyye

Lugavi mecaz

İsti’âre-i tebeiyye

Açıklama:

Peygamberimiz yerine ay kelimesi kullanılmıştır. Cümledeki “bedr/ay” kelimesi, türeme yen isim olduğu için bu isti’âre, isti’ârei asliyyedir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisinde mecaz-ı mürselde önemli olan unsurlardan biri paylaşılmamıştır?

Sebep-müsebbeb

Külliyyet cüziyyet

Hal-mahal

Faili-meçhul

Lazım-melzum

Açıklama:

Mecâzı mürselde alaka, benzerliğin dışındaki başka unsurlardır ki bunların sayısı çoktur. En önemlileri şunlardır: Sebebmüsebbeb (sebebsonuç), külliyyet cüziyyet (bütünparça), halmahal (durumyer), lazımmelzum, âliyet, umûm husûs.

Doğru Cevap: D

Soru 6

إِنـََّما الُْمْؤِمنُوَن إِ ْخَوةٌ ‘’Müminler, ancak kardeştir” (Hucurat (49), 10) âyetinde ne tür söz sanatından yararlanıldığı aşağıdaki şıkların hangisinde geçmektedir?

Mecaz-ı mürsel

Kinaye

Teşbih

İsti’are

Akli mecaz

Açıklama:

Bu ayette hem teşbîh edatı, hem de vechi şebeh hazfedilmiştir. Dolayısı ile bu, teşbîhi beliğdir. Anababaları bir olmadığı için müminler hakîkî manada kardeş olamaya cağından, teşbîhin iki unsurunun hazfiyle beliğ teşbîh yapılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

َوقَالَ ِت الْيـَُهوُد يَُد اللِّه َمْغلُولَةٌ (Maide, 5)‘’Yahudiler, Allah’ın eli bağlıdır, dediler” ayetindeki ‘eli bağlıdır’ sözüyle kinaye edilmek istenenin ne olduğu aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer almaktadır?

Hikmet sahibi

Kudretli olma

Adil davranma

Cimrilik

Merhametli olma

Açıklama:

Bu ayette kinaye edilen ‘cimriliktir’.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Kur’an’da umum ifade eden lafızların önemlilerin biri değildir?

İsm-i mevsuller

Olumsuz cümlede geçen nekra (belirsiz) kelimeler

Başında Lam-ı tarif bulunan kelimeler

Cins isimler

Soyut isimler

Açıklama:

Soyut isimler Kur’an’da umum ifade eden lafızların önemlilerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Kur’an’da geçen Garip kelimelerinin araştırılması ve öğretilmesinin ne zaman başladığı aşağıda verilen şıkların hangisinde genel olarak verilmiştir?

Uhud savaşından sonra

Bedir savaşında sonra

Hicretle birlikte

Hz. Peygamberden sonra

Hz. Peygamber zamanında

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Arap dilinde lafızları farklı, anlamları ise aynı olan kelimelere ne isim verildiği doğru bir şekilde verilmiştir?

Müteradif

Mütekarib

Müşterek

Mütezad

Mütebayin

Açıklama:

Arap dilinde lafızları farklı, anlamları ise aynı olan kelimelere müterâdif (eşan lamlı); bu olguya da terâdüf (eşanlamlılık) denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Bir tefsîr terimi olarak, her biri kendi içinde müstakil bir çeşit olan ve belli prensip ve kurallara sahip lafız türlerini karşılayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Elfâzu’l-Kur’ân

Garîbu’l-Kur’ân

Mücmel-Mübeyyen

Mübhemâtü’l-Kur’ân

Belagü'l-Kur'an

Açıklama:

Bir tefsîr terimi olarak Elfâzu’l-Kur’ân, her biri kendi içinde müstakil bir çeşit olan ve belli prensip ve kurallara sahip lafız türlerini karşılayan bir kavramdır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Kur’ân lafızları, yüklendiği anlamlar açısından ya temel anlama ya da yan anlamlara gelirler. Aşağıdakilerden hangisi yan anlam değildir?

mecâzî

İsti’âri

Kinâî

Teşbîhî

İbtidaî

Açıklama:

Bu tanım kapsamına giren Kur’ân lafızları, yüklendiği anlamlar açısından ya temel anlama ya da yan anlamlara gelirler. Temel anlam, hakîkî anlam; yan anlamlar da mecâzî, isti’âri, kinâî ve teşbîhî anlam kavramlarıyla ifade edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Kelimelerin anlamının geniş veya dar olan kısmları için .............. (genel anlamlı) lafız veya hâss (dar anlamlı) lafız kavramları kullanılır.
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Garîb

Âmm

Hâss

Mücmel

Mübhemâtü’l

Açıklama:

Kelimelerin anlamının geniş veya dar olan kısmları için âmm (genel anlamlı) lafız veya hâss (dar anlamlı) lafız kavramları kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Kur’ân lafızlarının yaşadığı toplumda az kullanıldığı veya yabancı kaynaklı olduğu için anlaşılması zor olan kapalı lafızlarına hangi sim verilir?

Mübhem

Mücmel

Garîb

Nahiv

Sarf

Açıklama:

Kur’ân lafızlarının yaşadığı toplumda az kullanıldığı veya yabancı kaynaklı olduğu için anlaşılması zor olan kapalı lafızlarına garîb denir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Kur’ân’da ismi açıkça zikredilmeyip kapalı ifadelerle (ism-i mevsul, zamir vb.) zikredildiğinden kapalı kalan lafız ve ibarelere ne denir?

Garîb

Mübhem

Mücmel

Mücmel-Mübeyyen

Sarf

Açıklama:

Kur’ân’da ismi açıkça zikredilmeyip kapalı ifadelerle (ism-i mevsul, zamir vb.) zikredildiğinden kapalı kalan lafız ve ibareleri mübhem ve Kur’ân’da sözü söyleyenin açıklamadığı sürece anlaşılamayan lafızları da mücmel kavramlarıyla karşılamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

.................... “hakka” kelimesinden türemiş olup sözlükte, “gerçek, öz, temel, asıl” gibi anlamlara gelmektedir.
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Haysiyet

Hidayet

Hakkaniyet

Hakîkat

Hikmet

Açıklama:

Hakîkat, “hakka” kelimesinden türemiş olup sözlükte, “gerçek, öz, temel, asıl”
gibi anlamlara gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Sözlükte “bir şeyi aşmak, geçmek” anlamına gelen “câze” fiilinden türemiş olan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Mâcez

İzâfet

Mecâz

İcâzet

Âciz

Açıklama:

Mecâz, sözlükte “bir şeyi aşmak, geçmek” anlamına gelen “câze” fiilinden türemiş olup terim olarak, kelimenin, hakîkî anlamıyla arasındaki bir ilgiden ve hakîkî anlamın kastedilmesine engel olan bir karîneden dolayı hakîkat anlamı dışında başka bir manada kullanılmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Lafzın umûmî dilde konulduğu anlamda kullanılmasına ne denir?

Luğavî hakîkat

Şerî/dînî hakîkat

Umûmî örfî hakîkat

Husûsî örfî hakîkat

sti’âre

Açıklama:

Luğavî hakîkat: Lafzın umûmî dilde konulduğu anlamda kullanılmasıdır. Bunun karşısında ise luğavî mecâz vardır; bu ise lafzın umûmî dilde konulduğu mananın dışında bir anlamda kullanılmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

İsti’âre sözlükte hangi anlama gelir?

“Ayrıntılı olarak açıklanmamış lafız, anahatlarıyla sunulan söz, muğlak/kapalı”

“Birinden bir şeyi ödünç almak”

“Bilinmeyen, az bilinen, kapalı, tek/nadir, yabancı, tuhaf ”

“Gerçek, öz, temel, asıl”

“Bir şeyi aşmak, geçmek”

Açıklama:

İsti’âre, sözlükte “birinden bir şeyi ödünç almak” anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Müterâdif Lafızlar denildiğinde aşağıdakilerden hangisi anlaşılmalıdır?

Eşanlamlılık

Ayrı Anlamlılık

Yakınanlamlılık

Çokanlamlılık

Zıt Anlamlılık

Açıklama:

Arap dilinde lafızları farklı, anlamları ise aynı olan kelimelere müterâdif (eşanlamlı); bu olguya da terâdüf (eşanlamlılık) denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Kur’an lafızlarının yaşadığı toplumda az kullanıldığı veya yabancı kaynaklı olduğu için anlaşılması zor olan kapalı lafızlara ne ad verilir?

hâss lafız (dar anlam)

garîb lafız

âmm lafız (genel anlam)

mübhem lafız

mücmel lafız

Açıklama:

Kur’an lafızlarının yaşadığı toplumda az kullanıldığı veya yabancı kaynaklı olduğu için anlaşılması zor olan kapalı lafızlara garîb ve bu Kur’an ilmine de Garîbu’l-Kur’an denir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Bir kelimenin, hakiki anlamıyla arasındaki bir ilgiden ve hakiki anlamın kastedilmesine engel olan bir karineden dolayı hakikat anlamı dışında başka bir manada kullanılmasına ne ad verilir?

hakikat

istiare

mecaz

mecaz-ı mürsel

teşbih

Açıklama:

Hakikat, bir kelimenin dilde konulduğu ilk ve temel anlamında kullanılmasıdır. Mecaz ise kelimenin, hakiki anlamıyla arasındaki bir ilgiden ve hakiki anlamın kastedilmesine engel olan bir karineden dolayı hakikat anlamı dışında başka bir manada kullanılmasıdır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Bir kelimenin özel bir bilim ve sanat dalında kazanmış olduğu terim anlamında kullanımına ne ad verilir?

luğavî hakikat

dinî hakikat

umumî örfî hakikat

hususî örfî hakikat

aklî mecaz

Açıklama:

kelimenin özel bir bilim ve sanat dalında kazanmış olduğu terim anlamında kullanımıdır. Bunun karşısında ise hususî örfî mecaz olup lafzın bu anlamın dışında kullanımıdır. Meselâ “fiil”, luğavî hakikat olarak “eylem, iş” anlamlarına gelirken gramerde zamana bağlı olarak bir işin yapılmasını anlatan bir terim manasıyla hususî örfî hakikat olmuştur. Bu son anlamın dışında kullanılması da hususî örfî mecazî olur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Kendisinden istiare yapılan unsura ne ad verilir?

müsteârun minh

müsteâr

müsteârun leh

karine

istiare-i asliyye

Açıklama:

Müste’ârun minh, kendisinden istiare yapılan unsura denir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Teşbih edatının zikredildiği teşbih türüne ne ad verilir?

Teşbih-i müekked

Teşbih-i mücmel

Teşbih-i mufassal

Teşbih-i beliğ

Teşbih-i mürsel

Açıklama:

Teşbihin unsurlarının bulunup bulunmaması açısından beş çeşidi vardır: 1. Teşbih-i mürsel: Teşbih edatının zikredildiği teşbih türüdür. 2. Teşbih-i müekked: Teşbih edatının hazfedildiği türdür. 3. Teşbih-i mücmel: Vech-i şebehin hazfedildiği teşbih türüdür. 4. Teşbih-i mufassal: Vech-i şebehin zikredildiği teşbih türüdür. 5. Teşbih-i beliğ: Vech-i şebeh ve teşbih edatının her ikisinin hazfedilip sadece müşebbeh ve müşebbehün bihin zikredildiği teşbîh türüdür. Teşbihin en kuvvetli ve en beliğ çeşididir. Bunun sebebi ise, o iki öğenin hazfedilmesiyle müşebbeh ile müşebbehün bihin eşit düzeyde ilgili sıfatta birleştirilmesidir. Yani müşebbehin, neredeyse müşebbehün bih seviyesine getirilmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Bir sözün, hakiki manası da kastedilebilecek şekilde, hakiki anlamın dışında bir anlamda kullanmasına ne ad verilir?

teşbih

kinaye

istiare

mecaz

hakikat

Açıklama:

Kinaye, gizlemek, örtmek anlamına gelen “كىن “fiilinden türemiş olup terim olarak bir sözü, hakiki manası da kastedilebilecek şekilde, hakiki anlamın dışında bir anlamda kullanmaya verilen isimdir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Kur’an’da az kullanılması, farklı lehçe ve dillerden alınması sebebiyle manası sözlüklere veya ilgili mercilere başvurulmadan anlaşılmayan kapalı lafızlara ne ad verilir?

mübhemâtü’l-Kur’an

mücmel-mübeyyen

muhassıs

garîbu’l-Kur’an

mufassal

Açıklama:

Garîb lafzı, sözlükte “bilinmeyen, az bilinen, kapalı, tek/nadir, yabancı, tuhaf ” gibi anlamlara gelmektedir. Terim olarak ise az kullanılması, farklı lehçe ve dillerden alınması sebebiyle manası sözlüklere veya ilgili mercilere başvurulmadan anlaşılmayan kapalı lafız şeklinde tanımlanmaktadır. Kur’ân’ın nazil olduğu dönemlerde Hicaz bölgesinde Araplar, çok sayıda kabileden; Arap dili ise, onlarca lehçeden oluşmaktaydı. Peygamberin lehçesi ise Kureyş lehçesiydi. Tüm lehçeler, büyük oranda dil malzemesi ve kullanımı açısından birleşmekle beraber lafız, anlam ve ses yönünden birbirinden farklılık arzeden yönleri de vardı. Ayrıca Arap kabilelerinin ziyaret ve ticaret ilişkileri, gerek anlam gerekse ses boyutunda etkileşime, kelime aktarımına ve dil özelliklerinin transferine sebep olabiliyordu. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Kur’an’da yer alan müphem ifadelerin sebeplerinden biri değildir?

Müphem kelimenin anlamının Kur’an’ın başka bir yerinde geçmesi.

Müphem lafzın meşhur olmasından dolayı kolayca tespit edilebilmesi.

Mesajın anlaşılmasını zorlaştırmak.

Kişiyi rencide etmemek için adının açıklanmaması.

İsim belirtilmesinde önemli bir faydanın olmaması.

Açıklama:

C seçeneğinde verilen bilgi yanlıştır. Kur’an’ın, mesajın anlaşılmasını zorlaştırmak gibi özel bir gayesi olmaz. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Arap dilinde lafızları da anlamları da farklı kelimelere ne ad verilir?

mütebâyin

müterâdif

mütekârib

müşterek

mütezâd

Açıklama:

Arap dilinde lafızları da anlamları da farklı kelimelere mütebâyin (ayrı anlamlı lafızlar), bu olguya da tebâyün (ayrı anlamlılık) denir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Arap dilinde lafızları farklı, fakat anlamları yakın olan kelimelere ne ad verilir?

mütebâyin

müterâdif

müşterek

mütekârib

mütezâd

Açıklama:

Arap dilinde lafızları farklı, fakat anlamları yakın olan kelimelere mütekârib (yakınanlamlı) kelimeler; bu olguya da tekârüb denir. Dilde terâdüf şartlarını bütünüyle sağlayan kelime sayısının azlığına binaen, terâdüf, tam ve cüzi şeklinde taksim edilmiş, cüzi terâdüf kısmı, mütekârib terimiyle karşılanmıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Kur'an'ın anlaşılması hangi düzeyde başlar?

Lafız

Terkib (Tamlama)

Cümle

Paragraf

Pasaj

Açıklama:

Kur’ân’ın anlaşılması lafız düzeyinde başlar. Lafızları çeşitleri ve özellikleri ile bilmek, anlamanın başlangıcını teşkil eder. Arap dilinde lafız, isim, fiil ve edat olmak üzere üç kısma ayrılır. Bu üç kısım da kendi içlerinde çeşitlere ayrılır. Bu çeşitlerin prensiplerini Sarf (morfoloji/çekimbilim) ilmi ortaya koyar. Morfolojik olarak Arapça, baştan, ortadan ve sondan eklemeli bir dildir. Bu yüzden de çekim şekilleriyle her üç grup (isim, fiil ve edat) için engin bir çeşitlilik ve anlam zengin liğine sahiptir. Çünkü her bir morfolojik kalıp, kelimenin sözlük anlamı yanında kalıp (siğa) anlamını yüklenir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Kur’ân lafızları, yüklendiği anlamlar açısından ya temel anlama ya da yan anlamlara gelirler. Anlam çeşitlerinden hangisi 'temel' anlamdır?

Mecâzî anlam

Hakiki anlam

İsti’âri anlam

Kinâî anlam

Teşbîhî anlam

Açıklama:

Kur’ân lafızları, yüklendiği anlam lar açısından ya temel anlama ya da yan anlamlara gelirler. Temel anlam, hakîkî anlam; yan anlamlar da mecâzî, isti’âri, kinâî ve teşbîhî anlam kavramlarıyla ifade edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Mecazın iki şartından biri olan hakîkî anlamın kastedilmediğine dair bir ipucunun bulunmasına ne denir?

Alaka

Câze

Hakka

Karine

Kinâi

Açıklama:

Kelimenin hakîkat anlamı asıldır. Bir kelimenin mecâz olarak kullanılma sı için, iki temel şart vardır: 1. Mecâzî anlamı hakîkî anlama bağlayan bir bağın bulunmasıdır ki buna “alaka” denir. 2. Hakîkî anlamın kastedilmediğine dair bir ipucunun bulunmasıdır ki buna da “karîne” denir. Karîne de ya karînei lafziyye ya da karînei haliyye olur.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Kelimenin özel bir bilim ve sanat dalında kazanmış olduğu terim anlamında kullanımı ne çeşit hakîkattir?

Luğavî hakîkat

Şerî/dînî hakîkat

Umûmî örfî hakîkat

Aklî hakîkat

Husûsî örfî hakîkat

Açıklama:

Husûsî örfî hakîkat, kelimenin özel bir bilim ve sanat dalında kazanmış olduğu terim anlamında kullanımıdır. Bunun karşısında ise husûsî örfî mecâz olup lafzın bu anlamın dışında kullanımıdır. Meselâ “fiil”, luğavî hakîkat olarak “eylem, iş” anlamlarına gelirken gramerde zamana bağlı olarak bir işin yapılmasını anlatan bir terim manasıyla husûsî örfî hakîkat olmuştur. Bu son anlamın dışında kulla nılması da husûsî örfî mecâzî olur.

Doğru Cevap: E

Soru 35

(Duhan, 44,29) âyetinin anlamı “gök ve yer onlar için ağlamadı”dır. Burada ağlamanın, sema ve arzın değil de insanın bir özelliği olmasına ne isim verilir?

Müste’âr

Müste’ârun leh

Müste’ârun minh

Karîne

Alaka

Açıklama:

İsti’ârenin unsurları şunlardır:
1. Müste’âr: isti’âre lafzı (müste’ârun minhten müste’ârun lehe nakledilen la
fız).
2. Müste’ârun leh: kendisi için isti’âre yapılan unsur.
3. Müste’ârun minh: kendisinden isti’âre yapılan unsur.
4. Hakîkî anlamı kullanmaya engel karîne.
5. Benzetme yönü (alaka).
Şimdi bunlara bir misâl verelim: “فَما ب َك ْت عليهم ال َّسماء والارض” (Duhan (44), ََ ََُُْ
29) âyetinin anlamı “gök ve yer onlar için ağlamadı” şeklindedir. Âyette sema ve arz insandan isti’âre yapılmıştır. Sema ve arz, müste’ârun leh; insan, müste’ârun minh; “ağlamak” ise müste’ârdır. Ağlamanın, sema ve arzın değil de insanın bir özelliği olması ise karînedir. Bu yüzden sema ve arz, isti’âre yoluyla insandan ağlama özelliğini almıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Hangisi Kur’ân’daki umûm ifade eden lafızlardan değildir?

Küll ve cemî kelimeleri

İsmi mevsuller

Başında lamı tarif (ال) bulunan kelimeler

Olumsuz cümlede geçen nekra (belirsiz) kelimeler

Sonuç bildiren “حتى” edatı

Açıklama:

Kur’ân’daki umûm ifade eden lafızların önemlileri şunlardır:
ِِ1. Hepsi, her, bütün kelimeleri.
2. İsmi mevsuller: الذي، التي، َمن، م.
3. Başında lamı tarif (ال) bulunan kelimeler.
4. Cins isimler.
5. Şart isimleri.
6. Olumsuz cümlede geçen nekra (belirsiz) kelimeler.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Garîb lafzı, sözlükte hangi anlama gelir?

Az bilinen, kapalı

Gerçek, öz

Bir şeyi aşmak

Birinden bir şeyi ödünç almak

Benzetmek

Açıklama:

Garîb lafzı, sözlükte “bilinmeyen, az bilinen, kapalı, tek/nadir, yabancı, tuhaf ” gibi anlamlara gelmektedir. Terim olarak ise az kullanılması, farklı lehçe ve dillerden alınması sebebiyle manası sözlüklere veya ilgili mercilere başvurulmadan anlaşıl- mayan kapalı lafız şeklinde tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Kur’ân’da yer alan garîb kelime lerle ilgili ilk çalışmayı kim yapmıştır?

Abbas İbn Abd al-Muttalib

Abdullah İbn Masud

Nafi b. Ezrak

Hakim İbn Hizam

Khalid İbn Sa'id

Açıklama:

Garîb kelimelerin araştırılması ve manalarının öğrenilmesi hususunda Hz. Peygamber’in emri ve sahabenin çabası sonucu genelde Me’ani’l Kur’ân, özelde Garîbü’l Kur’ân adıyla sözlükler ortaya çıkmıştır. Kur’ân’da yer alan garîb kelime lerle ilgili ilk çalışmayı Nafi b. Ezrak yapmıştır. İbn Abbas’a sorduğu sorulara cevap aldığı yaklaşık 200 garîb kelimeyi bir eserde toplamıştır. Bundan sonra Ebu Ubeyd, İbn Sellâm el Cümahî, Ferrâ, Ahfeş, Zeccâc gibi birçok müellif eser telif etmiştir. Ayrıca konu, Ulûmu’l Kur’ân isimli eserlerin ilgili bölümlerinde incelenmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Kur’ân’da lafızların birbiriyle ilişkisi bağlamında bazı çeşitler ve olgular ortaya çıkmıştır. Mütebâyin lafızlarla ortaya çıkan olgu hangisidir?

Tebâyün olgusu

Terâdüf olgusu

Tekârüb olgusu

İştirâk olgusu

Tezâd olgusu

Açıklama:

Gerek Arap dilinde ve gerekse Kur’ân’da lafızların birbiriyle ilişkisi bağlamında şu çeşitler ve olgular ortaya çıkmıştır: Mütebâyin lafızlar ve tebâyün olgusu, müterâdif lafızlar ve terâdüf olgusu, mütekârib lafızlar ve tekârüb olgusu, müşterek lafızlar ve iştirâk olgusu, mütezâd kelimeler ve tezâd olgusu.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Başta itikadî olmak üzere, amelî ve ahlakî konularda yapılan Kur’ân’daki temsîlî anlatımla değişik gayeler hedeflenmiştir. Hangisi bu gayelerden değildir?

Bilgi vermek

İkna etmek

Övmek veya yermek

Kıskandırmak

Örnek vermek

Açıklama:

Başta itikadî olmak üzere, amelî ve ahlakî konularda yapılan Kur’ân’daki temsîlî anlatımla değişik gayeler hedeflenmiştir:
1. Bilgi vermek, öğretmek.
2. İkna etmek.
3. Özendirme ve caydırmak.
4. Övmek veya yermek; yüceltmek veya aşağılamak.
5. İbret ve ders almak.
6. Örnek vermek.
7. Edeb ve hayâyı korumak.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Sözlük anlamı olarak, ayrıntılı olarak açıklanmamış lafız, anahatlarıyla sunulan söz, muğlak/kapalı anlamında kullanılan kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Mübeyyen

Mücmel

Mufassal

Mütezad

Müterâdif

Açıklama:

İcmâl mastarından türeyen mücmel kelimesi, sözlükte “ayrıntılı olarak açıklan mamış lafız, anahatlarıyla sunulan söz, muğlak/kapalı” gibi anlamlara gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Sarf ilminin diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?

Nahiv

Belagat

Leksikoloji

Dilbilim

Morfoloji

Açıklama:

Bu çeşitlerin prensiplerini Sarf (morfoloji/çekimbilim) ilmi ortaya koyar.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Terkip hangi anlama gelmektedir?

Tamlama

Mecaz

Cümle

Gramer

Deyim

Açıklama:

Kelime düzeyinin bir ileri derecesi terkip (tamlama), boyutudur.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Dar anlamlı lafız anlamında kullanılan kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Mübhem

Sarîh

Hâss

Karîne

Luğavî

Açıklama:

Yine kelimelerin anlamının geniş veya dar olan kısmları için âmm (genel anlamlı) lafız veya hâss (dar anlamlı) lafız kavramları kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Arap dilinde lafızları da anlamları da farklı kelimelere ne ad verilir?

Mütebâyin

Müterâdif

Mütekârib

Müşterek

Mütezâd

Açıklama:

Arap dilinde lafızları da anlamları da farklı kelimelere mütebâyin (ayrı anlamlı lafızlar); bu olguya da tebâyün (ayrı anlamlılık) denir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

İki mütekârib kelime arasındaki ince farkları tespit etmeyi amaçlayan bir dil nazariyesi aşağıdakilerden hangisidir?

İştirâk

Furûk

Nezâir

Terâdüf

Âmm

Açıklama:

Furûk, iki mütekârib kelime arasındaki ince farkları tespit etmeyi amaçlayan bir dil nazariyesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Kur'an'da kaç türlü lafızlar arası ilişki vardır?

Açıklama:

Kur’ân’da beş türlü lafızlar arası ilişki vardır: tebayün, teradüf, tekarüb, iştirak ve tezad.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi lafızlar arasındaki ilişki türlerinden biri değildir?

Tebayün

Teradüf

Tekarüb

İştirak

Kinâye

Açıklama:

Kur’ân’da beş türlü lafızlar arası ilişki vardır: tebayün, teradüf, tekarüb, iştirak ve tezad.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi dil merkezli Kur'an ilimlerinden biri değildir?

Ezdâd

Terâdüf

Kasem

Mütezâd

Mesel

Açıklama:

DİL MERKEZLİ KUR’ÂN İLİMLERİ
Kur’ân, Arapça bir metin olduğu için Arap dilinin özelliklerini yansıttığı gibi, Arap dilinde etkin olan bazı dil olgularını ve dilbilim konularını metin düzeyin de kullanmış; bu yüzden de bunların bazısıyla ilgili Kur’ân ilimleri oluşmuştur. Bunlardan bazıları şunlardır: “Ezdâd, terâdüf, iştirâk, kasem, mesel vb. Bunlardan bir kısmını daha önce inceledik.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Sözlük anlamı yemin, ahid, akt olan kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Kasem

Sarîh

Mütezâd

Nezâir

Furûk

Açıklama:

Kasem sözlükte, yemin, ahid, akt gibi anlamlara gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Kur’ân’da sözü söyleyenin açıklamadığı sürece anlaşılamayan lafızlara ne denilmektedir?

Âmm

Hâss

Garîb

Mübhem

Mücmel

Açıklama:

Elfâzu’l-Kur’ân ifadesi, burada sıradan Kur’ân kelimeleri anlamını karşılamak için kullanılan bir ifade değildir. Bir tefsîr terimi olarak Elfâzu’l-Kur’ân, her biri kendi içinde müstakil bir çeşit olan ve belli prensip ve kurallara sahip lafız türlerini karşılayan bir kavramdır. Bu tanım kapsamına giren Kur’ân lafızları, yüklendiği anlamlar açısından ya temel anlama ya da yan anlamlara gelirler. Temel anlam, hakîkî anlam; yan anlamlar da mecâzî, isti’âri, kinâî ve teşbîhî anlam kavramlarıyla ifade edilir. Yine kelimelerin anlamının geniş veya dar olan kısmları için âmm (genel anlamlı) lafız veya hâss (dar anlamlı) lafız kavramları kullanılır. Kur’ân lafızlarının yaşadığı toplumda az kullanıldığı veya yabancı kaynaklı olduğu için anlaşılması zor olan kapalı lafızları garîb; Kur’ân’da ismi açıkça zikredilmeyip kapalı ifadelerle (ism-i mevsul, zamir vb.) zikredildiğinden kapalı kalan lafız ve ibareleri mübhem ve Kur’ân’da sözü söyleyenin açıklamadığı sürece anlaşılamayan lafızları da mücmel kavramlarıyla karşılamaktadır ki birincisi için Garîbu’l-Kur’ân, ikincisi için Mübhemâtü’l-Kur’ân, üçüncüsü için ise Mücmel-Mübeyyen ismiyle birer Kur’ân ilmi oluşmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Kelimenin hakîkî anlamının kastedilmediğine dair bir ipucunun bulunmasına ne ad verilmektedir?

Karîne

Mecâz

Alaka

Vücûh

Nezâir

Açıklama:

Kelimenin hakîkat anlamı asıldır. Bir kelimenin mecâz olarak kullanılması için, iki temel şart vardır: 1. Mecâzî anlamı hakîkî anlama bağlayan bir bağın bulunmasıdır ki buna “alaka” denir. 2. Hakîkî anlamın kastedilmediğine dair bir ipucunun bulunmasıdır ki buna da “karîne” denir. Karîne de ya karîne-i lafziyye ya da karîne-i haliyye olur.

Doğru Cevap: A

Soru 53

"Esed” (arslan) kelimesi, aslana yönelik olarak “bu hayvan arslandır” sözünde, bilinen yırtıcı hayvan için kullanılırsa aşağıdakilerden hangisine girmektedir?

Luğavî mecâz

Luğavî hakîkat

Umûmî örfî hakîkat

Umûmî örfî mecâz

Şerî/dînî mecâz

Açıklama:

-
Luğavî hakîkat: Lafzın umûmî dilde konulduğu anlamda kullanılmasıdır. Bunun karşısında ise luğavî mecâz vardır; bu ise lafzın umûmî dilde konulduğu mananın dışında bir anlamda kullanılmasıdır. Meselâ “esed” (arslan) kelimesi, aslana yönelik olarak “bu hayvan arslandır” sözünde, bilinen yırtıcı hayvan için kullanılırsa, luğavî hakîkat; bir insana hitaben “Ahmed bir arslandır” ifadesinde de hayvanı değil de onun cesaret yönünü karşılamak üzere kullanılırsa luğavî mecâz olur. Birincisinde, temel anlam “aslan”; ikincisinde ise mecâz anlam olan “cesaret” kastedilmiştir.
Umûmî örfî hakîkat, kelimenin luğavî hakîkatın dışında umûm olarak insanların dilinde kazandığı anlamda kullanılmasıdır. Bunun karşısında ise umûmî örfî mecâz olup lafzın, umûmî örfî hakîkatın dışındaki bir anlamda kullanılmasıdır. Meselâ “merkep” lafzı, luğavî hakîkat olarak “binek” manasına gelirken, umûmî örfî hakîkatta “eşek” anlamında kullanılmakta; bunun dışında bir anlamda kullanılması ise umûmî örfî mecâz olmaktadır.
Şerî/dînî hakîkat, kelimenin din dilindeki terim anlamıyla kullanılmasıdır. Bunun karşısında ise şerî/dînî mecâz vardır. Bu ise şerî hakîkî anlamın dışında başka bir anlamda kullanılmasıdır. Meselâ din dilinde “salât” kelimesinin, namazı karşılaması, dînî hakîkat; bu anlamın dışında luğavî hakîkat anlamında (dua) kullanımı ise dînî mecâz olur.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi isti’ârenin unsurlarından birisi değildir?

Müste’âr

Müste’ârun leh

Müste’ârun minh

Mürsel

Alaka

Açıklama:

-
İsti’ârenin unsurları şunlardır:
1. Müste’âr: isti’âre lafzı (müste’ârun minhten müste’ârun lehe nakledilen lafız).
2. Müste’ârun leh: kendisi için isti’âre yapılan unsur.
3. Müste’ârun minh: kendisinden isti’âre yapılan unsur.
4. Hakîkî anlamı kullanmaya engel karîne.
5. Benzetme yönü (alaka).

Doğru Cevap: D

Soru 55

Müste’ârun minhin hazfedildiği, ama ona bağlı bir unsurun zikredildiği isti’âre çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

İsti’âre-i mürekkebe

İsti’âre-i mutlaka

İsti’âre-i muraşşaha

İsti’âre-i mekniyye

İsti’âre-i musarraha

Açıklama:

İsti’âre-i mekniyye (kapalı isti’âre), müste’ârun minhin hazfedildiği, ama ona bağlı bir unsurun zikredildiği isti’âre çeşididir. Meselâ َ َاح ن َ َا ج م ُ ِ ْض َ لـ ْف َاخ ِ و ة َ َّ ْح َ الر ِن ل م ِّ الذ ُّ / “Onlara acımadan dolayı, küçülme kanadını indir” (İsrâ (17), 24) âyetinde müste’ârun leh evlattır; müste’ârun minh ise kuştur; hazfedilmiştir. Ancak onun yerine kuşun bir parçası olan “kanat” zikredilmiştir. Bu yüzden isti’âre-i mekniyye olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Teşbîh edatının hazfedildiği teşbih türü aşağıdakilerden hangisidir?

Teşbîh-i mürsel

Teşbîh-i müekked

Teşbîh-i mücmel

Teşbîh-i mufassal

Teşbîh-i beliğ

Açıklama:

Teşbîhin unsurlarının bulunup bulunmaması açısından beş çeşidi vardır:
1. Teşbîh-i mürsel: Teşbîh edatının zikredildiği teşbîh türüdür.
2. Teşbîh-i müekked: Teşbîh edatının hazfedildiği türdür.
3. Teşbîh-i mücmel: Vech-i şebehin hazfedildiği teşbîh türüdür.
4. Teşbîh-i mufassal: Vech-i şebehin zikredildiği teşbîh türüdür.
5. Teşbîh-i beliğ: Vech-i şebeh ve teşbîh edatının her ikisinin hazfedilip sadece müşebbeh ve müşebbehün bihin zikredildiği teşbîh türüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 57

”Tüm müminler kurtuluşa ermiştir" ayetindeki umûm ifade eden lafız aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?

İsm-i mevsuller

Olumsuz cümlede geçen nekra (belirsiz) kelimeler

Başında lam-ı tarif bulunan kelimeler

Cins isimler

Şart isimleri

Açıklama:

Kur’ân’daki umûm ifade eden lafızların önemlileri şunlardır:
1. ّ كل) ُhepsi, her) ve يعِ ُ َون .kelimeleri) bütünَ (ج ع َ أَ ْج ْ ُم ه ُّ ُ ُ كل ِ َكة َآلئ ْم َ ال َد َج َس Hicr (ف (15), 30) âyetindeki küll ve cemî kelimeleri gibi. Âyet, “meleklerin tümü, eksiksiz bir şekilde secde ettiler” anlamına gelmektedir.
2. İsm-i mevsuller: ما، نَ م، اليت، الذي kelimeleri, umûm anlamlara sahiptirler ve bunlar, birlikte geldikleri lafızlara umum anlamı verirler. Meselâ ا ْ َو َ اتَّـق ِين لَّذ ِ لت نَّ ٌ َ ْ ج ِم ب ِّ َ َ ر ِند ع”/ Allah’tan korkan bütün şahıslar için, Rabbleri katında cennetler vardır” (Âl-i İmran (3), 15) âyetinde ittika kelimesinin başına gelen “ellezîne” “bütün korkanlar” şeklinde umûm ifade etmektedir.
3. Başında lam-ı tarif (ال (bulunan kelimeler. ونُ َ ن ِ ْم ُؤ ْم َ ال َح ْـل َ ْدأَف ق”/ Tüm müminler kurtuluşa ermiştir” (Müminun (23), 1) âyeti gibi.
4. Cins isimler. İnsan ve hayvan gibi bir cinsi ifade eden kelimeler de umûm ifade eder.
5. Şart isimleri. ِ ِه َ ب ْز ً ُ ا ي ُوء ْ س َل ْم ـع َ ْ ي َن م” / Kim bir kötülük yaparsa onun cezasını görür” (Nisa (4), 123) âyetindeki “men” gibi.
6. Olumsuz cümlede geçen nekra (belirsiz) kelimeler. ِ ِيه َ ف ْب ي َ َ ر اب ال ُ َ ت ِ ْك َك ال ِ ذل”/ َBu kitap, kendisinde hiçbir şüphe olmayan bir kitaptır” (Bakara (2), 2) âyetindeki “reyb/şüphe” kelimesi gibi.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi müphem kelimenin anlamının Kur’ân’ın başka bir yerinde geçmesine bir örnektir?

"(Bizi) nimet verdiğin kimselerin yoluna ilet” (Fatiha (1), 7)

”Ey Adem! Sen ve eşin cennete yerleşin” (Bakara (2), 35)

“Kim, Allah ve Resulü için hicret etmek üzere evinden çıkar da yolda ölürse, onun mükâfatı Allah’a aittir” (Nisa (4), 100)

”Doğruyu getirene ve onu tasdik edene gelince, işte muttakiler onlardır” (Zümer (39), 33)

“Asıl sonu/soyu kesik olan, sana buğzeden kişidir” (Kevser (108), 3)

Açıklama:

Müphem kelimenin anlamının Kur’ân’ın başka bir yerinde geçmesine örnek olarak şu verilebilir: ْ َ ِ يهم ل َ َ َمت ع َ أَنع ِين اط الَّذ َ َ صر)”/ ِBizi) nimet verdiğin kimselerin yoluna ilet” (Fatiha (1), 7) âyetinde ism-i mevsul olan ellezine ile nimet verilen kimselerin kimler olduğu belirtilmemiştir. Bunun sebebi, اءَ َد َ ُّ الشه ِ َني و ديق الصِّ ِّ َ ِّ َني و ِي َ النَّب م من ِّ ِه ْ َي ل َ ُ ع َ اللّه َم ْـع َ أَن ِين الَّذ َني ِِ الصال َّ َ و) Nisa (4), 69) âyetinde bu kimseler “nebiler, sıddıklar, şehidler ve salihler” şeklinde açıklanmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Arap dilinde lafızları farklı, fakat anlamları yakın olan kelimelere ne ad verilmektedir?

Müşterek

Mütezâd

Müterâdif

Mütebâyin

Mütekârib

Açıklama:

-
Arap dilinde lafızları farklı, fakat anlamları yakın olan kelimelere mütekârib (yakınanlamlı) kelimeler; bu olguya da tekârüb denir. Dilde terâdüf şartlarını bütünüyle sağlayan kelime sayısının azlığına binaen, terâdüf, tam ve cüzi şeklinde taksim edilmiş, cüzi terâdüf kısmı, mütekârib terimiyle karşılanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 60

"Rabbinin izniyle güzel ülkenin bitkisi güzel çıkar, kötü olandan ise faydasız bitkiden başkası çıkmaz” (Araf (7), 58) âyeti aşağıdakilerden hangisine bir misâldir?

Sarîh mesel

Gizli mesel

Mürsel Mesel

Hakiki mesel

Hissî mesel

Açıklama:

Kur’ân’daki meseller, üç kısma ayrılmaktadır:
a) Sarîh mesel: Mesel lafzı kullanılarak teşbîh yoluyla yapılan mesellerdir. Bunun Kur’ân’daki örnekleri çoktur. Bir misal verelim: لِ َ ث َ ِ َ كم َ اللّه ِند َى ع ِيس َ ع َل ث َ ِ َّن م إ َ َم آد”/ Allah katında İsa’nın durumu, Adem’in durumu gibidir” (Âl-i İmran (3), 59).
b) Gizli mesel: Mesel lafzı kullanılmadan bir durumu, bir niteliği veya bir olayı ya doğrudan ya da isti’âre ve kinâye yoluyla veciz bir şekilde anlatmaktır. Bu tür meseller, lafızları itibariyle değil, taşıdıkları anlam itibariyle meseldir. ُ ب ِّ َّي ُ الط َد ل َ ْبـ ال َ و ًا ِد َك َّ ن ِال ُ إ ُج ْر َ َ ي ُ َث ال ب َ ِي خ الَّذ َ ِ و ِّه ب َ ِ ر ِ ْذن إ ِ ُ ب ُه َات ـب َ ُ ن ُج ْر ي”/َRabbinin izniyle güzel ülkenin bitkisi güzel çıkar, kötü olandan ise faydasız bitkiden başkası çıkmaz” (Araf (7), 58) âyeti buna bir misâldir. Burada hakîkî mümin, toprağı verimli ülkeye; inkârcı ise çorak ülkeye benzetilmiştir.
c) Mürsel Mesel: Teşbîh unsuru olmaksızın çok veciz bir lafzın; yoğun bir anlamla ortaya konan bir kısım âyetlerin vecize gibi değerlendirilmesidir. Bu tür meseller, Arap dilindeki sair mesellere (atasözlerine) benzetilmiş; âyetler ile atasözleri arasında ilgi kurulmuştur. Meselâ ِ ِه َ ب ْز ا ُي ً ُوء ْ س َل ْم ـع َ ْ ي َن م” / Kötülük yapan onun cezasını görür” (Nisa (4), 123) âyeti, انَ ُد ِين ت َد gibi Cezalandırdığın /“كما ت cezalandırılırsın” atasözüne mukabil sayılmıştır.

Doğru Cevap: B

Ünite 8

Soru 1

Kur’ân’da birçok manaya ihtimali olan ve bu manalardan birini tayin edebilmek için hârici bir delile ihtiyacı olan âyetlere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Siyak

Müşkil

Müteşabih

Muhkem

İ’caz

Açıklama:

Müteşâbih ise birçok manaya ihtimali olan ve bu manalardan birini tayin edebilmek için hârici bir delile ihtiyacı olan âyetlerdir. Bu tür âyetlerde muhtemel manalar çoğu zaman eşit derecede birbirine benzerler, benzedikleri için de karıştırılırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 2

I. Âlimlerin büyük çoğunluğu müteşabih âyetlerin te’vîllerinin ancak Allah tarafından bilinebileceğini ifade etmişlerdir
II. Müteşâbih ayetler muhkem âyetlerin ışığı altında değerlendirilirler
III. Sadece müteşâbih ayetlerin peşine düşmek kalbin Allah’a tam teslim olmadığını gösterir
IV. Kur’ân’ın özü ve temeli çoğunlukla müteşabih ayetlerden oluşur
Müteşabih ayetler ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

“Sana Kitabı (Kur’ân’ı) indiren O’dur. Onda bir kısım âyetler muhkemdir ki bunlar kitabın anasıdır. Diğer bir kısmı da müteşâbihlerdir. Kalplerinde eğrilik bulunanlar sırf fitne çıkarmak ve te’vîline yönelmek için onun müteşâbih kısmının ardına düşerler. Halbuki onun te’vîlini Allah’tan başka kimse bilmez. İlimde derinleşenler ise, biz ona inandık, hepsi Rabbimizden derler. Bunu ancak akıl sahipleri düşünür” (Âl-i İmrân (3), 7).
Görüldüğü gibi bu âyette Kur’ân’ın iki kısımdan oluştuğu ifade edilmiştir. Buna göre bir kısım âyetler muhkemdir ve bunlar Kur’ân’ın özünü ve temelini oluştururlar. Kur’ân’ın diğer kısım âyetleri ise müteşâbihlerdir. Bu âyetler müteşâbih olduğundan onların mahiyet ve keyfiyeti bilinemez. Âlimlerin büyük çoğunluğuna göre Kur’ân, bu tür âyetlerin te’vîllerini ancak Allah’ın bileceğini ifade etmektedir. Ne var ki müteşâbihler muhkem âyetlerin ışığı altında değerlendirilirler. Ancak kalpleri Allah’a tam teslim olmamış kimseler, kendilerini ve diğer insanları şaşırtmak için sadece müteşâbihlerin peşine düşerler. Bunu yaparken anlamı açık olan muhkemlere ise hiç iltifat etmezler, onların gereğini yerine getirmezler, bütün işleri müteşâbihlerdir. Açık olanın dediğini yapıp kurtulmak varken, onlar kapalı olanın ardına düşerler.

Doğru Cevap: C

Soru 3

I. İnsan zihnini sürekli işletmek
II. İyi davranışların yapılmasını sağlamak
III. Kur’ân’ın daha kolay anlaşılmasına yardımcı olmak
IV. Helal, haram, hudûd, ferâiz gibi imân edilip amel edilen hususları açıklamak
Kur’ân’da müteşâbih âyetlerin bulunma sebebi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Kur’ân’da müteşâbih âyetlerin bulunmasında insanlığın ilerlemesi, medeniyetlerin kurulması açısından önemli faydalar bulunmaktadır. Bir taraftan arayış içinde olmak, diğer taraftan hangi noktaya ulaşırsa ulaşsın son noktaya ulaşamadığını bilmek, insanın halifelik görevinde başarılı olmasında, yönettiği dünyayı mamur ve huzurlu hale getirmesinde kilit rol oynamaktadır. Ayrıca bu sayede zihinler sürekli işlemeye devam etmekte, işledikçe de Yüce Allah karşısında ne kadar aciz olduklarını itiraf ederek her seferinde çözümü “iman ettik, hepsi Rabbimizin katından” demekte bulacaktır. Bu durumda insanlar çalışmaları sonucunda ulaştıkları son noktayı, hakikatte varılabilecek son nokta
olarak görmeyecek ve bunu diğer insanlara mutlak doğru olarak dayatamayacaklardır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi müteşabih ayetlere konu olan hususlardan biri değildir?

Mensûh

Mukaddem

Muahhar

Emsal

Nasih

Açıklama:

Mücâhid’in İbn Abbâs’tan naklettiği görüşe göre muhkemler, daha çok helal ve haramı açıklayan âyetlerdir. İbn Abbas’dan gelen bir başka izaha göre de “muhkemler nâsih, helâl, haram, hudûd, ferâiz gibi imân edilip amel edilen hususlardır. Müteşâbihler ise, mensûh, mukaddem, muahhar, emsal, yeminler gibi imân edilen, ancak amele konu olmayan hususlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Hurûf-ı mukatta’ayı hece harfi kabul eden görüş mensuplarının ortaya attıklar manalardan biri değildir?

Başında bulundukları sûrelerin isimleridir

Bu harfler iki sûreyi birbirinden ayırma işlevi görürler

Bu harfler ebced hesabıyla bazı önemli olayların tarihine işaret ederler

Bu harfler Kur’ân’a dikkat çekmektedir

Bu harfler ilahî isim veya sıfatların kısaltmasıdır

Açıklama:

Kesik harfleri hece harfleri olarak gören 1. görüş mensupları şu tür manaları ortaya atmışlardır: a. Başında bulundukları sûrelerin isimleridir.
b. Kur’ân’ın isimleridir. c. Bu harfler iki sûreyi birbirinden ayırma işlevi görürler. d. Bu harfler Kur’ân’a dikkat çekmektedir. Çünkü inkarcılar Kur’ân okunurken gürültü çıkarıyorlar ve insanları etkilemesine engel olmaya çalışıyorlardı. Dolayısıyla bu harfler, Kur’ân’a atıfta bulunan devamındaki âyetlere dikkat çekmek üzere nazil olmuştur. e. Bu harfler yemin için zikredilmişlerdir ve üzerlerine yemin edilmiştir. f. Bu harfler ebced hesabıyla bazı önemli olayların tarihine işaret ederler. g. Bunlar münferid harflerdir. Bu harflerin amacı müşriklerin dikkatini çekmektir.
Kur’ân, bunlarla meydan okumuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Kur’ân'ın anlaşılması yolunda daha çok bilgi azlığı nedeniyle uyanan vehimleri giderip tatmin edici cevaplar hazırlayan ilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Üslûbu’l-Kur’ân

İ’câzu’l-Kur’ân

İ’râbu’l-Kurân

Müşkilü’l-Kur’ân

Siyakü'l Kuran

Açıklama:

Kur’ân’ın çeşitli özelliklerine vakıf olmayan ve bu konuda yeterli alt yapısı bulunmayan bazıları onun birtakım âyetleri arasında ihtilaf bulunduğunu zannedebilir. Başka bir ifadeyle bir âyetin manasının başka bir âyetin manasıyla çeliştiğini düşünebilir. Böyle bir vehme düşmüş kimseye cevap verilmesi ve vehminin giderilmesi gerekir. İşte bu tür izahları yaparak vehimleri ortadan kaldırmaya çalışan Kur’ân ilmine “Müşkilü’l-Kur’ân” denir. Müşkil kelimesi; zorluk, problem, sıkıntı gibi anlamlara gelir. Terkip halindeki Müşkilü’l-Kur’ân ifadesi ise daha çok bilgi azlığı nedeniyle uyanan vehimleri giderip tatmin edici cevaplar hazırlayan ilim dalı demek olur.

Doğru Cevap: D

Soru 7

I. Hüküm hususunda Mekkî olanlar Medenî olanlara tercih edilir.
II. İki hükümden biri Mekkelilerin durumuna, diğeri Medinelilerin durumuna âit olursa, Medinelilerin ahvâli tercih edilir.
III. İki hükümden birisinin zahir manası müstakil bir hükme, diğer âyetin ise sadece lafzı bunu iktiza ederse, müstakil hüküm ifade eden âyet tercih olunur.
IV. İki âyetten her biri zahirde bir hükme işaret ettikleri halde; âyetlerden biri umum, diğeri tahsis olarak hükme işaret ediyorsa tahsis içeren âyet tercih edilir.
Yukarıdakilerden hangisi Müşkilü’l-Kur’ân ilminde âyetlerin birbirine zıt görünümlerini ortadan kaldırmaya yönelik kaidelerden biri değildir?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Hüküm hususunda Medenî olanlar Mekkî olanlara tercih edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

I. Lügavî i’câzı açısından eşsiz ve benzersiz oluşu
II. Dinleyenlerin O'nu dinlemekten hiç usanmaması, daha çok dinlemek istemeleri
III. Kur’ân’da varlık kanunlarına ve ni-teliklerine aykırı bir durumun olmaması
IV. Nâzil olduğu dönemin beşeri bilgi düzeyiyle ifade edilmesi imkansız olan hakikatlerin söylenmesi
V. İnsanların bilmeye imkân bulamadıkları gayb haber-lerini ihtiva etmesi
Yukarıdakilerden hangiler Kur’ân’ın, şu ana kadar tespit edilen mucizevî yönleri arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II, III ve IV

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Kur'an lügavî i’câzı açısından eşsiz ve benzersizdir.Bununla birlikte Kur'anı dinleyenlerin O'nu dinlemekten hiç usanmazlar, daha çok dinlemek isterler. Ek olarak Kur'anda varlık kanunlarına ve ni-teliklerine aykırı bir durum bulunmaz. Kur'an hem nâzil olduğu dönemin beşeri bilgi düzeyiyle ifade edilmesi imkansız olan hakikatlerin söyler hem de insanların bilmeye imkân bulamadıkları gayb haber-lerini ihtiva eder.

Doğru Cevap: E

Soru 9

I. Mana ve mesajı ileten eşsiz bir üslubu vardır
II. Belagat ve fesahat şartlarını yerine getirme açısından benzersizdir
III. İfadey-i meram tarzı insaf ve vicdan sahibi her insanı derinden etkiler
Kur'an'ın üslubu ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Şiir ve nesir tarzının ötesinde kendine has niteli-ğiyle ön plana çıkan bir diğer husus da Kur’ân’ın üslubudur. Kur’ân’ın ifadey-i meram tarzı insaf ve vicdan sahibi her insanı derinden etkilemiş, kendine hayran bırakmıştır. Mana ve mesajı ileten üslubu; veciz olmak, harmoni, hazifler, bela-gat ve fesahat şartlarını yerine getirme gibi pek çok nitelik ihtiva eder.

Doğru Cevap: E

Soru 10

I. Ehl-i Sünnet âlimleri tarafından öne sürülmüş ve yaygınca kabul görmüştür. II. Allah, muarızlara engel olduğu için Kur’ân’ın benzeri yapılamadığını ifade eder. III. Önceki âlimlerin büyük çoğunluğu tarafından kabul edilmiştir. IV. Günümüz alimleri tarafından büyük ölçüde kabul görmektedir. V. Yüce Allah’ın ulûhiyet ve rubûbiyet hikmetini zedeler niteliktedir. Sarfe Teorisi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve III

II ve V

I, III ve IV

II, III ve V

Açıklama:

Bazı Mutezilî âlimlerin i’caz görüşü'ne göre Allah’ın engel olması yüzünden Kur’ân’a karşı koymaya, benzerini getirmeye yönelik teşebbüsler; başarısız olmuş, sonuçsuz kalmıştır. Ancak bu teori, âlimlerin büyük çoğunluğu tarafından reddedilmiştir. Sarfe teorisinin bu haliyle Yüce Allah’ın ulûhiyet ve rubûbiyet hikmetini zedelediği söylenebilir. Çünkü kullarının elinden mücadele güçlerini aldıktan sonra, “haydi gücünüz yetiyorsa Kur’ân’ın bir benzerini yapın” demesi Rahmân ve Rahîm olan Rabbimiz için mümkün gözükmemektedir. İslâm âlimleri sarfe teorisinin doğru olmadığına dair birtakım deliller öne sürmüşlerdir. Bu teori doğru olarak kabul edilirse; 1. Tahaddî (meydan okuma) zamanının geçmesiyle Kur’ân’ın icazının da ortadan kalkması gerekirdi. Halbu ki Kur’ân’ın icazı halen devam etmekte ve bundan sonra da devam edecektir. 2. Kur’ân, muarazayı men etmekle acizliğe düşerdi. 3. Kur’ân değil, sarfenin/menet-menin bizzat kendisi muciz olurdu.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Muhkem-Müteşâbih ne anlama gelir?

Bölünme ve farklılaşma

Duyulma ve görülme

Yazılma ve okunma

Bilinme ve yayılma

Silinme ve yok olma

Açıklama:

Muhkem-Müteşâbih, Kur’ân’da sözlük ve terim anlamlarıyla geçen önemli kelimelerdendir. Özellikle terim anlamlarıyla bu kelimeler Kur’ân’da teknik bir bölümlemeyi ve farklı bir yaklaşımı gündeme getirirler.
Bölümlemeyi ve farklılaşma

Doğru Cevap: A

Soru 12

Kur’ân, âyetleri muhkem kılınmış bir kitaptır derken ne kastedilmiştir?

Kur’ân, âyetlerinin eşsizliği anlatılmıştır.

Kur’ân, âyetlerinin sağlamlığı ve değişmezliği anlatılmıştır.

Kur’ân, âyetlerinin çokluğu ve sayısal sistemi anlatılmıştır.

Kur’ân, âyetlerinin aralarındaki bağlantı ve ilişkiden söz edilmiştir.

Kur’ân, âyetlerinin sadeliğinin altı çizilmiştir.

Açıklama:

Kur’ân, âyetleri muhkem kılınmış bir kitaptır derken, âyetlerinin sağlam ve sâbit, nazım ve üslubunun kusursuz güzellikte olduğu kastedilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Âlimlerin büyük çoğunluğuna göre hangi âyetlerin te’vîllerini ancak Allah’ın bileceği ifade edilmektedir?

Tercümeler

Muhkemler

Müteşabihler

Teviller

Sureler

Açıklama:

Bu âyetler müteşâbih olduğundan onların mahiyet ve keyfiyeti bilinemez. Âlimlerin büyük çoğunluğuna göre Kur’ân, bu tür âyetlerin te’vîllerini ancak Allah’ın bileceğini ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Neden müteşâbih ayetlerin insanı imtihan eden araçlardan biri olduğu ifade edilir?

Müteşabih ayetler uzun olduğundan anlaşılması zordur.

Müteşabih ayetler zaman içerisinde tahrifata uğradığından sorunludur.

Müteşabih ayetlerin tercümesi ve aktarımı mümkün değildir.

Müteşabih ayetler şüpheli ifadelere sahip olduğundan anlaşılması zordur.

Müteşabih ayetler pek az şeyden bahsettiklerinden içeriğini anlamak bir o kadar zordur.

Açıklama:

Müteşâbihlerin insanı imtihan eden araçlardan biri olduğu da ifade edilebilir. Acaba insan önünde açık ve kesin olarak duran muhkem nasslara mı uyacaktır?
Yoksa muhkemleri bırakıp muhtemel anlamları olan, şüpheli işlerin arkasından mı gidecektir?
Müteşabih ayetler şüpheli ifadelere sahip olduğundan anlaşılması zordur.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Müteşâbihlerin kökeninde ne vardır?

Yüce Allah’ın varlığı

Yüce Allah’ın nuru

Yüce Allah’ın hikmetleri

Yüce Allah’ın melekleri

Yüce Allah’ın istekleri

Açıklama:

Müteşâbihlerin kökeninde Yüce Allah’ın muradının gizlenmesi bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Selef mezhebine göre Allah’ın müteşâbih sıfatlarına nasıl yaklaşılmalıdır?

Olduğu gibi kabul edilmeli yorum yapılmamalı

Ne anlama geldikleri konusunda ulemaya danışılmalı

Anlamları üzerinde kafa yorup doğru olanı herkes kendi bulmalı

Anlamlarını ulemadan öğrenip açıklamasını herkes kendi yapmalı

Allah'ın bahşettiği aklı kullanıp her birinin izahatı kendimizce yapılmalı

Açıklama:

Selef mezhebine göre Allah’ın müteşâbih sıfatları bilinir gibi görünse de, bu sıfatların Allah’a isnadı beşer açısından imkansızdır. Bu durumda yapılması gereken şey bu sıfatların delaletlerini Allah’a havale etmektir. Yani, bu sıfatlara sadece olduğu gibi inanmak ve mahiyetine ilişkin bir yorumda bulunmamak gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Selef ve halef mezheplerinin Allah’ın müteşâbih sıfatlarına yaklaşımı arasında ne fark vardır?

Selefiler müteşâbih sıfatların tercüme dilerek anlaşılabileceğini halefiler ise bunun mümkün olmadığını söylerler

Selefiler müteşâbih sıfatların olduğu gibi kabul edilmesini halefiler ise bazılarının açıklanabileceğini söylerler

Selefiler müteşâbih sıfatların hiç var olmadığını halefiler ise var olduklarınısöylerler

Selefiler müteşâbih sıfatların değiştirilebileceğini halefiler ise olduğu gibi kalması gerektiğini söylerler

Selefiler müteşâbih sıfatların sayısının sabit olduğunu halefiler ise bunun bilinemeyeceğini söylerler

Açıklama:

İkincisi ise halef mezhebidir: Bu yaklaşımda olan âlimler ise manaları sadece Allah tarafından bilinenler hariç, müteşâbihlerin belli usul ve kurallar çerçevesinde te’vîl edilebileceğini, Allah’ın zâtına yakışır bir manaya hamledilebileceğini kabul ederler.
Selefiler müteşâbih sıfatların olduğu gibi kabul edilmesini halefiler ise bazılarının açıklanabileceğini söylerler

Doğru Cevap: B

Soru 18

“Elhurûfu’l-mukatta’a” ne demektir?

Uzun harfler

Devamlı harfler

Kesik harfler

Devamlı harfler

Tekrarlı harfler

Açıklama:

Kur’ân’da bazı sûrelerin başında bazen bir, bazen de bir kaç harfin birleşmesinden meydana gelen rumuzlar bulunmaktadır. Bu harflere kesik harfler manasında “elhurûfu’l-mukatta’a” adı verilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Hakîm Tirmizî, Allah’ın kesik harflerle başlayan sûrelerde anlatılan tüm hüküm ve kıssaları bu harflere gizlediğini, sonra da bu hususları sûrede açıkladığını, fakat bu şifreleri ancak .................................... çözebileceğini ileri sürer.
Yukarıdaki boşluğa ne getirilmelidir?

inananların

ashab-ı kiramın

bu ayetleri çok iyi bilenlerin

peygamber ve velilerin

Allah'ın ve meleklerinin

Açıklama:

Hakîm Tirmizî, Allah’ın kesik harflerle başlayan sûrelerde anlatılan tüm hüküm ve kıssaları bu harflere gizlediğini, sonra da bu hususları sûrede açıkladığını, fakat bu şifreleri ancak peygamber ve velilerin çözebileceğini ileri sürer.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Müşkilü’l-Kur’ân ilminde âyetlerin birbirine zıt görünümlerini ortadan kaldırmaya yönelik kaidelerden birisi değildir?

Hüküm hususunda Medenî olanlar Mekkî olanlara tercih edilir.

İki hükümden biri Mekkelilerin durumuna, diğeri Medinelilerin durumuna âit olursa, Medinelilerin ahvâli tercih edilir.

İki âyetten her biri zahirde bir hükme işaret ettikleri halde; âyetlerden biri umum, diğeri tahsis olarak hükme işaret ediyorsa, bu durumda tahsis içeren âyet tercih edilir.

İki hükümden birisinin zahir manası müstakil bir hükme, diğer âyetin ise sadece lafzı bunu iktiza ederse, müstakil hüküm ifade eden âyet tercih olunur.

İki âyet bir müşkülle ilgili farklı hükümler içeriyorsa yazılış sırası itibariyle daha sonra yazılan ayet ve onun hükmü tercih edilir.

Açıklama:

Müşkilü’l-Kur’ân ilminde âyetlerin birbirine zıt görünümlerini ortadan kaldırmaya yönelik çeşitli kaideler geliştirilmiştir. Bu kuralları maddeler halinde şöylece
sıralayabiliriz:
1. Hüküm hususunda Medenî olanlar Mekkî olanlara tercih edilir.
2. İki hükümden biri Mekkelilerin durumuna, diğeri Medinelilerin durumuna âit olursa, Medinelilerin ahvâli tercih edilir.
3. İki hükümden birisinin zahir manası müstakil bir hükme, diğer âyetin ise sadece lafzı bunu iktiza ederse, müstakil hüküm ifade eden âyet tercih olunur.
4. İki âyetten her biri zahirde bir hükme işaret ettikleri halde; âyetlerden biri umum, diğeri tahsis olarak hükme işaret ediyorsa, bu durumda tahsis içeren âyet tercih edilir.
İki âyet bir müşkülle ilgili farklı hükümler içeriyorsa yazılış sırası itibariyle daha sonra yazılan ayet ve onun hükmü tercih edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Delaleti açık, manası başka bir konuyla karışmayacak derecede net olan âyetlere verilen isim, aşağıdakilerden hangisidir?

Muhkem

Usûl

Lafzî

Yemîn

Müteşâbih

Açıklama:

Muhkem, delaleti açık, manası başka bir konuyla karışmayacak derecede net olan âyetlere denir. Muhkem âyetlerin manaları, başka bir konuyla karıştırılmayacak şekilde kolaylıkla anlaşılmakta, manalarını anlamak için başka bir izah veya delile ihtiyaç duyulmamaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Birçok manaya ihtimali olan ve bu manalardan birini tayin edebilmek için hârici bir delile ihtiyacı olan âyetlere verilen isim, aşağıdakilerden hangisidir?

Âlim

Müteşâbih

Manevî

Muhkem

Garib

Açıklama:

Müteşâbih, birçok manaya ihtimali olan ve bu manalardan birini tayin edebilmek için hârici bir delile ihtiyacı olan âyetlerdir. Bu tür âyetlerde muhtemel manalar çoğu zaman eşit derecede birbirine benzerler, benzedikleri için de karıştırılırlar. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Kur’ân’da müteşâbih âyetlerin te'vîllerinin aşağıdakilerden hangisince bilineceği ifade edilmektedir?

Hz. Peygamber

Müslümanlar

Allah

Okur-yazarlar

Hafaza melekleri

Açıklama:

"Sana Kitabı (Kur’ân’ı) indiren O’dur. Onda bir kısım âyetler muhkemdir ki bunlar kitabın anasıdır. Diğer bir kısmı da müteşâbihlerdir. Kalplerinde eğrilik bulunanlar sırf fitne çıkarmak ve te’vîline yönelmek için onun müteşâbih kısmının ardına düşerler. Halbuki onun te’vîlini Allah’tan başka kimse bilmez. İlimde derinleşenler ise, biz ona inandık, hepsi Rabbimizden derler. Bunu ancak akıl sahipleri düşünür" (Âl-i İmrân (3), 7). Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Kur’ân’a dair yeterli alt yapısı bulunmayanların âyetler ile ilgili düştükleri vehimleri giderip, onlara tatmin edici cevaplar hazırlayan ilim dalı, aşağıdakilerden hangisidir?

Tefsîr

Hurûf-ı mukatta’a

Kelam

Müşkilü’l-Kur’ân

Akaid

Açıklama:

Henüz Kur’ân’ın çeşitli özelliklerine vakıf olmayan ve bu konuda yeterli alt yapısı bulunmayan bazıları bir âyetin manasının başka bir âyetin manasıyla çeliştiğini düşünebilir. Böyle bir vehme düşmüş kimseye cevap verilmesi ve vehminin giderilmesi gerekir. İşte bu tür izahları yaparak vehimleri ortadan kaldırmaya çalışan Kur’ân ilmine “Müşkilü’l-Kur’ân” denir. Müşkil kelimesi; zorluk, problem, sıkıntı gibi anlamlara gelir. Terkip halindeki Müşkilü’l-Kur’ân ifadesi ise daha çok bilgi azlığı nedeniyle uyanan vehimleri giderip tatmin edici cevaplar hazırlayan ilim dalı demek olur. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdaki algı sorunlarından hangisi, Hz. Âdem’in farklı âyetlerde topraktan, balçıktan, cıvık çamurdan ve kupkuru balçıktan yaratıldığının ifade edilmesi konusunda çelişki vehminin uyanmasına yol açabilir?

Fiilin farklı yönleri

Hakikat ve mecaz ayırımı

Konu farklılığı

Çeşitli vecihlerle oluşan farklılıklar

Hükmün çeşitli şekilleri

Açıklama:

Ortaya çıkan hüküm, çeşitli şekillerde göründüğü için çelişki vehmi uyanabilir. Meselâ Kur’ân’da Hz. Âdem’in yaratılış safhasından bahsedilirken onun bir yerde topraktan, bir yerde balçıktan, bir yerde cıvık çamurdan, bir yerde de kupkuru balçıktan yaratıldığı ifade edilmektedir. Dikkat edilirse âyetlerde yukarıdaki anlamları karşılamak üzere kullanılan “salsâl, hame ve türâb” kelimeleri esasında farklı kelimeler olmakla beraber hepsinin aslî unsuru topraktır ve bu kelimelerle topraktan yapılan yaratmanın değişik aşamalarından/safhalarından söz edilmektedir. Yani aralarında herhangi bir çelişki yoktur. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

I. Bağlam
II. Sebep
III. Yorum
IV. Maksat
V. Ortam
Yukarıdakilerden hangileri, "siyak" ifadesinin Türkçe karşılıkları arasında yer almaktadır?

I ve V

II ve IV

II, III ve IV

I ve II

IV ve V

Açıklama:

Arap dilinde sürmek, salmak, sevk etmek, göndermek gibi anlamlara gelen siyak kelimesi, ıstılah olarak bir ifadenin etrafındaki birimler diye tanımlanabilir. Batı dillerinde context kelimesiyle karşılanan siyak ifadesi için Türkçe’mizde daha ziyade “bağlam” ve “ortam” ifadeleri kullanılmaktadır. Türkçe’de bağlam ve ortam kelimeleri, bir ifadenin hem metin hem de tarih yönüne işaret etmektedir. Aynı kapsamı “siyak” terimi için de düşünmek mümkündür. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Fatiha sûresinin 5. âyeti olan "(Ya Rab) bizi dosdoğru yola hidâyet eyle" duası ile Bakara sûresinin 1. ve 2. âyetlerindeki "Elif lâm mîm. İşte bu kitap, kendisinde hiçbir şüphe yoktur, takva sahipleri için yol göstericidir, hidâyettir" cümleleri arasındaki siyak münasebeti, aşağıdakilerden hangisidir?

Sûre içi siyak münasebeti

Sûreler arası siyak münasebeti

Farklı konular arası siyak münasebeti

Âyet içi siyak münasebeti

Bütün Kur’ân içi siyak münasebeti

Açıklama:

Sûreler arası siyak ilişkisine misâl olarak Fatiha ile Bakara sûresini vermek mümkündür. Zira Fatiha sûresinin 5. âyetinde mü’min kulların dilinden “(Ya Rab) bizi dosdoğru yola hidâyet eyle” duası yer almaktadır. Bakara sûresinin 1. ve 2. âyetlerinde ise “Elif lâm mîm. İşte bu kitap, kendisinde hiçbir şüphe yoktur, takva sahipleri için yol göstericidir, hidâyettir” cümleleri Allah’ın, kullarının hidâyet isteme duasına icabet ederek onlara yol gösterdiğini ortaya koymaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Kur'ân'ın i'câzına karşı geliştirilen ve temelinde "Kur’ân’ın benzeri rahatlıkla ortaya konabilirdi, ancak Allah buna engel olmuştur" düşüncesi yatan teori, aşağıdakilerden hangisidir?

Gaybî teorisi

Ulûhiyet teorisi

Sarfe teorisi

Rubûbiyet teorisi

Kevnî teorisi

Açıklama:

Bazı Mutezilî âlimlerin i’caz görüşü olarak karşımıza çıkan “sarfe” teorisi, ilk asırlardan beri tartışılan bir yaklaşım olmuştur. Bu teoriye göre Kur’ân’ın benzeri rahatlıkla ortaya konabilirdi, ancak Allah buna engel olmuştur. Allah’ın engel olması yüzünden Kur’ân’a karşı koymaya, benzerini getirmeye yönelik teşebbüsler; başarısız olmuş, sonuçsuz kalmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi, Kur'an üslubunun nitelikleri arasında yer almaz?

Dış dünyayı gözleme ve tefekkür etme çağrısı yapması

Tedriciliğe riayet etmesi

Delillerinin ve mantık kurgusunun kuvveti

Tekrarları ile muhataplarını bıktırması

Soyutu somut şekilde zihinde canlandıran temsilleri

Açıklama:

Kur'an tekrarları ile muhataplarını bıktırmanın aksine, tekrarlarını her seferinde bağlamsal rötuşlarla zenginleştirmekte ve muhataplarını bıktırmamaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Kur’ân’ın gramer yapısını inceleyen ilim dalı, aşağıdakilerden hangisidir?

Nazmü'l-Kur'ân

Müşkilü'l-Kur'ân

İ’câzu'l-Kur'ân

Üslûbu'l-Kur'ân

İ’rabu’l-Kur’ân

Açıklama:

Kur’ân’ın gramer yapısını inceleyen ilim dalına Kur’ân’ın irabı (İ’rabu’l-Kur’ân) denir. İ’rabu’l-Kur’ân ilmi, Kur’ân kelimelerini ve cümlelerini gramer yönünden incelemekte ve tahlil etmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Muhkem ayetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Delaleti açık olan ayetlerdir

Manası başka bir konuyla karışmayacak derecede net olan âyetlerdir

Manalarını anlamak için başka bir izah veya delile ihtiyaç duyulmamaktadır

Muhkem kılınmış bir kitaptır derken,âyetlerinin sağlam ve sâbit, nazım ve üslubunun kusursuz güzellikte olduğu kastedilmektedir.

Birçok manaya ihtimali olan ve bu manalardan birini tayin edebilmek için hârici bir delile ihtiyacı olan âyetlerdir

Açıklama:

Muhkem-müteşâbih kelimelerinin terim/ıstılah manaları: Muhkem, delaleti açık, manası başka bir konuyla karışmayacak derecede net olan âyetlere denir. Demek ki muhkem âyetlerin manaları, başka bir konuyla karıştırılmayacak şekilde kolaylıkla anlaşılmakta, manalarını anlamak için başka bir izah veya delile ihtiyaç duyulmamaktadır. Müteşâbih ise birçok manaya ihtimali olan ve bu manalardan birini tayin edebilmek için hârici bir delile ihtiyacı olan âyetlerdir. Bu tür âyetlerde muhtemel manalar çoğu zaman eşit derecede birbirine benzerler

Doğru Cevap: E

Soru 32

Birçok manaya ihtimali olan ve bu manalardan birini tayin edebilmek için hârici bir delile ihtiyacı olan âyetlere ne denir?

Müteşabih Ayetler

Muhkem Ayetler

Fiili Ayet

Münferit Ayet

Mekki Ayet

Açıklama:

Müteşâbih ayetler, birçok manaya ihtimali olan ve bu manalardan birini tayin edebilmek için hârici bir delile ihtiyacı olan âyetlerdir

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Kur’ân’da Müteşâbih ayetlerin bulunmasının sebeplerinden değildir?

İnsanın halifelik görevinde başarılı olması

Yönettiği dünyayı mamur ve huzurlu hale getirmesi

Allah karşısında ne kadar aciz olduğumuzu anlamak ve her seferinde çözümü “iman ettik, hepsi Rabbimizin katından” diyerek Allahın mucizesini kabul etme

Müteşâbihlerin insanı imtihan eden araçlardan biri olması

Müteşabih ayetlerin amacı insanları şüpheli işlere yönelterek imanını zayıflatması

Açıklama:

Kur’ân’da müteşâbih âyetlerin bulunmasında insanlığın ilerlemesi, medeniyetlerin kurulması açısından önemli faydalar bulunmaktadır. Bir taraftan arayış içinde olmak, diğer taraftan hangi noktaya ulaşırsa ulaşsın son noktaya ulaşamadığını bilmek, insanın halifelik görevinde başarılı olmasında, yönettiği dünyayı mamur ve huzurlu hale getirmesinde kilit rol oynamaktadır. Ayrıca bu sayede zihinler sürekli işlemeye devam etmekte, işledikçe de Yüce Allah karşısında ne kadar aciz olduklarını itiraf ederek her seferinde çözümü“iman ettik, hepsi Rabbimizin katından” demekte bulacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Müteşâbih sıfatlar hakkında ulemâ iki mezhebe ayrılmıştır. Birincisi selef mezhebidir. İkincisi ise halef mezhebidir. Aşağıdakilerden hangisi selef mezhebi imamlarından değildir?

Evzai

İmam Şafi

Malik bin Enes

Hasan-i Basri

Süfyân-ı Sevrî

Açıklama:

Selef mezhebi alimleri olarak, Evzâî, Süfyân-ı Sevrî, Mâlik b. Enes, İmam Şafiî gibi isimleri saymak mümkündür

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi müteşabih sıfatlar hakkında yazılan eserlerden değildir?

Kâdî Abdülcebbâr, Müteşâbihü’l Kur’ân

Şerîf Radî, Hakâiku’t-Te’vîl fî Müteşâbihi’t-Tenzîl

Ebu Hanife, Fıkhul ekber

Tâcu’l-Kurrâ Kirmânî, el-Burhân fî Müteşâbihi’l-Kur’ân

Muhsin Demirci, Kur’ân’ın Müteşâbihleri Üzerine

Açıklama:

Müteşabih sıfatlar hakkında yazılan eserler şunlardır: Kâdî Abdülcebbâr Müteşâbihü’l- Kur’ân; Şerîf Radî, Hakâiku’t-Te’vîl fî Müteşâbihi’t-Tenzîl; Tâcu’l-Kurrâ Kirmânî, el-Burhân fî Müteşâbihi’l-Kur’ân; Suyûtî, Kutfu’l-Ezhâr fî Keşfi’l-Esrâr; Muhsin Demirci, Kur’ân’ın Müteşâbihleri Üzerine.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Kur’ân’da bazı sûrelerin başında bazen bir, bazen de bir kaç harfin birleşmesinden meydana gelen rumuzlar bulunmaktadır. Bu harflere ne isim verilmektedir?

Müteşâbih Sıfatlar

El-hurûfu’l-mukatta’a”

Muhkem Ayet

Müşkilul Kuran

Kuranın Siyakı

Açıklama:

Kur’ân’da bazı sûrelerin başında bazen bir, bazen de bir kaç harfin birleşmesinden meydana gelen rumuzlar bulunmaktadır. Bu harflere kesik harfler manasında “el-hurûfu’l-mukatta’a” adı verilmektedir

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi kesik harfleri(el huruful mukatta’a ) hece harfi olarak gören görüşlerden biri değildir?

Başında bulundukları sûrelerin isimleridir

Kur’ân’ın isimleridir

Bu harfler yemin için zikredilmişlerdir ve üzerlerine yemin edilmiştir

Bu harfler ebced hesabıyla bazı önemli olayların tarihine işaret ederler

Bunlar ilahî isim veya sıfatların kısaltmasıdır

Açıklama:

Kesik harfleri hece harfleri olarak gören 1. görüş mensupları şu tür manaları ortaya atmışlardır:
Başında bulundukları sûrelerin isimleridir. Kur’ân’ın isimleridir. Bu harfler iki sûreyi birbirinden ayırma işlevi görürler.Bu harfler Kur’ân’a dikkat çekmektedir. Çünkü inkarcılar Kur’ân okunurken gürültü çıkarıyorlar ve insanları etkilemesine engel olmaya çalışıyorlardı. Dolayısıyla bu harfler, Kur’ân’a atıfta bulunan devamındaki âyetlere dikkat çekmek üzere nazil olmuştur. Bu harfler yemin için zikredilmişlerdir ve üzerlerine yemin edilmiştir. Bu harfler ebced hesabıyla bazı önemli olayların tarihine işaret ederler

Doğru Cevap: E

Soru 38

“Eğer o (Kur’ân), Allah’tan başkası tarafından gelmiş olsaydı, elbette onda birçok ihtilaf bulurlardı” (Nisa (4), 82).
Yukarıdaki ayet aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Müşkilü’l-Kur’ân

El-hurûfu’l-mukatta’a

Kur’ân’ın Siyakı

Kur’ân’ın İ’cazı

İlmi İcaz

Açıklama:

KUR’ÂN’DA ÇELİŞKİ VEHMİ (MÜŞKİLÜ’L-KUR’ÂN)
Kur’ân’da hiçbir çelişki yoktur, çünkü O, Allah kelamıdır. Zaten Kur’ân kendisinde çelişki ve ihtilaf bulunmamasını Yüce Allah’ın katından gönderildiğinin delili olarak ileri sürer. Şâyet Kur’ân, Allah’tan değil de başka bir kaynaktan gelmiş olsaydı onda pek çok ihtilaf ve çelişki bulunurdu. Bu hakikat Kur’ân tarafından şöyle ifade edilir: “Eğer o (Kur’ân), Allah’tan başkası tarafından gelmiş olsaydı, elbette onda birçok ihtilaf bulurlardı”.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Kur’ân’ın doğru anlaşılıp tefsîr edilmesine katkı sağlayan en önemli mana ilimlerinden birisidir. Arap dilinde sürmek, salmak, sevk etmek, göndermek gibi anlamlara gelir.
Yukarıda aşağıdaki ilkelerden hangisinin tanımı yapılmıştır?

Sarfe Teorisi

Kur’ân’ın İ’cazı

Kur’ân’ın Siyakı (Âyetler Ve Sûreler Arası Münasebet)

Kur’ân’da Çelişki Vehmi (Müşkilü’l-Kur’ân)

Üslûbu’l-Kur’ân

Açıklama:

Siyak ilkesi Kur’ân’ın doğru anlaşılıp tefsîr edilmesine katkı sağlayan en önemli mana ilimlerinden birisidir. Arap dilinde sürmek, salmak, sevk etmek, göndermek gibi anlamlara gelen siyak kelimesi, ıstılah olarak bir ifadenin etrafındaki birimler diye tanımlanabilir. Batı dillerinde context kelimesiyle karşılanan siyak ifadesi için Türkçe'de daha ziyade “bağlam” ve “ortam” ifadeleri kullanılmaktadır. Siyakın Kur’ân’ın doğru anlaşılıp yorumlanmasında oynadığı rol,Kur’ân’ın edebî mucizesinden başka bir ifadeyle onun beşer sözü değil, Allah kelamı olmasından kaynaklanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Sarfe Teorisi ile ilgili olarak söylenebilir?

Ehl-i Sünnet âlimleri tarafından öne sürülmüştür

İnkarcılarca Kur’ân’ın bir benzeri yapılmıştır

Allah, muarızlara engel olduğu için Kur’ânın benzeri yapılamamıştır

Önceki âlimlerin büyük çoğunluğu tarafından kabul edilmiştir

Günümüz alimleri tarafından büyük ölçüde kabul görmektedir

Açıklama:

Bu teoriye göre Kur’ân’ın benzeri rahatlıkla ortaya konabilirdi, ancak Allah buna engel olmuştur. Allah’ın engel olması yüzünden Kur’ân’a karşı koymaya, benzerini getirmeye yönelik teşebbüsler;başarısız olmuş, sonuçsuz kalmıştır (sarfu’l-himem ani’l-muârada). Daha açık bir ifadeyle Allah tartışmasız kudretiyle Arapları Kur’ân’a muaraza etmekten alıkoymuş; onların edebî yetenek ve kudretlerini ellerinden alarak başarıya ulaşmalarına engel olmuştur. Bu teori alimlerin büyük çoğunluğu tarafından reddedilmiştir

Doğru Cevap: C

Soru 41

Muhkem hangi kökten türemiştir?

H-k-m

M-h-k-m

M-k-h

M-h-k

M-k-m

Açıklama:

Muhkem, h-k-m (حكم (kökünden türemiş bir isimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdaki fiil köklerinden hangisinin ''sağlam ve dayanıklı olmak'' anlamı vardır?

Ş-b-h

H-k-m

K-t-l

B-d-l

T-r-k

Açıklama:

Muhkem, h-k-m (حكم (kökünden türemiş bir isimdir. H-k-m fiil kökü ise Arapça’da hüküm vermek, hükmetmek, sağlam ve dayanıklı olmak gibi anlamlara gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Ş-b-h fiil kökünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Güzelleşmek

Teşebbüs etmek

Benzemek

Farklılaşmak

Sağlamlaşmak

Açıklama:

Ş-b-h fiil kökü ise, benzemek, ayırt edilmesi zor olacak şekilde birbirine benzer olmak, benzediği için de şüphe uyandırmak gibi anlamları ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Istılah ne demektir?

Kavram

Mecaz

Benzetme

Terim

Mubaşere

Açıklama:

Terim'in Arapça karşılığı ıstılah'tır.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Bu ayetlerin mahiyet ve keyfiyeti bilinemez.

Bu ayetlerin mahiyet ve keyfiyetini halifeler bilebilir.

Bu ayetlerin mahiyet ve keyfiyetini Müçtehitler bilebilir.

Bu ayetlerin mahiyet ve keyfiyetini âlimler bilebilir.

Bu ayetlerin mahiyet ve keyfiyetini her Müslüman bilebilir.

Açıklama:

Kur’ân’ın iki kısımdan oluştuğu ifade edilmiştir. Buna göre bir kısım âyetler muhkemdir ve bunlar Kur’ân’ın özünü ve temelini oluştururlar. Kur’ân’ın diğer kısım âyetleri ise müteşâbihlerdir. Bu âyetler müteşâbih olduğundan onların mahiyet ve keyfiyeti bilinemez. Âlimlerin büyük çoğunluğuna göre Kur’ân, bu tür âyetlerin te’vîllerini ancak Allah’ın bileceğini ifade etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

“Muhkemler nâsih, helâl, haram, hudûd, ferâiz gibi imân edilip amel edilen hususlardır. Müteşâbihler ise, mensûh, mukaddem, muahhar, emsal, yeminler gibi imân edilen, ancak amele konu olmayan hususlardır.
Bu izah aşağıdakilerden hangisine aittir?

İbn Mutezile

İbn Abbâs

İbn Hureyre

İbn Sâdık

İbn Teymiye

Açıklama:

Muhkem âyetler; anlamları açık, anlaşılmasında dışarıdan bir delile ihtiyaç duymayan, tek bir veche imkan tanıyan âyetlerdir. Mücâhid’in İbn Abbâs’tan naklettiği görüşe göre muhkemler, daha çok helal ve haramı açıklayan âyetlerdir. İbn Abbas’dan gelen bir başka izaha göre de “muhkemler nâsih, helâl, haram, hudûd, ferâiz gibi imân edilip amel edilen hususlardır. Müteşâbihler ise, mensûh, mukaddem, muahhar, emsal, yeminler gibi imân edilen, ancak amele konu olmayan hususlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Elif lâm mîm

Elif lâm râ

Elif lâm mîm sâd

Tâ sîn mîm

Elif lâm dal

Açıklama:

Söz konusu harfler şunlardır: Elif lâm mîm, Elif lâm râ, Elif lâm mîm râ, Elif lâm mîm sâd, Kâf hâ yâ ayn sâd, Tâ sîn mîm, Tâ sîn, Yâ sîn, Tâ hâ, Hâ mîm, Sâd.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Hurûf-ı Mukatta’anın Tefsîri konusunda bir takım görüşler mevcuttur. Kesik harfleri hece harfleri olarak gören 1. görüş mensupları bazı manaları ortaya atmışlardır.
Aşağıdakilerden hangisi bunlardan birisi değildir?

Başında bulundukları sûrelerin isimleridir.

Kur’ân’ın isimleridir.

Bu harfler iki sûreyi birbirinden ayırma işlevi görürler.

Bu harfler ebced hesabıyla bazı önemli olayların tarihine işaret ederler.

Bu harfler okuma kolaylığı sağlarlar.

Açıklama:

190. sayfadaki bilgilere göre doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi daha çok bilgi azlığı nedeniyle uyanan vehimleri giderip tatmin edici cevaplar hazırlayan ilim dalı demektir?

Müşkilü’l-Kur’ân

Hurûf-ı mukatta’a

Müteşâbih ilmi

Lafz-ı Tezakir

Mütezilin İlmi

Açıklama:

Müşkilü’l-Kur’ân ifadesi daha çok bilgi azlığı nedeniyle uyanan vehimleri giderip tatmin edici cevaplar hazırlayan ilim dalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi, Arap dilinde sürmek, salmak, sevk etmek, göndermek gibi anlamlara gelir ve Kur’ân’ın doğru anlaşılıp tefsîr edilmesine katkı sağlayan en önemli mana ilimlerinden birisidir?

Müctehid

Siyak

Hurufat

Tefsir

Siyer

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 51

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Hurûf-ı mukatta’ayı hece harfi kabul eden görüş mensuplarının ortaya attıklar manalardan biri değildir?

Başında bulundukları sûrelerin isimleridir

Bu harfler iki sûreyi birbirinden ayırma işlevi görürler

Bu harfler ebced hesabıyla bazı önemli olayların tarihine işaret ederler

Bu harfler Kur’ân’a dikkat çekmektedir

Bu harfler ilahî isim veya sıfatların kısaltmasıdır

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 53

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Hüküm hususunda Medenî olanlar Mekkî olanlara tercih edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

I. Ehl-i Sünnet âlimleri tarafından öne sürülmüş ve yaygınca kabul görmüştür II. Allah, muarızlara engel olduğu için Kur’ân’ın benzeri yapılamadığını ifade eder III. Önceki âlimlerin büyük çoğunluğu tarafından kabul edilmiştir. IV. Günümüz alimleri tarafından büyük ölçüde kabul görmektedir. V. Yüce Allah’ın ulûhiyet ve rubûbiyet hikmetini zedeler niteliktedir. Sarfe Teorisi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur

Yalnız I

I ve III

II ve V

I, III ve IV

II, III ve V

Açıklama:

Bazı Mutezilî âlimlerin i’caz görüşü'ne göre Allah’ın engel olması yüzünden Kur’ân’a karşı koymaya, benzerini getirmeye yönelik teşebbüsler; başarısız olmuş, sonuçsuz kalmıştır. Ancak bu teori, âlimlerin büyük çoğunluğu tarafından reddedilmiştir.Sarfe teorisinin bu haliyle Yüce Allah’ın ulûhiyet ve rubûbiyet hikmetini zedelediği söylenebilir. Çünkü kullarının elinden mücadele güçlerini aldıktan sonra, “haydi gücünüz yetiyorsa Kur’ân’ın bir benzerini yapın” demesi rahmân ve rahîm olan Rabbimiz için mümkün gözükmemektedir.İslâm âlimleri sarfe teorisinin doğru olmadığına dair birtakım deliller öne sürmüşlerdir. Bu teori doğru olarak kabul edilirse; 1. Tahaddî (meydan okuma) zamanının geçmesiyle Kur’ân’ın icazının da ortadan kalkması gerekirdi. Halbu-ki Kur’ân’ın icazı halen devam etmekte ve bundan sonra da devam edecektir. 2. Kur’ân, muarazayı men etmekle acizliğe düşerdi. 3. Kur’ân değil, sarfenin/menet-menin bizzat kendisi muciz olurdu.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Âlimlerin büyük çoğunluğuna göre hangi âyetlerin te’vîllerini ancak Allah’ın bileceği ifade edilmektedir?

Tercümeler

Muhkemler

Müteşabihler

Teviller

Sureler

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 56

Selef mezhebine göre Allah’ın müteşâbih sıfatlarına nasıl yaklaşılmalıdır?

Olduğu gibi kabul edilmeli yorum yapılmamalı

Ne anlama geldikleri konusunda ulemaya danışılmalı

Anlamları üzerinde kafa yorup doğru olanı herkes kendi bulmalı

Anlamlarını ulemadan öğrenip açıklamasını herkes kendi yapmalı

Allah'ın bahşettiği aklı kullanıp her birinin izahatı kendimizce yapılmalı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 57

Delaleti açık, manası başka bir konuyla karışmayacak derecede net olan âyetlere verilen isim, aşağıdakilerden hangisidir?

Muhkem

Usûl

Lafzî

Yemîn

Müteşâbih

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 58

Kur’ân’a dair yeterli alt yapısı bulunmayanların âyetler ile ilgili düştükleri vehimleri giderip, onlara tatmin edici cevaplar hazırlayan ilim dalı, aşağıdakilerden hangisidir?

Tefsîr

Hurûf-ı mukatta’a

Kelam

Müşkilü’l-Kur’ân

Akaid

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 59

Elif lâm mîm

Elif lâm râ

Elif lâm mîm sâd

Tâ sîn mîm

Elif lâm dal

Açıklama:

Söz konusu harfler şunlardır: Elif lâm mîm, Elif lâm râ, Elif lâm mîm râ, Elif lâm mîm sâd, Kâf hâ yâ ayn sâd, Tâ sîn mîm, Tâ sîn, Yâ sîn, Tâ hâ, Hâ mîm, Sâd.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdaki fiil köklerinden hangisinin ''sağlam ve dayanıklı olmak'' anlamı vardır?

Ş-b-h

H-k-m

K-t-l

B-d-l

T-r-k

Açıklama:

Muhkem, h-k-m (حكم (kökünden türemiş bir isimdir. H-k-m fiil kökü ise Arapça’da hüküm vermek, hükmetmek, sağlam ve dayanıklı olmak gibi anlamlara gelir.

Doğru Cevap: B

Ünite 9

Soru 1

Aşağıdaki seçeneklerde verilen ilim çeşitlerinden hangisi Kur’an-ı anlama ve yorumlama üzere ortaya çıkmamıştır?

Esbab-ı nüzul

Kur’an kıssaları

Belagat

Nasih-mensuh

İsrailiyat

Açıklama:

Bu çerçevede öne çıkan en önemli Kur’ân ilimleri arasında esbâb-ı nüzûl, Kur’ân kıssaları, nâsih-mensûh ve isrâiliyat konuları zikredilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıda verilen unsurların hangisi Esbab-ı Nüzulun çeşitlerindendir?

Ansızın nüzul olan ayetler

Uzun sürede inen ayetler

Anlaşılması zor olan ayetler

Bilinmeyenin bilinir kılınması amacıyla inen ayetler

Doğrudan peygambere sorulan sorulara cevaben inen ayetler

Açıklama:

Doğrudan Hz. Peygamber’e yöneltilen sorulara cevaben inen âyetler: “Sana kıyametin ne zaman kopacağını soruyorlar. De ki: ‘Onun bilgisi ancak Rab- bimin katındadır ve kıyameti tam vaktinde ortaya çıkartacak olan O’ndan başkası değildir. Kıyamet, göklerin ve yerin taşıyamayacağı kadar ağırdır ve hiç beklemediğiniz bir anda kopuverecektir!’ Sanki sen onu biliyormuşsun da saklıyormuşsun gibi sorup duruyorlar! Onlara de ki: ‘Onun vaktini ancak Allah bilir. Fakat, insanların çoğu bilmez”

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Esbab-ı Nüzulü bilmenin faydaları arasında gösterilemez?

Ayetlerin manalarını anlamak kolaylaşır

Çeşitli konularla ilgili hükümler içeren ayetlerin hikmetlerini tespit etmek kolaylaşır

Ayetleri farklı faklı yorumlama imkanı sunar

Ayetlerin izafi anlamları kolayca tespit edilir

Bazı yanlış anlaşımların önüne geçilir

Açıklama:

Esbab-ı Nüzul bilmek ayetlerin farklı farklı manalara geldiğini çıkarmak değil onları asıl ve gerçek manalarıyla anlamayı kolaylaştırır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Yanlış yorumlarda bulunmamak için Kur’an ayetlerinin nüzul sebeplerine ne şekilde bakılması gerektiği aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer almaktadır?

Kur’an’ı ezberlemede önemli bir kaynak

Kur’an’ı hayatımıza uygulamada bir gereç

Kur’an’ı doğru düzgün okunmasında gerekli bir kaynak

Kur’an’ı anlamada yardımcı unsur

Kur’an’ı farklı bakış açılarıyla tahlil etmede bir yöntem

Açıklama:

Kaynağı itibarıyla vahiy olmayan bir eylemin (olaylarla âyetlerin inişi arasında irtibat kurmanın), kaynağı vahiy olan Kur’ân’ın inmesi için zorunlu bir şart olarak gösterilmesi doğru olmasa gerektir. En makul yol, nüzûl sebeplerini, Kur’ân’ı anlamada yardımcı unsurlar olarak görmektir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Bir usûl terimi olarak düşünüldüğünde hükmü kaldırılmış olan âyete ‘_______________’, hükmü ortadan kaldıran âyete de ‘______________’ denmektedir. Üsteki boşluklara gelmesi gereken uygun ifadeler hangisidir?

Menfi-Müspet

Mensuh-Nasih

Fıkhi-Kelami

Afaki-Akdi

İtikati-İhlasi

Açıklama:

Bir usûl terimi olarak düşünüldüğünde hükmü kaldırılmış olan âyete mensûh, hükmü ortadan kaldıran âyete de nâsih denmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

''Biz, bir ayetin hükmünü yürürlükten kaldırır veya onu unutturursak mutlaka daha iyisini veya benzerini getiririz.'' Ayetinde asıl kastedilenin ne olduğu aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kur’an ayetleri

Kıssalar

Hadisi Şerifler

Diğer kitaplarda geçen hükümler

Tefsir

Açıklama:

“Biz, bir âyetin hükmünü yürürlükten kaldırır veya onu unutturursak mutlaka daha iyisini veya benzerini getiririz” (Bakara (2), 106). Bu âyetin içinde yer aldığı bağlam dikkatli bir şekilde incelendiğinde, buradaki âyet ile Kur’ân âyetlerinin değil, önceki kitaplarda varolan hükümlerin kastedildiği anlaşılır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Mağara arkadaşları (ashab-ı kehf) ve Ebrehe’nin ordusu hakkındaki kıssaların aşağıdaki seçeneklerde verilen kategorilerin hangisine girdiği söylenilebilir?

Peygamber döneminde yaşanan olaylarla ilgili kıssalar

Allah’ın elçilerini anlatan kıssalar

Geçmişte yaşayan bazı topluluklar hakkında anlatılan kıssalar

Elçilerin getirdikleri mesajları anlatan kıssalar

Elçilerin getirdikleri mesajlara verilen tepkileri anlatan kıssalar

Açıklama:

İkinci gruptaki kıssalar, geçmişte yaşayan bazı topluluklar hakkında anlatılan kıssalardır. Mağara arkadaşları (ashâb-ı kehf) ve Ebrehe’nin ordusu hakkındaki kıssalar bu kategoridedir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

“Ey iman edenler! Ne oldu size ki; “Allah yolunda toptan savaşa çıkın!” denildiğinde yere çakılıp kaldınız? Yoksa ahiretten geçip dünya hayatına mı razı oldunuz? Dünya hayatından alınacak haz, ahiret hayatından alınacak hazza nispetle çok çok az değil midir?” Ayetinde asıl verilmek istenen mesaj aşağıdakilerden hangisidir?

Sadece ahiret için çalışılması gerektiği

Dünya’ya meyletmenin acı sonuçlar vereceği

Ahiret hayatının dünya hayatından daha mukaddes olduğu

Dünya malına tamah etmenin gerçeklik boyutu

Dünya hayatı ile ahiret hayatının eş değer olduğu

Açıklama:

Kur’ân’da dünya ve ahiret ikilisi, birbirlerinin alternatifi olarak kullanılmaz. Sadece, eğer insanların dünyaya dört elle sarılmaları gündeme gelmişse, işte o zaman bir tercih olarak ahiret öne çıkartılır. “Ey iman edenler! Ne oldu size ki; “Allah yolunda toptan savaşa çıkın!” denildiğinde yere çakılıp kaldınız? Yok- sa ahiretten geçip dünya hayatına mı razı oldunuz? Dünya hayatından alınacak haz, ahiret hayatından alınacak hazza nispetle çok çok az değil midir?”

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Kur’an’da geçen kıssaların hedeflerinden bahsedilmemektedir?

İtikati konuları öğretmek

Ümmetin eksik kalan bilgilerini tamamlayarak onları eğitimek

Hz. Peygamberi ve ashabını sıkıntılar karşısında teselli etmek

İslam toplumunu önceki ümmetlerin kıssalarıyla yetiştirmek

Akla ve kalbe hitap ederek yetiştirmek ve eğitmek

Açıklama:

Kıssalarla hedeflenen ümmetin eksik kalan bilgilerini tamamlayarak onları eğitimek. Burada bilgi tekrarı yapmak gibi bir durum söz konusu değildir

Doğru Cevap: B

Soru 10

Yahudi, Hıristiyan ve diğer kültürlerden İslamiyet’e giren rivayetler bütününe ‘________________’ denilmektedir. Yandaki boşluğa gelmesi gereken uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

İsrailiyat

Kıssa

Tefsir

Hüküm

Batıl

Açıklama:

Kur’ân tefsîrinde isrâiliyât, Yahudi, Hıristiyan ve diğer kültürlerden İslâmiyet’e giren rivâyetler bütününe denir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Esbâbı Nüzúlün çeşitlerinden herhangi birine yer verilmiştir?

Müminlerin zor durumda kaldığı zaman inen ayetler

Hz. Peygamberin önemli konularda Ehli beytinin bilgilendirilmesi amacıyla inen ayetler

Toplumda infiale sebep olan bir olay hakkında inen ayetler

Peygamber ashabının bir konu hakkında şüpheye düştüğü durumlarda inen ayetler

Hz. Peygamberin herhangi bir mevzuda çelişkide kaldığı zamanlarda inen ayetler

Açıklama:

Toplumda infiale sebep olan bir olay hakkında inen ayetler Esbabı Nüzulün çeşitlerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

‘’Ey iman edenler! Allah’tan korkun. Eğer müminseniz, faizden ortakalana el sürmeyin. Şayet böyle yapmazsanız, Allah ve peygamberi tarafından size bir savaş ilan edilmiş olduğunu bilin! Tövbe eder de vazgeçerseniz, anaparanız sizindir. Böylece haksızlık etmiş olmadığınız gibi haksızlığa da uğramış olmazsınız’’ (Bakara (2), 278-279). Yukarıda inen ayetin hangi amaçla indirilmiş olduğu aşağıda verilen seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir meselenin dini hükmünü beyan etmek

Bir konunun açıklıya kavuşmasını sağlamak

Bir mevzunun belirsizliklerini ortadan kaldırmak

Şüpheciliği bertaraf etmek

Bir sorunun çözüme kavuşmasını sağlamak

Açıklama:

Herhangi bir meselenin dinî hükmünü beyan etmek için nâzil olan bir ayettir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıda verilenlerden hangisi Esbab-ı Nüzulü bilmenin faydalarından biri olduğu söylenemez?

Ayetlerin manalarını anlamak kolaylaşır

Ayetlerin hikmetlerini tespit etmeyi kolaylaşır

Ayette kastedilen asıl mananın belirlenmesi kolaylaşır

Yanlış yönlendirmelerin ve istismarın önüne geçilmiş olur

Ayetleri bir nesilden diğer bir nesle aktarmak kolaylaşır

Açıklama:

Esbab-ı Nüzulü bilmenin ayetleri bir nesilden diğer bir nesle aktarma hususunda kolaylık sağladığı söylenemez.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Nüzul sebepleriyle ilgili aşağıdaki verilen bilgilerden hangisinin doğruluğu kesindir?

Hükümlerinin genel olduğu doğru değildir

Hz. Peygamberden sonraki dönemleri de kapsamaktadır

Kur’an’ın iniş sürecinde vuku bulan olaylarla ilgili bir kavramdır

Hz. Peygamberin hicrete başladığı dönemden itibaren gelişen konularla ilgili bir durumdur

Nüzul sebebi, çoğunlukla Hz. Peygamberden önceki dönemlerde gelişen olaylarla ilgili bir kavramdır

Açıklama:

Nüzül sebepleri, Kur’an’ın iniş sürecinde vuku bulmuş olaylarla ilgili bir kavramdır

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdaki seçeneklerde verilenlerden hangisi İslam alimlerinin bahsettiği nesih türlerinden değildir?

Sünnetin Kur'an'ı neshi

Kur'an'ın Kur'an'ı neshi

Kur'an'ın sünneti neshi

Sünnetin sünneti neshi

Kur'an'ın kelamı neshi

Açıklama:

İslâm âlimleri dört tür nesihden söz etmektedir: 1.Kur’ân’ın Kur’ân’ı neshi. 2. Kur’ân’ın sünneti neshi. 3. Sünnetin sünneti neshi. 4. Sünnetin Kur’ân’ı neshi.

Doğru Cevap: E

Soru 16

“Ey iman edenler! Ne oldu size ki; “Allah yolunda toptan savaşa çıkın!” denildiğinde yere çakılıp kaldınız? Yoksa ahiretten geçip dünya hayatına mı razı oldunuz? Dünya hayatından alına- cak haz, ahiret hayatından alınacak hazza nispetle çok çok az değil midir?” Ayetinde verilmek istenen kıssa aşağıdaki seçeneklerin hangisinde bulunmaktadır?

Dünya hayatının en az ahiret kadar önemli olduğu

Ahiret hayatının dünya hayatına eşit olduğu

Ahiret hayatının dünya hayatından çok daha elzem olduğu

Dünya hayatının boş bir heves olduğu

Ahiret hayatını dünya hayatı yanında fani olduğu

Açıklama:

Kur’ân’da dünya ve ahiret ikilisi, birbirlerinin alternatifi olarak kullanılmaz. Sadece, eğer insanların dünyaya dört elle sarılmaları gündeme gelmişse, işte o zaman bir tercih olarak ahiret öne çıkartılır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıda şıklarda verilenlerden hangisi Kur’an’daki kıssaların hedefleri arasında gösterilemez?

Müminleri teselli etmek

Hz. Peygamberden sonra gelen nesli farklı kılmak

Doğru yolda olmanın önemine dikkat çekmek

Toplumu eğitmek ve yetiştirmek

Muhataplarına genel bir fikir vermek

Açıklama:

Hz. Peygamberden sonra gelenleri farklı kılmak kıssaların hedefleri arasında değildir

Doğru Cevap: B

Soru 18

Yahudi, Hristiyan ve diğer kültürlerden İslamiyet’e giren rivayetler bütününe ‘____________’ denilmektedir. Yanda verilen boşluğa gelmesi gereken uygun ifade aşağıda verilen seçeneklerin hangisinde doğru bir şekilde paylaşılmıştır?

Kıssa

Nesih

Nuzül

İsrailiyat

Mefhun

Açıklama:

Kur’ân tefsîrinde isrâiliyât, Yahudi, Hıristiyan ve diğer kültürlerden İslâmiyet’e giren rivâyetler bütününe denir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerin hangisi Hz. Peygamberin ashabının İsrailiyata başvurduğu konulardan birine yer verilmiştir?

İtikadı konular

Hz. Peygamber tarafından izahı yapılan meseleler

Fikhi hükümler

İlgilenilmesinde hiçbir fayda mülahaza edilmeyen polemikler

Kur'an Tefsiri

Açıklama:

Kur'an Tefsiri ashâbın israiliyâta başvurduğu konulardandır. B yüzden doğru şeçenek E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber’in risâlet döneminde meydana gelen ve Kur’ân’ın bir veya birkaç âyetinin yahut bir sûresinin inmesine yol açan olayı, durumu ya da soruyu ifade etmek üzere kullanılan tabirdir?

Kasasu’l-Kur’ân

Esbâb-I Nüzûl

İsrâiliyat

Nâsih-Mensûh

Tahsîs

Açıklama:

ESBÂB-I NÜZÛL: “Nüzul sebepleri” anlamına gelen bu ifade, Hz. Peygamber’in risâlet döneminde meydana gelen ve Kur’ân’ın bir veya birkaç âyetinin yahut bir sûresinin inmesine yol açan olayı, durumu ya da soruyu ifade etmek üzere kullanılan bir tabirdir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Âlimler Kur’ân-ı Kerîm’de ortalama kaç âyetin iniş sebeplerinin bulunduğunu tesbit etmişlerdir?

100

200

300

400

500

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm’in bütün âyetleri belli sebeplere bağlı olarak inmemiştir.
Âlimler sadece 500 kadar âyetin iniş sebeplerinin bulunduğunu tesbit etmişlerdir.
Bunların dışında kalan ve önemli bir kısmı geçmiş peygamberlerin kıssaları
ile âhirete dair haberlerden oluşan çok sayıdaki âyetin iniş sebeplerini herhangi
bir olayda değil, doğrudan doğruya bu âyetlerin kendi muhteva ve mânalarında
aramak gerektiğini belirtirler.

Doğru Cevap: E

Soru 22

“Müslüman toplumlarda cahiliyeyi bilmeyenler zuhur ettiğinde İslâm ilmek ilmek çözülmeye başlar.” sözü kime aittir?

Hz. Ömer

Hz. Muhammed

Hz. Ali

Hz. Nuh

Hz. Yusuf

Açıklama:

Erken dönem rivâyetlerinde, âyetleri anlamada nüzûl sebeplerini bilmenin çok önemli olduğunu vurgulayan pek çok ifade bulunur. Bunlardan birinde İbrahim et-Teymî’nin rivâyet ettiğine göre, yalnız başına kaldığı bir gün Hz. Ömer, ümmetin problemleri üzerine düşüncelere dalmıştı. İbn Abbas’a haber gönderip yanına çağırttı ve ona; “Peygamber’i, Kitab’ı ve kıblesi bir olan ümmet, nasıl olur da birbirine düşer?” diye sordu. İbn Abbas ona şu cevabı verdi: “Ey müminlerin Emiri! Biz, kendilerine Kur’ân’ın indiği insanlarız. İnen kitabı okurduk; okuduğumuz âyetlerin ne ya da kim hakkında indiğini pekâlâ bilirdik. Ne var ki bizim ardımızdan, Kur’ân’ı okuyan, ancak âyetlerin ne ya da kim hakkında indiğini bilmeyen insanlar gelecektir. Bunlardan her bir grubun kendine özgü görüşleri olacaktır. Öyle olunca da insanlar arasında ihtilaf baş gösterecek, ihtilaflar baş gösterince de insanlar birbiriyle savaşa tutuşacaktır.” Hz. Ömer, İbn Abbas’ın bu sözlerini beğenmeyip onu azarladı. İbn Abbas da halifenin yanından ayrıldı. Daha sonra Hz. Ömer, İbn Abbas’ı tekrar çağırdı ve görüşlerine katıldığını söyleyerek ondan, sözlerini tekrar etmesini istedi (Saîd b. Mansûr, 1404 h.). Bu sözden etkilendiği ya da esasen bu kanaati kendisinin de paylaştığı anlaşılan Hz.Ömer, konuyu daha kapsamlı olarak şöyle vurgular: “Müslüman toplumlarda cahiliyeyi bilmeyenler zuhur ettiğinde İslâm ilmek ilmek çözülmeye başlar.” (Reşid Rıza, 1990).

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Esbâb-ı Nüzûlü bilmenin faydalarından değildir?

Âyetlerin manalarını anlamak kolaylaşır

Hz. Peygamber’in peygamberliğinden önce geçen ya da vefatından sonra meydana gelen olaylar kolay kavranır

Âyet ile kastedilen asıl mana net bir şekilde ortaya çıkar

Çeşitli konularla ilgili hükümler içeren âyetlerin hikmetlerini tespit etmek kolaylaşır

Yanlış yönlendirmelerin ve istismarların önü alınmış olur.

Açıklama:

Esbâbu’n-Nüzûlle İlgili Bazı Sorunlar ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Nüzûl sebepleri, Kur’ân’ın iniş sürecinde vukû bulmuş olaylarla ilgili bir kavramdır. Hz. Peygamber’in peygamberliğinden önce geçen ya da Peygamber efendimizin vefatından sonra meydana gelen olaylardan herhangi birisi, Kur’ân’da herhangi bir âyet için nüzûl sebebi olamaz. Meselâ Fîl sûresinin, Ebrehe ve askerlerinin Kabe’ye yaptığı saldırı sebebiyle; Kehf sûresinin de ashâb-ı kehf olayı münasebetiyle nâzil olduğu söylenemez. “Muhakkak ki Biz her şeyi bir kader (muayyen bir ölçü) ile yarattık. Bizim buyruğumuz, bir anlık bakış gibi bir tek sözden başka bir şey değildir. Andolsun ki Biz, sizin benzerlerinizi hep helâk ettik. Düşünüp ibret alan yok mudur?” (Kamer (54), 49-51) âyetlerinin nüzûl sebeplerinden birisinin de Kaderîlerle ilgili olduğunun rivâyet edilmesi (Sa’lebî, 2002) doğru değildir; çünkü Kaderîler, Hz. Peygamber döneminden çok daha sonra teşekkül etmiş bir fırka olup âyetin indiği dönemde henüz ortada yoklardı.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Bir usûl terimi olarak düşünüldüğünde hükmü kaldırılmış olan âyete ne denir?

Mevzû

Nâsih

Tehaddî

Mensûh

Tağlîb

Açıklama:

Kelime olarak nesh, yok etmek, gidermek, bir şeyi bir yerden başka bir yere nakletmek ve yazmak gibi anlamlara gelmektedir. Görüldüğü gibi hepsinde varolan temel anlam, yer değiştirmedir. Dinî bir terim olarak da nesh, herhangi bir şer’î hükmün yerine başka bir şer’î hükmün gelerek öncekinin ortadan kalkması anlamındadır. Sahabe döneminde nesh, en geniş lügavî anlamıyla kullanılmakta idi. Mutlakın takyîdi, mücmelin beyanı, tahsîs, tedricîlik gibi hususlar buna dâhildi; ancak daha sonraları bu ifade bir usûl terimi gibi kullanılmaya başlanmıştır. Bir usûl terimi olarak düşünüldüğünde hükmü kaldırılmış olan âyete mensûh, hükmü ortadan kaldıran âyete de nâsih denmektedir. Bu yaklaşım, tefsîr usûlü kaynaklarında da kullanılmış ve hüküm ifade eden bir âyetin, başka bir âyetin hükmü ile kaldırılması anlamında genel bir nesh tanımı haline gelmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Bir usûl terimi olarak düşünüldüğünde hükmü ortadan kaldıran âyete ne denir?

Mevzû

Tehaddî

Nâsih

Mensûh

Tağlîb

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Esbâbu’n-Nüzûlle ilgili bazı sorunlar ve dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir?

Nüzûl sebepleri her ne kadar özel olsa da bunların hükümlerinin genel olduğu asla unutulmamalıdır.

Nüzûl sebepleriyle ilgili rivâyetlerde bazen oldukça abartılı ve hatta asılsız bilgilere de yer verilmiştir.

Âyetlerin nüzûl sebeplerini bilmeden Kur’ân’ı anlamak mümkün değildir.

Bazen nüzûl sebeplerinde aynı âyetle ilgili birbirinden farklı rivâyetler nakledilir.

Âyetlerin iniş sebepleri aynıyla tekrar edilmedikçe içerdikleri hükümlerin aynıyla uygulanması söz konusu olamaz demek, asla doğru değildir.

Açıklama:

Âyetlerin nüzûl sebeplerini bilmek son derece önemli ise de bunları bilmeden Kur’ân’ı anlamanın imkânsız olduğunu söylemek doğru değildir. Her şeyden önce, var olan nüzûl sebepleri Kur’ân âyetlerinin yalnızca 500 kadarına tekabül etmektedir. Bu rivâyetlerin de bir kısmı zayıf rivâyetler kategorisindedir. Şâyet âyetlerin anlaşılması vazgeçilmez derecede nüzûl sebeplerine bağlı olsaydı o zaman Kur’ân’da pek çok âyetin bugün bize hitap etmediğini düşünmek gerekecekti. Çünkü âyetlerin büyük ekseriyeti hakkında nüzûl sebepleri bulunmamaktadır. Öte yandan nüzûl sebepleriyle ilgili rivâyetlerin hiç birine sahip olmasak da dinî açıdan Kur’ân’ı anlama noktasında bir eksiklik bulunduğunu söyleyemeyiz. Zira bu konudaki rivâyetlerin pek çoğu, dinin özüne ait değildir. Son olarak, nüzûl sebepleriyle ilgili rivâyetlerin neredeyse tamamına yakını sahâbenin, o dönemdeki olaylarla bu olayları ilgilendiren âyetler arasında kurdukları ilişkileri anlatmaktadır. Dolayısıyla bu tespitler vahyî bilgiler niteliğinde değildir. Kaynağı itibarıyla vahiy olmayan bir eylemin (olaylarla âyetlerin inişi arasında irtibat kurmanın), kaynağı vahiy olan Kur’ân’ın inmesi için zorunlu bir şart olarak gösterilmesi doğru olmasa gerektir. En makul yol, nüzûl sebeplerini, Kur’ân’ı anlamada yardımcı unsurlar olarak görmektir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Kur’ân’da neshin varlığını kabul edenlerin fikirlerinden biridir?

aklen neshin vukû bulabileceğini söylemektedirler

nâsih âyetin, mensûh âyetten sonra gelmiş olmasıyla ilgili birbirini tutmayan rivâyetler bulunduğunu iddia ederler

kendisinde nesh olduğu bildirilen âyetlerin bazılarında ahlakî konuların ele alınmış olduğunu bildirirler

nâsih ve mensûh âyetlerin, anlam itibarıyla birbiriyle uzlaştırılamayacak kadar çelişkili olmadığını düşünürler

âlimlerin icma etmediğini ileri sürmektedirler

Açıklama:

Neshi kabul edenler, nâsih ve mensûh âyetlerin, anlam itibarıyla birbiriyle uzlaştırılamayacak kadar çelişkili olması gerektiğini düşünürler. Hatta Kur’ân’daki bazı âyetlerin hüküm itibarıyla birbirinden farklı olduğunu, dolayısıyla bu âyetler arasında nesh ilişkisi bulunduğunu iddia ederler: Oysa Kur’ân’da neshin varolmadığını söyleyenlere göre böyle bir iddia, Kur’ân’da çelişki bulunduğunu söylemekle eş anlamlıdır. Aslında nesh ilişkisi olduğu söylenen âyetlerde tahsîs, takyîd, tedricîlik gibi hususların mevcut olduğunu öne sürerler.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Kur’ân’daki kıssaların hedeflerinden biri değildir?

Akla ve kalbe dengeli hitap ederek toplumu eğitmek ve yetiştirmek

Tevhîd, nübüvvet ve ahiret inancı gibi itikadî konuları, önceki ümmetlerin kıssalarını anlatarak tahkim etmek

Hz. Peygamber’i ve müminleri teselli etmek

İslâm toplumunu, önceki ümmetlerin kıssalarıyla yetiştirmek

Anlatılan kıssalardan hareketle özgün bir prensibe ulaşmak

Açıklama:

Anlatılan kıssalardan hareketle ortak bir prensibe ulaşmak ve muhataplara genel bir ilke hakkında fikir vermek.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi isrâiliyat’ın Kur’ân tefsîrine giriş yollarından biri değildir?

İslâm düşmanlarının, İslâm’ın ruhunu kirletmek için kasıtlı olarak uydurup ortaya attıkları rivâyetler

Önceki kültüründen kendisini kurtaramayan mühtedilerden gelen nakiller

Ehl-i kitap hanımlarıyla evlenme izninin doğurduğu mevcut ortamda yetişen yorumcular

Konun ehli olmayan kişilerin bilgi yoksunluğundan ortaya atılan rivâyetler

Halkı oyalamak, gündemde kalma ve dinleyicilerin beğenisini kazanmak için uydurulan rivâyetler

Açıklama:

İsrâiliyat’ın Kur’ân Tefsîrine Giriş Yolları
İsrâiliyât tefsîre çeşitli kanallardan girmiştir. Bunlardan bazıları şunlardır:

Önceki kültüründen kendisini kurtaramayan mühtedilerden gelen nakiller.

İsrâilî rivâyetleri tashih etmek için isrâiliyata müracaat edenler.

Ehl-i kitap hanımlarıyla evlenme izninin doğurduğu mevcut ortamda yetişen

yorumcular.

İslâm düşmanlarının, İslâm’ın ruhunu kirletmek için kasıtlı olarak uydurup

ortaya attıkları rivâyetler.

Bazı hikâyecilerin halkı oyalamak, gündemde kalma ve dinleyicilerin beğenisini

kazanmak için uydurdukları rivâyetler.

Ehl-i sünnete karşı cephe alan bazı sapık fırkaların siyâsî maksatla uydurdukları

rivâyetler.

İsrâiliyâtın bir kısmı da bir şeyi izah etmek maksadıyla karışmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

İlk resûl kimdir?

Hz. Nuh

Hz. İbrahim

Hz. Adem

Hz. Musa

Hz. Muhammed

Açıklama:

Geldikleri dönem itibarıyla Âdem ilk insan ve ilk peygamber, Nuh ilk resûl, İbrahim ise insanlığın inanç atası olarak öne çıkar. Büyük bir zulüm ve baskı altındaki İsrailoğulları’na Musa, hak dini tahrif eden Yahudilere İsa ve nihâyet müşrik Araplara son peygamber Hz. Muhammed gönderilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Hz. Peygamber’in risâlet döneminde meydana gelen ve Kur’ân’ın bir veya birkaç âyetinin yahut bir sûresinin inmesine yol açan olayı, durumu ya da soruyu ifade etmek üzere kullanılan tabir aşağıdakilerden hangisidir?

Kur’ân kıssaları

Esbâb-ı nüzûl

Kur’ân ayetleri

Nâsih-mensûh

İsrâiliyat

Açıklama:

“Nüzul sebepleri” anlamına gelen bu ifade, Hz. Peygamber’in risâlet döneminde
meydana gelen ve Kur’ân’ın bir veya birkaç âyetinin yahut bir sûresinin inmesine yol
açan olayı, durumu ya da soruyu ifade etmek üzere kullanılan bir tabirdir.
Esbâb-ı nüzûl

Doğru Cevap: B

Soru 32

Hz. Musa'dan sonra hangi peygamber gönderilmiştir?

Hz. Nuh

Hz. İbrahim

Hz. İsa

Hz. Muhammed

Hz. İsmail

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 33

Büyük bir zulüm ve baskı altındaki İsrailoğulları’na hangi peygamber gönderilmiştir?

Hz. Nuh

Hz. İsa

Hz. Muhammed

Hz. Musa

Hz. İbrahim

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 34

Mensûh neye denir?

Hükmü kaldırılmamış olan âyete

Hükmü daim olan ayete

Hükmü ortadan kaldıran âyete

Hükmü sabit olan âyete

Hükmü kaldırılmış olan âyete

Açıklama:

Bir usûl terimi olarak düşünüldüğünde hükmü kaldırılmış olan âyete mensûh, hükmü ortadan kaldıran âyete de nâsih denmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Nâsih ne demektir?

Hükmü ortadan kaldıran âyet

Hükmü kaldırılmış olan âyet

Hükmü devam eden âyet

Hükmü tevdi olan âyet

Hükmü saklı olan âyet

Açıklama:

Bir usûl terimi olarak düşünüldüğünde hükmü kaldırılmış olan âyete mensûh, hükmü ortadan kaldıran âyete de nâsih denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Âyetler arasında neshin varlığını kabul edenler Kur’ân’da kaç tür neshin olduğunu ileri sürerler?

Açıklama:

Âyetler arasında neshin varlığını kabul edenler Kur’ân’da üç tür neshin olduğunu ileri sürerler.
3

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Kur’ân’daki kıssaların hedefleri arasında değildir?

Tevhîd, nübüvvet ve ahiret inancı gibi itikadî konuları, önceki ümmetlerin kıssalarını anlatarak tahkim etmek.

Özellikle Hz. Peygamber’i ve müminleri teselli etmek.

Kur’ân’ın ezberlenmesini kolaylaştırmak.

İslâm toplumunu, önceki ümmetlerin kıssalarıyla yetiştirmek

Akla ve kalbe dengeli hitap ederek toplumu eğitmek ve yetiştirmek.

Açıklama:

Kur’ân’ın ezberlenmesini kolaylaştırmak.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Kur’ân’da hangi kıssanın anlatılacağına karar veren aşağıdakilerden hangisidir?

Sahabeler

Ehl-i Beyt

Hz. Peygamber

Yüce Allah

Vahiy katibi

Açıklama:

Kur’ân’da hangi kıssanın anlatılacağına karar veren, şüphesiz ki Yüce Allah’tır.

Doğru Cevap: D

Soru 39

İsrâiliyât ne demektir?

İsrail bölgesi

Musevi dininin kuralları

Musevilerin diğer inançlara bakış açıları

Arap kavimlerinden İslâmiyet’e giren ve daha önceki kavimlerden aktarılan rivâyetler bütünü

Yahudi, Hıristiyan ve diğer kültürlerden İslâmiyet’e giren rivâyetler bütünü

Açıklama:

Buna göre Kur’ân tefsîrinde isrâiliyât, Yahudi, Hıristiyan ve diğer kültürlerden İslâmiyet’e giren rivâyetler bütününe denir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

İlk resûl kimdir?

İsa

Nuh

Musa

Âdem

İbrahim

Açıklama:

Kur’ân’da kıssaları anlatılan peygamberler, belirli davranışlarıyla şöhret bulmuş toplumlara gönderilmişlerdir. Geldikleri dönem itibarıyla Âdem ilk insan ve ilk peygamber, Nuh ilk resûl, İbrahim ise insanlığın inanç atası olarak öne çıkar. Büyük bir zulüm ve baskı altındaki İsrailoğulları’na Musa, hak dini tahrif eden Yahudilere İsa ve nihâyet müşrik Araplara son peygamber Hz. Muhammed gönderilmiştir. Kuşkusuz adı geçen bu peygamberlerin her biri tarihte milat oluşturan peygamberlerdir. Bunlarla birlikte hayat hikâyeleri hakkında bilgi sahibi olduğumuz ya da olmadığımız pek çok peygamber gelip geçmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Her peygamber, belirli bir tarihe ve coğrafyaya gönderilmiştir.

Peygamberler, ilahî mesajları öncelikle kendi toplumlarında uygulamak zorundadırlar.

Her peygambere, öncelikle kendi tarihsel şartlarını dikkate alan mesajlar gönderilmiştir.

Kur’ân, tarihi göz önüne alan bir metindir ve bu açıdan tarihseldir ve bu tarihsellik o dönemin tarihiyle sınırlıdır.

Peygamberlere gelen mesajlar kendi kavimlerinin diliyle gönderilir, ilahî mesajları ilk olarak kendi kavimleri üzerinde tatbik ederler.

Açıklama:

Gerek Kur’ân âyetlerinde ifade edilen hususlar gerekse Hz. Peygamber’in kendi hayatı ve yaşadığı coğrafya dikkate alındığında, bütün bir peygamberlik geleneğinin bize bu en yakın örneğinden hareketle şunu söyleyebiliriz: Her peygamber, belirli bir tarihe ve coğrafyaya gönderilmiştir. Buna bağlı olarak her peygambere, öncelikle kendi tarihsel şartlarını dikkate alan mesajlar gönderilmiştir. Unutulmaması gerekir ki peygamberler, ilahî mesajları öncelikle kendi toplumlarında uygulamak zorundadırlar. Bunun için de kendi kavimlerinin diliyle gönderilir, ilahî mesajları ilk olarak kendi kavimleri üzerinde tatbik ederler. Bu noktada Kur’ân da Hz. Peygamber dönemi tarihsel şartlarını dikkate alan bir üslupla inmiş, bu tarihî dokuya ait örnekleri kullanmış, bu dönemde yaşayanlara yabancı olmayan coğrafî unsurlara vurgu yapmıştır. Bu açıdan bakıldığında Kur’ân, tarihi göz önüne alan bir metindir ve bu açıdan tarihseldir; ancak bu tarihsellik, Kur’ân’ı o dönemin tarihine hapseden bir tarihsellik değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Kur’ân-ı Kerîm’in bütün âyetleri belli sebeplere bağlı olarak inmemiştir. Âlimler kaç ayetin iniş sebeplerinin bulunduğunu tesbit etmişlerdir?

400

455

470

500

530

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm’in bütün âyetleri belli sebeplere bağlı olarak inmemiştir. Âlimler sadece 500 kadar âyetin iniş sebeplerinin bulunduğunu tesbit etmişlerdir. Bunların dışında kalan ve önemli bir kısmı geçmiş peygamberlerin kıssaları ile âhirete dair haberlerden oluşan çok sayıdaki âyetin iniş sebeplerini herhangi bir olayda değil, doğrudan doğruya bu âyetlerin kendi muhteva ve mânalarında aramak gerektiğini belirtirler. Buna göre âyetlerin büyük bir kısmı özel bir olaya, konuya, dolayısıyla belirli bir sebebe bağlı olarak inmeyip genellikle insanları muhtaç oldukları hususlarda bilgilendirmek, eğitmek, aydınlatmak, yönlendirmek veya uyarmak maksadıyla indirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

“Tevrat’ta onlara şöyle yazdık: Cana can, göze göz, buruna burun, kulağa kulak, dişe diş (karşılık ve cezadır). Yaralar da kısastır (her yaralama misli ile cezalandırılır). Kim bunu (kısası) bağışlarsa kendisi için o kefaret olur. Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse işte onlar zâlimlerdir” (Mâide (5), 45) âyeti, Esbâbu’n-Nüzûlle ilgili bazı sorunlar ve dikkat edilmesi gereken hususlara baktığımızda aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

Bazen nüzûl sebeplerinde aynı âyetle ilgili birbirinden farklı rivâyetler nakledilir.

Nüzûl sebepleri, Kur’ân’ın iniş sürecinde vukû bulmuş olaylarla ilgili bir kavramdır.

Nüzûl sebepleri her ne kadar özel olsa da bunların hükümlerinin genel olduğu asla unutulmamalıdır.

Nüzûl sebepleriyle ilgili rivâyetlerde bazen oldukça abartılı ve hatta asılsız bilgilere de yer verilmiştir.

Âyetlerin nüzûl sebeplerini bilmek son derece önemli ise de bunları bilmeden Kur’ân’ı anlamanın imkânsız olduğunu söylemek doğru değildir.

Açıklama:

Elbette Taberî, bu âyetin özel olarak söz konusu inkârcılar hakkında indiğini söylü yorsa da bu davranış tarzına sahip olan her grubun söz konusu âyetin muhatabı olmadığını söylemek istememektedir. Nitekim bu konuyu ele aldığı satırların devamında, âyetteki hükmün, Ehl-i kitab’ı olduğu kadar bu davranış şeklini sergileyen diğer kişileri ya da toplumları kapsadığını da vurgulamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

“Hayır, Rabbine andolsun ki aralarında çıkan anlaşmazlık hususunda seni hakem kılıp sonra da verdiğin hükmü, içlerinde hiçbir sıkıntı duymaksızın kabullenmedikçe iman etmiş olmazlar” (Nisa (4), 65) âyeti, Esbâbu’n-Nüzûlle ilgili bazı sorunlar ve dikkat edilmesi gereken hususlara baktığımızda aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

Bazen nüzûl sebeplerinde aynı âyetle ilgili birbirinden farklı rivâyetler nakledilir.

Nüzûl sebepleri, Kur’ân’ın iniş sürecinde vukû bulmuş olaylarla ilgili bir kavramdır.

Nüzûl sebepleri her ne kadar özel olsa da bunların hükümlerinin genel olduğu asla unutulmamalıdır.

Nüzûl sebepleriyle ilgili rivâyetlerde bazen oldukça abartılı ve hatta asılsız bilgilere de yer verilmiştir.

Âyetlerin nüzûl sebeplerini bilmek son derece önemli ise de bunları bilmeden Kur’ân’ı anlamanın imkânsız olduğunu söylemek doğru değildir.

Açıklama:

Nüzûl sebepleriyle ilgili rivâyetlerde bazen oldukça abartılı ve hatta asılsız bilgilere de yer verilmiştir. Öyle ki bu hikâyeler, Müslümanların hayata bakışlarını derinden etkiler. Bu ayetle ilgili İbn Kesîr’in yaptığı şu izahat son derece yerindedir: “Ebu’l-Esved’den nakledildiğine göre, iki adam aralarındaki bir anlaşmazlık sebebiyle Hz. Peygamber’in hakemliğine başvururlar. Hz. Peygamber onlara konuyla ilgili hükmünü beyan etse de adamlardan biri bunu beğenmez ve meseleyi bir de Hz. Ömer’e götürmeyi teklif eder. İkisi de Ömer’e giderek durumu anlatırlar. Ömer, bu adamların Hz. Peygamber’e danıştıktan sonra kendisine geldiklerini öğrenince kapıda kendisini beklemelerini söyler ve içeriden aldığı kılıcıyla ‘bu meseleyi bir de Ömer’e soralım’ diyen adamı öldürür. Diğeri canını zor kurtararak Peygamber’e gelir ve olup biteni anlatır. Hz. Peygamber adamı dinledikten sonra; ‘Ömer’in bir Müslüman’ı katledebileceğini hiç tahmin etmezdim’ der. İşte bu esnada yukarıdaki âyet iner (böylece Ömer’in hatalı olmadığı anlaşılmış olur)”. İbn Kesîr, bu rivâyetin garîb, mürsel olduğunu ifade eder. Senetteki İbn Lehîa’nın zayıf bir râvî olduğunu belirtir. Bir anlamda böyle bir olayın kabul edilemeyeceğini anlatmış olur.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Nesh konusunda ulema iki farklı düşünceyi savunmaktadır. Kur’ân’da neshin bulunduğunu kabul edenlerin delilleriyle karşı iddiaları. “Biz bir âyetin yerine başka bir âyeti getirdiğimiz zaman -ki Allah, neyi indireceğini çok iyi bilir- ‘sen ancak bir iftiracısın’ dediler. Hayır; onların çoğu bilmezler” (Nahl (16), 101) ayeti, Esbâbu’n-Nüzûlle ilgili bazı sorunlar ve dikkat edilmesi gereken hususlara baktığımızda aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

Neshi kabul edenler, aklen de neshin vukû bulabileceğini söylemektedirler.

Kur’ân âyetleri arasında neshin vukû bulduğunu söyleyenler, bu konuda rivâyet edilen bazı haberleri delil gösterirler.

Kur’ân âyetleri arasında neshin vukû bulduğu görüşünde olanlar, bu konuda âlimlerin icma ettiğini ileri sürmektedirler.

Neshi kabul edenler, nâsih ve mensûh âyetlerin, anlam itibarıyla birbiriyle uzlaştırılamayacak kadar çelişkili olması gerektiğini düşünürler.

Bu konuda dayanılan bazı âyetler vardır ki neshi kabul edenlere göre bunlar, Kur’ân’da hükmü kaldırılan âyetler bulunduğuna delildir.

Açıklama:

Nahl sûresi Mekkî bir sûre olduğundan, Kur’ân âyetleri arasında nesh bulunmadığı kanaatinde olanlara göre, bu âyet Kur’ân’da neshin varlığına delil olamaz. Çünkü Mekkî sûrelerde ahkâm âyetleri bulunmamaktadır. Bu âyette de bahsedilen husus, önceki dinlerin neshidir. (Şimşek, 1991).

Doğru Cevap: E

Soru 46

“Allah hikmeti dilediğine verir. Kime hikmet verilirse, ona pek çok hayır verilmiş demektir” (Bakara (2), 269) âyeti, Esbâbu’n-Nüzûlle ilgili bazı sorunlar ve dikkat edilmesi gereken hususlara baktığımızda aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

Neshi kabul edenler, aklen de neshin vukû bulabileceğini söylemektedirler.

Kur’ân âyetleri arasında neshin vukû bulduğunu söyleyenler, bu konuda rivâyet edilen bazı haberleri delil gösterirler.

Kur’ân âyetleri arasında neshin vukû bulduğu görüşünde olanlar, bu konuda âlimlerin icma ettiğini ileri sürmektedirler.

Neshi kabul edenler, nâsih ve mensûh âyetlerin, anlam itibarıyla birbiriyle uzlaştırılamayacak kadar çelişkili olması gerektiğini düşünürler.

Bu konuda dayanılan bazı âyetler vardır ki neshi kabul edenlere göre bunlar, Kur’ân’da hükmü kaldırılan âyetler bulunduğuna delildir.

Açıklama:

Meselâ rivâyete göre İbn Abbas, “Allah hikmeti dilediğine verir. Kime hikmet verilirse, ona pek çok hayır verilmiş demektir” (Bakara (2), 269) âyetindeki hikmetin bir kısmını da “Kur’ân’daki nâsih-mensûh âyetleri bilmek” şeklinde yorumlamıştır (Taberî, 2000). Hz. Ali ise Kûfe’de halka aslı olmayan hikâyeler anlatan bir kıssacıyı hesaba çekmiş ve nâsih-mensûh konusunu bilmediği için insanlara vaaz vermesini yasaklamıştır. Nâsih-mensûh konusunu bilmeyen bir kadıya da Hz. Ali, “hem kendin helâk oldun hem de halkı helâk ettin” demiştir. (Zerkeşî, 1957). Doğrusu bu tür haberlere dayanarak Kur’ân’da neshin olduğunu söylemek, Kur’ân âyetleri arasında nesh bulunmadığı kanaatinde olanların kabul edeceği bir husus değildir. Kur’ân’da neshin olduğunu ispat etmek için daha güçlü delillere ihtiyaç vardır. Zîrâ hükmünü ortadan kaldırdığınız metin, ilahî kelamdır. Kaldı ki bu konulardaki haberler delil alınacak olsaydı, Hz. Peygamber’den konuyla ilgili hadisler nakledilmesi gerekirdi. Oysa bu konuda delil olarak dayanabileceğimiz sahih bir hadis yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Kıssalar, Kur’ân’ın önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Kur’ân’da geçmişe dair anlatılan olaylara ‘tarih’ denmemiştir. Tarih, geçmişte yaşanan bir olaya ait kuru bir bilgi iken, Kur’ân’ın kıssaları, geçmişin haberleri üzerinden bir mesaj vermeyi amaçlar. Kur’ân’da üç tür kıssa bulunmaktadır. Üçüncü gruptaki kıssalar ise Hz. Peygamber dönemindeki olaylarla ilgilidir. Aşağıdaki olaylardan hangisi bu üçüncü grup ile ilgilidir?

İsrâioğullarının kıssaları

Hz. Musa hakkındaki kıssalar

Ebrehe’nin ordusu hakkındaki kıssalar

Uhud ve Bedir harbini anlatan kıssalar

Mağara arkadaşları (ashâb-ı kehf) hakkındaki kıssalar

Açıklama:

Kıssalar, Kur’ân’ın önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Kök itibarıyla ‘k-s-s/ّقص’dan türemiş bir kelime olan kıssa; iz sürmek, peşinden gitmek; bir haberi ya da sözü açıklamak, bildirmek; saçı makasla kesmek ya da göğsün üst kısmı anlamlarına gelir; ancak kelimenin en temel anlamı, bir şeyin izini sürmektir. (Ezherî, 2001). Kur’ân’da geçtiği şekliyle ‘kasas’ kelimesi, isim olup masdar yerine kullanılmaktadır; ancak kıssa kelimesinin çoğulu olan ‘kısas’, Kur’ân’da geçmemektedir. Kur’ân’da kasas kelimesinin yanı sıra nebe’/نبأ (çoğulu enbâ/أنباء) ve haber/خبر (çoğulu ahbâr/أخبار) kelimeleri de tarihsel olaylara dair anlatımları ifade etmek için kullanılmıştır; ancak Kur’ân’da geçmişe dair anlatılan olaylara ‘tarih’ denmemiştir. Tarih, geçmişte yaşanan bir olaya ait kuru bir bilgi iken, Kur’ân’ın kıssaları, geçmişin haberleri üzerinden bir mesaj vermeyi amaçlar. Kur’ân’da üç tür kıssa bulunmaktadır: İlk gruptaki kıssalar, Allah elçilerini, elçilerin getirdikleri mesajları ve bu mesajlara ümmetlerinin gösterdikleri tepkileri anlatır. Meselâ Hz. Musa ile İsrâioğullarının kıssaları bu gruba girer. İkinci gruptaki kıssalar, geçmişte yaşayan bazı topluluklar hakkında anlatılan kıssalardır. Mağara arkadaşları (ashâb-ı kehf) ve Ebrehe’nin ordusu hakkındaki kıssalar bu kategoridedir. Üçüncü gruptaki kıssalar ise Hz. Peygamber dönemindeki olaylarla ilgilidir. Uhud ve Bedir harbini anlatan âyetleri de bu gruba misâl verebiliriz.

Doğru Cevap: D

Soru 48

“Andolsun biz, “Allah’a kulluk edin ve tâğûttan sakının” diye (emretmeleri için) her ümmete bir peygamber gönderdik. Allah, onlardan bir kısmını doğru yola iletti. Onlardan bir kısmı da sapıklığı hak ettiler. Yeryüzünde gezin de görün, inkâr edenlerin sonu nasıl olmuştur” (Nahl (16), 36) ayeti, Kur’ân’daki kıssaların hedeflerinden hangisi ile ilgilidir?

İslâm toplumunu, önceki ümmetlerin kıssalarıyla yetiştirmek.

Akla ve kalbe dengeli hitap ederek toplumu eğitmek ve yetiştirmek.

Tevhîd, nübüvvet ve ahiret inancı gibi itikadî konuları, önceki ümmetlerin kıssalarını anlatarak tahkim etmek.

Anlatılan kıssalardan hareketle ortak bir prensibe ulaşmak ve muhataplara genel bir ilke hakkında fikir vermek.

Özellikle Hz. Peygamber’i ve müminleri teselli etmek ve önceki peygamberlerle ümmetlerinden misaller vererek tüm peygamberlerin tebliğ yaptığını, her ümmetin benzer sıkıntılardan geçtiğini anlatmak.

Açıklama:

Tevhîd, nübüvvet ve ahiret inancı gibi itikadî konuları, önceki ümmetlerin kıssalarını anlatarak tahkim etmek. Şu âyet bu hususu anlatır: “Andolsun biz, “Allah’a kulluk edin ve tâğûttan sakının” diye (emretmeleri için) her ümmete bir peygamber gönderdik. Allah, onlardan bir kısmını doğru yola iletti. Onlardan bir kısmı da sapıklığı hak ettiler. Yeryüzünde gezin de görün, inkâr edenlerin sonu nasıl olmuştur” (Nahl (16), 36).

Doğru Cevap: C

Soru 49

Bazen ahiret hayatındaki sahnelerden pasajlar anlatmak ve Sünnetullahın (Allah’ın tabiata koymuş olduğu kanunların) değişmezliğine vurgu yaparak insanları, akıllarını kullanmaya yöneltmek, Kur’ân’daki kıssaların hedeflerinden hangisi ile ilgilidir?

İslâm toplumunu, önceki ümmetlerin kıssalarıyla yetiştirmek.

Akla ve kalbe dengeli hitap ederek toplumu eğitmek ve yetiştirmek.

Tevhîd, nübüvvet ve ahiret inancı gibi itikadî konuları, önceki ümmetlerin kıssalarını anlatarak tahkim etmek.

Anlatılan kıssalardan hareketle ortak bir prensibe ulaşmak ve muhataplara genel bir ilke hakkında fikir vermek.

Açıklama:

Akla ve kalbe dengeli hitap ederek toplumu eğitmek ve yetiştirmek. Bu çerçevede olmak üzere kıssalardaki tekrarlar aracılığı ile psikolojik açıdan insanlara daha etkili bir tebliğde bulunmak ve onların dinî duyarlılıklarını canlı tutmak.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Âlimler kaç âyetin iniş sebeplerinin bulunduğunu tespit etmişlerdir?

100

200

300

400

500

Açıklama:

Âlimler 500 kadar âyetin iniş sebeplerinin bulunduğunu tesbit etmişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

İfk hâdisesiyle ilgili inen ayetler hangi surede bulunur?

Bakara

Nur

A’râf

Duhan

Sad

Açıklama:

İfk hâdisesiyle ilgili inen ayetler Nur suresinde bulunur.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Hz. Aişe ve Mervan arasında geçen hadise Esbâb-ı Nüzûlü bilmenin faydalarından hangisini işaret etmektedir?

Nüzûl sebepleri bilindiği zaman âyetlerin manalarını anlamak kolaylaşır.

Nüzûl sebepleri bilindiğinde, çeşitli konularla ilgili hükümler içeren âyetlerin hikmetlerini tespit etmek kolaylaşır.

Bazen bir âyetin zahir anlamı rahat bir şekilde anlaşılabilir; ancak âyet ile kastedilen asıl mana, onun nüzûl sebebi bilindiği zaman net bir şekilde ortaya çıkar.

Herhangi bir âyet özel olarak bir şahıs hakkında inmediği halde bazen, belli bir kişi hakkında nâzil olmuş gibi kullanılabilir.

Esbâb-ı Nüzûlü bilinmediğinde âyetten kastedilen mana tam olarak ortaya çıkmayabilir.

Açıklama:

Herhangi bir âyet özel olarak bir şahıs hakkında inmediği halde bazen, belli bir kişi hakkında nâzil olmuş gibi kullanılabilir. Mervan' ın yaptığı çarpıtmayı Hz. Aişe bu sayede düzeltmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Esbâbu’n-Nüzûlle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Esbâbu’n-Nüzûl Kur'an' ı daha kolay anlamamızı sağlar.

Ayetlerin iniş sebepleri aynıyla tekrar edilmedikçe içerdikleri hükümlerin aynıyla uygulanması söz konusu olamaz.

Peygamber efendimizin vefatından sonra meydana gelen olaylardan herhangi birisi, Kur’ân’da herhangi bir âyet için nüzûl sebebi olabilir.

Esbâbu’n-Nüzûl bilmeden Kur'an' ı anlamak mümkün değildir.

Nüzûl sebeplerinde aynı âyetle ilgili birbirinden farklı rivâyetler naklediliyorsa o ayet şaibelidir.

Açıklama:

Esbâbu’n-Nüzûl Kur'an' ı daha kolay anlamamızı sağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Nesh bulunduğunu ileri sürelerin savını güçlendirir?

Kıble yönünün değişmesi

Kur’ân ile Sünnet birbiriyle özdeş ve aynı seviyede olmaması

Ayetler hakkında farklı rivayetlerin olması

Kayıp bir sure olduğunun öne sürülmesi

Kur'an da çelişki olmaması

Açıklama:

Kıble yönünün Mescid-i Aksa' dan Mescid-i Haram' a değişmesi Neshin olduğunu savunların tezini güçlendirir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Kur’ân kıssalarının özelliklerinden birisi, tekrar edilmeleridir. Tekrar esnasında farklılıkların olması bize hangisini gösterir?

Kur’ân' da çelişkiler olduğunu

Kıssaların aslında gerçekleşmemiş olduğunu

Tekrar edilirken Nesh olduğu

Kur’ân, sıradan bir metin olmadığını

Yorumun Kur’ân' ı okuyanlara bırakıldığını

Açıklama:

Çünkü Kur’ân, sıradan bir metin değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Kur’ân' ın Muhammed’in kendi uydurduğu bir düzmece olduğu iftirası hangi suredeki ayet ile cevaplanmıştır?

Furkan

Bakara

Nur

Maide

Kehf

Açıklama:

“Hakikatı inkâr edenler dediler ki: ‘Şüphesiz ki bu (Kur’ân) Muhammed’in kendi uydurduğu bir düzmecedir! Bu konuda ona bir başka topluluk da yardım ediyor!’ Onlar ne büyük bir zulüm ve iftirada bulundular! Ve dediler ki: ‘Bunlar onun, evvelkilerin masallarından derleyip topladığı bir şeydir! Bunlar ona sabah akşam yazdırılıyor.’ Sen de ki: ‘Onu, göklerin ve yerin gizliliklerini bilen indirdi” (Furkân (25), 4-7).

Doğru Cevap: A

Soru 57

Kur’ân’da kronolojik bir anlatımla naklediliyor gibi görünen tek kıssa hangi peygamber ile ilgilidir?

Hz. Davut

Hz. İsa

Hz. Musa

Hz. İbrahim

Hz. Yusuf

Açıklama:

Kur’ân’da kronolojik bir anlatımla naklediliyor gibi görünen tek kıssa Hz. Yusuf hakkındadır.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Ashâbın israiliyâta baş vurduğu konulardandır?

İtikâdî konular

Hz. Peygamber tarafından izahı yapılan meseleler

İlgilenilmesinde hiçbir fayda mülahaza edilmeyen polemikler

Fıkhî hükümler

Güneş, yıldızlar, ay, kâinatın yaratılması

Açıklama:

İbn Haldun, ilk Müslümanların özellikle güneş, yıldızlar, ay, kâinatın yaratılması gibi kevniyât konularını Ehl-i kitap mensuplarına sorduğunu naklet- mektedir. Çünkü çölde yaşayanlar, bu tür konulara meraklıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 59

İsrâiliyât tefsîre çeşitli kanallardan girmiştir. Hangisi bunlardan birisi değildir?

Bazı hikâyecilerin halkı oyalamak, gündemde kalma ve dinleyicilerin beğenisini kazanmak için uydurdukları rivâyetler.

İslâm düşmanlarının, İslâm’ın ruhunu kirletmek için kasıtlı olarak uydurup ortaya attıkları rivâyetler.

Ehl-i kitap hanımlarıyla evlenme izninin doğurduğu mevcut ortamda yetişen yorumcular.

İsrâiliyâtın bir kısmı da bir şeyi izah etmek maksadıyla karışmıştır.

Zaten Kur’ân’daki pek çok âyetin (özellikle kıssaların) kaynağının da önceki kitaplar olması.

Açıklama:

Kur’ân’daki pek çok âyetin (özellikle kıssaların) kaynağının da önceki kitaplar değil ayetlerdir.

Doğru Cevap: E

Ünite 10

Soru 1

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Kur’an’ı anlama ve yorumlamada yeni yönelişlerin doğuşunu hazırlayan sebeplerden bahsedilmemektedir?

Müslüman entelektüellerin Batı dünyasındaki gelişmelerden etkilenmiş olmaları

Sünnet konusundaki menfi tasavvurların ortaya çıkması

Tevhit şuurundan uzaklaşma alametleri

Kur’an’ın bütüncül tarzda okunması gerekliliği

İçtihada dönülme çabaları

Açıklama:

Tevhit şuurundan uzaklaşma göstergeleri Kur’an’ı anlama ve yorumlamada yeni yönelişlerin doğuşuna sebep olduğu söylenemez.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Kur’ân vahyinin tarihsel olduğunu geçmişte ilk defa iddia eden fırkanın adı aşağıda verilen şıkların hangisinde yer almaktadır?

Berahime

Mutezile

Maturidi

Ahmedi

Farici

Açıklama:

Hz. Peygamber’in kendi kavminin dili ile gönderildiğini, dolayısıyla Kur’ân vahyinin tarihsel olduğunu geçmişte ilk defa iddia eden fırkanın Berâhime olduğu söylenir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Kur’an ayetlerinin tarihsel metinler olarak değerlendiren ilk sistematik çalışma ‘________________’ olarak bilinmektedir. Yandaki boşluğa gelmesi gereken eserin adı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer almaktadır?

Kur’an’ın gizemi

Kur’an ve hakikat

Kur’an’da hiciv sanatı

Kur’an ve tevhit inancı

Kur’an’da öyküleme sanatı

Açıklama:

Kur’ân âyetlerini tarihsel metinler olarak değerlendiren ilk sistematik çalışma ise, Kur’ân kıssalarının tarihsel veriler olduğunu, bu verilerin o dönem Araplarının bilgileri ya da dil üslupları çerçevesinde serdedilmiş bilgilerden meydana geldiğini savunan Halefullah’ın, “Kur’ân’da Öyküleme Sanatı” adlı eseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Kur’an’daki kelimelerin aslî manaları ile izafî manalarını ya da metindeki odak kavramını tespit etmek için müfessirler hangi yöntemi kullanıldığı söylenilebilir?

Göstergebilimsel

Tarihsel

Anlambilimsel

Biçimsel

Kültürel

Açıklama:

Semantik ilminin, kelimelerin anlamlarını tespit ederken kullandığı yöntemlerin önemli bir kısmı, adı konmaksızın tefsîr kaynaklarında da kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Kur’an’ı semiyotik bir bakış açısıyla incelemedeki asıl sorunun ne olduğu aşağıdaki seçeneklerin hangisinde açıkça belirtilmektedir?

Kur’an’ın anlaşılması zor bir üsluba sahip olması

Kur’an’ın çok derin manaları içinde taşıması

Kur’an’ın eda dili olması

Kur’an’ın tüm insanlığa mesaj veriyor olması

Kur’an’ın telakki dili olması

Açıklama:

Kur’ân’ın bir eda dili değil, bir telakkî dili olması da aslında böyle bir okumayı zora sok- maktadır; yani Kur’ân’da esas olan, metinde var olan manayı tespit etmektir. Beşerî metinlerde mütekellimin (konuşanın) konuştuğu kelam, en nihâyet muhatap tarafından bir anlama kavuşturuluyorsa anlamlıdır. Muhatabın anladığı, kimi zaman anlama sürecinde kişisel katkılarını devreye sokmasını da gerektirir. Oysa ilahî kelam, anlamlarını sürekli kontrol eden mucizevî bir dile sahiptir. Kur’ân, bi- zim kendisine sınırsız manalar yükleyebileceğimiz bir kelam değildir; aksine o, ısrarla kendi anlam dünyasını bize kabul ettirmek ister.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Kutsal kitap yorumlarında kullanılan hermenötik yönteminin asıl amacı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde açıkça söylenmektedir?

Metnin bütününü açıklamak

Metni diğer unsurlardan bağımsız ele almak

Metnin ne dediği değil, ne demek istediğini anlamak

Metindeki ana fikri yakalamak

Metin tarihsel süreç içerisinde incelemek

Açıklama:

Özellikle kutsal kitap yorumlarında kullanıldığı şekliyle teolojik hermenötik metnin ne dediğini değil, ne demek istediğini anlamaya, metindeki Tanrısal mesajı kavramaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Bütün modern İslam düşünürlerinin benimsediği ortak görüş aşağıdaki şıkların hangisinde açıkça dile getirilmiştir?

Eğitimin vazgeçilemez bir unsur oluşu

İslami yaşantının gittikçe zorlaşması

İslam dünyasının sorun üretmesi

İslam düşüncesinde yenilenmenin gerektiği

Ahlak ve edebin İslam için önem arz etmesi

Açıklama:

Neredeyse tüm modern İslam düşünürlerince islam düşüncesinde yenilenmenin zamanı geldiği ve gerekli olduğunu savunulmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Türkçe meal ve Türkçe tefsir çalışmalarının ne zaman hızlandığı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer aldığı söylenilebilir?

İttihatçı söylemin egemen olmasıyla

Tevhit inancının yaygınlaşmasıyla

Ehl-i sünnet harekatının derinleşmesiyle

İtikat şuurunun benimsenmesiyle

Şerri hükümlerin kabul edilmesiyle

Açıklama:

Türkiye’de özellikle İttihatçı söylemin egemen olmasından sonra Türkçe Kur’ân ve Türkçe tefsîr çalışmaları hız kazanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Kendinden sonraki tüm meal çalışmalarını etkileyen ve ‘Türkçe Kur’an’ ifadesine kati derecede karşı olan müfessirin kim olduğu aşağıdaki şıkların hangisinde yer almaktadır?

Fahri Edepli

Şerahattin Beyzan

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır

Ömer Rıza Doğrul

Hasan Basri Çantay

Açıklama:

Tefsîrinin mukaddimesinde verdiği bilgilerde Hamdi Yazır, bazı kendini bil- mezlerin, “Kur’ân’ın Türkçesi” demekle iktifa etmeyerek “Türkçe Kur’ân” dediğini; bunun çok büyük bir hata olduğunu dile getirir. Ona göre tercüme dahi iddialı bir sözdür; Kur’ân, asla bir başka dile tam olarak çevrilemez. Bu sebeple Elmalılı kendi çalışmasını, bir tefsîr ve meâl olarak harfiyyen değerlendirmiştir. Bu meâlde sıklıkla dönemin tedavüldeki yeni kelimeleri kullanıldığı gibi, öteden beri kullanılmakta olan ve aslı itibarıyla Arapça veya Farsça olan kelimelere de yer verilmiştir. Türkçe’de yapılan en özgün meâl çalışmalarının başında gelen bu eseri kaleme alan Yazır, kendinden sonraki bütün meâl çalışmalarını etkilemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Kur’ân’ın nüzûl sebeplerine göre tefsîr edilmesi yönteminde öncelikli olarak ne yapılması gerektiği verilen şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kur’an metinlerinin iç bağlamına yönelmek

Kur’an metinlerinde geçen sözcükleri tahlil etmek

Sûrelerin tarihsel ve mekânsal alt yapılarını tespit etmek

Ayetleri tarihsel bağlamda incelenmek

Ayetlerin izafi manalarının çıkarılması

Açıklama:

Kur’ân’ın nüzûl sebeplerine göre tefsîr edilmesi yöntemi, öncelikle sûrelerin tarihsel ve mekânsal alt yapılarını tespit etmeye çalışır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi bir dildeki kelimeleri ayrıntılı biçimde tahlil ederek anlamlarını ortaya koymaktır?

Semantik

Semiyotik

Ontolojik

Hermeneutik

Etimolojik

Açıklama:

Semantik kelimesi, kök itibarıyla Grekçe’den gelir. İlmî bir disiplin olarak semantik, bir dilin temelini oluşturan kelimeleri ayrıntılı bir şekilde tahlil ederek anlamlarını doğru bir şekilde ortaya koyma demektir. Semantikte dilsel olmayan unsurlar a anlamı tespitte önemlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Her türlü işaret sistemini ele alan ilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Etimoloji

Ontoloji

Semantik

Semiyoloji

Hermeneutik

Açıklama:

Semiyotik, canlı varlıkların birbirleri arasında bildirişim amacıyla kullandıkları her tür işaret sistemini ele alır. Semantik, kelimelerin anlamlarını tespit
eden ve bu anlamlardaki değişimleri inceleyen bir ilim dalı iken bu alanla
iç içe görünen semiyotik daha geniş bir sahayı ihata eder ve dilsel olsun ya da olmasın, tüm işaretlerin gösterilenleri üzerinde fikirler yürütür.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi semiyotik sürecin bir aşaması değildir?

Algı

Bilme

Açıklama

Anlam

Ses

Açıklama:

Semiyotik süreç, dört aşamadan oluşur; algı, bilme, anlam ve açıklama. Algı;
koklama, görme, işitme ve dokunma duyularına dayanan ve somut âlemde var
olan maddî bir şeyin duyu organlarımızla algılanmasını ifade eden duyusal düzeydir

Doğru Cevap: E

Soru 14

İslam dünyasındaki en önemli mesele olarak eğitimi gören ve Batı hermenötik geleneğinden etkilenen modernist İslam düşünürüdür?

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Ömer Rıza Doğrul

Fazlurrahman

Muhammed Arkoun

Hasan Hanefi

Açıklama:

Fazlurrahman, son dönemde Kur’ân’ı anlamaya yönelik çalışmalarda adını en
sık duyduğumuz isimlerdendir. Fazlurrahman’ın önerdiği Kur’ân’ı anlama yönteminin Batı hermenötik geleneğinden etkilendiği bariz bir biçimde görülse de Fazlurrahman’ın bütünüyle Batı düşüncesine bağlı bir tefsîr yöntemi uygulamaya çalıştığı söylenemez. Almış olduğu sıkı dinî eğitim ve eserlerinde yoğun bir şekilde kullandığı İslâm düşüncesinin klasik kaynakları, onun Müslüman dünya görüşüne bağlı kaldığını gösterir. Fazlurrahman’a göre İslâm dünyasındaki en ciddi mesele, eğitim meselesidir. Bu meselenin halli ise İslâm düşüncesindeki yenilenmeyle alakalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

İslam düşüncesinde tarihselciliği hakim kılmak için çalışmış Kur'an nasslarını yorumlayan Modernist İslam düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed Arkoun

Fazlurrahman

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Hasan Hanefi

Hasan Basri Çantay

Açıklama:

Her ne kadar özel bir metoda uyularak kurgulanmamış olsa da Arkoun’un Kur’ân nasslarını yorumlama çabasına giriş yaptığı kapı, tarih kapısıdır. Kendisini bir felsefeciden önce tarihçi sayması da bunu gösterir. Kur’ân nassına tarihçi gözüyle yaklaşması Arkoun’a göre son derece tabiîdir; çünkü kurucu metin olarak Kur’ân, daha sonraki hadiselerle -ki bunlar, kelamî ve ideolojik tartışmaların serapa her yanı doldurduğu hadiselerdir- önemli bir ilişki içerisindedir. Filozof bu ilişkileri inceleyecek değildir. İlk elde yapılması gereken şey, yığınla önümüze gelen tarihsel malzemenin bir tarihçi elinde -ama bu modern anlamıyla bir tarihçi- tasnifi ve değerlendirilmesidir. Bunun ardından devreye filozof girer ve yorum ondan sonra başlar. Arkoun’un yorum ahasındaki tek çabası, Arap-İslâm düşüncesine tarihselci bakış açısını egemen kılabilmektir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Kur'ana Batı metodolojilerini de kullanarak bir yorum teorisinin geliştirilmesi gerektiğini savunan Modernist İslam düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Hasan Hanefi

Muhammed Arkoun

Fazlurrahman

Ömer Rıza Doğrul

Açıklama:

Hasan Hanefi, geleneğin yorumlanmasının sadece kendi kaynaklarımızın ngördüğü metodolojilerle değil, aynı zamanda Batı kaynaklı yorum teorilerinden de yararlanmak suretiyle gerçekleştirilebileceğini düşünür. Neticede onlar da bir vahiy kaynağı ile tanışmışlardır ve problem, vahyi “yanlış” ya da “doğru yorumlama” problemidir. İşte bu noktada önemli olması gereken, bir “yorum teorisi” geliştirmektir

Doğru Cevap: B

Soru 17

Kur'an ile olgu arasında teşkil-teşekkül ilişkisi kuran Modernist İslam düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Hasan Hanefi

Muhammed Arkoun

Fazlurrahman

Hasan Basri Çantay

Açıklama:

Kur’ân hem tarihsel şartların oluşturduğu bir kültürel üründür, hem de kendisi
o dönemde yeni bir kültür üretmiştir. Ebu Zeyd’in Kur’ân’ı anlama konusunda
gündeme getirdiği en önemli iddialardan birisi Kur’ân ile olgu arasındaki bu ilişkiye dair açıklamalarıdır. Buna göre, bazen Kur’ân olguyu belirlediği gibi bazen de olgu Kur’ân’ı belirler. Dolayısıyla Kur’ân ile olgu arasında bir teşkil-teşekkül ilişkisi söz konusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 18

1930'lu yıllarda çalışmalarını gerçekleştirmiş ve meali Hak Dini Kur'an Dili Meali adıyla neşredilen alim aşağıdakilerden hangisidir?

Ömer Rıza Doğrul

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır

Hasan Basri Çantay

İsmail Cerrahoğlu

Abdullah Çekrâlevî

Açıklama:

Elmalılı Hamdi Yazır’ın 1930’lu yıllarda hazırlamış olduğu tefsîr çalışmasının meâl bölümü, Türkiye’deki mevcut meâllerin en önemlilerinden sayılır. Bu
meâlin günümüz Türkçesiyle birçok sadeleştirmesi yapılmıştır. Hamdi Yazır’ın
Kur’ân meâlini aslında iki bölümde mütalaa etmek gerekir. Bu bölümlerden ilkini, tefsîrinin sadece meâl kısmı oluştururken, ikincisini eserin tefsîr kısmında yer alan Kur’ân tercümeleri oluşturur. Hak Dini Kur’ân Dili Meâli şeklinde neşredilen bazı meâl çalışmalarında, eserin hem meâl kısmının hem de tefsîr kısmının kullanıldığı bilinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

İlk baskısı 1947 yılında Tanrı Buyruğu adıyla yayınlanan ve İslam hakkında genel bilgilerle tefsirden oluşan iki bölümlü eserin sahibi alim aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed Esed

Seyyid Kutub

Hasan Basri Çantay

Ömer Rıza Doğrul

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır

Açıklama:

İki ciltlik ilk baskısı 1947 yılında neşredilen Tanrı Buyruğu, temel olarak iki
bölümden meydana gelmiştir. İlk bölüme “birinci ayırım” diyen müellif, burada daha ziyade İslâm hakkında genel bilgiler vermiş ve bir anlamda tefsîr usûlü
diyebileceğimiz tarzda bir mukaddime yazmıştır. “İkinci ayırım” dediği bölüm
ise Hafız Osman hattıyla yazılmış Kur’ân metninin de bulunduğu meâl ve tefsîr
bölümüdür. Doğrul bu meâli, Doğu-Batı kaynaklarını ayırt etmeksizin taramak
suretiyle kırk yılda tamamladığını anlatır. Harfî tercüme yerine tefsîrî tercümeyi
esas alır ve gerçekten akıcı ve anlaşılır bir Türkçe kullanır. Sûreler hakkında kısa bilgiler verir. Âyetler arasındaki bütünlüğe azami gayret gösterir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Harfi tercümeye riayet edilerek hazırlanan ve 1953 yılında Kur'an-ı Hakim ve Meal-i Kerim adıyla yayınlanan açıklamalı Kur'an mealini hazırlayan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Hasan Basri Çantay

Ömer Rıza Doğrul

İsmail Cerrahoğlu’

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır

Seyyid Kutub

Açıklama:

İlk defa 1953 yılında üç cilt halinde basılan Kur’ân-ı Hakim ve Meâl-i Kerîm, açıklamalı bir Kur’ân meâlidir. Önsözde verilen bilgilerden anlaşıldığı kadarıyla meâlde mümkün olduğu kadar harfî tercümeye riâyet edilmiştir. Dolayısıyla fiillerin zamanlarında, kelimelerin Arap dilindeki asıl karşılıklarında herhangi bir tasarrufa gidilmemiştir. Çantay, Türkçe’de kendinden önce kaleme alınmış Kur’ân tercümeleri hakkında da mukaddimede bilgiler vermiş, onların eksik yönlerine işaret etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Kur’an’ı anlama ve yorumlamada yeni yönelişler dendiğinde hangi bölgelerde yeni gelişmeler olmamıştır?

Hindistan

Malezya

Endonezya

Mısır

Somali

Açıklama:

Kur’ân’ı anlama ve yorumlamada yeni yönelişler dendiğinde Hindistan, Malezya, Endonezya, Mısır, Fas, Suudi Arabistan ile Avrupa ve Amerika’da tanık olunan pek çok gelişmeden bahsetmek mümkün olmakla birlikte Somali'de böylesi yönelişlerden söz etmek mümkün değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Kur’an’ı anlama ve yorumlamada yeni yönelişlerin dikkat çekici bir özelliği ?

Öze dönüş Kur’an’a dönüş demektir.

Kur'an'ın kıraatinin tekrarı üzerinden öze dönüş mümkündür.

Geleneği ihya etmek ile öze dönüş mümkündür.

Kur'an'ın anlaşılması hadislerin anlaşılmasına bağlıdır.

Kur'an'ı anlamak için ilk dönem tefsirlerini bilmek gerekir.

Açıklama:

Öze dönüş Kur’an’a dönüş demektir. dolayısıyla Kur'an'ı anlamada yeni yönelişlerde öze dönüş söylemi ile Kur’an’a dönüşü savunulmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Kur’an’ı merkeze alan okumaların tabii bir neticesi nedir?

Kur'an kıraat biçimlerinde yeniliklerin ortaya çıkması

Geleneğin merkeze alınarak tefsir yapılması

Sünnet konusundaki menfi yaklaşımların ortaya çıkması.

Kur'an dilinin zamanlar üstü olması hakikatinin ortaya çıkması

Arapçanın üstün özelliklerinin ortaya çıkması

Açıklama:

Kur’ân’ı merkeze alan okumaların tabiî bir neticesi, Sünnet konusundaki
menfi yaklaşımların ortaya çıkmasıdır. Bu cümleden olmak üzere rivâyet
eksenli tefsîrler de modern dönemde sık sık eleştiriye tâbi tutulmuştur.
Meselâ isrâiliyat konusunda büyük bir hassasiyetin geliştiğini bu dönemde
görmekteyiz.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi tarihselcilerin dikkat çeken fikirlerinden biri değildir?

Kur’ân’ın ezelî kelam olduğu düşüncesi reddedilir.

Kur’ân’ın sabiteleri ve değişkenleri olduğu öne sürülür.

Kur'an'daki bazı mucizeler pozitivist bir yaklaşımla tabiî hadiseler olarak tefsîr edilir

Kur’ân’ın bütüncül bir tarzda okunması gerekir

Kur'an'ı anlamının yolu hadisleri anlamaktan geçmektedir.

Açıklama:

Modernist Kur'an yorumcuları olan tarihselcilere göre rivayet eksenli gitmek yani hadislere göre tefsir yapmak Kur'an'ı anlamayı güçleştirir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Tefsirindeki bazı yorumları tarihselci bakış açısının önemli argümanlarına benzeyen ama tarihselci söylem tarafından pek de bilinmeyen isim kimdir?

Süleyman b. Mukatil

Mücahid

Tavus b. Keysan

Ebu Mansur Maturidi

Ataullah İskenderi

Açıklama:

tarihselci söylem tarafından pek de bilinmeyen bir başka isim, h. 333 tarihinde vefat eden Maturidî’dir. Tefsîrindeki bazı yorumları tarihselci bakış açısının en önemli argümanlarından birine benzer. Malum olduğu üzere tarihselci düşünürler, Kur’ân kıssalarında önemli olanın lafızlar değil, manalar olduğunu; dolayısıyla manayı yansıttığı sürece lafızlarda birbirinden farklı ifadelerin kullanılabileceğini söylerler ki Neml sûresinin 7. âyetine Maturidî’nin getirdiği açıklamalar, hemen hemen aynıdır. Ancak Maturidî de bu ifadelerle, Kur’ân’ı tarihselci bir bakış açısıyla ele almak gerektiğini söylemiş değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Kur’an’ın mucizevi süpersentetik bir dil örgüsü olduğunu bu sebeple muhatabın Kur’an bütüncüllüğü içerisinde şık durmayan bir anlamı nasslara yükleyemeyeceğini ifade eden meşhur dilbilimci kimdir?

Kadı Abdulcabba

Vehb b. Münebbih

Ata b. Ebi Rebah

Zemahşeri

Abdulkahir el Cürcani

Açıklama:

Kur’ân, bizim kendisine sınırsız manalar yükleyebileceğimiz bir kelam değildir; aksine o, ısrarla kendi anlam dünyasını bize kabul ettirmek ister. Dokusuna uymayan her anlamı dışlar. Meşhur dilbilimci Abdulkahir el-Cürcânî nazım teorisinde, Kur’ân’ın mucizevî, süpersentetik bir dil örgüsü olduğunu, bu sebeple muhatabın, Kur’ân’ın bütüncüllüğü içerisinde şık durmayan bir anlamı nasslara yükleyemeyeceğini ifade etmek ister

Doğru Cevap: E

Soru 27

Son dönem de adı en sık duyulan batı hermenötik geleneğinden etkilendiği görülen modernist düşünür kimdir?…

Hasan Hanefi

Muhammed Arkoun

Fazlurrahman

İzzet Dervez

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Açıklama:

Fazlurrahman, son dönemde Kur’ân’ı anlamaya yönelik çalışmalarda adı en sık duyulan isimlerdendir. Fazlurrahman’ın önerdiği Kur’ân’ı anlama yönteminin Batı hermenötik geleneğinden etkilendiği bariz bir biçimde görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

"Kur’an yetkinliğini inmiş olduğu dilden alır". diyen modernist düşünür kimdir?

Fazlurrahman

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Muhammed Arkoun

Hasan Hanefi

Cabirî

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 29

"Hak Dini Kur'an Dili" adlı tefsir çalışması kime aittir?

Hasan Basri Çantay

Ömer Rıza Doğrul

Elmalılı Hamdi Yazır

Konyalı Vehbi Efendi

Ömer Nasuhi Bilmen

Açıklama:

Elmalılı Hamdi Yazır’ın 1930’lu yıllarda hazırlamış olduğu tefsîr çalışmasının adı Hak Dini Kur'an Dili'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Kur'an'ı anlamada yeni yönelişlerin doğmasına yol açan tarihi gelişmelerden biri değildir?

Öze dönüş söylemi ile Kur’ân’a dönüşün savunılması

Sünnet konusundaki menfi yaklaşımların ortaya çıkması

Batı dünyasındaki gelişmelerden etkilenilmiş olması

Kur’ân’ın parçacı okuyuşla okunması gerektiği iddiası

Kur’ân âyetleri arasında nesh bulunduğu yaklaşımı

Açıklama:

Modern okumalarda dikkat çeken bir yön, Kur’ân’ın bütüncül bir tarzda okunması gerektiği iddiasıdır. Parçacı okuyuşların klasik tefsîrlerin ana karakteri olduğunu düşünenler, bu tür bir okumanın, muhatap için asla bütüncül bir din anlayışı oluşturamayacağını iddia eder. Dolayısıyla doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Kıssalar çerçevesinde Kur'an ayetlerini tarihsel metinler olarak değerlendiren ilk sistematik çalışma hangisidir?

Kur'an'da Allah ve İnsan

İslam Düşüncesinde İman Kavramı

Tanrı Buyruğu

Hak Dini Kur'an Dili

Kur'an'da Öyküleme Sanatı

Açıklama:

Kıssalar çerçevesinde Kur’ân âyetlerini tarihsel metinler olarak değerlendiren ilk sistematik çalışma, Kur’ân kıssalarının tarihsel veriler olduğunu, bu verilerin o dönem Araplarının bilgileri ya da dil üslupları çerçevesinde serdedilmiş bilgilerden meydana geldiğini savunan Halefullah’ın, “Kur’ân’da Öyküleme Sanatı” adlı eseridir. Doğru Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi semiyotik sürecin aşamalarından değildir?

Karşılaşma

Algı

Bilme

Anlam

Açıklama

Açıklama:

Semiyotik süreç, dört aşamadan oluşur; algı, bilme, anlam ve açıklama. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Wilhelm Dilthey, anlama kavramını dile değil, doğrudan hayata dayandırır ve anlamayı, hayatın varoluşsal boyutuna çeker. İnsan hayatının eylem, jest, mimik ve eserler aracılığı ile kendisini açması, dil içinde kendisini ifade etmesi bu açıdan önem kazanır. Dilthey’in bu hermenötiğine ne denir?

Varoluşçu hermenötik

Yöntembilimsel hermenötik

Felsefi hermenötik

Eleştirel hermenötik

Nesnel yorumsal hermenötiği

Açıklama:

Wilhelm Dithey anlama kavramını dile değil, doğrudan hayata dayandırır ve anlamayı, hayatın varoluşsal boyutuna çeker. İnsan hayatının eylem, jest, mimik ve eserler aracılığı ile kendisini açması, dil içinde kendisini ifade etmesi bu açıdan önem kazanır. Dilthey’in bu hermenötiğine yöntembilimsel hermenötik denir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Hasan Hanefi'ye göre aşağıdaki Kur'an kategorilerinden hangisi bilimsel araştırmanın sınırları içerisinde yer almaz?

Cibril’den Peygamber’e, muayyen bir zaman diliminde aktarılan kelam

Kulakların dinlediği, dillerin okuduğu kelam

Levh-i Mahfuz’da yazılı olan kelam.

Her asırda yorumlanan ve tefsîre tâbi tutulan kelam

Daha üst düzeyde yorumlanan kelam.

Açıklama:

Hanefi’ye göre, Kur’ân metni yedi kategoriye sahiptir: 1. Kadim olan Allah kelamıdır ki künhüne vakıf olunması imkânsızdır. 2. Levh-i Mahfuz’da yazılı olan kelam. 3. Peygamber’e ulaştırılması için Cibril’e verilmiş olan kelam. 4. Cibril’den Peygamber’e, muayyen bir zaman diliminde aktarılan kelam. 5. Kulakların dinlediği, dillerin okuduğu kelamdır ki Peygamberce yanlış anlamalara karşı tashihi ya da yeni bir vahiy ile değiştirilmesi söz konusuydu. 6. Her asırda yorumlanan ve tefsîre tâbi tutulan kelam. 7. Daha üst düzeyde yorumlanan kelam.
Bu taksimin ilk üç düzeyi, yorum kabul etmeyen bir yapıdadır; çünkü bilimsel araştırmanın sınırları içerisinde yer almazlar. Dolayısıyla tarihselci bir bakış açısı ya da modern dilbilimsel veriler ile bu alana girmek mümkün değildir. O halde tefsîr çalışmaları, ancak kalan dört alanla ilgilenmelidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Kaynağı itibarıyla Kur’ân ilahî olsa da dünyaya indiği andan itibaren beşerileşmeye başlamıştır. Beşerileşen bir metin, beşer gelişimine paralel olarak değişime ve başkalaşıma uğrar. Hakikat olan bir anlam, zaman içerisinde mecaza dönüşebilir. Kur’ân da bu kurala uymak zorundadır. Kur’ân’ın tarihsel bir metne dönüştüğünü savunmak, onun kutsiyetine gölge düşürmez. Kur’ân, elbette ki inmiş olduğu toplumun dili ve kültürünü taşıyacak ve buna bağlı olarak tarihsel özelliğe sahip olacaktır görüşü aşağıdakilerden hangisine aittir?

Fazlurrahman

Muhammed Arkoun

Hasan Hanefi

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Elmalılı Hamdi Yazır

Açıklama:

Ebu Zeyd'e göre kaynağı itibarıyla Kur’ân ilahî olsa da dünyaya indiği andan itibaren beşerileşmeye başlamıştır. Beşerileşen bir metin, beşer gelişimine paralel olarak değişime ve başkalaşıma uğrar. Hakikat olan bir anlam, zaman içerisinde mecaza dönüşebilir. Kur’ân da bu kurala uymak zorundadır. Kur’ân’ın tarihsel bir metne dönüştüğünü savunmak, onun kutsiyetine gölge düşürmez. Kur’ân, elbette ki inmiş olduğu toplumun dili ve kültürünü taşıyacak ve buna bağlı olarak tarihsel özelliğe sahip olacaktır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi mealci söylemlerin toplumda kabul görmesine yol açan sebeplerden biri değildir?

İslam dünyasının Kur'an'a yabancılaşması

Siyasi ve mezhebi kaygıların dinin önüne geçmesi

Geleneksel anlayışların fazladan güç kazanması

Taklitçiliğin müslüman toplumları etkilemesi

Kur'an'ı anlamada Arap dilinin Arapça bilmeyenler için problem oluşturması

Açıklama:

Kur’ân’ı anlama ve yorumlamada ortaya çıkan yeni yönelişleri oluşturan şartlar, meâlcilik hareketini de etkilemiştir. İslâm dünyasının Kur’ân’a yabancılaşması, geleneksel anlayışların Kur’ân’ın zengin anlam dünyasına ulaşılmasına engel olmaya başlaması, siyasî ve mezhebî kaygıların dinin önüne geçmesi, taklitçiliğin Müslüman toplumları ciddi anlamda etkilemesi ve Kur’ân’la ilişki kurmada Arap dilinin Arapça bilmeyen kitleler açısından bir problem olarak öne çıkması, meâlci söylemlerin toplumda kabul görmesine yol açmıştır. Ancak bu sebepler arasında gelenekçi anlayışların fazladan güç kazanması sebebiyle mealci söylemlerin onlara karşı durmak için tezahür etmesi diye bir durum söz konusu değildir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdaki eserleden hangisi Türkiye'deki mealci kesimi derinden etkileyen bir çalışma değildir?

Fi Zilâli’l- Kur’ân

Yoldaki İşaretler

Te îmu’l-Kur’ân

Kur'an'da Dört Terim

Hayat Kitabı Kur'an

Açıklama:

1970’li yıllarda Seyyid Kutub’un Türkçe’ye tercüme edilen Fi Zilâli’l- Kur’ân adlı tefsîri ile Yoldaki İşaretler adındaki kitabı, daha sonra neşredilen Mevdûdî’nin Te îmu’l-Kur’ân’ı ile Kur’ân’da Dört Terim’i ve usûl sahasında İsmail Cerrahoğlu’nun Tefsîr Usûlü, Türkiye’deki meâlci kesimi derinden etkilemiştir. Meâlcilik hareketinin ilk temsilcileri üzerinde tabir caizse bir heyecan dalgası uyandıran bu eserler, “Kur’ân çalışmaları” adı verilen toplu okumaların yapılmasına da yol açmıştır. (Soyalan, 1999). Özellikle entelektüel yönleri güçlü, sosyal bilimlerde başarılı, ancak Arabî ilimlerde zayıf olan genç bir kuşak, bu eserlerin basımından sonra doğrudan Kur’ân ile ilgilenmeye başlamıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Kur'an Mesajı isimli meal-tefsir eserinin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed Esed

Mustafa İslamoğlu

İhsan Eliaçık

Muhammed İzzet Derveze

Hasan Basri Çantay

Açıklama:

Meâl-tefsîrler sahasında Türkiye’de neşredilmiş en önemli eserler; Muhammed Esed’in Kur’ân Mesajı adındaki çalışması ile Mustafa İslâmoğlu’nun Hayat Kitabı Kur’ân’ı ve İhsan Eliaçık’ın Yaşayan Kur’ân’ıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağdakilerden hangisi Kur'an'ı nuzûl sırasına göre yorumlamış olan bir müfessirdir?

Muhammed Esed

Muhammed İzzet Derveze

İhsan Eliaçık

Hasan Basri Çantay

Mustafa İslamoğlu

Açıklama:

Kur’ân’ı nüzûl sırasına göre yorumlayan tefsîrlerin en önemlilerinden ilki Muhammed İzzet Derveze’nin et-Tefsîru’l-Hadîs’idir. Türkçe’ye de tercüme edilen bu tefsirin müellifi ile aynı dönemde yaşayan Abdülkadir el-Furâtî’nin kaleme aldığı el-Beyânü’l-Meânî adındaki tefsîr de ikinci sırada yer alır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Kur’ân’ı anlama ve yorumlamada yeni yönelişlerin doğuşunu hazırlayan sebeplere ilişkin aşağıdaki neden-sonuç ilişkilerinden hangisi doğrudur?

Kur’ân âyetleri arasında nesh bulunmadığı söyleminin benimsenmesi - Olguların Kur’ân’ı biçimlendirdiği görüşünü savunmanın kolaylaşması

Kur’ân’a, yani öze dönüş söylemi - Kur’ân’ı anlamanın, remizlere veya sembollere bağlı olduğunun düşünülmesi

Kur’ân’ın ezelî kelam olduğu düşüncesinin yerine tarihselci bir bakış açısıyla Kur’ân’ın yorumlanması - Kur’ân’ın sabiteleri ve değişkenleri olduğunun öne sürülmesi

Kur’ân’ın parçacı bir tarzda okunması gerektiği iddiası - Bu tür bir okumanın, muhatap için daha anlaşılır bir din anlayışı oluşturacağını iddiası

Mezheplerin ve icmaın bağlayıcılığının öne çıkarılması - Böyle bir durumun, özgür düşünceyi destekleyeceği görüşünün hasıl olması

Açıklama:

Modern okumaların ilk döneminde, Kur’ân âyetleri arasında nesh bulunmadığı söylenmekteydi; ancak son dönemde Kur’ân âyetleri arasında da neshin vuku bulduğu şeklinde bir yaklaşım kabul görmektedir. Çünkü neshin söz konusu olması durumunda olguların Kur’ân’ı biçimlendirdiği görüşünü savunmak daha kolay olacaktır.
Kur’ân’ı anlama ve yorumlamada öze dönüş söylemi ile Kur’ân’a dönüşü savunanlara göre, Kur’ân’ın manaları, haricî bir beyana ihtiyaç duymayacak kadar açıktır. Kur’ân’ı anlamak, ne fukahanın ileri sürdüğü gibi bir kurallar bütününe ne de seçkin bir gruptan başka kimsenin bilmediği iddia edilen birtakım remizlere veya sembollere bağlıdır.
Modern okumaların diğer bir yönü, Kur’ân’ın bütüncül bir tarzda okunması gerektiği iddiasıdır. Parçacı okuyuşların klasik tefsîrlerin ana karakteri olduğunu düşünenler, bu tür bir okumanın, muhatap için asla bütüncül bir din anlayışı oluşturamayacağını iddia eder.
Bu dönemde bidatçiliğe, mezhepçiliğe ve taklitçiliğe karşı sert eleştiriler yapılmış, mezheplerin ve icmaın bağlayıcılığına karşı çıkılmış; icmaın pratikte gerçekleşmesinin mümkün olamayacağı iddia edilmiştir. Çünkü böyle bir durum, özgür düşünceyi yok edecektir. O halde yeniden içtihada dönülmelidir; ancak bu dönem düşünürlerinin kastettiği içtihat, geçmişin bağlayıcı içtihatlarından kurtulmayı da öngörmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Tarihselcilik (historicism), insanı ve toplumu anlamak için mutlak surette tarihsel koşullara gidilmesi gerektiğini, tarihin dışına çıkarak insan tabiatını anlamanın imkânsız olduğunu savunur.
Tarihte varlığın metafizik boyutu ele alınmaktadır.
Tarihselciliğin görevi, sadece gerçeğin anlaşılabilmesi için diye tarihte gerçeğin oluşma koşullarını göstermektir.

Tarihselcilik ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-II

I-III

Açıklama:

Tarihselcilik (historicism), insanı ve toplumu anlamak için mutlak surette tarihsel koşullara gidilmesi gerektiğini, tarihin dışına çıkarak insan tabiatını anlamanın imkânsız olduğunu savunur. Zaten tarihin dışına çıkabilmek varoluşsal olarak mümkün değildir. Buna göre, tarihte varlığın metafizik bir boyutu yoktur; çünkü metafizik boyut, tarihin konusu değildir. Dolayısıyla her mesele, kendi özel dünyasında ve tikelliğinde ele alınmalı ve hiçbir zaman bu özel durumlardan hareketle genellemelere gidilmemelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

İlmî bir disiplin olarak semantik, bir dilin temelini oluşturan kelimeleri ayrıntılı bir şekilde tahlil ederek anlamlarını doğru bir şekilde ortaya koyma demektir.
Semantikte dilsel olmayan unsurlar anlamı tespitte kapsam dışı bırakılır.
Semantik, bir kelimenin anlamını lügavî/etimolojik açıdan doğru bir şekilde tespit etmeye çalışır, bu kelimelerin kendi dönemi içerisinde geçirmiş olduğu anlam değişikliklerini inceler ve bunların tarihî süreç içerisinde kazandığı ya da kaybettiği anlamları araştırır.
Kelimelerin kendi dönemleri içerisindeki kullanımlarına artsüremli (diyakronik), gelişen tarihsel süreçteki kazanımlarına ya da kayıplarına eşsüremli (senkronik) incelemeyle incelemeyle ulaşılır.

Semantik (anlambilim) ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

I-III

II-III

I-IV

II-IV

III-IV

Açıklama:

Semantik kelimesi, kök itibarıyla Grekçe’den gelir. İlmî bir disiplin olarak semantik, bir dilin temelini oluşturan kelimeleri ayrıntılı bir şekilde tahlil ederek anlamlarını doğru bir şekilde ortaya koyma demektir. Semantikte dilsel olmayan unsurlar da anlamı tespitte önemlidir. Ancak bu durum, semantiğin özü itibarıyla dilbilimsel bir çaba oluşuna halel getirmez. Semantik, bir kelimenin anlamını öncelikle lügavî/etimolojik açıdan doğru bir şekilde tespit etmeye çalışır. Daha sonra bu kelimelerin kendi dönemi içerisinde geçirmiş olduğu anlam değişikliklerini inceler. Son aşamada ise kelimelerin tarihî süreç içerisinde kazandığı ya da kaybettiği anlamları araştırır. Kelimelerin kendi dönemleri içerisindeki kullanımlarına eşsüremli (senkronik) incelemeyle, gelişen tarihsel süreçteki kazanımlarına ya da kayıplarına artsüremli (diyakronik) incelemeyle ulaşılır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Canlı varlıkların birbirleri arasında bildirişim amacıyla kullandıkları her tür işaret sistemini ele alır.
Semiyotik, aynı zamanda kelimelerin anlamlarını tespit eder ve bu anlamlardaki değişimleri inceler.
Semiyotik, tüm gösterge türleriyle ilgilendiği için hem semantikten hem de hermenötikten (yorumbilimi) daha geneldir.

Semiyotik (Semiyoloji/Göstergebilim) ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

I-II

I-III

II-III

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Semantik, kelimelerin anlamlarını tespit eden ve bu anlamlardaki değişimleri inceleyen bir ilim dalı iken bu alanla iç içe görünen semiyotik daha geniş bir sahayı ihata eder ve dilsel olsun ya da olmasın, tüm işaretlerin gösterilenleri üzerinde fikirler yürütür.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Teolojik hermenötik - Hıristiyan ilahiyatında Kutsal Kitap’ın yorumlanması
Romantik hermenötik - Anlama kavramını dile değil, doğrudan hayata dayandıran yaklaşım
Yöntembilimsel hermenötik - Batı’daki aydınlanma düşüncesine karşı geliştirilen, bir ifadenin dil ile ilişkisini gramatik ya da psikolojik bir ilişki olarak tanımlayan yaklaşım
Felsefî hermenötik - Anlama, anlayan özne ile anlamaya konu olan nesne arasındaki diyalog olarak bakan yaklaşım

Yukarıdaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

I-II

II-III

I-IV

II-IV

III-IV

Açıklama:

Teolojik hermenötik - Hıristiyan ilahiyatında Kutsal Kitap’ın yorumlanması
Romantik hermenötik - Batı’daki aydınlanma düşüncesine karşı geliştirilen, bir ifadenin dil ile ilişkisini gramatik ya da psikolojik bir ilişki olarak tanımlayan yaklaşım
Yöntembilimsel hermenötik - Anlama kavramını dile değil, doğrudan hayata dayandıran yaklaşım
Felsefî hermenötik - Anlama, anlayan özne ile anlamaya konu olan nesne arasındaki diyalog olarak bakan yaklaşım

Doğru Cevap: C

Soru 45

Eserleri bütünüyle Batı hermenötik geleneğinin etkisindedir.
İslâm dünyasındaki en ciddi meseleyi eğitim olarak görür ve bu sorunun, İslâm düşüncesindeki yenilenmeyle çözülebileceğine inanır.
Kur’ân’ı çağın gereklerine uygun olarak anlaşılabilmesi için geleneksel bilginin doğru bir şekilde yorumlanması ve çağın problemlerine çözümler üretebilmesinin önemine vurgu yapar.

Yukarıdakilerden hangileri, Fazlurrahman ile ilgili doğru bilgiler arasında yer alır?

I-II

II-III

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Fazlurrahman’ın önerdiği Kur’ân’ı anlama yönteminin Batı hermenötik geleneğinden etkilendiği bariz bir biçimde görülse de Fazlurrahman’ın bütünüyle Batı düşüncesine bağlı bir tefsîr yöntemi uygulamaya çalıştığı söylenemez. Almış olduğu sıkı dinî eğitim ve eserlerinde yoğun bir şekilde kullandığı İslâm düşüncesinin klasik kaynakları, onun Müslüman dünya görüşüne bağlı kaldığını gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Kur’ân’ın nüzûl sebeplerine göre tefsîr edilmesi yöntemi, öncelikle sûrelerin tarihsel ve mekânsal alt yapılarını tespit etmeye çalışır.
Elde ettiği bütün tarihî verileri, bir de Kur’ân’ın âyet ve sûreler arası ilişki ağlarını gözden geçirip, her ifadeyi siyakını dikkate alarak yorumlar.
Nüzûl sıralamasına göre yazılan tefsirlerin sahipleri, tespit ettikleri arkaplanlara ve metin içi bağlamlara sadık kalarak Kur’ân’ın ilk dönemde ifade ettiği manaları yakalamayı amaçlar.

Kur’ân’ın nüzûl sırasına göre tefsîr edilmesine ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri kesin doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-II

II-III

Açıklama:

Nüzûl sıralamasına göre yazılan tefsirlerin sahipleri, tespit ettikleri arkaplanlara ve metin içi bağlamlara sadık kalarak Kur’ân’ın ilk dönemde ifade ettiği manaları yakalamayı amaçlasa da bu noktada durmaz ve elde edilen mananın güncel bir değerlendirmesini yapmak için bugüne de yönelirler.

Doğru Cevap: D

Soru 47

"Tefsîr Usûlü" adlı eser, aşağıdaki isimlerden hangisine aittir?

Ömer Rıza Doğrul

Hasan Basri Çantay

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır

İsmail Cerrahoğlu

Seyyid Kutub

Açıklama:

Ömer Rıza Doğrul - "Tanrı Buyruğu"
Hasan Basri Çantay - "Kur’ân-ı Hakîm ve Meâl-i Kerîm"
Seyyid Kutub - "Fi Zilâli’l- Kur’ân" ile "Yoldaki İşaretler"
İsmail Cerrahoğlu - "Tefsîr Usûlü"
Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır - Hak Dini Kur’ân Dili Meâli

Doğru Cevap: D

Soru 48

Muhammed Esed, kaleme aldığı "Kur’ân Mesajı"ını, Kur’ân ve hadis ile sınırlandırma hususunda hangi düşünceden etkilenmiştir?

Batı düşüncesi

Selefî düşünce

İslâm kültürü

Hint düşünce ekolü

Pakistan düşünce ekolü

Açıklama:

Esed’in Kur’ân Mesajı, Kur’ân’ı muasır dünyaya anlaşılır bir dille sunmak amacıyla kaleme alınmıştır. Esed, rasyonel bakışta Batı düşüncesinden, metot ve düşüncesini Kur’ân ve hadis ile sınırlandırma hususunda selefî düşünceden, âyetleri mecazî yoruma tâbi tutmada İslâm kültüründen, sembolik yaklaşımlarda ise kısmen Batı ve Hint-Pakistan alt kıtası düşünce ekollerinden etkilenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Rasyonalist meâl anlayışına göre melekleri, insanları iyiliğe sevk eden melekelere, şeytanı ise insanı kötülüğe sevk eden vasıtalara, bazı cennet nimetlerini ise mecazî manalara hamletmiştir.
Meâlde mümkün olduğu kadar harfî tercümeye riâyet edilmiştir.
Türkçe’de kendinden önce kaleme alınmış meâllerin, gelişen zamanla birlikte yeni ihtiyaçları karşılamadığından hareketle bir meâl yazmaya koyulmuştur.

Yukarıdaki bilgilerden hangileri, Ömer Rıza Doğrul'un "Tanrı Buyruğu" ile ilgilidir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-II

II-III

Açıklama:

II ve III, Hasan Basri Çantay'ın kaleme aldığı "Kur’ân-ı Hakîm ve Meâl-i Kerîm" ile ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Kur’ân’da Öyküleme Sanatı isimli eserinde ayetleri tarihsel metinler olarak ilk kez değerlendiren ve bu verilerin o dönem Arap kültürüyle değerlendirilmesi gerektiğini savunan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Halefullah

Muhammed Arkoun

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Ömer Rıza Doğrul

Muhammed İzzet Derveze

Açıklama:

Kıssalar çerçevesinde Kur’ân âyetlerini tarihsel metinler olarak değerlendiren ilk sistematik çalışma ise, Kur’ân kıssalarının tarihsel veriler olduğunu, bu verilerin o dönem Araplarının bilgileri ya da dil üslupları çerçevesinde serdedilmiş bilgilerden meydana geldiğini savunan Halefullah’ın, “Kur’ân’da Öyküleme Sanatı” adlı eseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Bir dili oluşturan kelimelerin derinlemesine tahlil edilmesi ve anlamlarının ortaya konulmasını hedefleyen yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Ontoloji

Semantik

Göstergebilim

Hermeneutik

Tarihselcilik

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 52

Canlıların birbirleriyle iletişim maksadıyla kullandıkları her türlü işareti konu alan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Etimoloji

Ontoloji

Semiyoloji

Tarihselcilik

Hermeneutik

Açıklama:

Semiyotik, canlı varlıkların birbirleri arasında bildirişim amacıyla kullandıkları her tür işaret sistemini ele alır. Semantik, kelimelerin anlamlarını tespit eden ve bu anlamlardaki değişimleri inceleyen bir ilim dalı iken bu alanla iç içe görünen semiyotik daha geniş bir sahayı ihata eder ve dilsel olsun ya da olmasın, tüm işaretlerin gösterilenleri üzerinde fikirler yürütür.

Doğru Cevap: C

Soru 53

İzah etmek, tercüme etmek gibi anlamlara gelen ve adını bir Antik Yunan tanrısından alan yöntem bilim aşağıdakilerden hangisidir?

Semiyoloji

Etimoloji

Ontoloji

Hermeneutik

Atlasoloji

Açıklama:

Hermeneutik kelimesinin kökeni, Yunan düşüncesine dayanır. Yunan mitolojisinde tanrıların mesajlarını insanlara Hermes iletir, ilettiği bu mesajlara kendi yorumunu da katardı. Bu sebeple yorumbilimi anlamındaki hermenötiğin, köken itibarıyla bu kelimeden geldiği kabul edilir. Temeli itibarıyla hermenötiğin “söylemek”, “izah etmek” ve “tercüme etmek” anlamlarından oluşan üç manası vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

İslam dünyasındaki en ciddi meselenin eğitim olduğunu ileri süren ve çalışmalarında Hermeneutik'ten etkilenen fakat İslam kaynaklarından da kopmamış düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hasan Hanefi

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Ömer Rıza Doğrul

Muhammed İzzet Derveze

Fazlurrahman

Açıklama:

Fazlurrahman, son dönemde Kur’ân’ı anlamaya yönelik çalışmalarda adını en sık duyduğumuz isimlerdendir. Fazlurrahman’ın önerdiği Kur’ân’ı anlama yönteminin Batı hermenötik geleneğinden etkilendiği bariz bir biçimde görülse de Fazlurrahman’ın bütünüyle Batı düşüncesine bağlı bir tefsîr yöntemi uygulamaya çalıştığı söylenemez. Almış olduğu sıkı dinî eğitim ve eserlerinde yoğun bir
şekilde kullandığı İslâm düşüncesinin klasik kaynakları, onun Müslüman dünya görüşüne bağlı kaldığını gösterir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Hadislerle birlikte Kur'an'ın tarihsel bir yaklaşımla tasnif edilip sonrasında bir düşünür gözüyle değerlendirilmesi gerektiğini ileri süren ve Arap-İslam düşüncesine tarihselci bakış açısını kazandırmayı hedefleyen düşünür aşağıdakilerden hangidisir?

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Ömer Rıza Doğrul

Muhammed Arkoun

Hasan Hanefi

Fazlurrahman

Açıklama:

Her ne kadar özel bir metoda uyularak kurgulanmamış olsa da Arkoun’un Kur’ân nasslarını yorumlama çabasına giriş yaptığı kapı, tarih kapısıdır. Kendisini bir felsefeciden önce tarihçi sayması da bunu gösterir. Kur’ân nassına tarihçi gözüyle yaklaşması Arkoun’a göre son derece tabiîdir; çünkü kurucu metin olarak Kur’ân, daha sonraki hadiselerle -ki bunlar, kelamî ve ideolojik tartışmaların serapa her yanı doldurduğu hadiselerdir- önemli bir ilişki içerisindedir. Filozof bu ilişkileri inceleyecek değildir. İlk elde yapılması gereken şey, yığınla önümüze gelen tarihsel malzemenin bir tarihçi elinde -ama bu modern anlamıyla bir tarihçi- tasnifi ve değerlendirilmesidir. Bunun ardından devreye filozof girer ve yorum ondan sonra başlar. Arkoun’un yorum sahasındaki tek çabası, Arap-İslâm düşüncesine tarihselci bakış açısını egemen kılabilmektir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Kur'an'ı anlamak adına bir yorum teorisi geliştirilmesi gerektiğini ileri süren ve İslam dünyasında öne çıkartılması gerekenin olgusal tefsir olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Hasan Hanefi

Muhammed Arkoun

Ömer Rıza Doğrul

Hasan Basri Çantay

Muhammed Esed

Açıklama:

Hasan Hanefi, geleneğin yorumlanmasının sadece kendi kaynaklarımızın öngördüğü metodolojilerle değil, aynı zamanda Batı kaynaklı yorum teorilerinden de yararlanmak suretiyle gerçekleştirilebileceğini düşünür. Neticede onlar da bir vahiy kaynağı ile tanışmışlardır ve problem, vahyi “yanlış” ya da “doğru yorumlama” problemidir. İşte bu noktada önemli olması gereken, bir “yorum teorisi” geliştirmektir. Hasan Hanefi’ye göre, bugün İslâm dünyasında öne çıkartılması gereken tefsîr “vakiî/olgusal tefsîr” olmalıdır. Vakiî tefsîr, asla literal (sadece lafzın sınırları
içerisinde hareket eden) bir tefsîr değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Kur'an ile olgu arasında karşılıklı bir ilişki kuran ve indiği andan itibaren Kur'an'ı beşerileşen bir metin olarak gören düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed Arkoun

Hasan Hanefi

Hasan Basri Çantay

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Muhammed İzzet Derveze

Açıklama:

Ebu Zeyd’e göre Kur’ân, yetkinliğini inmiş olduğu dilden alır. Bununla birlikte Kur’ân bir dil olmayıp, dil içinde bir “söz”dür. Bu sebeple, dil, değişmeye direnen bir yapıda olsa da söz hem değişen hem de değiştiren bir enstrümandır. Yani Kur’ân hem tarihsel şartların oluşturduğu bir kültürel üründür, hem de kendisi o dönemde yeni bir kültür üretmiştir. Ebu Zeyd’in Kur’ân’ı anlama konusunda
gündeme getirdiği en önemli iddialardan birisi Kur’ân ile olgu arasındaki bu ilişkiye dair açıklamalarıdır. Buna göre, bazen Kur’ân olguyu belirlediği gibi bazen de olgu Kur’ân’ı belirler. Ebu Zeyd’e göre kaynağı itibarıyla Kur’ân ilahî olsa da dünyaya indiği andan itibaren beşerileşmeye başlamıştır. Beşerileşen bir metin, beşer gelişimine paralel olarak değişime ve başkalaşıma uğrar.

Doğru Cevap: D

Soru 58

1930'lu yıllarda kaleme aldığı Hak Dini Kur’ân Dili Meâli isimli çalışmasıyla kendisinden sonraki bütün meal çalışmalarını etkilemiş mealci aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed Esed

Hasan Basri Çantay

Hasan Hanefi

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Açıklama:

Elmalılı Hamdi Yazır’ın 1930’lu yıllarda hazırlamış olduğu tefsîr çalışmasının meâl bölümü, Türkiye’deki mevcut meâllerin en önemlilerinden sayılır. Bu meâlin günümüz Türkçesiyle birçok sadeleştirmesi yapılmıştır. Hamdi Yazır’ın Kur’ân meâlini aslında iki bölümde mütalaa etmek gerekir. Bu bölümlerden ilkini, tefsîrinin sadece meâl kısmı oluştururken, ikincisini eserin tefsîr kısmında yer
alan Kur’ân tercümeleri oluşturur. Hak Dini Kur’ân Dili Meâli şeklinde neşredilen bazı meâl çalışmalarında, eserin hem meâl kısmının hem de tefsîr kısmının kullanıldığı bilinmektedir. Türkçe’de yapılan en özgün meâl çalışmalarının başında gelen bu eseri kaleme alan Yazır, kendinden sonraki bütün meâl çalışmalarını etkilemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

1947 yılında yayaınlanan Birinci ve İkinci ayırım olmak üzere iki bölümden oluşan Tanrı Buyruğu isimli mealin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Nasr Hamid Ebu Zeyd

Ömer Rıza Doğrul

Hasan Basri Çantay

Muhammed İzzet Derveze

Muhammed Esed

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Tefsir Tarihi ve Usulü - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler