Hadis Tarihi ve Usulü - İlahiyat | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Başında senedi zikredilmeyen hadislere ….………....Hadis denir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?

Mevzu

Mevkuf

Muallâk

Maktû

Meşhur

Açıklama:

Hadis ilminde, başında senedi yani isnad zinciri zikredilmeyen hadislere Muallâk Hadis denir. Muallâk kelimesinin anlamı, yere veya sağlam bir zemine dayanmayan, boşlukta, havada asılı duran demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi İslam Dini’ni konu edinen Şer’î ilimlerden biri değildir?

Tefsir

Hadis

Fıkıh

Kelam

İslam Tarihi

Açıklama:

İslâm Dini’ni konu edinen Naklî/ Şer’î İlimler, Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelam, Tasavvuf’tur. Bu ilimler İslam Dini’nin temel iki kaynağı olan Kur’an ve Hz. Peygamber’in sünnetine yani uygulamalarına dayanırlar. Dolayısıyla bu ilimler, İslam Dini’nin ilkeleri doğrultusunda oluşmuş, Müslümanlar tarafından geliştirilmiş, İslam Dini’ne içeriden bakan ilimlerdir. İslam Tarihi, İslam Mezhepleri Tarihi ve İslamî İlimler Tarihi ise İslam Dinini konu edinmeleri bakımından ilk bakışta İslamî İlimler içinde yer alıyor gibi görünseler de aslında Tarih Bilimi’nin alt dalıdırlar

Doğru Cevap: E

Soru 3

Din bazı alanlarda düzenleme getirmemiş, o alanlardaki düzenlemeyi insanlara bırakmıştır. Bu alan fıkıhta….………kavramıyla ifade edilir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?

Sünnet

Farz

Vacip

Mübah

Mekruh

Açıklama:

Din bazı alanlarda düzenleme getirmemiş, o alanlardaki düzenlemeyi insanlara bırakmıştır. Bu alan fıkıhta mübah kavramıyla ifade edilir. Mübah alanı dine ters düşmeme şartıyla insan aklı, bilgisi ve uzlaşısıyla düzenlenir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Peygamberimizi konu edinen diğer ilimler aşağıdaki şıkların hangisinde doğru verilmiştir?

Meğâzî, ta‘dîl, Mecrûh, Şemâil

Meğâzî, Siyer, Şemâil, Delâil

Meğâzî, Şemâil, Rivâyet, Delâil

Meğâzî, Delâil, Fezâil, Mecrûh

Meğâzî, Fezâil, Delâl, Ta’dîl

Açıklama:

Meğâzî, Arapça savaş anlamına gelen (ğ-z-v) kökünden türemiş bir kelimedir. İslam tarihinin erken dönemlerinde oluşmuş bir ilim dalıdır. Siyer, Peygamberimizin sadece savaşlarıyla değil, hayatının bütün yönleriyle ilgilenir. Şemâil, Peygamberimizin fiziksel özellikleriyle yani dış görünüşüyle ve ahlâkî vasıflarıyla ilgilenir, o konudaki verileri, bilgileri toplar ve değerlendirir. Delâil, Peygamberimizin mucizelerini konu edinir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi hadisler arasındaki ihtilâfın giderilmesinde kullanılan dört temel yöntemden biri değildir?

İhtilâfü’l-hadîs

Cem‘ ve te’lîf

Nesh

Tercih

Tevakkuf

Açıklama:

Hadiste nesh konusu muhaddisler tarafından müstakil kitapların yazıldığı çok önemli bir konudur. Bu nedenle hadis ilminin alt dalı sayılabilir. Fakat İhtilâfü’l-hadîs ilmi içinde değerlendirilmesi daha doğrudur.Burdan da anlaşıldığı gibi İhtilâfü’l-hadîs bir ilim dalıdır, yöntem değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdaki hadis ilimlerinden hangisi farklıdır?

İhtilâfü’l-hadîs

Müşkilü’l-hadîs

Muhtelifü’l-Hadîs

Muhtelefü’l-hadîs

İlelü’l-Hadîs

Açıklama:

İhtilâfü’l-hadîs, sağlam bir hadisin yine sağlam bir hadise zıt düşmesi veya öyle görünmesi ya da algılanmasıdır. İhtilâfü’l-Hadîs İlmi bu tür zıt görünen hadisleri konu edinip bunları değerlendiren ve zıtlığı çözmeye çalışan ilim dalıdır. Bu ilme lâm harfinin fetha veya kesre okunmasıyla Muhtelefü’l-hadîs veya Muhtelifü’l-Hadîs, Müşkilü’l-hadîs de denir.Dolayısıyla İlelü’l-Hadîs farklıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Hadis Usûlü alanında günümüze ulaşmış olan en eski eser aşağıdakilerden hangisidir?

el-Cezâirî’nin Tevcîhü’n-nazar ilâ usûli’l-eser

İbnü’s-Salâh’ın Ulûmü’l-hadîs

Hatîb el-Bağdâdî’nin el-Kifâye fî ilmi’r-rivâye

Şafiî‘nin er-Risâle

Râmhürmüzî’nin el-Muhaddisü’l-fâsıl

Açıklama:

Hadis Usûlü alanında günümüze ulaşmış olan en eski eser İmam Şafiî‘nin (ö.204/819) er-Risâle isimli eseridir. Bu eser aynı zamanda ilk Fıkıh Usulü kitapları arasında zikredilir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

“Dirâyet” kelimesiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hz. Peygamber’in savaşlarını konu edinir.

Hadis öğrenme, nakletme, derleme ve hadisleri içeren kitaplar telif etmedir.

Hadislerin senet ve metinleri ile ilgili her türlü birikimi, yeteneği ve faaliyeti kapsar.

Hz. Peygamber’in sadece savaşlarıyla değil, hayatının bütün yönleriyle ilgilenir.

Peygamberimizin fiziksel özellikleriyle yani dış görünüşüyle ve ahlâkî vasıflarıyla ilgilenir.

Açıklama:

Hadis İlmi ve hadisle ilgili faaliyetler rivâyet ve dirâyet olmak üzere ikiye ayrılır. Rivayet daha çok hadis öğrenme, nakletme, derleme, hadisleri içeren kitaplar telif etme gibi faaliyetlerini kapsar. Dirâyet ise, hadislerin senet ve metinleri ile ilgili her türlü birikimi, yeteneği ve faaliyeti kapsar.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Sünnet terimi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Devamlı ve sürekli davranışları ifade eder.

Ara sıra yapılan bilinçsiz davranışları da kapsar.

Hz. Peygamber’in yolu ve hayat tarzıdır.

Âdet niteliği kazanmış davranışları ifade eder.

Yaptırım gücü ve bağlayıcılığı kişilere ve ortama göre değişebilir.

Açıklama:

Sünnet kelimesi ara sıra ve gelişigüzel yapılan şeyleri değil, âdet niteliğinde, devamlı ve sürekli, aynı zamanda bilinçli davranışları ifade eder. Dolayısıyla arasıra yapılan ve bilinçsiz davranışlar sünnet anlamının dışında kalır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Hadisler arasındaki çelişkiyi giderme yöntemlerine hangi sıralamaya göre başvurulacağı âlimler arasında önemli bir tartışma konusudur. Hadisçilerin başvurduğu sıralama Aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru verilmiştir.?

Cem’, nesh, tercih, tevakkuf

Cem’, tercih, nesh, tevakkuf

Nesh, tercih, cem’, terk

Tercih, cem’, nesh, tevakkuf

Cem’, nesh, tercih, terk

Açıklama:

Hadisler arasındaki çelişkiyi giderme yöntemlerine hangi sıralamaya göre başvurulacağı âlimler arasında önemli bir tartışma konusudur. Hadisçiler: Cem’, nesh, tercih, tevakkuf, İslâm âlimlerinin çoğunluğu: Cem’, tercih, nesh, tevakkuf, Hanefîler: Nesh, tercih, cem’, terk şeklinde bir sıralama dâhilinde çelişkinin giderilmesi gerektiğini savunurlar

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdaki Hadis tenkitçiliği işlemlerinden hangisi ‘farklı kanalların karşılaştırılıp değerlendirilmesi’ anlamına gelir?

Muâraza

Rıhle

Murâkabe

Müşâhade

Muhâkeme

Açıklama:

Hadis tenkitçiliğinin en temel yöntemi hadislerin bütün farklı rivayet kanallarının ve zincirlerinin araştırılması, bir araya toplanması, kar şılaştırılması ve bir bütün olarak değerlendirilmesi esasına dayanır. Bu işlemler hadis ilminde, hadisin farklı kanallarının toplanması anlamına gelen cem‘u’t-turuk ve bu farklı kanalların karşılaştırılıp değerlendirilmesi anlamına gelen muâraza kavramıyla ifade edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi İslamî İlimler içinde yer almaz?

Tefsir

Hadis

Fıkıh

Kelam

İslam Tarihi

Açıklama:

İslam Tarihi, İslam Mezhepleri Tarihi ve İslamî İlimler Tarihi ise İslam Dinini konu edinmeleri bakımından ilk bakışta İslamî İlimler içinde yer alıyor gibi görünseler de aslında Tarih Bilimi’nin alt dalıdırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Peygamberimizin savaşlarını konu edinen ve İslam tarihinin erken dönemlerinde oluşmuş ilimin adı nedir?

Meğâzî

Siyer

Şemâil

Delâil

Huccetü’l-İslâm

Açıklama:

Meğâzî: Bu isim Arapça savaş anlamına gelen (ğ-z-v) kökünden türemiş bir kelimedir. İslam tarihinin erken dönemlerinde oluşmuş bir ilim dalıdır. Peygamberimizin savaşlarını konu edinir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Türkçe yazılan ilk Hadis Tarihi kitabı hangi yılda yayınlanmıştır?

1524

1624

1724

1824

1924

Açıklama:

Türkçe yazılan ilk Hadis Tarihi kitabı, İstanbul’da 1924 de yayınlanmıştır. Hadis Tarihi isimli bu ilk kitap, o günlerde adı Dârülfünun olan İstanbul Üniversitesi’nin İlahiyat Şubesi hocalarından, İzmirli İsmail Hakkı tarafından ders kitabı olarak okutmak üzere yazılmış ve Talebe Cemiyeti tarafından yayınlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Hadis râvîleri hakkında, hadis rivayetine ehil olup olmadıklarını belirlemeye yönelik gerekli her türlü bilgiyi derlemek, korumak ve değerlendirmek amacıyla ortaya çıkan ilim hangisidir?

İlelü’l-Hadîs

Ma‘lûl Hadis

Ricâl

Ulûmü’l-hadîs

Râvî

Açıklama:

Ricâl ilmi, hadis râvîleri hakkında, hadis rivayetine ehil olup olmadıklarını belirlemeye yönelik gerekli her türlü bilgiyi derlemek, korumak ve değerlendirmek amacıyla ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Hadis İlmi günümüzde hangi ilim grubunun alt dalıdır?

Şer’î İlimler

Naklî İlimler

Fıkıh

İslamî İlimler

Tefsir

Açıklama:

Hadis İlmi, geçmişte Şer’î İlimler veya Naklî İlimler diye isimlendirilen, günümüzde ise İslamî İlimler denilen ilim grubunun bir alt dalıdır. Fıkıh ve Tefsir ise İslâm Dini’ni konu edinen Naklî/Şer’î İlimlerden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

İslamî İlimler ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

İslam Dini’ne dışarıdan bakarlar.

Ne olması gerektiğiyle ilgilenmezler.

Normatiftirler

İslam Dini’ni tarafsız olarak incelerler.

Bağlayıcı niteliğe sahip değillerdir.

Açıklama:

İslamî İlimler, İslam Dini’ne içeriden bakarlar, sadece ne olduğu ile değil, ne olması gerektiği ile de ilgilenirler. Kural koyucudurlar, yani normatiftirler ve bağlayıcı niteliktedirler. İslam Dini’ini tarafsız olarak incelemezler.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Sünnet ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

Sözlükteki anlamlarından biri “yol” dur.

Ara sıra yapılan davranışları niteler.

Bilinçsiz davranışları kapsar.

Gelişigüzel davranışlar anlamındadır.

Gelip geçici davranışlar anlamına gelmektedir.

Açıklama:

Sünnetin sözlükteki anlamları yol, hayat tarzı, gelenek, adet, çığır, hal, tavır, karakteri uygulama, kanun ve kuraldır. Sünnet, ara sıra yapılan gelişigüzel davranışları değil, adet niteliğinde, devamlı ve sürekli, aynı zamanda bilinçli davranışları ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Hz. Peygamber’in insanları kötülüklerden temizlemeye ilişkin görevi hangisidir?

Tebliğ

Beyân

Sünnet

Tebyîn

Tezkiye

Açıklama:

Hz. Peygamber’e Allah tarafından verilen üç görev; tebliğ/ beyân, tebyîn ve tezkiyedir. Tebliğ, Allah’tan aldığı vahyi eksiksiz olarak insanlara bildirmektir. Beyân/Tebvîn Peygamber’in kendisine indirilen kitabı, ümmetine açıklaması, onları ihtilaf ettikleir konularda aydınlatmasıdır. Tezkiye insanları kötü huylardan, kötülüklerden temizlemesi, ınları manevi yönden arındırmasıdır. Sünnet ise Hz. Peygamber’in sözleri, davranışları ve onaylarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Hz. Peygamber’in sünnetinin ilkelerine, ruhuna, özüne, mantığına ters düşen uygulamalara ne ad verilir?

bid‘at

maktû‘ hadis

mevkuf hadis

ehâdîs

ismet

Açıklama:

İsmet, Peygamberlerin sahip olması gereken beş özellikten biridir ve peygamberler bu özellikleri sayesinde,görevleri ile ilgili hata yapmaktan Allah tarafından korunur. Hadis âlimleri Hz Peygamber’in sünnetini kayda geçirirken, mevkuf hadis denilen sahâbenin söz ve uygulamaları ile maktû‘ hadis denilen tâbiûn âlimlerinin söz ve uygulamalarını da hadis kitaplarına almışlardır. Ehâdîs, hadis kelimesinin çoğuludur. Bid‘at ise Peygamber’in sünnetinin ilkelerine, ruhuna, özüne, mantığına ters düşen uygulamalardır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Fıkıhta müstahab ve mendub anlamına gelen, yapmakta zorunlu olmadığımız ama teşvik edilen, sevap kazandıran gönüllü güzel davranışlara ne ad verilir?

İsnâd

Sünnet

Muallâk Hadis

sahâbî

mütûn

Açıklama:

Fıkıhta müstahab ve mendub anlamına gelen, yapmakta zorunlu olmadığımız ama teşvik edilen, sevap kazandıran gönüllü güzel davranışlar “sünnet” olarak adlandırılır. “İsnad” dendiğinde, hadislerin başındaki râvî silsilesini gösteren isimlerden oluşan râvîler zinciri anlaşılır. Hadis ilminde, başında senedi yani isnad zinciri zikredilmeyen hadislere “Muallâk Hadis” denir. Hz. Peygamberi Müslüman olarak görüp o imanla ölenlere “sahâbi” denir. “Mütûn” isnad zincirinin peşinden gelen Hz. Peygamber’in sözleri ve davranışlarını ifade eden metin kısımlarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

“Buharî diyor ki: Bize Müsedded söyledi. Müsedded de bize Yahyâ söyledi dedi. Yahyâ Şu‘be’den, Şu‘be Katâde’den, Katâde Enes’ten (Allah ondan razı olsun) naklettiler. Enes, Hz. Peygamber’in (Allah’ın salât ve selamı üzerine olsun) şöyle buyurduğunu nakletti.” Şeklindeki hadis’in Araça’sındaki İsnâdın sıralanışı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

Buhârî ← Müsedded ← Yahyâ ← Şu‘be ← Katâde ← Enes ← Hz.Peygamber.

Hz.Peygamber ← Müsedded ← Yahyâ ← Şu‘be ← Katâde ← Enes ← Buhârî

Müsedded ← Hz.Peygamber ← Yahyâ ← Şu‘be ← Katâde ← Enes ← Buhârî

Katâde ← Hz.Peygamber ← Yahyâ ← Şu‘be ← Müsedded ← Enes ← Buhârî

Yahyâ ← Hz.Peygamber ← Katâde ← Şu‘be ← Müsedded ← Enes ← Buhârî

Açıklama:

Bu hadis’in Araça’sındaki İsnâdın sıralanışı şu şekildedir: Buhârî ← Müsedded ← Yahyâ ← Şu‘be ← Katâde ← Enes ← Hz.Peygamber.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Hangisi hadis ilimlerinde daha ileri düzeyleri ifade etmek için kullanılan unvanlardan biridir?

Meğâzî

Tâlib

Siyer

Şemâil

Huccetü’l-İslâm

Açıklama:

Huccetü’l-İslâm, hadis ilimlerinde daha ileri düzeyleri ifade etmek için kullanılan unvanlardan biridir. Hadis ilminde yolun başında olanlara “Tâlib” denir. Meğâzî, İslam tarihinin erken dönemlerinde oluşmuş bir ilim dalıdır.Siyer, bugünkü biyografi bilim dalına tekabül eder. Şemâil,Peygamberimizin fiziksel özellikleriyle yani dış görünüşüyle ve ahlâkî vasıflarıyla ilgili bilgi toplar.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıda verilenlerden hangisi Meyâncî’nin Müteahhirûn Döneminde yazılan hadis usûlü kitaplarından biridir?

el-Muhaddisü’l-fâsıl beyne’r-râvî ve’l-vâî

Ma‘rifetü ulûmi’l-hadîs

el-Kifâye fî ilmi’r-rivâye

Mâ lâ yese‘u’l-muhaddise cehlüh

Ulûmü’l-hadîs

Açıklama:

Meyâncî’nin Müteahhirûn Döneminde yazılan hadis usûlü kitabı, “Mâ lâ yese‘u’l-muhaddise cehlüh” dür. “el-Muhaddisü’l-fâsıl beyne’r-râvî ve’l-vâî” isimli eser, er-Râmhürmüzî’ye aittir. “Ma‘rifetü ulûmi’l-hadîs”, Hâkim’e aittir. “el-Kifâye fî ilmi’r-rivâye” yi Hatîb el-Bağdâdî kaleme almıştır. “Ulûmü’l-hadîs” in yazarı İbnü’s-Salâh’tır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi İslami İlimlerle kavramıyla örtüşür?

Doğa Bilimlerinin devamı niteliğindedir.

Nesnel bir yaklaşım sergilenir

Olgular alanı ile ilgilidir

Değerler alanı ile ilgilidir

İnsan Bilimlerinin bir alt koldur

Açıklama:

İslami İlimler olgular alanıyla değil, değerler alanıyla, yani ne olduğuyla değil, ne olası gerektiği ile ilgilenir. Bu ilimler ele aldıkları olguları sadece olgu olmaları açısından değil, İslami değerle ilişkileri açısından inceler.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Tefsir

Tezkiye

Hadis

Fıkıh

Tasavvuf

Hangisi İslam Dinini konu edinen Nakli/Şer’i İlimlerindendi?

Yalnız I

I ve II

I,II ve IV

I, III,IV,V

Hepsi

Açıklama:

İslam Dinini konu edinen Nakli/Şer’i İlimler, Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelam ve Tasavvuf ’tur. Tezkiye Peygamber’in insanların kötü huylardan, günahlardan, kötülüklerden temizlenmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Hadis İlmindeki anlamı ele alındığında aşağıdakilerden hangisi sünnet kavramıyla örnek olabilir?

Allah’ın varlığına ve birliğine inanmak

Hz. Peygamber’in doymadan yemekten kalkması

Abdest alırken yüz yıkamak

Beş vakit namaz kılmak

Harama bakmamak

Açıklama:

Halis ilmine göre sünnet Hz. Peygamberin sözleri, davranışları ve onaylarıdır. Yani onun yolu, hayat tarzı, sürekli ve devamlı davranışlarıdır. Diğer seçenekler farzları oluşturur.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Hz. Peygamberin Allah’tan aldığı vahyi eksiksiz bir şekilde insanlara bildirmesine ne ad verilir?

Beyan

Tebyin

Tezkiye

Tebliğ

İsmet

Açıklama:

Peygamber’in kendisine indirilen kitabı açıklamasına Beyan veya Tebyin denir. Tezkiye Peygamber’in insanların kötü huylardan, günahlardan, kötülüklerden temizlenmesidir İsmet Peygamber’in görevleri ile ilgili hata yapmasından Allah tarafından korunmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

İbnu Ömer anlatıyor ;”Hz. Peygamber buyurdular ki: Namazın ilk vaktinde Allah’ın rızası vardır. Son vaktinde de affı vardır.”
Yukarıdaki ifade aşağıdaki kavramlardan hangisine örnek olabilir?

Hadis

Farz

Mübah

Mekruh

Helal

Açıklama:

Hadis “Peygamber şöyle söyledi, şöyle yaptı veya falan kişinin davranışını onayladı” gibi sözlü ifadeler ve haberlere, bunların yazıya dökülmüş haline denir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Sağlam bir zemine dayalı olmayan hadislere ne ad verilir?

İsnad

Sened

Toplama

Muallak

Metin

Açıklama:

Hadis ilminde başında senedi isnad zinciri olmayan hadislere Muallak Hadis denir. Muallak kelimesi yere veya sağlam bir zemine dayanmayan, boşlukta, havada asılı duran demektir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi sahabi kavramına örnek olabilir?

İlk ezanı okuyan Bilal

Hacı Bektaşi Veli

Peygamberin karısı Hatice

Son Halife Abdülmecit

Mevlana

Yalnız I

I ve III

I,III ve V

I, II, V

Hepsi

Açıklama:

Hz. Peygamberi Müslüman olarak görüp o imanla ölenlere sahabi denir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Yorumlama

Öğrenme

Derleme

Derin anlayış

Nakletme

Hadis ilmi ve hadisler ilgili faaliyetlerden olan rivayet hangilerini kapsar?

I ve III

I,II ve III

I, II, III, IV

II, III, IV, V

II, III ve V

Açıklama:

Hadislerin anlamı ve yorumları ile ilgili her türlü birikim ve derin anlayışa sahip olma dirayet faaliyetini kapsar.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Hadis ilminde az kullanıldığı, yaygın olmadığı ya da manası kapalı olduğu için anlaşılması zor olan kelimeler ve bunları konu eden ilim dalına ne ad verilir?

İlelü’l Hadis İlmi

Rical İlmi

İhtilafü’l Hadis İlmi

Esbabü Virudi’l-Hadis İlmi

Garibü’l-Hadis İlmi

Açıklama:

Hadis metinlerindeki anlaşılması güç veya az kullanılan yani garîb lafızların açıklandığı alt disiplin "Garîbu'l-hadis" olarak isimlendirilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi İslami İlimler ile ilgili doğru bir bilgi değildir?

İslam Dini’nin temel iki kaynağı olan Kur’an ve Hz. Peygamber’in sünnetine dayanırlar.

İslam Dini’ni dışarıdan ve tarafsız olarak incelerler.

İslam Dini’nin ilkeleri doğrultusunda oluşmuş, Müslümanlar tarafından geliştirilmişlerdir.

Müslümanlar’ın dînî açıdan sorumluluklarını ortaya koyarlar.

Müslümanların anlam dünyalarını, değer yargılarını, hayat anlayışlarını biçimlendirirler.

Açıklama:

İslami ilimler İslam Dini’nin temel iki kaynağı olan Kur’an ve Hz. Peygamber’in sünnetine yani uygulamalarına dayanırlar. Dolayısıyla bu ilimler, İslam Dini’nin ilkeleri doğrultusunda oluşmuş, Müslümanlar tarafından geliştirilmiş, İslam Dini’ne içeriden bakan ilimlerdir. İslamî İlimler, İslam Dini’ni dışarıdan ve tarafsız olarak incelemezler. Müslümanlar’ın dînî açıdan sorumluluklarını ortaya koyan, kural koyucu (normatif) ve bağlayıcı nitelikte ilim dallarıdır. Müslümanların anlam dünyalarını, değer yargılarını, hayat anlayışlarını biçimlendirirler.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Peygamberlere verilen İsmet sıfatı aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

Görevleri ile ilgili hata yapmaktan, Allah tarafından korunmuş olmaları

Vahiy yoluyla buyruklar almaları

Her birinin bizim gibi birer insan olması

Söz ve davranışlarının tamamen kendi iradesine dayalı olması

Manevi yönden arınmış toplumlara önderlik etmeleri

Açıklama:

Peygamberler ma’sûm’dur. Yani görevleri ile ilgili hata yapmaktan, Allah tarafından korunmuşlardır. Peygamberlerin bu özelliğine İsmet denir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi Müslümanların, Hz. Peygambere karşı sorumluluklarını ifade eden ayetlerden biridir?

Nahl, 16/44

Âl-i Imrân, 3/31

Mâide, 5/92

Mâide, 5/67

Âli İmrân, 3/20

Açıklama:

Müslümanların Hz. Peygamber’e karşı sorumluluklarını ifade eden ayetlerden biri Âl-i Imrân, 3/31’dir. Diğer seçeneklerde verilen ayetler daha çok Peygamberin görevini ifade eden ayetlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi din dünya ayırımında, dinin alanının çok genişletilmesinin bir sonucudur?

Hayatı düzenleme özelliğini yitirmesi

Hayatın merkezinden kenara itilmesi

Bireysel bir tatmin aracına dönüşmesi

Dinin dünyevîleşmesi

Hayatın dine indirgenmesi

Açıklama:

Din dünya ayırımında sınırların nereden çizileceği meselesi de problemlidir. Dinin sınırlarını kenara itilmesine, hayatı düzenleme özelliğini yitirmesine, bireysel bir tatmin aracı haline dönüşmesine yol açabilir. Dinin alanının çok genişletilmesi ise hayatı dine indirgemek gibi bir sonuç doğurabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Hz. Peygamber’in sünnetlerinin yaptırım gücü ve bağlayıcılığı, aşağıda verilenlerden hangisinin konusudur?

Tefsir

Tezkiye

Fıkıh

Kelam

Takrir

Açıklama:

Hz. Peygamber’in sünnetlerinin yaptırım gücü ve bağlayıcılığı kişilere ve ortama göre değişebilir. Örneğin Peygamberimizin devlet başkanı olarak yaptıkları herkesi değil sadece idarecileri bağlar. Savaş halinde, barış durumunun sünnetleri uygulanmaz. Sünnetlerin bağlayıcılığı konusunu belirlemek fıkıh ilminin alanına girer.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Hz. Peygamberi gören sahâbenin onun hakkındaki ifadeleri ve anlatımlarını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sünnet

Fıkıh

Tebliğ

Hadis

Haber

Açıklama:

Hz. Peygamberi gören sahâbenin onun hakkındaki ifadeleri ve anlatımlarıdır veya bunların yazıya geçirilmiş haline hadis denir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

İslam dinini konu edinen Naklî/Şer’î ilimler hangisidir?

Tefsir, Hadis, Tasavvuf, Fıkıh, Kelam

Hadis, Tefsir, Fıkıh, Mevkuf

Fıkıh, Tasavvuf, Kelam, Sünnet

Kelam, Tefsir, Fıkıh, Tebliğ

Tasavvuf, Kelam, Tezkiye

Açıklama:

İslâm Dini’ni konu edinen Naklî/Şer’î İlimler, Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelam,Tasavvuf’tur.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Ara sıra ve gelişigüzel yapılan şeylere değil, adet niteliğinde, devamlı ve sürekli, aynı zamanda bilinçli davranışları ifade eder, tanımı hangi kavrama aittir?

Tasavvuf

Sünnet

Hadis

Süre

Tefsir

Açıklama:

Sünnet kelimesi Ara sıra ve gelişigüzel yapılan şeylere değil, âdet niteliğinde, devamlı ve sürekli, aynı zamanda bilinçli davranışları ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Kavli Sünnet

Fiili Sünnet

Takriri Sünnet

Yukarıdaki Sünnetlerden hangileri Hz.Peygamber’den gelmektedir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

Yalnız III

I, II, III

Açıklama:

Sünnet, Hz. Peygamber’den gelmesi bakımından üçe ayrılır. Kavli Sünnet, Fiili Sünnet, Takriri Sünnet.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Kavli Sünnet Nedir?

Hz. Peygamber’in filleri ve davranışları

Hz. Peygamber’in sözleri

Sahabe tarafından söylenen sözler

Hz. Peygamber’in yasakları

Kur’an’daki süreler

Açıklama:

Kavli Sünnet Hz. Peygamber’in Sözleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Hz. Peygamber’in Kur’an’ın bildirdiğine göre temel görevlerinden değildir?

Tebliğ

Beyan

Eser

Tebyin

Tezkiye

Açıklama:

Kur’an’ın bildirdiğine göre Hz. Peygamber’in Temel Görevleri; Tebliğ, Beyan/Tebyin, Tezkiye ’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Hadis ilminde, başında senedi yani İsnat zinciri zikredilmeyen hadislere ne denir?

Vech

Tarik

Ehadis

Muallak Hadis

İlmü’l-hadis

Açıklama:

Hadis ilminde, başında senedi yani İsnat zinciri zikredilmeyen hadislere Muallak Hadis denir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Hadis ilmi ile ilgilenenler tarihte değişik unvanlarla anılmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu unvanlardan değildir?

Hafız

Şeyhu’l- İslam

Huccetü’l-İslam

Muhaddis

Siyer

Açıklama:

Siyer, Meğazi ilmi gelişerek kapsamı genişlemiş ve bu adı almıştır. Bugünkü biyografi bilim dalına tekabül eder.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Mütekaddimun Dönemi Hadis Usulü Kitaplarındandır ?

el-Kifaye fi ilmi’r-rivaye

Takyidi’s sema

Ma la yese’u’l-muhaddise cehlüh

Ulumu’l-Hadis’i

Takrib

Açıklama:

Hatîb el-Bağdâdî diye tanınan büyük hadis âlimi Ebû Bekir Ahmed b.Ali el-Hatîb el-Bağdâdî’nin (ö.463/1071) el-Kifâye fî ilmi’r-rivâye isimlieseri Müyekaddimun dönemi kitabıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi günümüze ulaşan İlel Kitaplarından biri değildir?

İlelü’l-Hadis

Et-Tarih ve’l İlel

el-İlel ve ma’rifetü’r-rical

Nakdü’r-rical

el-İlelü’s-sağır

Açıklama:

Nakdü’r-rical kitabı İlel değil Rical kitabıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi İslam Dinini konu edinen Nakli ilimlerden değildir?

Tefsir

Hadis

Fıkıh

Kelam

Şer

Açıklama:

İslâm Dinini konu edinen Naklî/Şer’i İlimler, Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelam, Tasavvuf ’tur.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Hz. Peygamberin sözleri, davranışları ve onaylarına yani onun yolu ve hayat tarzı, sürekli ve devamlı davranışlarına ne ad verilir?

Tebliğ

Beyan

Tezkiye

Sünnet

Hadis

Açıklama:

Sünnet ’in anlamı, Hz. Peygamberin sözleri, davranışları ve onaylarıdır. Yani onun yolu ve hayat tarzı, sürekli ve devamlı davranışlarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 51

İnsanların kötü huylardan, günahlardan, kötülüklerden temizlenmesi, arındırılmasına ne denir?

Tezkiye

İsmet

Tebliğ

Kavli Sünnet

Ahbar

Açıklama:

İnsanların kötü huylardan, günahlardan, kötülüklerden temizlenmesi, arındırılmasına Tezkiye denir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Arapça tahdîs mastarının ismi olup sözlük anlamı; “haber verme”, “anlatılan, haber verilen husus”, “haber” ve “söz” anlamına gelen kelimedir?

Sahabe

Hadis

Eser

İsnâd

Senet

Açıklama:

Hadis ilminde, Hz. Peygamber’den gelen haber/haberler anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Hadis öğrenen öğrencilere, hadis ilminde yolun başında olanlara ne denir?

Hafız

Talip

Muhaddis

İmam

Şeyhu’l-İslâm

Açıklama:

Talep eden isteyen anlamındadır Hadis öğrenen öğrencilere, hadis ilminde yolun başında olanlara Talip denir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Meğâzî

Siyer

Şemail

Delâil

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri Peygamberimizi konu edinen ilimlerdendir?

I ve II

I ve III

II ve III

Sadece II

Hepsi

Açıklama:

Peygamberimizi konu edinen ilimler Meğâzî, Siyer, Şemail ve Delâildir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Türkçe yazılan ilk Hadis Tarihi kitabı ne zaman yayınlanmıştır?

1921

1922

1923

1924

1925

Açıklama:

Türkçe yazılan ilk Hadis Tarihi kitabı, İstanbul’da 1924 de yayınlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

el-Muhaddisü’l-fâsıl beyne’r-râvî ve’l-vâî

Ma‘rifetü ulûmi’l-hadîs

el-Kifâye fî ilmi’r-rivâye

Yukarıdakilerden hangisi /hangileri Mütekaddimûn Dönemi Hadis Usûlü Kitaplarındandır?

Sadece I

Sadece II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Üçü de Mütekaddimûn Dönemi Hadis Usûlü Kitaplarındandır.

Doğru Cevap: E

Soru 57

el-İlmâ‘ ilâ ma‘rifeti usûli’r-rivâye ve takyîdi’ssemâ

Mâ lâ yese‘u’l-muhaddise cehlüh

Ulûmü’l-hadîs

Yukarıdakilerden hangisi /hangileri Müteahhirûn Dönemi Hadis Usûlü Kitaplarındandır?

I,II ve III

I ve II

I ve III

Sadece III

Sadece II

Açıklama:

Üçü de Müteahhirûn Dönemi Hadis Usûlü Kitaplarındandır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Arapça ’da yok etmek, ortadan kaldırmak, nakletmek anlamlarına gelen kelimedir?

Cem

Telif

Nesh

Tevakkuf

Muâraza

Açıklama:

Nesh Arapça ‘da yok etmek, ortadan kaldırmak, nakletmek anlamlarına gelir. İslâmî ilimlerde nesh’in tanımı: “Şer’î bir hükmün daha sonra gelen şer’î bir delille kaldırılması” şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Sünnet, Hz. Peygamber’den gelmesi bakımından farklı isimlerle adlandırılır. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi “Hz. Peygamberin sözleri”ni ifade eder?

Kavlî Sünnet

Fiilî Sünnet

Takrîrî Sünnet

Hadis

Tezkiye

Açıklama:

Sünnet, Hz. Peygamber’den gelmesi bakımından üçe ayrılır
Kavlî Sünnet ( السنة القولية ): Hz. Peygamber’in sözleridir.
Fiilî Sünnet ( السنة الفعلية ): Hz. Peygamber’in filleri ve davranışlarıdır.
Takrîrî Sünnet ( السنة التقريرية ): Hz. Peygamber’in huzurunda veya bilgisi dâhilinde olmak şartıyla, sahâbe tarafından söylenen sözleri ve yapılan davranışları onaylaması veya karşı çıkmamasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Hz. peygamberin temel görevleri bir arada verilmiştir?

Tebliğ, Beyân

Tezkiye

Tebliğ, Beyân, Tezkiye

Tezkiye, Beyân

Beyân

Açıklama:

Hz. Peygamber’in temel görevleri şunlardır:
Tebliğ,
Beyân ve
Tezkiye.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi “Peygamber’den gelen haber/haberler” anlamına gelir?

Tebliğ

Beyân

Hadis

Tezkiye

Sünnet

Açıklama:

Hadis ( الحديث ) kelimesi, Arapça tahdîs ( التحديث ) mastarının ismi olup sözlük anlamı; “haber verme”, “anlatılan, haber verilen husus”, “haber” ve “söz” demektir. Çoğulu ehâdîs ( الاحاديث ) şeklindedir. Hadis ilminde, Hz. Peygamber’den gelen haber/haberler anlamına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Hadis ilmi ile ilgilenenler tarihte değişik ünvanlarla anılmışlardır. Hadis öğrenen öğrencilere, hadis ilminde yolun başında olanlara ne denir?

Huccetü’l-İslâm

Şeyhu’l-İslâm

İmâm

Hâfız

Tâlib

Açıklama:

Hadis ilmi ile ilgilenenler tarihte değişik unvanlarla anılmışlardır. Hadis öğrenen öğrencilere, hadis ilminde yolun başında olanlara Tâlib denir. Talep eden isteyen anlamındadır. Hadis âlimleri için genel olarak çoğunlukla Muhaddis veya Hâfız tabiri kullanılır. Hadis ilminde daha ileri düzeyleri ifade etmek için İmâm, Huccetü’l-İslâm, Şeyhu’l-İslâm, Emîrü’lmü’min’în fi’l-hadîs gibi unvanlar da kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Peygamberimizin fiziksel özellikleriyle yani dış görünüşüyle ve ahlâkî vasıflarıyla ilgilenen, o konudaki verileri, bilgileri toplayan ve değerlendiren ilim aşağıdakilerden hangisidir?

Delâil

Şemâil

Siyer

Meğâzî

Muhaddis

Açıklama:

Meğâzî, Şemâil, Siyer ve Delâil Hz. peygamberimizi konu edinen ilimlerlerdendir. Şemâil ( الشمائل ): Peygamberimizin fiziksel özellikleriyle yani dış görünüşüyle ve ahlâkî vasıflarıyla ilgilenir, o konudaki verileri, bilgileri toplar ve değerlendirir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Mütekaddimûn Dönemi Hadis Usûlü Kitaplarındandır?

Hatîb el-Bağdâdî

Kadı İyâd

Meyâncî

İbnü’s-Salâh

İbn Kesîr

Açıklama:

Hatîb el-Bağdâdî diye tanınan büyük hadis âlimi Ebû Bekir Ahmed b. Ali el-Hatîb el-Bağdâdî’nin (ö.463/1071) el-Kifâye fî ilmi’r-rivâye isimli eseri. İsminden anlaşılacağı üzere müellif bu kitabı rivayet ilimlerinde yeterli bir kitap ortaya koyma amacıyla yazmıştır. A seçeneğinde belirtilen Hatîb el-Bağdâdî Mütekaddimûn Dönemi Hadis Usûlü Kitaplarındandır. B, C, D şıklarında ki kitaplar Müteahhirûn Dönemi Hadis Usûlü Kitaplarındandır. E seçeneği çeldirici olarak konulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Hadislerdeki gizli ve fark edilmesi zor kusurlarla ilgilenen bunları bulmayı ve düzeltmeyi amaçlayan ilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Ricâl İlmi

İlelü’l-Hadîs İlmi

İhtil.fü’l-Hadîs İlmi

Esbabü Vürûdi’l-Hadîs İlmi

Ğarîbü’l-Hadîs İlmi

Açıklama:

İlel ( علل ), Arapça sebep, hastalık ve kusur anlamlarına gelen illet (علة) kelimesinin çoğuludur. Hadis ilminde illet, ilk bakışta sahih görünen hadislerde ancak derin bilgi ve tecrübe sahibi hadis uzmanlarının görebileceği gizli kusur anlamına gelir. Bu tür gizli kusur taşıyan hadislere Muallel veya Ma‘lûl Hadis denir. İlelü’l-Hadîs İlmi hadislerdeki bu tür gizli ve fark edilmesi zor kusurlarla ilgilenen bunları bulmayı ve düzeltmeyi amaçlayan bir ilim dalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Cem‘ ve te’lîf

Nesh

Tercih

Tevakkuf

Yukarıdakilerin hangisi yada hangileri Hadisler arasındaki ihtilâfın giderilmesinde kullanılan yöntemlerdendir?

Yalnız I

I - II

I - II - III

Yalnız II

I - II - III - IV

Açıklama:

Hadisler arasındaki ihtilâfın giderilmesinde dört temel yöntem vardır: Cem‘ ve te’lîf, Nesh, Tercih ve Tevakkuf’dur.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Bir hadisin değişik isnadlarla gelen farklı kanallarına ne ad verilir?

Metin

İsnâd

Tarîk

Muâraza

Rıhle

Açıklama:

Hadis İlminde bir hadisin farklı isnad zincirleriyle gelen her bir kanalına tarîk ( طريق ) veya vech ( الوجه ) de denir. Tarîk Arapçada yol demektir. Çoğulu turuk’dur.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Hadis Usulü kitabıdır?

Tahâvî, Müşkilü’l-âsârİsnâd

Tirmizî, el-İlelMuâraza

Suyûtî, Tedrîbü’r-râvî

Buhârî, el-Câmiu’s-sahîh

İbn Sa‘d, Tabakât

Açıklama:

Tedrîbü’r-râvî İbnü’s-Salâh’ın Ulûmü’l-hadîs’ine Dayanarak Yazılan bir kitaptır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Kur’an’ın bildirdiğine göre Hz. Peygamber’in kendisine indirilen kitabı, ümmetine açıklaması, onları ihtilaf ettikleri konularda aydınlatması görevi aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Tebliğ

Tezkiye

Kavlî Sünnet

Beyân/Tebyîn

Takrîrî Sünnet

Açıklama:

Beyân/Tebyîn: Peygamber’in kendisine indirilen kitabı, ümmetine açıklaması, onları ihtilaf ettikleri konularda aydınlatmasıdır. Bir âyet-i kerîmede Allah, Peygamberine şöyle demektedir: “Sana zikri (Kur’an’ı) insanlara, kendilerine indirileni açıklaman için indirdik.” (Nahl, 16/44. Ayrıca bkz. Nahl, 64.) Bu âyetlerde geçen açıklama görevi sadece sözlü açıklamaları değil; yaşayarak, örnek olarak, Kur’an hükümlerinin toplumda yaşanmasını sağlayarak açığa çıkmasını sağlamayı da kapsar. Çünkü b-y-n kökünün Arapça’daki temel anlamı açığa çıkmak veya çıkarmaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdaki ifadelerden hangisi “Muallâk Hadis” kavramını karşılamaktadır?

Başında isnad zinciri zikredilmeyen hadislerdir.

Dağın eteği, dayanak, delil, belge anlamlarına gelir.

Hz. Peygamberi Müslüman olarak görüp o imanla ölenlerdir.

Hz. Peygamber’in sözleri ve davranışlarını ifade eden hadislerdir.

Bir hadisin farklı isnad zincirleriyle gelen her bir kanalıdır.

Açıklama:

Herhangi bir hadisin ilk kaynağından hadis kitabı yazarına gelinceye kadar kimler tarafından nakledildiğini gösteren bu zincirler, hadisin dayanakları, doğruluğunun belgeleri niteliğindedir. Yani hadis havada ve boşlukta değil, bu zincirle ilk kaynağına, Hz. Peygamber’e bağlanmakta ve dayandırılmaktadır. Hadis ilminde, başında senedi yani isnad zinciri zikredilmeyen hadislere Muallâk Hadis denir. Muallâk kelimesinin anlamı, yere veya sağlam bir zemine dayanmayan, boşlukta, havada asılı duran demektir. Bu zincirler hadisin sağlam bir zemine dayandığının göstergesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Sözün sahibine ait olup olmadığını, yani uydurma olup olmadığını bilme imkânı verirler.

Hadisin geçirdiği tarihsel süreci yansıtırlar.

İlimler tasnifindeki yerini, yakın ilimlerle ilişkilerini ve farklılıklarını ortaya koyarlar.

Peygamberimizin fiziksel özellikleriyle yani dış görünüşüyle ve ahlâkî vasıflarıyla ilgilenir, o konudaki verileri, bilgileri toplar ve değerlendirirler.

Peygamberimizin mucizelerini konu edinen çalışmaları ortaya koyarlar.

Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri hadislerin başındaki senedlerin işlevlerindendir?

I ve III

I ve II

II ve IV

III ve IV

I, III ve V

Açıklama:

Senedi olmayan bir hadisin, sözün sahibine ait olup olmadığını, yani uydurma olup olmadığını bilme imkânı yoktur. Hadislerin başındaki senedler bu işlevleri yanında aynı zamanda hadisin geçirdiği tarihsel süreci de yansıtırlar. Hadislerin başına râvî zincirlerinin eklenmesi hadis âlimlerinin titizlikleri ve gayretleri sonucu gerçekleşmiştir. Bu Müslümanlara özgü bir uygulamadır. Çünkü böyle bir uygulamaya dünya tarihinde başka bir uygarlık ve toplumda rastlanmaz. Hadisçiler bunun farkındadırlar. Hadis kaynakları “İsnad bu ümmete özgüdür” ifadesini sıkça tekrar ederler. İsnâdın başka toplumlarda da kullanıldığı şeklindeki iddialar dayanaktan yoksundur ve örnek olarak gösterilen uygulamalar yaygın ve sistematik değil, münferid ve istisnâ kabilindendir. İsnâd sistemi, hadis nakleden, öğreten, hadis kitabı yazan kişilerin, bu hadisi kimden aldığını belirtmesi zorunluluğu üzerine kurulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Hadis öğrenme, nakletme, derleme, hadisleri içeren kitaplar telif etme gibi faaliyetleri kapsayan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Dirâyet

Râvî

Tarîk

Rivâyet

Vech

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 73

Günümüze ulaşan ilk Hadis Usûlü kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Ulûmü’lhadîs

el- Muhaddisü’l-fâsıl

Ma‘rifetü ulûmi’l-hadîs ve kemmiyyeti ecnâsihâ

Ma‘rifetü ulûmi’l-hadîs

el-Kifâye fî ilmi’r-rivâye

Açıklama:

Hadis âlimleri tarafından yazılan ilk müstakil Hadis Usûlü kitapları hicrî üçüncü asra aittir. Bunlardan Ali b. el-Medînî’nin (ö.234/848) Ulûmü’lhadîs’i ve Muhammed b. Abdullah b. Abdülhakem’in (ö.268/882) Ma‘rifetü ulûmi’l-hadîs ve kemmiyyeti ecnâsihâ isimli eserleri günümüze ulaşmamıştır. Bu eserlerin varlığından, başka kaynaklar vasıtasıyla haberdar olmaktayız. Günümüze ulaşan ilk Hadis Usûlü kitabı, Râmhürmüzî’nin (ö.360-971) el- Muhaddisü’l-fâsıl’ıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi İbnü’s-Salâh’ın Ulûmü’l Hadîs’ine dayanarak yazılan kitaplardan biri değildir?

el-İrşâd

İhtisâru Ulûmi’l-hadîs

Nuhbetü’l-fiker fî mustalahı ehli’l-eser

Elfiyye

Mâ lâ yese‘u’l-muhaddise cehlüh

Açıklama:

İbnü’s-Salâh’ın Ulûmü’l Hadîs’ine dayanarak yazılan kitaplar şu şekilde sıralanmaktadır:
Nevevî (ö.676/1277), Ulûmü’l-hadîs’i önce el-İrşâd adıyla ihtisâr etmiş yani kısaltmış, sonra bunu da tekrar ikinci defa kısaltarak et-Takrîb ve’tteysîr li-ehâdîsi’l-beşîr ve’n-nezîr ismini vermiştir.
İbn Kesîr diye tanınan Ebu’l-Fidâ Imâdüddîn İsmâîl b. Kesîr (ö.774/1372) İbnü’s-Salâh’ın Mukaddime’sini İhtisâru Ulûmi’l-hadîs adıyla özetlemiş, noksan gördüğü bazı konularda ilaveler yapmıştır.
Büyük hadis âlimi İbn Hacer el-Askalânî (ö.852/1448), İbnü’s-Salâh’ın kitabını Nuhbetü’l-fiker fî mustalahı ehli’l-eser adıyla kısaltmıştır.
Zeynüddîn el-Irâkî (ö.806-1403) İbnü’s-Salâh’ın Ulûmü’l-hadîs’ini kolay ezberlenebilmesi için Elfiyye tarzında bin iki beyitte şiir halinde özetlemiştir.
Celalüddîn es-Suyûtî (ö.911/1505-6) de İbnü’s-Salâh’ın Ulûmü’lhadîs’ini Elfiyye adıyla nazma, yani bin beyitlik bir şiire çevirmiştir.
Yine Suyûtî, Nevevî’nin et-Takrîb’ini, Tedrîbü’r-râvî fî şerhi Takrîbi’n- Nevevî adıyla şerh etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Cerh ve ta‘dîlin kurallarını ilk defa derli toplu yazılı hale getiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Ebî Hatim

Halîfe b. Hayyât

Tacüddîn es-Sübkî

Ahmed b. Hanbel

Buhâri

Açıklama:

Cerh ve ta‘dîlin kurallarını ilk defa derli toplu yazılı hale getiren hicrî sekizinci yüzyılda yaşayan Tacüddîn es-Sübkî’dir (ö.771-1398). Tabakâtü’şşâfiyyeti’l- kübrâ isimli kitabında “Cerh Ta‘dîl Kaideleri” başlığı altında konuyu ele alır. Bu konuda önemli müstakil kitaplardan birisi Hindistanlı Muhammed Abdulhayy el-Leknevî’nin (ö.1304/1886) er-Ref‘u ve’t-tekmîl fi’l-cerhi ve’t-ta‘dîl isimli kitabıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Hadisler arasındaki ihtilâfın giderilmesinde kullanılan ve “şer’î bir hükmün daha sonra gelen şer’î bir delille kaldırılması” şeklinde ifade edilen yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Cem‘ ve te’lîf

Tercih

Tevakkuf

Nesh

Mensûh

Açıklama:

Hadisler arasındaki ihtilâfın giderilmesinde dört temel yöntem vardır: Bu yöntemlerden nesh; Arapça’da yok etmek, ortadan kaldırmak, nakletmek anlamlarına gelir. İslâmî ilimlerde nesh’in tanımı: “Şer’î bir hükmün daha sonra gelen şer’î bir delille kaldırılması” şeklindedir. Yürürlükten kaldırılan önceki hükme mensûh, öncekini yürürlükten kaldıran sonraki hükme nâsih denir. Nesh konusu değişik problemleri olan geniş bir konudur. Detaylarında âlimler arasında tartışmalar vardır. Sadece hadis ilmini değil, tefsir ve fıkıh ilmini de ilgilendirir. Hadiste nesh konusu muhaddisler tarafından müstakil kitapların yazıldığı çok önemli bir konudur. Bu nedenle hadis ilminin alt dalı sayılabilir. Fakat İhtilâfü’l-hadîs ilmi içinde değerlendirilmesi daha doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Doksan sekiz hadisin fıkıh konularına göre tertip edilmiş şekilde vürud sebeplerini içeren eser aşağıdakilerden hangisidir?

el-Beyân ve’t-ta’rîf fî esbâbi vürûdi’l-hadîs

Te’vîlü muhtelifi’l-hadîs

İhtilâfü’l-hadîs

en-Nihâye fî ğarîbi’l-hadîs’

el-Lüma’ fî esbâbi vürûdi’l-hadis

Açıklama:

Esbâbü’l-Vürûd geliş, ortaya çıkış sebepleri anlamına gelir. Tekili Sebebü’l-Vürûd’dur. Bu ilim dalı hadislerin söyleniş sebepleri, hangi ortamlarda, ne amaçla söylendiklerini araştırır. Bu ilim dalı çok önemli olmakla birlikte yeterince gelişmemiş ve fazla kitap yazılmamıştır. Bu konuda ilk müstakil kitabı Ömer b. İbrâhîm el-Ukberî’nin (ö.387/997) yazdığı kaynaklarda belirtilmekteyse de günümüze ulaşamamıştır. Bu konuda yazılıp günümüze ulaşan iki önemli eser vardır:
-Süyûtî’nin, el-Lüma’ fî esbâbi vürûdi’l-hadis’i. Doksan sekiz hadisin fıkıh konularına göre tertip edilmiş şekilde vürud sebeplerini içermektedir.
- İbn Hamza el-Hüseynî’nin (ö.1120/1708) el-Beyân ve’t-ta’rîf fî esbâbi vürûdi’l-hadîs isimli eseridir. 1154 hadisin vürûd sebebi geçmiş kaynaklardan derlenmiştir. Hadisler alfabetik olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi Hadis tenkidinin temel ilkelerinden biri değildir?

Hadislerin söyleniş sebepleri, hangi ortamlarda, ne amaçla söylendiklerinin araştırılması.

Haberin başka kaynaklardan te’kîdi, yani aynı haberi veren başka kaynaklar olup olmadığının araştırılması, varsa ikisinin karşılaştırılması.

Hadislerin bütün farklı rivayet kanallarının ve zincirlerinin araştırılması, bir araya toplanması, karşılaştırılması ve bir bütün olarak değerlendirilmesi

Her hangi bir hadis, akla, Kur’an’a, İslâm Dini’nin genel ilkelerine, İslâm âlimlerinin icmâ’sına, Hz. Peygamber’in yaygın ve meşhur bir sünnetine, kesin bilimsel verilere, kesin tarihsel gerçeklere aykırı ise, çok sayıda kişiyi ilgilendiren bir konuda sadece bir kişi rivayette bulunuyorsa kabul edilmemesi.

Haberi verenin, haber verdiği olaya tanık olup olmadığının, doğru algılama konusunda bir engel bulunup bulunmadığının, haberi doğru olarak aktarmasını engelleyecek herhangi bir neden, engel veya kusur bulunup bulunmadığının araştırılması.

Açıklama:

Hadislerin gerçekten Hz. Peygamber’e ait olup olmadığını araştıran hadis tenkitçiliği, insanoğlunun haberlerin doğruluğunu belirlemek için şimdiye kadar bulabildiği ve kullandığı üç evrensel yöntemi kullanır:
-Haberi verenin, haber verdiği olaya tanık olup olmadığının, doğru algılama konusunda bir engel bulunup bulunmadığının, haberi doğru olarak aktarmasını engelleyecek herhangi bir neden, engel veya kusur bulunup bulunmadığının araştırılması.
- Haberin başka kaynaklardan te’kîdi, yani aynı haberi veren başka kaynaklar olup olmadığının araştırılması, varsa ikisinin karşılaştırılması. Hadislerin bütün farklı rivayet kanallarının ve zincirlerinin araştırılması, bir araya toplanması, karşılaştırılması ve bir bütün olarak değerlendirilmesi.
- Her hangi bir hadis, akla, Kur’an’a, İslâm Dini’nin genel ilkelerine, İslâm âlimlerinin icmâ’sına, Hz. Peygamber’in yaygın ve meşhur bir sünnetine, kesin bilimsel verilere, kesin tarihsel gerçeklere aykırı ise, çok sayıda kişiyi ilgilendiren bir konuda sadece bir kişi rivayette bulunuyorsa kabul edilmemiştir. Bu üçüncü tür tenkit yöntemi, İslâm Tarihi’nin çok erken dönemlerinden beri uygulanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Hadis İlmi, geçmişte hangi isim ile adlandırılır?

Şer’î İlimler

Kelam İlimler

İslamî İlimler

Tefsir ilimler

Tasavvuf ilimler

Açıklama:

Hadis İlmi, geçmişte Şer’î İlimler veya Naklî İlimler diye isimlendirilen, günümüzde ise İslamî İlimler denilen ilim grubunun bir alt dalıdır. İslâm Dini’ni konu edinen Naklî/Şer’î İlimler, Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelam, Tasavvuf’tur. Bu ilimler İslam Dini’nin temel iki kaynağı olan Kur’an ve Hz. Peygamber’in sünnetine yani uygulamalarına dayanırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Sünnet, Hz. Peygamber’den gelmesi bakımından üçe ayrılır aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber’in filleri ve davranışları ile ilgilidir?

Kavlî Sünnet

Takrîrî Sünnet

Fiilî Sünnet

Hadisi sünnet

Kelamı sünnet

Açıklama:

Sünnet’in, Hadis İlmi’ndeki anlamı ise, Hz. Peygamberin (Allah’ın selâmı üzerine olsun) sözleri, davranışları ve onaylarıdır. Yani onun yolu ve hayat tarzı, sürekli ve devamlı davranışlarıdır. Bu anlamıyla sünnet terimi, “Allah Elçisinin Sünneti” anlamına gelen ifadesinin kısaltılmış şeklidir. Sünnet, Hz. Peygamber’den gelmesi bakımından üçe ayrılır:
Kavlî Sünnet: Hz. Peygamber’in sözleridir.
Fiilî Sünnet: Hz. Peygamber’in filleri ve davranışlarıdır.
Takrîrî Sünnet: Hz. Peygamber’in huzurunda veya bilgisi dâhilinde olmak şartıyla, sahâbe tarafından söylenen sözleri ve yapılan davranışları onaylaması veya karşı çıkmamasıdır. Bu üçüncü şıkkın sünnet olmasının gerekçesi, Hz. Peygamber’in Allah tarafından kendisine verilen ileriki satırlarda ele alacağımız görevleri gereği, dînî açıdan uygun olmayan ya da Allah’ın yasakladığı söz ve eylemleri onaylamayacağı veya böyle durumlar karşısında sessiz kalmayacağıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Hz. Peygamber’in temel görevleri, Tebliğ; Beyân/Tebyîn; Tezkiye’ dir. Bu üç görev birbirinin devamı ve tamamlayıcısı niteliğindedir. Üçünün de en son amacı nedir?

İnsanlara temizliği öğretmek

İnsanların arındırılmasıdır

Vahyi eksiksiz olarak insanlara bildirmek

Vahyi düzenleyerek insanlara bildirmek

İndirilen kitabı, ümmetine açıklaması

Açıklama:

Bu üç görev birbirinin devamı ve tamamlayıcısı niteliğindedir. Üçünün de en son amacı insanların arındırılmasıdır. Bu da Peygamberin sünnetinin amacının, manevi yönden arınmış bireyler ve onlardan meydana gelen bir toplum oluşturmak olduğu anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi Peygamberlerde bulunması zorunlu olan beş özellikten biri değildir?

Sıdk

Emanet

Teblîğ

İsmet

İğfal

Açıklama:

Peygamberlerde bulunması zorunlu olan beş özellik şunlardır: 1- Sıdk:Doğruluk 2- Emânet: Güvenilirlik 3- Teblîğ: Allah’ın insanlara ulaştırmasını emrettiği şeyleri eksiksiz olarak ulaştırmak. 4- Fetânet: Zekâ ve ferâset. 5- İsmet: Günah ve hatalardan korunmuşluk.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Hadiste nakledilen içerik anlamına gelen, Hz. Peygamber’in sözleri ve davranışlarını ifade eden kısma hangisi denmektedir?

İsnâd

Söz

Sahâbî

Metin

Sened

Açıklama:

Herhangi bir hadis, isnad ve metin denilen iki kısımdan meydana gelir. Hadiste nakledilen içerik anlamına gelir. İsnad zincirinin peşinden gelen Hz. Peygamber’in sözleri ve davranışlarını ifade eden kısma metin denir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Hadis ilmi ile ilgilenenler tarihte değişik unvanlarla anılmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi hadis ilminde yolun başında olanlara denmektedir?

Muhaddis

Hâfız

Huccetü’l-İslâm

Şeyhu’l-İslâm

Tâlib

Açıklama:

Hadis ilmi ile ilgilenenler tarihte değişik unvanlarla anılmışlardır. Hadis öğrenen öğrencilere, hadis ilminde yolun başında olanlara Tâlib denir. Talep eden isteyen anlamındadır. Hadis âlimleri için genel olarak çoğunlukla Muhaddis veya Hâfız tabiri kullanılır. Hadis ilminde daha ileri düzeyleri ifade etmek için İmâm, Huccetü’l-İslâm, Şeyhu’l-İslâm, Emîrü’lmü’min’în fi’l-hadîs gibi unvanlar da kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Siyer

Şemâil

Delâil

Meğâzî

Yukarıdakilerden hangileri Peygamberimizi konu edinen diğer İlimler içine girmektedir?

I ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Peygamberimizi konu edinen diğer İlimler: Siyer, Şemâil, Delâil, Meğâzî’ dir. Bu dört konunun müstakil bir ilim dalı sayılması tartışmalıdır. Bu konularda, başta İslam tarihinin erken dönemleri olmak üzere geçmişte çok sayıda müstakil kitap yazılmasından yola çıkılarak müstakil ilim dalı sayanlar olmuştur. Ama günümüzde artık meğâzî ve siyer İslam tarihinin, şemâil ve delâil ise hadis ilminin içinde bir çalışma alanı ve konusu olarak değerlendirilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Türkçe yazılan ilk Hadis Tarihi kitabı hangi tarihte İstanbul’ da yayınlanmıştır?

1924

1930

1912

1970

1908

Açıklama:

İstanbul’da 1924 de yayınlanmıştır. Hadis Tarihi isimli bu ilk kitap, o günlerde adı Dârülfünun olan İstanbul Üniversitesi’nin İlahiyat Şubesi hocalarından, İzmirli İsmail Hakkı tarafından ders kitabı olarak okutmak üzere yazılmış ve Talebe Cemiyeti tarafından yayınlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Hadisler arasındaki ihtilâfın giderilmesinde dört temel yöntem vardır: Arapça’da durmak, duraksamak, beklemek anlamlarına gelen ve çelişen hadisler konusunda karar vermemek, askıya almak, karar vermeyi sağlayacak delil ve karîneler buluncaya kadar beklemek anlamına gelen yöntem hangisidir?

Cem‘ ve te’lîf

Tercih

Nesh

Nâsih

Tevakkuf

Açıklama:

Tevakkuf Arapça’da durmak, duraksamak, beklemek anlamlarına gelir. İhtilafı giderme yöntemi olarak tevakkuf, çelişen hadisler konusunda karar vermemek, askıya almak, karar vermeyi sağlayacak delil ve karîneler buluncaya kadar beklemek anlamına gelir. Tevakkuf aslında ihtilâfı giderme yöntemi değil askıya alma işlemidir. Çünkü bu yöntemle çözüm üretilememekte, çözüm ertelenmektedir. Tevakkuf çözüm için yeterli bilgi veya delil olmayışından kaynaklanabileceği gibi, çözüm arayışındaki kişinin ihtiyatından yani bu konuda risk almak istemeyişinden de kaynaklanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi "sünnet" kavramı ile ilgili değildir?

Yürünen yol

Hayat tarzı

Adet

Kural

Bilinçsiz davranış

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Tebliğ
Beyan
Tezkiye
Tesfir

Yukarıdakilerden hangileri Hz. Peygamber'in görevlerindendir?

I-II-III

I-II-IV

II-III-IV

I-IV

II-IV

Açıklama:

Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Günah işlememeleri

Erdemli olmaları

Seçilmiş olmaları

Arap soyundan gelmeleri

Yukarıdaki özelliklerden hangileri peygamber özelliklerindendir?

I-II-III

I-III-IV

II-III-IV

I-IV

II-IV

Açıklama:

Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 91

"Hz. Peygamber’in sünnetini haber veren, sünnetin söz ile ifade edilmiş haline _____denir"
İfadesi en doğru şekilde aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanabilir?

Hadis

Fıkıh

Kelam

Sahabe

Ümmet

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi hadis ile eşanlamlıdır?

Haber

Sünnet

Tefsir

Bid'at

Mübah

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 93

"Hadislerin başındaki râvî silsilesini gösteren isimlerden oluşan râvîler zincirine _____ denir".
Yukardaki cümleyi tamamlayan en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Sünnet

İsnad

Mendup

Eser

Metin

Açıklama:

Cevap B

Doğru Cevap: B

Soru 94

"Hadis ilminde, başında senedi yani isnad zinciri zikredilmeyen hadislere ______ denir"
Yukarıdaki cümleyi en iyi şekilde tamalayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Muallâk hadis

Sünnet

Metin

Mevkuf hadis

Maktu hadis

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 95

"Hadis İlminde bir hadisin farklı isnad zincirleriyle gelen her bir kanalına _____ denir"
Yukarıdaki cümleyi en doğru şekilde tmamlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

tarîk

sened

isnad

mevkuf

turuk

Açıklama:

Cevap A

Doğru Cevap: A

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi sünnet kelimesinin sözlük anlamlarından biri değildir?

Kanun

Gelişigüzel iş

Tavır

Karakter

Uygulama

Açıklama:

Sünnet (السنة) kelimesi Arapça s-n-n kökünden gelir. Sözlükte, üzerinde devamlı olarak yürünen yol, hayat tarzı, gelenek, âdet, çığır, hal, tavır, karakter, uygulama, kanun, kural gibi anlamlara gelir. Sünnet kelimesi ara sıra ve gelişigüzel yapılan şeyleri değil, âdet niteliğinde, devamlı ve sürekli, aynı zamanda bilinçli davranışları ifade eder. Dolayısıyla arasıra yapılan ve bilinçsiz davranışlar sünnet anlamının dışında kalır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 97

Kavlî Sünnet ( القولية السنة) ne anlama gelmektedir?

Hz. Peygamber'in davranışları

Hz. Peygamber'in hadiseleri

Hz. Peygamber'in sözleri

Hz. Peygamber'in tavırları

Hz. Peygamber'in yasakları

Açıklama:

1- Kavlî Sünnet ( القولية السنة)Hz. Peygamber’in sözleridir. 2- Fiilî Sünnet (الفعلية السنة) Hz. Peygamber’in filleri ve davranışlarıdır. 3- Takrîrî Sünnet (التقريرية السنة) Hz. Peygamber’in huzurunda veya bilgisi dâhilinde olmak şartıyla, sahâbe tarafından söylenen sözleri ve yapılan davranışları onaylaması veya karşı çıkmamasıdır. Bu üçüncü şıkkın sünnet olmasının gerekçesi, Hz. Peygamber’in Allah tarafından kendisine verilen ileriki satırlarda ele alacağımız görevleri gereği, dînî açıdan uygun olmayan ya da Allah’ın yasakladığı söz ve eylemleri onaylamayacağı veya böyle durumlar karşısında sessiz kalmayacağıdır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 98

Aşağıdakilerin hangisinde Kur'an'a göre Hz. Peygamber'in temel görevleri doğru şekilde verilmiştir?

Tebliğ-Beyan-Tezkiye

Tebliğ-Cezalandırma-Beyan

Ayrıştırma-Tezkiye-Uyarma

Sorgulama-Korkutma-Tebliğ

Beyan-Korkutma-Uyarma

Açıklama:

Sünnet kavramının, Hz. Peygamber’e Allah tarafından verilen görevler doğrultusunda değerlendirilmesi gerekir. Kur’an’ın bildirdiğine göre Hz. Peygamber’in temel görevleri şunlardır:
1. Tebliğ
2. Beyan
3. Tezkiye
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 99

Hz. Peygamber'in Allah'tan almış olduğu vahyi eksiksiz olarak insanlara bildirme görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Beyan

Tebliğ

Tezkiye

Sorgulama

İntizam etme

Açıklama:

1- Tebliğ: Allah’tan almış oldukları vahyi eksiksiz olarak insanlara bildirmek anlamına gelir. Bir âyette Yüce Allah şöyle buyurur: “Ey Peygamber! Rabbinden sana indirileni insanlara bildir (tebliğ et). Eğer bunu yapmazsan elçiliği yerine getirmemiş olursun. Allah seni insanlardan koruyacaktır.” (Mâide, 5/67. Ayrıca bkz: Mâide, 5/92, 99; Âli İmrân, 3/20.) Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi hadis (الحديث) kelimesinin sözlük anlamlarından biri değildir?

Haber verme

Anlatılan husus

Haber

Kural

Söz

Açıklama:

Hadis (الحديث (kelimesi, Arapça tahdîs (التحديث (mastarının ismi olup sözlük anlamı; “haber verme”, “anlatılan, haber verilen husus”, “haber” ve “söz” demektir. Çoğulu ehâdîs (الاحاديث (şeklindedir. Hadis ilminde, Hz. Peygamber’den gelen haber/haberler anlamına gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Hadis ilminde bir hadisin farklı isnad zincirleriyle gelen her bir kanalına ne denir?

Tarîk

İsnâd

Sahâbî

Sened

Ahbâr

Açıklama:

Hadis İlminde bir hadisin farklı isnad zincirleriyle gelen her bir kanalına tarîk (طريق (veya vech (الوجه (de denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Hadislerin senet ve metinleri ile ilgili her türlü birikimi, yeteneği ve faaliyeti kapsayan hadis faaliyeti aşağıdakilerden hangisidir?

Râvî

Mervî

Dirâyet

Rivâyet

Vech

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 103

Hz. Peygamber'in savaşlarını konu alan, İslam tarihinin erken dönemlerinde oluşmuş ilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Hadis

Meğâzî

Siyer

Şemâil

Delâil

Açıklama:

Meğâzî (المغازي : (Bu isim Arapça savaş anlamına gelen (ğ-z-v) kökünden türemiş bir kelimedir. İslam tarihinin erken dönemlerinde oluşmuş bir ilim dalıdır. Peygamberimizin savaşlarını konu edinir. Hadis kitaplarında Peygamberimizin savaşlarına dair rivayetler olmakla birlikte hadis ilmi sadece peygamberimizin savaşlarına odaklanmaz, Peygamberimizden nakledilen bütün rivayetlerle ilgilenir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 104

Peygamberimizi konu alan bir ilim olan Şemâil, peygamberimizin hangi yönünü inceler?

Peygamberimizin hayatını

Peygamberimizin mucizelerini

Peygamberimizin sözlerini

Peygamberimizin fiziksel özelliklerini

Peygamberimizin eşlerini

Açıklama:

Şemâil (الشمائل :(Peygamberimizin fiziksel özellikleriyle yani dış görünüşüyle ve ahlâkî vasıflarıyla ilgilenir, o konudaki verileri, bilgileri toplar ve değerlendirir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Aşağıdakilerden hangisi hadisler arasındaki ihtilâfın giderilmesinde kullanılan yöntemlerden biri değildir?

Cem'

Te'lif

Nesh

Tevakkuf

Ğarîb

Açıklama:

Hadisler arasındaki ihtilâfın giderilmesinde dört temel yöntem vardır:
1-Cem‘ ve te’lîf: Cem‘ (الجمع (Arapça’da dağınık olan şeyleri bir araya getirme, te’lif (التاليف (ise uzlaştırma anlamına gelir.
2-Nesh: Nesh (النسخ (Arapça’da yok etmek, ortadan kaldırmak, nakletmek anlamlarına gelir.
3-Tercih: Birtakım ölçütlere dayanarak çelişen hadislerden birini tercih edip öbürünü terk etmektir.
4-Tevakkuf: Tevakkuf Arapça’da durmak, duraksamak, beklemek anlamlarına gelir.

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

Hadisler tarihi sıra itibariyle önce yazılı ve sözlü olarak koruma ve kayıt altına alınmaya çalışılmış, sonra bunlar belli kitaplar içinde bir araya toplanmış, ardından da bu kitaplardaki hadislerin sınıflandırılması yoluna gidilmiştir. Hadis tarihinde bu faaliyetlerin sürdürüldüğü döneme …………………….dönemi denmektedir
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?

Mütekaddimûn

Tesbît

Tedvîn

Tasnîf

Teblîğ

Açıklama:

Hadisler tarihi sıra itibariyle önce yazılı ve sözlü olarak koruma ve kayıt altına alınmaya çalışılmış, sonra bunlar belli kitaplar içinde bir araya toplanmış, ardından da bu kitaplardaki hadislerin sınıflandırılması yoluna gidilmiştir. Bu aşamalar, zamanlarında yapılan hadis çalışmalarının ayırıcı temel özelliklerinden hareketle; Tesbît Dönemi, Tedvîn Dönemi ve Tasnîf Dönemi şeklinde isimlendirilirler. Hadis tarihinde bu faaliyetlerin sürdürüldüğü döneme mütekaddimûn dönemi denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi tesbît dönemi faaliyetleri arasında sayılamaz?

Hadislerin sözlü ve yazılı olarak öğretilmesi

Hadislerin dindeki yerinin ve değerinin tartışılması

Hadislerin hafızalarda ve koruma altına alınması

Hadislerin halk arasında yayılması

Hadislerin değişik yazı malzemeleri üzerine kaydedilmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 3

. Hz. Peygamber’in hanımları içinde, zekâsı ve araştırmacı kişiliğiyle Hz. Âişe ilk sırada yer alır. Hz. Âişe’yi, Müminlerin Annesi ……............takip eder. Onun da yüzlerce hadis rivayeti bulunmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki isimlerden hangisi gelmelidir?

Hz. Sevde

Hz. Hafsa

Hz. Ümmü Seleme

Hz. Ümmü Habibe

Hz. Hatice

Açıklama:

En çok hadis rivayet eden sahâbîler arasında, Ebû Hüreyre, Abdullah b. Ömer ve Enes b. Mâlik’den sonra, 2210 hadis rivayetiyle 4. sırayı almış olan Hz. Âişe, Hz. Peygamber’den duyduğu şeyleri tam anlayıncaya kadar araştırmaktan geri durmazdı. Neticede o, en meşhur 7 sahâbî fakihten biri de olmuştu. Hz. Âişe’yi, Müminlerin Annesi Ümmü Seleme takip eder. Onun da yüzlerce hadis rivayeti bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdaki sahabelerden hangisi en çok hadis rivayet edenler arasında yer almaz?

Ebû Hüreyre

Abdullah b. Ömer

Enes b. Mâlik

Hz.Ebû Bekir

Hz. Aişe

Açıklama:

Hz. Peygamber’in hanımları içinde ise, zekâsı ve araştırmacı kişiliğiyle Hz. Âişe ilk sırada yer alır. Bir tespite göre en çok hadis rivayet eden sahâbîler arasında, Ebû Hüreyre, Abdullah b. Ömer ve Enes b. Mâlik’den sonra, 2210 hadis rivayetiyle 4. sırayı almış olan Hz. Âişe, Hz. Peygamber’den duyduğu şeyleri tam anlayıncaya kadar araştırmaktan geri durmazdı. Neticede o, en meşhur 7 sahâbî fakihten biri de olmuştu. Hz. Âişe’yi, Müminlerin Annesi Ümmü Seleme takip eder. Onun da yüzlerce hadis rivayeti bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Hadis öğreniminin güvenilirliği için alınan tedbirlerden biri değildir?

Hadisin râvîlerini inceleme

Hadisi ilk duyan kimseden almaya çalışma

Hadisi Kur’ân ve önceden bildikleri hadislerle karşılaştırma

Hadis rivâyet edenden şâhid isteme

Hadis rivayetini çoğaltma

Açıklama:

Bazı sahâbîler, Hz. Peygamber’in buyurduğu gibi rivayet edememe, başka bir ifadeyle rivayette hata yapma endişesiyle hadis rivayetinden kaçınmışlar, mümkün olduğu kadar az hadis rivayet etmeye çalışmışlardı. Öyle ki, meselâ, ilk Müslümanlardan ve aşere-i mübeşşereden olan Sa‘îd b. Zeyd’in neredeyse hiç hadis rivayet etmediği nakledilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi önceleri Hadislerin yazılmasının yasaklanmasının en mühim sebebi olabilir?

Yazının gelişmemişliği

Ashabın yazıyı az bildiği

Hadislerin Kur’ân-ı Kerîm’le karışma endişesi

Vahiy kâtiplerinin azlığı

Okuma oranının düşük olması

Açıklama:

Diğer taraftan zamanla hadislerin yazılmasının caiz olduğu konusunda görüş birliğinin gerçekleşmesi de yazma yasağının kaldırıldığına bir işaret sayılabilir. Buna göre bazı sebeplerden dolayı hadislerin yazılması önceleri yasaklanmış, daha sonra bu sebeplerin ortadan kalkmasıyla söz konusu yasak kaldırılmıştı. Bu sebepler arasında yazının gelişmemişliği, ashabın yazıyı az bildiği, hadislerin Kur’ân-ı Kerîm’le karışma endişesi gibi hususlar zikredilmektedir. Bunlar arasında en mühim ve gerçeğe en yakın olan sebep, Kur’ân’la karışma endişesi olmalıdır. Zira başlangıçta yazı bilenler azdı ve onların çoğu -belki hepsi- de vahiy kâtipliği yapmaktaydı. Bu sebeple hadisleri yazmaları halinde Kur’ân-ı Kerîm’le karışma riski vardı.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Hz. Peygamber, değişik yerlere gönderdiği memurlarına veya oralara tayin ettiği yöneticilere de, muhtelif konulardaki emirlerini ihtiva eden yazılı tâlimatnâmeler vermiş veya göndermiştir. Bunlar arasında vergi tarife ve hükümlerini ihtiva edenler, ………………diye meşhurdurlar.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?

Vefa Hadisleri

Kutsî Hadisler

Meşhur Hadisler

Sadakât Hadîsleri

Mürsel Hadisler

Açıklama:

Hz. Peygamber, değişik yerlere gönderdiği memurlarına veya oralara tayin ettiği yöneticilere de, muhtelif konulardaki emirlerini ihtiva eden yazılı tâlimatnâmeler vermiş veya göndermiştir. Bunlar arasında vergi tarife ve hükümlerini ihtiva edenler, sadakât hadîsleri diye meşhurdurlar. Ömer b. Abdülazîz Medîne valisine gönderdiği meşhur mektubunda, Amr b. Hazm’dan rivayet edilen sadakât hadîslerini özellikle zikretmiş ve onların istinsah edilmesini istemişti.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdaki dönemlerin hangisinde hadislerin rivayetinde sened kullanımı tamamen yerleşmiş ve sened hadisin ayrılmaz bir parçası olmuştur?

Tehzîb

Tesbît

Teblîğ

Tasnîf

Tedvîn

Açıklama:

Bu dönemde hadislerin rivayetinde sened kullanımı tamamen yerleşmiş ve sened hadisin ayrılmaz bir parçası olmuştu. Artık senedsiz hadis rivayeti, binaya merdiven kullanmadan çıkma olarak değerlendirilecek, sened, hadisçinin sahtekârlara karşı silâhı kabul edilecektir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdaki halifelerden hangisi zamanında hadisler devlet eliyle resmî olarak toplanmaya başlanmıştır?

Hz. Ebû Bekir

Hz. Ömer b. Abdülazîz

Hz. Ali b. Ebî Talip

Hz. Ömer b. Hattab

Hz. Osman b. Affan

Açıklama:

Aslında değişik sahâbîlerin bildikleri hadisleri onlardan toplayıp yazma faaliyeti daha eskilere dayanır. Abdullah b. Abbâs’ın, sahâbîleri tek tek dolaşarak onlardan sorup öğrendiği hadisleri, yanında taşıdığı yazı malzemelerine yazdığı nakledilir. Bu da bir nevi tedvîn yani toplamadır. Ancak burada tedvînle daha değişik bir durum kastedilmektedir ki bu, hadislerin daha geniş kapsamlı ve bir “kitap/dîvân” içinde toplanmalarıdır. Böyle bir faaliyeti devlet eliyle ilk olarak başlatan kimse, Halîfe Ömer b. Abdülazîz (halifeliği h. 99-101) olmuştu.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Hadisleri bir kitap/divan içinde toplamak için en büyük gayreti gösteren ve Hadisi ilk tedvîn eden kimse aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Şihâb ez-Zührî

Ebu Hüreyre

Abdullah b. Abbâs

Hasan el-Basrî

İmrân b. Husayn

Açıklama:

Bu mühim ilmi faaliyete dönemin birçok âlimi katılmıştı. Ancak onların içinde en büyük gayreti İbn Şihâb ez-Zührî göstermişti. Öyle ki, “İlmi (yani hadisi) ilk tedvîn eden kimse İbn Şihâb’dır!” (Ebû Nu‘aym, Hilyetü’l-evliyâ, III, 363) denmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Hadis Öğrenimi ve Öğretimi

Hadis Öğreniminin Güvenilirliği

Hadis Öğrenim Usûlleri

Hadislerin Yazılması

Yukarıdakilerden hangileri ilk Müslümanlar olan sahâbe nesli ile onlardan sonra gelen ve tâbiûn denen neslin büyüklerinin yaşadığı dönemdeki hadis faaliyetlerindendir?

I ve II

I ve III

I ve IV

II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Dört seçenek te o dönemim hadis faaliyetlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Hadis Rivayetini Azaltma

Hadis Rivâyet Edenden Şâhid İsteme

Hadis Rivayet Edene Yemin Ettirme

Yukarıdakilerin hangisi / hangileri hadislerin naklinde dikkat edilen husus / hususlardır?

Sadece I

Sadece II

Sadece III

I ve III

Hepsi

Açıklama:

Gerçekte Müslümanlıkta her konuda doğruluğa, dürüstlüğe verilen önem, bilinen bir husustur. Pek çok ayet ve hadiste, doğrudan veya dolaylı olarak bunlara teşvikler yapılmış, yalan-dolan ise şiddetle yasaklanmıştır. Basit dünyevi işlerde bile durum böyle olunca dinin iki temel kaynağından biri olan hadislerin naklinde daha titiz davranılmasının gerekli görüleceği açıktır. Yukarıdaki maddelerin hepsi dikkat edilen hususlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Er-Rıhle fî talebi’l-hadîs’in amacı nedir?

Hadisi Kur’ân ve önceden bildikleri hadislerle karşılaştırmak

Hadisi mevcut en eski râvîsinden öğrenmek, böylece hata ihtimallerini azaltmak.

Hadis rivayet edene yemin ettirmek

Hadis rivâyet edenden şâhid istemek

Hadisin râvîlerini incelemek.

Açıklama:

er-Rıhle fî talebi’l-hadîs ; Hadis öğrenimi için yapılan yolculuk demektir ve bu faaliyetlerde hadisi mevcut en eski râvîsinden öğrenmek, böylece hata ihtimallerini azaltmak gayesi vardı.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Hadisin, onu rivayet eden kimselerin isimlerinin sırayla zikredildiği kısıma ne denir?

Kezzap

Şahit

Sened

Tedvin

Asr-ı saadet

Açıklama:

Hadisin, onu rivayet eden kimselerin isimlerinin sırayla zikredildiği kısıma sened denir. Kullanılan şekliyle, yani her bir râvînin bir önceki râvînin ismini vererek ilk kaynağa varan şekliyle Müslümanlara has olan sened kullanımı, hadisin güvenilirliğini sağlamak için ortaya çıkarılmıştı.

Doğru Cevap: C

Soru 15

O günkü toplumun sahip olduğu ilim zihniyeti.

Yazılan hadislerin, ehli olmayan kimselerin eline ulaşıp onlarda yanlışlıklar, tahrifler, ekleme ve çıkarmalar yapılacağı endişesi.

Kur’ân-ı Kerîm dışındaki şeylerle meşgul olunup Kur’ân-ı Kerîm’in ihmal edileceği endişesi.

Yukarıdaki madde / maddelerden hangisi /hangileri hadis yazım yasağının sebeplerindendir?

Sadece I

Sadece II

II ve III

I ve II

Hepsi

Açıklama:

Bazı bireysel endişeler, sosyal ve kültürel şartlar bu konuda etkili olmuştu. Muhtemelen bu görüş ve endişelerden biri veya birkaçı sebebiyle bazı sahâbî ve tabiîler gittikleri yerlerde görüşlerini yayarak bir kamuoyu oluşturmuşlardı. Üç madde de yazım yasağının sebeplerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Hadislerin daha geniş kapsamlı ve bir “kitap/dîvân” içinde toplanmasını ilk olarak başlatan kişi kimdir?

Abdullah b. Abbâs

Halîfe Ömer b. Abdülazîz

Ebû Hüreyre

Hz. Ali

Hz. Ebû Bekir

Açıklama:

Böyle bir faaliyeti devlet eliyle ilk olarak başlatan kimse, Halîfe Ömer b. Abdülazîz (halifeliği h. 99-101) olmuştu. Bu âdil ve âlim halife, idaresi altındaki muhtelif bölgelerin yöneticilerine mektuplar göndererek bölgelerinde bilinen hadislerin yazılıp gönderilmesini emretmiş, bunun üzerine de hadisler defter defter yazılıp halifelik merkezine gönderilmişti.

Doğru Cevap: B

Soru 17

“Es-Sahîfetu’s-sâdıka” yı kim yazmıştır?

Abdullah b. Amr b. el-Âs

Enes b. Mâlik

Ebû Râfi’

Zeyd b. Sâbit

Ebû Hüreyre

Açıklama:

Hz. Peygamber’den şahsen izin alarak hadis yazan ve ,Hz. Peygamber’den bizzat duymuş olduğu hadislerden bir sahîfe meydana getirmiş ve ona es-Sahîfetu’s-sâdıka ismini veren Abdullah b. Amr b. el-Âsdır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Hadisleri koruma amaçlı olarak yapılan sabitleme, kaydetme, bağlama, sağlama, alma anlamına gelen uygulama hangisidir?

Râvî

Ensar

Aşere-i mubeşşere

Rivâyet

Tesbit

Açıklama:

Tesbit; sabitleme, kaydetme, bağlama, sağlama, alma anlamına gelir. Bu dönemde hadislerin sözlü ve yazılı olarak öğretilmesi, öğrenilmesi, halk arasında yayılması, böylece hafızalarda ve değişik yazı malzemelerinde kaydedilip koruma altına alınması söz konusudur.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Hz. Peygamberin tebliğ görevini bayram, hac, panayır, savaş gibi durumlarda daha fazla yerine getirmeye çalışmasının sebebi nedir?

O dönemlerde tebliğin farz olması

İnsanlar eğlenerek daha iyi öğreniyorlar olması

Tebliğin daha fazla kişiye bildirimin sağlanması

İnsanların zorla ikna edilmesinin kolay olması

Tebliğ görevinin sadece sözlü olarak yapılabiliyor olması

Açıklama:

Kalabalıkların bir araya geldiği yerlerde söylenen sözler, yapılana işler daha geniş bir çerçeveye, hac, panayır ve savaş gibi durumlarda şehirlerarası bir muhite yayılma imkânı buluyorlardı.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Hz. Peygamberin: “ Allah, benden bir söz işitip de onu başkasına ulaştırıncaya kadar muhafaza eden kimsenin yüzünü ağartsın! Zira (Sözümün ) ulaştırıldığı birçok kimse belki onu işitenden daha iyi koruyup yararlanabilir” ifadesi aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilebilir)

Hz. Peygamberin koruyucu, kollayıcı olması

Hadislerin insanların yüzünü ağartması

Hz. Peygamberin sözlerini sadece kendinde muhafaza etmesi

Hadisleri naklinde sadece sözlü iletişimin kullanılması

Hadislerin öğrenilip, öğretilmesini tavsiye edilmesi

Açıklama:

Hz. Peygamber göre ilim öğrenmek her Müslümana farzdır. Bilgi edinmek yeterli değildir. Öğrenilen bilinin gereğini yapmak ve onu başkalarına da öğretmek gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Hadis öğreniminin güvenilirliği için hadis rivayetinin azaltılmasının sebebi hangisi olabilir?

Şahid eksikliği

Hadislerin sayısının az olması

Hadis aktarımının tehlikeli olması

Hata yapma riski

Hadis rivayet eden kişilerin azalması

Açıklama:

Bazı sahabiler, Hz. Peygamber’in buyurduğu gibi rivayet edememe, başka bir ifadeyle rivayette hata yapma endişesiyle hadis rivayetinden kaçmışlar, mümkün olduğu kadar az hadis rivayet etmeye çalışmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Hadisin onu rivayet eden kimsenin isimlerinin sırayla zikredildiği kısmına ne ad verilir?

Muttasıl

Tefsir

Sened

Fıkıh

Kelam

Açıklama:

Muttasılın ilk kaynağa varan anlamı vardır. Tefsir, Fıkıh ve Kelam İslam Dinini konu edinen Nakli/Şer’i İlimlerdendir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Hadis yazımının Hz. Peygamber tarafından yazımının yasaklanmasının sebebi aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Sahabinin farklı diller konuşması

Kağıt kalem eksikliği

Yazının Kuran-ı Kerimde yasak olması

Kuran-ı Kerime odaklanmada eksiklik yaratması

Yazma işleminin maliyetinin yüksek olması

Açıklama:

Kuran-ı Kerim dışında şeylerle meşgul olunup Kur’an-ı Kerim’in ihmal edileceği endişesi bu yasağın sebeplerinden biridir .

Doğru Cevap: D

Soru 24

Hadislerin yazılıp yazılmayacağı konusunda birbiriyle çelişen haberler olma durumuna hadis usulünde ne ad verilir?

İhtilafü’l Hadis

Sema

Muttasıl

Er-Rıhle fi Talebi’l-hadis

Mevzu Hadis

Açıklama:

Sema hocadan işitme anlamına gelir Er-rıhle fi Talebi’l-hadis hadis öğrenimi için yapılan yolculuktur. Muttasıl kaynakla ilgili bir terimdir. Mevzu Hadis güvenilirlik açısından en düşük hadistir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Yahudiler ile olan yazışmalar hangi dönem gerçekleşmiştir?

Hz. Muhammed

Hz. ebubekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

Açıklama:

Yahûdîlerle Yapılan Yazışmalar için Hz. Peygamber Zeyd b. Sâbit’e İbrânî yazı ve dilini öğrenmesini emretmiş, o da bu emri kısa zamanda yerine getirerek yazışmaları sağlamıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 26

İlk Müslümanlar, özellikle sahabeler de meselenin şuurunda olarak hadis rivayetinde gereken titizliği göstermeye gayret etmişlerdi. Bunun için aşağıdaki hangi yolla başvurulmamıştır?

Hadis Rivayetini Azaltma

Hadisleri Yerine Getirmeme

Hadis Rivayet Edenden Şahit İsteme

Hadis Rivayet Edene Yemin Ettirme

Hadisi Kur’an ve Önceden bildikleri Hadislerle Karşılaştırma

Açıklama:

Hadisleri yerine getirmeme yoluna başvurulmamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi hadislerin yazımını yasaklayan haberlerden değildir?

Ebû Sa‘îd el-Hudrî şöyle demiştir: “Ben hadisleri yazmam için Hz.Peygamber’den izin istedim de o bana izin vermeyi kabul etmedi”.

Zeyd b. Sâbit şöyle demiştir: “Gerçekten Resûlullah -sallellahu aleyhi vesellem- bize hadislerinden hiçbir şey yazmamamızı emretti”.

Ebû Bürde demiş ki, “Ben babamdan (yani Ebû Mûsa el-Eş‘arî’den)birçok kitab yazmıştım da o, onları imha edip şöyle demişti: “Bizden, bizim(Hz. Peygamber’den) aldığımız gibi alın!”

Ebû Sa‘îd el-Hudrî’nin nakline göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Benden Kur’ân dışında hiçbir şey yazmayınız. Kim benden bir şey yazmışsa onu imha etsin. Benden hadis rivayet edin, (bunda) hiçbir sakınca yoktur.

Bir sahâbî Hz. Peygamber’e gelerek hafızasının zayıflığından şikâyet etmişti de Hz. Peygamber ona şu tavsiyeyi yapmıştı: “Hafızana sağ elinden yardım iste (yani yaz!)”.

Açıklama:

E şıkkında hadis yazımına izin verildiğine dair bir haber yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber hayattayken yazılan hadislerden değildir?

Hemmam b. Münebbih’in Sahifesi

Medine Sözleşmesi

İmtiyaz Belgeleri

Yahudilerle yapılan yazışmalar

Dine Çağrı mektupları

Açıklama:

Hz. Peygamber’in vefatından sonra Ebü Hüreyre’nin de hadis sahifeleri vardı. Hemmam b. Münebbih’in Sahifesi ismiyle bilinmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Tesbit Dönemi nedir?

Hadislerin kitap haline getirilmesidir

Hadislerin sözlü ve yazılı olarak öğretilmesi, öğrenilmesi, halk arasında yayılması, böylece hafızalarda ve değişik yazı malzemeleri üzerine kaydedilip koruma altına alınmasıdır.

Hadisler tarihi sıra itibariyle önce yazılı ve sözlü olarak koruma ve kayıt altına alınmasıdır.

Hadislerin yazılması ve sınıflandırılmasıdır

Hadisin dindeki yeri ve önemini tartışmaktır.

Açıklama:

Tespit Dönemi hadislerin sözlü ve yazılı olarak öğretilmesi, öğrenilmesi, halk arasında yayılması, böylece hafızalarda ve değişik yazı malzemeleri üzerine kaydedilip koruma altına alınması söz konusudur.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Hadislerin öğrenim ve öğretiminde hanım sahabelerinde payı büyüktür. Aşağıdakilerden hangisi bu hanım sahabelerdendir?

Okumayı bilen hanımlar

Yazı bilen hanımlar

Hz. Peygamber’in hanımları

Evli Hanımlar

Bedir gazisi olan hanımlar

Açıklama:

Hadislerin öğrenim ve öğretiminde Hz. Peygamber’in hanımlarının payı büyüktür.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Tedvin Dönemi nedir?

Hadislerin koruma altına alındığı dönemdir

Hadisleri öğretildiği dönemdir

Hadislerin okunup anlaşıldığı dönemdir

Hadislerin sınıflandırıldığı dönemdir

Hadislerin kitaplar (divanlar) halinde toplandığı dönemdir

Açıklama:

Hadislerin kitaplar haline getirildiği döneme tedvin dönemi denir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Hadisin değeri hakkında tartışma çıkarmıştır?

Hz. Peygamber

Hz. Ebu Bekir

Zeyd b. Sabit

Hariciler

Ebü Hüreyre

Açıklama:

Hariciler, Kur’an’da hüküm verme yetkisinin sadece Allah’a ait olduğunu belirten bazı ayetlere bakarak Kur’an’da yer almayan hükümler taşıyan hadisleri kabul etmemeye başladılar.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Hadislerin kitaplarda ilk önce nasıl bir düzen içinde toplandıkları tahmin edilmektedir?

Ravilerin fazilet sırasına konması

Konu ve ravilerin rast gele yazılması

Önce kısa hadisler, sonra uzun hadislerin yazılması

Aynı konudaki hadislerin uygulama sırasına göre kaydedilmesi

Herkesin rivayet ettiği hadisleri ayrı bir bölümde toplanması

Açıklama:

Hadislerin kitaplarda ilk olarak rast gale yazıldığı tahmin edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamberin hadislerin yayılması yaptığı işlerden biri değildir?

Bazı önemli açıklamalarını savaş zamanlarında yapmak

İlim öğrenme ve öğretmeye teşvik etmek

Özel bir kâtip tutarak bütün sözlerini yazdırıp dağıtmak

Kalabalık mekânlara giderek konuşmalar yapmak

Bazı kimselere mektuplar göndermek

Açıklama:

Hadislerin yayılmasında Hz. Peygamber özel bir kâtip tutmak gibi bir amaç gütmemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Hadis Rivayetini Azaltma

Hadis Rivayet Edene Yemin Ettirme

Hadisi ikinci duyan kimseden almaya çalışmak
Hadis öğreniminin güvenliği için yukarda belirtilen yollardan hangisine veya hangilerine başvurulur?

Yalnız I

I - II - III

III

I - II

Yalnız III

Açıklama:

Hadis Rivayetini Azaltma ve Hadis Rivayet Edene Yemin Ettirme Hadis öğreniminin güvenliği için başvurulan yollardandır. III ise çeldirici olarak konulmuştur. Hadisin doğruluğunu belirlemek için Hadisi İlk Duyan Kimseden Almaya Çalışmak gerekmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Erkekle kadının zamanı belirlenen bir süreye kadar, yani geçici olarak aralarında kıyılan nikâha ne denir?

Belediye Nikâhı

Mut‘a Nikâhı

İmam Nikâhı

Geçici Nikâh

Anlaşmalı Nikâh

Açıklama:

Mut‘a nikâhı, erkekle kadının zamanı belirlenen bir süreye kadar, yani geçici olarak aralarında kıyılan nikâha denir. İslâm’ın ilk yıllarında Hz. Peygamber buna izin vermiş, ancak Hayber’in fethinden sonra kesin olarak yasaklamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Hz. Peygamber Hadislerin yayılması için gayret göstermiş ve teşvikte bulunmuştur. Hadis öğrenim ve öğretimi ne tür bir görevdir?

Dînî

Vatanî

Toplumsal

Sosyal

Bireysel

Açıklama:

Hz. Peygamber’in sünnetinin dindeki yeri ile onun öğrenilip öğretilmesi hususunda Hz. Peygamber’in gösterdiği gayretler, yaptığı teşvik ve tavsiyelerden hadis öğrenim ve öğretiminin dînî bir görev olduğu anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Ensâr Hanımları

Hanım sahâbîler

Hz. Âişe

Hadislerin öğrenim ve öğretiminde yukardakilerden hangisi veya hangilerinin katkısı olmuştur?

I - II

I - II - III

III

Açıklama:

Hadislerin öğrenim ve öğretiminde hanım sahâbîlerin payı büyüktür. Hanım sahâbîler içinde ise, konumuzla ilgili olarak Ensâr denilen Medine’nin yerlisi Müslüman hanımlar ile Hz. Peygamber’in hanımlarının özel bir yeri vardır. Hz. Peygamber’in hanımlarının ise, İslâm’ı öğrenme ve öğretme gayretlerinin yanında diğer hanım sahâbîlerin Hz. Peygamber’den sormaya utandıkları meseleleri kendilerine sordurmaları şeklinde de hizmetleri olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi hadis yazımını yasaklayan haberlerdendir?

“Benden Kur’ân dışında hiçbir şey yazmayınız. Kim benden bir şey yazmışsa onu imha etsin. Benden hadis rivayet edin, (bunda) hiçbir sakınca yoktur. . .”

Şâh Hz. Peygamber’den bu hutbenin yazılıp kendisine verilmesini istemiş, Hz. Peygamber de, “(Hutbeyi) Ebû Şâh için yazın!” buyurmuştu.

Hz. Ömer, Hz. Ali ve İbn Abbâs da; “İlmi yazıya geçirin!” demişlerdir.

Bir sahâbî Hz. Peygamber’e gelerek hafızasının zayıflığından şikâyet etmişti de Hz. Peygamber ona şu tavsiyeyi yapmıştı : “Hafızana sağ elinden yardım iste (yani yaz!)”.

Râfi‘ b. Hadîc şöyle demiştir: Biz “ey Allah’n Res.lü, doğ rusu biz senden bazı şeyler işitiyoruz. Onları yazabilir miyiz?” demiştik de o; “Yazın, birsakınca yok!” buyurmuştu

Açıklama:

B, C, D, E seçenekleri anlaşılacağı üzere hadis yazımına izin verildiğine dair haberlerdendir. Ebû Sa‘îd el-Hudrî’nin nakline göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Benden Kur’ân dışında hiçbir şey yazmayınız. Kim benden bir şey yazmışsa onu imha etsin. Benden hadis rivayet edin, (bunda) hiçbir sakınca yoktur. . .” (Müslim, “Zühd”, 72).

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber’in vefatından sonra Sahâbe döneminde yazılan hadislerdendir?

Enes b. Mâlik’in yazdıkları

Abdullah b. Amr b. el-Âs’ın yazdıkları

Ebû Râfi’in yazdıkları

Dîne Çağrı Mektupları

Ebû Hüreyre’nin de hadis sahîfeleri

Açıklama:

A, B, C, D seçenekleri Hz. Peygamberimiz hayattayken yazılan hadislerden olup en çok hadis rivayet etmiş sahâbî olan Ebû Hüreyre’nin pek çok yazılı hadis malzemesine sahip olduğu nakledilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Hadislerin öğrenilmesinde hangi hanım sahâbilerin büyük gayretleri olmuştur?

Ensâr Hanımları

Yazı bilen hanımlar

Evli olmayan hanımlar

Suffe’de kalan hanımlar

Bedir gazisi olan hanımlar

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 42

Hadisler hangi dönemde hafızalara ve değişik yazı malzemeleri üzerine kaydedilip koruma altına alınmaya başlanmıştır?

Tebvîb Dönemi

Tasnîf Dönemi

Tevdîn Dönemi

Tehzîb Dönemi

Tesbît Dönemi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 43

Değişik yazı malzemelerine kaydedilerek veya ezberlenerek koruma altına alınmış olan hadislerin kitaplar (dîvânlar) içinde toplandığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Tebvîb Dönemi

Tasnîf Dönemi

Tedvîn Dönemi

Tehzîb Dönemi

Tesbît Dönemi

Açıklama:

Tedvîn dönemi, daha önce değişik yazı malzemelerine kaydedilerek veya ezberlenerek koruma altına alınmış olan hadislerin kitaplar (dîvânlar) içinde toplandığı dönemdir ve hicrî 1. asrın sonlarından 2. asrın 1. veya 2. çeyreğine kadar süren bir zaman dilimini içine alır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Hadisler önce yazılı ve sözlü olarak koruma ve kayıt altına alınmaya çalışılmış, sonra bunlar belli kitaplar içinde bir ayaya toplanmış ardından da bu kitaplardaki hadislerin sınıflandırılması yoluna gidilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisinde tarihsel sıralama doğru biçimde verilmiştir?

Tesbît, Tedvîn, Tasnîf

Tasnîf, Tesbît, Tedvîn

Tesbît, Tasnîf, Tedvîn

Tasnîf, Tedvîn, Tesbît

Tedvîn, Tasnîf, Tesbît

Açıklama:

A seçeneğinde tarihsel sıralama doğru biçimde verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Hicri 1. yüzyılın sonlarına kadar devam eden ve hadisleri; sabitleme, kaydetme, bağlama, sağlama alma anlamlarına gelen dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Tedvin

Tasnif

Mütekaddimûn

Tesbit

er-Rıhle fî talebi’l-hadîs

Açıklama:

Tesbît, sabitleme, kaydetme, bağlama, sağlama alma anlamlarına gelir. Bu dönemde hadislerin sözlü ve yazılı olarak öğretilmesi, öğrenilmesi, halk arasında yayılması, böylece hafızalarda ve değişik yazı malzemeleri üzerine kaydedilip koruma altına alınması söz konusudur. Bu dönem aşağı yukarı hicri 1. yüzyılın sonlarına kadar devam etmiştir. Yani ilk Müslümanlar olan sahâbe nesli ile onlardan sonra gelen ve tâbiûn denen neslin büyüklerinin yaşadığı dönemdir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

İkinci nesil Müslümanlar Hz. Peygamber’i görmüş olan ilk Müslümanlardan bilgi almak için onların bulunduğu yerlere gitmiş ve gördüklerini, duyduklarını yazılı ve sözlü olarak tespit etmeye gayret etmişlerdi. Aşağıdakilerden hangisi bu hadisçilerden biri değildir?

Ahmed b. Hanbel

Alkame b. Kays

Mu‘âze el-Adeviyye

Urve b. Zübeyr

Sa‘îd b. el-Müseyyeb

Açıklama:

Sahâbîler Hz. Peygamber’in vefatından sonra her yerde ve her fırsatta doğal olarak ondan bahsetmiş, onun söz ve işlerini nakletmeye çalışmışlardı. Onların içinde, Abdullah b. Abbas ve Ebû Hüreyre gibi, kendisini sadece bu işe verenler vardı. Diğer taraftan Hz. Peygamber’i görememiş olan Müslümanlar da onun hakkında bilgi almak için büyük bir arzu içinde idiler. Bu durum hadislerin öğrenilip öğretilmesi ve yayılması yönünde olağanüstü bir hareketliliğe yol açmıştı. İkinci nesil Müslümanlar Hz. Peygamber’i görmüş olan ilk Müslümanlardan bilgi almak için onların bulunduğu yerlere gitmiş ve gördüklerini, duyduklarını yazılı ve sözlü olarak tespit etmeye gayret etmişlerdi. Bu nesil içinde bu yöndeki çalışmalarıyla tarihe geçen yüzlerce hadisçi arasından örnek olarak şu isimler zikredilebilir: Alkame b. Kays, Abîde es-Selmânî, Şakîk b. Seleme, Mu‘âze el-Adeviyye, Ümmü’d-Derdâ ed-Dımeşkıyye, Urve b. Zübeyr, Sa‘îd b. el-Müseyyeb, İbrâhim en-Nehaî, Amra bt. Abdurrahman, Tâvûs b. Keysân, Hind bt. el-Hâris, Mücâhid b. Cebr, Şa‘bî, İkrime, Ebû Kılâbe el-Basrî, Muhammed b. Sîrîn, Hasan el- Basrî, Nâfî.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Sahâbe neslinin sonlarına doğru yaygınlık kazanan ve her kesimin kendisini destekleyerek, muhalifini kötülemek için bazı sözler uydurup bunları Hz. Peygamber’e nispet etme teşebbüsünü önlemek amacıyla alınan önlem aşağıdakilerden hangisidir?

Hadisi İlk Duyan Kimseden Almaya Çalışma

Hadisin Râvîlerini İnceleme

Hadis Rivayetini Azaltma

Hadis Rivayet Edene Yemin Ettirme

Hadis Rivâyet Edenden Şâhid İsteme

Açıklama:

İlk Müslümanlar arsında çıkan siyasi ve fikri karışıklıklar hadisler için bir tehlikeyi beraberinde getirmişti. Bu, her kesimin kendisini desteklemek, muhalifini kötülemek için bazı sözler uydurup bunları Hz. Peygamber’e nispet etme teşebbüsüydü. Bu durumun ne zaman ortaya çıktığı tartışma konusu olsa da sahâbe neslinin sonlarına doğru yaygınlık kazandığı anlaşılmaktadır. İşte bu gelişme üzerine hadis alma ve nakletmede daha bir titizlik gösterilmeye başlandığı söylenebilir. Bu hareketin ortaya çıkmasından sonra hadisi rivayet eden kimseye hadisi kimden aldığı sorulmaya ve söylenen hoca güvenilir biri ise hadis alınmaya başlandı. Hadis râvîlerinin bu şekilde incelenmeye başlamasına, aynı hadisi farklı yerlerde, farklı hocalardan biraz değişik şekilde almış olan kimselerin bu durumu; “Falan râvî şöyle dedi, filan râvî şöyle dedi...” diyerek anlatması eklenince hadis rivayetinde sened kullanımı ortaya çıktı.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi hadislerin mânâ ile rivayetlerinin caiz olduğu görüşünde olan kişilerden biridir?

Sa‘îd b. el-Müseyyeb

Muhtâr es-Sakafî

İbn Ebû Hâtim

Enes b. Mâlik

İbn Abbâs

Açıklama:

Özellikle uzun hadislerde metni aynen akılda tutma her zaman mümkün olmamış olabilir. Ama bu hadislerin de nakledilmeleri gerekmektedir. Bu sebeple ortada bir zaruret bulunduğu için, aynen nakletme imkânı olmadığında hadislerin mânâlarıyla rivayet edilmeleri câiz görülmüştür. Kur’ân-Kerîm ile sünnette bunun caizliğini gösteren deliller vardır. Hadislerin mânâ ile rivayetlerinin caiz olduğu görüşünde olan kişiler arasında Hz. Âişe, Abdullah b. Mes‘ûd ve Enes b. Mâlik gibi sahâbîleri, sonraki nesillerden ise Âmir eş-Şa‘bî, İbrahim en-Nehaî, Süfyan b. Uyeyne ve Yahya b. Sa‘îd el-Kattân gibi âlimleri sayılabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

I. Yazılanlara güvenilip ezberlemenin meydana geleceği endişesi
II. Bazı vahiy kâtiplerinin kendilerine kâtiplik yaptıkları sürece konmuş olan hadis yazma yasağını bir süre devam edecek bir yasak olarak değerlendirmeleri ve bu doğrultuda kanaat belirtmemeleri
III. Kur’ân-ı Kerîm dışındaki şeylerle meşgul olunup Kur’ân-ı Kerîm’in ihmal edileceği endişesi
IV. O günkü toplumun sahip olduğu ilim zihniyeti
V. Yazılan hadislerin, ehli olmayan kimselerin eline ulaşıp onlarda yanlışlıklar, tahrifler, ekleme ve çıkarmalar yapılacağı endişesi
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri hadis yazımını yasaklayan tespitler arasında yer alır?

II ve IV

III, IV ve V

I, II ve III

IV ve V

II, III ve IV

Açıklama:

Hz. Peygamber’den sonra uzun yıllar hadislerin yazılamayacağı kanaati devam etmiş, ilgili haberler incelendiğinde görünen o ki, bu kanaat Hz. Peygamber’in yasağına dayandırılmıştır. Ancak söz konusu kanaatin asıl sebepleri:
Bazı vahiy kâtiplerinin kendilerine kâtiplik yaptıkları sürece konmuş olan hadis yazma yasağını ömür boyu sürecek bir yasak olarak değerlendirmeleri ve bu doğrultuda kanaat belirtmeleri.
Kur’ân-ı Kerîm dışındaki şeylerle meşgul olunup Kur’ân-ı Kerîm’in ihmal edileceği endişesi.
O günkü toplumun sahip olduğu ilim zihniyeti.
Yazılanlara güvenilip ezberlemenin terk edileceği endişesi.
Yazılan hadislerin, ehli olmayan kimselerin eline ulaşıp onlarda yanlışlıklar, tahrifler, ekleme ve çıkarmalar yapılacağı endişesi olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Hadislerin Hz. Peygamber’in sağlığından itibaren yazılmaya başlandığını bildiren birçok haber vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu haberlerden biri değildir?

Medine Sözleşmesi

Nüfus Sayımı Tutatnağı

Enes b. Mâlik’in Yazdıkları

İmtiyâz Belgeleri

Ebû Hüreyre’nin Hadis Sahîfeleri

Açıklama:

Hadislerin Hz. Peygamber’in sağlığından itibaren yazılmaya başlandığını bildiren birçok haber vardır. Bunlar hadislerin yazılmasına sonradan izin verildiğini gösterir. Bu konudaki haberleri şu şekilde sınıflandırmak mümkündür:
Medine Sözleşmesi
Nüfus Sayımı Tutanağı
İmtiyâz Belgeleri
Yahûdîlerle Yapılan Yazışmalar
Dîne Çağrı Mektupları
Görevlilere Verilen/Gönderilen Tâlimatnâmeler
Hz. Peygamber’in Mekke’nin fethinde okuyup da Yemen’li Ebû Şâh’ın isteği üzerine yazılıp bu sahâbîye verilen hutbe.
Abdullah b. Amr b. el-Âs’ın yazdıkları
Enes b. Mâlik’in yazdıkları
Hafızasının zayıflığından şikâyet eden bir sahâbînin yazdıkları
Ebû Râfi’in yazdıkları

Doğru Cevap: E

Soru 51

“Mescid-i Nebî’de ders halkası olan ve hadiste yetkili bir âlim sayılan bir sahâbî idi. Onun da hacla ilgili bir kitabının olduğu nakledilmektedir. Bu kitabın kâtibi kesin olarak belli değildir.” Aşağıdakilerden hangisi açıklamada belirtilen ve Hz. Peygamber’in vefatından sonra, Sahâbe döneminde yaşamış sahâbîdir?

Ebû Hüreyre

Abdullah b. Abbâs

Câbir b. Abdullah

Semüre b. Cündeb

Abdullah b. Ömer

Açıklama:

Câbir b. Abdullah, Mescid-i Nebî’de ders halkası olan ve hadiste yetkili bir âlim sayılan bir sahâbî idi. Onun da hacla ilgili bir kitabının olduğu nakledilmektedir. Bu kitabın da kâtibi kesin olarak belli değildir. Hz. Peygamber’in Vefatından Sora Sahâbe Döneminde yazılanların meşhurlarındandır.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber’in Vefatından Sora Sahâbe Döneminde Hadis yazan sahâbîlerden biridir?

Abdullah b. Amr b. el-Âs

Enes b. Mâlik

Ebû Râfi

Abdullah b. Ömer

Yemen’li Ebû Şâh

Açıklama:

Hz. Peygamber’in Vefatından Sora Sahâbe Döneminde Yazılan Hadisler:
Hz. Ebû Bekir’in beşyüz kadar hadisi yazdığı fakat sonra bunları imha ettiği nakledilmektedir.
Hz. Ömer’in de hadisleri yazma teşebbüsü olmuştur.
Hz. Ali’nin, içinde bazı hadislerin yazılı olduğu bir sahîfesi vardı ve bunu, kılıcına takılı olarak yanında taşırdı.
Ebû Hüreyre’nin de hadis sahîfeleri vardı.
Abdullah b. Abbâs eline yazı malzemeleri alarak sahâbîleri kapı kapı dolaşmış ve onlardan duyduğu hadisleri yazmıştı.
Semüre b. Cündeb’in de, içinde “pek çok ilim” bulunan bir sahifesi vardı.
Câbir b. Abdullah, Mescid-i Nebî’de ders halkası olan ve hadiste yetkili bir âlim sayılan bir sahâbî idi.
Abdullah b. Ömer’in de hadis sahîfelerinin olduğu ve evinden dışarı çıkmadan önce onlara göz attığı nakledilmektedir.
Cahiliye döneminde yazı bilenlerden olan Sa‘d b. Ubâde’nin bizzat hadis yazıp yazmadığı bilinmemektedir. Ancak bazı haberler onun da yazılı hadislere sahip olduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Sahâbeden sonra gelen Müslümanların arasında, nadiren de olsa, hadisin önemini kavrayamayanlar görülmeye başladı. Bunlar Kur’ân’da hüküm koyma yetkisinin sadece Allah’a ait olduğunu belirten bazı âyetlere bakarak Kur’ân’da yer almayan hükümler taşıyan hadisleri kabul etmemeye kalkışmışlardı. Aşağıdakilerden hangisi o dönemde bu davranışları gösteren kişileri ifade etmektedir?

Sahâbiler

Bâğdâdîler

Âlimler

Râvîler

Hâricîler

Açıklama:

Sahâbîlerin içinde hadisin dindeki yerini ve değerini tartışan, onu kabul etmeme eğiliminde olan hiç kimse görülmemiştir. Bilakis onlarda görülen şey, en basitinden en mühimine kadar bütün konularda Hz. Peygamber’in sünnetini araştırmak, onu öğrenip ona göre hareket etmekti. Ancak sahâbeden sonra gelen Müslümanların arasında, nadiren de olsa, hadisin önemini kavrayamayanlar görülmeye başladı. Bunlardan olan Hâricîler, Kur’ân’da hüküm koyma yetkisinin sadece Allah’a ait olduğunu belirten bazı âyetlere bakarak Kur’ân’da yer almayan hükümler taşıyan hadisleri kabul etmemeye kalkışmışlardı. Oysa Kur’ân-ı Kerîm’i getiren de Hz. Peygamber’di ve onu herkesten daha iyi anlayabilecek olan da ancak o olabilirdi. Bu durumda Hz. Peygamber’den gelen bir hadisin ona ait olduğu kabul edildikten sonra söylenecek hiçbir şey olamaz. Binaenaleyh söz konusu görüşte olan Hâricîler, herhalde, bu muhtevada olan hadislerin Hz. Peygamber’e ait olamayacakları kanaatiyle, öyle düşünmekteydiler. Böyle de olsa bu, Kur’ân’ı bir bütün olarak ele almamaktan kaynaklanan yanlış bir düşüncedir. Çünkü bizzat Kur’ân-ı Kerîm Hz. Peygamber’e hüküm koyma yetkisi vermiştir. Dolayısıyla Hz. Peygamber’in hüküm koyma işi de Kur’ân-ı Kerîm’in bir hükmüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi hadislerin bir kitap/divân içinde toplanmaları anlamına gelir?

Tedvîn

Tesbit

Tasnif

Mütekaddimûn

Tâlimatnâme

Açıklama:

Değişik yazı malzemelerine kaydedilerek veya ezberlenerek koruma altına alınmış olan hadislerin kitaplar (dîvânlar) içinde toplanmasına tedvin denir. Hicrî 1. asrın sonlarından 2. asrın 1. veya 2. Çeyreğine kadar süren bir zaman dilimi tedvin dönemi olarak adlandırılır. Aslında değişik sahâbîlerin bildikleri hadisleri onlardan toplayıp yazma faaliyeti daha eskilere dayanır. Abdullah b. Abbâs’ın, sahâbîleri tek tek dolaşarak onlardan sorup öğrendiği hadisleri, yanında taşıdığı yazı malzemelerine yazdığı nakledilir. Bu da bir nevi tedvîn yani toplamadır. Ancak burada tedvînle daha değişik bir durum kastedilmektedir ki bu, hadislerin daha geniş kapsamlı ve bir “kitap/dîvân” içinde toplanmalarıdır. Böyle bir faaliyeti devlet eliyle ilk olarak başlatan kimse, Halîfe Ömer b. Abdülazîz (halifeliği h. 99-101) olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Tesbît Dönemi

Tedvîn Dönemi

Tenkid Dönemi

Tasnîf Dönemi

Hadis tarihinde bu faaliyetlerin sürdürüldüğü dönem olan mütekaddimûn dönem yukarıda verilen hangi dönemlerden oluşmaktadır?

I, II ve III

III ve IV

I, II, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Hadisler tarihi sıra itibariyle önce yazılı ve sözlü olarak koruma ve kayıt altına alınmaya çalışılmış, sonra bunlar belli kitaplar içinde bir araya toplanmış, ardından da bu kitaplardaki hadislerin sınıflandırılması yoluna gidilmiştir. Bu aşamalar, zamanlarında yapılan hadis çalışmalarının ayırıcı temel özelliklerinden hareketle; Tesbît Dönemi, Tedvîn Dönemi ve Tasnîf Dönemi şeklinde isimlendirilirler. Hadis tarihinde bu faaliyetlerin sürdürüldüğü döneme mütekaddimûn dönemi denmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Hz. Peygamber bazı mühim hükümleri savaş sıralarında açıklamıştı. Mut’a nikâhı ile bazı hayvan etlerinin haramlığı gibi hükümler hangi savaşta halka duyurulmuştur?

Bedir savaşı

Uhud savaşı

Hendek savaşı

Hayber savaşı

Mute savaşı

Açıklama:

Savaşların tarih boyunca milletlerin birbirlerinden bilgi ve tecrübe alışverişinde oynadıkları rol çok iyi bilinmektedir. İşte Hz. Peygamber de bazı mühim hükümleri savaş sıralarında açıklamıştı. Meselâ Hayber Savaşı’nda mut‘a nikâhı ile bazı hayvan etlerinin haramlığı, Mekke’nin fethinde cahiliye imtiyazlarının geçersizliği ve Mekke’nin harem oluşu gibi hükümler halka duyurulmuştu.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Hangisi Hz. Peygamber hayattayken yazılanlardan biri değildir?

Medine Sözleşmesi

Nüfus Sayımı Tutanağı

Dîne Çağrı Mektupları

Hemmâm b. Münebbih’in Sahîfesi

Enes b. Mâlik’in yazdıkları

Açıklama:

Medine Sözleşmesi
İmtiyâz Belgeleri
Nüfus Sayımı Tutanağı
Dîne Çağrı Mektupları
Yahûdîlerle Yapılan Yazışmalar
Enes b. Mâlik’in yazdıkları
Görevlilere Verilen/Gönderilen Tâlimatnâmeler
Hz. Peygamber’in Mekke’nin fethinde okuyup da Yemen’li Ebû Şâh’ın isteği üzerine yazılıp bu sahâbîye verilen hutbe.
Abdullah b. Amr b. el-Âs’ın yazdıkları
Ebû Râfi’in yazdıkları

Doğru Cevap: D

Soru 58

“Hz. Peygamber’in -sallellahu aleyhi ve sellem- sahâbîleri arasında benden daha çok hadis bilen hiç kimse yoktu, Abdullah b. Amr hariç. Çünkü o yazdı, ben yazmadım” diyerek hadislerin yazılabileceğini gösteren sözü hangi sahâbî söylemiştir?

Râfi‘ b. Hadîc

Abdullah b. Amr

Ebû Şâh

Hz. Ömer

Ebû Hüreyre

Açıklama:

Abdullah b. Amr’ın bu haberini Ebû Hüreyre’nin şu sözü doğrular mahiyettedir: “Hz. Peygamber’in -sallellahu aleyhi ve sellem- sahâbîleri arasında benden daha çok hadis bilen hiç kimse yoktu, Abdullah b. Amr hariç. Çünkü o yazdı, ben yazmadım”..

Doğru Cevap: E

Soru 59

Hadisin, onu rivayet eden kimselerin isimlerinin sırayla zikredildiği kısmına hangisi denmektedir?

Muttasıl

Hoca

Sema

Sened

Müslim

Açıklama:

Sened, hadisin, onu rivayet eden kimselerin isimlerinin sırayla zikredildiği kısmıdır. Kullanılan şekliyle, yani her bir râvînin bir önceki râvînin (hocasının) ismini vererek ilk kaynağa varan (muttasıl) şekliyle Müslümanlara has olan sened kullanımı, hadisin güvenilirliğini sağlamak için ortaya çıkarılmıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Hadislerin öğrenim usullerinde, Hadisler bir dönemde daha ziyade hocadan işitme yoluyla alınıyorlardı. Aşağıdakilerden hangisi bu durumu anlatmaktadır?

Semâ yoluyla

Sened yoluyla

Rivâyet yoluyla

Hadis yoluyla

İlim yoluyla

Açıklama:

Hadisler bu dönemde daha ziyade semâ (yani hocadan işitme) yoluyla alınıyorlardı. Bununla beraber, ilerde meşhur olacak olan diğer usûller de zaman zaman kullanılmıştır. Zaten sonraki dönemlerde hadis âlimleri de, muteber hadis öğrenme usûllerini tartışırlarken esas olarak onların bu dönemde, özellikle asr-ı saâdette uygulamasının olup olmadığına bakacaklardır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Hadislerin sözlü ve yazılı olarak öğretilmesi, öğrenilmesi, halk arasında yayılması, böylece hafızalarda ve değişik yazı malzemeleri üzerine kaydedilip koruma altına alınması gerçekleşen Tesbit dönemi hicri hangi yüzyılın sonuna kadar sürmüştür?

Halen sürmektedir

Açıklama:

Bu dönem aşağı yukarı hicri 1. yüzyılın sonlarına kadar devam etmiştir. Yani ilk Müslümanlar olan sahâbe nesli ile onlardan sonra gelen ve tâbiûn denen neslin büyüklerinin yaşadığı dönemdir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi İslâm’ın ilk yıllarında Hz. Peygamber tarafından izin verilmiş, ancak Hayber’in fethinden sonra kesin olarak yasaklamıştır?

Faiz

Mekke’nin harem oluşu

Akabe Bîatları

Mütekaddimûn

Mut‘a nikâhı

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi hadisin, onu rivayet eden kimselerin isimlerinin sırayla zikredildiği kısmıdır?

Muttasıl

er-Rıhle

Şâhid

Semâ

Sened

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 64

Geniş kapsamlı ve bir “kitap/dîvân” içinde toplanarak, devlet eliyle ilk olarak hadisleri derleme faaliyeti başlatan kimdir?

Ömer b. Abdülazîz

Abdullah b. Abbâs

İbn Şihâb ez-Zührî

Abdullah b. Ömer

Enes b. Mâlik

Açıklama:

Tedvînle daha değişik bir durum kastedilmektedir ki bu, hadislerin daha geniş kapsamlı ve bir “kitap/dîvân” içinde toplanmalarıdır. Böyle bir faaliyeti devlet eliyle ilk olarak başlatan kimse, Halîfe Ömer b. Abdülazîz (halifeliği h. 99-101) olmuştu.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Hadisler ilk olarak hangi dönemde yazıya aktarılmıştır?

Tedvin Dönemi

Tasnif Dönemi

Tesbît Dönemi

Tevhid Dönemi

Divan Dönemi

Açıklama:

Hadisler ilk olarak tesbit döneminde yazıya aktarılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Hadislerin güvenilirliklerini sağlamaya yönelik uygulanan yaklaşımlardan değildir?

Hadis rivayetini azaltma

Hadis rivayet edenden şahit isteme

Hadisi en son duyan kimseden almaya çalışma

Hadisin râvilerini inceleme

Hadis rivayet edene yemin ettirme

Açıklama:

Başta sahâbîler olmak üzere ilk Müslümanlar, hadislerin aslına uygun bir şekilde öğrenim ve öğretimi için gereken titizliği göstermiş ve bunun için başlıca şu çarelere başvurmuşlardır: 1. Hadis rivayetini azaltma; 2. Hadis rivayet edenden şahit isteme; 3. Hadis rivayet edene yemin ettirme; 4.Hadisi Kur’ân-ı Kerîm’le ve önceden bildikleri hadislerle karşılaştırma; 5. Hadisi ilk duyan kimseden almaya çalışma; 6. Hadisin râvilerini inceleme.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Tedvin Dönemi için doğrudur?

Hicrî 2. asrın sonlarından 3. asrın sonuna kadar süren bir zaman dilimini içine alır.

Hadislerin sadece sözlü olarak aktarıldığı dönemdir.

Bu dönemde yazılan eserlerden hiçbiri günümüze ulaşmamıştır.

Bu dönemde yazılmış olan eserlerin iç düzeni devam etmektedir.

Bu dönemde hadisler kitaplarda toplanmamıştır.

Açıklama:

Tedvîn Dönemi, daha önce değişik yazı malzemelerine kaydedilerek veya ezberlenerek koruma altına alınmış olan hadislerin kitaplar (dîvânlar) içinde toplandığı dönemdir ve hicrî 1. asrın sonlarından 2. asrın 1. veya 2. Çeyreğine kadar süren bir zaman dilimini içine alır. Bu dönemde yazılan eserlerden hiçbiri günümüze ulaşmamıştır. Muhammed Hamîdullah, ilk dönemlerin yazma eserlerinin hemen hemen hepsinin Bağdad’ın Moğollar tarafından istilası esnasında tahrip edildiğini kaydeder.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Hadislerin sınıflandırılmasına verilen addır?

Tesbît

Tasnif

Tedvin

Tevhid

Divan

Açıklama:

Hadisler önce yazılı ve sözlü olarak koruma ve kayıt altına alınmaya çalışılmış (tesbît), sonra bunlar belli kitaplar içinde bir ayaya toplanmış (tedvîn), ardından da bu kitaplardaki hadislerin sınıflandırılması (tasnîf) yoluna gidilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Hangisi hadis rivayetinden kaçınan ilk Müslümanlardan ve aşere-i mübeşşere’dendir?

Sa‘îd b. Zeyd

Ebû Hüreyre

Abdullah b. Ömer

Enes b. Mâlik

Hz. Âişe

Açıklama:

Sa‘îd b. Zeyd, hadis rivayetinden kaçınan ilk Müslümanlardan ve aşere-i mübeşşere’dendir ve neredeyse hiç hadis rivayet etmediği nakledilmektedir. Ebû Hüreyre, Abdullah b. Ömer, Enes b. Mâlik ve Hz. Âişe ise en çok hadis rivayet eden sahâbîlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Hangisi bir hadisi Hz. Peygamber’den doğrudan duymadığında Şâm’a gitmiştir?

Hz. Ali

Sahabi Câbir b. Abdullah

Ebû Eyyûb el-Ensârî

Abdullah b. Abbâs

Hz. Ebû Bekir

Açıklama:

Sahabi Câbir b. Abdullah, Abdullah b. Üneys’in Hz. Peygamber’den duymuş olduğu bir hadisi ondan almak için Şâm’a gitmiştir. Hz. Ali, kendisine hadis rivayet edene yemin ettirmiştir. Ebû Eyyûb el-Ensârî, Hz. Peygamber’den bizzat işitmiş olduğu bir hadisin aklında doğru kalıp kalmadığını tahkik için Mısır’a gitmiştir. Abdullah b. Abbâs, duyduğu bir hadisi o konuda sabit olan sünnetle karşılaştırmıştır. Hz. Ebû Bekir, hadis rivayet edenden şahid istemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

“Ensâr” ne demektir?

hadis öğrenimi için yapılan yolculuk

erkekle kadının zamanı belirlenen bir süreye kadar, yani geçici olarak aralarında kıyılan nikâh

hadis tarihinde hadislerin tesbit, tedvin ve tasnif çalışmalarının sürdürüldüğü dönem

Medine’nin yerlisi olan Müslümanlar

hadisin, onu rivayet eden kimselerin isimlerinin sırayla zikredildiği kısmı

Açıklama:

Medine’nin yerlisi Müslümanlara “ensâr” denir. “Er-Rıhle fî talebi’l-hadîs”, hadis öğrenimi için yapılan yolculuk demektir. “Mut‘a nikâhı”, erkekle kadının zamanı belirlenen bir süreye kadar, yani geçici olarak aralarında kıyılan nikâha denir. “Mütekaddimûn”, hadis tarihinde bu faaliyetlerin sürdürüldüğü dönem demektir. “Sened” ise hadisin, onu rivayet eden kimselerin isimlerinin sırayla zikredildiği kısmıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Hangisi Hz. Peygamber’in vefatından sonra yazılmıştır?

İmtiyaznameler

Dine çağrı mektupları

sadakât hadîsleri

Medine Sözleşmesi

es-Sahîfetu’s-sahîha

Açıklama:

Hüreyre’ye nisbet edilen “es-Sahîfetu’s-sahîha” isimli hadis kitapçığı Hz. Peygamber’in vefatından sonra Sahâbe döneminde yazılmıştır. İmtiyaznameler, dine çağrı mektupları, sadakât hadîsleri, Medine Sözleşmesi ve Yahudilerle yapılan sözleşmeler ise Hz. Peygamber döneminde yazılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Hangisine göre Hz. Peygamber hadislerin yazımını yasaklamıştır?

Abdullah b. Amr

Ebû Sa‘îd el-Hudrî

Râfi‘ b. Hadîc

Hz. Ömer

İbn Abbâs

Açıklama:

Ebû Sa‘îd el-Hudrî, şöyle demiştir: “Ben hadisleri yazmam için Hz. Peygamber’den izin istedim de o bana izin vermeyi kabul etmedi”. Râfi‘ b. Hadîc’ göre Hz. Peygamber, “Yazın, bir sakınca yok!” diye buyurmuştur. Abdullah b. Amr deHz. Peygamberin buna izin verdiğini dile getirmiştir. Hz. Ömer ve İbn Abbâs da; “İlmi yazıya geçirin!” demişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Hangisi hadisleri ezberlemek için yazmış, ezberledikten sonra ise yazdıklarını imha etmiştir?

Hâlid el-Hazzâ

Abdullah b. Amr

Yemen’li Ebû Şâh

Yemen’li Ebû Hüreyre

Enes b. Mâlik

Açıklama:

Hâlid el-Hazzâ, hadisleri ezberlemek için yazmış, ezberledikten sonra ise yazdıklarını imha etmiştir. Abdullah b. Amr, Yemen’li Ebû Şâh, Yemen’li Ebû Hüreyre ve Enes b. Mâlik ise genç sahâbîlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 75

“es-Sahîfetu’s-sâdıka” sahifesinin yazarı kimdir?

Enes b. Mâlik

Abdullah b. Amr b. el-Âs

Ebû Râfi

Ömer b. Abdülazîz

Hz. Ali

Açıklama:

Abdullah b. Amr b. el-Âs, Hz. Peygamber’den bizzat duymuş olduğu hadislerden bir sahîfe meydana getirmiş ve ona “es-Sahîfetu’s-sâdıka” adını vermiştir. Enes b. Mâlik, on yıl Hz. Peygamber’in hizmetinde bulunmuş ve ondan duyup yazdığı, sonra da huzurunda okuduğu bazı kitaplara yani yazılı evraka sahipti. Mısır kökenli bir sahâbî ve Hz. Peygamber’in azâdlısı olan Ebû Râfi de Hz. Peygamber’den hadis yazımı için izin istemiş ve kendisine izin verilmişti. Hz. Ali’nin, içinde bazı hadislerin yazılı olduğu bir sahîfesi vardı ve bunu, kılıcına takılı olarak yanında taşırdı. Ömer b. Abdülazîz ise Medîne valisine gönderdiği meşhur mektubunda, Amr b. Hazm’dan rivayet edilen sadakât hadîslerini özellikle zikretmiş ve onların istinsah edilmesini istemişti.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Hangisi eline yazı malzemeleri alarak sahâbîleri kapı kapı dolaşmış ve onlardan duyduğu hadisleri yazmıştır?

Abdullah b. Abbâs

Semüre b. Cündeb

Câbir b. Abdullah, Mescid-i Nebî

Abdullah b. Ömer

Sa‘d b. Ubâde

Açıklama:

Abdullah b. Abbâs, eline yazı malzemeleri alarak sahâbîleri kapı kapı dolaşmış ve onlardan duyduğu hadisleri yazmıştır. Semüre b. Cündeb, içinde “pek çok ilim” bulunan sahîfesini, Hz. Peygamber’den bizzat duymuş olduğu hadisler ile sahâbîlerden öğrenmiş olduğu hadislerden meydana getirmişti. Câbir b. Abdullah, Mescid-i Nebî’nin hacla ilgili bir kitabının olduğu nakledilmektedir. Abdullah b. Ömer’in de hadis sahîfelerinin olduğu ve evinden dışarı çıkmadan önce onlara göz attığı nakledilmektedir. Sa‘d b. Ubâde’nin ise bizzat hadis yazıp yazmadığı bilinmemektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Tedvîn ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Devlet eliyle sona erdiren ilk kişi Halîfe Ömer b. Abdülazîz’dir.

Hadislerin dîvânlar içinde toplanmıştır.

Hadislerin yazılması yasaklanmıştır.

Dönemin âlimleri uzak durmuşlardır.

Abdullah b. Abbâs, sahâbîleri tek tek dolaşarak onlardan hadisler toplanmasını hoş karşılamamıştır.

Açıklama:

Tedvîn döneminde hadisler dîvânlar içinde toplanmıştır. Halîfe Ömer b. Abdülazîz tedvîni sona erdiren değil, devlet eliyle ilk başlatandır. Hadisler defter defter yazılıp halifelik merkezine gönderilmiştir. Bu ilmi faaliyete dönemin birçok âlimi katılmıştır. Abdullah b. Abbâs,,sahâbîleri tek tek dolaşarak onlardan hadisler toplamıştır ve yazmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi hadislerin sabitlendiği ve sağlama alındığı ilk dönemdir?

Tedvin

Tasnif

Tesbit

Mütekaddimun

İspat

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 79

Aşağıdaki eylemlerden hangisi kişi öldükten sonra da amel defterinin kapanmamasını sağlayan üç amelden biridir?

Birisini Müslüman yapmış olmak

Geride faydalı ilim bırakmak

Namaz kılmış olmak

Zekat vermiş olmak

Öğretmenlik yapmak

Açıklama:

Genel olarak ilim öğrenme veöğretmenin önemine dikkat çekmiş ve bunlara teşvikte bulunmuştur. Hz. Peygamber’in bu konudaki adislerinden öğreniyoruz ki, ilim öğrenmek her Müslüman’a farzdır. Kişi üstünlüğünü ilmiyle sürdürebilir. Geriye bırakılan faydalı ilim, ölümünden sonra insanın amel defterinin açık kalmasına sebep olan üç şeyden biridir. İnsan ilim öğrenme yolunda olduğu sürece Allah yolunda demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Aşağıdaki sahabelerden hangisi en çok sayıda hadis rivayet etmiştir?

Ebû Said el-Hudrî

Abdullah bin Abbas

Enes bin Mâlik

Ebû Hüreyre

Câbir bin Abdullah

Açıklama:

Mevcut hadis kitaplarında yüzden fazla hanım sahâbînin naklettiği hadislere rastlanmaktadır. Bunların arasında fazla hadis rivayetleriyle Ümmü Habîbe, Hafsa bt. Ömer, Esma bt. Ümeys, Esma bt. Ebû Bekir, Ümmü Hâni ve Ümmü Atıyye öne çıkmaktadırlar. En çok sayıda hadis Ebu Hureyre tarafından rivayet edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Aşağıdaki sahabelerden hangisi en çok hadi rivayet eden sahabi fakihten biri değildir?

Abdullah bin Ömer

Hz. Âişe

Ebû Hüreyre

Abdullah bin Abbas

Muhammed bin Sîrîn

Açıklama:

Sahâbîler Hz. Peygamber’in vefatından sonra her yerde ve her fırsatta
doğal olarak ondan bahsetmiş, onun söz ve işlerini nakletmeye çalışmışlardı. Onların içinde, Abdullah b. Abbas ve Ebû Hüreyre gibi, kendisini sadece bu işe verenler vardı. Ebû Hüreyre, Abdullah b. Ömer ve Enes b. Mâlik’den sonra, 2210 hadis rivayetiyle 4. sırayı Hz. Âişe alır. Muhammed bin Sîrîn 7 sahibi fakihten biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi sahabilerin hadis rivayetinde gösterdiği titizliklerden birisi değildir?

Hadis Rivâyet Edenden Şâhid İsteme

Hz. Peygambere Tekrar Sormak

Hadisi İlk Duyan Kimseden Almaya Çalışma

Hadis Rivayet Edene Yemin Ettirme

Hadisin Râvîlerini İnceleme

Açıklama:

Hadisin Râvîlerini İnceleme, Hadis Rivayet Edene Yemin Ettirme, Hadisi İlk Duyan Kimseden Almaya Çalışma ve Hadis Rivâyet Edenden Şâhid İsteme sahabilerin başvurdukları yöntemlerden birisi olmakla birlikte Hz. Peygambere Tekrar Sormak bunlardan birisi değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Kişinin kendini desteklemek muhalifini kötülemek için sözler uydurup hadis şeklinde rivayet etmeye başlaması sonucunda hadisin geçerliğinin kontrolünde hangi yöntem izlenmiştir?

Hadisin Râvîlerini İnceleme

Hadisi İlk Duyan Kimseden Almaya Çalışma

Hadis Rivayet Edene Yemin Ettirme

Hadisi Kur’ân ve Önceden Bildikleri Hadislerle Karşılaştırma

Hadis Rivâyet Edenden Şâhid İsteme

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi hadisi rivayet eden kimselerin sırasıyla zikredildiği kısmıdır?

Sema

er-Rıhle fî talebi’l-hadîs

Şahid

Sened

Sille

Açıklama:

Hadis râvîlerinin bu şekilde incelenmeye başlamasına, aynı hadisi farklı yerlerde, farklı hocalardan biraz değişik şekilde almış olan kimselerin bu durumu; “Falan râvî şöyle dedi, filan râvî şöyle dedi...” diyerek anlatması eklenince hadis rivayetinde sened kullanımı ortaya çıktı. Sened, hadisin, onu rivayet eden kimselerin isimlerinin sırayla zikredildiği kısmıdır. Kullanılan şekliyle, yani her bir râvînin bir önceki râvînin (hocasının) ismini vererek ilk kaynağa varan (muttasıl) şekliyle Müslümanlara has olan sened kullanımı, hadisin güvenilirliğini sağlamak için ortaya çıkarılmıştı.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi hadisler arasında farklı anlamlara çıkması durumudur?

İhtilâfü’l-hadîs

Sünen

Sened

Muhtelifü’l-hadîs

Sadakat hadisleri

Açıklama:

Görüldüğü gibi hadislerin yazılıp yazılamayacağı konusunda birbirleriyle
çelişen haberler bulunmaktadır. Hadis usûlünde bu duruma İhtilâfü’l-hadîs, ilgili hadislere de Muhtelifü’l-hadîs (veya Muhtelefü’l-hadîs) denir. Gerçekte hadisler arasında çelişki yoktur, bu çelişki görünüştedir. Hz. Peygamber’in bu konudaki açıklamalarının farklı zamanlarda yapıldığı ve hadislerinin yazılmasını önce yasakladığı, sonra bu yasağı kaldırdığı anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdaki sahabilerden hangisi hadis yazmıştır?

Mu‘âze el-Adeviyye

Abdullah b. Amr b. el-Âs

Ebu Cendel

Muhammed b. Sîrîn

Hasan el-Basrî

Açıklama:

Abdullah b. Amr b. el-Âs, Hz. Peygamber’den şahsen izin alarak hadis yazdığı meşhurdur. O bunun üzerine, Hz. Peygamber’den bizzat duymuş olduğu hadislerden bir sahîfe meydana getirmiş ve ona es-Sahîfetu’s-sâdıka ismini vermişti.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi hadislerin yazılı olarak toplandığı dönemdir?

İspat

Mütekaddimun

Tesbit

Tasnif

Tedvin

Açıklama:

Aslında değişik sahâbîlerin bildikleri hadisleri onlardan toplayıp yazma
faaliyeti daha eskilere dayanır. Abdullah b. Abbâs’ın, sahâbîleri tek tek
dolaşarak onlardan sorup öğrendiği hadisleri, yanında taşıdığı yazı malzemelerine yazdığı nakledilir. Bu da bir nevi tedvîn yani toplamadır. Ancak burada tedvînle daha değişik bir durum kastedilmektedir ki bu, hadislerin daha geniş kapsamlı ve bir “kitap/dîvân” içinde toplanmalarıdır. Böyle bir faaliyeti devlet eliyle ilk olarak başlatan kimse, Halîfe Ömer b. Abdülazîz (halifeliği h. 99-101) olmuştu.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Tasnif döneminde İslam coğrafyası aşağıdaki devletlerin hangisinin hükümranlığı altındaydı?

Abbasî Devleti

Emevi Devleti

Gassânîler Devleti

Eyyubiler Devleti

İhşidiler Devleti

Açıklama:

Tasnif döneminde yani hicrî II-IV. asırlarda İslam coğrafyası Abbasî Devleti (H.132655/M.750-1258) hükümranlığı altındadır. Abbasîlerin ilk yüz elli senelik yükseliş ve güç dönemi, hicretin ikinci ve üçüncü yüzyıllarını kapsar. Bu da tasnif döneminin başlama ve olgunlaşma dönemine tekabül eder.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Tasnif Dönemi aşağıdaki zaman dilimlerinden hangisinde başlamıştır?

Hicri ikinci asrın ikinci yarısında

Hicri ikinci asrın ilk yarısında

Hicri birinci asrın ilk yarısında

Hicri birinci asrın ikinci yarısında

Hicri üçüncü asrın ilk yarısında

Açıklama:

İlk tasnifçilerin yaşadıkları tarihler dikkate alındığında tasnifin hicri ikinci asrın ilk yarısında başladığı söylenebilir. Çünkü bu şahıslar isimlerinin karşısında belirtilen ölüm tarihlerinin öncesinde faaliyetlerini yürütmüşlerdir. Her birinin kaç yaşında bu işe başladığı şu an tam bilinmiyorsa da ölümlerinden önce olduğu kesindir. Bu durumda bu ilk tasnifçilerin faaliyetlerine ölümlerinden kabaca on veya yirmi yıl önce başladığını varsayarsak Tasnif faaliyetinin hicretin ikinci yüzyılının ortalarına gelmeden başladığını tartışma götürmez bir şekilde görürüz.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Tasnif döneminin amaçlarından biri değildir?

Hadislerin korunması

Hadislerin düzenli, sistemli ve kolay kullanılır hale getirilmesi

Zayıf hadislerin ayıklanması

Sünnetin yaşayan bir gelenek olarak devamının sağlanması

Güncel problemlerin çözümünde başvuru kaynağı haline getirilmesi

Açıklama:

Sıra hadis malzemesinin tasnifine yani düzenlenmesine gelince, tedvîn çalışmalarında olduğu gibi hadislerin korunması en temel amaç olmaya devam etmiştir. Bu nedenle, hadisleri tasnif edenlerin çoğunluğu, sağlam çürük demeden bütün hadisleri kitaplarına almışlardır. Muhaddisler öncelikle bütün hadisleri yazıyla kayıt altına alarak bir sünnet arşivi oluşturmayı, hadis tenkidine yönelik her türlü veriyi ve bilgiyi gelecek nesillere aktarmayı, ileride hadislerin sağlam olanlarının olmayanlardan ayrılması için yapılabilecek her türlü çalışmanın bu veri tabanına dayanmasını amaçlamışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi konularına göre düzenlenmiş hadis kitabı türlerinden biri değildir?

Muvatta’lar

Sünenler

Câmî’ler

Mu‘cemler

Musannefler

Açıklama:

Tasnif dönemi kitaplarının, hadisleri konularına göre gruplandıran türleri şunlardır: 1. Tek bir konudaki hadisleri toplayan kitaplar, 2. Birden çok alt konu barındıran tekbir ana konuda yazılmış kitaplar, 3. Tartışma ve reddiye kitapları, 4. Muvatta’lar, 5. Sünenler, 6. Câmî’ler, 7. Musannefler.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Musannefler sünenlerle aşağı yukarı aynı konuları kapsarlar. Fakat Sünen’lerle aralarındaki en önemli fark, Sünen’lerin ağırlıklı olarak Hz. Peygambere ait söz fiil ve takrirleri içerirken, Musannef’lerin bunlara ilave olarak ……….......denen sahâbe sözleri ve uygulamaları ile, ………………. denen tâbiûn sözleri ve uygulamalarını da içermeleridir.
Yukarıdaki boşluklara gelecek kelime eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Maktû’ hadis-mevkuf hadis

Mevzû hadis-merfu’ hadis

Mevkuf hadis-mevzû hadis

Maktû’ hadis - merfu’ hadis

Mevkuf hadis-maktû’ hadis

Açıklama:

Musannefler de sünenlerle aşağı yukarı aynı konuları kapsarlar. Fakat Sünen’lerle aralarındaki en önemli fark, Sünen’lerin ağırlıklı olarak Hz. Peygambere ait söz fiil ve takrirleri içerirken, Musannef’lerin bunlara ilave olarak mevkuf hadis denen sahâbe sözleri ve uygulamaları ile, maktû’ hadis denen tâbiûn sözleri ve uygulamalarını da içermeleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdaki hadis kitaplarından hangisi es-Sünenü’l-Erbea diye isimlendirilen sünen kitapları arasında yer almaz?

es-Sünenü’l-kübrâ

Sünen-i Nesaî

Sünen-i İbn Mâce

Sünen-i Ebû Dâvûd

el-Câmi‘u’s-sahîh

Açıklama:

Hicrî üçüncü asırda ve sonrasında da çok sayıda sünen yazılmıştır. Bunlardan el Kütübü’s-Sitte denilen altı kitabın üçü, hicrî üçüncü yüzyılda yazılmış sünenlerdir. Bunların müellifleri, Nesaî diye meşhur olan Ebû Abdürrahmân Ahmed b. Şuayb (ö.303/915), Ebû Dâvûd diye meşhur olan Süleymân b. el-Eş‘as es-Sicistânî (ö.275/888), İbn Mâce diye meşhur olan Ebu Abdullah Muhammed b. Yezîd (ö.273/886) dir. Bunlara Tirmizî diye meşhur olan Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ’nın (ö.279/892) el-Câmi‘u’s-sahîh isimli eseri eklenerek dört sünen anlamına gelen es-Sünenü’l-Erbea ismi verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Müsnedler içerisinde en meşhuru ve klasikleşmiş olanı aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Abdullah b. el-Mübârek

Ahmed b. Hanbel

Abd b. Humeyd

Ahmed b. Amr el-Bezzâr

Muhammed b. Hârûn er-Rûyânî

Açıklama:

Müsnedler içinde en meşhuru ve klasikleşmiş olanı Ahmed b. Hanbel’in Müsned’idir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Tarihsel süreçte öne çıkmış, âlimler arasında çok fazla itibar ve rağbet görmüş, yaygın şekilde kullanılıp meşhur olmuş klasik hadis kitaplarına el-Kütübü’s-Sitte ismini kim vermiştir?

İbn Hacer el-Askalânî

Mecdüddin İbnu’l-Esîr

İbnu’l-Kayserânî

Muhammed b. Yahyâ ez-Zühlî

Hâlid b. Ahmed ez-Zühlî

Açıklama:

Bu beş esere altıncı olarak İbn Mâce’nin Sünen’ini ekleyerek bunlara el-Kütübü’s-Sitte ismi veren İbnu’l-Kayserânî’dir (ö.507/1113). Şurûtu’l-eimmeti’s-sitte ve Etrâfü’l-kütübi’ssitte isimli eserlerindeki altı imamdan ve altı eserden maksadı budur. Cemmâilî diye tanınan Ebû Muhammed Abdulğanî b. Abdulhamîd (ö.600/1203) el-Kemâl fî esmâi’rricâl isimli eserinde altıncı kitap olarak İbn Mâce’nin Sünen’ini dâhil ettiği altı kitabın râvilerinin hal tercümelerini bir araya getirmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Emiru’l-mü’minîn fi’l-hadîs ünvanıyla anılan alim kimdir?

İmam Müslim

Ömer b. Abdülazîz

Ömer b. Hattab

İmam Buhari

İmam Nesai

Açıklama:

Emiru’l-mü’minîn fi’l-hadîs, yani hadiste bütün Müslümanların başkanı ünvanıyla anılan Buhârî olağanüstü bir hâfızaya sahipti. Küçük yaşlardan itibaren hadis ezberlemedeki kabiliyeti, ezberindeki hadis sayısı, hadislerin incelikleri, gizli kusurları hakkındaki derin bilgisi çevresindeki herkesi hayrete düşürürdü. Fıkıh ilminde de çok derin ve geniş bir bilgiye sahipti.

Doğru Cevap: D

Soru 10

“Sünnet Yurdu” olarak adlandırılan şehir aşağıdakilerden hangisidir?

Hicaz

Taif

Kûfe

Mekke

Medine

Açıklama:

Mâlikî Mezhebi’nin kurucusu olan Mâlik b. Enes 93/712’de “Sünnet Yurdu” denilen Medine’de doğdu, orada yaşayıp oradaki hocalardan ilim tahsil etti ve orada 179/795 yılında vefat etti. Hac ve umre dışında Medine’den ayrılmadı

Doğru Cevap: E

Soru 11

I. Bilal
II. Ebu Bekir
III. Tırmızi
IV. Ramhürmüzi
V. İbnü’n Nedim
Aşağıdakilerden hangisi
Hadisleri ilk tasnif edenlerdendir?

I ve II

I II, ve III

I,II ve III

III, IV ve V

Hepsi

Açıklama:

Bilal ve Ebu Bekir ilk sahabilerdendir. Tasnif işlemi Hz. Peygamber’in vefatından sonra gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

I. Kitab
II. Sahife
III. Cüz
IV. Tedvin
V. Tasnif
Aşağıdakilerden hangisi tabiiler ve sahabilerin yazdıkları ders notları şeklinde kitapçıklardır?

Yalnız I

I ve II

I,II ve III

II, III, IV ve V

Hepsi

Açıklama:

Tedvin yapılan toplama işlemine denir. Tasnif ise konularına göre gruplama işlemidir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Tasnif Dönemi hangi tarihler arasında yapılmıştır?

571-632

632-700

70-750

750-1258

1258 sonrası

Açıklama:

Tasnif döneminde İslam Coğrafyası Abbasi Devleti (750-1238) hükümranlığı altındadır. Abbasilerin ilk yüz elli senelik yükseliş ve güç dönemi, hicreti ikinci ve üçüncü yüzyıllarını kapsar. Bu da tasnif döneminin başlangıç ve olgunlaşma dönemine tekabül eder.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Arapça’da sınama, imtihan etme, sorgulama, eziyet etme anlamlarına gelen Me’mûn döneminde 218/833 tarihinde başlayıp 234/849’de
Mütevekkil döneminde sona eren uygulama hangisidir?

El-Kütübü’s-sitte

Tasnîf

Ehlü’s-Sünne

Ehlü’l-Hadîs

Mihne

Açıklama:

Abbasîler döneminin hadis tarihi ile ilgili en önemli olaylarından birisi İslam Tarihinde mihne (احملنة (diye bilinen, Me’mûn döneminde 218/833 tarihinde başlayıp 234/849’de Mütevekkil döneminde sona eren uygulamadır. Mihne Arapça’da sınama, imtihan etme, sorgulama, eziyet etme anlamlarına gelir. Dönemin Abbasî halifeleri, başta hadisçiler olmak üzere âlimleri, Mutezile Mezhebi tarafından savunulan Kur’ân’ın yaratılmış olduğu görüşünü benimsemeye zorlamışlar, kabul etmeyenlere, hapsetme dâhil çok değişik işkenceler yapmışlardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Tasnif sürecin başlatan ve hızlandıran en önemli etken hangisidir?

Belli bir zamanda yapılması zorunluluğu

İktidarın baskısı

Hz. Peygamber’in sünnetin gelenek haline getirme amacı

Hadis sayısının çok fazla olması

Kuran’da böyle buyurulması

Açıklama:

Tasnif işleminin en önemli sebebi Hz. Peygamber’in sünnetinin Müslüman toplumunda yaşayan bir gelenek olarak devamının sağlanmasıdır. Bunun için hadis malzemesinin her alanda ve farklı amaçlarla kullanılabilecek şekilde tasnif edilerek bütün güncel problemlerin çözümünde başvuru kaynağı haline getirilmesi gerekiyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Sağlam ve sağlam olmayan hadisleri bir araya getirmekle birlikte, hadislerin sıhhat durumu hakkında bilgi verenler ve kendi kanaatlerini belirten eserlere hangisi örnek olabilir?

İmam Malik’in Muvatta isimli eseri

Müslim’in Sahih’i

İbn Huzeyme’nin Sahih’i

Tirmizi’nin el-Camiu’s isimli eseri

Hıbban’ın Sahih’i

Açıklama:

Müslim, İbn Huzeyme, Hıbban Sahihleri ve İmam Malik’in Muvatta’sı kendi kanaatlerine göre sadece sağlam gördükleri hadisleri bir araya getiren eserlere örneklerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

I. SünenlerII. Ale’r ricalIII. MusanneflerIV. Cami’lerV. Tartışma ve Reddiye kitaplarıHangisi konularına göre düzenlenmiş hadis kitabı türlerindendir?

Yalnız I

I ve II

I, III, IV ve V

I, II, V

Hepsi

Açıklama:

Ale’r rical ravilerine göre düzenlenmiş kitap türleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Dünyanın geçiciliğini vurgulayan, dünya hırsının zararlarını anlatan, ibadet, güzel ahlak ve nefis terbiyesini teşvik eden hadisleri ve seleften gelen rivayetleri bir araya getirmeyi amaçlayan kitaplara ne ad verilir?

Zühd

Kitabü’l İmam

El-Edebü’l-müfred

Megazi

Siyer

Açıklama:

Kitabü’l iman imamla ilgili kitaptır. El-Edebü’l müfred ahlakla ilgili kitaptır. Megazi savaşla ilgilidir. Siyer Peygamber’in hayatıyla ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Hangi kelime Arapçada bir araya getiren, toplayan anlamında kullanılmıştır?

Sünen

Muvatta

Musannef

Mu’cem

Cami

Açıklama:

Sünen sünnetler anlamına gelir. Muvatta üzerinde çok yürünmüş yoldur. Musannef tasnif edilmiş demektir. Mu’cem ise alfabetik olarak sıralanmış anlamına gelir .

Doğru Cevap: E

Soru 20

I. Ebu Nu’aym, Hilyettü’l-evliya
II. Ma’mer b. Raşid ve Cami’i
III. İmam Malik ve Muvatta’ı
IV. Abdürrezzk b. Hemmam ve Musannef’i
V. İbnu Ebu Şeybe ve Musannef’i
Hangisi tasnif döneminin önde gelen hadis kitaplarındandır?

Yalnız I

I ve II

II, III, IV ve V

I, II, V

Hepsi

Açıklama:

Ebu Nu’aym, Hilyettü’l-evliya Tedvin Dönemi eseridir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Abbasîler döneminde, Me’mûn zamanında 218/833 tarihinde başlayıp 234/849’de Mütevekkil döneminde sona eren, hadis tarihi ile ilgili en önemli olaylarından birisi aşağıdakilerden hangisidir?

Tedvin

Tasnif

Râvî

Mihne

er-Rıhle fî talebi’l-hadîs

Açıklama:

Abbasîler döneminin hadis tarihi ile ilgili en önemli olaylarından birisi İslam Tarihinde mihne diye bilinen, Me’mûn döneminde 218/833 tarihinde başlayıp 234/849’de Mütevekkil döneminde sona eren uygulamadır. Mihne Arapça’da sınama, imtihan etme, sorgulama, eziyet etme anlamlarına gelir. Dönemin Abbasî halifeleri, başta hadisçiler olmak üzere âlimleri, Mutezile Mezhebi tarafından savunulan Kur’ân’ın yaratılmış olduğu görüşünü benimsemeye zorlamışlar, kabul etmeyenlere, hapsetme dâhil çok değişik işkenceler yapmışlardır. Bu uygulama ilk bakışta Mutezile Mezhebi’nin halifeler üzerindeki etkisiyle bir görüşün empoze edilmesi gibi görünse de arkasında siyasî gerekçeler vardır. Bazı tarihçiler mihne’nin, Sünnî-Şia çatışmasının iç harbe gitme tehlikesine karşı halifelerin Mutezileyi bir denge unsuru olarak kullanmaları stratejisinin sonucu olduğu görüşündedirler. Bazı tarihçiler ise, hadisçilerin ve fakihlerin halk üzerinde çok önemli bir etki gücü kazanmasından rahatsız olan halifelerin kendi otoritesine karşı tehdit oluşturan bu gücün dengelenmesini amaçladığı görüşündedirler.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Sünnet karşıtları ve sünnetten sapanlar için kullanılan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Ehlü’l-Bid‘a

Ehlü’l-Hadîs

Ehlü’s-Sünne

Muhaddisler

Müsteşrik

Açıklama:

Ehlü’s-Sünne, Ehlü’l-Hadîs diye isimlendiren hadisçiler kendilerini İslam toplumunun sünnet çizgisinde devamından sorumlu bir grup olarak görüyorlardı. Gerek yazdıkları müstakil konulu reddiyelerde ve tartışma kitaplarında gerekse çok konulu büyük kitapların ilgili bölümlerinde, iman amel ilişkisi, Allah’ın sıfatları, kader gibi ilmî ve fikrî tartışma konularında Ehlü’l-Bid‘a dedikleri sünnet karşıtlarına ve sünnetten sapanlara karşı, derledikleri ve tasnif ettikleri hadislerle cevaplar vermeyi dahası onların etkinliklerini zayıflatarak Sünnet’in etkinliğini artırmayı amaçlamışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi hadislerin yazılış ve düzenleniş yöntemlerine göre yapılan gruplandırmalardan biri değildir?

Hadisleri yok olmaktan kurtarmak için sağlam ve zayıf her türlü hadisi sıhhat durumları hakkında hiçbir bilgi vermeden bir araya getirenler.

Müslümanları yabancı kültürlerle birleştirerek, sünnetten sapmalarını önlemek maksadıyla yapılan tasnifler

Sağlam ve sağlam olmayan hadisleri bir araya getirenler

Kendi kanaatlerine göre sadece sağlam gördükleri hadisleri bir araya getirenler

Hadislerin sıhhat durumu hakkında bilgi verenler ve kendi kanaatlerini belirtenler

Açıklama:

Hadis kitapları, içerdikleri hadislerin sağlam veya zayıf olduklarına göre değil, yazılış ve düzenleniş yöntemlerine göre gruplandırılmışlardır. Bunlar içinde hadislerinin güvenilirliği açısından üç tür kitap vardır:
Hadisleri yok olmaktan kurtarmak için sağlam ve zayıf her türlü hadisi sıhhat durumları hakkında hiçbir bilgi vermeden bir araya getirenler. Hadis kitaplarının çoğunluğu bu gruba girer.
2-Sağlam ve sağlam olmayan hadisleri bir araya getirmekle birlikte, hadislerin sıhhat durumu hakkında bilgi verenler ve kendi kanaatlerini belirtenler. Tirmizî’nin el-Câmiu’s-sahîh isimli eseri buna örnektir.
3-Kendi kanaatlerine göre sadece sağlam gördükleri hadisleri bir araya getirenler. İmam Mâlik’in Muvatta’ı ile Buhârî, Müslim, İbn Huzeyme ve İbn Hıbbân’ın Sahîh’leri bu grup kitaplara örnektir. Bu kitapların hedef kitlesi Müslümanların geneli ile hadis tenkidinde uzman olmayan hadis dışı branşların âlimleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Tasnif dönemi kitaplarının, hadisleri konularına göre gruplandıran türlerinden biri değildir?

Tartışma ve reddiye kitapları

Muvatta’lar

Sünenler

Ale’rricâl’ler

Musannefler

Açıklama:

Tasnif dönemi kitaplarının, hadisleri konularına göre gruplandıran türleri şunlardır:
- Tek bir konudaki hadisleri toplayan kitaplar,
- Birden çok alt konu barındıran tekbir ana konuda yazılmış kitaplar,
- Tartışma ve reddiye kitapları,
- Muvatta’lar,
- Sünenler,
- Câmî’ler,
- Musannefler.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Dinin İman ve ahlak gibi ana konularında yazılan ve içinde çok sayıda alt konu içeren türe giren ahlak ve âdâb kitapları yazarlarındandır?

Zâide b. Kudâme

Ahmed b. Hanbel

ed-Derâverdî

Süfyân es-Sevrî

İbn Ebü’d-Dünyâ

Açıklama:

Ahlak ve Âdâb Kitapları:
Buhârî’nin el-Edebü’l-müfred isimli ahlâk hadislerini topladığı kitabı bu türün en güzel örneğidir. İbn Ebü’d-Dünyâ (ö.282/894), Harâitî (ö.327/938) ve Süleyman b. Ahmed et-Taberânî (ö.360/971) Mekârimü’l-ahlâk isimli kitaplar yazmışlardır. İbn Ebû Şeybe’nin de Kitabü’l-edeb isimli bir kitabı vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Dünyanın geçiciliğini vurgulayan, dünya hırsının zararlarını anlatan, ibadet, güzel ahlâk ve nefis terbiyesini teşvik eden hadisleri ve seleften gelen rivayetleri bir araya getirmek amaçlayan kitap türü aşağıdakilerden hangisidir?

Tefsirle İlgili Rivayetleri Bir Araya Getiren Kitaplar

Ahlak ve Âdâb Kitapları

Zühd Kitapları

İmanla İlgili Kitaplar

Fedâil Kitapları

Açıklama:

Zühd kitaplarında dünyanın geçiciliğini vurgulayan, dünya hırsının zararlarını anlatan, ibadet, güzel ahlâk ve nefis terbiyesini teşvik eden hadisleri ve seleften gelen rivayetleri bir araya getirmek amaçlanmıştır. Daha sonraları tasavvuf adını alan dînî hareketin dayanakları olan hadisler ve rivayetler ilk defa bu kitaplarda derlenmişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Meğâzî ve Siyer Kitaplarından biridir?

Kitâbü’l-cum’a

Amelü’l-yevm ve’l-leyle

Fedâilü’l-Kur’ân

Sîretü İbn Hişâm

Kitâbü’t-tefsîr

Açıklama:

Meğâzî Hz. Peygamber’in savaşları, Sîret/Siyer ise, hayatı anlamına gelir. Bu konulardaki hadisleri toplayan kitaplar da aynı isimle anılır. Meğâzî kitaplarında Hz. Peygamber’in savaşları ile ilgili rivayetler, Siyer kitaplarında ise hayatı ile ilgili rivayetler bir araya getirilmiştir. Bunlar da belli bir konudaki hadisleri toplayan kitaplardan sayılabilir. Fakat yaygın olarak yazılmış olmaları ve önemlerine binaen ayrı bir tür sayılabilirler. Bu iki kitap türünden meğâzîler daha önce, siyerler ise daha sonra yazılmışlardır. İbn Şihâb ez-Zührî, İbn İshâk ve Vâkıdî ayrıca Siyer isimli kitaplar yazmışlardır. İslam tarihinde yazılan siyer kitaplarından en meşhuru ve klasik olanı İbn Hişam’ın (ö.218/833) Sîretü İbn Hişâm ismiyle meşhur olan eseridir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Müsned, Arapça’da, bir yere veya birine dayandırılan şey anlamına gelir. Müsned türü eserlerde hadisler, hadisin ilk râvîsi olan sahâbîlere göre sıralanmaktadırlar. Aşağıdakilerden hangisi günümüze kadar ulaşmış Müsned türü eserler veren müelliflerdendir?

Ma‘mer b. Râşid el-Ezdî

Abdullah b. Vehb

Rebî‘ b. Habîb el-Basrî

Vekî’b. el-Cerrâh

Muhammed b. Hârûn er-Rûyânî

Açıklama:

Müsnedler genellikle hicrî üçüncü asır başlarından itibaren yazılmaya başlanmışlardır ve müelliflerinin ismiyle anılırlar. Hadis tarihinde yüz elli civarında müsned türü hadis kitabı yazılmıştır. Bunlardan günümüze ulaşıp basılmış olanları şu müelliflere aittir:
Abdullah b. el-Mübârek (ö.181/797)
Ebu Bekr Abdullah b. Zübeyr b. Îsâ el-Humeydî (ö.219/834)
Ebu’l-Hasen Ali b. Ca‘d el-Cevherî (ö.230/844)
Ebu Bekr Abdullah b. Muhammed b. Ebû Şeybe (ö.235/867)
İshak b. Râhûye (ö.238/852)
Halîfe b. Hayyât (ö.240/854)
Ahmed b. Hanbel (ö.241/855)
Abd b. Humeyd (ö.249/863)
Ahmed b. Amr el-Bezzâr (ö.292/904)
Ebû Ya’lâ Ahmed b. Ali el-Mevsılî (ö.307/919)
Muhammed b. Hârûn er-Rûyânî (ö.307/919)
Ebû Avâne Yakub b. İshak el-İsferâyînî (ö.316/928)

Doğru Cevap: E

Soru 29

Tasnif döneminin günümüze ulaşan ilk belge örneklerindendir. Konulara göre tasnif edilmiş hadisleri, sahâbe ve tâbiûn görüşlerini bir araya getiren ilk kitaplardan ve bu içeriğinden dolayı hem hadis, hem de fıkıh kitabı niteliğindedir. Hadis ve fıkıh ilmindeki etkisi ve önemi son derece geniş ve derindir. Sonraki kitaplar da ondan büyük ölçüde yararlanarak yazılmışlardır. Açıklaması verilen kitap türü aşağıdakilerden hangisidir?

Muvatta

Müsned

Mu‘cem

Musannef

Sünen

Açıklama:

Muvatta’ tasnif döneminin günümüze ulaşan ilk belge örneklerinden olması sebebiyle çok önemlidir. İbn Hacer, Muvatta’dan önceki muhaddislerin her konuda ayrı kitaplar yazdıklarını, Muvatta’ın konulara göre tasnif edilmiş hadisleri, sahâbe ve tâbiûn görüşlerini bir araya getiren ilk kitaplardan olduğunu belirtir. Bu içeriğinden dolayı hem hadis, hem de fıkıh kitabı niteliğindedir. Hadis ve fıkıh ilmindeki etkisi ve önemi son derece geniş ve derindir. Sonraki kitaplar ondan büyük ölçüde yararlanarak yazılmışlardır. Örneğin Buharî, Muvatta’da yer alan 300 hadisi Sahih’ine almıştır. İslam tarihinde üzerinde çok sayıda çalışma yapılmış olup günümüzde de önemli bir ilgi odağı olan nâdir kitaplardandır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Tasnif’in amaçlarından değildir?

Hadislerin kaybolmaktan ve yok olmaktan korunması.

Hadisleri düzenli, sistemli, kolay kullanılır hale getirilmesi.

Hadislerin sınıflandırılması.

Hadislerin tek bir kitap altında toplanması.

Hadislerin korunması.

Açıklama:

Hadislerin tek bir kitap haline getirilmesi söz konusu değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Hadis tarihçisi Talat Koçyiğit Hicri üçüncü yüzyılını ne olarak nitelendirmektedir?

Tasnifin bitiş yılı

Tasnifin en verimli cağı

Tasnifin altın çağı

Tasnifin başlandığı yıl

Tasnifin doğuşu

Açıklama:

Hadis tarihçisi Talat Koçyiğit Hicri üçüncü yüzyılını “Tasnifin altın çağı” olarak nitelendirmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Hadisleri bir araya getiren hadis kitapları yazılış yöntemlerine göre iki ana gruba ayrılır aşağıdakilerden hangisinde bunlardan biri yer almaktadır?

Tarihlerine göre düzenlenmiş olanlar

Ravilerine göre düzenlenmiş olanlar

İsim sırasına göre düzenlenmiş olanlar

Uzunluklarına göre düzenlenmiş olanlar

Önem sırasına göre düzenlenmiş olanlar

Açıklama:

Hadisleri bir araya getiren hadis kitapları Konularına ve Ravilerine göre iki ana gruba ayrılır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Tek bir konuda yazılan kitaplara aşağıdakilerden hangisi örnek olamaz?

Es-Sünenü’l-kübra

Kitabü’l-feraiz

Kitabü’l-menakın

Kitabü’l-ıydeyn

Kitabü’l-birr ve’s-sıla

Açıklama:

Es-Sünenü’l-kübra Sünenler hadis türlerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Hadisleri, Ravilerine göre gruplayan hadis kitap türündendir?

Müsnedler

Cami’ler

Muvatta’lar

Tartışma ve Reddiye kitapları

Meğazi ve Siyer kitapları

Açıklama:

Hadisleri, Ravilerine göre gruplandıran hadis kitapları şu üç türdür: Mu’cemler, Müsnedler ve Etraf Kitapları.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Kitabü’ş-şemail eseri kime aittir?

İbrahim b. Tahman

İsmail b. Uleyye

Muhammed b. İsa et-Tirmizi

Süfyan es-Sevri

Ahmed b. Hanbel

Açıklama:

Muhammed b. Îsâ et-Tirmizî (ö.279/892), Kitabü’ş-şemâil.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Fedail Kitaplarının özelliği nedir?

Hz. Peygamberin savaşlarını konu alan kitaplardır

Ahlak hadislerinin toplanmasını amaçlayan kitaplardır

Hz. Peygamber ve sahabeden gelen Kur’an tefsiri ile ilgili rivayetleri derlemek

Belli davranışların, şahısların, mekânların, zamanların değerli oluşları ve üstünlükleri ili ilgili hadisler bir aradadır

Dünyanın geçiciliğini vurgulayan, dünya hırsının zararlarını konu alan hadislerin bir araya getirilmesi amaçlanmıştır.

Açıklama:

Fedail kitaplarının özelliği belli davranışların, Şahısların, mekânların, zamanların değerli oluşları ve üstünlükleri ile ilgili hadisleri bir araya getirmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

El-Cami’ isimli eser hangi ilim tahsilcisine aittir?

İmam Malik ve Muvatta’ı

Ma’mer b. Raşid ve Cami’i

Abdürrezzak b. Hemmam ve Musannef’i

İbnu Ebü Şeybe ve Musannef’i

Ahmed b Hanbel ve Müsned’i

Açıklama:

Cami’ isimli eser Ma’mer b. Raşid ve Cami’ye ait günümüze ulaşan en eski hadis kitaplarındandır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

İslam toplumunun sünnet çizgisinde devamından sorumlu bir grup olarak, sünnet karşıtlarına ve sünnetten sapanlara karşı, derledikleri ve tasnif ettikleri hadislerle cevaplar vermeyi onların etkinliklerini zayıflatarak Sünnet’in etkinliğini artırmayı amaçlamış hadisçiler hangisi ile adlandırılırlar?

Ehlü’l-Bid

Ale’lebvâb

Ehlü’s-Sünne

Ehlü’s-Haham

Ale’sünnet

Açıklama:

Ehlü’s-Sünne, Ehlü’l-Hadîs diye isimlendiren hadisçiler kendilerini İslam toplumunun sünnet çizgisinde devamından sorumlu bir grup olarak görüyorlardı.Gerek yazdıkları müstakil konulu reddiyelerde ve tartışma kitaplarında gerekse çok konulu büyük kitapların ilgili bölümlerinde, iman amel ilişkisi, Allah’ın sıfatları, kader gibi ilmî ve fikrî tartışma konularında Ehlü’l-Bid‘a dedikleri sünnet karşıtlarına ve sünnetten sapanlara karşı, derledikleri ve tasnif ettikleri hadislerle cevaplar vermeyi dahası onların etkinliklerini zayıflatarak sünnet’in etkinliğini artırmayı amaçlamışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Hadisleri bir araya getiren hadis kitapları yazılış yöntemlerine göre iki ana gruba ayrılır, konularına göre düzenlenmiş olanlar Arapça’da hangisi ile adlandırılır?

Ale’lebvâb

Ale’rricâl

Ale’sünnet

Ale’hadis

Ale’bid

Açıklama:

Hadisleri bir araya getiren hadis kitapları yazılış yöntemlerine göre iki ana gruba ayrılır:
Konularına göre düzenlenmiş olanlar. Bunlara Arapça’da Ale’lebvâb kitaplar denir. Ebvâb Arapça’da kapı veya konu başlığı anlamına gelen bâb kelimesinin çoğuludur. Ale’l-ebvâb ifadesi konulara göre demektir.
Râvîlerine göre düzenlenmiş olanlar. Bunlara Arapça’da Ale’rricâl kitaplar denir. Ricâl, Arapça’da adam, kişi anlamlarına gelen racül kelimesinin çoğuludur. Burada adamdan maksat hadis râvîleridir. Ale’r-ricâl ifadesi râvîlere göre demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Ebû Bekir Ahmed b. Huseyn’in es-Sünenü’lkübrâ isimli kitabı Tasnif dönemi kitaplarından hangi gruba en güzel örnektir?

Muvatta’lar

Sünenler

Câmî’ler

Zühd Kitapları

İmanla İlgili Kitaplar

Açıklama:

Sünen, Arapça sünnet kelimesinin çoğuludur ve sünnetler anlamına gelir. Sünen kitaplarında Ahkâm hadisleri denilen, fıkhî içerikli hadisler yer alır. Dördüncü asırda yazılan iki meşhur sünen, Dârekutnî diye tanınan Ali b. Ömer’in (ö.385/995) Sünen’i ile Beyhakî diye meşhur olan Ebû Bekir Ahmed b. Huseyn’in (ö.458/1065) büyük sünen anlamına gelen es-Sünenü’lkübrâ isimli kitabıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Hadis râvîlerinin hayat hikâyeleri, güvenilir olup olmadıklarına dair yazılan kitaplara ne ad verilir?

Muvatta

Sünenler

Câmî

Ricâl

Zühd

Açıklama:

Hadis râvîlerinin hayat hikâyeleri, güvenilir olup olmadıklarına dair yazılan kitaplara ricâl kitapları denir. Bu konudaki kaynak ve temel kitaplar da Tasnif döneminde yazılmıştır. Fakat ricâl kitaplarının yazımı ileriki asırlarda da devam etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Hanbelî Mezhebinin kurucu imamı olan Ahmed b. Hanbel hangi tarihte doğmuştur?

164/780 yılında

181/798 yılında

255/869 yılında

197/813 yılında

353/964 yılında

Açıklama:

Hanbelî Mezhebinin kurucu imamı olan Ahmed b. Hanbel 164/780 yılında Bağdat’ta doğdu.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Sahabîlerin vefatları sonucu sayılarının gittikçe azalması

Yabancı kültürlerin İslam geleneğinin saflığını bozma riski

Müslümanlar arasında meydana gelen gruplaşmalar sonucu ortaya çıkan mezhep mücadelelerinde, tarafların görüşlerine uygun hadis uydurmaya başlaması

Yukardakilerden hangileri hadislerin koruma ve kayıt altına alınmasının sebeplerindendir?

Yalnız I

I - II - III

III

I - II

Yalnız III

Açıklama:

İslam coğrafyasının fetihler sonucu genişlemesi, sahabîlerin bu geniş coğrafyaya dağılmaları, vefatları sonucu sayılarının gittikçe azalması, yabancı kültürlerin İslam geleneğinin saflığını bozma riski, Müslümanlar arasında meydana gelen gruplaşmalar sonucu ortaya çıkan mezhep mücadelelerinde, tarafların görüşlerine uygun hadis uydurmaya başlaması ileri görüşlü̈ kişileri hadisleri koruma ve kayıt altına almaya yöneltti.

Doğru Cevap: B

Soru 44

“Tasnîf” kelimesinin kelime anlamı nedir?

Sınıflandırma

Sıralama

Paketleme

Faaliyet

Dönüşüm

Açıklama:

Arapça kökenli bu kelime sınıflandırma, gruplandırma anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Hadislerin yok olmaktan ve kaybolmaktan korunması

Derlenen hadislerin düzenli, sistemli, kolay kullanılır hale getirilmesi.

Müslümanları yabancı kültürlerin etkisinden korumak

Yukardakilerden hangisi veya hangileri Hadislerin tasnifindeki amaçlardandır?

Yalnız I

I - II - III

III

I - II

Yalnız III

Açıklama:

Seçeneklerin tamamı Hadislerin tasnifindeki amaçlardandır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisinde yazılış yöntemlerine göre Hadis kitabı türleri doğru biçimde verilmiştir?

Konularına Göre - Râvîlerine Göre

Râvîlerine Göre - Tarihine Göre

Tarihine Göre - İçeriğine Göre

Râvîlerine Göre - Yazarına Göre

Yazarına Göre - Tarihine Göre

Açıklama:

Hadisleri bir araya getiren hadis kitapları yazılış yöntemlerine göre iki ana gruba ayrılır:
Konularına göre düzenlenmiş olanlar.
Râvîlerine göre düzenlenmiş olanlar

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisinde Râvîlerine Göre düzenlenmiş Hadis kitabı türleri bir arada verilmiştir?

Mu‘cemler, Müsnedler, Etrâf

Ricâl, Müsnedler, Etrâf

Mu‘cemler, Ricâl, Müsnedler

Etrâf, Ricâl, Mu‘cemler

Dârimî, Müsnedler, Etrâf

Açıklama:

Hadisleri, râvîlerine göre gruplandıran hadis kitapları şu üç türdür: Mu‘cemler, Müsnedler ve Etrâf kitapları.

Doğru Cevap: A

Soru 48

“el- Câmi‘i” isimli eser kime aittir?

İmam Mâlik

Abdürrezzâk b. Hemmâm

İbnu Ebû Şeybe

Ahmed b. Hanbel

Ma‘mer b. Râşid

Açıklama:

Ma‘mer b. Râşid’in el-Câmi‘ isimli eseri, günümüze ulaşan en eski hadis kitaplarından olması sebebiyle hadislerin çok erken dönemlerden itibaren yazılı olarak ve sağlam bir şekilde intikal ettiğini ispatlayan önemli belgelerden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Müsnedler ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sahabe sözlerine yer verirler.

Hadisler, hadisin ilk râvîsi olan sahâbîlere göre sıralanmaktadırlar.

Hadisleri kitap yazarının hocalarına göre sıralarlar.

Dinin bütün konularına yer veriler.

Tefsir rivayetlerine yer verirler.

Açıklama:

Müsned ( المسند ) kelimesi Arapça’da, bir yere veya birine dayandırılan şey anlamına gelir. Müsned türü eserlerde hadisler, hadisin ilk râvîsi olan sahâbîlere göre sıralanmaktadırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Dünya hırsının zararlarını anlatan, ibadet, güzel ahlâk ve nefis terbiyesini teşvik eden hadisleri ve seleften gelen rivayetleri bir araya getirmeyi amaçlayan kitap türü aşağıdakilerden hangisidir?

Ricâl kitapları

Sünenler

Fedâil Kitapları

Zühd Kitapları

Ahlak ve Âdâb Kitapları

Açıklama:

Zühd kitaplarında dünyanın geçiciliğini vurgulayan, dünya hırsının zararlarını anlatan, ibadet, güzel ahlâk ve nefis terbiyesini teşvik eden hadisleri ve seleften gelen rivayetleri bir araya getirmek amaçlanmıştır. Daha sonraları tasavvuf adını alan dînî hareketin dayanakları olan hadisler ve rivayetler ilk defa bu kitaplarda derlenmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Hz. Peygamber’in savaşları ile ilgili hadislerin bulunduğu kitap türü aşağıdakilerden hangisidir?

Siyer kitapları

Meğâzî kitapları

Reddiye Kitapları

Muvatta’lar

Sünenler

Açıklama:

Meğâzî kitaplarında Hz. Peygamber’in savaşları ile ilgili rivayetler bir araya getirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi konularına göre düzenlenmiş hadis kitaplarının dışında kalır?

Tek bir konudaki hadisleri toplayan kitaplar

Birden çok alt konu barındıran tekbir ana konuda yazılmış kitaplar

Tartışma ve reddiye kitapları

Musannefler

Müsnedler

Açıklama:

İlk dört şık tasnif dönemi kitaplarının, hadisleri konularına göre gruplandıran türleri arasında yer alırken müsnedler râvîlerine göre düzenlenmiş kitaplar arasına girer.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Kitâbü’l-ferâiz

Kitâbü’l-menâkıb

Kitabü’l-cihâd

Kitâbü’l-Fiten

Kitabü’ş-şemâil

Yukarıda yer alan kitaplardan hangileri hicri üçüncü yüzyılda yazılmıştır?

Yalnız I

I ve II

IV ve V

II, III, IV ve V

I ve IV

Açıklama:

Kitâbü’l-ferâiz, Kitâbü’l-menâkıb ve Kitabü’l-cihâd hicri ikinci yüzyılda yazılan kitaplardır. Kitâbü’l-Fiten ve Kitabü’ş-şemâil ise hicri üçüncü yüzyılda kaleme alındığınmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Dünyanın geçiciliğini vurgulayan, dünya hırsının zararlarını anlatan, ibadet, güzel ahlâk ve nefis terbiyesini teşvik eden hadisleri ve seleften gelen rivayetleri bir araya getirmeyi amaçlayan kitap grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Fedâil Kitapları

Zühd Kitapları

Meğâzî ve Siyer Kitapları

Tefsirle İlgili Rivayetleri Bir Araya Getiren Kitaplar

İmanla İlgili Kitaplar

Açıklama:

Fedail kitapları belli davranışların, şahısların, mekânların, zamanların faziletleri yani değerli oluşları ve üstünlükleri ile ilgili hadisler bir araya getirilir. Meğâzî ve Siyer kitaplarında Hz. Peygamber’in savaşları ve hayatı ile ilgili rivayetler bir araya getirilmiştir. Tefsirle ilgili rivayetleri bir araya getiren kitaplar hadisçilerin Hz. Peygamber ve sahâbeden gelen Kur’an tefsiri ile ilgili rivayetleri derledikleri kitaplardır. İmanla ilgili kitaplar nasıl iman edilmesi gerektiğini anlatan hadislerin toplandığı kitaplardır. Zühd kitapları ise dünyanın geçiciliğini vurgulayan, dünya hırsının zararlarını anlatan, ibadet, güzel ahlâk ve nefis terbiyesini teşvik eden hadisleri ve seleften gelen rivayetleri bir araya getiren kitaplardır.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Mu‘cemler

Sünenler

Muvatta’lar

Müsnedler

Câmi‘ler

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri râvîlerine göre düzenlenmiş kitaplar arasında yer alır?

II, II ve V

III, IV ve V

I, II ve IV

I ve IV

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Sünenler, muvattalar ve camiler konularına göre gruplandıran kitap türleri arasında yer alırken mu‘cemler ve müsnedler râvîlerine göre düzenlenmiş kitaplar arasında yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi müsned türü hadis kitabı yazan alimlerin dışında kalır?

Abdullah b. el-Mübârek

İshak b. Râhûye

Ma'mer b. Râşid

Ahmed b. Hanbel

Abd b. Humeyd

Açıklama:

Abdullah b. el-Mübârek, İshak b. Râhûye, Ahmed b. Hanbel, Abd b. Humeyd müsned türü hadis kitapları yazmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdaki kitaplardan hangisi el-Usûlü’l Hamse’nin dışında kalır?

Buhârî’nin Câmi’i

Ebû Dâvûd’un Süneni

Nesaî’nin Süneni

Müslim’in Câmi’i

İmam Mâlik’in Muvatta’ı

Açıklama:

el-Usûlü’l Hamse Buhârî ve Müslim’in Câmi‘leri ile Ebû Dâvûd ve Nesaî’nin Sünen’leri ve Tirmizî’nin Câmi‘inden oluşur.bu eserlere Mâlikî Mezhebini benimseyen Endülüslü ve Kuzey Afrikalı âlimler İmam Mâlik’in Muvatta’ını eklerler ve böylece bu kaynaklar toplu olarak el-Kütübü’s-Sitte adını alır. Dolayısıyla İmam Mâlik’in Muvatta’ı el-Usûlü’l Hamse’de yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 58

“Onun bilmediği hadis, hadis değildir.”, “Gök kubbe altında ondan daha iyi hadis bilen yoktur.” sözleri aşağıdaki alimlerden hangisi için söylenmiştir?

Muhammed b. Yahyâ ez-Zühlî

Ebu’l-Hüseyn Müslim b. Haccâc el-Kuşeyrî

Ebû Abdullah Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Buhârî

Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre et-Tirmizî

Ebû Dâvud Süleyman b. Eş’as b. İshak es-Sicistânî

Açıklama:

Söz konusu övgüleri el-Fellâs ve İbn Huzeyme Buhari için söylemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Ahkâm hadislerini toplamayı amaçlayan alim aşağıdakilerden hangisidir?

Ebû Dâvud Süleyman b. Eş’as b. İshak es-Sicistânî

Ebû Abdurrahmân Ahmed b. Şuayb b. Ali en-Nesâi

Ebû Abdullah Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî

Ebu’l-Hüseyn Müslim b. Haccâc el-Kuşeyrî

Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre et-Tirmizî

Açıklama:

Ebû Dâvud sünenini tanıtmak için Mekkeli âlimlere yazdığı mektubundaki (Risâle ilâ ehl-i Mekke) ifadelerine göre, kitabında fakihlerin delil olarak kullandıkları ahkâm hadislerini toplamayı amaçlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Hadislerin korunması

Derlenen hadislerin düzenli, sistemli, kolay kullanılır hale getirilmesi

Hz. Peygamber’in sünnetinin Müslüman toplumunda yaşayan bir gelenek olarak devamının sağlanması

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri tasnifin en önemli amaçları arasında yer alır?

I ve II

I, II ve III

II ve III

Yalnız I

I ve III

Açıklama:

Yukarı yer alan bütün maddeler tasnifin en önemli amaçları arasında yer alır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Tâsnif ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Gelişigüzel bir araya getirilen hadisler sınıflandırılmıştır.

Tedvîn faaliyeti tamamlandıktan sonra tasnif faaliyetlerinin başlanması uzun zaman almıştır.

Alimler hadisleri gelişigüzel yazmayı bırakmıştır.

Bir araya toplanan hadislerin belli bir sistematiğe göre gruplandırılması gereksiz görülmüştür.

İslam geleneğinin saflığını bozma riski nedeniyle tercih edilmemiştir.

Açıklama:

Gelişigüzel bir araya getirilen hadisler sınıflandırılmıştır. Tedvîn faaliyeti sürerken tasnif faaliyetleri de başlamıştır. Tasnif faaliyetleri, tedvînin peşinden gelse de arada uzun bir zaman süreci yoktur. Aynı dönemde yaşayan bazı âlimler hadisleri gelişigüzel yazarken bazıları tasnif ederek, gruplandırarak yazmıştır. Bir araya toplanan hadislerin belli bir sistematiğe göre gruplandırılması gereği hissedilmiştir. İslam geleneğinin saflığının bozulabileceği riskini ortadan kaldırmak amacıyla tercih edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Mihne ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mütevekkil döneminde başlamıştır.

Mutezile Mezhebi tarafından savunulan Kur’ân’ın yaratılmış olduğu görüşüne dayanmaktadır.

Ahmed b. Hanbel önde gelen temsilcisidir.

Mutezile mezhebini güçlendirmiştir.

Tasnif dönemini sona erdirmiştir.

Açıklama:

Me’mûn döneminde 218/833 tarihinde başlayıp 234/849’de Mütevekkil döneminde sona ermiştir. Mutezile Mezhebi tarafından savunulan Kur’ân’ın yaratılmış olduğu görüşüne dayanmaktadır. Ahmed b. Hanbel, mihne olaylarına en fazla direnen isim olmuştur. Mutezile mezhebini güçlendireceğine çökertmiştir. Tasnif döneminin en mükemmel eserlerinin ortaya çıkmasına vesile olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Ehlü’l-Bid‘a olarak adlandırılanlar kimlerdir?

sünnet karşıtları ve sünnetten sapanlar

hadisleri senet zincirleriyle birlikte sunanlar

hadisleri yok olmaktan kurtarmaya çalışanlar

kendi kanaatlerine göre hadisleri tasnif edenler

hadislerde kendi kanaatlerini belirtenler

Açıklama:

Ehlü’l-Bid‘a, sünnet karşıtları ve sünnetten sapanlardır. Sünnet çizgisinin devamından sorumlu bir grup kendini Ehlü’s-Sünne, Ehlü’l-Hadîs olarak adlandırmaktaydı. Hadislerin sunumunda ise hadisleri senet zincirleriyle birlikte sunanlar kendi aralarında hadisleri yok olmaktan kurtarmaya çalışanlar, kendi kanaatlerine göre hadisleri bir araya getirenler vehadislerde kendi kanaatlerini belirtenler şeklinde gruplara ayrılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Hangisi sağlam ve sağlam olmayan hadisleri bir araya getirirken kendi kanaatlerine de yer vermiştir?

İmam Mâlik

Tirmizî

Buhârî

Müslim

İbn Huzeyme

Açıklama:

Tirmizî, “el-Câmiu’s-sahîh” eserinde sağlam ve sağlam olmayan hadisleri bir araya getirmiş, fakat kendi kanaatine de yer vermiştir. Buhârî, Müslim, İbn Huzeyme ve İmam Mâlik ise kendi kanaatlerine göre sadece sağlam gördükleri hadisleri bir araya getirmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Hangisi râvîlerine göre düzenlenmiş olan hadis kitaplarına verilen addır?

Musannefler

Câmî’ler

Ale’l-ebvâb

Ale’r-ricâl

Muvatta’lar

Açıklama:

Râvîlerine göre düzenlenmiş olan hadis kitapları “Ale’r-ricâl” olarak adlandırılır. “Ale’l-ebvâb”, konularına göre düzenlenmiş hadis kitaplarına verilden addır. Câmî’ler, Muvatta’lar ve Musannefler de konularına göre düzenlenmiş hadis kitabı türleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Hangisi tefsirle ilgili rivayetleri bir araya getirenlerdendir?

Muhammed b. Eyyûb el-Becelî

Ebu Bekr b. Ebû Şeybe

Zâide b. Kudâme

Harâitî

Abdullah b. el-Mübârek

Açıklama:

Zâide b. Kudâme, tefsirle ilgili rivayetleri bir araya getirenlerdendir. Harâitî, ahlâk ve âdâb kitapları yazmıştır. Ebu Bekr b. Ebû Şeybe, imanla ilgili kitaplar yazmıştır. Abdullah b. el-Mübârek, zühd kitapları yazmıştır. Muhammed b. Eyyûb el-Becelî ise fedâil kitapları kaleme almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Meğâzî kitapları hangi konudaki rivayetlerden oluşmaktadır?

Hz. Peygamber’in savaşları ile ilgili rivayetler

Hz. Peygamber’in hayatı ile ilgili rivayetler

surelerin faziletleri ile ilgili rivayetler

dünyanın geçiciliği ile ilgili rivayetler

belli bir bölgenin hadisleri

Açıklama:

Meğâzî kitapları, Hz. Peygamber’in savaşları ile ilgili rivayetlerden oluşmaktadır. Siyer kitaplarında ise Hz. Peygamber’in hayatı ile ilgili rivayetler bir araya getirilmiştir. Surelerin faziletleri ile ilgili rivayetlere fedail kitaplarında yer verilmiştir. Dünyanın geçiciliği ile ilgili rivayetlere zihd kitaplarında yer verilmiştir. Muvatta’lar ise belli bir bölgenin hadisleri ile ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Hangisi ahlâk hadisleri ile ilgilidir?

Fedâil

Muâmelât

Ukûbât

Imân

İbadetler

Açıklama:

Ahkâm hadisleri dendiğinde ibadetler, muâmelât ve ukûbât konularındaki hadisler kastedilir. İman da ahkâm konularına dahil edilmektedir. Ahlâk konuları ise fedâil ve edeb başlıkları altında ele alınır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Hangisi hicrî üçüncü yüzyılda yazılmış sünenlerin müelliflerindendir?

Mekhûl eş-Şâmî

İbrahim b. Tahmân

Hammâd b. Seleme

Huşeym b. Beşîr

Nesaî

Açıklama:

Nesaî, hicrî üçüncü yüzyılda yazılmış sünenlerin müelliflerinden birindir. Diğerleri ise ilk dönem Sünen müelliflerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisinde hadisler, hadisin ilk râvîsi olan sahâbîlere göre sıralanır?

Etrâf

Ricâl

Müsned

mu‘cem

Câmi

Açıklama:

Müsned türü eserlerde, hadisler, hadisin ilk râvîsi olan sahâbîlere göre sıralanmaktadır. Etrâf türünde hadislerin tamamı değil başından bir kısmı yani ucu verilip hadisin farklı isnadlarıyani değişik rivayet kanalları verilir. Ricâl, râvîlerinin hayat hikâyeleri, güvenilir olup olmadıklarına dair yazılan kitaplara verilen addır. Mu‘cem türünde ise hadisler hocalarının ismine göre gruplandırılır.Hakkında hadis olan her konuya yer veren Câmi ise ravilerine göre değil konularına göre düzenlenmiş hadis kitabı türüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Orientalistlerin ve bazı Müslüman hadis araştırmacılarının tedvin ve tasnif süreçleriyle ilgili eleştirilerinin nedenidir?

Tasnif sürecinin tadvin sürecinden daha erken başlaması

Tedvin sürecinin çok uzun sürmesi

Tasnif süreci eserlerini, tedvin eserleri gibi algılayarak veya kasıtlı olarak öyle göstererek, hadislerin çok geç yazıya geçirilmesi

Tasnif faaliyetlerinin müstakil kitaplar şeklinde yazıya geçirilmiş olması

Tedvin ve tasnif faaliyetlerinin iç içe geçmesi

Açıklama:

Arapça’da müsteşrik, batı dillerinde orientalist isimiyle anılan batılı doğubilimciler tasnif sürecinin olgunluk dönemi eserlerini, hadislerin ilk defa derlendiği tedvin eserleri gibi algılayarak veya kasıtlı olarak öyle göstererek, hadislerin çok geç yazıya geçirildiğini savunmuşlardır. Tedvin ve tasnif iç içe süreçler olsa da bir önceki ünitede gördüğümüz gibi tedvînin başlangıcı kesinlikle tasniften öncedir. Müslüman hadis araştırmacıları tarafından öteden beri eleştirilen bu görüş son dönemlerde batıda yetişmiş bazı hadis araştırmacıları tarafından da eleştirilmeye başlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi hadisleri ilk tasnif edenlerin listesini veren hadis ailemlerinden biridir?

Râmhürmüzî

Ma‘mer b. Râşid

İbn Cüreyc

Süfyân es-Sevrî

İbn İshak

Açıklama:

Tirmizî (ö.279/892), Râmhürmüzî (ö.360/971) gibi hadis âlimleri ve İbnü’n-Nedîm (ö.385/998) gibi biyografi uzmanları, hadisleri ilk tasnif edenlerin listelerini vermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Klasik hadis eserlerinin önemli bir bölümünün yazıldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Hicri ikinci yüzyılın ilk yarısından üçüncü yüzyıl sonlarına kadarki dönem

Hicri birinci yüzyılın sonunda yedinci yüzyıl başına kadarki dönem

Hicri ikinci yüzyılın başından dördüncü yüzyıl sonuna kadarki dönem

Hicri üçüncü yüzyılın ikinci yarısından dördüncü yüzyılın ikinci yarısına kadarki dönem

Hicri beşinci yüzyılın başından altıncı yüzyıl sonuna kadarki dönem

Açıklama:

Tasnif faaliyetinin hicretin ikinci yüzyılının ortalarına gelmeden başladığını tartışma götürmez bir şekilde görürüz. Tasnif işlemleri üçüncü asrın ortalarında olgunluk dönemine ulaşmış, sonlarına kadar devam etmiştir. Dördüncü asırda ise, az da olsa orijinal tasnif eserleri yazılmaya devam etmiştir. İkinci yüzyılın ilk yarısından üçüncü yüzyıl sonlarına kadarki bir buçuk asırdan biraz fazla sürede klasik hadis kitaplarının büyük çoğunluğu yazılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi Mihne olaylarında en çok direnen, muhalefetin liderliğini temsil eden mezhebin kurucusudur?

Abdurahman b. el-Muğîre

Ma‘mer b. Râşid

Hasan-i Basri

Ahmed b. Hanbel

Vasıl b. Atâ

Açıklama:

Mihne olaylarında en çok direnen, muhalefetin liderliğini temsil eden, dolayısıyla da en çok işkence gören büyük hadisçi ve Hanbelî Mezhebi’nin kurucusu Ahmed b. Hanbel olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi tedvin döneminin öncelikli amaçlıdır?

Hadislerin yok olmaktan ve kaybolmaktan korunması

Sağlam hadislerle sağlam olmayan ayırt edilmesi

Hadis alimlerinin kanaatlerinin ortaya konması

Gelecek nesillere hadisler üzerinde araştırma yapma olanağı sunma

Hadisleirin sistemli ve kolay kullanılır bir hale getirilmesi

Açıklama:

Hadislerin tasnifinden önceki tedvin sürecinde asıl amacın öncelikli olarak, hadislerin yok olmaktan ve kaybolmaktan korunmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Sünnet karşıtlarına veya sünnetten sapanlara ne isim verilmektedir?

Ehlü’s-Sünne

Ehlü’l-Hadîs

Ehlü’l-Bid‘a

Ehlü'l Hal

Ehlü'l Büyutat

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi sağlam ve sağlam olmayan hadisleri bir araya getirmekle birlikte, hadislerin sıhhat durumu hakkında bilgi veren ve kendi kanaatlerini belirten alimlerden biridir?

İmam Mâlik

Buhârî

İbn Huzeyme

İbn Hıbbân

Tirmizî

Açıklama:

Hadis kitapları, içerdikleri hadislerin sağlam veya zayıf olduklarına göre değil, yazılış ve düzenleniş yöntemlerine göre gruplandırılmışlardır. Bunlardan biri, sağlam ve sağlam olmayan hadisleri bir araya getirmekle birlikte, hadislerin sıhhat durumu hakkında bilgi verenler ve kendi kanaatlerini belirtenler. Tirmizî’nin el-Câmiu’s-sahîh isimli eseri buna örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi hadis kitabı türlerinden birden çok alt konu barındıran tek bir ana konuda yazılmış kitaplardan biridir?

Kitâbu’l-kader

Kitâbü’l-ferâiz

Kitabü’l-menâkıb

Kitabü’s-salât

Kitabü’t-tahâre

Açıklama:

Dinin İman ve ahlak gibi ana konularında yazılan ve içinde çok sayıda alt konu içeren kitaplar ele alınacaktır. Bu gruptaki kitapların yukarıdakilerden farkı; yukarıdakiler tek bir konuda iken bu gruptakiler altında birden çok konu bulunan üst konulara dairdir. Örneğin yukarıdaki Ebû Dâvud’un Kitâbu’l-kader’î imanın bir alt konusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Hadis tarihinde hicrî ilk dört asır öncekiler, öncüler dönemine ne ad verilir?

Mütekaddimûn Dönem

Rivayet Dönem

Nakli Dönem

Tesbit Dönem

Mütevekkil Dönem

Açıklama:

Hadis tarihinde hicrî ilk dört asır öncekiler, öncüler dönemi anlamına gelen Mütekaddimûn Dönemi olarak da isimlendirilir.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Konularına göre düzenlenmiş hadis kitaplarına ne ad verilir?

Ale’r-ricâl

Ale’l-ebvâb

el-Câmiu’s-sahîh

Muvatta’

Sahîh

Açıklama:

Ebvâb Arapça’da kapı veya konu başlığı anlamına gelen bâb kelimesinin çoğuludur. Ale’l-ebvâb ifadesi konulara göre demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Râvîlerine göre düzenlenmiş hadis kitaplarına ne ad verilir?

Ale’r-ricâl i

Kitâbü’l-ferâiz

Kitâbü’l-menâkıb,

Meğâzî

el-Edebü’l-müfred

Açıklama:

Ricâl, Arapça’da adam, kişi anlamlarına gelen racül kelimesinin çoğuludur. Burada adamdan maksat hadis râvîleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Sünenler,

Câmî’ler

Musannefler

Tartışma ve reddiye kitapları

Yukarıdakilerden hangileri konularına göre düzenlenmiş hadis kitabı türlerindendir?

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Tasnif dönemi kitaplarının, hadisleri konularına göre gruplandıran türleri şunlardır: Tek bir konudaki hadisleri toplayan kitaplar, birden çok alt konu barındıran tekbir ana konuda yazılmış kitaplar, tartışma ve reddiye kitapları, Muvatta’lar, Sünenler, Câmî’ler, Musannefler.

Doğru Cevap: E

Soru 83

I. Ahlak ve Âdâb Kitapları
II. Tefsirle İlgili Rivayetleri Bir Araya Getiren Kitaplar
III. Meğâzî
IV. Tek bir konudaki hadisleri toplayan kitaplar
Yukarıdakilerden hangileri birden çok alt konu barındıran tek bir ana konuda yazılmış kitaplar kategorisine girer?

I, II ve IV

II, III ve IV

I ve II

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Tek bir konudaki hadisleri toplayan kitaplar, konulara göre düzenlenmiş kitaplar kategorisindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Belli davranışların, şahısların, mekânların, zamanların faziletleri yani değerli oluşları ve üstünlükleri ile ilgili hadisler bir araya getirildiği kitaplara ne ad verilir?

Zühd Kitapları

Siyer Kitapları

Fedâil Kitapları

Meğâzî

Reddiye Kitapları

Açıklama:

Fedâil (fezâil) kitaplarında belli davranışların, şahısların, mekânların, zamanların faziletleri yani değerli oluşları ve üstünlükleri ile ilgili hadisler bir araya getirilir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

I. Musannefler
II. Etrâf Kitapları
III. Müsnedler
IV. Mu‘cemler
Yukarıdakilerden hangileri râvilerine göre düzenlenmiş kitap türleri arasındadır?

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Musannefler birden çok alt konu barındıran tek bir ana konuda yazılmış kitaplar kategorisine girer.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Hadisin ilk râvîsi olan sahâbîlere göre sıralanmasına ne denir?

Ricâl

Etrâf

Müsned

Mevkuf

Sahîhân

Açıklama:

Hadisin ilk râvîsi olan sahâbîlere göre sıralanmasına müsned denir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Hadisleri ilk râvîleri olan sahabîlere göre ve sahabîleri de kendi aralarında alfabetik olarak sıralamak suretiyle gruplandırılmasına ne denir?

Merfû

maktû’

mihne

Muvatta

Mu‘cem

Açıklama:

Arapça’da alfabetik olarak sıralanmış anlamına gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde tedvin ile tasnif arasındaki kesin olan bir farktan bahsedilmektedir?

Tedvin faaliyeti tasnif faaliyetine oranla daha faydalı olmuştur

Tedvin faaliyetini peygamberin ashabı, tasnifi ise dervişler yapmıştır

Tasnif tedvine göre daha ciddi bir şekilde yapılmaktadır

Tedvin soyut, tasnif somut konuları ele almaktadır

Tedvinin başlangıcı tasniften öncedir

Açıklama:

Tedvin ve tasnif iç içe süreçler olsa da bir önceki ünitede gördüğümüz gibi tedvînin başlangıcı kesinlikle tasniften öncedir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Aşağı verilen bilgilerden hangisi tedvin ve tasnif faaliyetlerinin ortak özelliğini göstermektedir?

Tedvin ve tasnif faaliyetlerinin başlangıç ve bitiş tarihleri belli değildir

Tedvin ve tasnif faaliyetlerini kimler tarafından yürütüldüğü net değildir

Tedvin ve tasnif faaliyetlerinin nerede gerçekleştiği bellidir

Tedvin ve tasnif faaliyetlerinin nasıl yapıldığı belirsizdir

Tedvin ve tasnif faaliyetlerinin kaç kişi tarafından yapılmış olduğu kesindir

Açıklama:

Tedvin ve tasnif faaliyetleri için kesin başlangıç ve bitiş tarihleri vermek mümkün değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Tasnif faaliyetlerinin yürütülmesindeki en temel amaç aşağıdaki şıkların hangisinde gösterilmiştir?

Hadislerin gelecek nesillere aktarılması

Hadislerin ileride sağlam olanının olmayanından ayrılması

Hadislerin korunması

Hadislerin öğretilmesi

Hadislerin yazıya aktarılması

Açıklama:

Sıra hadis malzemesinin tasnifine yani düzenlenmesine gelince, tedvîn çalışmalarında olduğu gibi hadislerin korunması en temel amaç olmaya devam etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Aşağıda verilen kitaplardan hangisi yazılış yöntemlerine göre hadis kitabı türlerinden biri olabilir?

Ale’r-rical

Malıki fıkhı

Evrad-şerifeler

Kavlul sedid

Hanbeli fıkhı

Açıklama:

Râvîlerine göre düzenlenmiş olanlar. Bunlara Arapça’da Ale’r- ricâl kitaplar denir. Ricâl, Arapça’da adam, kişi anlamlarına gelen racül kelimesinin çoğuludur. Burada adamdan maksat hadis râvîleridir. Ale’r-ricâl ifadesi râvîlere göre demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Aşağıdaki kitaplardan hangisi tasnif dönemi kitaplarının, hadisleri konularına göre gruplandıran türlerinden biri değildir?

Muvatta’lar

Sünen'ler

Cami’ler

Musannef'ler

Mukallid

Açıklama:

Tasnif dönemi kitaplarının, hadisleri konularına göre gruplandıran türleri şunlardır:

Tek bir konudaki hadisleri toplayan kitaplar,
2-Birden çok alt konu barındıran tekbir ana konuda yazılmış kitaplar, 3-Tartışma ve reddiye kitapları,
4- Muvatta’lar,
5- Sünenler,
6- Câmî’ler,
7- Musannefler.

Doğru Cevap: E

Soru 93

Ma‘mer b. Râşid’in yazmış olduğu el-Câmi hadis kitabının aşağıdaki seçeneklerin hangisinde herhangi bir özelliğinden bahsedilmiştir

İçerisinde iki binin üzerinde hadis bulunmaktadır

Yakın dönem hadis kitaplarından biridir

Sadece tedvin döneminde yazılmıştır

Konu içeriği bakımından çok zengin değildir

Tasnif dönemine geçişin öncü kitaplarındandır

Açıklama:

el-Câmi‘, Abdürrezzâk’ın Musannef’inin sonunda 1972 de Beyrut’ta basılmıştır. İçinde 1614 hadis vardır. Hadisler bâb isimli konu başlıkları altında tasnif edilmiştir. Tedvin döneminden Tasnif dönemine geçişin öncü kitaplarındandır. Kendinden sonraki eserleri hem içerik hem tasnif yöntemi açısından etkilemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Aşağıdaki seçeneklerde gösterilen kitap türlerinden hangisi Malik b. Enes’e aittir?

Sünen

Müsned

Musannef

El-Cami

Muvatta

Açıklama:

İmâm Mâlik’in meclisine üç yıl devam etmiş ve Malik’in Muvatta’ isimli eserinin önemli râvîlerinden birisi olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 95

Müsned hadis kitabı aşağıda verilen din alimlerinden hangisi tarafından kaleme alınmıştır?

İbnu Ebû Şeybe

Ahmed b. Hanbel

Ebû Muhammed Abdullah b. Abdurrahmân ed-Dârimî

Abdürrezzâk b. Hemmâm

İmam Mâlik

Açıklama:

Müsned isimli eseri bu türün en geniş kitabı olup Ahmed b. Hnabel tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Kitabını ilim dünyasına “Kimin evinde bu kitap bulunursa orada konuşan bir peygamber vardır“ diyerek sunan muhaddisin ismi ve eseri aşağıdaki şıkların hangisinde yer almaktadır?

Nesai ve Sünen

Abdullah b. Vehb ve Sünen

Tirmizi ve Sünen

İbnu Mace ve Sünen

Ebu Davud ve Sünen

Açıklama:

Kitabını ilim dünyasına “Kimin evinde bu kitap bulunursa orada konuşan bir peygamber vardır“ diyerek sunan muhaddis Tirmizi ve eseri Sünen’dir.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

Sadece sahih hadisleri bir eserde toplama faaliyeti ilk defa kaçıncı asırda başlatılmıştır?

Birinci asırda

İkinci asırda

Üçüncü asırda

Dördüncü asırda

Beşinci asırda

Açıklama:

Sadece sahih hadisleri bir eserde toplama faaliyeti ilk defa üçüncü asırda Buhârî ve Müslim tarafından başlatılmıştı. Buhârî eserinin ismindeki “el-muhtasar” ifadesiyle sahih hadislerin tamamını bir araya getirmediğini belirtmekteydi. Müslim de bu hususu eserinde açıkça ifade etmekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdaki eser türlerinden hangisi temel hadis kaynaklarındaki hadisleri âlî isnadla elde etmek ve onları daha güçlü kılmak amacıyla hazırlanmıştır?

Zevâid

Müstahrec

Etraf

Tahric

Müstedrek

Açıklama:

En az râvi zinciriyle (âlî isnad) hadis elde etme anlayışı temel hadis kaynaklarının telifinden sonra da devam etmekteydi. Ayrıca ilk dönemde telif edilen eserlerde bulunan hadisleri farklı isnadlarla güçlendirmek de önemli bir hizmet olarak görülmekteydi. Müstahrec türü eserler temel hadis kaynaklarındaki hadisleri âlî isnadla elde etmek ve onları daha güçlü kılmak amacınını gerçekleştirmek için hazırlandılar.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden eserlerden hangisi Kütüb-i Erbaa diye adlandırılan temel hadis kaynakları içerisinde yer almaz?

Sünen-i Ebî Dâvûd

Sünen-i Tirmizî

Sünen-i İbn Mâce

Sünen-i Nesâî

Sünen -i Dârimî

Açıklama:

Temel hadis kaynaklarından Buhârî ve Müslim’in el-Câmiu’s-sahîh’leri Sahîhayn ismiyle anılmaktaydı. Söz konusu eserlerden bir kısmı ise zamanla kütüb-i erbaa, kütüb-i hamse ve kütüb-i sitte gibi kavramlarla anılmaya başlamıştı. Nitekim Ebû Dâvûd, Tirmizî, İbn Mâce ve Nesâî’nin Sünen’leri Kütüb-i erbaa (dört temel kaynak); Buhârî ve Müslim’in el-Câmiu’s-sahîh’leri ile, Ebû Dâvûd, Tirmizî, ve Nesâî’nin Sünen’leri Kütüb-i hamse veya Usûl-i hamse (beş temel kaynak); Bu beş esere İbn Mâce’nin Sünen’inin eklenmesiyle meydana gelen altı kitap ise Kütüb-i sitte kavramlarıyla anılmaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Kütüb-i sitte üzerine yapılan çalışmalar döneminde temel hadis kaynaklarını tamamlayan, bir araya getiren …….., birbiriyle mukayese eden…………, onları açıklayan…….. ve hadisin kaynağını gösteren……… türü eserler yazılmıştır.
Yukarıdaki boşluklara gelecek kelime eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Cem’ - şerh - zavâid - tahrîc

Zavâid - tahrîc - şerh- cem’

Tahrîc - zavâid - şerh - cem’

Cem’ - zavâid - şerh - tahrîc

Cem’ - tahric - şerh - zavâid

Açıklama:

Yazılmalarının üzerinden yaklaşık bir asır geçmeden temel hadis kitaplarını esas alan farklı çalışmalar başlamıştı. Aşağıda görüleceği üzere genellikle bu çalışmalar başta Sahîhayn olmak üzere kütüb-i sitte üzerine yapılmıştır. Bu sebeple bu devre “Kütüb-i sitte Üzerine Yapılan Çalışmalar Dönemi” olarak da isimlendirilebilir. Bu dönemde temel hadis kaynaklarını tamamlayan, bir araya getiren (cem’), birbiriyle mukayese eden (zavâid), onları açıklayan (şerh) ve hadisin kaynağını gösteren (tahrîc) eserler yazılmıştır. Ayrıca özellikle Kütüb-i sitte râvilerini inceleyen kitaplar kaleme alınmıştır. Bunların dışında zühd ve ahlâk, fedâil, terğib ve terhîb ile mevzû hadislerle ilgili müstakil eserler de telif edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Sahîhayn’da yer almayan yetmiş hadisi bir araya getiren ve müstedrek türü bir çalışma olan el-İlzâmât ale’s-Sahîhayn adlı eser hangi yazara aittir?

Dârekutnî’nin (ö. 385/995)

Zehebî (ö. 748/1347)

Hâkim en-Nîsâbûrî (ö. 405/1014)

İbn Hazm (ö. 456/1063)

İbn Haldun (ö. 808/1405)

Açıklama:

Dârekutnî’nin (ö. 385/995) el-İlzâmât ale’s-Sahîhayn isimli eseri de Sahîhayn’da yer almayan yetmiş hadisi bir araya getiren müstedrek türü bir çalışmadır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi müstahrec türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalardan biri değildir?

Her hangi bir hadis kitabındaki hadislerin Müstahrec müellifi tarafından farklı isnadları tespit edildiğinden dolayı asıl kitap ve içindeki hadisler kuvvet kazanır ve rivâyete olan güven artar.

Müstahrec müellifi tarafından hadisler farklı lafızlarla da rivâyet edileceği için asıl müellifin rivâyetindeki eksiklikler ve hatalar ortaya çıkar.

Müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle esas alınan eserdeki hadisin metin veya senedine yapılan ilaveler tespit edilir.

Esas alınan eserde illetli rivâyet edilen herhangi bir hadis, müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle bu illetten kurtarılmış olur.

Müstahrec müellifi tarafından hadisler aynı lafızlarla rivâyet edileceği için asıl müellifin rivâyetindeki eksiklikler ve hatalar devam eder.

Açıklama:

Müstahrec türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalar bulunmaktadır. Bunlar aşağıdaki şekilde özetlenebilir: 1. Her hangi bir hadis kitabındaki hadislerin Müstahrec müellifi tarafından farklı isnadları tespit edildiğinden dolayı asıl kitap ve içindeki hadisler kuvvet kazanır ve rivâyete olan güven artar. 2. Müstahrec müellifi tarafından hadisler farklı lafızlarla da rivâyet edileceği için asıl müellifin rivâyetindeki eksiklikler ve hatalar ortaya çıkar. 3. Müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle esas alınan eserdeki hadisin metin veya senedine yapılan ilaveler (müdrec veya güvenilir râvinin ilave ettiği kısımlar) tespit edilir. 4. Esas alınan eserde kusurlu (illetli) rivâyet edilen herhangi bir hadis, müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle bu illetten kurtarılmış olur.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Hadislerin baş tarafından bir kısmı zikredilmek suretiyle sahâbe adına veya hadis metinlerine göre alfabetik olarak düzenlenen eserler, aşağıdaki eser türlerinden hangisidir?

Tahric

Etrâf

Zevâid

Şerh

Sahih

Açıklama:

Hadislerin baş tarafından bir kısmı zikredilmek suretiyle sahâbe adına veya hadis metinlerine göre alfabetik olarak düzenlenen eserler etrâf (الاطراف) diye isimlendirilmektedir. Etrâf türü eserler, hadisin baş tarafından tamamını hatırlatan bir kısmını verip, ardından hadisin bütün senedlerini veya belirli bazı kitaplara bağlı kalarak onlarda geçtiği yerlerini bildiren kitaplardır. Bu eserler genellikle bir çeşit müsned özelliği arzeder.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Tam adı Riyâzü’s-sâlihîn min hadîsi seyyidi’l-mürselîn olan ve 1900 civarında hadis içeren eserin yazarı kimdir?

İmam Mâlik

Mecdüddin İbnu’l-Esîr

İbnu’l-Kayserânî

Hâkim en-Nîsâbûrî

İmam Nevevî

Açıklama:

Tam adı Riyâzü’s-sâlihîn min hadîsi seyyidi’l-mürselîn olan eserde 1900 civarında hadis bulunmaktadır. Nevevî, bu kitabıyla âyet ve hadisleri esas alarak fert, aile ve toplum planında uyulması gereken prensipleri ortaya koymayı amaçlamıştır

Doğru Cevap: E

Soru 9

Kütüb-i sitte’de adı geçen râvilerin hemen hepsini ihtiva eden ilk çalışma olup, kendisinden sonraki ilgili çalışmalara da temel teşkil eden eser aşağıdakilerden hangisidir?

Mîzânü’l-i’tidâl

Tehzîbü’l-Kemâl fî esmâi’r-ricâl

Tehzîbü’t-Tehzîb

el-Kemâl fî esmâi’r-ricâl

Lisânü’l-Mîzân

Açıklama:

Kütüb-i sitte’de adı geçen râvilerin hemen hepsini ihtiva eden ilk çalışma Cemmâilî nisbesiyle tanınan Abdülganî b. Abdilvâhid el-Makdisî (ö. 600/1203) tarafından telif edilmiştir. O, el-Kemâl fî esmâi’r-ricâl isimli eserini bu amaçla telif etmiştir. el-Kemâl kendisinden sonraki Kütüb-i sitte râvileriyle ilgili eserlerin temeli olmuş, onu esas alan birçok çalışma yapılmıştır

Doğru Cevap: D

Soru 10

Zevaid kitaplarıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Zevâidler konularına göre tasnif edilmiş eserlerdir.

Bu eserlerde sahih, hasen, zayıf ve mevzû rivâyetler de yer almaktadır.

Zevâide esas olan eserlerin tamamı senetsiz hadisler ihtiva etmektedir.

Bu eserlerde muteber hadis kaynaklarında pek rastlanmayan birçok garip ve ilgi çekici bilgiler mevcuttur.

Zevâid müellifleri çalışmalarına esas aldıkları eserlerdeki rivâyetleri hiçbir ayırıma tâbi tutmazlar.

Açıklama:

Zevâidler konularına göre tasnif edilmiş eserlerdir. Zevâid müellifleri çalışmalarına esas aldıkları eserlerdeki rivâyetleri hiçbir ayırıma tâbi tutmazlar. Dolayısıyla bu eserlerde merfû, mevkuf ve maktû’ hadisler bulunduğu gibi sahih, hasen, zayıf ve mevzû rivâyetler de yer almaktadır. Zevâid kitaplarının esas aldıkları eserlerde, muteber hadis kaynaklarında pek rastlanmayan birçok garip ve ilgi çekici bilgiler mevcuttur. Ancak zevâid müellifleri genellikle eserlerinde zikrettikleri hadislerin sıhhat durumları ve râvileri hakkında bilgi verdikleri için, zayıf ve mevzû rivâyetler hakkında da bilgi vermektedirler. Zevâide esas olan eserlerin tamamı senedli hadisler ihtiva etmektedir. Zevâid müellifleri senedsiz eserlere rağbet etmemişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

El-İlzamat ale’s-Sahihayn isimli eser kime aittir?

İbnu Ebü Şeybe ve Musannef

Darekutni

Abdürrezzak b. Hemmam ve Musannef

Ebü Avane el-İsferayini

Ahmed b Hanbel ve Müsned

Açıklama:

Dârekutnî’nin (ö. 385/995) el-İlzâmât ale’s-Sahîhayn isimli eseri de Sahîhayn’da yer almayan yetmiş hadisi bir araya getiren müstedrek türü bir çalışmadır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Müstahrec nedir?

Daha önce telif edilen herhangi bir hadis kitabında bulunan hadisleri teker teker ele alarak kitap sahibinin senedinden başka bir senedle rivayet etmek suretiyle meydana getirilen hadis kitabıdır.

Müellifin şartlarına uyduğu halde kitabına almadığı hadisleri toplamak suretiyle onun eksikliklerini tamamlayan kitaptır.

Tüm hadislerin bir araya getirilerek tekrardan yazıldığı kitaptır.

Sadece Hz. Peygamberim söylediği hadislerdir.

Hz. Peygamber ve sahabelerinin söylediği hadislerin sınıflandırıldığı kitaptır.

Açıklama:

Müstahrec ( المستخرج ), Daha önce telif edilen herhangi bir hadis kitabında bulunan hadisleri teker teker ele alarak kitap sahibinin senedinden başka bir senedle rivayet etmek suretiyle meydana getirilen hadis kitabıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Müstahrec türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalar bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

Müstahrec müellifi tarafından hadisler farklı lafızlarla da rivâyet edileceği için asıl müellifin rivâyetindeki eksiklikler ve hatalar ortaya çıkar.

Müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle esas alınan eserdeki hadisin metin veya senedine yapılan ilaveler (müdrec veya güvenilir râvinin ilave ettiği kısımlar) tespit edilir.

Müstahrec müellifi tarafından hadisler bir sonraki nesle daha kolay aktarılmıştır

Esas alınan eserde kusurlu (illetli) rivâyet edilen herhangi bir hadis, müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle bu illetten kurtarılmış olur.

Açıklama:

Müstahrec türü eserlerin hadisler açısından sağladığı faydalar içerisinde hadislerin bir sonraki nesle aktarımının kolaylığından bahsedilmemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Kütüb-i sitte ve temel hadis kaynaklarını esas alarak hadis kitabı derleyen ilk âlim Beğavi nisbesiyle tanınan isim kimdir?

Hüseyin b. Mes’üd

Übnü’d-Derba

İbnü’l-Esir

Rezin b. Muaviye

Hatib et-Tebrizi

Açıklama:

Kütüb-i sitte ve diğer temel hadis kaynaklarını esas alarak hadis kitabı derleyen ilk alim Beğavi nisbesiyle tanınan Hüseyin b. Mes’üd olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Zevaid kitaplarının özelliği nedir?

Unutulmuş hadislerin bir kitapta toplanmasıdır.

Hadis kitabının öne çıkan hadislerinin ayrıca eser haline getirilmesidir.

Birden fazla hadis kitabının karşılaştırılarak birincisinin ikincisinden daha fazla ihtiva ettiği hadislerin bir araya getirildiği kitaplardır.

İki hadis kitabı arasında karşılaştırma yapılmasıdır.

Hadislerin önem sırasına göre düzenlenmesidir.

Açıklama:

Herhangi bir hadis kitabının bir başka hadis eseri veya eserleriyle karşılaştırılıp birincisinin ikincisinden fazla olarak ihtiva ettiği hadisleri bir araya getiren eserlere zevâid kitapları denilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Mecma’u’z- zevâid ve menba’u’l-fevâid adlı kitabın yazırı kımdır?

Ali b. Ebi Bekr

Haris b. Ebi Üsame

Ahmed b. Ebi. Bekir

İbnu Ebü Şeybe

Ahmed b Hanbel

Açıklama:

Heysemî nisbesiyle tanınan Ali b. Ebî Bekr’in (ö.807/1404) Mecma’u’z- zevâid ve menba’u’l-fevâid adlı kitabıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Tahric çalışmalarından değildir?

Nasbu’r-raye fi ehadisi’l-Hidaye

El-Hidaye

el-Muğni

Telhisu’l-habir fi tahrici ehadisi’r-Rafiiyyi2l-kebir

İthâfü’s-sâdeti’l-mehere

Açıklama:

İthâfü’s-sâdeti’l-mehere Zevaid Kitabı çalışmalarındandır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Halk arasında hadis olarak bilinen sözlerin gerçek durumlarını tespit etmek üzere çalışmalar yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu çalışmalardandır?

Et-Terğib ve’t-terhib

Riyazü’s-salihin

el-Makasidü’l-hasene

İbnu Ebü Şeybe ve Musannef’i

Ahmed b Hanbel ve Müsned’i

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi temel hadis kaynaklarının şerhlerinden değildir?

Muvatta Şerhleri

Buhari Şerhleri

Müslim Şerhleri

Ebü Davüd Şerhleri

Kütüb-i sitte Şerhleri

Açıklama:

Kütüb-i sitte Şerh değil Ravi çalışmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdaki kitaplardan hangisi temek hadis kaynaklarını tamamlamak amacıyla yazılmıştır?

El-Müsnedü’l-müstahrec ala Sahihi’l-İmam Müslim

El-Cem’byne’s-sahihayn

Şuabü’l-iman

El-Camiu’s-sağir

Ziyadetü’l-Cami

Açıklama:

El-Müsnedü’l-müstahrec ala Sahihi’l-İmam Müslim Tamamlayıcı nitelikteki eserlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

I. Her hangi bir hadis kitabındaki hadislerin Müstahrec müellifi tarafından farklı isnadları tespit edildiğinden dolayı asıl kitap ve içindeki hadisler kuvvet kazanır ve rivâyete olan güven artar.
II. Esas alınan eserde kusurlu (illetli) rivâyet edilen herhangi bir hadis, müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle bu illetten kurtarılmış olur.
III. Müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle esas alınan eserdeki hadisin metin veya senedine yapılan ilaveler (müdrec veya güvenilir râvinin ilave ettiği kısımlar) tespit edilir.
Yukardakilerden hangisi yada hangileri Müstahrec türü eserlerin hadisler açısından sağladığı faydalardandır?

Yalnız I

I - II - III

III

I - II

Yalnız III

Açıklama:

Müstahrec türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalar bulunmaktadır. Belirtilen seçeneklerin tamamı bu faydalardan olmakla birlikte

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi derleme niteliği taşıyan hadis çalışmalarındandır?

el-İlzâmât ale’s-Sahîhayn

el-Müsnedü’l-muhrec alâ

Telhîsü’l-Müstedrek

el-Müstedrek ale’s-Sahîhayn

el-Cem’ beyne’l-usûli’s-sitte

Açıklama:

A,B,C,D seçeneklerinde verilen kitaplar tamamlayıcı nitelikte eserler olup Müstedrek ve /veya Müstahrec türündedir. E seçeneğinde yer alan el-Cem’ beyne’l-usûli’s-sitte isimli çalışma ise 6 kitabın bir araya getirilmesiyle oluşmuş derleme niteliği taşıyan bir çalışmadır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisinde “Mecma’u’z- zevâid” adlı eserlerle ilgili verilen bilgilerin tamamı doğrudur?

Ali b. Ebî Bekr’in eseri - Derleme

Ahmed b. Ebî Bekir’in eseri - Müstahrec

Ali b. Ebî Bekr’in eseri - Zevâid

İbn Hacer el-Askalânî’nin eseri - Zevâid

Ali b. Ebî Bekr’in eseri - Müstahrec

Açıklama:

Zevâid türünün en tanınmış eseri Ali b. Ebî Bekr’in Mecma’u’z- zevâid ve menba’u’l-fevâid adlı kitabıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

“İth.fü’l-hıyere” ve “el-Met.libü’l-‘âliye”, ne tür eserlerdir?

Zevâid

Müstahrec

Müstedrek

Derleme

Etrâf

Açıklama:

“İth.fü’l-hıyere” ve “el-Met.libü’l-‘âliye” isimli eserler Zevâid türünde yazılmış eserlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Hadislerin baş tarafından bir kısmı zikredilmek suretiyle sahâbe adına veya hadis metinlerine göre alfabetik olarak düzenlenen eserlere ne ad verilir?

Etrâf

Zevâid

Müstedrek

Müstahrec

Derleme

Açıklama:

Hadislerin baş tarafından bir kısmı zikredilmek suretiyle sahâbe adına veya hadis metinlerine göre alfabetik olarak düzenlenen eserler etrâf diye isimlendirilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Etrâf kitaplarıyla ilgili doğru bir bilgidir?

Farklı kaynaklardaki hadisleri bir araya toplar.

Önceki dönemdeki bir müellifin şartlarına uyduğu halde kitabına almadığı hadisleri toplamak suretiyle onun eksikliklerini tamamlar.

Etrâf kitapları hadislerin, hangi hadis kitaplarının neresinde olduğunun kolaylıkla tespit edilmesini sağlar.

“Mecma’u’z- zevâid” isimli eser Etrâf türünde yazılmış bir eserdir.

Müsned ve mu’cem türü eserlerdeki hadislerin konularına göre tasnifini yapmak suretiyle istifadelerini artırır.

Açıklama:

Etrâf kitapları hadislerin, hangi hadis kitaplarının neresinde olduğunun kolaylıkla tespit edilmesini sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 27

“Riyazü’s-sâlihîn” isimli eserle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

3000 adet hadis bulunmaktadır.

Ayet ve hadisleri esas alarak fert, aile ve toplum planında uyulması gereken prensipleri ortaya koymayı amaçlamıştır.

İyiliğe teşvik eden kötülüklerden sakındıran hadisleri bir araya getirmiştir.

500 adet hadis bulunmaktadır.

Zevâid türünde yazılmıştır.

Açıklama:

“Riyazü’s-sâlihîn” isimli eserde 1900 civarında hadis bulunmaktadır. Nevevî, bu kitabıyla âyet ve hadisleri esas alarak fert, aile ve toplum planında uyulması gereken prensipleri ortya koymayı amaçlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Belli bir kitabı esas alarak yapılan ilk şerh çalışması hangi eser üzerinden yapılmıştır?

Buhârî’nin Sahih’i

Ebu’l-Velîd el-Bâcî’nin el-Münteka’sı

Aclûnî’nin Keşfu’lhafâ’sı

Hâkim en-Nîsâbûrî’nin el-Müstedrek’i

Beyhakî’nin Şuabu’l-imân ’ı

Açıklama:

Belli bir kitabı esas alan ilk şerh çalışması hicrî dördüncü asırda Hattâbî (ö. 388/998) tarafından Buhârî’nin Sahih’i üzerine yapılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

I. Ebû Dâvûd
II. Buhârî
III. Tirmizî
IV. Aclûnî
Yukardakilerden hangisi yada hangileri üzerine şerh çalışması yapılmıştır?

Yalnız IV

I - II - III

III

I - II - IV

Yalnız III

Açıklama:

Ebû Dâvûd, Buhârî ve Tirmizî üzerine şerh çalışması yapılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdaki eserlerden hangisi temel hadis kaynaklarını tamamlamak amacıyla yazılmıştır?

el-Mevzûât

el-Kemâl

el-Müsnedü’l-müstahrec alâ Sahîhi’l-İmâm Müslim

Tehzîbü’t-Tehzîb

el-Makâsıdu’l-hasene

Açıklama:

el-Müsnedü’l-müstahrec alâ Sahîhi’l-İmâm Müslim tamamlayıcı eserlerdendir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi müstedrek (tamamlayıcı) türü eserler arasında yer almaktadır?

el-Cem’ beyne’s-Sahîhayn

el-Câmiu’s-sahîh

Câmiu’l-usûl li ehâdîsi’r-Resûl

el-İlzâmât ale’s-Sahîhayn

el-Cem’ beyne’l-usûli’s-sitte

Açıklama:

Temel hadis kaynaklarını esas alarak onlarda bulunmayan hadisleri toplayan eserlere tamamlayıcı eserler denilmektedir. Bunlar müstedrek ve müstahrec olarak isimlendirilmektedir. Bunlar temel hadis kaynaklarını tamamlayıcı mahiyette yazılan eserlerdir. Müstedrek Türü Eserler: Müstedrek ale’s-Sahîhayn, Telhîsü’l-Müstedrek, el-Müstedrek, el-İlzâmât ale’s-Sahîhayn, olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Müstahrec türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalardan biri değildir?

Farklı kaynaklardaki hadisleri bir araya toplayarak tekrarlarını önlemek.

Her hangi bir hadis kitabındaki hadislerin Müstahrec müellifi tarafından farklı isnadları tespit edildiğinden dolayı asıl kitap ve içindeki hadisleri kuvvetlendirmek ve rivâyete olan güveni artırmak.

Hadisler farklı lafızlarla da rivâyet edileceği için asıl müellifin rivâyetindeki eksiklikler ve hataları ortaya çıkarmak.

Farklı rivâyetiyle esas alınan eserdeki hadisin metin veya senedine yapılan ilaveleri (müdrec veya güvenilir râvinin ilave ettiği kısımlar) tespit etmek.

Esas alınan eserde kusurlu (illetli) rivâyet edilen herhangi bir hadisi, müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle bu illetten kurtarmak.

Açıklama:

Müstahrec türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalar bulunmaktadır. Bunlar şu şekilde özetlenebilir:
Her hangi bir hadis kitabındaki hadislerin Müstahrec müellifi tarafından farklı isnadları tespit edildiğinden dolayı asıl kitap ve içindeki hadisler kuvvet kazanır ve rivâyete olan güven artar.
Müstahrec müellifi tarafından hadisler farklı lafızlarla da rivâyet edileceği için asıl müellifin rivâyetindeki eksiklikler ve hatalar ortaya çıkar.
Müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle esas alınan eserdeki hadisin metin veya senedine yapılan ilaveler (müdrec veya güvenilir râvinin ilave ettiği kısımlar) tespit edilir.
Esas alınan eserde kusurlu (illetli) rivâyet edilen herhangi bir hadis, müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle bu illetten kurtarılmış olur.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Temel hadis kaynaklarını bir araya getiren eserlerdir.

Hadis aramanın zor olduğu kitapların zevâidleri tespit edilmektedir.

Bu tür eserler genellikle “bir araya getirme” anlamına gelen cem’ veya câmi’ başlığını taşımaktadır.

Bu tür eserler temel hadis kaynaklarını esas alarak onlarda bulunmayan hadisleri toplamaktadır.

Bu çalışma türü, Buhârî ve Müslim’in Sahîh’lerini bir araya getirmekle başlamıştır.

Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya hangileri derleme niteliğindeki çalışmaların özelliklerindendir?

I ve IV

I, III ve V

I, II ve III

II, IV ve V

II ve IV

Açıklama:

Bu dönemde temel hadis kaynakları üzerine yapılan çalışmalardan biri de temel hadis kaynaklarını bir araya getiren eserlerin yer aldığı derleme niteliğindeki çalışmalardır. Bu çalışma türü, Buhârî ve Müslim’in Sahîh’lerini bir araya getirmekle başlamıştır. Daha sonra Kütüb-i sitte ve hatta bütün hadis kaynaklarındaki hadisleri bir araya getirmeye kadar uzanmıştır. Bu tür eserler genellikle “bir araya getirme” anlamına gelen cem’ veya câmi’ başlığını taşımaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Kütüb-i Sitte’yi bir araya getiren çalışmalardan biri değildir?

el-Cem’ beyne’l-usûli’s-sitte

Câmiu’l-usûl li ehâdîsi’r-Resûl

Mesâbîhu’s-sünne

İthâfü’l-hıyere

Cem’u’l-cevâmi’ ve el-Câmiu’s-sağîr

Açıklama:

Kütüb-i Sitte’yi ve Diğer Bazı Kaynakları Bir Araya Getiren Çalışmalar:
el-Cem’ beyne’l-usûli’s-sitte
Câmiu’l-usûl li ehâdîsi’r-Resûl
Mesâbîhu’s-sünne
Cem’u’l-cevâmi’ ve el-Câmiu’s-sağîr
Kenzü’l-ummâl
Cem’ul-fevâid olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Zevâid türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalar arasında yer almamaktadır?

Kütüb-i sitte ve diğer muteber hadis kitaplarında bulunmayan ve günümüze ulaşmayan birçok hadisi ihtiva etmek.

Hadislerin, hangi hadis kitaplarının neresinde olduğunun kolaylıkla tespit edilmesini sağlamak.

Farklı kaynaklardaki hadisleri bir araya toplayarak tekrarlarını önlemek.

Müsned ve mu’cem türü eserlerdeki hadislerin konularına göre tasnifini yapmak suretiyle istifadelerini artırmak.

Ferd, ğarîb ve zayıf olarak bilinen birçok hadislerin kuvvet kazanmasını sağlamak.

Açıklama:

Zevâid türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalar bulunmaktadır. Bunlar şu şekilde özetlenebilir:
Kütüb-i sitte ve diğer muteber hadis kitaplarında bulunmayan ve günümüze ulaşmayan birçok hadisi ihtiva etmek.
Farklı kaynaklardaki hadisleri bir araya toplayarak tekrarlarını önlemek.
Müsned ve mu’cem türü eserlerdeki hadislerin konularına göre tasnifini yapmak suretiyle istifadelerini artırmak.
Müsned ve mu’cem türü eserlerdeki hadislerin sıhhat durumları hakkında bilgi vermek.
Ferd, ğarîb ve zayıf olarak bilinen birçok hadislerin kuvvet kazanmasını sağlamak.
Zevâidlerde birbirini açıklayıcı ve tamamlayıcı ayrıntılar muhafaza edilerek bazı hadislerdeki kapalılığın giderilmesini sağlamak.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi Etraf türü eserler ile Müsned türü eserler arasındaki farklardan biridir?

Etraf türü eserlerde günümüze ulaşmayan hadis türleri ihtiva edilirken, müsned türü eserlerde farklı kaynaklardaki hadisler bir araya toplanır.

Müsned türü eserlerde hadisler konularına göre tasnif edilirken, etraf türü eserlerde kronolojik sıralama yapılır

Müsned türü eserlerde hadisler sendeleri olmaksızın alfabetik şekilde bir araya getirilmişken, etraf türü eserlerde sahâbî râvilerine göre tertip yapılır.

Müsned türü eserler halk arasında hadis olarak bilinen sözlerin gerçek durumlarını tespit etmek amacıyla yapılan çalışmalardır, etraf türü eserlerde ise hadis ilminin dışındaki diğer ilim dallarına ait kitaplarda mevcut hadislerin temel hadis kaynaklarındaki yerlerine işaret eden çalışmalar yapılır.

Müsned türü eserlerde bir hadisin tamamı verilirken, etrâf kitaplarında hadisin sadece baş tarafı zikredilir.

Açıklama:

Hadislerin baş tarafından bir kısmı zikredilmek suretiyle sahâbe adına veya hadis metinlerine göre alfabetik olarak düzenlenen eserler etrâf diye isimlendirilmektedir. Etrâf türü eserler, hadisin baş tarafından tamamını hatırlatan bir kısmını verip, ardından hadisin bütün senedlerini veya belirli bazı kitaplara bağlı kalarak onlarda geçtiği yerlerini bildiren kitaplardır. Bu eserler genellikle bir çeşit müsned özelliği arzeder. Ancak müsned türü eserlerde bir hadisin tamamı verildiği halde etrâf kitaplarında hadisin sadece baş tarafı zikredilir. Etrâf kitaplarında bir sahâbînin esas alınan kitaplardaki bütün rivâyetleri ve bu rivâyetlerin bütün senedleri bir araya toplanarak eserlerin hangi bölümlerinde geçtiği belirtilir. Bu tür çalışmaların da Sahîhayn ve Kütüb-i sitte merkezli olduğu görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Tahric türü eserlerden biridir?

Şemâilü’n-nebî

‘Amelü’l-yevm ve’l-leyle

Nasbu’r-râye fî ehâdîsi’l-Hidâye

Zehâirü’l-mevârîs fi’d-delâleti ‘alâ mevâzı’i’lhadîs

Miftâhu’s-Sahîhayn

Açıklama:

Tahric çalışmaları ile genellikle hadis ilminin dışındaki diğer ilim dallarına ait kitaplarda mevcut hadislerin temel hadis kaynaklarındaki yerlerine işaret eden kitaplar kastedilmektedir. Bu tür çalışmalar çoğunlukla IX. (XV.) asırdan sonra yapılmıştır. Bu eserlerden bazıları:
Nasbu’r-râye fî ehâdîsi’l-Hidâye
el-Hidâye
İhyâü ulûmi’d-dîn
el-Muğnî an hamli’l-esfâr fi’l-esfâr fî tahrîci mâ fi’l-ihyâ’i mine’lahbâr
el-Ezkâr
el-Keşşâf’
Telhîsu’l-habîr fî tahrîci ehâdîsi’r- Râfiiyyi’l-kebîr şeklinde sıralanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Eserde halk arasında hadis diye meşhur olan 1356 söz alfabetik olarak incelenmektedir. Eserde her rivâyet, baş taraftaki sıra rakamını takip eden “hadis” kelimesiyle başlamaktadır. Rivâyetin baş tarafından kısa bir bölüm alınmakta, metnin peşinden kaynakları zikredilmekte ve haberin durumu ile ilgili açıklamalar yapılmaktadır. Açıklaması verilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Nasbu’r-râye fî ehâdîsi’l-Hidâye

Telhîsu’l-habîr fî tahrîci ehâdîsi’r- Râfiiyyi’l-kebîr

et-Terğîb ve’t-terhîb

Nasbu’r-râye fî ehâdîsi’l-Hidâye

el-Makâsıdü’l-hasene fî beyâni kesîrin mine’l-ehâdîsi’l-müştehire ale’l-elsine

Açıklama:

Tam adı el-Makâsıdü’l-hasene fî beyâni kesîrin mine’l-ehâdîsi’l-müştehire ale’l-elsine olan eser, sahih, zayıf, hatta mevzû olmakla beraber halk arasında meşhur olan haberlerin bir araya getirilerek derlendiği en önemli kaynaklardan biridir. Eserde halk arasında hadis diye meşhur olan 1356 söz alfabetik olarak incelenmektedir. Eserde her rivâyet, baş taraftaki sıra rakamını takip eden “hadis” kelimesiyle başlamaktadır. Rivâyetin baş tarafından kısa bir bölüm alınmakta, metnin peşinden kaynakları zikredilmekte ve haberin durumu ile ilgili açıklamalar yapılmaktadır. Zikredilen sözlerin senedine veya aslına ulaşılmışsa geçtiği kaynaklara işaret edilmektedir. Sıhhat derecesi açıklanmakta, âlimlerin bu söz hakkındaki söyledikleri zikredilmektedir. Zikredilen sözün senedi hiçbir hadis kitabında da bulunmamışsa, bu duruma işaret etmek üzere “lâ asle leh aslı yoktur” ifadesiyle işaret edilmektedir. Alfabetik olarak sıralanan yaygın rivayetler, herhangi bir açıklama yapılmadan eserin sonunda ayrıca konularına göre de sınıflandırılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi üçüncü asırdan sonra temel hadis kaynaklarına dayanarak, hadislerin anlaşılmasına yönelik yapılan şerh çalışmalarından biri değildir?

Tahric Şerhleri

Muvatta Şerhleri

Buhârî Şerhleri

Müslim Şerhleri

Ebû Dâvûd Şerhleri

Açıklama:

Hadislerin tamamının râvilerine veya konularına göre kitaplara geçtiği üçüncü asırdan sonra hadislerin anlaşılmasına yönelik şerh çalışmaları genellikle kitaplar esas alınarak yapılmaya başlandı. Böylece temel hadis kaynaklarına dayalı birçok şerh yazıldı. Bunlar:
Muvatta Şerhleri
Buhârî Şerhleri
Müslim Şerhleri
Ebû Dâvûd Şerhleri
Tirmizî Şerhleri
Nesâî ve İbn Mâce Şerhleri olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Hangi türdeki eserler, temel hadis kaynaklarındaki hadisleri âlî isnadla elde etmek ve onları daha güçlü kılmak amacınını gerçekleştirmek için hazırlanmıştır?

Müstahrec

Müstedrek

Zevâid

Şerh çalışmaları

tahric

Açıklama:

Müstahrec türü eserler, temel hadis kaynaklarındaki hadisleri âlî isnadla elde etmek ve onları daha güçlü kılmak amacınını gerçekleştirmek için hazırlanmıştır. Müstedrek türündeki eserler, sahih olan hadisleri bir araya getirme amacıyla hazırlanmıştır. Zevâid, kütüb-i sitte’de olmayan hadislerin bir araya toplanması ihtiyacına yöneliktir. Şerh çalışmaları, temel hadis kaynaklarının daha iyi anlaşılmasına, onlardan istifade etmeyi kolaylaştırmaya yöneliktir. Tahric türü eserler ise farklı konularda yazılan eserlerde bulunan hadislerin kaynağını gösterme ihtiyacına yöneliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Buhârî ve Müslim’in Sahih’lerinin İslâm dünyasında şöhretinden ilk defa bahseden kimdir?

Ebû Dâvûd

Tirmizî

İbn Mâce

Nesâî

Hâkim en-Nîsâbûrî

Açıklama:

Buhârî ve Müslim’in Sahih’lerinin İslâm dünyasında şöhretinden ilk defa bahseden Hâkim en-Nîsâbûrî’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Müstedrek türündeki eserler ile ilgili hangisi doğrudur?

Önceki dönemindeki müellifinin eksikliklerini tamamlar.

Biçim esaslıdır.

Eserleri esas alınan ilk dönem âlimleri genellikle hadisleri hangi şartlara göre topladıklarını ifade etmişlerdir.

Müstedrek müellifinin isabet etme ve yanılma ihtimali yoktur.

Esas alınan eseri bütünüyle tamamlar.

Açıklama:

Müstedrek türündeki eserler, önceki dönemindeki müellifinin eksikliklerini tamamlar. Konu esaslıdır. Eserleri esas alınan ilk dönem âlimleri genellikle hadisleri hangi şartlara göre topladıklarını ifade etmemişlerdir. Müstedrek müellifinin isabet etme ve yanılma ihtimali her zaman mevcuttur. Bu nedenle esas alınan eseri bütünüyle tamamladığı düşünülmemelidir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Tespit edilebildiği kadarıyla Kütüb-i sitte ve diğer temel hadis kaynaklarını esas alarak hadis kitabı derleyen ilk âlim kimdir?

Hatîb et-Tebrizî

Ali el-Kârî

Hüseyin b. Mes’ûd

Süyûtî

Ali el-Müttakî el-Hindî

Açıklama:

Tespit edilebildiği kadarıyla Kütüb-i sitte ve diğer temel hadis kaynaklarını esas alarak hadis kitabı derleyen ilk âlim Hüseyin b. Mes’ûd’dur. Hatîb et-Tebrizî ’nin “Mişkâtü’l Mesâbîh”i Mesâbîhu’s-sünne İslâm dünyasında büyük şöhret kazanmış ve üzerine kırktan fazla şerh yazılmıştır. “Mişkâtü’l-Mesâbîh” hakkındaki en önemli çalışma ise Ali el-Kârî’nin “Mirkâtü’l-mefâtîh” adlı eseridir. Ali el-Kârî mükerrer rivâyetleri çıkarmış, hadisleri senedleriyle birlikte kaydetmiştir. Süyûtî, “Cem’ul-cevâmi’” adlı bütün hadisleri topladığı eseri kaleme almıştır. Ali el-Müttakî el-Hindî ise Süyûtî’nin eserleri ile “Ziyâdetü’l-Câmi’” adlı zeylindeki rivâyetleri fıkıh konularına göre alfabetik olarak düzenlemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Tespit edilebildiği kadarıyla ilk zevâid kitapları hangisi tarafından telif edilmiştir?

İbnü’l- Mülakkın

Heysemî

Bûsîrî

İbn Hacer

Mizzî

Açıklama:

Tespit edilebildiği kadarıyla ilk zevâid kitapları İbnü’l- Mülakkın tarafından telif edilmiştir. Heysemî, Ahmed b. Hanbel, Ebû Ya’lâ el-Mevsılî ve Bezzâr’ın Müsned’leri ile Taberânî’nin üç “Mu’cem”inin “Kütüb-i sitte”de bulunmayan hadislerini bir araya getirmiştir. Bûsîrî, İbn Mâce’nin “es-Sünen”inde bulunduğu halde “Kütüb-i hamse”de yer almayan hadisleri “Misbâhu’z-zücâce fî zevâidi İbn Mâce” isimli eserinde bir araya getirmiştir. İbn Hacer, Ebû Dâvûd et-Tayâlisî, Müsedded, Humeydî, İbn Ebî Ömer, İshak b. Râhûye, Ahmed b. Meni’, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, Hâris b. Ebî Üsâme ve Ebû Ya’lâ el-Mevsılî’nin Müsned’lerinde bulunduğu halde “Kütüb-i sitte” ile Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde yer almayan 4702 hadisi bir araya getirmiştir. Mizzî’nin “Tuhfetü’l-eşrâf bi ma’rifeti’l-etrâf” isimli eseri “Kütüb-i sitte” ile Ebû Dâvûd’un “el-Merâsîli”ni, Tirmizî’nin “Şemâilü’n-nebî” adlı eserini, Nesâî’nin “‘Amelü’l-yevm ve’l-leyle”sini ihtiva etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Hangisinin tahric çalışmaları en tanınanıdır ?

Halef el-Vâsıtî

Abdülganî en-Nablusî

Muhammed Şerif Tokadî Buhârî

İbn Abbâs

Zeynüddin el-Irâkî

Açıklama:

Zeynüddin el-Irâkî’nin tahric çalışmaları en tanınanıdır. Diğerleri etraf çalışmaları ile adını duyurmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Nevevî’nin, âyet ve hadisleri esas alarak fert, aile ve toplum planında uyulması gereken prensipleri ortaya koymayı amaçladığı eseri hangisidir?

Riyâzü’ s-sâlihîn

Sahihi Müslim

Müsned’

Sahîh

et-Terğîb ve’t-terhîb

Açıklama:

Riyâzü’ s-sâlihîn, Nevevî’nin, âyet ve hadisleri esas alarak fert, aile ve toplum planında uyulması gereken prensipleri ortaya koymayı amaçladığı eseridir. Diğer şıklardaki et-Terğîb ve’t-terhîb ise Münzirî’ye, Müsned’ Ebû Ya’lâ’ya, Sahîh İbn Hibbân’a, et-Terğîb ve’t-terhîb ise Ebu’l-Kâsım el-Isbahânî’ ye aittir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Buhârî’nin el-Câmiu’s-sahîh’inin ilk şerhi hangisidir?

İbn Hacer el-Askalânî’nin “Fethu’l- Bârî bi şerhi Sahîhi’ l-Buhârî”si

Bedrüddin Aynî’ nin “Umdetü’l-kârî fî şerhi Sahîhi’l-Buhârî”si

Hattâbî’nin “A’lâmü’l-hadîs fî şerhi Sahîhi’l-Buhârî”si

Kastallânî’nin “rşâdü’ s-sârî li-şerhi Sahîhi’l-Buhârî”si

İbn Hacer Sahîh’in “Hedyü’s-sârî mukaddimetü Fethi’l-Bârî”si

Açıklama:

Hattâbî’nin “A’lâmü’l-hadîs fî şerhi Sahîhi’l-Buhârî” isimli kitabı Buhârî’nin “el-Câmiu’s-sahîh” inin ilk şerhidir. Buhârî şerhleri arasında İbn Hacer el-Askalânî’nin “Fethu’l- Bârî bi şerhi Sahîhi’ l-Buhârî” si, Bedrüddin Aynî’ nin “Umdetü’l-kârî fî şerhi Sahîhi’l-Buhârî” si ve Kastallânî’nin “İrşâdü’ s-sârî li-şerhi Sahîhi’l-Buhârî” si en tanınmış olanlarıdır. İbn Hacer “Sahîh Hedyü’s-sârî mukaddimetü Fethi’l-Bâri” yi yazmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Hangisi Tirmizî’nin “el-Câmiu’s-sahih” i hakkında yapılan şerhler arasında yer alır?

Ebû Bekir İbnü’l-Arabî’nin “Ârizatü’l-ahvezî” si

Azimâbâdî’nin “Avnü’l-ma’bûd” u

Sehârenfûrî’nin “Bezlü’l-mechûd fî halli Ebî Dâvûd” u

Mâzerî’nin “el-Mu’lim bi fevâidi Müslim” i

Kastallânî’nin “rşâdü’ s-sârî” si

Açıklama:

Ebû Bekir İbnü’l-Arabî’nin “Ârizatü’l-ahvezî” si Tirmizî’nin “el-Câmiu’s-sahih” i hakkında yapılan şerhler arasında en tanınanıdır. Azimâbâdî’nin “Avnü’l-ma’bûd” u ve Sehârenfûrî’nin “Bezlü’l-mechûd fî halli Ebî Dâvûd” u Ebû Dâvûd’un “es-Sünen” i hakkındaki en önemli şerhlerdendir. Mâzerî’nin “el-Mu’lim bi fevâidi Müslim” i Müslim’in el-Câmiu’s-sahîh’iyle ilgili ilk şerhtir. Kastallânî’nin “İrşâdü’ s-sârî” sinde ise isimli şerhinde başlangıçta İbn Hacer’in “Hedyü’s-sârî” isimli mukaddimesi özetlenmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

“Kütüb-i sitte” de adı geçen râvilerin hemen hepsini ihtiva eden ilk çalışma hangisidir?

Cemmâilî’nin “el-Kemâl fî esmâi’r-ricâl” i

Ebû Bekir İbnü’l-Arabî’nin “Ârizatü’l-ahvezî” si

Muhammed b. Hilfe b. Ömer el-Übbî’nin “İkmâlü İkmâli’l-Mu’lim” i

İbn Hacer’in “Hedyü’s-sârî” si

İbn Abdilberr’in “el-İstizkâr” ı

Açıklama:

“Kütüb-i sitte”de adı geçen râvilerin hemen hepsini ihtiva eden ilk çalışma Cemmâilî’nin “el-Kemâl fî esmâi’r-ricâl” isimli eseridir. Ebû Bekir İbnü’l-Arabî’nin “Ârizatü’l-ahvezî” si Tirmizî’nin “el-Câmiu’s sahih” i hakkındadır, Muhammed b. Hilfe b. Ömer el-Übbî’nin “İkmâlü İkmâli’l-Mu’lim” i müslim şerhlerindendir. İbn Hacer’ in “Hedyü’s-sârî” sine Kastallânî’nin “İrşâdü’s-sârî” isimli şerhinde yer verilmektedir. İbn Abdilberr’in “el-İstizkâr”ı ise muvatta şerhlerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Buhârî ve Müslim tarafından sahih hadisleri bir eserde toplama faaliyeti ilk defa hangi asırda başlatılmıştı?

Birinci asırda

İkinci asırda

Üçüncü asırda

Dördüncü asırda

Beşinci asırda

Açıklama:

Sadece sahih hadisleri bir eserde toplama faaliyeti ilk defa üçüncü asırda Buhârî ve Müslim tarafından başlatılmıştı. Buhârî eserinin ismindeki “elmuhtasar” ifadesiyle sahih hadislerin tamamını bir araya getirmediğini belirtmekteydi. Müslim de bu hususu eserinde açıkça ifade etmekteydi. Dolayısıyla Buhârî ve Müslim’in el-Câmiu’s-sahîh’leri sahih hadislerin tamamını ihtiva etmemekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Önceki dönemdeki bir müellifin şartlarına uyduğu halde kitabına almadığı hadisleri toplamak suretiyle onun eksikliklerini tamamlayan kitaplara hangisi denmektedir?

Müstahrec

Zevâid

Kütüb-i erbaa

Müstedrek

Sahîhayn

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 52

Müstedrek ale’s-Sahîhayn türün en tanınmış çalışması el-Müstedrek ale’s-Sahîhayn isimli eseri hangi âlimdir?

Hâkim en-Nîsâbûrî

Buhârî

Müslim

Zehebî

Dârekutnî

Açıklama:

Bu türün en tanınmış çalışması Hâkim en-Nîsâbûrî’nin (ö. 405/1014) el- Müstedrek ale’s-Sahîhayn isimli eseridir. Hâkim en-Nîsâbûrî bu eserinde Sahîhayn’da yer almamakla birlikte ikisinin ya da ikisinden birinin şartlarına uyan hadisleri toplamaya çalışmıştır. Eser Sahîhayn’in müşterek planına göre tertip edilmiş, “Kitâbü’l-îmân” ile başlayıp “Kitâbü’l-ehvâl” ile sona eren elli iki kitaptan oluşmuştur. Eserde sahâbe ve tâbiîn görüşleriyle birlikte 8803 rivâyet mevcuttur.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Esas aldıkları eserdeki rivâyetleri, başka isnadlarını tespit etmek suretiyle kuvvetlendiren çalışmalara hangisi denmektedir?

Müstahrec

Zevâid

Kütüb-i erbaa

Müstedrek

Sahîhayn

Açıklama:

Müstahrec, daha önce telif edilen herhangi bir hadis kitabında bulunan hadisleri, teker teker ele alarak kitap sahibinin senedinden başka bir senedle rivâyet etmek suretiyle meydana getirilen hadis kitabıdır. Müstahrecler, esas aldıkları eserdeki rivâyetleri, başka isnadlarını tespit etmek suretiyle kuvvetlendiren çalışmalardır. Esas alınan müellifin rivâyet ettiği hadislerin lafızlarıyla müstahrec yazarının rivâyet ettiği hadislerin lafızlarında ve mânasında mutlak uygunluk şart değildir. Genellikle söz konusu iki eserdeki hadisler arasında lafız farklılıklarının olduğu görülür.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Arapçada ek, ilave, düzeltme gibi anlamlara gelir

Müstedreklerin esas alınan eseri bütünüyle tamamladığı düşünülmektedir.

Hadisle toplamak suretiyle eksikleri tamamlayan kitaplardır.

Müstedrekler konu esaslı kitaplardır.

Yukarıdakilerden hangisi müstedrek Türü Eserler için doğru kabul edilmektedir?

Yalnız IV

I ve IV

II ve III

I, II ve III

I, III ve IV

Açıklama:

Müstedrek, Arapça ’da ek, ilave, tamamlama, düzeltme gibi anlamlara gelir. Müstedrek türü eserler, önceki dönemdeki bir müellifin şartlarına uyduğu halde kitabına almadığı hadisleri toplamak suretiyle onun eksikliklerini tamamlayan kitaplardır. Müstedrekler esas aldıkları eserin sistemine göre telif edilirler. Dolayısıyla müstedrekler konu esaslı kitaplardır. Ancak eserleri esas alınan ilk dönem âlimleri genellikle hadisleri hangi şartlara göre topladıklarını ifade etmemişlerdir. Esas alınan eserin şartlarını tespit, müstedrek müellifi tarafından yapılmaktadır. Bu hususta Müstedrek müellifinin isabet etme ve yanılma ihtimali her zaman mevcuttur. Dolayısıyla müstedreklerin esas alınan eseri bütünüyle tamamladığı düşünülmemelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Buhârî ve Müslim’in Câmi’lerindeki hadisler ya senedleri olmaksızın alfabetik şekilde veya sahâbî râvilerine göre müsned tertibinde bir araya getirdikleri eserlere ne ad verilmiştir?

Müstahrec

Zevâid

Sahîhayn

Kütüb-i erbaa

Müstedrek

Açıklama:

Bu tür eserlerde Sahîhayn denilen Buhârî ve Müslim’in Câmi’lerindeki hadisler ya senedleri olmaksızın alfabetik şekilde veya sahâbî râvilerine göre müsned tertibinde bir araya getirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi kütüb-i sitte’yi ve diğer bazı kaynakları bir araya getiren çalışmalardan biri değildir?

Cem’ul-fevâid

Mesâbîhu’s-sünne

El-Cem’ beyne’l-usûli’s-sitte

El-Hıtta fî zikri’s- Sıhâhi’s-sitte

Kenzü’l-ummâl

Açıklama:

Kütüb-i Sitte’yi ve Diğer Bazı Kaynakları Bir Araya Getiren Çalışmalar:
Cem’ul-fevâid
Mesâbîhu’s-sünne
El-Cem’ beyne’l-usûli’s-sitte
Kenzü’l-ummâl
Câmiu’l-usûl li ehâdîsi’r-Resûl
Cem’u’l-cevâmi’ ve el-Câmiu’s-sağîr

Doğru Cevap: D

Soru 57

Sahih, zayıf, hatta mevzû olmakla beraber halk arasında meşhur olan haberlerin bir araya getirilerek derlendiği en önemli kaynaktır. Halk arasında hadis diye meşhur olan 1356 söz alfabetik olarak incelenmektedir. Eserde her rivâyet, baş taraftaki sıra rakamını takip eden “hadis” kelimesiyle başlamaktadır.
Yukarıda bilgileri verilen halk arasındaki yaygın hadisleri toplayan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Avnü’l-ma’bûd

El-Makâsıdü’l-hasene

El-Hıtta fî zikri’s- Sıhâhi’s-sitte

Kenzü’l-ummâl

Tenvîrü’l-hevâlik

Açıklama:

Tam adı el-Makâsıdü’l-hasene fî beyâni kesîrin mine’l-ehâdîsi’l-müştehire ale’l-elsine’dir. Sahih, zayıf, hatta mevzû olmakla beraber halk arasında meşhur olan haberlerin bir araya getirilerek derlendiği en önemli kaynaklardan biridir. Eserde halk arasında hadis diye meşhur olan 1356 söz alfabetik olarak incelenmektedir. Eserde her rivâyet, baş taraftaki sıra rakamını takip eden “hadis” kelimesiyle başlamaktadır. Rivâyetin baş tarafından kısa bir bölüm alınmakta, metnin peşinden kaynakları zikredilmekte ve haberin durumu ile ilgili açıklamalar yapılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Belli bir kitabı esas alan ilk şerh çalışması hicrî dördüncü asırda Hattâbî (ö. 388/998) tarafından hangi eser için yapılmıştı?

Süyûtî’nin Tenvîrü’l-hevâlik’i

İbn Hacer el-Askalânî’nin Fethu’l-Bârî bi şerhi Sahîhi’l-Buhârî’si,

Ebû Bekir İbnü’l-Arabî’nin Ârizatü’l-ahvezî’si

Mizzî’nin Tehzîbü’l-Kemâl fî esmâi’r-ricâl’ si

Buhârî’nin Sahih’i

Açıklama:

Belli bir kitabı esas alan ilk şerh çalışması hicrî dördüncü asırda Hattâbî (ö. 388/998) tarafından Buhârî’nin Sahih’i üzerine yapılmıştır. Kütüb-i sitte’nin otoritesinin pekiştiği hicrî altıncı asırdan itibaren yapılan şerhler önemli ölçüde bu eserler çerçevesinde olmuştur. Hatta söz konusu şerhlerin önemli bir kısmının bu dönemde yapıldığı görülmektedir. Nitekim bir araştırmada Buhârî’nin el-Câmiu’s-sahîh’iyle ilgili 197 şerh çalışması yapıldığı tespit edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Hadislerin baş tarafından bir kısmı zikredilmek suretiyle sahabe adına veya hadis metinlerine göre alfabetik olarak düzenlenen eserlere ne ad verilir?

Müstahrec

Etraf

Tahric

Zevaid

Müstedrek

Açıklama:

Hadislerin baş tarafından bir kısmı zikredilmek suretiyle sahâbe adına veya hadis metinlerine göre alfabetik olarak düzenlenen eserler etrâf diye isimlendirilir. Etraf türü eserler hadislere ulaşımı kolaylaştırmak için yazılmış eserlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdaki alimlerden hangisi Buhari ve Müslimin Sahihlerini eleştirmiştir?

Hakim en Nisaburi

İbnü’s Salah

İbn Haldun

İbn Hazm

Mizzi

Açıklama:

Hicri dördüncü ve beşinci asırlarda bazı alimler Buhari ve Müslimin ravileri hakkında müstakil eserler yazmışlar bazıları müstedrek ve müstahrec telif etmişlerdir. Fakat Darekutni ve İbn Hazm gibi alimler ise Buhari ve Müslimin Sahihlerini eleştirmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Müstedrek

Derleme

Zevaid

Etraf

Müstahrec

Açıklama:

Daha önce telif edilen herhangi bir hadis kitabında bulunan hadisleri, teker teker ele alarak kitap sahibinin senedinden başka bir senedle rivâyet etmek suretiyle meydana getirilen hadis kitaplarına müstahrec denir. Müstahrecler, esas aldıklan eserdeki rivâyetleri, başka isnadlarını tespit etmek suretiyle kuvvetlendiren çalışmalardır. Esas alınan müellifin rivâyet ettiği hadislerin lafızlarıyla müstahrec yazarının rivâyet ettiği hadislerin lafızlarında ve mânasında mutlak uygunluk şart değildir. Genellikle söz konusu iki eserdeki hadisler arasında lafız farklılıklarının olduğu görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Müstedrek türü eserler hangi amaçla yazılmışlardır?

Kendisinden önce yazılan eseri tamamlama

Kendisinden önce yazılan eseri doğrulama

Kendisinden önce yazılan eserleri toplama

Kendisinden önce yazılan eserlerin kullanımı kolaylaştırma

Kendisinden önce yazılan eserleri kuvvetlendirme

Açıklama:

Müstedrek Arapça’da ek, ilave, tamamlama, düzeltme gibi anlamlara gelir. Müstedrek türü eserler, önceki dönemdeki bir müellifin şartlarına uyduğu halde kitabına almadığı hadisleri toplamak suretiyle onun eksikliklerini tamamlayan kitaplardır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Sahabileri fazilet derecelerine göre sıralayan ve rivayet edikleri hadisleri zikreden eser ve müellifi hangisidir?

Humeydi-“el-Cem beyne’s-Sahihayn”

Cevzaki- “el-Cem beyne’s-Sahihayn”

Berkani-“el-Müsned”

Mecdüddin İbnü’l-Esir-“Camiu’l-usul li ehadisi’r-Resul”

İbnü’d-Deyba-“Teysiru’l-vusul”

Açıklama:

Şıklarda bahsedilen eserlerden hepsi derleme niteliğindeki çalışmalardır. Sahihaynı bir araya getiren 10 kadar eser bulunmaktadır fakat Bunlar arasında sadece Humeydî’nin “el-Cem’ beyne’s-Sahîhayn" ı râvilere göre tertip edilmiştir. Humeydî eserin tertibinde sahâbîleri fazilet derecelerine göre sıralamış ve rivâyet ettikleri hadisleri zikretmiştir. Diğer eserler ise konu esaslı telif edilmiştir. Bu nedenle Humeydinin eseri diğerlerinden ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıda verilen müellif ve eserlerden hangisi Hüseyin Mes’ud’un “Mesabihu’s-sünne “ adlı eserinde derlenmemiştir?

Darimi-“es-Sünen”

Maliki- “el-Muvatta”

Şafii-“el-Müsned

Darekutni-“es-Sünen

Berkani-“el-Müsned”

Açıklama:

Tespit edilebildiği kadarıyla Kütüb-i sitte ve diğer temel hadis kaynaklarını esas alarak hadis kitabı derleyen ilk âlim Beğavî nisbesiyle tanınan Hüseyin b. Mes’ûd olmuştur. O, Mesâbîhu’s-sünne isimli eserini başta Kütüb-i sitte olmak üzere Dârimî’nin es-Sünen, Mâlik’in el-Muvatta’, Şafiî’nin el-Müsned, Dârekutnî’nin es-Sünen, ve Beyhakî’nin Şuabü ’l-îmân adlı eserlerinden derleyerek meydana getirmiştir.Berkaninin “el-Müsned” adlı eseri bu derleme içinde yer almamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi zevaid kitaplarına örnek gösterilebilir?

Kenzü’l-ummal

Cem’ul-fevaid

Cem’ul-cevami

el-Metalibül-‘aliye

Camiu’s-sagir

Açıklama:

Herhangi bir hadis kitabının bir başka hadis eseri veya eserleriyle karşılaştırıp, birincisinin ikincisinden fazla olarak ihtiva ettiği hadisleri bir araya getiren eserlere zevaid kitapları denmektedir. İbn Hacer el-Askalânî’nin el-Metâlibü’l-‘âliye bi- zevâid’il- mesânîdi ’s-semâniye isimli eseri de günümüze ulaşan önemli zevâidlerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Etraf kitaplarının faydaları arasında yer alır?

Hadislerin, hangi hadis kitaplarının neresinde olduğunu kolaylıkla tespit etmek

Farklı kaynaklardaki hadisleri bir araya toplayarak tekrarlarını önlemek

Hadislerin sıhhat durumları hakkında bilgi vermek.

Ferd, ğarîb ve zayıf olarak bilinen birçok hadislerin kuvvet kazanmasını sağlamak

Birbirini açıklayıcı ve tamamlayıcı ayrıntılar muhafaza edilerek bazı hadislerdeki kapalılığın giderilmesini sağlamak.

Açıklama:

Hadislerin baş tarafından bir kısmı zikredilmek suretiyle sahâbe adına veya hadis metinlerine göre alfabetik olarak düzenlenen eserler etrâf diye İsimlendirilmektedir. Bu nedenle günümüzde hadis kaynaklarını bulmayı kolaylaştıran Cd ‘ler ve Mu’cem’in olmadığı dönemde bu hizmeti Etraf kitapları görmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi, eser ve müellifi hakkında temel bilgi veren, sened ve metin tahlili yapan, ravileri tanıtan, güvenilirlikleri hakkında alim görüşlerini veren, hadisleri garibü’l-hadis,ihtilafül hadis, müşkilü’l- hadis, fıkhu’l açısından inceleyen eserdir?

Tahric

Zevaid

Şerh

Etraf

Cem

Açıklama:

Hadis şerhlerinde öncelikle şerh ettikleri eser ve müellifi hakkında giriş niteliğinde temel bilgiler verilir. Hadisler şerh edilirken sened ve metin tahlili yapılır, râviler tanıtılır ve güvenilirlik durumları hakkında cerh ve ta’dil âlimlerinin görüşleri aktarılır. Hadisin senedinde kopukluk olup olmadığı, belirtilir. Genellikle hadislerin farklı isnadları zikredilir, hadislerde râviler tarafından yapılan değişikliklere, hatalara dikkat çekilir. Böylece hadisin sıhhatıyla ilgili bir sonuca ulaşılır Hadisin kaynaklardaki durumu incelenir, farklı lafızlarla rivâyetleri bir araya getirilir. Metindeki herkes tarafından bilinmesi zor (garîb) kelimeler açıklanır. Hadis edebî ve bilimsel yönden incelenir. Birbirine zıt gibi görünen hadisler hakkında açıklayıcı bilgiler verilir, uzlaştırma veya tercihler yapılır. Hadisin söylendiği bağlam (sebeb-i vurûd) tesbite çalışılır. Taşıdığı fıkhî hükümler tesbit edilir. Kısaca söylemek gerekirse hadis metinleri garîbü ’l-hadîs, ihtilâfü ’l-hadîs, müşkilü’l-hadîs, fıkhu’l-hadîs açılarından incelenir. Ayrıca şerhlerde, şerh edilen temel kaynaklardaki hadislere ilâve olarak hadisin şerhi ile ilgili konularda birçok hadis zikredilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Kütüb-i sitte adı geçen ravileri ihtiva eden ilk müellif ve eserdir?

Mizzi-“Tehzibü’l Kemal fi esmai’r-rical”

Cemmaili-“el-Kemal fi esmai’r-rical”

İbn Hacer el-Askalani-“Tehzibü’t-Tehzib”

Zehebi-“Mizanü’l-i’tidal”

Süyuti-“Misbahu-zücace ala Sünen’i İbn Mace”

Açıklama:

Kütüb-i sitte’nin yaklaşık hicrî beşinci asrın sonlarından itibaren otoritelerinin pekişmesinin bir diğer sonucu ise bu dönemden itibaren yazılan râvilerle ilgili kitapların önemli ölçüde Kütüb-i sitte merkezli olmasıdır. Kütüb-i sitte’de adı geçen râvilerin hemen hepsini ihtiva eden ilk çalışma Cemmâilî nisbesiyle tanınan Abdülganî b. Abdilvâhid el-Makdisî tarafından telif edilmiştir. O, el-Kemâl fî esmâi’r-ricâl isimli eserini bu amaçla telif etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Arapça ’da ek, ilave, tamamlama, düzeltme gelen ve önceki dönemdeki bir müellifin şartlarına uyduğu halde kitabına almadığı hadisleri toplamak suretiyle onun eksikliklerini tamamlayan kitaplara ne ad verilir?

Tahric

Müstahrec

Sahîhayn

Müstedrek

Kütüb-i erbaa

Açıklama:

Müstedrek türü eserler, önceki dönemdeki bir müellifin şartlarına uyduğu halde kitabına almadığı hadisleri toplamak suretiyle onun eksikliklerini tamamlayan kitaplardır.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Buhârî ve Müslim’in ikisinin birlikte şartlarına uygun olan veya onlardan sadece birinin şartına uygun olup da kitaplarında zikretmedikleri hadisler.

Buhârî ve Müslim’in ikisinin veya yalnızca birinin şartına uygun olmasa da Hâkim en-Nîsâbûrî’ye göre sahih olan hadisler. O bu hadisleri isnadı sağlam diye ifade eder.

Hâkim en-Nîsâbûrî’ye göre sahih olmayıp bu duruma işaret etmek amacıyla zikrettiği hadisler.

Yukarıdaki seçeneklerden hangisi / hangileri Hâkim en-Nîsâbûrî el-Müstedrek’te hadisleri gruplandırdıkları arasındadır?

Sadece I

Sadece III

I ve III

II ve III

Hepsi

Açıklama:

Hâkim en-Nîsâbûrî el-Müstedrek’te hadisleri üç grup halinde zikreder. Bunlar da yukarıdakilerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Müstahrec müellifi tarafından hadisler farklı lafızlarla da rivâyet edileceği için asıl müellifin rivâyetindeki eksiklikler ve hatalar ortaya çıkar.

Esas alınan eserde kusurlu rivâyet edilen herhangi bir hadis, müstahrec müellifinin farklı rivâyetiyle bu illetten kurtarılmış olur.

Her hangi bir hadis kitabındaki hadislerin Müstahrec müellifi tarafından farklı isnadları tespit edildiğinden dolayı asıl kitap ve içindeki hadisler kuvvet kazanır ve rivâyete olan güven artar.

Yukarıdaki, seçeneklerden hangisi /hangileri Müstahrec türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalar arasındadır?

Hepsi

II ve III

I ve II

Sadece II

Sadece III

Açıklama:

Üçü de Müstahrec türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalar arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Rûdânî diye tanınan Muhammed b. Muhammed elMağribî’nin İbnü’l-Esîr’in Câmiu’l-usûl’ü ile Heysemî’nin Mecma’u’z-zevâid’ine İbn Mâce ve Dârimî’nin es-Sünen’lerini ilâve etmek suretiyle on dört temel hadis kitabındaki hadisleri bir araya getirdiği eserin adı nedir?

Kenzü’l-ummâl

Cem’ul-fevâid

Cem’u’l-cevâmi

el-Câmiu’s-sağîr

Mesâbîhu’s-sünne

Açıklama:

Eserin tam adı Cem’ul-fevâid min Câmi’i’l-usûl ve Mecma’i’z-zevâid’dir. Eser Naim Erdoğan tarafından Büyük Hadis Külliyâtı adıyla Türkçe’ye tercüme edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Süyûtî’ye ait söz konusu iki eseri ile Ziyâdetü’l-Câmi’ adlı zeylindeki rivâyetleri fıkıh konularına göre alfabetik olarak düzenlediği hadis kitabının adı nedir?

Cem’ul-fevâid

Mecma’u’z- zevâid

İthâfü’l-hıyere

Kenzü’l-ummâl

Mesâbîhu’s-sünne

Açıklama:

Eserin tam adı Kenzü’l-ummâl fî süneni’l-akvâl ve’l-ef’âl’dir. Herhangi bir konudaki hadislere topluca ulaşmak isteyenler için kolaylık sağlayan kitapta rumuzlarla hadislerin kaynağı belirtilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

I. Mecma’u’z- zevâid
II. el-Metâlibü’l-‘âliye
III. Cem’u’l-cevâmi
Yukarıdaki eserlerden hangisi /hangileri mukayeseli çalışmalar adı altında geçmektedir?

I ve II

I ve III

II ve III

Sadece II

Sadece III

Açıklama:

Mukayeseli çalışmalar adı altında üç eser vardır. Mecma’u’z- zevâid, el-Metâlibü’l-‘âliye ve İthâfü’l-hıyere.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Farklı kaynaklardaki hadisleri bir araya toplayarak tekrarlarını önlemek.

Müsned ve mu’cem türü eserlerdeki hadislerin sıhhat durumları hakkında bilgi vermek.

Zevâidlerde birbirini açıklayıcı ve tamamlayıcı ayrıntılar muhafaza edilerek bazı hadislerdeki kapalılığın giderilmesini sağlamak.

Müsned ve mu’cem türü eserlerdeki hadislerin konularına göre tasnifini yapmak suretiyle istifadelerini artırmak.

Yukarıdaki maddelerden hangileri Zevâid türü eserlerin hadisler açısından sağladığı önemli faydalardandır?

I, II ve IV

II, III ve IV

II ve III

I ve IV

Hepsi

Açıklama:

Zevâid türü eserlerin hadisler açısından dördü de önemli faydalar sağlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Münzirî’nin iyiliğe teşvik eden kötülüklerden sakındıran hadisleri bir araya getirdiği eserin adı nedir?

el-Ezkâr

et-Terğîb ve’t-terhîb

Keşfu’l-lisâm an esrâri tahrîci hadîsi seyyidi’l-enâm’

el-Keşşâf

el-Hidâye

Açıklama:

Terğîb iyiliğe teşvik, terhîb ise kötülükten sakındırmak demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Halk arasında hadis diye dolaşan sözlerin hadis olup olmadığını ortaya koymak amacıyla Aclûnî tarafından yazılmış eserdir. Bu çalışmada rivâyetler alfabetik olarak ve senedsiz bir şekilde verilmiş, sadece sahâbî râvînin ve hadisin yer aldığı kitabın müellifinin ismi zikredilerek sıralanmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi hakkında bilgi verilen eserdir?

el-Makâsıdü’l-hasene

Riyâzü’s-sâlihîn

el-Câmiu’s-sahîh

Keşfu’l-hafâ

Tenvîrü’l-hevâlik

Açıklama:

Aclûnî’nin tam adı Keşfu’l-hafâ ve muzîlu’l-ilbâs amme’ş-tehere mine’lehâdîs alâ elsineti’n-nâs olan kitabı, halk arasında hadis diye dolaşan sözlerin hadis olup olmadığını ortaya koymak amacıyla yazılmış en hacimli eserdir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Aşağıdakierden hangisi Muvatta Şerhleri arasında yer almaz?

et-Temhîd limâ fi’lMuvatta mine’l-meânî ve’l-esânîd

el-Câmiu’s-sahîh

el-İstizkâr

et-Takassî li-hadîsi’l-Muvatta

Şerhu’l-Muvatta

Açıklama:

E-Câmiu’s-sahîh Buhari tarafından yazılmıştır ve Buhari şerhleri arasındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi sadece sahih hadisleri bir eserde toplama faaliyetini ilk defa başlatanlardan biridir?

Buhârî

Malik

Nesaî

Alâî

İbnü’s-Salâh

Açıklama:

Sadece sahih hadisleri bir eserde toplama faaliyeti ilk defa üçüncü asırda Buhârî ve Müslim tarafından başlatılmıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Temel hadis kaynaklarındaki hadisleri âlî isnadla elde etmek ve onları daha güçlü kılmak amacını taşıyan eserlere ne ad verilmektedir?

Müstedrek

Etraf

Müstahrec

Zevâid

Muhtasar

Açıklama:

Müstahrec türü eserler temel hadis kaynaklarındaki hadisleri âlî isnadla elde etmek ve onları daha güçlü kılmak amacınını gerçekleştirmek için hazırlandılar.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Temel hadis kitapllarını birbiriyle mukayese eden eserlere ne ad verilmektedir?

Cem’

Tahrîc

Zavâid

Şerh

Zühd

Açıklama:

Temel hadis kaynaklarını birbiriyle mukayese eden eserlere zavâid adı verilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Müstedrek türü eserlerin en ünlüsü aşağıdakilerden hangisidir?

Sahîhayn

Müstedrek ale’s-Sahîhayn

Telhîsü’l-Müstedrek

El-İlzâmât ale’s-Sahîhayn

El-Kütübü’s-sitte

Açıklama:

Müstedrek türünün en tanınmış çalışması Hâkim en-Nîsâbûrî’nin (ö. 405/1014) elMüstedrek ale’s-Sahîhayn isimli eseridir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Hatîb et-Tebrizî’nin Mişkâtü’lMesâbîh adlı eserinin ilk bölümü aşağıda verilenlerden hangisinden oluşmaktadır?

Begavî’nin sıhah dediği hadisler

Begavî’nin hısan dediği hasen hadisler

Begavî tarafından Mesâbîh’e alınmayan Hatîb et-Tebrizî’nin yaptığı ilâveler

Mükerrer rivayetlere dayalı hadisler

Sahih ve hasen hadislerin karşılaştırıldığı yorumlar

Açıklama:

Mesâbîhu’s-sünne İslâm dünyasında büyük şöhret kazanmış ve üzerine kırktan fazla şerh yazılmıştır. Bunlar arasında en tanınmışı Hatîb et-Tebrizî diye tanınan Muhammed b. Abdillah’ın (ö. 737/1336) Mişkâtü’lMesâbîh’idir. Hatîb et-Tebrizî bu eserinde Begavî’nin sahih ve hasen diye ikiye ayırdığı hadisleri yeniden düzenlemiştir. Onun hadisleri seçme şartlarını dikkate alarak esere üçüncü bir bölüm daha eklemiştir. Birinci bölüm Begavî’nin sıhah dediği hadisleri ihtiva etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Rûdânî’nin Cem’ul-fevâid adlı eserinde aşağıda verilenlerden hangisine ait hadis kitabından ilaveler yapılmamıştır?

İbnü’l-Esîr

Mağribî

Heysemî

Dârimî

İbn Mâce

Açıklama:

Cem’ul-fevâid Rûdânî diye tanınan Muhammed b. Muhammed elMağribî’nin (ö. 1094/1683) İbnü’l-Esîr’in Câmiu’l-usûl’ü ile Heysemî’nin Mecma’u’z-zevâid’ine İbn Mâce ve Dârimî’nin es-Sünen’lerini ilâve etmek suretiyle on dört temel hadis kitabındaki hadisleri bir araya getirdiği eserdir. Mağribi’nin eseri bu ondört eserden biri değil, bunları muhteva eden eserdir.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Zevâdin tespitinde genellikle aşağıdakilerden hangisi esas alınmıştır?

Kütüb-i hamse

Kütüb-i erbaa

Ziyâdetü’l-Câmi’

Kütüb-i sitte

Mu’cemler

Açıklama:

Zevâdin tespitinde genellikle Kütüb-i sitte esas alınmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 86

İmam Gazzâlî’nin İhyâü ulûmi’d-dîn adlı eseri üzerine eseri üzerine Zeynüddin el-Irâkî’nin yaptığı çalışma aşağıda verilen hadis kitabı türlerinden hangisine bir örnektir?

Cem’

Tahrîc

Zavâid

Şerh

Zühd

Açıklama:

Tanınmış tahric eserlerinden biri İmam Gazzâlî’nin İhyâü ulûmi’d-dîn adlı eseri üzerine Zeynüddin el-Irâkî’nin çalışmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Önceki dönemdeki bir müellifin şartlarına uyduğu halde kitabına almadığı hadisleri toplamak suretiyle onun eksikliklerini tamamlayan kitaplara ne isim verilir?

Etraf

Tahric

Sahih hadisleri

Müstedrek

Müstahrec

Açıklama:

Arapça’da ek, ilave, tamamlama, düzeltme gibi anlamlara gelir. Müstedrek türü eserler, önceki dönemdeki bir müellifin şartlarına uyduğu halde kitabına almadığı hadisleri toplamak suretiyle onun eksikliklerini tamamlayan kitaplardır. Doğru cevap D'dır

Doğru Cevap: D

Soru 88

Aşağıdaki eserlerden hangisi temel hadis kaynaklarını tamamlamak amacıyla yazılmıştır?

el-Kemâl

el-Mevzûât

el-Makâsıdu’l-hasene

el-Müsnedü’l-müstahrec alâ Sahîhi’l-İmâm Müslim

Tehzîbü’t-Tehzîb

Açıklama:

el-Müsnedü’l-müstahrec alâ Sahîhi’l-İmâm Müslim temel hadis kaynaklarını tamamlamak amacıyla yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Ali b. Ebî Bekr’in yazdığı eser aşağıdakilerden hangisidir?

Mecma’u’z- zevâid

İthâfü’l-hıyere

el-Metâlibü’l-‘âliye

et-Terğîb ve’t-terhîb

Riyâzü’s-sâlihîn

Açıklama:

Bu türün en tanınmış eseri Heysemî nisbesiyle tanınan Ali b. Ebî Bekr’in (ö. 807/1404) Mecma’u’z- zevâid ve menba’u’l-fevâid adlı kitabıdır. Heysemî bu eserinde Ahmed b. Hanbel, Ebû Ya’lâ el-Mevsılî ve Bezzâr’ın Müsned’leri ile Taberânî’nin üç Mu’cem’inin Kütüb-i sitte’de bulunmayan hadislerini bir araya getirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Mısırlı muhaddis Ahmed b. Ebî Bekir’in yazdığı eser aşağıdakilerden hangisidir?

Mecma’u’z- zevâid

İthâfü’l-hıyere

el-Metâlibü’l-‘âliye

et-Terğîb ve’t-terhîb

Riyâzü’s-sâlihîn

Açıklama:

Bûsîrî nisbesiyle tanınan Mısırlı muhaddis Ahmed b. Ebî Bekir’in (ö.
840/1436) İthâfü’s-sâdeti’l-mehere adıyla da tanınan İthâfü’l-hıyere bi 102
zevâidi’l-mesânîdi’l-aşere isimli kitabında on müsnedin zevâidini yapmıştır. Bunlar, Ebû Dâvûd et-Tayâlisî, Müsedded, Humeydî, İbn Ebî Ömer, İshak b. Râhûye, Ahmed b. Meni’, İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, Hâris b. Ebî Üsâme ve Ebû Ya’lâ el-Mevsılî’nin Müsned’lerinde olup Kütüb-i sitte’de bulunmayan hadisleri bir araya getiren bir eserdir.

Doğru Cevap: B

Soru 91

El-Metâlibü’l-‘âliye bi- zevâid’ilmesânîdi’s-semâniye isimli eseri kim yazmıştır?

İbn Hacer el-Askalânî

Ebû Dâvûd et-Tayâlisî

İbn Ebî Ömer

Ali b. Ebî Bekr

İbn Ebî Şeybe

Açıklama:

İbn Hacer el-Askalânî’nin (ö. 852/1449) el-Metâlibü’l-‘âliye bi-vâid’ilmesânîdi’s semâniye isimli eseri de günümüze ulaşan önemli zevâidlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Cem’u’l-cevâmi’ adlı eseri kim yazmıştır?

Süyûtî

Hüseyin b. Mes’ûd

İbn Mâce

İmam Mâlik’in el-Muvatta

Ali el-Müttakî el-Hindî

Açıklama:

Cem’ul-cevâmi’ Süyûtî’nin bütün hadisleri toplamak üzere kaleme aldığı
eserdir. Fakat bu eseri tamamlayamadan vefat etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Süyûtî’ye ait iki eseri ile Ziyâdetü’l-Câmi’ adlı zeylindeki rivâyetleri fıkıh konularına göre alfabetik olarak düzenlediği hadis kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Kenzü’l-ummâl

Mesâbîhu’s-sünne

Cem’ul-fevâid

Mecma’u’z- zevâid

İthâfü’l-hıyere

Açıklama:

Kenzü’l-ummâl Ali el-Müttakî el-Hindî’nin (ö. 975/1567) Süyûtî’ye ait söz konusu iki eseri ile Ziyâdetü’l-Câmi’ adlı zeylindeki rivâyetleri fıkıh konularına göre alfabetik olarak düzenlediği hadis kitabıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Herhangi bir hadis kitabının bir başka hadis eseri veya eserleriyle karşılatırılıp birincisinin ikincisinden fazla olarak ihtiva ettiği hadisleri bir araya getiren eserlere ne ad verilmektedir?

Müstahrec

Müsned

Mu’cemler

Müstedrek

Zevâid

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 95

Bir kimsenin bir hadisi, sözlü veya yazılı olarak ilk kaynaklarından alıp senediyle birlikte eserine almasına ne isim verilir?

Terğîb

Terhîb

Tahric

Mevzû

Şerh

Açıklama:

Tahric hadis ilminde iki farklı anlamda kullanılmıştır. Birincisi rivâyet dönemi olarak kabul edilen ilk dört asırda, “bir kimsenin bir hadisi, sözlü veya yazılı olarak ilk kaynaklarından alıp senediyle birlikte eserine alması” anlamına gelir. İkincisi ise sonraki dönemlerde, “bir hadisin veya bir kitaptaki hadislerin temel hadis kaynaklarındaki yerlerini tespit ederek de- ğişik açılardan tenkidini ve değerlendirmesini yapmak” mânâsında kullanımıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 96

Riyâzü’s-sâlihîn min hadîsi seyyidi’l-mürselîn olarak adlandırılan, 1900 civarında hadis bulunan eseri kim yazmıştır?

Nevevî

İbn Hacer el-Askalânî

Zeynüddin el-Irâkî

Cemâleddin ez-Zeylaî

İmam Gazzâlî

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 97

Buhari ve Müslim'in sahih hadis kitaplarında bulunmamasına rağmen sahih olan hadislerin toplandığı eserler aşağıdakilerden hangisidir?

Müstahrec

Müstedrek

Zevaid

Etraf

Şerh çalışmaları

Açıklama:

Buhârî ve Müslim’in el-Câmiu’s-sahîh’leri sahih hadislerin tamamını ihtiva etmemektedir. Bu durum onların eserlerinde bulunmadığı halde sahih olan hadisleri bir araya getirme ihtiyacını doğurmaktaydı. Söz konusu eserleri esas alan müstedrek türü eserler bu ihtiyacı karşılamak amacıyla telif edildi.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Aşağıdakilerden hangisi temel kaynaklardaki hadisleri ali isnadla elde etmek ve güçlendirmek için yazılan eserlerdir?

Müstedrek

Zevaid

Müstahrec

Şerh çalışmaları

Etraf

Açıklama:

En az râvi zinciriyle (âlî isnad) hadis elde etme anlayışı temel hadis kaynaklarının telifinden sonra da devam etmekteydi. Ayrıca ilk dönemde telif edilen eserlerde bulunan hadisleri farklı isnadlarla üçlendirmek de önemli bir hizmet olarak görülmekteydi. Müstahrec türü eserler temel hadis kaynaklarındaki hadisleri âlî isnadla elde etmek ve onları daha güçlü kılmak amacınını gerçekleştirmek için hazırlandılar.

Doğru Cevap: C

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi bir hadis kitabını bir diğeriyle karşılaştırıp ilkinin ikincisinden fazla olan hadisleri bir araya getiren eserlere verilen addır?

Zevaid

Müstedrek

Müstahrec

Etraf

Şerh çalışmaları

Açıklama:

Herhangi bir hadis kitabının bir başka hadis eseri veya eserleriyle
karşılatırılıp birincisinin ikincisinden fazla olarak ihtiva ettiği hadisleri ir araya getiren eserlere zevâid kitapları denilmektedir. Zevâid türü eserlerde genellikle müsned ve mu’cemler gibi hadis aramanın zor olduğu kitapların zevâidleri tespit edilmektedir. Ancak bazı zevâid müellifleri bunların dışındaki eserlerin zevâidlerini de tespit etmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi temel hadis kaynakları üzerinde yapılan ve anlaşılma güçlüğünü ortadan kaldırmayı amaçlayan eserlere verilen isimdir?

Müstedrek

Etraf

Müstahrec

Şerh çalışmaları

Zevaid

Açıklama:

Müelliflerin eserlerine koydukları bölüm ve bab (alt) başlıklarında aynı zamanda çözüm önerilerini sunmaktaydı. Zamanla bir taraftan Hz. Peygamber, diğer taraftan onun hadislerini kitaplarda toplayan müelliflerin ortamından uzaklaşılması sonucu, hadislerin ve hadis kitabı
yazarlarının açıklamalarını anlama güçlüğü artmaktaydı. Temel hadis
kaynakları üzerine yapılan şerh çalışmaları bu güçlüğü ortadan kaldırmayı
amaçlamaktaydı.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Ezber geleneğinin bozulmasıyla hadislere ulaşmayı kolaylaştırmak amacını güderek yazılmış eserler aşağıdakilerden hangisidir?

Şerh çalışmaları

Zevaid

Etraf

Müstahrec

Tahric

Açıklama:

İlk dönemlerde başta hadis kitapları olmak üzere dini metinleri ezberlemek ilmî bir gelenekti. Dolayısıyla İslâm âlimleri istedikleri bilgiye kısa zamanda ulaşabiliyorlardı. Bu geleneğin zayıflaması ve hadislerin kitaplardan aranması uygulamasının yaygınlaşması üzerine kaynaklardaki hadislere ulaşmak zorlaşmıştı. Etraf türü eserler bu güçlüğü ortadan kaldırmak hadislere daha kolay ulaşmak amacıyla telif edilmişlerdi.

Doğru Cevap: C

Soru 102

Farklı konularda yazılmış eserlerdeki hadislerin kaynağını gösterme ihtiyacına binaen çıkan kitaplar aşağıdakilerden hangisidir?

Tahric

Etraf

Şerh çalışmaları

Müstahrec

Müstedrek

Açıklama:

Hadisin dindeki konum ve önemi başta akaid ve fıkıh olmak üzere birçok
ilim tarafından delil olarak kullanılmasını gerekli kılmıştı. Ancak rivâyet
döneminden uzaklaştıkça söz konusu ilimlerde isnad kullanımı azalmış
hadislerin kaynaklarına işaret etme geleneği terk edilmişti. Bu durum farklı konularda yazılan eserlerde bulunan hadislerin kaynağını gösterme ihtiyacını ortaya çıkardı. Aşağıda zikredilecek tahric türü eserler bu amaçla telif edildi.

Doğru Cevap: A

Soru 103

Altı temel sahih hadis kitabı olan Buhari, Müslim, Ebu Davud, Tırmizi, İbn Mâce ve Nesai'nin eserlerinden oluşan kitap türü aşağıdakilerden hangisi olarak adlandırılır?

Usûl-i hamse

Kütüb-i erbaa

Sahîhayn

Kütüb-i hamse

Kütüb-i sitte

Açıklama:

Ebû Dâvûd, Tirmizî, İbn Mâce ve Nesâî’nin Sünen’leri Kütüb-i erbaa (dört temel kaynak); Buhârî ve Müslim’in el-Câmiu’s-sahîh’leri ile, Ebû Dâvûd, Tirmizî, ve Nesâî’nin Sünen’leri Kütüb-i hamse veya Usûl-i hamse (beş temel kaynak); Bu beş esere İbn Mâce’nin Sünen’inin eklenmesiyle meydana gelen altı kitap ise Kütüb-i sitte kavramlarıyla anılmaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 104

Aşağıdaki müelliflerden hangisi Zevaid türünde eser vermemiştir?

Moğoltay bin Kılıç

İbnü'l-Mülakkın

İbn Hacer

Busırı

Buhari

Açıklama:

Zevâdin tespitinde genellikle Kütüb-i sitte esas alınmıştır. Yani zevâidini
yaptıkları kitapların Kütübi sitte’de olmayan hadislerini bir araya getirerek
bir nevi Kütüb-i site’ye ek ve onları tamamlayıcı nitelikte eserler meydana getirmeyi amaçlamışlardır. Bu tür çalışma VIII. (XIV.) asrın ortalarından başlayarak IX. (XV.) yüzyılın sonuna kadar sürmüştür. Tespit edilebildiği kadarıyla ilk zevâid kitapları Moğoltay b. Kılıç (ö. 762/1361) ve İbnü’l-Mülakkın (ö. 804/1401) tarafından hicrî sekizinci asırda telif edilmiştir. Zevâid türü eserlerin en tanınmışları Heysemî, Bûsîrî ve İbn Hacer’in eserleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 105

Aşağıdaki eser türlerinden hangisi kişiyi iyiliğe teşvik edip kötülükten uzaklaştırmak amacıyla derlenmiş hadislerden oluşmaktadır?

et-Terğîb ve’t-terhîb

ihtilâfü’l-hadis

Keşfu’l-hafâ

Riyâzü’s-sâlihîn

el-Makâsıdü’l-hasene

Açıklama:

Terğîb iyiliğe teşvik, terhîb ise kötülükten sakındırmak demektir. Münzirî et-Terğîb ve’t-terhîb isimli eserinde iyiliğe teşvik eden kötülüklerden sakındıran hadisleri bir araya getirmiştir. Müellif her konunun, terğîb ve terhîb (teşvik ve uyarı) yönlerini dile getiren hadisleri iki grupta toplamak suretiyle önce terğîb sonra terhîbi ilgilendiren hadisleri vermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 106

Aşağıdakilerden hangisi şerh çalışmaları içinde yer alan eser türlerinden birisi değildir?

Muvatta Şerhleri

Buhârî Şerhleri

Tirmizî Şerhleri

el-Kütübü’s-sitte Şerhleri

Ebû Dâvûd Şerhleri

Açıklama:

Ebû Dâvûd Şerhleri, Tirmizî Şerhleri, Buhârî Şerhleri ve Muvatta Şerhleri müellifler tarafından yazılmış şerh türlerinden olmakla birlikte altı kitabı içeren el-Kütübü’s-sittenin şerhleri yoktur.

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

İlk Osmanlı darülhadisinin hangi padişah döneminde ve hangi şehirde açıldığı kabul edilir?

II. Mehmet-Edirne

Orhan Gazi-Bursa

Yıldırım Bayezid-Söğüt

I. Murad-İznik

Fatih Sultan Mehmet-İstanbul

Açıklama:

İlk Osmanlı dârulhadîsinin I. Murad devrinde İznik’te Çandarlı Hayreddin Paşa (ö. 789/1387) tarafından yaptırıldığı kabul edilir. Bu asrın en önde gelen ismi İbn Melek diye tanınan İzzeddin Abdüllatif’tir (ö. 797/1394). Tire’de müderrislik yapan İbn Melek Osmanlı medreselerinde en çok okunan hadis kitaplarından olan Sâgânî’nin Meşâriku’l-envâr’ı üzerine Mebâriku’l-ezhâr isimli şerhini yazmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Dönemi’nde, 1525 yılında kaleme alınan siyaset konularını içeren hadis kitabıdır?

Mustahrec mine’l-Buhârî

Ta‘lîka ale’l-Câm‘i’ssahîh

el- Kevseru’l-cârî ilâ riyâzi’l-Buhârî

Meşâriku’l-envâr

Râmûzü’l-ehâdîs

Açıklama:

Edirne ve Süleymaniye Dârulhadîsleri Osmanlı üst düzey yöneticilerinin hem yetiştirildiği hem de yönetim hiyerarşisinde görev üstlendikleri yerlerdir. Bu asırda Seydî Çelebi’nin (ö.932/1525) kaleme aldığı Mustahrec mine’l-Buhârî adlı hadis kitabı siyaset konuludur. Molla Lütfi de (ö. 901/1495) Ta‘lîka ale’l-Câm‘i’ssahîh adlı bir hadis kitabı telif etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Osmanlı hadis müderrisleri hadis sahasında çok miktarda ve çok çeşitli eserler vermemişlerdir. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun sebeplerinden biri değildir?

Hadis geleneğinin diğer bölgelere oranla Anadolu’ya daha geç gelmesinden kaynaklanmaktadır.

Osmanlıda medrese mezunlarının ağırlıklı olarak orduya hazırlanmasından kaynaklanmaktadır.

Osmanlıda âlimler üzerindeki idârî motivasyonun, diğer bölgelerden çok daha güçlü olmasından kaynaklanmaktadır.

Tek başına bir sebep olmasa da Osmanlıda egemen mezhep olarak Hanefiliğin kabul edilmesi ekoller arasındaki rekabetin oluşmasından kaynaklanmaktadır.

Her alanda olduğu gibi hadis sahasında da Osmanlı döneminin üretim/eser verme değil, hazım ve özümseme dönemi olmasından kaynaklanmaktadır.

Açıklama:

“Osmanlı hadis müderrisleri incelendiği zaman, hadis sahasında çok miktarda ve çok çeşitli eserler vermedikleri görülür. Bu durumun Osmanlı eğitim sistemindeki fıkıh-kelâm merkezlilikten ve medrese mezunlarının ağırlıklı olarak idareciliğe hazırlanmasından kaynaklandığı söylenebilir”. Bunun diğer sebepleri de şöyle sıralanabilir:
Hadis geleneği diğer bölgelere oranla Anadolu’ya daha geç gelmiştir. Nitekim ilk dârulhadîslerde hocalık yapanlar rivayet ilimlerinde uzmanlaşmış kişiler olmaktan ziyade aklî ilimlerde yetişmiş ama bu arada Buhârî ve benzeri eserleri de okumuş kimselerdi.
Osmanlıda âlimler üzerindeki idârî motivasyon, diğer bölgelerden çok daha güçlüdür. Dolayısıyla hadisle meşgul olanlar bu alanda yeterliliklerini ispatlamaya yetecek tarzda çalışmalarla yetinmişlerdir. Genellikle söz konusu çalışmalar ders olarak okuttukları kitaba düştükleri şerh, hâşiye ve ta‘lîk türü eserler olmuştur. Hind, Yemen, Mısır gibi bölgelerdeki âlimler ise eserlerini yazarken idârî motivasyonun yerine sosyal motivasyonla hareket etmişlerdir.
Tek başına bir sebep olmasa da Osmanlıda egemen mezhep olarak Hanefîliğin kabul edilmesi ekoller arasındaki rekabetin oluşmasını ve tabiatıyla farklı eserlerin yazımını azaltmıştır.
İslâm kültür tarihinde Osmanlı dönemi bir olgunluk ve özümseme dönemi olarak kabul edilebilir. Her alanda olduğu gibi hadis sahasında da bu dönem bir üretim/eser verme değil, hazım ve özümseme dönemidir. Yaklaşık sekiz asırlık birikim Osmanlının elinde siyaset, eğitim, sanat-edebiyat, toplumsal teşkilatlanma ve nitelikli insan yetiştirme için derinlemesine özümsenmeye çalışılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Gümüşhânevî tarafından kaleme alınan, zamanın ihtiyaçlarına göre yeni hadis kitapları tasnif etmek ve hadislerin sıhhat ve mânâ bakımlarından yeniden değerlendirmesini yapmak gibi iki önemli tavır sergileyen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Levâmi‘u’l-ukûl

Garâibü’l-ehâdîs

Letâifü’l-hikem

Râmûzü’l-ehâdîs

Te’nîbü’l-Hatîb

Açıklama:

Gümüşhânevî’nin hadis alanında yazdığı önemli eseri Râmûzü’l-ehâdîs son dönemin en çok okunan hadis kitaplarından birisi olmuştur. Eserin içerdiği 7103 hadisin 6402’si kavlî ve fiilî merfû rivayetlere, 701’i Resûlullah’ın hilye ve şemâiline dairdir. Hadisle ilgili bu eseriyle Gümüşhânevî; zamanın ihtiyaçlarına göre yeni hadis kitapları tasnif etmek ve hadislerin sıhhat ve mana bakımlarından yeniden değerlendirmesini yapmak gibi iki önemli tavır sergilemiştir. Genellikle kitaba, kısa ve özlü ifadeli (muhtasar, vecîz) hadisler alınmıştır. Kitabın baş tarafında hadis tarihi ve usulü konularından bazıları hakkında özet bilgiler verilmiştir. İki bölümden meydana gelen eserin birinci bölümü alfabetiktir. Harf-i tarif ile başlayan hadisler “elif” harfiyle başlayan hadislerin verildiği bölümün sonuna konulmuştur. Hz. Peygamber’in şemâilini konu alan ikinci bölümdeki hadisler ise “kâne” lafzıyla başlamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Fakih-muhaddis sıfatını kendisinde birleştiren, hadisin fıkhına ve ruhuna nüfuz etmesini de başaran Osmanlı’nın son döneminde yaşamış ünlü âlim aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî.

Muhammed Zâhid el-Kevserî

Molla Gürânî’

Seydî Çelebi

Molla Lütfi

Açıklama:

Muhammed Zâhid el-Kevserî, İmam Şâfiî’nin en zor olarak nitelendirdiği fakih-muhaddis sıfatını kendisinde birleştirmiş bir âlimdi. O, sırf nakilcilikle yetinmemiş, hadisin fıkhına ve ruhuna nüfuz etmesini de başarmıştır. Rivayetleri incelerken, seneddeki râvîlerden tutun da, dönemin sosyal, siyasi hadiseleri, râvîlerin kişisel ve mezhebî konumları ve hatta psikolojik yönlerine kadar dikkat etmiştir. En girift kelâmî meselelerden bahsederken, hadis ilminin en can alıcı konularına değinmiş, râvîlerin cerh ve ta‘dîl bakımından durumlarına işaret etmeyi ihmal etmemiştir. Herhangi bir hadisin değerlendirmesini yaparken, onu, sadece hadis tekniği bakımından değil, kapsamına giren itikadî ve fıkhî konular yönünden de incelemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Türkiye Cumhuriyeti döneminde, Türkiye’de hadis alanındaki ilk akademik çalışma olan “Buhârî’nin Kaynakları Hakkında Araştırmalar “ başlıklı doktora tezi kim tarafından yazılmıştır?

Raşit Küçük

İsmail Lütfi Çakan

Nebi Bozkurt

Salahattin Polat

Fuat Sezgin

Açıklama:

Fuat Sezgin’in İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Şarkiyat Araştırmaları Enstitüsü’ne bağlı olarak yaptığı Buhârî’nin Kaynakları Hakkında Araştırmalar (İstanbul 1956) isimli doktora tezi, Türkiye’de hadis alanındaki ilk akademik çalışmadır. Bu çalışma Batı’da da oryantalistler tarafından dikkate alınmış ve defalarca referans olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Hicri 322’de Mekke’de vefat eden Hz. Peygamber’in mektuplarını ilk toplayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Hasan el- Basrî

Vecîhuddin el-Mâlikî

Ebu Cafer ed- Deybülî

Seyyid Refîuddin es-Safevî eş-Şîrâzî

Şeyh Ali el-Muttakî

Açıklama:

Hind bölgesinde yetişen muhaddislerden biri de Ebu Cafer ed-Deybülî’dir. Deybül bugün Pakistan sınırlarında bulunan Karaçi yakınlarında bir yerleşim merkezidir. Hicri 322’de Mekke’de vefat eden Deybülî, Hz. Peygamber’in mektuplarını ilk toplayan kişi olarak bilinmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Muhammed Enver Şâh Hüseynî Keşmîrî, muhaddis, müfessir, fakîh, usûlcü, mütekellim, sûfî, edib ve muhakkik vasıflarına hakkıyla sahip olan bir âlimdir. Aşağıdakilerden hangisi Keşmîrî’nin hadis okuturken takip ettiği genel usullerden biri değildir?

Gerekli gördüğü yerlerde râvîler hakkında kısa açıklamalarda bulunurdu.

Ümmet arasındaki ihtilaflı konulara itina gösterir, onlara tatmin edici izahlar getirirdi.

Önceki âlimlerin özgün ve her yerde bulunamayan görüşlerini naklederdi.

Bir konuda geniş açıklamalara girişirdi.

Ders esnasında bahsi geçen bir kitabın ilmî tenkidini yapardı.

Açıklama:

Keşmîrî’nin hadis okuturken takip ettiği genel usulü şöyleydi:
Gerekli gördüğü yerlerde râvîler hakkında kısa açıklamalarda bulunurdu.
Ümmet arasındaki ihtilaflı konulara itina gösterir, onlara tatmin edici izahlar getirirdi.
Önceki âlimlerin özgün ve her yerde bulunamayan görüşlerini naklederdi.
Ders esnasında bahsi geçen bir kitabın ilmî tenkidini yapardı.
Daha çok müşkil yerleri halletmeye çalışırdı.
Bir konuda geniş açıklamalara girişmekten ziyade fazla konuya temas etmeye önem verirdi.
Ders esnasında konuyla dolaylı olarak ilgili olan şeylere de, talebeye faydalı olacağını düşündüğünde, temas ederdi.
Çoğu kere bir şey nakleder, sonra bunun ilmî bir tenkidini yapardı. Böylece talebeye ilmî tenkid usulünü göstermeye çalışırdı. Bununla beraber âlimler hakkında edebli olunmasını, aşırılığa kaçınılmamasını ve onların takdir edilmesini tavsiye ederdi.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Muhammed Abdülhayy Leknevî’nin hadisle ilgili eserlerinden birisidir?

Kavâid fî ‘ulûmi’l-hadîs

el-Menhelü’l-azbü’l-mevrûd

el-Lü’lü’ü ve’l-mercân fîme’ttefaka ‘aleyhi’ş-şeyhân

Silsiletü’l-ehâdîsi’s-sahîha

er-Raf‘u ve’t-tekmîl fi’l-cerh ve’tta‘dîl

Açıklama:

Ebü’l-Hasenât Muhammed Abdülhayy el-Leknevî 1848’de Banda’da (Hindistan) doğdu. Babası otuzdan fazla eseri olan önemli bir âlimdir. Hadisle ilgili bazı eserleri şunlardır: 1. et-Ta‘lîku’l-mümecced ‘alâ Muvatta’il-İmâm Muhammed. İmam Mâlik’in Muvatta’ının Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî nüshasının şerhidir. 2. er-Raf‘u ve’t-tekmîl fi’l-cerh ve’tta‘ dîl. Cerh ve ta‘dîl konusunda önemli hususlara ve belli başlı yanılgılara işaret eden kıymetli bir eserdir. 3. el-Âsâru’l-merfû‘a fi’l-ahbâri’l-mevzû‘a. Belirli gün ve gecelerde kılınması tavsiye edilen namazlara dair mevzu olduğunda ittifak veya ihtilaf edilen rivayetleri incelemektedir. 4. el- Ecvibetü’l-fâzıla. Hadis meselelerine dair kendisine sorulan on sorunun geniş cevaplarını içermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

İslâm hukuku ile hadisin, Hz. Peygamber döneminden itibaren veya onun vefatından sonra aralıksız yazılmaya başlandığı ve daha sonraları bu işin giderek sistemleştiği kanaatinde olan müsteşrik aşağıdakilerden hangisidir?

Herald Motzki

Joseph Schacht

G. H. A Juynboll

Aloys Sprenger

Reinhart Dozy

Açıklama:

Sarsılmaz olarak kabul edilen Goldziher-Schacht-Juynboll üçlüsünün temsil ettiği ekole karşı son dönmede Batı’da yeni bir anlayış yaygınlaşmaya başlamıştır. Yazdığı kitap ve makalelerde bu üçlünün iddialarını sorgulayan, eksik ve hatalarını ortaya koyan oryantalistlerden birisi Herald Motzki’dir. O, İslâm hukuku ile hadisin, Goldziher ve Schacht’ın iddialarının aksine Hz. Peygamber döneminden itibaren veya onun vefatından sonra aralıksız yazılmaya başlandığı ve daha sonraları bu işin giderek sistemleştiği kanaatindedir. Ayrıca Abdürrezzâk’ın Musannef’i gibi Kütüb-i sitte dönemi öncesi eserlerden hareketle ilk dönem fakihlerin eğitim-öğretim metotları ve rivayet kullanımlarının tespit edilebileceği kanısındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Osmanlı Devletinde kurulan hadis medresesinin adı nedir?

Hadisilmi

Darulhadis

Hadis medresesi

Osmanlı hadis medresesi

Osmanlı medresesi

Açıklama:

Osmanlı eğitim sisteminde de Darulhadis denilen hadis medresesi kurulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Hadis sahasında önemli bir derleme olan Cem’u’l-fevaid adlı eser kime aittir?

Molla Lütfi

Seydi Çelebi

Rudani

İbn Melek

Köprülü Ahmed Paşa

Açıklama:

Bu eser Rudani’ye aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

II. Selim devrinde Padişadın hocası kimdir?

Murteza ez-Zebidi

İbn Kemal

Ataullah Efendi

Yusuf Efendizade

Seyyid Ervadi

Açıklama:

II. Selim devrinde padişahın hocası Atâullah Efendi’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı âlimlerindendir?

Ali b. Ebi Bekr

Muhammed Zahid el-Kevseri

Muhammed b. İsa et-Tirmizi

Ahmed b Hanbel

Ziyadetü’l-Cami

Açıklama:

Osmanlı’nın son döneminde yetişip yazdığı Arapça eserlerle ünü bütün İslâm dünyasına yayılmış en önemli âlimlerden birisi ise hiç kuşkusuz Muhammed Zâhid el-Kevserî’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Okutulabilecek ders kitaplarına olan ihtiyaç, eli kalem tutan insanlar tarafından karşılanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu kitaplardan değildir?

Hadis meseleleri üzerine tetkikler

Hadis ders notları

Hadis Usulü

Hadis Ricali

Şuabü’l-iman

Açıklama:

Şuabü’l-iman ders kitabı olarak okutulmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Hakîmu’l-Ümme Eşref et-Tehânevî’nin hakkında: “İslam ümmeti içinde onun gibi birinin bulunması, İslam dininin hak ve doğru olduğunun bir delilidir” cümlesini kurduğu âlim hangisidir?

Muhammed Enver Şah Keşmiri

Ahmed Naim

Muhammed Zahid el-Kevseri

Ahmed Ziyaeddin Gümüşhanevi

Seyyid Ervadi

Açıklama:

Hakîmu’l-Ümme Eşref et-Tehânevî bu sözleri âlim Muhammed Enver Şah Keşmiri için söylemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Arap dünyasında hadis ilmi ile ilgilenen önemli şahsiyetlerden değildir?

Muhammed Habibullah eş-Şinkiti

Muhammed Fuad Abdülbaki

Abdülfettah Ebû Gudde

Ebû Musa Necîh es-Sindî

Muhammed b. Ca‘fer el-Kettânî

Açıklama:

Ebû Musa Necîh es-Sindî Hınd alt kıtasında hadis ilmi ile ilgilenen şahıslardandır.

Doğru Cevap: D

Soru 18

İmkânların kıtlığı ve şartların zorluğuna rağmen çeşitli Arap ülkelerinden, Afrika’ya, Hint Alt Kıtasından Özbekistan’a, Türkiye’den Avrupa ve Amerika’ya kadar pek çok ülkeye ilmi seyahatler yapan hadis âlimi kimdir?

Ziyadetü’l-Cami

Muhammed Fuad Abdülbaki

Abdülfettah Ebû Gudde

Muhammed b. Ca‘fer el-Kettânî

Muhammed Habibullah eş-Şinkiti

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 19

İslam âlimleri birbirine zıt gibi görünen hadisleri çözüme kavuşturmak için konuya dait pek çok eser yazmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu konuda geliştirilen ilim dallarından biri değildir?

Şaz

Münker

Mensuh

Muztarib

Şarkiyatçılık

Açıklama:

Şarkiyatçılık genelde Batılıların, Doğu halklarını özelde ise İslam dünyasını çeşitli açılardan ve bilhassa dini kaynaklarını inceledikleri alanın ismidir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

İlk Osmanlı dârulhadîsi hangi Osmanlı Padişahı döneminde kurulmuştur?

Fatih Sultan Mehmed

II. Murad

II. Bayezid

I. Murad

Yavuz Sultan Selim

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 21

İlk Osmanlı dârulhadîsinin I. Murad devrinde İznik’te kim tarafından yaptırıldığı kabul edilir?

Hayreddin Paşa

İzzeddin Abdüllatif

Molla Gürânî

Molla Lütfi

Rudânî

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 22

II. Murad’ın 1435’de yaptırdığı Dârulhadîsi aşağıdakilerden hangisidir?

Süleymaniye Dârulhadîsi

Edirne Dârulhadîsi

İstanbul Dârulhadîsi

Beyazıt Dârulhadîsi

Mısır Dârulhadîsi

Açıklama:

Osmanlı dârulhadîslerinin en önemlilerinden birisi, II. Murad’ın 1435’de yaptırdığı Edirne Dârulhadîsi’dir. Onun döneminde İslâm dünyasının pek çok yerinden değerli âlimler getirilmiştir. Fatih Sultan Mehmed’in hem hocası hem de Şeyhülislâmı olan Molla Gürânî’nin (ö. 893/1487) el- Kevseru’l-cârî ilâ riyâzi’l-Buhârî adlı Buhârî şerhi bu dönemin eserlerindendir. Molla Gürânî Kahire’de bulunduğu yıllarda İbn Hacer’in, Zerkeşî’nin ve meşhur bazı hadisçilerin öğrencisi olmuş, onlardan birçok kitap okumuştur. Molla Gürânî, İstanbul’da kendi adına bir dârulhadîs yaptırmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Kânûnî devrinde 1557’de yapılan Dârulhadîsi aşağıdakilerden hangisidir?

Süleymaniye Dârulhadîsi

Edirne Dârulhadîsi

İstanbul Dârulhadîsi

Beyazıt Dârulhadîsi

Mısır Dârulhadîsi

Açıklama:

II. Bayezid döneminde 1485 yılında Amasya’da yaptırılan Abdullah Paşa Dârulhadîsi ile Kânûnî devrinde 1557’de yapılan Süleymaniye Dârulhadîsi önemli kurumlardır. Özellikle Edirne ve Süleymaniye Dârulhadîsleri Osmanlı üst düzey yöneticilerinin hem yetiştirildiği hem de yönetim hiyerarşisinde görev üstlendikleri yerlerdir. Bu asırda Seydî Çelebi’nin ( ö. 932/1525) kaleme aldığı Mustahrec mine’l-Buhârî adlı hadis kitabı siyaset konuludur. Molla Lütfi de (ö. 901/1495) Ta‘lîka ale’l-Câm‘i’ssahîh adlı bir hadis kitabı telif etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Türkiye Cumhuriyeti döneminde Murtezâ ez-Zebîdî tarafından yapılan Sahîh-i Buhârî Muhasarı’nı tercüme ve şerh ettirerek yeni alfabe ile Türkçeye kazandırma amacıyla kimi görevlendirmiştir?

Münir Selâmi Yurdatap

Molla Gürânî

Zâkir Kadiri Ugan

Hayreddin Paşa

Ahmed Naim

Açıklama:

Bu dönemde Diyanet İşleri Başkanlığı, Türk milletinin dinini öğrenebileceği Murtezâ ez-Zebîdî tarafından yapılan Sahîh-i Buhârî Muhasarı’nı tercüme ve şerh ettirerek yeni alfabe ile Türkçeye kazandırma amacıyla Babanzâde Ahmed Naim’i görevlendirmiştir. Ahmed Naim’in başlayıp ancak üç cildini tamamlayabildiği eser Kâmil Miras tarafından tamamlanmış ve Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından 1928-1949 yılları arasında 12 cilt olarak basılmıştır. Müelliflerin bu çalışmadaki başarıları ve Ahmed Naim’in yazmış olduğu hadis usûlü ile ilgili mukaddimenin orijinalliği, eseri Cumhuriyet tarihindeki klasiklerin arasına taşımıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Mehmet Sofuoğlu’ nun tercüme ve şerh ettiği eser aşağıdakinden hangisidir?

Sahîh-i Müslim ve Tercümesi

Muvatta

Hadis Istılahları Hakkında Nuhbetü’l-Fiker Şerhi

Bülûğu'l-Merâm Terceme ve Şerhi

Hadis Terimleri Sözlüğü

Açıklama:

1960’lı yıllara kadar tıpkı daha önceki yıllarda olduğu gibi belli rakamlarda hadislerin tercüme ve şerh edilmesi en fazla başvurulan çalışma türü olarak görülmektedir. Aslında bu tarz çalışmalar İslâm tarihinin hiçbir döneminde kesilmemiştir. Ancak kültürel altyapının eksik veya yitirilmiş olduğu zeminlerde daha fazla başvurulmuştur. Nitekim altyapı eksikliğinin tamamlandığı ileriki yıllarda temel klasiklere doğru bir kayış dikkat çekmektedir. Mesela Ahmed Davudoğlu’nun tercüme ve şerh ettiği Bülûğu'l-Merâm Terceme ve Şerhi (1966-1967) ve Mehmet Sofuoğlu’nun yaptığı Sahîh-i Müslim ve Tercümesi (1967-1970) buna güzel bir örnektir. Daha sonra Ahmed Davudoğlu da Müslim’in Sahîh’ini geniş bir şekilde şerhederek tercüme etmiş ve bu eser on cilt halinde basılmıştır (1977-1983).
Hadis tercümesine yönelik bu faaliyet İmam Malik’in Muvatta’ının, Darimî’nin Sünen’inin Türkçeye kazandırılmasıyla devam etti. Görüldüğü üzere 1967 sonrası seçme eserlerin değil de temel kaynakların tercümesine yönelinmiş, 1980 sonrası ise bu alanda altın çağ yaşanmış, hemen hemen bütün klasikler Türkçeye kazandırılmıştır. Daha sonra tercüme faaliyeti alan itibariyle de genişlemiş ve tarih, usûl vb. konularda birçok önemli çalışma Türkçeye çevrilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Türkiye’de akademik hadisçiliğin öncülüğünü kim yapmıştır?

Talat Koçyiğit

Mücteba Uğur

M. Tayyip Okiç

Mehmed Said Hatiboğlu

Cemal Sofuoğlu

Açıklama:

Türkiye’de akademik hadisçiliğin başlatıcısı, aslen Bosnalı olup uzun yıllar başta Ankara İlâhiyat Fakülte’si ve Erzurum İslâmî İlimler Fakültesi’nde dersler veren M. Tayyip Okiç’tir. Mehmed Said Hatiboğlu ve Talat Koçyiğit Ankara İlâhiyat Fakültesi’nde onun yetiştirdiği iki hadis profesörüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Muhammed Enver Şâh Hüseynî Keşmîrî hangi tarihte doğmuştur?

1313/1896

1323/1905

1352/1933

1292/1875

1163/1749

Açıklama:

Muhammed Enver Şâh Hüseynî Keşmîrî, muhaddis, müfessir, fakîh, usûlcü, mütekellim, sûfî, edib ve muhakkik vasıflarına hakkıyla sahip olan bir âlimdir. 1292/1875’de Keşmîr’e bağlı Vodvân kasabasında doğdu. Beş yaşına geldiğinde Ku’rân-ı Kerîm okumaya başladı. Daha sonra babasından Farsça edebi eserler okudu. On yaşını doldurmamışken Farsça nazım ve nesir yazma seviyesine geldi. Keşmîrî, Keşmîr ve civarındaki âlimlerden ilim tahsilini bitirdikten sonra komşu Hezâre bölgesine gitti ve orada, üç yıl boyunca mantık, felsefe, kozmografya vb. ilimleri tahsil etti.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Keşmîrî hadis okuturken;

Ders esnasında bahsi geçen bir kitabın ilmî tenkidini yapardı

Önceki âlimlerin özgün ve her yerde bulunamayan görüşlerini naklederdi.

Çoğu kere bir şey nakleder, sonra bunun ilmî bir tenkidini yapardı.

Daha çok müşkil yerleri halletmeye çalışırdı.

Yukarıda, Keşmîrî’nin hadis okuturken takip ettiği genel usullülerden hangileri doğru verilmiştir?

I ve IV

I, II, III ve IV

II, III ve IV

III ve IV

I ve II

Açıklama:

Keşmîrî’nin hadis okuturken takip ettiği genel usulü şöyleydi:
Gerekli gördüğü yerlerde râvîler hakkında kısa açıklamalarda bulunurdu.
Ümmet arasındaki ihtilaflı konulara itina gösterir, onlara tatmin edici izahlar getirirdi.
Önceki âlimlerin özgün ve her yerde bulunamayan görüşlerini naklederdi.
Ders esnasında bahsi geçen bir kitabın ilmî tenkidini yapardı.
Daha çok müşkil yerleri halletmeye çalışırdı.
Bir konuda geniş açıklamalara girişmekten ziyade fazla konuya temas etmeye önem verirdi.
Ders esnasında konuyla dolaylı olarak ilgili olan şeylere de, talebeye faydalı olacağını düşündüğünde, temas ederdi.
Çoğu kere bir şey nakleder, sonra bunun ilmî bir tenkidini yapardı.
Böylece talebeye ilmî tenkid usulünü göstermeye çalışırdı. Bununla beraber âlimler hakkında edebli olunmasını, aşırılığa kaçınılmamasını ve onların takdir edilmesini tavsiye ederdi.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Fas’lı olan Muhammed b. Ca‘fer el-Kettânî’ nin en önemli eseri hangisidir?

En-Nazmü’l-mütenâsir

Kavâidü’t-tahdîs

El-Ukûdu’l-âlî fi’l-esânîdi’l-avâlî

Tevcîhü’n-nazar ilâ usûli’l-eser

Er-Risâletü’l-müstetrafe

Açıklama:

Fas’lı olan Muhammed b. Ca‘fer el-Kettânî (1857-1927) de hadis alanındaki çalışmaları dolayısıyla bahsedilmesi gereken bir âlimdir. Onun er-Risâletü’l-müstetrafe adlı eseri, klasik hadis kitaplarını tanıtan en geniş çalışma olup II-XIV. (VIII-XX.) yüzyıllar arasında yaşayan 600 kadar müellif ve bunlara ait 1400 civarında eser hakkında bilgi vermektedir. Müellifin torunu Muhammed Muntasır el-Kettânî’nin hazırladığı on çeşit fihristle daha da zenginleşen ve kullanımı kolaylaşan eser, Türkçeye de tercüme edilmiştir. Hadis Literatürü adıyla yayınlanan tercümede; varsa kitapların baskıları, kütüphane numaraları, anıldıkları kaynaklar dipnotlarda belirtilmiş, bazı bilgiler tashih edilmiş ve müellifin söz etmediği birçok yazma ve basma eser hakkında bilgi verilmiştir. Dolayısıyla kitabın tercüme edilmiş hali orijinalinden hayli hacimlidir. Kettânî’nin bir diğer eseri en-Nazmü’l-mütenâsir ise mütevâtir hadislerle ilgilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Osmanlı eğitim sisteminde kurulan hadis medresesine ne ad verilir?

Hadis okulu

Dârulhadîs

Alim medresesi

Hadis müderrisi

Hâşiye

Açıklama:

Osmanlı eğitim sisteminde de dârulhadîs denilen hadis medresesi kurulmuş bulunuyordu. Bundan sonraki dönemlerde de hadis eğitim kurumları bakımından İslâm tarihinin en sistemli ve en fazla hadis okulu açılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Edirne Dârulhadîsi

Abdullah Paşa Dârulhadîsi

Süleymaniye Dârulhadîsi

Yukarıdakilerden hangisi yada hangileri Osmanlı döneminde kurulan hadis medreselerindendir?

I - II

I - II - III

III

Açıklama:

Seçeneklerin tamamı Osmanlı döneminde kurulan hadis medreselerindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Cumhuriyetinde hadis ile ilgili yapılan çalışmalardan değildir?

Yüksek lisans tez çalışmaları

Doktora tez çalışmaları

Makaleler

Kitap

Hadislerin yeniden yazılması

Açıklama:

Yüksek lisans tez çalışmaları, Doktora tez çalışmaları, makaleler ve Hadis çevirileri Hadislerle ilgili Türkiye’de yapılan çalışmalardandır.

Doğru Cevap: E

Soru 33

I. Dinîve Gayrî Dinî Rivayetler
II. Sahîh-i Müslim ve Tercümesi
III. Bülûğu'l-Merâm Terceme ve Şerhi
Yukardakilerden hangisi veya hangileri Türkiye Cumhuriyeti’nde yapılan Hadis çalışmalarındandır?

I - II

I - II - III

III

Açıklama:

Belirtilen eserlerin tamamı Türkiye’de Cumhuriyet dönemi sonrasında yapılmış Hadis çalışmalarındandır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Türkiye’de Hadisle ilgili yapılmış ilk akademik çalışma aşağıdakilerden hangisidir?

Buhârî’nin Kaynakları Hakkında Araştırmalar

Bazı Hadis Meseleleri Üzerinde Tetkikler

Hadis Ders Notları

Hadis Ricali

Hadis Usûlü

Açıklama:

Fuat Sezgin’in İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Şarkiyat Araştırmaları Enstitüsü’ne bağlı olarak yaptığı Buhârî’nin Kaynakları Hakkında Araştırmalar (İstanbul 1956) isimli doktora tezi, Türkiye’de hadis alanındaki ilk akademik çalışmadır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Hem Mehmed Sofuoğlu hem de Ahmed Davudoğlu tarafından Türkçeye tercüme edilen hadis kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Sahîh-i Buhârî

Sahîh-i Müslim

Sünen-i Ebû Dâvud

Sünen-i Darimî

e.Sünen-i İbn Mâce

Açıklama:

Sahîh-i Müslim hem Mehmed Sofuoğlu hem de Ahmed Davudoğlu tarafından Türkçeye tercüme edilen hadis kitabıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Muhammed Enver Şâh Keşmîrî ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Vodvân kasabasında doğdu

Kadiyânîlik fitnesine karşı büyük mücadele verdi.

Keşmîrî’nin eserlerinin çoğu talebelerinin tuttuğu notlardan meydana gelmiştir.

Ömrünün Diyobend’de geçirdi

Muhtelif İslâmî ilimlerde yazdığı yirmi civarında kitabı bulunmaktadır.

Açıklama:

Keşmîrî ömrünün üçte birini Diyobend’de geçirdi. Pek çok talebe yetiştirdi. Bu arada Kadiyânîlik fitnesine karşı büyük mücadele verdi. Diyobend’deki görevinden ayrılınca Dâbil’e gitti, orada 5 yıl kalıp ders, kitap yazma, vaaz ve irşadla meşgul oldu.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Muhteva açısından hadisleri üç farklı gruba ayıran aşağıdakilerden hangisidir?

Zafer Ahmed Tehânevî

Muhammed Abdülhayy Leknevî

Fazlurrahman

Muhammed Enver Şâh Keşmîrî

Şah Veliyyullah

Açıklama:

Fazlurrahman muhteva açısından hadisleri üç farklı gruba ayırmıştır. Klasik hadis kaynaklarında rastlanmayan bu taksime göre hadisler, teknik hadis, tarihi/biyografik hadis ve dînî hadis diye sınıflandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Doğu halklarını özelde ise İslâm dünyasını çeşitli açılardan ve bilhassa dini kaynaklarını inceledikleri alanın ismi nedir?

Oryantalizm

Ta‘lîk

Ahkâm hadisleri

Münker

Mensuh

Açıklama:

Oryantalizm veya diğer bir isimlendirmeyle şarkiyatçılık genelde Batılıların, Doğu halklarını özelde ise İslâm dünyasını çeşitli açılardan ve bilhassa dini kaynaklarını inceledikleri alanın ismidir. Bu çalışmaları yapanlara oryantalist veya müsteşrik denir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Saminar für Orientalische Sprachen

School of Oriental Studies

Yaşayan Doğu Dilleri Yüksek Okulu

Yukardaki okullardan hangisi veya hangileri oryantalist okullardandır?

I - II

I - II - III

III

Açıklama:

1795’de Paris’te Sylvestre de Sacy tarafından Yaşayan Doğu Dilleri Yüksek Okulu kuruldu. Bu okul bütün Avrupa’ya şarkiyatçı hocalar yetiştirdi. Berlin’de Saminar für Orientalische Sprachen (Şarkiyat Dilleri Okulu) ismi ile bir okul kuruldu (1887). İngiltere’de Cambridge’de okutulan doğu dillerine ek olarak Londra’da School of Oriental Studies (Şarkiyat Araştırmaları Okulu) adıyla bir okul kuruldu.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Osmanlı dârulhadîsi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İlk olarak Orhan Gazi devrinde kurulmuştur.

Osmanlı’nın egemen olduğu her yere açılmıştır.

Edirne Dârulhadîsi’ni Molla Gürânî yaptırmıştır.

Murad devrinde Abdullah Paşa Dârulhadîsi yaptırılmıştır.

Seydî Çelebi, burada en çok okunan hadis kitaplarından olan Sâgânî’nin Meşâriku’l-envâr’ı üzerine Mebâriku’l-ezhâr isimli şerhini yazmıştır.

Açıklama:

Osmanlı’nın egemen olduğu her yere açılmıştır. İlk Osmanlı dârulhadîsi I. Murad devrinde kurulmuştur. Edirne Dârulhadîsi’ni II. Murad yaptırmıştır. Abdullah Paşa Dârulhadîsi II. Beyezid devrinde yaptırılmıştır. İbn Melek burada en çok okunan hadis kitaplarından olan Sâgânî’nin Meşâriku’l-envâr’ı üzerine Mebâriku’l-ezhâr isimli şerhini yazmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 41

“Cem‘u’l-fevâid” adlı eser hangisine aittit?

Seydî Çelebi’

Molla Gürânî

Meşâriku’l-envâr

Rudânî

Molla Lütfi

Açıklama:

“Cem‘u’l-fevâid” adlı eser Rudânî’ye aittir. Molla Lütfi “Ta‘lîka ale’l-Câm‘i’s- sahîh” adlı bir hadis kitabı telif etmiştir. Seydî Çelebi’ “Mustahrec mine’l-Buhârî” adlı hadis kitabını yazmıştır. Molla Gürânî “el- Kevseru’ l-cârî ilâ riyâzi’ l-Buhârî” adlı eserini yazmıştır.“Meşâriku’l-envâr” Sâgânî’ye aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

“Tâcu’l- arûs” adlı eseri hangisi yazmıştır?

İbn Kemâl

Yusuf Efendizâde

Seyyid Ervâdî

Muhammed Zâhid el- Kevserî

Murtezâ ez- Zebîdî

Açıklama:

Murtezâ ez- Zebîdî “Tâcu’l- arûs” u yazmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

“Te’nîbü’l-Hatîb” i kaleme aldı.

Alasonyalı Ali Zeynelâbidin’e intisap etti.

Doksan üç harbine müritleriyle birlikte fiilen iştirak etti.

İlk tahsilini İstanbul’da yaptı.

“Garâibü’l-ehâdîs” adında kırk hadis derlemesi vardır.

Açıklama:

Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî Doksan üç harbine müritleriyle birlikte fiilen iştirak etmiştir. İlk tahsilini Trabzon’da yapmıştır. “Te’nîbü’l-Hatîb” i kaleme alan Muhammed Zâhid el-Kevserî’dir. “Hadîs-i Erbaîn” adında kırk hadis derlemesi vardır. Ahmed el-Ervâdî’ye intisap etmiştir

Doğru Cevap: C

Soru 44

1920-1950 arasında Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından Murtezâ ez-Zebîdî’nin “Sahîh-i Buhârî Muhasarı” nı tercüme ve şerh ettirmekle görevlendirilen kişi kimdir?

Eğinli İbrahim Hakkı

Babanzâde Ahmed Naim

Kadıasker Hasan Efendi

Alasonyalı Ali Zeynelâbidin

Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî

Açıklama:

Babanzâde Ahmed Naim, 1920-1950 arasında Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından Murtezâ ez-Zebîdî’nin “Sahîh-i Buhârî Muhasarı” nı tercüme ve şerh ettirmekle görevlendirilmiştir. Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî 1893’de vefat etmiştir. Muhammed Zâhid el-Kevserî, İstanbul’daki Kadıasker Hasan Efendi Dârulhadîs’inde ders görmüştür ve Fatih Camii’nde Eğinli İbrahim Hakkı, Alasonyalı Ali Zeynelâbidin gibi hocalardan ders almıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Hangisi Münir Selâmi Yurdatap’ın eseridir?

Binbir Hadis Tercümesi ve Tefsiri

Dinî ve Gayrî Dinî Rivayetler

Peygamberimizin Vecizeleri

Kırk Hadis

Bülûğu'l- Merâm Terceme ve Şerhi

Açıklama:

“Binbir Hadis Tercümesi ve Tefsiri” Münir Selâmi Yurdatap’ın eseridir. Zâkir Kadiri Ugan “Dinî ve Gayrî Dinî Rivayetler” adlı yazıyı kaleme almıştır. “Peygamberimizin Vecizeleri” Ahmet Hamdi Akseki’ye aittir. Ahmed Naim, “Kırk Hadis” i yazmıştır. Ahmed Davudoğlu’nun tercüme ve şerh ettiği eser “Bülûğu'l- Merâm Terceme ve Şerhi” dir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

“Hadis Istılahları Sözlüğü” kime aittir?

Talat Koçyiğit

M. Yaşar Kandemir

Mücteba Uğur

Mehmet Sofuoğlu

Abdullah Aydınlı

Açıklama:

Abdullah Aydınlı “Hadis Istılahları Sözlüğü” nü, M. Yaşar “Hadis İlimleri ve Hadis Istılahları” nı, Talat Koçyiğit “Hadis Istılahları” nı, Mücteba Uğur “Hadis Terimleri Sözlüğü” nü, Mehmet Sofuoğlu “Sahîh-i Müslim ve Tercümesi” ni kaleme almıştır

Doğru Cevap: E

Soru 47

Türkiye’de akademik hadisçiliğin başlatıcısı kimdir?

M. Tayyip Okiç

Raşit Küçük

İsmail Lütfi Çakan

Nebi Bozkurt

Kemal Sandıkçı

Açıklama:

Türkiye’de akademik hadisçiliğin başlatıcısı M. Tayyip Okiç’tir. Raşit Küçük, İsmail Lütfi Çakan, Nebi Bozkurt, Kemal Sandıkçı İlâhiyat Fakültelerinde hâlen görev yapan, hadis sahasında akademik kariyere sahip öğretim üyelerindendir

Doğru Cevap: A

Soru 48

Hangisi “Nezîlu Hind” lakabıyla anılmıştır?

Ebû Musa Necîh es-Sindî

Recâ es-Sindî

Ebu Cafer ed- Deybülî

Rebî’ b. Sabîh

İsmail b. Mûsa

Açıklama:

İsmail b. Mûsa “Nezîlu Hind” lakabıyla anılmıştır. Rebî’ b. Sabîh, Halife Mehdî’nin h. 159’da gönderdiği ordunun içinde bulunan meşhur bir hadisçidir. Ebû Musa Necîh es-Sindî ve Recâ es-Sindî ikinci asır hadisçilerindendir. Ebu Cafer ed- Deybülî de bu dönemde Hind bölgesinde yetişen muhaddislerden biridir

Doğru Cevap: E

Soru 49

Ömrünün üçte birini Diyobend’de geçiren, Kadiyânîlik fitnesine karşı büyük mücadele veren ve “Sahîh-i Buhârî” şerhi “Feyzu’l-bârî” nin yazarı olan âlim hangisidir?

Şah Veliyyullah b. Abdirrahîm ed-Dehlevî

Muhammed Enver Şâh Keşmîrî

Kasım Nanotevî

Reşid Ahmed Gangohî

Şeyh Ali el-Muttakî

Açıklama:

Muhammed Enver Şâh Keşmîrî, Ömrünün üçte birini Diyobend’de geçiren, Kadiyânîlik fitnesine karşı büyük mücadele veren ve “Sahîh-i Buhârî” şerhi “Feyzu’l-bârî” nin yazarıdır. Şah Veliyyullah b. Abdirrahîm ed-Dehlevî Hicâz’a gidip ilim tahsil ettikten sonra geri dönmüş ve kendisini ilim neşrine vermiştir. Muhammed Kasım Nanotevî ve Reşid Ahmed Gangohî Kuzey Hindistan’da bulunan Seharenpur yakınlarındaki Diyobend kasabasında “Ezheru’l-Hind” olarak şöhret bulan “Daru’l-Ulûm Diyobend Medresesi” ni açmışlardır. Şeyh Ali el-Muttakî Multân’a gitmiş, orada Şeyh Husâmuddin el-Muttakî’den ilmen ve ruhen beslenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Osmanlıda ilk dârulhadîs kimin zamanında kurulmuştur?

Osmangazi

Orhangazi

I. Murad

II.Murad

I. Mehmed

Açıklama:

Osmanlı dârulhadîsinin I. Murad devrinde İznik’te Çandarlı Hayreddin Paşa tarafından yaptırıldığı kabul edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Osmanlı hadis müderrislerinin yeterli ve çok çeşitli eser verememeleri nedenleri arasında yer almaz?

Hadis geleneği diğer bölgelere oranla Anadolu’ya daha geç gelmesi

Osmanlı eğitim sisteminde medrese mezunlarının ağırlıklı olarak idareciliğe hazırlanması

Hadisle meşgul olanların, bu alanda yeterliliklerini ispatlamaya yetecek tarzda ders olarak okuttukları kitablara düştükleri şerh, hâşiye ve ta‘lîk türü eserlerle yetinmeleri

Osmanlı eğitim sisteminde hadis ilmi önemli görülmeyip, sistemde hadis ilmine yer verilmemesi

Osmanlıda egemen mezhep olarak Hanefîliğin kabul edilmesi nedeniyle, ekoller arasındaki rekabetin oluşmaması ve tabiatıyla farklı eserlerin yazımının azalması

Açıklama:

Osmanlı eğitim sisteminde hâdis ilmi şüphesiz önemli bir yer tutar. Osmanlılarda ilk Dârulhadîs I. Murad döneminde 14. Yüzyılda yapılmıştır. Osmanlı eğitim sisteminde önemli bir yer tutan Dârulhadîslerde Buhâri ve Müslimin eserleri okutulmuştur. Buna rağmen İslam kültüründe Osmanlı dönemi bir olgunluk ve özümseme dönemidir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdaki eserlerden hangisi önemli Osmanlı Hadis alimleri arasında yer alan Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevi’nin eserleri arasında yer almaz?

Râmûzü ’l-ehâdîs’i

Levâmi‘u ’l-ukûl

Garâibü’l-ehâdîs

Letâifü ’l-hikem

Te’nîbü’l-Hatîb

Açıklama:

Gümüşhânevî, Râmûzü ’l-ehâdîs’i daha sonra Levâmi‘u ’l-ukûl ismiyle kısa olarak şerh etmiş ve bu eser beş cilt halinde basılmıştır. Bunların yanı sıra onun Garâibü’l-ehâdîs adıyla 800 kadar hadisi içeren başka bir eseri daha vardır. Bunu da yine kendisi Letâifü ’l-hikem ismiyle şerhetmiştir. Te’nîbü’l-Hatîb ise yine önemli bir Osmanlı hadis alimi olan Muhammed Zâhid el-Kevserî’ye ait bir eserdir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Türkiye’de akademik hadisciliğin başlatıcısı kimdir?

M. Tayyib Okiç

İbrahim Canan

Ahmet Demirci

Ali Yardım

M. Yaşar Kandemir

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 54

Türkiye’de hangi tarihler arasında hadis çalışmaları büyük bir durgunluk yaşamıştır?

1960-1970

1980-1990

1990-2000

1920-1950

1970-1980

Açıklama:

İslâmî ilimlerle ilgili çalışmalarda Cumhuriyetten sonra bir müddet hem nitelik hem nicelik bakımından bir duraklama ve gerileme oldu. Dinî eğitim açısından fetret devri olarak isimlendirilebilecek olan 1920-1950’li yılların hadis çalışmaları açısından da çok farklı olmadığı görülmektedir. Genel olarak değerlendirildiğinde Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan 1950’li yıllara kadar hadis çalışmaları açısından ciddi bir durgunluk yaşanmış, bu tarihten sonra ise yeni bir döneme girilmiştir. 1960-70’li yıllar telif ve tercüme açısından açılım yılları olarak görülebilir. 1980’lere gelindiğinde ise klasik hadis kitaplarının tercüme edilmesinin yanında bunların Arapça baskılan da gerçekleştirilmiştir. Bugün artık, ulusal ve uluslararası düzeyde de ciddi çalışmalar ve yayınlar yapılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Hind alt kıtasında megazi ve siyer ilmiyle uğraşan hadis alimlerindendir?

Ebû Musa Necîh es-Sindi

Hasan el-Basrî

Ebu Cafer ed-Deybülî

Şeyh İsmail

Radıyyuddîn Hasan b. Muhammed el-Behmeni

Açıklama:

İkinci asır hadisçilerinden biri de Sind’e nisbetle bilinen Ebû Musa Necîh es-Sindî’dir. Hz. Peygamber’in hayatını ve şahsiyetini, tebliğ faaliyetlerini, siyasî ve askerî mücadelelerini konu alan bilim dalı olan meğâzî ve siyerle ilk uğraşanlardandır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Elbani nisbesiyle anılan Muhammed Nâsırüddîn hangi eserinde zayıf ve uydurma kabul ettiği hadisleri toplamıştır?

el-Hadîs huccetün bi- nefsih fi’l-akâid ve’l-ahkâm

Vücûbü ’l-ahz bi-hadîsi’l-âhâd fi’l-akâid

Silsiletü’l-ehâdîsi’s-sahîha

Silsiletü ’l-ehâdîsi’z-za‘îfe ve’l-mevzû‘a

Sünen-i erba‘a

Açıklama:

1914 yılında Arnavutluk’un İşkodra şehrinde doğduğu için Elbânî nisbesiyle anılan Muhammed Nâsırüddîn hadis alanında pek çok eseri bulunan son dönem âlimlerindendir. Elbânî, Özellikle İbn Teymiyye ve İbn Kayyim el-Cevziyye ekolünü benimseyip ilmî çalışmalarını Selefi bir çizgide sürdürmüştür. Elbânî’nin hadis konusunda dikkat çeken yönlerinden birisi, güvenilirlik açısından hadisleri yeniden değerlendirmeye tabi tutarak müstakil eserler yazmasıdır. Kendi sahihlik ölçütlerini esas alarak güvenilir bulduğu hadisleri yedi cilt halinde Silsiletü’l-ehâdîsi’s-sahîha; zayıf ve uydurma kabul ettiği hadisleri de dokuz cilt olarak Silsiletü ’l-ehâdîsi’z-za‘îfe ve’l-mevzû‘a ismiyle yayınlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Aşağıdaki hadis alimlerinden hangisi eserini Hanefi mezhebinin hadislere dayanmadığı eleştirililerine cevap vermek amacıyla yazmıştır?

Muhammed Abdülhayy Leknevi

Muhammed Enver Şâh Hüseynî Keşmîrî

Fazlurrahman

Zafer Ahmed Tehânevi

Seyyid Süleyman Nedvî

Açıklama:

Muhtelif sahalarda birçok eseri bulunan Tehânevî’nin en meşhur eseri şüphesiz İ‘lâü’s-sünen’dir. Müellif yirmi yıllık çalışmasının ürünü olan eserde Hanefî mezhebinin görüşlerini destekleyen genellikle ahkâm hadislerini derleyip şerh etmiştir. Esas itibariyle Ehl-i Hadis ekolüne mensup bazı kişilerin Hanefî mezhebinin hadislere dayanmadığı ve kıyası hadise tercih ettikleri yolundaki iddialarına cevap olarak telifine başlanan eser, neticede kapsamlı bir hadis mecmuasına dönüşmüştür. Fıkıh bablarına göre düzenlenen eser “Kitâbü’t-tahâre” ile başlayıp “Kitâbü’l-edeb ve’t-tasav- vuf’la sona ermektedir. Müellif zaman zaman çağdaş problemleri de ele almış bu arada, Kâdiyânîlik hareketine, faizi helal kılma gayretlerine karşı çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi oryantalistlerin hadis ilmine bakış açısını yansıtmaz?

İslamiyette rivayet edilen hadislerin büyük çoğunluğunu sahih hadisler oluşturmuştur.

Muhammed hadislerin yazılmasını yasaklamıştır bu da rivayet edilen hadis sayısını azaltmıştır.

Hadisler ortaya çıkan meseleleri çözmek için sonraki yüzyıllarda İslam hukukçuları tarafından uydurulmuştur.

Hadislerin bir kısmı Tevrat ve İncil ve eski hurafelerden derlenmiştir.

Hadislerin cerh ve ta’dil kriterleri yeterli değildir.

Açıklama:

Farklı görüşleri benimseyenler olmakla birlikte oryantalistlerin önemli bir kısmı, Hz. Peygamber’in hadisleri yazmayı yasaklaması sebebiyle sahâbîler tarafından pek az hadisin rivayet edildiğini ve hadis külliyatını dolduran rivayetlerin çoğunun Hz. Muhammed’le ilgisinin bulunmadığını ileri sürerler. Onlara göre hadisler, ortaya çıkan yeni meselelere çözüm getirmek için II (VII) ve III. (IX). yüzyıllarda İslâm hukukçuları tarafından uydurulmuştur. Ayrıca hadislerin farklı görüşlere mensup kimseler tarafından ortaya atılması yüzünden birbiriyle çeliştiğini, esasen bir kısmının Tevrat’tan, İncil’den ve eski hurafelerden derlendiğini iddia ederler. Özetle Müslümanların hadis kaynaklarına yaklaşımını ön yargılı bulmak ve onların otorite kabul ettikleri kaynaklara eleştirel yaklaşmak, cerh ve ta‘dîl kriterlerini yeterli görmemek, hadisleri değerlendirmede hadis dışı kaynakları kullanmak gibi hususlar oryantalist bakış açısının temel özelliklerindendir. Oryantalistler çoğu zaman yaptıkları çalışmalarda Arapça metinleri tam anlayamadıkları için hep menfi sonuçlara ulaşmışlardır. Bu nedenle de genelde olumsuz düşünme yoluna gitmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Modern oryantalizm çalışmaları ne zaman başlamıştır?

I. Dünya Savaşından Sonra

Sanayi Devriminden sonra

Fransız Devriminden sonra

Arap-Bizans Savaşından sonra

II. Dünya Savaşından sonra

Açıklama:

Modern oryantalizmin başlangıcı Fransız İnkılabı’ndan (1789) sonra olmuştur. 1795’de Paris’te Sylvestre de Sacy tarafından Yaşayan Doğu Dilleri Yüksek Okulu kuruldu. Bu okul bütün Avrupa’ya şarkiyatçı hocalar yetiştirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 60

İslâm dünyasında 18. yüzyılın bir kısmı ile 19. yüzyılda hadis alanındaki çalışmalarıyla öne çıkan bölge aşağıdakilerden hangisidir?

Hint Alt Kıtası

Orta Asya

Batı Anadolu

Batı Akdeniz Kıyıları

Orta Avrupa Kıtası

Açıklama:

İslâm dünyasında 18. yüzyılın bir kısmı ile 19. yüzyılda hadis alanındaki çalışmalarıyla öne çıkan bölge, Hint Alt Kıtası diye isimlendirilen bölgedir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

1557 yılında Kanuni döneminde yapılan dârulhadî aşağıdakilerden hangisidir?

Edirne Dârulhadîsi

Abdullah Paşa Dârulhadîsi

Süleymaniye Dârulhadîsi

İznik Dârulhadîsi

Mısır Dârulhadîsi

Açıklama:

Önemli hadis medreselerinden bir Kânûnî devrinde 1557’de yapılan Süleymaniye Dârulhadîsi’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

XVIII. asırda Osmanlı Anadolusunun en önde gelen hadisçisi aşağıdakilerden hangisidir?

Gümüşhaneli Ahmed Ziyâeddin

Seyyid Ervâdî

Kevserî

İbn Kemâl

Yusuf Efendizâde

Açıklama:

XVIII. asırda Osmanlı Anadolusunun en önde gelen hadisçisi, Amasya’da doğan Yusuf Efendizâde’dir (ö. 1167/1754).

Doğru Cevap: E

Soru 63

Osmanlıda egemen mezhep olarak Hanefîliğin kabul edilmesinin en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlıda âlimler üzerindeki idârî motivasyonun etkili olması

Şerh, hâşiye ve ta‘lîk türü eserler verilmesi

Ekoller arasındaki rekabetin oluşmasını ve tabiatıyla farklı eserlerin yazımını azalması

Rivayet ilimlerinde uzmanlaşmış kişiler ziyade aklî ilimlerde yetişmiş kişilerin etkli olması

Hadis alanında hazım ve özümseme dönemi olması

Açıklama:

Osmanlıda egemen mezhep olarak Hanefîliğin kabul edilmesi ekoller arasındaki rekabetin oluşmasını ve tabiatıyla farklı eserlerin yazımını azaltmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Kevserî’nin makalelerinin bir araya toplandığı kitap aşağıdakilerden hangisidir?

Târîhu Bağdât

Makâlâtu’l-Kevserî

El-Musannef

En-Nüketü’ttarîfe

Râmûzü’l-ehâdîs

Açıklama:

Kevserî’nin pekçok ilmî makalesi ve telif kitabı vardır. Makaleleri Makâlâtu’l-Kevserî ismiyle bir kitapta toplandı.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Türkiye Cumhuriyeti döneminde hadis çalışmalarının toparlanma ve olgunlaşma dönemine girmesi hangi yıllardan sonra olmuştur?

1940’lardan sonra

1950’lerden sonra

1960’lardan sonra

1970’lerden sonra

1980’lerden sonra

Açıklama:

1950’den sonraki yıllarda ise hadis çalışmaları toparlanma sürecine girmiş, daha sonra ise olgunlaşmaya başlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Türkiye’de akademik hadisçiliğin başlatıcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Özek

Hayrettin Karaman

M. Tayyip Okiç

İ. Lütfi Çakan

Talat Koçyiğit

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 67

Hind’e hicrî 5. asır başlarında karayoluyla kuzeyden, Hayber Geçiti’nden girenler orada aşağıdakilerden hangisiyle daha az ilgilenmişlerdir?

Fıkık

Kelam

Felsefe

Hadis

Şiir

Açıklama:

Hind’e hicrî 5. asır başlarında karayoluyla kuzeyden, Hayber Geçiti’nden girenler orada fıkıh, kelâm, felsefe ve şiirin ağırlık kazanmasına sebep olmuşlardı. Yine de Şeyh İsmail (ö. 448/1056) ve Meşârık isimli meşhur kitabın müellifi Radıyyuddîn Hasan b. Muhammed es-Sağânî (ö. 650/1252) gibi âlimler hadis ilmini orada neşre çalışmışlardı.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Şeyh Ali el-Muttakî’nin en önemli eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Mecme‘u bihâri’lenvâr

Tezkiretü’l-mevzu‘ât

Eşu‘atü’l-lemeât

Teysîru’l-Buhârî

Kenzü’l-ummâl

Açıklama:

Şeyh Ali el-Muttakî, 953/1546’de 67 yaşındayken Gucerat üzerinden Hicaz’a gitmiş ve orada yıllarca ilim tahsil etmişti. En mühim eseri 957-971 yılları arasında yazdığı Kenzü’l-ummâl’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

İşlenen konuyla ilgili geniş açıklamalara girerdi.

Bahsi geçen bir kitabın ilmi tenkidini yapardı.

Ders esnasında konuyla dolaylı olarak ilgili olan şeylere temas etmezdi.

Daha çok müşkil yerleri halletmeye çalışırdı.

Yukarıdakilerden hangileri Keşmîrî’nin hadis okuturken takip ettiği genel usulü ile ilgili doğru bir bilgidir.

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Keşmîrî’nin hadis okuturken takip ettiği genel usulü şöyleydi: Ders esnasında bahsi geçen bir kitabın ilmî tenkidini yapardı. Daha çok müşkil yerleri halletmeye çalışırdı. Bir konuda geniş açıklamalara girişmekten ziyade fazla konuya temas etmeye önem verirdi. Ders esnasında konuyla dolaylı olarak ilgili olan şeylere de, talebeye faydalı olacağını düşündüğünde, temas ederdi. Buna göre II ve IV numaralı öncüllerde verilen bilgiler doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Mısır’ın Osmanlı yönetimine katılması, Anadolu hadisçiliğinin gelişmesinde dönüm noktası olmuştur. Bu aşağıdaki hangi padişah zamanında olmuştur?

II. Bayezid

Yavuz Sultan Selim

I. Murad

Fatih Sultan Mehmet

II. Murat

Açıklama:

Yavuz Sultan Selim döneminde Mısır’ın Osmanlı yönetimine katılması sadece siyasî bir açılım değil, aynı zamanda bilimsel ve kültürel bir kazanım da olmuştur. Sultan Selim İstanbul’a döndüğünde beraberinde pek çok âlim ve sanatkâr da getirmişti. Mısır’ın Osmanlı yönetimine katılması, Anadolu hadisçiliğinin gelişmesinde dönüm noktası

Doğru Cevap: B

Soru 71

İlk Osmanlı dârulhadîsinin hangi padişah zamanında yapılmıştır?

II. Bayezid

Yavuz Sultan Selim

I. Murad

Fatih Sultan Mehmet

II. Murat

Açıklama:

İlk Osmanlı dârulhadîsinin I. Murad devrinde İznik’te Çandarlı Hayreddin Paşa (ö. 789/1387) tarafından yaptırıldığı kabul edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Hadis alanında yazdığı eserlerle, titiz bir muhakkik nitelemesini hakkıyla kazanmış, İslâm dünyasının her tarafında tanınan çok önemli son dönem Osmanlı âlimidir kimdir?

Kevserî

Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî

Seyyid Ervâdî

Begavî

Yusuf Efendizâde

Açıklama:

Kevserî ise hadis alanında yazdığı eserlerle, titiz bir muhakkik nitelemesini
hakkıyla kazanmış, İslâm dünyasının her tarafında tanınan çok önemli son
dönem Osmanlı âlimidir.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Hadis alanında yazılan önemli eser Râmûzü’l-ehâdîs kim tarafından yazılmıştır?

Kevserî

Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî

Seyyid Ervâdî

Begavî

Yusuf Efendizâde

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 74

Hem Mehmed Sofuoğlu hem de Ahmed Davudoğlu tarafından Türkçeye tercüme edilen hadis kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Sahîh-i Buhârî

Sahîh-i Müslim

Sünen-i Ebû Dâvud

Sünen-i Darimî

Sünen-i İbn Mâce

Açıklama:

Hem Mehmed Sofuoğlu hem de Ahmed Davudoğlu tarafından Türkçeye tercüme edilen hadis kitabı Sahîh-i Müslim’dür.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Muhammed Nâsıruddin el-Elbânî’nin İbn Teymiyye ekolünü benimsemesi
nasıl adlandırılabilir?

Ehl-i hadis

Ehl-i rey

Muhammedî

Taklîdî

Selefî

Açıklama:

Muhammed Nâsıruddin el-Elbânî’nin İbn Teymiyye ekolünü benimsemesi
Selefi olarak adlandırılabilir

Doğru Cevap: E

Soru 76

Oryantalizmin ilk ortaya çıkışındaki en önemli etken nedir?

Hıristiyanlığı yayma (misyonerlik) isteği

Sömürgecilik faaliyetlerine alt yapı hazırlama

İslâm dininin kaynaklarını yakından tanıma

Kültürel işbirliğinin geliştirilmesine katkı sağlama

Dinler arası diyalog çalışmalarına hazırlık yapma.

Açıklama:

Oryantalizmin ilk ortaya çıkışındaki en önemli etken Hıristiyanlığı yayma (misyonerlik) isteğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Hadislerin büyük bir kısmının uydurma olduğunu ilk defa kim iddia etmiştir?

Aloys Sprenger

Reinhart Dozy

William Muir

Goldziher

Joseph Schacht

Açıklama:

G. H. A. Juynboll’ün belirttiğine göre, hadislerin büyük bir kısmının uydurma olduğunu ilk defa Avusturyalı oryantalist Aloys Sprenger iddia etmiştir. Juynboll, Sprenger’in Sahîh-i Buhârî’deki hadislerin en az yarısının sahihliğini kabul eden Reinhart Dozy, Weil ve William Muir’den daha şüpheci olduğunu ifade etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 78

The Development of Exegesis in Early Islam (İlk Dönem İslâmî Yorumların Gelişimi) adlı eserinde müsteşrikleri hadis rivayetlerine ve isnada bakışları açısından üç gruba ayıran: Şüpheciler 2. İsnad sistemini güvenilir bulanlar 3. Orta yolubenimseyenler olarak ayıran yazar kimdir?

Joseph Schacht

Aloys Sprenger

Reinhart Dozy

William Muir

Herbert Berg

Açıklama:

Kendisi de bir oryantalist olan Herbert Berg, The Development of Exegesis in Early Islam (İlk Dönem İslâmî Yorumların Gelişimi) adlı eserinde müsteşrikleri hadis rivayetlerine ve isnada bakışları açısından üç gruba ayırır: 1. Şüpheciler 2. İsnad sistemini güvenilir bulanlar 3. Orta yolu benimseyenler.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Osmanlı eğitim sisteminde kurulmuş olan hadis medresesine ne ad verilirdi?

Dârulhadîs

Darülbedayi

Darülfünun

Darülaceze

Darüleytam

Açıklama:

Zehebî’den bir asır kadar sonra büyük hadisçi İbn Hacer el-Askalânî döneminde, Osmanlı eğitim sisteminde de dârulhadîs denilen hadis medresesi kurulmuş bulunuyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 80

İlk Osmanlı dârulhadîsinin I. Murad devrinde Çandarlı Hayreddin Paşa tarafından nerede yaptırılmıştır?

İnegöl

İznik

Tire

Mudanya

Amasya

Açıklama:

lk Osmanlı dârulhadîsinin I. Murad devrinde İznik’te Çandarlı Hayreddin Paşa (ö. 789/1387) tarafından yaptırıldığı kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Fatih Sultan Mehmed’in hem hocası hem de Şeyhülislâmı olan Molla Gürânî’nin o dönemde yazdığı en önemli eseri hangisidir?

Ta‘lîka ale’l-Câm‘i’ssahîh

Mustahrec mine’l-Buhârî

Mebâriku’l-ezhâr

Meşâriku’l-envâr’

El Kevseru’l-cârî ilâ riyâzi’l-Buhârî

Açıklama:

Fatih Sultan Mehmed’in hem hocası hem de Şeyhülislâmı olan Molla Gürânî’nin (ö. 893/1487) elKevseru’l-cârî ilâ riyâzi’l-Buhârî adlı Buhârî şerhi bu dönemin eserlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Hadis geleneği diğer bölgelere oranla Anadolu’ya daha geç gelmiştir.

Osmanlıda âlimler üzerindeki idârî motivasyon, diğer bölgelerden çok daha güçlüdür. Dolayısıyla hadisle meşgul olanlar bu alanda yeterliliklerini ispatlamaya yetecek tarzda çalışmalarla yetinmişlerdir.

Osmanlıda egemen mezhep olarak Hanefîliğin kabul edilmesi ekoller arasındaki rekabetin oluşmasını ve tabiatıyla farklı eserlerin yazımını azaltmıştır.

Yukarıdaki maddelerden hangisi /hangileri Osmanlının hadis sahasında çok miktarda ve çok çeşitli eserler vermediklerinin sebepleri arasındadır?

Sadece I

Sadece II

II ve III

I ve III

Hepsi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Gümüşhânevî’nin yazdığı eserlerden biri değildir?

Râmûzü’l-ehâdîs

Sahîhu’l-Buhârî

Levâmi‘u’l-ukûl

Garâibü’l-ehâdîs

Hadîs-i Erbaîn

Açıklama:

Sahîhu’l-Buhârî Ebu Abdullah Muhammed b. İsmâil El-Buhâri tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Muhammed Zâhid el-Kevserî’nin Hatîb el-Bağdâdî’nin Târîhu Bağdât isimli hacimli eserinde Ebû Hanîfe’nin biyografisine dair bölümde yazdığı olumsuz düşünce ve nakilleri eleştirmek maksadıyla kaleme aldığı eserin adı nedir?

El-Musannef

En-Nüketü’ttarîfe

Letâifü’l-hikem

Te’nîbü’l-Hatîb’

Makâlâtu’l-Kevserî

Açıklama:

Hatîb el-Bağdâdî’nin Târîhu Bağdât isimli hacimli eserinde Ebû Hanîfe’nin biyografisine dair bölümde yazdığı olumsuz düşünce ve nakilleri eleştirmek maksadıyla kaleme aldığı Te’nîbü’l-Hatîb’tir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Hind’de hadisin yayılmasında en çok kimin emeğinin geçtiği bilinmektedir?

Şeyh Abdülhak b. Seyfuddin elBuhârî ed-Dehlevî.

Ali el-Muttakî

Şeyh Muhammed Tahir el-Fettenî

Seyyid Refîuddin es-Safevî eş-Şîrâzî

Şeyh Nureddin Ahmed eş-Şîrâzî

Açıklama:

Hind’de hadisin yayılmasında en çok Şeyh Abdülhak b. Seyfuddin elBuhârî ed-Dehlevî’nin emeğinin geçtiği anlaşılmaktadır. Onun bu husuta “O, hadis ilmini Hind’de ilk yayan kimsedir!” denilecek kadar büyük hizmeti olmuştu. Şeyh Abdülhak 958/1551’de Delhi’de doğmuştu.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Delhi’de el Medresetu’l-Emîniyye ismiyle, kısa zamanda meşhur olan bir okul açan kimdir?

Şah Veliyyullah

Nezîr Hüseyin

Ahmed Rıza Han

Muhammed Enver Şâh Hüseynî Keşmîrî,

Ahmed b. Abdülahad es-Serhendî

Açıklama:

Diyobend’deki Dâru’l-Ulûm Medresesi’ne gitti. Burası Hindistan’ın Ezher’i gibi idi. Oranın Rabbânî âlimlerinden, öncekilere ilâveten, sahih ilim, isabetli görüş, sünnete ittiba aşkı, ahlâk ve edeb güzelliği kazandı. Bu medresede birçok hadis ve fıkıh kitabı okudu ve 1313/1896’da buradan mezun oldu. Mezuniyetinden sonra bir müddet Delhi’de hocalık yaptı. Orada elMedresetu’l-Emîniyye ismiyle, kısa zamanda meşhur olan bir okul da açtı.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Gerekli gördüğü yerlerde râvîler hakkında kısa açıklamalarda bulunurdu.

Ümmet arasındaki ihtilaflı konulara itina gösterir, onlara tatmin edici izahlar getirirdi.

Ders esnasında bahsi geçen bir kitabın ilmî tenkidini yapardı.

Daha çok müşkil yerleri halletmeye çalışırdı.

Yukarıdaki maddelerden hangileri Keşmîrî’nin hadis okuturken takip ettiği genel usullerdendir?

I ve III

II ve III

III ve IV

I, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Keşmîrî’nin hadis okuturken takip ettiği genel usullerin dördü yukarıda verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Osmanlı medreselerinde en çok okunan hadis kitaplarından olan Sâgânî’nin Meşâriku’l-envâr’ı üzerine Mebâriku’l-ezhâr isimli şerhini yazan aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Hacer el-Askalânî

İzzeddin Abdüllatif

Molla Gürânî

Seydî Çelebi

Molla Lütfi

Açıklama:

İlk Osmanlı dârulhadîsinin I. Murad devrinde İznik’te Çandarlı Hayreddin Paşa (ö. 789/1387) tarafından yaptırıldığı kabul edilir. Bu asrın en önde gelen ismi İbn Melek diye tanınan İzzeddin Abdüllatif’tir (ö. 797/1394). Tire’de müderrislik yapan İbn Melek Osmanlı medreselerinde en
çok okunan hadis kitaplarından olan Sâgânî’nin Meşâriku’l-envâr’ı üzerine Mebâriku’l-ezhâr isimli şerhini yazmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 89

I. Hadis geleneğinin diğer bölgelere oranla Anadolu’ya daha geç gelmesi II. Osmanlı eğitim sistemindeki fıkıh ve kelâm ağırlıklı olması III. Hanefîliğin mezhep olarak yaygınca kabul edilmesinin farklı eserlerin yazımını azaltması IV. Osmanlıda âlimler üzerindeki idârî motivasyon, diğer bölgelerden çok daha az olması Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı hadis müderrislerinin hadis sahasında çok miktarda ve çok çeşitli eserler vermemelerinin sebepleri arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Osmanlı hadis müderrisleri incelendiği zaman, hadis sahasında çok miktarda ve çok çeşitli eserler vermedikleri görülür. Bu durumun Osmanlı eğitim sistemindeki fıkıh-kelâm merkezlilikten ve medrese mezunlarının ağırlıklı olarak idareciliğe hazırlanmasından kaynaklandığı söylenebilir. Bunun diğer sebepleri de şöyle sıralanabilir: 1. Hadis geleneği diğer bölgelere oranla Anadolu’ya daha geç gelmiştir. Nitekim ilk dârulhadîslerde hocalık yapanlar rivayet ilimlerinde uzmanlaşmış kişiler olmaktan ziyade aklî ilimlerde yetişmiş ama bu arada Buhârî ve benzeri eserleri de okumuş kimselerdi. 2. Osmanlıda âlimler üzerindeki idârî motivasyon, diğer bölgelerden çok daha güçlüdür. Dolayısıyla hadisle meşgul olanlar bu alanda yeterliliklerini ispatlamaya yetecek tarzda çalışmalarla yetinmişlerdir. Genellikle söz konusu çalışmalar ders olarak okuttukları kitaba düştükleri şerh, hâşiye ve ta‘lîk türü eserler olmuştur. Hind, Yemen, Mısır gibi bölgelerdeki âlimler ise eserlerini yazarken idârî motivasyonun yerine sosyal motivasyonla hareket etmişlerdir. 3. Tek başına bir sebep olmasa da Osmanlıda egemen mezhep olarak Hanefîliğin kabul edilmesi ekoller arasındaki rekabetin oluşmasını ve tabiatıyla farklı eserlerin yazımını azaltmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

I. Fatih Sultan Mehmed’in hem hocası hem de Şeyhülislamıdır.
II. İstanbul’da kendi adına bir dârulhadîs yaptırmıştır.
III. Ta‘lîka ale’l-Câm‘i’ssahîh adlı bir hadis kitabı telif etmiştir
IV. Meşhur hadis âlimi İbn Hacer’den ders almıştır.
Molla Gürânî hakkında yukarıda verilen ifadelerdeni ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Fatih Sultan Mehmed’in hem hocası hem de Şeyhülislâmı olan Molla Gürânî’nin (ö. 893/1487) el-Kevseru’l-cârî ilâ riyâzi’l-Buhârî adlı Buhârî şerhi bu dönemin eserlerindendir. Molla Gürânî Kahire’de bulunduğu yıllarda İbn Hacer’in, Zerkeşî’nin ve meşhur bazı hadisçilerin öğrencisi olmuş, onlardan birçok kitap okumuştur. Molla Gürânî, İstanbul’da kendi adına bir dârulhadîs yaptırmıştır.Ta‘lîka ale’l-Câm‘i’ssahîh adlı bir hadis kitabı telif eden Molla Lütfi'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 91

I. Mısır’ın Osmanlı yönetimine katılması, Anadolu hadisçiliğinin gelişmesinde dönüm noktası olmuştur
II. Osmanlı egemen olduğu hemen her yere bir hadis okulu (dârulhadîs) açmıştır
III. İslâm kültür tarihinde Osmanlı dönemi bir üretim/eser verme dönemi olarak kabul edilebilir
Osmanlı Devleti'nde hadis ilminin gelişimi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hadisin kurumsal yükselişi hiç şüphesiz Osmanlıların elinde çok önemli bir ivme kazanmıştır. Kısaca Osmanlı egemen olduğu hemen her yere bir hadis okulu (dârulhadîs) açmıştır. Bununla birlikte Yavuz Sultan Selim döneminde Mısır’ın Osmanlı yönetimine katılması sadece siyasî bir açılım değil, aynı zamanda bilimsel ve kültürel bir kazanım da olmuştur. Sultan Selim İstanbul’a döndüğünde beraberinde pek çok âlim ve sanatkâr da getirmişti. Mısır’ın Osmanlı yönetimine katılması, Anadolu hadisçiliğinin gelişmesinde dönüm noktası olmuştur. İslâm kültür tarihinde Osmanlı dönemi bir olgunluk ve özümseme dönemi olarak kabul edilebilir. Her alanda olduğu gibi hadis sahasında da bu dönem bir üretim/eser verme değil, hazım ve özümseme dönemidir. Yaklaşık sekiz asırlık birikim Osmanlının elinde siyaset, eğitim, sanat-edebiyat, toplumsal teşkilatlanma ve nitelikli insan yetiştirme için derinlemesine özümsenmeye çalışılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Resûlullah’ın hilye ve şemâilininde anlatıldığı Râmûzü’l-ehâdîs isimli hadis kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed Zâhid el-Kevserî

Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî

Ahmed el-Ervâdî

Yusuf Efendizâde

İbn Kemâl

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 93

I. Ebû Hanîfe hakkında olumsuz düşünce ve nakillerin eleştirilerini içeren Te’nîbü’l-Hatîb'in yazarıdır.
II. Dinde reform iddiasında bulunan ittihatçıları deteklemiştir.
III. Ömrünün önemli bir bölümünü Mısır’da geçirmiştir.
IV. Ehl-i sünnet dışı hareketlere ve batı taklidi görüşlere karşı mücadele vermiştir.
Osmanlı âlimleri arasında İslâm dünyasında en çok tanınan Muhammed Zâhid el-Kevserî hakkında yukarıd verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Muhammed Zâhid el-Kevserî'nin önemli eserlerinden bir tanesi de Hatîb el-Bağdâdî’nin Târîhu Bağdât isimli hacimli eserinde Ebû Hanîfe’nin biyografisine dair bölümde yazdığı olumsuz düşünce ve nakilleri eleştirmek maksadıyla kaleme aldığı Te’nîbü’l-Hatîb’tir. Bununla birlikte ömrünün önemli bir bölümünü Mısır’da geçiren Kevseri Hanefi mezhebinin güçlü bir savunucusu, büyük bir hadisçi idi. “Mezhebsizlik” cereyanlarına, Ehl-i sünnet dışı hareketlere, ilimsiz, dayanaksız ve batı taklidi görüşlere karşı da mücadele vermiştir. Bu arada dinde reform iddiasında bulunan ittihatçılarla mücadele etmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 94

Türkiye’de hadis alanındaki ilk akademik çalışma ve yazarı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Buhârî’nin Kaynakları Hakkında Araştırmalar-Fuat Sezgin

Hadis Edebiyatı-İsmail Lütfi Çakan

Bazı Hadis Meseleleri Üzerinde Tetkikler-Tayyib Okiç

Hadis Usûlü-Hayrettin Karaman

Hadis Ricali-Ali Özek

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 95

Hz. Peygamber’in mektuplarını ilk toplayan kişi olarak bilinen Hindli alim aşağıdakilerden hangisidir?

Ebû Musa Necîh es-Sindî

Ebu Cafer ed-Deybülî

Radıyyuddîn Hasan b. Muhammed es-Sağânî

Vecîhuddin el-Mâlikî

Şeyh Ali el-Muttakî

Açıklama:

Hind’le böylece başlayan münasebetler meyanında dört asır boyunca oralara da rihleler yapılmış, oralarda da hadis öğrenilip öğretilmişti. Bu
dönemde Hind bölgesinde yetişen muhaddislerden biri de Ebu Cafer ed-Deybülî’dir. Deybül bugün Pakistan sınırlarında bulunan Karaçi yakınlarında bir yerleşim merkezidir. Hicri 322’de Mekke’de vefat eden Deybülî, Hz. Peygamber’in mektuplarını ilk toplayan kişi olarak bilinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 96

I. Oryantalistler İslâm dünyasını daha yakından tanıyarak bu bölgelerde yürütülecek faaliyetlere malzeme sağlamak amacı ile araştırmalar yapmışlardır II. Modern oryantalizmin başlangıcı Fransız İnkılabı’ndan (1789) sonra olmuştur III. Oryantalistler sahâbîler tarafından pek az hadisin rivayet edildiğini ileri sürerler IV. Oryantalistler hadislerin bir kısmının Tevrat’tan, İncil’den ve eski hurafelerden derlendiğini iddia ederler Oryantalistler ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Oryantalist araştırmalar salt akademik kaygılardan öte, özellikle sömürge döneminde, İslâm dünyasını daha yakından tanıyarak bu bölgelerde yürütülecek faaliyetlere malzeme sağlama amacına da matuftu. Farklı görüşleri benimseyenler olmakla birlikte oryantalistlerin önemli bir kısmı, Hz. Peygamber’in hadisleri yazmayı yasaklaması sebebiyle sahâbîler tarafından pek az hadisin rivayet edildiğini ve hadis külliyatını dolduran rivayetlerin çoğunun Hz. Muhammed’le ilgisinin bulunmadığını ileri sürerler. Onlara göre hadisler, ortaya çıkan yeni meselelere çözüm getirmek için II (VII) ve III. (IX). yüzyıllarda İslâm hukukçuları tarafından uydurulmuştur. Ayrıca hadislerin farklı görüşlere mensup kimseler tarafından ortaya atılması yüzünden birbiriyle çeliştiğini, esasen bir kısmının Tevrat’tan, İncil’den ve eski hurafelerden derlendiğini iddia ederler.Bununla birlikte modern oryantalizmin başlangıcı Fransız İnkılabı’ndan (1789) sonra olmuştur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 97

Aşağıdakilerden hangisi oryantalistlerin yaptıkları çalışmalarda ulaştıkları sonuçların genellikle menfi olmasının nedenlerinden birisi değildir?

Arapça metinleri anlamakta hatalara düşmeleri

Batılı sosyal bilimcilerin kullandıkları yöntemleri islâmî kaynaklara uygulamaları

İslami kaynakları incelerken Kitâb-ı Mukaddes tetkik yöntemini kullanmaları

İslâmî kaynakları inclereken tarih tenkidi metodunu (historical criticism) kullanmaları

İslâm dininin kaynaklarına şüphe duymadan yaklaşmaları

Açıklama:

Oryantalistlerin yaptıkları çalışmalarda ulaştıkları sonuçların genellikle menfi olmasının nedenlerinden birisi Arapça metinleri anlamakta düştükleri hatalardır. Diğer taraftan kullandıkları yöntem de ciddi problemler meydana getirmiştir. Zira müsteşriklerin hemen tamamı, oryantalist olmayan Batılı sosyal bilimcilerin kullandıkları yöntemleri aynen alarak İslâmî kaynaklara uygulamışlardır. Aynı şekilde kendi dinî kaynaklarını incelemek için geliştirdikleri Kitâb-ı Mukaddes tetkik yöntemi (Biblical criticism) ile tarih tenkidi metodunu da (historical criticism) İslâmî kaynakları incelerken kullanmaları başka bir problemdir. Burada Kur’ân’ı ve vahyin kontrolünden geçmiş hadis ve sünneti sıradan beşerin yazdığı bir metin gibi değerlendirmişler, dinî metinlerin metafizik boyutunu göz ardı etmişlerdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

İslam’ın ilk zamanlarında belli bir gizlilik içerisinde yürütülen Müslümanları eğitme faaliyetinde önemli bir buluşma noktası olan yer aşağıdakilerden hangisidir?

Dârulhadîs

Dârulkurra

Mescid-i Nebevî

Dâru’l-erkam

Hz. Peygamber’in evi

Açıklama:

İslâm’da eğitim-öğretim faaliyetlerinin Hz. Peygamber’in tebliğ ve beyan görevi çerçevesinde nübüvvetle birlikte başladığı yukarıda ifade edilmişti. Mekke’de gözden uzak bir yerde bulunan Dâru’l-erkam (Erkam’ın evi), İslâmın ilk zamanlarında belli bir gizlilik içerisinde yürütülen Müslümanları eğitme faaliyetinde önemli bir buluşma noktası idi. Hz. Peygamber, müslüman olmuş az sayıdaki sahâbîleriyle burada buluşur, inen âyetleri onlara tebliğ edip gerekli bilgileri verir, onlar da bu bilgileri aralarında müzakere ederlerdi. İlerleyen yıllarda Hz. Peygamber’in evi, İslâm eğitim öğretiminin merkezi haline gelmişti.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Tedvin edilmiş hadisler tasnif edilerek kitaplaştırılmaya başlamıştır. Artık bundan sonra kitaplarda zapturapt altına alınan hadislerin lâfızları üzerinde herhangi bir tasarruf yapma durumu söz konusu olmamıştır. Açıklamada hangi dönemden bahsedilmektedir?

Tâbiûn dönemi

Hz. Peygamber dönemi

Hz. Ebu Bekir dönemi

Hz. Osman dönemi

Muaviye dönemi

Açıklama:

Hadislerin lâfzan veya manen rivâyeti sorunu ve tartışması, ilk nesiller için söz konusudur. Tâbiûn’dan sonra mana ile rivâyet olgusu teorik olarak tartışılsa da pratikte önemini yitirmiştir. Çünkü Tâbiûn döneminin sonları olan hicrî ikinci asrın ikinci yarısından itibaren daha önce tedvin edilmiş hadisler tasnif edilerek kitaplaştırılmaya başlamıştır. Artık bundan sonra kitaplarda zabturabt altına alınan hadislerin lâfızları üzerinde herhangi bir tasarruf yapma durumu söz konusu olmamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Tâbiûn hadis öğrenimi bakımından sahâbenin öğrencileri, hadis öğretimi bakımından etbâu’t-tâbiûnun hocaları konumundadır. Aşağıdakilerden hangisi bu dönemin âlimlerinden biridir?

Vecîhuddin el-Mâlikî

İbn Şihâb ez-Zührî

Ebu Cafer ed- Deybülî

Seyyid Refîuddin es-Safevî eş-Şîrâzî

Açıklama:

Sahâbe döneminde büyük ölçüde şifâhî, kısmen de yazılı olarak korunan hadisler, İbn Şihâb ez-Zührî gibi muhaddisler öncülüğünde dağınık vaziyetten kurtularak toplanıp tedvin edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Hicrî 150’li yıllardan itibaren genişleyen İslâm coğrafyasının başta Irak ve Hicaz olmak üzere farklı bölgelerinde değişik fıkhî ekoller ortaya çıkmış ve her ekol kendi fıkhî yaklaşımı doğrultusunda hadisleri yorumladığı fıkhu’lhadîs türünde eserler ortaya koymuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu tür eserlerden biridir?

Kavâid fî ‘ulûmi’l-hadîs

Garâibü’l-ehâdîs

Silsiletü’l-ehâdîsi’s-sahîha

el-Muvatta

Ulûmu’l-hadîs

Açıklama:

Hicrî 150’li yıllardan itibaren daha önce tedvin edilen hadisler konularına göre tasnîf edilmeye başlamıştır. Ma’mer b. Râşid’in el-Câmi’ adlı eseri bunun ilk örneği sayılır. Böylece şifâhî rivâyet geleneği yavaş yavaş yazılı rivâyet alışkanlığına dönüşmüş ve ezber ikinci plana düşmüştür. Dönemin sonlarına doğru konu ve râvî esasına göre yazılmış kapsamlı hadis kitapları telif edilmiştir. Diğer taraftan genişleyen İslâm coğrafyasının başta Irak ve Hicaz olmak üzere farklı bölgelerinde değişik fıkhî ekoller ortaya çıkmış ve her ekol kendi fıkhî yaklaşımı doğrultusunda hadisleri yorumladığı fıkhu’lhadîs türünde eserler ortaya koymuştur. İmam Mâlik’in el-Muvatta’ı, İmam Muhammed’in el-Âsâr’ı ve İmam Şâfiî’nin el-Ümm’ü bu türün ilk örnekleri sayılabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi İslâm ilim tarihinde Fukahâ-i seb’a diye adlandırılan Medîneli yedi fıkıhçıdan biri değildir?

Saîd b. El-Müseyyeb

Ebu Cafer ed- Deybülî

Hârice b. Zeyd

Ubeydullah b. Abdullah

El-Müseyyeb

Açıklama:

Tâbiûn neslinden olup Medîne’de yetişen büyük âlimler vardır. İslâm ilim tarihinde Fukahâ-i seb’a diye adlandırılan Medîneli yedi fıkıhçı bunların başında gelir. Bu yedi kişilik grup Saîd b. El-Müseyyeb, Kâsım b. Muhammed, Hârice b. Zeyd, Urve b. Ez-Zübeyr, Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe, Ebû Bekir b. Abdurrahman ve Süleyman b. Yesâr’dan oluşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Hilâfet merkezinin Kûfe’ye nakledilmesiyle bölgenin ikinci ana merkezi haline gelen Basra, aynı zamanda önemli bir ilim şehri olarak ün yapmıştır. Binden fazla hadis rivâyet etmiş yedi sahâbî arasında üçüncü sırada yer alan ve Basra’ya yerleşerek hadis öğrenimi ve öğretimi açısından buranın ayrıcalık kazanmasını sağlayan sahâbî aşağıdakilerden hangisidir?

Saîd b. El-Vakkâs

Abdullah b. Mes’ûd

Ammâr b. Yâsir

Semüre b. Cündeb

Enes b. Mâlik

Açıklama:

Hilâfet merkezinin Kûfe’ye nakledilmesiyle bölgenin ikinci ana merkezi haline gelen Basra, aynı zamanda önemli bir ilim şehri olarak ün yapmıştır. Müksirûn (binden fazla hadis rivâyet etmiş yedi sahâbî) arasında üçüncü sırada yer alan Enes b. Mâlik buraya yerleşmiş ve yüz üç yıllık bereketli ömrünün büyük bir kısmını burada geçirip vefat etmiştir. Bu durum, hadis öğrenimi ve öğretimi açısından Basra’ya bir ayrıcalık kazandırır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Hadis öğretimini sistemli hale getirmek için özel hadis öğretim merkezleri kurulmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu hadis öğretim merkezlerinin ilki olarak kabul edilir?

Nizâmiye Medreseleri

Dâru’l-hadîsi’n-Nûriyye

Dârussünne

Dâru’l-hadîsi’l-Kâmiliyye

Eşrefiyye Dârulhadîsi

Açıklama:

Sahâbe ve tâbiûn nesli, fetihler sonucunda alabildiğine genişleyen İslâm coğrafyasının muhtelif bölge ve beldelerine dağılınca, onların hadis birikimlerinden yararlanmak isteyen ilim yolcularının yoğun ilgisiyle karşılaştılar. Bu dönemde hadis öğrenim ve öğretimi, bu işe ayrılmış mekânlarda değil, genellikle mescidlerde ve gerektiğinde açık alanlarda ders halkaları veya hadis meclisleri oluşturularak yapılıyordu. İlerleyen asırlarda, hadise yaraşır şekilde öğretimini sistemli hale getirmek üzere özel hadis öğretim merkezleri kurulmaya başlamıştır. Ebû Bekir b. Ahmed es-Sıbğî (ö. 342/954) tarafından Nîşâbur’da kurulan Dârussünne (sünnet evi) bu merkezlerin ilki sayılır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Selçuklu döneminde kurulan Dârulhadîslerden biridir?

Lütfullah Çelebi Dârulhadîsi

Mehmed Ağa Dârulhadîsi

Atâullah Efendi Dârulhadîsi

Çankırı Dârulhadîsi

Molla Gürânî Dârulhadîsi

Açıklama:

Selçuklular’ın en dikkat çekici icraatlarından biri, hâkimiyetleri altındaki topraklardaki imar faaliyetleri çerçevesinde medreseler inşa etmeleridir. Anadolu’nun tarihî bölgelerindeki medrese kalıntıları bunun delilidir. Diğer taraftan İslâm coğrafyasında dârulhadîslerin yoğun olarak kurulduğu VII/XIII. asır, Selçuklu hükümdarları I. Alâddin Keykubad ile II. Gıyâseddîn Keyhüsrev dönemine rastlar. Bu asırda Anadolu’da kurulan ilk dârulhadîs, günümüzde Taşmescid diye bilinen Çankırı Dârulhadîsi’dir. Bundan otuz yıl sonra Anadolu’da ikinci dârulhadis Sivas’ta inşa edilmiştir. Sâhibiye (Gökmedrese) veya Çifte Minareli Medrese Dârulhadîsi olarak tınınır. Ardından Selçuklu veziri Sâhib Atâ’nin Konya’da yaptırdığı dârulhadîs ise İnce Minâre Dârulhadîsi olarak anılır. Bundan kırk yıl kadar sonra İlhanlılar döneminde Erzurum’da yapılan dârulhadîs, Ahmediye Medresesi olarak meşhurdur ve 714/1314 tarihli kitabesi günümüze kadar gelmiştir. Selçuklular zamanında daha birçok dârulhadîsin inşa edildiği muhtemel olmakla birlikte, haklarında şimdilik yeterli bilgi mevcut değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi hadis öğrenme ve öğretme âdâbında öğrencinin uyması gereken kurallar arasında yer almaktadır?

Üstün ahlâka sahip olmak

Kendisinden Üstün Olanlara Öncelik Vermek

Hadise Saygı ve Hadis Meclisine Özen Göstermek

Eser Yazmak ve Bilimsel Faaliyette Bulunmak

İlmî ve Tedricî Bir Metod Takip Etmek

Açıklama:

Hadis öğrenme ve öğretme âdâbı, öğrenen (öğrenci) ve öğreten (hoca) açısından iki başlıkta ele alınabilir. Öğrencinin Uyması Gerekenler:
İhlâs ve İyi Niyet
Öğrendiğiyle Amel Etmek
Hadisi Ehlinden Almaya Çalışmak
Hocaya Saygı Göstermek
Arkadaşlarıyla Bilgi Paylaşmak
İlmî ve Tedricî Bir Metod Takip Etmek
Hadis Usûlüne Önem Vermek olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

İbnü’s Salâh’ın: “Hadis hocalığı yapacak kimsenin hadis birikimine ne zaman ihtiyaç duyulursa, yaşı ne olursa olsun, hadis rivâyetine başlayıp ilmi yayması uygun olur” sözü hadis öğrenme ve öğretme âdâbı içinde öğretenin hangi özelliğine işaret etmektedir?

Hocalık Ehliyetine Riâyet

Üstün ahlâka sahip olmak

İhlâs ve İyi Niyet

Bunama Halinde Hocalığı Bırakmak

Kendisinden Üstün Olanlara Öncelik Vermek

Açıklama:

Hoca, ilim ve yaş bakımından rivâyet ehliyetine sahip olmadıkça hadis okutmaya kalkışmamalıdır. İbnü’s Salâh bu konuda ortaya koyduğu prensibi şu şekilde aktarmaktadır: “Hadis hocalığı yapacak kimsenin hadis birikimine ne zaman ihtiyaç duyulursa, yaşı ne olursa olsun, hadis rivâyetine başlayıp ilmi yayması uygun olur.”

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdaki hadislerden hangisi Hz. Peygamberin ashabını ilim öğrenmeye ve öğretmeye teşvik etmesi ile ilgili değildir?

“Allah, kim için hayır dilerse, onu dinde fakîh (ince anlayış sahibi) yapar” (Buhârî, İlim, 14)

“Her kim ilim öğrenmek üzere yola koyulursa, Allah ona cennete giden yolu kolaylaştırır” (Buhârî, İlim, 10)

“Şu üç zümre kıyamet gününde şefaat eder: Peygamberler, âlimler ve şehitler” (İbn Mâce, Zühd, 38)

“Şu iki kimseden başkasına gıpta edilmez: Allah’ın mal verip hak yolda harcamayı nasip ettiği kimse ve hikmet verip onunla hükmetmeye ve onu öğretmeye muvaffak kıldığı kimse” (Buhârî, İlim, 15)

“Birbirinize buğuz etmeyin, birbirinize haset etmeyin, birbirinize arka çevirmeyin; Ey Allah’ın kulları, kardeş olun. Bir Müslümana, üç günden fazla din kardeşi ile dargın durması helâl olmaz” (Buhârî, Edeb, 57, 58.)

Açıklama:

Allah Teâlâ “Allah’a karşı ancak âlim kulları gerçek anlamda saygı duyar” (35Fâtır, 28) ve “De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” (39Zümer, 9) meâlindeki âyetlerden anlaşılacağı üzere ilmin önemini vurgulamış; Hz. Peygamber de, ashabını ilim öğrenmeye ve öğretmeye teşvik etmiştir. Bu konudaki şu hadislere göz atalım: “Allah, kim içn hayır dilerse, onu dinde fakîh (ince anlayış sahibi) yapar”
(Buhârî, İlim, 14) “Her kim ilim öğrenmek üzere yola koyulursa, Allah ona cennete giden
yolu kolaylaştırır” (Buhârî, İlim, 10) “Şu üç zümre kıyamet gününde şefaat eder: Peygamberler, âlimler ve şehitler” (İbn Mâce, Zühd, 38) “Şu iki kimseden başkasına gıpta edilmez: Allah’ın mal verip hak yolda
harcamayı nasip ettiği kimse ve hikmet verip onunla hükmetmeye ve onu öğretmeye muvaffak kıldığı kimse” (Buhârî, İlim, 15)

Doğru Cevap: E

Soru 12

Sahabenin Hz. Peygamber’e ve sünnete bağlılığının göstergesi olan “Ayakta su içmişsem, Resûlüllah’ın da ayakta su içtiğini gördüğüm içindir. Oturarak su içmişsem yine Resûlüllah’ın otururken su içtiğini gördüğüm içindir.” söz aşağıdaki hangi sahabeye aittir?

Hz. Osman

Hz. Ömer

Hz. Ali

Hz. Ebû Bekir

Hz. Hamza

Açıklama:

Hz. Ali de, ayakta su içmesine pek anlam veremeyenlere şöyle demişti. “Ayakta su içmişsem, Resûlüllah’ın da ayakta su içtiğini gördüğüm içindir. Oturarak su içmişsem yine Resûlüllah’ın otururken su içtiğini gördüğüm içindir.”

Doğru Cevap: C

Soru 13

Tâbiûn ve Etbâu’t-tâbiûn Dönemi ne zaman başlamıştır?

Hz. Peygamberin doğumuyla

Hz. Peygamberin vefatıyla

Hz. Peygamberin Medine’ye hicretiyle

Hz. Peygambere ilk vahyin gelmesiyle

Hz. Peygamberin Hz. Hatice ile evlenmesiyle

Açıklama:

Bu dönem, Hz. Peygamber’in vefatıyla başlayıp hicrî 220 yılı civarına kadar devam eden oldukça uzun bir süreyi kapsar. Sahâbe ile tâbiûnda olduğu gibi tâbiûn da etbâu’t-tâbiîn ile iç içe yaşayan iki farklı kuşaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi hadisin coğrafi merkezleri arasında değildir?

Medine

Mekke

Mısır

Kudüs

Mağrib ve Endülüs

Açıklama:

Kısa sürede birer ilim merkezi haline dönüşen Medine, Mekke, Şam, Kufe, Basra, Bağdad, Cezire, Yemen, Mısır, Mağrib ve Endülüs, Horasan ve Maveraünnehir İlim Merkezleri veya Hadisin Coğrafî Merkezleri olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi hadise yaraşır şekilde öğretimini sistemli hale getirmek üzere kurulan ilk özel hadis öğretim merkezlerindendir?

Darussünne

Nizâmiye Medreseleri

Dârulhadîs

Dâru’l-hadîsi’l-Kâmiliyye

Eş refiyye Dârulhadîsi

Açıklama:

Ebû Bekir b. Ahmed es-Sıbğî (ö. 342/954) tarafından Nîşâbur’da kurulan Dârussünne (sünnet evi) bu merkezlerin ilki sayılır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Dârulhadîs (Hadis evi) denilen hadis öğretimine tahsis edilen hadis ihtisas okulları ne zaman kurulmuştur?

Hicrî VI. asrın ikinci yarısında

Hicrî V. asrın ilk yarısında

Hicrî VI. asrın ilk yarısında

Hicrî VII. asrın ikinci yarısında

Hicrî V. asrın ikinci yarısında

Açıklama:

Hicrî VI. asrın ikinci yarısında hadis öğretimi konusunda yeni bir gelişme meydana geldi ve sadece hadis öğretimine tahsis edilen hadis ihtisas okulları kurulmaya başlandı. Dârulhadîs (Hadis evi) denilen bu merkezlerin ilki, Selçuklu Atabeylerinden Nûreddin Mahmud Zengî (ö. 569/1173) tarafından Dımaşk’ta (bugünkü Şam’da) kurulan Dâru’l-hadîsi’n-Nûriyye’dir. Kurucusunun adını taşıyan bu kurum, aynı zamanda ilk idarecisi olan ünlü hadisçi ve tarihçi İbn Asâkir adına yaptırılmıştır. Buna göre doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerin hangisi Selçuklu döneminde kurulan Darülhadis merkezidir?

Taşmescid (Çankırı Darülhadisi

Atâullah Efendi Dârulhadîsi

Şemsi Paşa Dârulhadîsi

Dâru’l-hilâfe merdesesi

Enderûn Mektebi

Açıklama:

İslâm co ğrafyasında dârulhadîslerin yo ğun olarak kurulduğu VII/XIII. asır, Selçuklu hükümdarları I. Alâddin Keykubad ile II. Gıyâseddîn Keyhüsrev dönemine rastlar. Bu asırda Anadolu’da kurulan ilk dârulhadîs, günümüzde Taşmescid diye bilinen Çankırı Dârulhadîsi’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi hadis öğrenme ve öğretme adabında öğrencinin uyması gereken kurallardan birisi değildir?

İhlâs ve İyi Niyet

Öğrendiğiyle Amel Etmek

İlmî ve Tedricî Bir Metod Takip Etmek

Eser Yazmak ve Bilimsel Faaliyette Bulunmak

Hadis Usulüne Önem Vermek

Açıklama:

Hadis öğrenme ve öğretme âdâbı, öğrenen (öğrenci) ve öğreten (hoca)açısı ndan iki başlı kta ele alınabilir: Öğrencinin Uyması Gerekenler.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi hadis öğrenme ve öğretme adabında öğrencinin ve hocanın uyması gereken ortak kurallardandır?

Hocalık Ehliyetine Riâyet

Bunama Halinde Hocalığı Bırakmak

Eser Yazmak ve Bilimsel Faaliyette Bulunmak

Hocaya Saygı Göstermek

İhlâs ve İyi Niyet

Açıklama:

Hadis öğrenme ve öğretme âdâbı, öğrenen (öğrenci) ve öğreten (hoca)açısı ndan iki başlıkta ele alınabilir: Öğrencinin Uyması Gerekenler.

Doğru Cevap: E

Soru 20

İhlâs ve İyi Niyet
Öğrendiğiyle Amel Etmek
Hadisi Ehlinden Almaya Çalışmak
Hocaya Saygı Göstermek
Arkadaşlarıyla Bilgi Paylaşmak
İlmî ve Tedricî Bir Metod Takip Etmek
Hadis Usulüne Önem Vermek
Aşağıdakilerden hangisi edep kelimesinin anlamlarından birisi değildir?

Hayâ

Nezaket

Zerafet

Yol

Utanç

Açıklama:

Her ilimde olduğu gibi hadis ilminde de uyulması gereken bir takım kurallar vardır. Bu kuralların olmazsa olmazlarına rivâyet teknikleri, olmazsa onmazlarına rivâyet âdâbı denir. Güzel ahlâk, hayâ, nezâket, zerâfet, yol, yordam gibi anlamlara gelen edep kelimesinin çoğulu olan âdâb, hadis öğrenim ve öğretiminde ahlâk ve terbiye kurallarına göre uyulması gereken yerleşik esaslar, günümüz tabiriyle bilimsel etik kuralları demektir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

el-Câmi” kimin eseridir?

Ma’mer b. Râşid

İmam Mâlik

İmam Muhammed

Hatîb el-Bağdâdî

İbnü’s-Salâh

Açıklama:

“el-Câmi” Ma’mer b. Râşid’in eseridir. “el-Muvatta” İmam Mâlik’in, “el-Âsâr” İmam Muhammed’in, “er-Rihle fî talebi’l-hadîs”Hatîb el-Bağdâdî’nin ve “Ulûmu’l-hadîs” İbnü’s-Salâh’ın eseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Hangisi Mekkeli râvîler arasındadır?

Yezîd b. Muâviye

Ebû İdrîs el-Havlânî

Berâ b. ‘Âzib

Osman b. Talha

Utbe b. Gazvân

Açıklama:

Osman b. Talha Mekkeli râvîler arasındadır. Yezîd b. Muâviye ve Ebû İdrîs el-Havlânî Şam’da yetişen âlimlerdir. Berâ b. ‘Âzib Kûfe’li sahâbîlerdendir. Utbe b. Gazvân ise Basra’lı sahâbîlerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Nizâmiye adlı medreseler kompleksinin ilki ve en gelişmişi nerde açılmıştır?

Bağdât

Cezîre

Yemen

Mısır

Basra

Açıklama:

Nizâmiye adlı medreseler kompleksinin ilki ve en gelişmişi Bağdât’ta açılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Ebû Mûsa el-Eş’arî’nin Hz. Peygamber tarafından vali olarak gönderildiği yer neresidir?

Cezîre

Mısır

Bağdât

Mağrib

Yemen

Açıklama:

Ebû Mûsa el-Eş’arî’nin Hz. Peygamber tarafından vali olarak gönderildiği yer Yemen’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Dârimî, İbn Huzeyme, İbn Hibbân ve Hâkim hangi bölgede yetişmiştir?

Horasan ve Mâverâünnehir bölgesi

Mağrib ve Endülüs bölgesi

Bağdâd bölgesi

Cezîre bölgesi

Kûfe bölgesi

Açıklama:

Dârimî, İbn Huzeyme, İbn Hibbân ve Hâkim Horasan ve Mâverâünnehir bölgesinde yetişmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Hangisi Selçuklular döneminde inşa edilmiştir?

Dârulhadîs Medresesi

Molla Gürânî Dârulhadîsi Medresesi

Çankırı Dârulhadîsi

Mevlânâzâde Dârulhadîsi

Süleymaniye Dârulhadîsi

Açıklama:

Çankırı Dârulhadîsi, Selçuklular döneminde inşa edilmiştir. Dârulhadîs Medresesi, Molla Gürânî Dârulhadîsi Medresesi, Mevlânâzâde Dârulhadîsi ve Süleymaniye Dârulhadîsi Osmanlı döneminde kurulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 27

İlim yolculuklarının son temsilcisi kimdir?

Saîd b. el-Müseyyeb

Ebû Eyyûb el-Ensârî,

Cerîr b. Abdullah

İbn Mende

Mesrûk

Açıklama:

İbn Mende, ilim yolculuklarının son temsilcisidir. Saîd b. el-Müseyyeb, “Gerektiğinde tek bir hadis için bile günlerce yolculuk yapardım.” demiştir. Ebû Eyyûb el-Ensârî, “kim dünyada bir müminin ayıbın örterse, kıyamet günü Allah da onun ayıbını örter” anlamındaki bir cümlelik hadisi, sırf kendisindekiyle mukayese etmek üzere Mısır’a gidip dönmüştür. Cerîr b. Abdullah Şam’da oturan Abdullah b. Üneys’in yanındaki zulüm ile ilgili bir hadisi almak için bir aylık yolculuğa katlanmış, kısas ile ilgili tek hadisi öğrenmek için de satın aldığı bir deveyle Mısır’a kadar gitmiştir. Şa’bî, hocası Mesrûk’u, “İnsanlar arasında ilim uğruna islâm dünyasının dört bir tarafını dolaşan Mesrûk gibisini görmedim.” diyerek övmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Üsküdar’da bugün kütüphane olarak kullanılan Şemsi Paşa Dârulhadîsi kimin döneminde kurulmuştur?

II. Selim

Kanûnî

Fatih Sultan Mehmet

Murat

Alâddin Keykubad

Açıklama:

Üsküdar’da bugün kütüphane olarak kullanılan Şemsi Paşa Dârulhadîsi, II. Selim döneminde kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 29

“Hadis tahsili için yolculuk yapmayandan olgunluk bekleme” sözü hadis öğreniminde öğrenilmesi gereken hangi kurala gönderme yapmaktadır?

Öğrendiğiyle Amel Etmek

Hadisi Ehlinden Almaya Çalışmak

İlmî ve Tedricî Bir Metod Takip Etmek

Hadis Usûlüne Önem Vermek

İhlâs

Açıklama:

“Hadis tahsili için yolculuk yapmayandan olgunluk bekleme” sözü hadis öğreniminde hadisi ehlinden almaya çalışmanın gerekliliğine vurgu yapmaktadır. Öğrendiğiyle amel etmek, manalarını öğrenmedikçe başka âyetlere geçilmemesi demektir. İlmî ve tedricî bir metod takip etmek, hadis okumalarının belli bir program dâhilinde bir sıraya göre sabırla sürdürülmesidir. Hadis usûlüne önem vermek demek, öğrencinin önce kendi diliyle yazılmış, kolayca okunup anlaşılabilir bir-iki hadis usûlü kitabı okuması, daha sonra temel usûl kaynağı niteliğindeki Arapça klasik hadis usûlü eserlerini mütalâa etmesidir. İhlâs ise dadis öğrencisinin öncelikle Allah rızasını kazanmaya yönelik samimi bir niyetle ve karşılığını yalnızca Allah’tan bekleyerek ilim tahsiline baş-laması, bunun dışında para, makam ve şöhret gibi hiçbir dünyevî menfaati amaç edinmemesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Hz. Peygamber, Medîne’ye hicret ettikten sonra yaptığı ilk iş, bir mescid inşa etmek olmuştur. Bu mescid aşağıdakilerden hangisidir?

Mescid-i Nebevî

Mescid-i Rusâfe

Mescid-i Haram

Mescid-i Nebi

Mescid-i Kuran

Açıklama:

Hz. Peygamber, Medîne’ye hicret ettikten sonra yaptığı ilk iş, bir mescid inşa etmek olmuştur. Mescid-i Nebevî olarak bilinen bu mescid, sadece bir ibadet yeri değil, başta eğitim-öğretimolmak üzere, idarî, hukukî ve askerî işler olmak üzere İslâm ve müslümanlarla ilgili her türlü konunun konuşulup tartışıldığı ve karar bağlandığı çok amaçlı bir merkez olarak kullanılıyordu. Bu yapısıyla Mescid-i Nebevî, İslâm’ın ilk kurumsal binası olmak yanında ilk örgün eğitim kurumu niteliği taşır. Hz. Peygamber, ashâbı ile birlikte burada sık sık ilim ve sohbet meclisleri oluşturur; gerekli gördüğünde onları toplar ve çeşitli konularda bilgilendirirdi. Özellikle sabah namazından sonra halkalar halinde mescidde oturur, Kur’an okur, dinin farzlarını ve sünnetlerini öğrenmeye çalışırlardı.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Sadece ibadet yeridir

Hz. Peygamber tarafından öncelikle eğitim-öğretim amaçlı kurulmuştur.

İdarî, hukukî ve askerî işler olmak üzere İslâm ve Müslümanlarla ilgili her türlü konu çalışılırdı.

İlk örgün eğitim kurumu niteliği taşır.

Yukarıda Mescid-i Nebevî için verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I, II ve IV

I ve II

II ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Hz. Peygamber, Medîne’ye hicret ettikten sonra yaptığı ilk iş, bir mescid inşa etmek olmuştur. Mescid-i Nebevî olarak bilinen bu mescid, sadece bir ibadet yeri değil, başta eğitim-öğretim olmak üzere, idarî, hukukî ve askerî işler olmak üzere İslâm ve müslümanlarla ilgili her türlü konunun konuşulup tartışıldığı ve karar bağlandığı çok amaçlı bir merkez olarak kullanılıyordu. Bu yapısıyla Mescid-i Nebevî, İslâm’ın ilk kurumsal binası olmak yanında ilk örgün eğitim kurumu niteliği taşır. Hz. Peygamber, ashâbı ile birlikte burada sık sık ilim ve sohbet meclisleri oluşturur; gerekli gördüğünde onları toplar ve çeşitli konularda bilgilendirirdi. Özellikle sabah namazından sonra halkalar halinde mescidde oturur, Kur’an okur, dinin farzlarını ve sünnetlerini öğrenmeye çalışırlardı.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Hz. Peygamber’in vefatıyla başlayıp hicrî 220 yılı civarına kadar devam eden dönem hangisidir?

Mescid-i Nebevî dönemi

Tâbiûn ve Etbâu’t-tâbiûn dönemi

Sahâbede Hadis Öğrenim dönemi

Sahâbe dönemi

Hilâfet dönemi

Açıklama:

Tâbiûn ve Etbâu’t-tâbiûn dönemi, Hz. Peygamber’in vefatıyla başlayıp hicrî 220 yılı civarına kadar devam eden oldukça uzun bir süreyi kapsar. Sahâbe ile tâbiûnda olduğu gibi tâbiûn da etbâu’t-tâbiîn ile iç içe yaşayan iki farklı kuşaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Hadisin coğrafî merkezlerinden olup, İslam’ın ilk merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

Şam

Küfe

Basra

Medine

Mısır

Açıklama:

Eski adı Yesrib iken Hz. Peygamber’in hicretiyle birlikte yeniden imar ve inşa edilerek bir medeniyet merkezi haline dönüşen ve Medîne adını alan bu şehir, genel anlamda İslam’ın ilk merkezidir. Hicretten hemen sonra Hz. Peygamber’in burada inşa ettiği Mescid-i Nebevî (Peygamber Mescidi), bir ibadethane olmanın ötesinde İslâm’da ilk eğitim-öğretim müessesesi olarak tarihe geçmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Fetihten sonra ilim ve kültür faaliyetlerini öğretmek üzere Mekke’ ye gönderilen muallim kimdir?

İkrime b. Ebû Cehîl

El-Hakem b. el-‘Âs

Osman b. Talha

Amr b. Dînâr

Muaz b. Cebel

Açıklama:

Fetihten sonra ilim ve kültür faaliyetlerini organize etmek üzere vahyin beşiği olan Mekke’ye muallim olarak gönderilen Muaz b. Cebel, buradaki müslümanlara gerekli dini bilgileri öğretti. Daha sonra İbn Abbas, Hz. Ali’nin şehit edilmesinin akabinde Mekke’ye yerleşti ve ömrünün geri kalan kısmını burada öğrenci yetiştirerek geçirdi. Ayrıca Abdullah b. Sâib, Hâlid b. Esîd, İkrime b. Ebû Cehîl, el-Hakem b. el-‘Âs, Osman b. Talha gibi birçokları Mekkeli sahâbî râvîler arasında sayılır. Mücâhid b. Cebr, Atâ b. Ebû Rabâh, Amr b. Dînâr ve İbrahim b. Meysere gibi şahıslar da sahâbîlerin yetiştirdiği önde gelen Mekkeli tâbiîler arasında yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Hz. Peygamber zamanında fetih hazırlıkları yapılmış olan Şam hangi döneminde fethedilmiştir?

Mescid-i Nebevî dönemi

Tâbiûn ve Etbâu’t-tâbiûn dönemi

Hz. Ebû Bekir

Hz. Ömer

Hz. Osman’ın hilâfet dönemi

Açıklama:

Şam’a Dımaşk da denir. Hz. Peygamber zamanında fetih hazırlıkları yapılan Şam, Hz. Ebû Bekir döneminde fethedildikten sonra, fetih ordusundaki ashabın büyük bir kısmı buraya yerleşti. Daha sonra Hz. Ömer, buradaki müslümanları din konusunda aydınlatmak üzere Muâz b. Cebel, Ubâde b. Sâmit, Ebu’d-Derdâ ve Abdurrahman b. Ğanem gibi birçok ünlü sahâbîyi öğretmen veya başka bir görevli olarak Şam’a gönderdi. İslâm tarihinde önemli olaylara sahne olan Şâm bölgesi, Tâbiûn dönemi ve sonrasında da pek çok muhaddis, fakîh ve kurrânın yetiştiği bir ilim merkezi olarak kaldı.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Müksirûn (binden fazla hadis rivâyet etmiş yedi sahâbî) arasında üçüncü sırada yer alan Enes b. Mâlik nerede vefat etmiştir?

Şam

Küfe

Basra

Medine

Mısır

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 37

Nizâmiye adlı medreseler kompleksinin ilki ve en gelişmişi hangi şehirde kurulmuştur?

Mekke

Küfe

Basra

Medine

Bağdât

Açıklama:

Bağdât, Abbâsî halifesi Mansur tarafından kurulan bir şehirdir. Kuruluşu sahâbe neslinin tamamen sona erdiği bir döneme rastladığı için herhangi bir sahâbenin oraya gidip yerleştiği bilinmemektedir. Abbâsîler’in hilâfeti ele geçirmelerinden sonra kuruldu ve devletin idare merkezi buraya taşındı. Moğol istilasına kadar merkez özelliğini ve ihtişamını sürdüren Bağdât, tâbiûn döneminden itibaren islâmî ilimlerin okutulduğu önemli bir ilim merkezi oldu. İlerleyen asırlarda kurulan Nizâmiye adlı medreseler kompleksinin ilki ve en gelişmişi burada açıldı.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Zübeyr b. Avvâm, Ubâde b. es-Sâmit, Mesleme b. Muhalled ve Mikdâd b. Esved gibi seçkin sahâbîlerin bulunduğu, Hz. Ömer zamanında Amr b. el-‘Âs komutasında fethedilmiş bir ülke hangisidir?

Mekke

Küfe

Basra

Mısır

Bağdât

Açıklama:

Mısır, Hz. Ömer zamanında Amr b. el-‘Âs komutasında fethedilmiş bir ülkedir. Mısır’ı fetheden ordu içinde Zübeyr b. Avvâm, Ubâde b. es-Sâmit, Mesleme b. Muhalled ve Mikdâd b. Esved gibi seçkin sahâbîler vardı. Mısır’a gidip yerleşen diğer sahâbîler arasında Ukbe b. Âmir, Muâviye b. Hudeyc, Hârice b. Huzâfe, Abdullah b. Sa’d, Muâz b. Enes ve Ziyâd b. Hâris sayılablir. Bizzat Hz. Peygamber’den hadis yazan ilk sahâbîlerden olan Abdullah b. Amr da babası Amr ile birlikte Mısır’a gelen fakat fetihten sonra geri dönmeyenler arasındaydı. Hadislerin Mısır’da yayılmasına öncülük eden bu sahâbî, tâbiûn neslinden birçok talebeye burada hadis okutmuştur. Mısır mektebinin sembolik şahsiyeti haline gelen Abdullah b. Amr, aynı zamanda Şâfiî’nin hadis altyapısının dayandığı kimsedir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

İlhanlılar döneminde Erzurum’da yapılan dârulhadîs, aşağıdakilerden hangisidir?

Çifte Minareli Medrese Dârulhadîsi

Ahmediye Medresesi

Sâhibiye (Gökmedrese)

Çankırı Dârulhadîsi

Taşmescid

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 40

‘Allah’a karşı ancak âlim kulları gerçek anlamda saygı duyar’(35Fâtır, 28) ile ‘De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?’(39Zümer, 9) ayetlerinde hangi konunun önemi üzerinde durulmaktadır?

Paylaşmanın önemi

İlmin önemi

İbadetin önemi

Zikrin önemi

Birlikte yaşama bilincinin önemi

Açıklama:

Allah Teâlâ, soruda geçen Fâtır suresinin 28.ayetinde ve Zümer suresinin 9.ayetinde ‘bilmenin, ilmin’ önemine vurgu yaparak öğrenmeye ve öğretmeye teşvik etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Hz. Muhammed nübüvvetle birlikte tebliğ ve beyan görevine başladığında Mekke’de gözden uzak bir yerde, gizlilik içerisinde yürütülen Müslümanları eğitme faaliyetinin gerçekleştirildiği yerin adı nedir?

Dâru’l-erkam

Dâru’l -fünun

Dâru’l -ekrem

Dâru’l -âlim

Dâru’l -ilim

Açıklama:

Hz. Peygamber’in Müslüman olmuş az sayıdaki sahabileriyle buluştuğu, inen ayetleri onlara tebliğ edip gerekli bilgileri verdiği, onların da bu bilgileri aralarında müzakere ettiği ve ilerleyen yıllarda Hz. Peygamber’in evi, İslam eğitim öğretiminin merkezi haline gelmiş yerin adı ‘Dâru’l-erkam’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi sahâbenin hadis öğrenme metotlarından biridir?

Öğrendiklerini kum üzerine yazmak

Seyahat edip herkesi dinleyerek öğrenmek

Kendi aralarında müzakere ve tekrar etmek

Sabah akşam kitap okumak

İlk ve orta öğretim kurumlarına kaydolmak

Açıklama:

Sahâbenin hadis öğrenme metotlarından birisi, öğrendiklerini kendi aralarında müzakere yani tekrar etmek, iyice anlayıp hafızalarına yerleştirmekti. Nitekim Enes b. Malik, Hz. Peygamber’in huzurunda öğrendiklerini hadisleri onun yanından ayrıldıktan sonra kendi aralarında iyice belleyinceye kadar müzakere ettiklerini söylemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Sahabe, kişisel ve toplumsal düzeyde sorunlarını halledebilmek için kime başvurmaktaydı?

Hz. Osman

Hz. Ebubekir

Hz. Ali

Hz. Ömer

Hz. Muhammed

Açıklama:

Hz. Peygamber, hayatta olduğu sürece kişisel veya toplumsal düzeyde ortaya çıkan her türlü sorunun çözümünde bizzat başvurulan yegâne otorite konumundaydı. O, inen ayetleri söz ve uygulamalarıyla açıklıyor, karşılaştığı soru ve sorunları mevcut ayetler veya yeni gelecek vahiy çerçevesinde çözüme kavuşturuyor, toplumu vahiy doğrultusunda yönetip yönlendiriyordu. Sahabe, kişisel ve toplumsal düzeyde sorunlarını halledebilmek için Hz. Muhammed’e başvurmaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Hz. Peygamber’in vefatından sonra rivayet işini baştan sıkı tutup kurallara dayalı sağlam ve köklü bir rivayet geleneği oluşturma hedefi güden sahâbîler, konuyla ilgili aşağıdakilerden hangisini yapmışlardır?

Yalan söyleyenleri dışlamışlardır.

Ülkede yabancılara yer vermemişlerdir.

Sahabe, farklı ülkelere gidip öğretileri yaymaya çalışmıştır.

Hadis rivayetinde bulunanlardan bazen yemin etmesini veya şahit getirmesini istemişlerdir.

Sonra gelen nesillerden akıllı olanları seçip sadece onlara öğretmişlerdir.

Açıklama:

Hz. Ali, Resûlüllah’tan bizzat duymadığı hadisleri kendisine nakleden râvîye yemin ettirdiği olurdu. Hz. Ebû Bekir, ninenin torunundan alacağı miras miktarı konusundaki hadisinden dolayı, râvîsi Muğîre b. Şu’be’den şahit istemişti. Bu örnekler göstermektedir ki rivayet işini sıkı tutmak için, birbirlerine güvenmelerine ve dürüstlüklerinden şüphelenmemelerine rağmen, bazen yemin ve şahit istenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi sahâbîlerin, zaman zaman rivâyet konusunda birbirlerine tenkitler yöneltmelerinin sebeplerinden değildir?

Unutma

Yanılma

İyi ezberleyememe

Tam ezberleyememe

Yalan söyleme

Açıklama:

Sahâbîler, zaman zaman rivâyet konusunda birbirlerine tenkitler yöneltmişlerdir. Ancak bu tenkitler, unutma, yanılma, iyi veya tam ezberleyememe gibi zabt kusurlarından kaynaklanmaktaydı. Yalan söyleme bunlardan biri değildir. Sahabe dürüstlük konusunda birbirlerine güvenir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisinde eğitim sırası (öğreten sıralamasına göre) doğru verilmiştir?

Sahâbe - Tâbiûn - Etbâu’t-tâbiûn

Sahâbe - Etbâu’t-tâbiûn - Tâbiûn

Etbâu’t-tâbiûn - Sahâbe - Tâbiûn

Tâbiûn - Sahâbe - Etbâu’t-tâbiûn

Etbâu’t-tâbiûn - Tâbiûn - Etbâu’t-tâbiûn

Açıklama:

Tâbiûn hadis öğrenimi bakımından sahâbenin öğrencileri, hadis öğretimi bakımından etbâu’t-tâbiûnun hocaları konumundadır. Dolayısıyla sıralama şu şekilde olmalıdır: ‘Sahâbe - Tâbiûn - Etbâu’t-tâbiûn’.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Hz. Peygamber’in vefatından sonra halifeler tarafından, fethedilen ülkelere gönderilen sahabilerin gittikleri yerlere nebevi bilgi mirasını aktararak ‘İlim Merkezleri’ veya ‘Hadisin Coğrafi Merkezleri’ adını alan yerlerin başını çekenlerden eski adı ‘Yesrib’ olan ve sonrasında ‘medeniyet merkezi’ veya ‘İslam’ın ilk merkezi’ olarak kabul edilen yer neresidir?

Mekke

Şam

Medîne

Yemen

Bağdat

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi hadis öğrenme ve öğretme adabı açısından öğrencilerin uyması gereken kurallardan biri değildir?

Öğrendiğiyle amel etmek

Hocaya saygı göstermek

Hadisi ehlinden almaya çalışmak

Öğrendiklerini kimseyle paylaşmamak

Hadis usulüne önem vermek

Açıklama:

Hadis öğrenme ve öğretme adabı açısından öğrencilerin uyması gereken kurallar yedi maddede şu şekilde sıralanabilir: (1) İhlas ve iyi niyet, (2)öğrendiğiyle amel etmek, (3) hadisi ehlinden almaya çalışmak, (4) hocaya saygı göstermek, (5) arkadaşlarıyla bilgi paylaşmak, (6)ilmi ve tedrici bir metot takip etmek, (7) hadis usulüne önem vermek. Buna göre öğrenen kişi öğrendiklerini arkadaşlarıyla paylaşmalıdır. Öğrendiklerini kimseyle paylaşmama kuralı yoktur.

Doğru Cevap: D

Soru 49

İslâm kültüründeki ilim anlayışının en önemli özelliklerinden biri, yaşa ve liyakate saygıdır. Bu nedenle, yaş veya ilim yönünden kendinden üstün bir âlimin yanında hocalık yapmamak, gerekirse öğretim önceliğini üstün olana vermek ilim âdâbındandır. Bu durum hocanın uyması gereken hangi kural altında değerlendirilebilir?

Kendisinden üstün olanlara öncelik vermek

Hadise saygı ve hadis meclisine özen göstermek

Bunama halinde hocalığı bırakmak

Üstün ahlaka sahip olmak

Eser yazmak ve bilimsel faaliyette bulunmak

Açıklama:

Yaş veya ilim yönünden kendinden üstün bir âlimin yanında hocalık yapmamak, gerekirse öğretim önceliğini üstün olana vermek ilim âdâbındandır ve kendisinden üstün olana öncelik vermeyi gerektirir. Muhaddisler bunun güzel örneklerini vermişlerdir. Örneğin birer tâbiî olan İbrahim en-Nehaî ile Şa’bî bir araya geldiklerinde, İbrahim (ilimle ilgili) hiç konuşmazdı.

Doğru Cevap: A

Soru 50

İslam'ın iki temel kaynağı hangi şıkta verilmiştir?

Kur’an ve sünnet

Kur’an ve Ahlak

Kur’an ve risaliye

Kur’an ve cemaet

Kur’an ve tarikat

Açıklama:

Bilindiği gibi İslâm’ın iki temel kaynağı olan Kur’an ve sünnet, aynı zamanda İslâm eğitim-öğretim geleneğinde daima ilk sırada yer alan temel eğitim-öğretim alanlarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Hz. Peygamber’e peygamberlik görevi verilmesiyle (risâlet) birlikte oluşmaya başlayan .............., dinin ana kaynağı olan Kur’an’ın açılımı ve nebevî tefsiri olarak genel bir bilgi hazinesi konumunda daima ön planda tutulmasıdır. Yukarıda noktalı bulunan yerde anlatılmak istenen nedir?

Vaazın

İmamın

Sünnetin

Kur'an'ın

Kitabın

Açıklama:

Hz. Peygamber’e peygamberlik görevi veril-mesiyle (risâlet) birlikte oluşmaya başlayan sünnetin, dinin ana kaynağı olan Kur’an’ın açılımı ve nebevî tefsiri olarak genel bir bilgi hazinesi konumunda daima ön planda tutulmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 52

İslamda ilk muallim olarak kabul edilen islam büyüğü kimdir?

Hz. Muhammed (s.a.v)

İmam-ı Azam Ebu Hanife

İmam-i Safii

İmam-i Hanbeli

İmam,i Maliki

Açıklama:

Hz Peygamber, ashabına eğitim-öğretim konu-sunda da rehber olmuş, Mekke ve Medîne döneminde ortaya koyduğu eğitim-öğretim faaliyetleriyle bunu göstermiştir. Bu nedenle Hz. Peygamber, İslâm’da ilk muallim, ashabı da ilk talebeler olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

İslâmın ilk zamanlarında belli bir gizlilik içerisinde yürüten Müslümanların eğitim faaliyetinde önemli bir buluşma noktası olan yer neresidir?

Kabeyi Mükerrem

Hira Mağarası

Mescidi Aksa

Dâru’l-erkam (Erkam’ın evi)

Yasak Kent (Lhasa)

Açıklama:

İslâm’da eğitim-öğretim faaliyetlerinin Hz. Peygamber’in tebliğ ve beyan görevi çerçevesinde nübüvvetle birlikte başladığı ifade edilmişti. Mekke’de gözden uzak bir yerde bulunan Dâru’l-erkam (Erkam’ın evi), İslâmın ilk zamanlarında belli bir gizlilik içerisinde yürütülen Müslümanları eğitme faaliyetinde önemli bir buluşma noktası idi.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Peygamber, Medîne’ye hicret ettikten sonra yaptığı ilk iş, bir mescid inşa etmek olmuştur.Bu mescid aşağıdaki-lerden hangisidir?

Mescid-i Haram

Mescid-i Nebevî

Mescid-i Aksa.

Dâru’l-erkam

İmam Camii

Açıklama:

Peygamber, Medîne’ye hicret ettikten sonra yaptığı ilk iş, bir mescid inşa etmek olmuştur. Mescid-i Nebevî olarak bilinen bu mescid, sadece bir ibadet yeri değil, başta eğitim-öğretim olmak üzere, idarî, hukukî ve askerî işler olmak üzere İslâm ve müslümanlarla ilgili her türlü konunun konuşulup tartışıldığı ve karar bağlandığı çok amaçlı bir merkez olarak kullanılıyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 55

İslâm’ın yerleşip kökleşmesinde Hz. Peygamber’e canları ve malları pahasına kayıtsız şartsız eşsiz bir bağ-lılık gösteren , ilim öğrenme ve öğretme konusunda da büyük bir duyarlılık sergileyen Peygamber efendimizin yakınında olanlar ne diye adlandırılır?

İslam Filozofu

Sahabe

İmam

Öğretmen

Uygulayıcılar

Açıklama:

İslâm’ın yerleşip kökleşmesinde Hz. Peygamber’e canları ve malları pahasına kayıtsız şartsız eşsiz bir bağlılık gösteren Sahâbe, ilim öğrenme ve öğretme konusunda da büyük bir duyarlılık sergilemiştir. Bu amaçla Hz. Peygamber’in yakınında bulunup sürekli onun söz ve davranışlarını takip etme imkânı aramışlar-dır.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Eski adı Yesrib iken Hz. Peygamber’in hicretiyle birlikte yeniden imar ve inşa edilerek bir medeniyet merkezi haline dönüşen şehir hangisidir?

Basra

Mekke

Medine

Kudüs

İstanbul

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 57

Fetihten sonra ilim ve kültür faaliyetlerini organize etmek üzere vahyin beşiği olan Mekke’ye muallim olarak gönderilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Muaz b. Cebel

Ebu-l Hasan

Ali bin Hüseyin

Ali er-Rıza

Muhammed Mehdi

Açıklama:

Fetihten sonra ilim ve kültür faaliyetlerini organize etmek üzere vahyin beşiği olan Mekke’ye muallim olarak gönderilen Muaz b. Cebel, buradaki müs-lümanlara gerekli dini bilgileri öğretti.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Hz. Peygamber zamanında fetih hazırlıkları yapılan Dımaşk da denilen Şam kimin zamanın da fetih edilmiştir?

Hz. Ebû Bekir

Hz.Ömer

Hz.Ali

Hz.Osman

Ali bin Talib

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 59

Hz. Ömer döneminde fethedilen yer olan ve birçok sahâbînin yerleşip vatan edindiği yerin Medîne yerine hilâfet merkezi yapılınca kısa sürede bir ilim ve kültür merkezi haline gelen şehir hangisidir?

Basra

Medine

Küfe

Bağdat

Cezire

Açıklama:

Hz. Ömer döneminde fethedilen Kûfe, birçok sahâbînin yerleşip vatan edindiği yer olmuştur. Hz. Ali’nin hilâfetinde Medîne yerine hilâfet merkezi yapılınca kısa sürede bir ilim ve kültür merkezi haline geldi.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Yüce Allah’ın, Hz. Peygamber’e yüklediği tebliğ ve beyan görevini hakkıyla yerine getirebilmesi için onu hangi eğitimden geçirmiştir?

Tebliğ eğitimi

Nübüvvet eğitimi

Beyan eğitimi

Muallimlik eğitimi

Peygamberlik eğitimi

Açıklama:

Yüce Allah’ın, Hz. Peygamber’e yüklediği tebliğ ve beyan görevini hakkıyla yerine getirebilmesi için onu nübüvvet eğitiminden geçirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

İslam’da ilk muallim kimdir?

Hz. Peygamber

Hz.Ebu bekir

Hz. Ali

Ahmed Naim

Şuabü’l-iman

Açıklama:

Nitekim Allah, onu “Kitabı ve hikmeti öğreten bir resûl”(2Bakara, 151; 62Cum’a, 2) diye takdim etmiş; o da “Ben ancak bir muallim olarak gönderildim” (İbn Mâce, Mukaddime, 17) buyurarak kendisini öğretici olarak nitelendirmiştir. Bu nedenle Hz. Peygamber, İslâm’da ilk muallim, ashabı da ilk talebeler olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber ‘in öğrenmeye ve öğretmeye teşvik hadislerinden değildir?

“Her kim ilim öğrenmek üzere yola koyulursa, Allah ona cennete giden yolu kolaylaştırır”

“Şu üç zümre kıyamet gününde şefaat eder: Peygamberler, âlimler ve şehitler”

“Şu iki kimseden başkasına gıpta edilmez: Allah’ın mal verip hak yolda harcaması nasip ettiği kimse ve hikmet verip onunla hükmetmeye ve onu öğretmeye muvaffak kıldığı kimse”

“Sabah namazınıza çok dikkat ederek geçirmemen gerekir. Çünkü sabah namazında çok büyük faziletler vardır.”

“Allah kim için hayır dilerse, onu dinde fakih yapar”

Açıklama:

D şıkkındaki hadiste sabah namazının öneminden bahsedilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

İslam’ın ilk zamanlarında Müslümanları eğitme faaliyetleri nerede yapılırdı?

Medrese

Daru’l-erkam

Cami

Hz. Peygamberin evi

Sokakta

Açıklama:

İslam’ın ilk zamanlarında belli bir gizlilik içerisinde yürütülen Müslümanları eğitme faaliyetinde önemli bir buluşma noktası idi.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber’in Hadis öğretim metotlarından değildir?

Somutlaştırıp muhataba algı ve öğrenme kolaylığı sağlamak

Açık, net, tane tane, anlaşılır konuşması

Hızlı anlatıp daha kısa sürede daha çok hadis

Muhatabına sorduğu sorularla öğreneni aktif hale getirmesi

Öğretmesi gerektiğinde sözünü tekrar etmesi

Açıklama:

Hz. Peygamber’in öğretiminde dikkat çekici bir nokta da muhataplarının bilgi ve anlayış seviyelerini dikkate almasıdır. Hızlı değil yavaş ve tane tane anlatmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 65

“Ayakta su içmişsem, Resulüllah’ın da ayakta su içtiğini gördüğüm içindir. Oturarak su içmişsem yine Resullüllah’ın otururken su içtiğini gördüğüm içindir.” Sözü hangi halifeye aittir?

Hz. Ebu Bekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

İbrahim bin Velid

Açıklama:

Hz. Ali de, ayakta su içmesine pek anlam veremeyenlere şöyle demişti. “Ayakta su içmişsem, Resûlüllah’ın da ayakta su içtiğini gördüğüm içindir.
Oturarak su içmişsem yine Resûlüllah’ın otururken su içtiğini gördüğüm içindir.”

Doğru Cevap: D

Soru 66

Şaz

Münker

Mensuh

Muztarib

Şarkiyatçılık

Açıklama:

Şarkiyatçılık genelde Batılıların, Doğu halklarını özelde ise İslam dünyasını çeşitli açılardan ve bilhassa dini kaynaklarını inceledikleri alanın ismidir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

İslam’ın ilk merkezi neresidir?

Mekke

Medine

Şam

Kufe

Basra

Açıklama:

Eski adı Yesrib iken Hz. Peygamber’in hicretiyle birlikte yeniden imar ve inşa edilerek bir medeniyet merkezi haline dönüşen ve Medine adını alan bu şehir, genel anlamda İslam’ın ilk merkezidir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Şam kimin tarafından fethedilmiştir?

Hz. Peygamber

Hz. Ebu Bekir

Hz. Ömer

Hz. Ali

Hz. Osman

Açıklama:

Hz. Peygamber zamanında fetih hazırlıkları yapılan Şam, Hz. Ebû Bekir döneminde fethedilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi hadis öğrenmede öğrencilerin uyması gerekenlerden değildir?

İhlâs ve İyi Niyet

Öğrendiğiyle Amel Etmek

Hadisi Ehlinden Almaya Çalışmak

Hocaya Saygı Göstermek

Hocalık Ehliyetine Riâyet

Açıklama:

Hocalık ehliyetine riayet hocanın uyması gerekenlerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıda yer alan coğrafi merkezlerin hangisi ya da hangileri hadisin coğrafi merkezleri arasında yer almaktadır?

Medine

Yemen

Kufe

Cezire

Mısır

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Hz. Peygamber’in vefatının üzerinden henüz yarım asır geçmeden Hicaz merkezli İslâm coğrafyası fetihlerle dört yöne alabildiğince genişliyor, Resûlüllah’a öğrenci olmuş sahâbîler halîfeler tarafından, fethedilen ülkelere değişik görevlerle gönderiliyordu. Vahyin canlı şâhitleri olan bu nesil mensupları, gittikleri yerlerde ilgi odağı oluyor, ilim meraklıları uzak, yakın demeden buralara gelip onlardan nebevî bilgi mirasını almaya çalışıyorlardı. Kısa sürede birer ilim merkezi haline dönüşen bu yerler, İlim Merkezleri veya Hadisin Coğrafî Merkezleri olarak adlandırılır. Bu yerler; Medine, Mekke, Şam, Küfe, Basra, Bağdat, Cezire, Yemen, Mısır, Mağrip ve Endülüs, Horosan ve Maveraünnehir’ dir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi İslamın ilk zamanlarında Müslümanları eğitme faaliyetlerinde önemli bir buluşma noktasıdır?

Daru’l-erkam

Haceru’l-esved

Tabiun

Tedvin

El-Muvatta

Açıklama:

Mekke’de gözden uzak bir yerde bulunan Dâru’l-erkam (Erkam’ın evi), İslâmın ilk zamanlarında belli bir gizlilik içerisinde yürütülen Müslümanları eğitme faaliyetinde önemli bir buluşma noktası idi.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Tâbiûn ve Etbâu’t-tâbiûn dönemi, hangi yıllara kadar devam etmiştir?

Hicri 120

Hicri 220

Hicri 300

Hicri 320

Hicri 400

Açıklama:

Bu dönem, Hz. Peygamber’in vefatıyla başlayıp hicrî 220 yılı civarına kadar devam eden oldukça uzun bir süreyi kapsar.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Sâhibiye (Gökmedrese) veya Çifte Minareli Medrese Dârulhadîsi olarak tanınan darülhadisler Anadolu’ da hangi merkezde yer almaktadır?

Erzurum

Konya

Edirne

Sivas

Kars

Açıklama:

Sâhibiye (Gökmedrese) veya Çifte Minareli Medrese Dârulhadîsi olarak tanınan darülhadisler Sivas’ ta kurulumuşlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Osmanlı Devletinde ilk darülhadis hangi devirde nerede kurulmuştur?

I. Murat, Erzurum

I. Murat, İznik

II. Murat, Edirne

II. Murat, Sivas

I. Murat, Edirne

Açıklama:

Osmanlı döneminde ilk dârulhadîs, I. Murat devrinde (1360-1389) Çandarlı Hayrettin Paşa tarafından İznik’ te yapılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi hadis öğrenim ve öğretiminde ahlâk ve terbiye kurallarına göre uyulması gereken yerleşik esaslar, günümüz tabiriyle bilimsel etik kuralları demektir?

İhlas

Amel

Adap

Saygı

Sevgi

Açıklama:

Güzel ahlâk, hayâ, nezâket, zerâfet, yol, yordam gibi anlamlara gelen edep kelimesinin çoğulu olan âdâb, hadis öğrenim ve öğretiminde ahlâk ve terbiye kurallarına göre uyulması gereken yerleşik esaslar, günümüz tabiriyle bilimsel etik kuralları demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

İlk devir Osmanlı darülhadislerinin en meşhuru hangisidir?

Molla Gürani Darülhadis Medresesi

Mevlanazade Darülhadisi Medresesi

Kadı Hasan Darülhadisi Medresesi

Süleymaniye Darülhadisi Medresesi

Edirne Darülhadisi Medresesi

Açıklama:

İlk devir Osmanlı dârulhadislerinin en meşhuru II. Murad’ın 828/1425’te Edirne’de yaptırılan ve Osmanlı medrese teşkilatı açısından bir dönüm noktası sayılan Dârulhadîs Medresesi’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Osmanlı’ da medrese ve darülhadislerin en yoğun açıldığı dönem hangisidir?

Kanuni

II. Selim

III. Murad

III. Mehmed

IV. Mehmed

Açıklama:

Kanûnî devrinde dârulhadisler artmıştır. Amasya’da Osman Çelebi, İstanbul Eyüp’te Defterdar Mehmed Çelebi, Beyazıt’ta Papasoğlu, Vilâyet Konağı civarında Sofu Mehmed Paşa, Demirkapı’da Mehmed Ağa, Vefa’da Hüsrev Kethüdâ dârulhadisleri ile Süleymaniye Külliyesi bünyesinde kurnulan Süleymaniye Dârulhadîsi bu devre aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Cumhuriyet döneminde ilk Yüksek İslam Enstitüleri ne zaman açılmıştır?

1940

1945

1959

1965

1970

Açıklama:

Cumhuriyet döneminde ilk Yüksek İslam Enstitüleri 1959’ta İstanbulda eğitim- öğretime başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Hz. Peygamber kendisini aşağıdakilerden hangisi olarak nitelendirmiştir?

Şifacı

Öğretici

Yol gösterici

Yardımcı

Öğrenci

Açıklama:

Hz Peygamber, “Ben ancak bir muallim olarak gönderildim” (İbn Mâce, Mukaddime, 17) buyurarak kendisini öğretici olarak nitelendirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

İslâmın ilk zamanlarında belli bir gizlilik içerisinde yürütülen Müslümanları eğitme faaliyeti daha çok nerede gerçekleşmiştir?

Hz. Peygamber’in evi

Hz. Ömer’in evi

Hz. Ali’nin evi

Erkam’ın evi

Abdullah’ın evi

Açıklama:

Mekke’de gözden uzak bir yerde bulunan Dâru’l-erkam (Erkam’ın evi), İslâmın ilk zamanlarında belli bir gizlilik içerisinde yürütülen Müslümanları eğitme faaliyetinde önemli bir buluşma noktası idi.

Doğru Cevap: D

Soru 81

İslâm’ın ilk kurumsal binası olmak yanında ilk örgün eğitim kurumu niteliği taşıyan ve Medine’ye hicretten sonra inşa edilmiş olan ilk mescit aşağıdakilerden hangisidir?

Mescid-i Nebevî

Dâru’l-erkam

Mescid-i Cuma

Kubâ Mescidi

Cüvâsâ Mescidi

Açıklama:

Hz. Peygamber, Medîne’ye hicret ettikten sonra yaptığı ilk iş, bir mescid inşa etmek olmuştur. Mescid-i Nebevî, İslâm’ın ilk kurumsal binası olmak yanında ilk örgün eğitim kurumu niteliği taşır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi hadis/sünnet mirasını asırlar ötesinden günümüze taşıyan asıl sır olarak anılmaktadır?

Sahâbe toplumunun değişik sosyal kesimlerden oluşması

Hz. Peygamber’in huzurundayken ve onu dinlerken sessiz, sâkin, dikkat ve ciddiyet içinde olmaları

Her türlü sorunun çözümünde bizzat başvurulan yegâne otoritenin Hz. Peygamber olması

Hz. Peygamber’in inen âyetleri söz ve uygulamalarıyla açıklaması

Sahabilerin, Hz. Peygamber’in vefatından sonra sünnetine uymayı Kur’an’a uymak olarak kabul etmesi

Açıklama:

Hadis/sünnet mirasını asırlar ötesinden günümüze taşıyan asıl sır, sahâbîlerin Hz. Peygamber’in huzurundayken ve onu dinlerken bir sahabînin ifadesiyle “başlarına kuş konmuşçasına” sessiz, sâkin, dikkat ve ciddiyet içinde olmalarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 83

İlk iş olarak Hz. Peygamber’in Şam’a göndermek üzere hazırladığı Üsâme komutasındaki orduyu Şam’a gönderen halife aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ebu Bekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

Hz. Muaviye

Açıklama:

Hz. Ebû Bekir, halife seçildiğinde ilk iş olarak Hz. Peygamber’in Şam’a göndermek üzere hazırladığı Üsâme komutasındaki orduyu, “Peygamber’in bağladığı bir sancağı çözmek bana yakışmaz” diyerek Şam’a göndermekte tereddüt etmemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Hicrî 150’li yıllardan itibaren daha önce tedvin edilen hadisler konularına göre tasnîf edilmeye başlamasıyla kaleme alınan ilk eser aşağıdakilerden hangisidir?

el-Ümm’ü

el-Âsâr

el-Câmi’

el-Ümm’ü

fıkhu’l Hadîs

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 85

Suffelerin inşasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Yoksul sahâbîlerin barınması için

Mescid olarak kullanılmak üzere

Sahâbîlerin eğitimini gerçekleştirmek için

Sahâbîler tarafından hadislerin yazıya geçirilmesi üzerine

Sahâbîlerin çocuklarına okuma-yazma öğretmek amacıyla

Açıklama:

Suffe, aslında yoksul sahâbîlerin barınması için mescidin inşası esnasında Hz. Peygamber tarafından yaptırılan bir barınaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi Fukahâ-i seb’a içinde yer alan fıkıhçılardan biri değildir?

Saîd b. El-Müseyyeb

Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe

Urve b. Ez-Zübeyr

İkrime b. Ebû Cehîl

Hârice b. Zeyd

Açıklama:

Tâbiûn neslinden olup Medîne’de yetişen büyük âlimler vardır. İslâm ilim tarihinde Fukahâ-i seb’a diye adlandırılan Medîneli yedi fıkıhçı bunların başında gelir. Bunlar; Saîd b. El-Müseyyeb, Kâsım b. Muhammed, Hârice b. Zeyd, Urve b. Ez-Zübeyr, Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe, Ebû Bekir b. Abdurrahman ve Süleyman b. Yesâr’dan oluşmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Hanefî mezhebinin şekillenmesinde aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?

Mekke

Medine

Şam

Basra

Kûfe

Açıklama:

Hz. Ali ve İbn Mes’ûd, Kûfe’nin bir ilim merkezi olarak tanınmasında büyük paya sahiptir. Bu iki sahâbînin ilmi, yaşlı tâbiîlerdan olan Alkame, İbrahim en-Nehaî ve Hammâd b. Ebû Süleyman’a onlardan da genç tâbiîlerden sayılan İmam A’zam Ebû Hanîfe’ye ulaşmıştır. Dolayısıyla bazılarınca “Türklerin mezhebi” diye nitelendirilen Hanefî mezhebinin şekillenmesinde bu iki sahâbî kanalıyla gelen rivayetler merkezî bir yeri işgal eder.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Dâru’s-sünne (Sünnet yurdu) olarak anılan yer aşağıdakilerden hangisidir?

Cezîre

Bağdâd

Medine

Kûfe

Basra

Açıklama:

Fetihlerle birlikte, Hicaz bölgesinden, özellikle Dâru’s-sünne (Sünnet yurdu) denilen Medîne’den ayrılıp; asker, idareci veya ilim adamı olarak İslâm coğrafyasının dört bir tarafına dağılan büyük bir sahâbe kitlesi, az veya çok, Hz. Peygamber’den işittikleri ve gördüklerine dair bildiklerini de tabiatıyla yanlarında götürmüşlerdi.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi aynı veya farklı ta’dîl lâfızlarının tekrarıyla râvînin tam güvenilirliğini gösteren ikinci derece lâfızlardandır?

Açıklama:

aynı veya farklı ta’dîl lâfızlarının tekrarıyla râvînin tam güvenilirliğini gösteren ikinci derece lâfızlardandır. Buna göre doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıda verilenlerden hangileri hadis kitabı okuma usullerindendir?
I.Okuyup geçme yöntemi
II.Açıklama ve araştırma yöntemi
III.Geniş açıklamalı yöntem

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Hiçbiri

Açıklama:

HADİS KİTABI OKUMA USULLERİ “Hadis Öğrenim ve Öğretim Metotları” başlığı altında yukarıda söz konusu edilen metotlar, rivâyet dönemi olarak da isimlendirilen yaklaşık beş asırda hadislerin genellikle bir hocadan alınıp talebeye rivâyet edilmesinde uygulanan yöntemlerdi. Hadis rivâyetinin sona ermesiyle “Nakil Dönemi” olarak da isimlendirilebilecek olan bir dönem başlamıştır. V. (XI.) ve VI. (XII.) asırlarda medrese ve dârülhadislerin kurulması sonrasında hadislerin rivâyeti değil hadis kitaplarının nakli ve okunması söz konusu olmuştur. Bu 3 8. Ünite - Hadis Öğrenim ve Öğretim Yöntemleri 185 dönemde hadis kitaplarının okunmasında farklı usuller takip edilmiştir. Bunlar, okuyup geçme (السرد طريق : tarîku’s-serd), açıklama ve araştırma (طريق والبحث احلل : tarîku’l-hal ve’l-bahs) ve geniş açıklama (االمعان طريق : tarîku’l-im’ân) olmak üzere üç farklı usuldür. Okuyup geçme yöntemi (السرد طريق), genellikle bir hadis kitabının sahanın uzmanı âlimler arasında okunması durumunda uygulanan bir usuldür. Bu yöntemde genellikle hadisler hızlı bir şekilde okunur. Bu yöntemde amaç sahanın uzmanı olan âlimlerin birbirlerinden istifade etmeleridir. Sadece ihtiyaç duyulan yerlerde açıklamalar yapılmakta ve anlaşılmayan hususlar üzerinde durulmaktadır. Sahanın uzmanı olmaları sebebiyle buna da fazla başvurulmamaktadır. Dolayısıyla bu yöntemde hâkim olan husus hadislerin okunup geçilmesidir. Bu sebeple de serd yöntemi olarak isimlendirilmiştir. Açıklama ve araştırma yöntemi (والبحث احلل طريق), bir hadis kitabının talebelere okutulması durumunda uygulanan bir usuldür. Bu yöntemde hoca talebelerin anlayamadıkları hususları açıklar, ihtiyaç duyduğu hususlarda ise araştırma yapar. Dolayısıyla bu yöntem genellikle ders esnasında uygulanan ve hocanın açıklama ve araştırmalarının hâkim olduğu bir usuldür. Geniş açıklamalı yöntem (االمعان طريق) ise, genellikle bir hadis kitabının halka yönelik okutulması durumunda uygulanan bir usuldür. Amaç halkı bilgilendirmek olduğu için bu yöntemde hadisle ilgili birçok bilgi verilir. Bu yöntemde uzaktan yakından bir alaka kurup hoşa gidecek kıssalar, garip hikâyeler de anlatılabilmektedir. Bu sebeple yöntem daha çok kıssacıların başvurduğu bir usul olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Ravi Tabakalarından değildir?

Sahabe

Tabiun

Ruvat

Muhadramun

Etbau’t-Tabiın

Açıklama:

Ruvat kelimesi Ravi kelimesinin çoğuludur.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Sahabiliğin tesbit yollarından değildir?

Tevatür

Şöhret

Şahitlik

Mezhep

İkrar

Açıklama:

Sahabiliğin tesbit yollarında mezhep yer almamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi hadis öğrenmede öğrencilerin uyması gerekenlerden değildir?

İhlâs ve İyi Niyet

Öğrendiğiyle Amel Etmek

Hadisi Ehlinden Almaya Çalışmak

Hocaya Saygı Göstermek

Hocalık Ehliyetine Riâyet

Açıklama:

Hocalık ehliyetine riayet hocanın uyması gerekenlerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi müksirun diye bilinen sahabilerden değildir?

Hz. Hatice

Ebu Hureyre

Hz. Aişe

Cabir b. Abdullah

Ebu Said el-Hudri

Açıklama:

Hz. Hatice ilk Müslüman sahabilerden bilinmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi tabiin tabakasında öne çıkmış isimlerden değildir?

Saîd b. el-Müseyyeb

Kâsım b. Muhammed

Üveys el-Karanî

Urve b.Zübeyr

Hârice b. Zeyd

Açıklama:

Üveys el-Karanî Muhadramun sahabelerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Adaletin unsurları arasında yer almaz?

İslam

Özgürlük

Büluğ

Akıl

Takva

Açıklama:

Adaletin unsurları arasında Özgürlük yer almamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Zabtın unsurları arasında yer alır?

Teyakkuz

İlim

İrfan

Şöhret

Mevki

Açıklama:

Zabtın unsurları: Teyakkuz, Hıfz, Kitabı korumak, Mana ile Rivayette lafızların anlamını bilmek.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Zabtı Bozan Hallerden değildir?

Hadis öğrenim veya öğretimi esnasında uyuklamak

Rivayet hatalarına inanmayıp, uymamak

Sahîh bir nüsha ile karşılaştırılmamış kitaptan hadis rivâyet etmek

Telkine açık olmak

Şâz ve münker hadis rivâyet etmek

Açıklama:

Rivayet hatalarına uymamak olması gerekn doğru bir harekettir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Adalet Sıfatıyla ilgili kusurlardan değildir?

İttihâmu’r-râvî bi’l-kizb

Fısku’r-râvî

Bid’atü’r-râvî

Cehâlet

İlim

Açıklama:

İlim Adalet kusurlarının içinde yer almamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Cerh-Ta’dil kitapları arasında yer almaz?

Târîhu esmâi’s-sikât

Et-Tabakât

Kitabü’l-feraiz

Et-Târih

Tesmiyetü şüyûhi’n-Nesâî

Açıklama:

Kitabü’l-feraiz Cerh-Ta’dil kitapları arasında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Sözlükte sulamak, taşımak, nakletmek, iletmek gibi anlamlara gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Hadis

Râvî

Tehzîb

Tesbît

Sened

Açıklama:

Arapça’da revâ-yervî fiilinden ism-i fâil olan râvî kelimesi, sözlükte sulamak, taşımak, nakletmek, iletmek gibi anlamlara gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Sahâbîliği Tesbit Yollarından biri değildir?

Tevâtür

Şöhret

Şâhitlik

İkrâr

Nâkil

Açıklama:

Tevâtür, Şöhret, Şâhitlik ve İkrâr Sahâbîliği Tesbit Yollarındandır. Hadis ilmi’nde, belli usullere göre hadisi alıp (tahammül), bu usullere uygun rivâyet lâfızları kullanarak başkalarına nakleden (eda) kimseye denir. Çoğulu “ruvât”tır. Nâkil (çoğ. “nekale”) ve racül (çoğ. “ricâl”) kelimeleri de aynı anlamda kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Müksirûn Sahâbîler’inden değildir?

Câbir b. Abdullah

Ebû Saîd el-Hudrî

Ebu’t-Tufey Âmir b. Vâsile el-Leysî

Enes b. Mâlik

Ebû Hureyre

Açıklama:

Sahâbe genelinde en son vefat eden kişi 110/728 yılında Mekke’de vefat eden Ebu’t-Tufeyl Âmir b. Vâsile el-Leysî’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

I. Hz. Hatice
II. Hz. Ali
III. Hz. Âişe
Yukardakilerden hangisi veya hangileri İlk Müslüman Sahâbîlerdendir?

Yalnız I

I - II

I - III

Yalnız III

I - II - III

Açıklama:

Hür erkeklerden Hz. Ebû Bekr, hür hanımlardan Hz. Hatice, çocuk ve gençlerden Hz. Ali, âzadlı kölelerden Zeyd b. Hârise ve kölelerden Bilâl-i Habeşî ilk Müslüman sahâbîlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi adâletin unsurlarından değildir?

İslâm

Bülûğ

Akıl

Fısktan Uzak Durmak/Takva

Temizlik

Açıklama:

İslâm, Bülûğ, Akıl, Fısktan Uzak Durmak/Takva ve Mürüvvet Adâletin unsurlarındandır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerin hangisinde Zabtın unsurları bir arada verilmiştir?

Teyakkuz, Hıfz, Kitabı Korumak

Teyakkuz, Bülûğ, İslâm

İslâm, Hıfz, Kitabı Korumak

İslâm, Hıfz, Akıl

İslâm, Takva, Akıl,

Açıklama:

Teyakkuz, Hıfz, Kitabı Korumak ve Mana ile Rivâyette Lâfızların Anlamını Bilmek Zabtın unsurlarındandır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Râvîde görülen kusurlardan değildir?

Yalancılık

Yalancılıkla itham

Fâsıklık

Bid’atçılık

Dolandırıcılık

Açıklama:

Yalancılık, Yalancılıkla itham, Fâsıklık ve Bid’atçılık Râvîde görülen kusurlardandır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

I. Çok hata yapmak
II. Çok yanılmak
III. Kötü hâfıza
IV. Hadis Rivayeti Karşılığında Ücret Almak
Yukardakilerden hangisi yada hangileri Zabt sıfatıyla ilgili kusurlarındandır?

Yalnız I

I - IV

I - II - III

IV - II

I - II

Açıklama:

Çok hata yapmak, Çok yanılmak, Kötü hâfıza, Zabt sıfatıyla ilgili kusurlanndandır. Hadis Rivayeti Karşılığında Ücret Almak ise bu kusurlardan biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Kütüb-i sitte’de rivâyeti geçen bir râvînin sika olup olmadığını öğrenmek için aşağıdaki kaynaklardan hangisine bakmak daha doğrudur?

İbn Hibbân’ın es-Sikât’ına

İbn Hacer’in Tehzîbü’l-Tehzîb’ine

İbn Hacer’in el-İsâbe’sine

Zehebî’nin Tezkiretü’l-huffâz’ına

İbn Adî’nin el-Kâmil’ine

Açıklama:

Kütüb-i sitte’de rivâyeti geçen bir râvînin sika olup olmadığını öğrenmek için İbn Hacer’in Tehzîbü’l-Tehzîb’ine bakmak daha doğrudur.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Hadis ilmi’nde, belli usullere göre hadisi alıp (tahammül), bu usullere uygun rivâyet lâfızları kullanarak başkalarına nakleden (eda) kimseye denir. Aşağıdakilerden hangisi verilen ifadeyi tanımlamaktadır?

Ruvât

Sened

Metin

Râvî

Racül

Açıklama:

Arapça’da revâ-yervî fiilinden ism-i fâil olan râvî kelimesi, sözlükte sulamak, taşımak, nakletmek, iletmek gibi anlamlara gelir. Kavram olarak geniş anlamıyla rivâyet eden demektir. Hadis ilmi’nde, belli usullere göre hadisi alıp (tahammül), bu usullere uygun rivâyet lâfızları kullanarak başkalarına nakleden (eda) kimseye denir. Çoğulu “ruvât”tır. Nâkil (çoğ. “nekale”) ve racül (çoğ. “ricâl”) kelimeleri de aynı anlamda kullanılır.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi bir kimsenin sahâbî olup olmadığını tespit eden yollardan biri değildir?

Müksirûn

Tevâtür

Şöhret

Şâhitlik

İkrâr

Açıklama:

Bir kimsenin sahâbî olup olmadığı şu dört yoldan biriyle belirlenir:
Tevâtür: Aralarında ilk dört halîfenin de (hulefâ-i râşidîn) bulunduğu dünyada cennetle müjdelenmiş on sahâbî (aşere-i mübeşşere) başta olmak üzere, önde gelen birçok sahâbînin sahâbîliği tevâtür ile sabittir.
Şöhret: Dımâm b. Sa’lebe ve Ukkâşe b. Mihsan gibilerin sahâbilikleri, tevâtür derecesinde olmasa bile, sahâbî olduklarına dair yaygın/meşhur bilgiye dayanır.
Şâhitlik: Meşhûr bir sahâbî’nin başka birinin sahâbî olduğuna dair şahitlik etmesi demektir. Hamâme ed-Devsî’nin sahâbîliği Ebû Mûsa el- Eş’arî’nin şahitliği ile sabittir.
İkrâr: Âdil bir kimsenin, kendisinin sahâbî olduğunu söylemesidir. Ancak böyle bir ikrarın dikkate alınabilmesi için ikrarda bulunan kişinin en geç hicrî 110 tarihinde ölmüş olması gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi müksirûn diye bilinen yedi sahâbîden biri değildir?

Ebû Hureyre

Bakî b. Mahled

Abdullah b. Ömer:

Enes b. Mâlik

Câbir b. Abdullah

Açıklama:

Bir şeyi çok yapanlar anlamına gelen müksirûn kelimesi (tekili: müksir), binden fazla hadis rivâyet etmiş sahâbîler için kullanılan bir terimdir. Rivâyeti 1000’e ulaşmayan sahâbîlere de mukıllûn denir. Sahâbe içinde müksirûn diye bilinen yedi sahâbî, rivâyet sayılarına göre şöyle sıralanır:
Ebû Hureyre: 5374 hadis
Abdullah b. Ömer: 2630 hadis
Enes b. Mâlik: 2286 hadis
Hz. Âişe: 2210 hadis
Abdullah b. Abbâs: 1660 hadis
Câbir b. Abdullah: 1540 hadis
Ebû Saîd el-Hudrî: 1170 hadis

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi lk Müslüman sahâbîlerden biridir?

Câbir b. Abdullah

Enes b. Mâlik

Abdullah b. Ebî Evfâ

Zeyd b. Hârise

Ürs b. Amîra

Açıklama:

İslâm bilginleri, bakış açılarına göre bu konuda farklı sıralamalar yapmışlarsa da, en uygun ve kapsayıcı gözüken sıralama şöyledir: Hür erkeklerden Hz. Ebû Bekr, hür hanımlardan Hz. Hatice, çocuk ve gençlerden Hz. Ali, âzadlı kölelerden Zeyd b. Hârise ve kölelerden Bilâl-i Habeşî ilk Müslüman sahâbîlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Hadiste, Câhiliyye ve İslâm devirlerine yetişip Hz. Peygamber zamanında müslüman olduğu halde onu görememiş kimselere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Fukahâ-i seb’a

Muhadramûn

Etbâu’t-tâbiîn

Büyük tâbiîn

Ru’yet

Açıklama:

Tâbiîn tabakasından sayılan özel bir grup vardır ki, bunlara muhadramûn (tekili: muhadram) denir. Hadiste, Câhiliyye ve İslâm devirlerine yetişip Hz. Peygamber zamanında müslüman olduğu halde onu görememiş kimselere denir. Bunlar, Hz. Peygamber zamanında yaşamış olmaları bakımından sahâbeye, O’nu değil de sahâbeyi görmüş olmaları bakımından tâbiîne benzerler. Sayıları konusunda yirmiden yüzelli küsüre kadar muhtelif rakamlar verilen muhadramlar arasında Üveys el-Karanî, Ebû Osman en-Nehdî ve Alkame b. Kays sayılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi râvîlerin genelini tenkid eden münekkitlerden biridir?

Şu’be

İmam Mâlik

İbn Uyeyne

Şâfiî

Meselâ İbn Maîn

Açıklama:

Hadis ve sünneti sahîh haliyle koruyup nakletme sorumluluğunun gereği olarak bilimsel amaçlı bir tenkid yöntemi olan cerh-ta’dîl, hem Allah, hem de kul hakkını ilgilendirmesi sebebiyle çok dikkat gerektiren zor bir iştir. Bu nedenle muhaddisler, cerh-ta’dîlin geçerli olabilmesi için bazı şartlar belirlemişlerdir. Buna göre, öncelikle münekkidin kendisi cerhedilmiş olmamalı, doğru sözlü, ilim ve takva sahibi, iyi niyetli, tarafsız ve insaflı olmalı, cerh-ta’dîl sebepleri ile lâfızlarının anlamını iyi bilmelidir. Ayrıca, cerh-ta’dil âdâbına uyarak tenkidde ılımlı olmalı, râvînin kusurları yanında iyiliklerinden de bahsetmeli, gerektiğinde ve gereği kadar cerhetmelidir. Diğer taraftan münekkidler, tenkid ettikleri râvî sayısına ve tenkid tarzına göre sınıflandırılmışlardır. Meselâ İbn Maîn ve İbn Ebî Hâtim er-Râzî râvîlerin genelini, Şu’be ve İmam Mâlik râvîlerin çoğunu; İbn Uyeyne ve Şâfiî de bazı râvîleri tenkid süzgecinden geçiren münekkidlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Bir hadisin kabul edilebilmesi için râvîsinde adâlet ve zabt denilen iki temel özelliğinin bulunması gerekir. Aşağıdakilerden hangisi adaletin unsurlarından biri değildir?

İslâm

Bülûğ

Tezkiye

Takva

Mürüvvet

Açıklama:

Bir hadisin kabul edilebilmesi için râvîsinde adâlet ve zabt denilen iki temel özelliğinin bulunması gerekir. Sözlükte, doğruluk ve dürüstlük anlamına gelen adâlet kelimesi, hadis ilminde genel anlamıyla râvîde bulunması gereken rivâyet ehliyetini ifade eder. Bu ise, râvînin kişisel ve toplumsal hayatta dinî ve ahlâkî ölçülere uygun davranması, ayrıca saygınlığını koruması ile gerçekleşir. Böyle bir kimseye, rivâyeti makbul ve geçerli anlamında “adl” veya “âdil” (çoğulu: udûl) denir. Adâletin Unsurları:
İslâm
Bülûğ
Akıl
Fısktan Uzak Durmak/Takva
Mürüvvet olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Kendisi âdil olan bir kimsenin, âdil olup olmadığı bilinmeyen bir şahsı temize çıkarması adaleti tespit yollarından hangisini ifade etmektedir?

Şöhret

Zabt

Teyakkuz

Tezkiye

Hıfz

Açıklama:

Muhaddisler, bir râvînin adâletini genel olarak iki yöntemle belirlemeye çalışmışlardır. Bunlardan biri olan tezkiye Kendisi âdil olan bir kimsenin, âdil olup olmadığı bilinmeyen bir şahsı temize çıkarması anlamına gelmektedir. Ta’dîl kelimesi ile eş anlamlıdır. Tezkiyede bulunan kimseye müzekkî denir. Hadis ve fıkıh bilginleri, rivâyet ve şehâdet kavramlarına bakış açılarına göre bir râvînin ta’dîli için kaç kişinin gerekli olduğu sorusuna farklı cevaplar vermişlerdir. Çoğunluk, rivâyeti şahitlikten ayırarak şahitliğin aksine rivâyette bir muaddilin tezkiyesini yeterli görür. Rivâyeti şahitlik gibi kabul eden bazı âlimler, şahitlikte olduğu gibi rivâyette de en az iki muaddildin ta’dîlini şart koşarken, tadîlin haber niteliği taşıdığını söyleyen bazıları da, bir muadildin tezkiyesini yeterli bulurlar. Ayrıca, bir râvînin rivâyetinin Sahîhayn’da geçmesi o râvî için bir ta’dîl göstergesi sayılır. Çünkü bu iki eser, cerhedilmiş râvîlerin hadislerine yer vermeme prensibi üzerine telif edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Sika olarak bilinen bir râvînin rivâyetlerinde hata yönü ağır basacak derecede akıl veya hâfıza kaybına maruz kalması zabt sıfatıyla ilgili kusurlardan hangisini ifade etmektedir?

Muhâlefetü’s-sikât

Vehim

Fartu’l-ğafle

Kesretü’l-ğalat

Sûü’l-hıfz

Açıklama:

Sûü’l-hıfz: Sika olarak bilinen bir râvînin rivâyetlerinde hata yönü ağır basacak derecede akıl veya hâfıza kaybına maruz kalması demektir. Hadis münekkidleri râvîlerin çeşitli nedenlerle yakalandıkları akıl veya hâfıza kaybını yakından takip etmişler, bu durumda olanları tesbit ederek hadis rivâyet etmelerine engel olmaya çalışmışlar ve başkalarını bu râvîlere karşı uyarmışlardır. Râvîdeki akıl veya hâfıza kaybı sürekli ve ârızî diye iki kısma ayrılır. Kalıcı şekilde akıl ve zihin sağlığı bozuk bir râvînin rivâyetinin kabul edilemeyeceği âşikârdır. Hadis ilminde sû-i hıfz denildiğinde, genellikle ârizî yani sonradan ortaya çıkan hafıza kaybı kasdedilir. Aslında sika olan birçok râvî vardır ki, yaşlılık, hastalık veya bunama gibi doğal veya arızî sebeplerle hâfıza kaybına uğramış ve rivâyetlerini karıştırır hale gelmiştir. İhtilât denilen bu durum, rivâyetin kabulüne engeldir. Bu nedenle hadis münekkidleri râvîleri bu açıdan araştırıp ihtilâta uğrayanları, ihtilâta uğrama zamanlarını ve sebeplerini, ihtlâttan önce ve sonra onlardan hadis rivâyet edenleri ve bunların rivâyetlerini belirlemeye çalışmışlardır. İhtilât dönemi veya tarihi belli ise, ihtilattan önceki rivâyetlerini kabul etmiş, sonrakileri reddetmişlerdir. İhtilât zamanı belli olmayanlar ile ihtilâta maruz kalıp kalmadıkları şüpheli olanların rivâyetlerinde ise tevakkuf etmişler, çekimser kalmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

İnsanların en yalancısı

Hadiste yalan konuşur

Uydurmacılıkta son nokta

Yalanın elebaşlarından biri

Yalancılıkla itham edilmiştir

Yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri en ağır cerh lâfızları arasında yer almaktadır?

I, III ve IV

II, III ve IV

IV ve V

I, III ve V

I, IV ve V

Açıklama:

En ağır cerh lâfızları: insanların en yalancısı, uydurmacılıkta son nokta, yalanın elebaşlarından biri, yalan kaynağı, yalancılığı dillere destan olarak ifade edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdaki râvî tabakaları arasında en önemlisi hangisidir?

sahâbe

tâbiî

muhadramûn

Fukahâ-i seb’a

etbâ’

Açıklama:

Önem tabakasına göre bakıldığında Sahâbe ilk sırada yer almaktadır ve kelime anlamı Hz. Peygamber’i, ona iman etmiş olarak gören veya onunla karşılaşan ve müslüman olarak ölen kimse demektir. Hadis ilminde, mümin olarak bir veya daha fazla sahâbi ile karşılaşan ve müslüman olarak ölen kimseye tâbiî denir. Muhadramûn Câhiliyye ve İslâm devirlerine yetişip Hz. Peygamber zamanında müslüman olduğu halde onu görememiş kimselere denir. Etbâ’ tabakası mümin olarak tâbiînden bir veya birkaç kişiyle karşılaşan ve müslüman olarak ölen kimse demektir. Fukahâ-i seb’a ise tâbiî tabakasında ilim ve dindarlık yönüyle öne çıkmış Medîneli yedi kişidir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Hangi kişiler sahâbî sayılmazlar?

Hz. Peygamber’i, ona iman etmiş olarak görenler

Hz. Peygamber ile karşılaşan müslümanlar

Hz. Peygamber’i ona iman etmiş olarak gören köleler

Hz. Peygamber’in, damağına hurma gibi tatlı bir şey sürerek tebrik ve dua ettiği bebekler

Hz. Peygamber’i vefat ettikten sonra defnedilmeden önce görenler

Açıklama:

Hz. Peygamber’i vefat ettikten sonra defnedilmeden önce görenler sahâbî sayılmazlar. Hz. Peygamber’i, ona iman etmiş olarak görenler, Hz. Peygamber ile karşılaşan müslümanlar, Hz. Peygamber’i ona iman etmiş olarak gören köleler ve Hz. Peygamber’in, damağına hurma gibi tatlı bir şey sürerek tebrik ve dua ettiği bebekler sahâbî sayılırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Hangisi müksirûn diye bilinen yedi sahâbîdendir?

Hz. Âişe

Hz. Ali

Bilâl-i Habeşî

Hz. Hatice

Zeyd b. Hârise

Açıklama:

Hz. Âişe, 2210 hadis ile müksirûn diye bilinen yedi sahâbî arasında dördüncü sıradadır. Hz. Hatice, Hz. Ali, Bilâl-i Habeşî ve Zeyd b. Hârise ilk Müslüman sahâbîler arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Hangisi Fukahâ-i seb’a değildir?

Saîd b. el-Müseyyeb

Kâsım b. Muhammed

Urve b. Zübeyr

Hârice b. Zeyd

Ebû Osman en-Nehdî

Açıklama:

Saîd b. el-Müseyyeb, Kâsım b. Muhammed, Urve b. Zübeyr, Hârice b. Zeyd Fukahâ-i seb’a olarak kabul edilirler. Ebû Osman en-Nehdî ise muhadramûn olarak kabule dilir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Hangisi ılımlı/mu’tedil davranan münekkidlerdendir?

İbn Maîn

Ebû Hâtim er-Râzî

Tirmizî

Hâkim

İbn Adî,

Açıklama:

İbn Adî, ılımlı/mu’tedil davranan münekkidlerdendir. İbn Maîn Ebû Hâtim er-Râzî tenkidlerinde katı/- müteşeddid davranmışlardır. Tirmizî ve Hâkim ise gevşek/mütesâhil davranmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Hangi sahâbî çocukken hazır bulunduğu ilim meclislerinde öğrendiği hadisleri ergenlik çağından sonra rivâyet etmiştir?

Cübeyr b. Mut’im

Abdullah b. Zübeyr

İmam Mâlik

İbn Uyeyne

Şâfiî

Açıklama:

Abdullah b. Zübeyr, çocukken hazır bulunduğu ilim meclislerinde öğrendiği hadisleri ergenlik çağından sonra rivâyet etmiştir. Cübeyr b. Mut’im Müslüman olmadan önce öğrendiği hadisleri müslüman olduktan sonra nakletmiştir. İbn Abdilberr, ilimle uğraştığı bilinen herkesin, aksi sabit oluncaya kadar âdil sa-yılması gerektiği görüşündedir. İmam Mâlik râvîlerin çoğunu; İbn Uyeyne ve Şâfiî de bazı râvîleri tenkid süzgecinden geçiren münekkidlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Zabt imtihanının en meşhur örneği kimdir?

Ebû Ca’fer Muhammed b. Ali

İbn Cüreyc

Abdullah b. el-Mübârek

Hammâd b. Zeyd

Buhârî

Açıklama:

Buhârî, zabt imtihanının en meşhur örneğidir. Bağdad’a geldiğinde yörenin önde gelen muhaddisleri tarafından sened ve metinleri birbirine karıştırılmış yüz kadar hadis kendisine arz edildiğinde, herbir senedi ait olduğu metne yerleştirerek rivâyetleri düzeltmiş, böylece çevresinin takdirini kazanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Cerh-ta’dîl lâfızlarını derecelerine göre tasnif edip her derecenin hükmünü açıklayan ilk müellif kimdir?

Ahmed b. Hanbel

Rabî’ b. Huseym

Hafs b. Gıyas

İbn Ebî Hâtim er-Râzî

İbnü’l-Mübârek

Açıklama:

İbn Ebî Hâtim er-Râzî, Cerh-ta’dîl lâfızlarını derecelerine göre tasnif edip her derecenin hükmünü açıklayan ilk müelliftir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

ثَقةٌ ثَقة(sikadır, sikadır) şeklindeki Ta’dîl Lâfızları hangi derecedir?

1. derece

2. derece

3. derece

4. derece

5. derece

Açıklama:

Aynı veya farklı ta’dîl lâfızlarının tekrarıyla râvînin tam güvenilirliğini gösteren lâfızlar 2. derece, lâfız veya mana yönüyle mübalâğa ifade eden lâfızlar 1. derece, tekrar edilmeksizin güvenilirliği gösteren lâfızlar 3. derece, râvînin zabtında biraz eksiklik olduğunu gösteren lâfızlar 4. derece ve son olarak dördüncü derecenin altında yer alan lâfızlar beşinci derecedir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Osmanlı döneminde ilk dârulhadîs hangi padişah döneminde açılmıştır?

II. Bayezid

Yavuz Sultan Selim

I. Murad

Fatih Sultan Mehmet

II. Murat

Açıklama:

Osmanlı döneminde ilk dârulhadîs, I. Murat devrinde (1360-1389) Çandarlı
Hayrettin Paşa tarafından İznik’te

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hadis öğrenme ve öğretme âdâbında, öğrenenin uyması gerekenler arasında yer almaz?

İhlâs ve İyi Niyet

Öğrendiğiyle Amel Etmek

Hadisi Ehlinden Almaya Çalışmak

Hocaya Saygı Göstermek

Kendisinden Üstün Olanlara Öncelik Vermek

Açıklama:

A,B,C,D seçeneklerinde öğrenenin uyması gerekenler verilmiş olmasına ragmen E seçeneği Öğretene aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıda verilen özelliklerin hangileri hadis öğrenme adabına gore öğrenenin uyması gereken özelliklerdir?

Öğrendiğiyle Amel Etmek

İlmî ve Tedricî Bir Metod Takip Etmek

Hadis Usûlüne Önem Vermek

Eser Yazmak ve Bilimsel Faaliyette Bulunmak

I, II, IV

I, II, III

I, III, IV

II, III, IV

I, III, IV

Açıklama:

Öğrendiğiyle Amel Etmek,
İlmî ve Tedricî Bir Metod Takip Etmek,
Hadis Usûlüne Önem Vermek öğrenenin hadis adabı açısından uyması gerekenlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber dönemindeki ilk örgün eğitim-öğretim kurumu sayılır?

Kâbe

Mescid-i Nebevî

Dârul Erkâm

Mescid-i Haram

Kuba Mescidi

Açıklama:

Mescid-i Nebevî Hz. Peygamber dönemindeki ilk örgün eğitim-öğretim kurumudur.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Sahâbe dönemi hadis öğrenimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Rihleler başlamıştır.

Sahâbîler dağılmıştır.

Örgün öğretim yaygınlaşmıştır.

İlim merkezleri oluşturulmuştur.

Şifâhî öğrenim önemini kaybetmiştir.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 46

er-Rihle fî talebi’l-ilm adlı eserin yazarı kimdir?

İmam Şâfiî

Râmhürmüzî

İbn Abdilberr

Hatîb Bağdâdî

İbnü’s-Salâh

Açıklama:

er-Rihle fî talebi’l-ilm adlı eserin yazarı Hatîb Bağdâdî’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Osmanlı’da en yüksek statülü dârulhadis aşağıdakilerden hangisidir?

Molla Gürânî

Selimiye

Süleymaniye

Üsküdar Şemsi Paşa

Bursa Lütfullah Çelebi

Açıklama:

Süleymaniye Osmanlı’da en yüksek statülü dârulhadisdir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Bursa’da kurulan Lütfullah Çelebi Dârulhadîsi hangi padişah zamanında kurulmuştur?

II. Bayezid

Yavuz Sultan Selim

I. Murad

Fatih Sultan Mehmet

II. Murat

Açıklama:

Bursa’da kurulan Lütfullah Çelebi Dârulhadîsi Fatih Sultan Mehmet zamanında kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Süleymaniye Dârulhadîsi hangi Osmanlı padişahı zamanında kurulmuştur?

Kanuni Sultan Süleyman

II. Bâyezîd

I. Murad

Fatih Sultan Mehmet

II. Murat

Açıklama:

Süleymaniye Dârulhadîsi Kanuni Sultan Süleyman tarafından yaptırılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Zabt kusuru olarak bilinen bazı durumlar vardır. Verilenlerden hangisinin zabt kusuru olduğu söylenebilir?

Mürüvvet

Cehâlet

Bid’at

Vehim

Delilik

Açıklama:

Zabtı Bozan Kusurlar incelendiğinde verilen seçenekler arasından “vehim”’in zabt kusuru olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıda verilenler düşünüldüğünde hangisinin “Müksirûn Sahâbîler”’den olmadığı söylenebilir?

Enes b. Mâlik

Hz. Âişe

Ebû Hureyre

Abdullah b. Amr

Abdullah b. Ömer

Açıklama:

Müksirûn Sahâbîler konusu incelendiğinde Abdullah b. Amr’in müksirûn sahâbîlerden olmadığı söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Rivâyet kuralları çerçevesinde hadisi alıp nakleden kişiye aşağıda verilenlerden hangisi denmektedir?

Sahâbe

Tâbiîn

Etbâ-i tâbiîn

Metâin-i aşere

Râvî

Açıklama:

Râvî, rivâyet kuralları çerçevesinde hadisi alıp nakleden kimsedir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

İlk dönem hadis tarihinde bazı önemli râvî tabakasının olduğu bilinmektedir. Buna göre aşağıda verilenlerden hangisinin râvî tabakasında yer almadığı söylenebilir?

Tâbiîn

Âdil

Etbâ-i tâbiîn

Sahâbe

Metâin-i aşere

Açıklama:

Tabaka, yaş ve isnad bakımından veya sadece isnad birbirine yakın veya benzer râvîler grubu demektir. İlk dönem hadis tarihinde beş önemli râvî tabakası vardır. Bunların ilk üçü olan sahâbe, tâbiîn, etbâ-i tâbiîn tabakaları daha önemli, sahâbe tabakası ise en önemlisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Bir râvînin rivâyetinin kabul edilebilmesi için âdil ve zâbıt olması şarttır. Buna göre verilenlerden hangisi zâbıt olması ile ilişkidir?

Ergin

Fısktan uzak

Lâfızların manasını bilen

Mürüvvet sahibi

Âdil olması,

Açıklama:

Zâbıt olması, uyanık/dikkatli olmak, ezberden naklediyorsa hadisini ezberlemiş olmak, kitabından rivâyet ediyorsa, kitabını iyi korumuş olmak, mana ile rivâyet ediyorsa kullandığı lâfızların manasını bilmekle gerçekleşir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Râvîyi güvenilir, rivâyetini makbul olmaktan çıkaran Metâin-i aşere denilen on kusur vardır. Buna göre verilenlerden hangisinin Metâin-i aşere’de yer almaz?

Yalancılıkla itham

Fısk

Cehâlet

Sikaya muhâlefet

Ezbercililk

Açıklama:

Metâin-i aşere denilen on kusur vardır ki, bunlar râvîyi güvenilir, rivâyetini makbul olmaktan çıkarır. Yalancılık, yalancılıkla itham, fısk, cehâlet ve bid’at râvînin adâletini; çok hata etmek, aşırı dalgınlık, yanılma, sikaya muhâlefet ve kötü hâfıza zabtını ortadan kaldıran kusurlardır. Buna göre ezbercilik kusur sayılmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Seçeneklerin hangisi sahâbîyi tam manasıyla açıklayabilmektedir?

Hz. Peygamber zamanında yaşayan

Hz. Peygamber’i mümin olarak gören

Hz. Peygamber’i mümin olarak gören ve müslüman olarak ölen

Hz. Peygamber’i gören

Hz. Peygamber’i görüp müslüman olarak ölen

Açıklama:

Sahâbî demek Hz. Peygamber’i mümin olarak gören ve müslüman olarak ölen kişiye verilen bir sıfattır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Bir râvînin sika olup olmadığını Kütüb-i sitte’de rivâyeti geçen aşağıdaki eserlerden hangisine bakılması uygun olur?

Zehebî’nin Tezkiretü’l-huffâz’ına

İbn Hacer’in Tehzîbü’l-Tehzîb’ine

İbn Hibbân’ın es-Sikât’ına

İbn Adî’nin el-Kâmil’ine

İbn Hacer’in el-İsâbe’sine

Açıklama:

Sika ve Zayıf Râvîlerle İlgili Ricâl Kitapları bölümü incelendiğinde İbn Hacer’in Tehzîbü’l-Tehzîb’ine bakılması en uygun olur.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Rivâyetlerinin kabulü veya reddi açısından râvîlerin incelenip durumlarına uygun lafızlar kullanarak haklarında hüküm vermeye ne ad verilir?

Cerh-ta’dîl

Cerh

Ta’dîl

Sika

Râvî

Açıklama:

Rivâyetlerinin kabulü veya reddi açısından râvîlerin incelenip durumlarına uygun lafızlar kullanarak haklarında hüküm vermeye Cerh-ta’dîl denir. Bu bilimsel faaliyeti konu alan hadis ilmine cerh ve ta’dîl ilmi denir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Bugün elimizde bulunan hadis kaynaklarındaki rivâyetlerin sıhhati konusunda, geçtiği kaynağa bakarak ana hatlarıyla bir kanaate sahip olma imkânı varsa da, aslolan râvîler hakkında yazılmış verilen seçeneklerin hangisine dayalı değerlendirme yapmak gerekmektedir?

Tashîh’e dayalı

Taz’îf’e dayalı

Ricâl kaynaklara dayalı

Sahih’e dayalı

Cerhler’e dayalı

Açıklama:

Geçtiği kaynağa bakarak ana hatlarıyla bir kanaate sahip olma imkânı varsa da, aslolan râvîler hakkında yazılmış Ricâl kaynaklarına dayalı değerlendirme yapmaktır. Bu çerçevede Zehesî’nin Tezkiretü’l-huffâz’ı gibi kullanımı kolay ricâl kaynaklarındandır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Hadis ilminde, belli usullere göre hadisi alıp, bu usullere uygun rivayet lâfızları kullanarak başkalarına nakleden kimseye ne denir?

Sened

Bülûğ

İsnat

Ravi

Tabaka

Açıklama:

Hadis ilmi’nde, belli usullere göre hadisi alıp), bu usullere uygun rivâyet lâfızları kullanarak başkalarına nakleden kimseye ravi denir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Hadis tarihinde ilk dönem veya mütekaddimûn dönemi denilen bu asırlarda yaşamış kaç râvî tabakası vardır?

Açıklama:

Hadis tarihinde ilk dönem veya mütekaddimûn dönemi denilen bu asırlarda yaşamış beş râvî tabakası vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

I. Tâbiûn
II. Muhadramûn
II. Sahabe
Yukarıdaki maddelerden hangisi veya hangileri ravi tabakalarındandır?

Sadece I

Sadece II

I ve III

II ve III

Hepsi

Açıklama:

Hadis tarihindeki önem sırası şü şekildedir; Sahabe, Tabiun ve Muhadramun.

Doğru Cevap: E

Soru 63

I. Tevatür
II. Şöhret
III. Şâhitlik
IV. Hicri
Yukarıdaki maddelerden hangileri bir kimsenin sahâbî olup olmadığının belirlenmesinde izlenen yollardandır?

I ve III

II ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Bir kimsenin sahâbî olup olmadığı şu dört yoldan biriyle belirlenir. Tevâtür, Şöhret, Şâhitlik ve İkrâr.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Binden fazla hadis rivâyet etmiş sahâbîlere ne denir?

Müksirûn

Mukıllûn

Abâdile

Bülûğ

Tezkiye

Açıklama:

Bir şeyi çok yapanlar anlamına gelen müksirûn kelimesi, binden fazla hadis rivâyet etmiş sahâbîler için kullanılan bir terimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde ilk müslüman sahâbîler doğru verilmiştir?

Hz. Ebû Bekr - Hz. Ayşe

Hz. Ali - Hz. Fatma

Zeyd b. Hârise - Hz. Ayşe

Hz. Ebû Bekr - Hz. Hatice

Hz. Hüseyin - Hz. Hatice

Açıklama:

Hür erkeklerden Hz. Ebû Bekr, hür hanımlardan Hz. Hatice, çocuk ve gençlerden Hz. Ali, âzadlı kölelerden Zeyd b. Hârise ve kölelerden Bilâl-i Habeşî ilk müslüman sahâbîlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Hadis ilminde, mümin olarak bir veya daha fazla sahâbi ile karşılaşan ve müslüman olarak ölen kimseye ne denir?

Mukıllûn

Tâbiî

Tevatür

Zabt

Muhadramûn

Açıklama:

Hadis ilminde, mümin olarak bir veya daha fazla sahâbi ile karşılaşan ve müslüman olarak ölen kimseye tâbiî denir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

I. İslam
II. Akıl
III. Mürüvvet
IV. Bülûğ
Yukarıdaki maddelerden hangileri Adâletin unsurlarındandır?

Hepsi

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Adâletin beş unsuru vardır. Dördü yukarıda verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

I. Tezkiye
II. Teyakkuz
III. Hıfz
IV. Kitabı Korumak
Yukarıdaki maddelerden hangileri zabtın unsurlarındandır?

Hepsi

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Tezkiye bir râvînin adâletini belirlemeye çalışılan yöntemlerden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

I. Kötü hafıza
II. Yanılma
III. Yalancılık
Yukarıdaki maddelerden hangisi / hangileri zabt sıfatıyla ilgili kusurlardandır?

Sadece I

Sadece II

Sadece III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Yalancılık, adâlet sıfatıyla ilgili kusurlardan biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Bir metnin senedinin bulunması tek başına onun hadis olduğunu göstermeye yetmez.

Bir hadisin sıhhatinin tesbiti, senedin en önemli unsuru olan râvî odaklı bir işlemdir.

Hadis rivâyetiyle uğraşan râvîlerin şahsî, dinî ve ilmî kimlik ve kişilikleri hakkında bilgiye ihtiyaç yoktur.

İslâm âlimleri, isnadı genel olarak dinî bilginin naklinde vazgeçilmez bir araç olarak dinden saymışlardır.

Bir metnin hadis olduğunu kabul ederken yukarıda verilen bilgilerin hangileri doğrudur?

II ve IV

I, II ve IV

II, III ve IV

I ve III

II ve III

Açıklama:

İslâm âlimleri, isnadı genel olarak dinî bilginin naklinde vazgeçilmez bir araç olarak dinden saymışlar; islâmiyetteki şekliyle eski din ve kültürlerde bulunmayan, Allah tarafından sadece müslümanlara bahşedilen bir tesbit ve sorgulama sistemi olarak görmüşlerdir. Buna bağlı olarak, ne kadar anlamlı ve önemli olursa olsun senedi bulunmayan bir söze veya metne kavramsal anlamda hadis gözüyle bakmamışlardır. Ne var ki, bir metnin senedinin bulunması tek başına onun hadis olduğunu göstermeye yetmez. Ayrıca o metnin, dinî/ahlâkî ve zihnî/ilmî yönden belli şartlara sahip güvenilir râvîler tarafından kesintisiz senedle rivâyet edilmesi gerekir. Dolayısıyla bir hadisin sıhhatinin tesbiti, senedin en önemli unsuru olan râvî odaklı bir işlemdir. Bu nedenle hadis bilginleri, başlangıçtan itibaren hadis rivâyetiyle uğraşan râvîlerin şahsî, dinî ve ilmî kimlik ve kişilikleri hakkında, hayret verici derecede ayrıntılı biyografik bilgiler tesbit etmişlerdir. Rivâyetle eş zamanlı olarak toplandığı anlaşılan bu bilgiler, önceleri rivâyetlerle birlikte nakledilir veya onlarla aynı malzemeye kaydedilirken, zamanla rivâyetlerden ayrıştırılarak genellikle târih, tabakât, ricâl, ruvât, vefeyât vb. adlarla yazılan biyografik eserlerde bir araya getirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Hadis tarihinde ilk dönem veya mütekaddimûn dönemi denilen bu asırlarda yaşamış beş râvî tabakası vardır. Her biri kendi dönemi açısından önem sırasına sahiptir. Aşağıdakiler hangisi bu sıralamada en önemli ravi tabakasıdır?

Tâbiûn

Muhadramûn

Etbâu’t-tâbiîn

Sahâbe

Muhadram

Açıklama:

Râvî tabakaları denildiğinde daha çok rivâyet asırları olarak bilinen ilk üç asırdaki râvîler anlaşılır. Hadis tarihinde ilk dönem veya mütekaddimûn dönemi denilen bu asırlarda yaşamış beş râvî tabakası vardır. Her biri kendi dönemi açısından hadis rivâyetinde büyük bir öneme sahip olan bu tabakalar arasında ilk üç tabaka daha önemli, birinci tabaka çok daha önemlidir. Hz. Peygamber tarafından görülmüş olma şerefine ulaşmaları bakımından sahâbe, fakat rivâyetleri sahâbîlere dayanması yönünden büyük tâbiîn tabakasından sayılırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Müksirûn Sahâbîlerin den Enes b. Mâlik kaç hadis rivâyet etmiştir?

5374 hadis

2210 hadis

1170 hadis

1660 hadis

2286 hadis

Açıklama:

Sahâbe içinde müksirûn diye bilinen yedi sahâbî, rivâyet sayılarına göre şöyle sıralanır:
Ebû Hureyre: 5374 hadis
Abdullah b. Ömer: 2630 hadis
Enes b. Mâlik: 2286 hadis
Hz. Âişe: 2210 hadis
Abdullah b. Abbâs: 1660 hadis
Câbir b. Abdullah: 1540 hadis
Ebû Saîd el-Hudrî: 1170 hadis

Doğru Cevap: E

Soru 73

Çocuk ve gençlerden ilk Müslüman sahâbî aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Hatice

Bilâl-i Habeşî

Hz. Âişe

Hz. Ali

Câbir b. Abdullah

Açıklama:

İlk Müslüman Sahâbîler: İslâm bilginleri, bakış açılarına göre bu konuda farklı sıralamalar yapmışlarsa da, en uygun ve kapsayıcı gözüken sıralama şöyledir: Hür erkeklerden Hz. Ebû Bekr, hür hanımlardan Hz. Hatice, çocuk ve gençlerden Hz. Ali, âzadlı kölelerden Zeyd b. Hârise ve kölelerden Bilâl-i Habeşî ilk Müslüman sahâbîlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Sahâbe genelinde en son vefat eden kişi Ebu’t-Tufeyl Âmir b. Vâsile el-Leysî kaç yılında vefat etmiştir?

93/712

102/720

110/728

86/705

78/697

Açıklama:

Sahâbe genelinde en son vefat eden kişi 110/728 yılında Mekke’de vefat eden Ebu’t-Tufeyl Âmir b. Vâsile el-Leysî’dir. Şehir veya bölgeler özelinde en son vefat eden sahâbîler konusunda farklı görüşler bulunmakla birlikte, Câbir b. Abdullah’ın (ö. 78/697) Medîne’de, Enes b. Mâlik’in (ö. 93/712) Basra’da, Abdullah b. Ebî Evfâ’nın (ö. 86/705) Kûfe’de, Abdullah b. Büsr’ün (ö.88/707) Şam’da, Ebû Übeyy Abdullah b. Harâm’ın (ö. ?) Filistin’de, Ürs b. Amîra’nın (ö. ?) Cezîre’de, Hirmâs b. Ziyâd’ın (ö.102/720) Yemâme’de ve Abdullah b. el- Hâris b. Cez’in (ö. 86/705) Mısır’da en son vefat eden sahâbî oldukları kabul edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Sahâbede olduğu gibi tâbiîn de kendi içinde büyük tâbiîler, orta yaşlı tâbiîler, genç tâbiîler diye üç alt tabakaya ayrılır. Genelde tâbiîn tabakasının en faziletlisi kim kabul edilir?

Kâsım b. Muhammed

Urve b. Zübeyr

Ebû Seleme b. Abdurrahman

Süleyman b. Yesâr

Saîd b. el-Müseyyeb

Açıklama:

Sahâbede olduğu gibi tâbiîn de kendi içinde büyük tâbiîler, orta yaşlı tâbiîler, genç tâbiîler diye üç alt tabakaya ayrılır. Bu tabakada ilim ve dindarlık yönüyle öne çıkmış Medîneli yedi kişi, Fukahâ-i seb’a diye meşhurdur. Bunlar, Saîd b. el-Müseyyeb, Kâsım b. Muhammed, Urve b. Zübeyr, Hârice b. Zeyd, Ebû Seleme b. Abdurrahman, Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe ve Süleyman b. Yesâr’dır. Genelde Saîd b. el-Müseyyeb, tâbiîn tabakasının en faziletlisi kabul edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Bir hadisin kabul edilebilmesi için râvîsinde adâlet ve zabt denilen iki temel özelliğinin bulunması gerekir. Aşağıdakilerden hangisi adâletin unsurlarından biri değildir?

Bülûğ

Akıl

Mürüvvet

Fısk

İslâm

Açıklama:

1..İslâm 2. Bülûğ 3. Akıl 4. Fısktan Uzak Durmak/Takva 5. Mürüvvet
Allah’ın emirlerini terk etmek ve yasaklarını çiğnemek suretiyle hak yoldan sapmak anlamına gelen fısk, ıstılahta, büyük günah işlemek veya küçük günah işlemekte ısrar etmek demektir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Rivâyet konusunda duyarlı, dikkatli ve bilgili olan kişiye aşağıdakilerden hangisi denmektedir?

Zâbıt

Hıfz

Dindar

İmam

Saheb

Açıklama:

Sözlükte yakalamak, sağlam tutmak, iyice ezberlemek anlamına gelen zabt, râvînin ezberden rivâyet ediyorsa hadisi iyice ezberlemesi, kitaptan rivâyet ediyorsa kitabını her türlü değişikliğe karşı koruması, hadisi mana olarak rivâyet ediyorsa kullandığı lâfızların ne anlama geldiğini bilmesi, kısaca rivâyet konusunda duyarlı, dikkatli ve bilgili olmasıdır. Böyle bir râvîye zabt sahibi veya zâbıt denir.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi dikkat ve uyanıklık anlamına gelen ve râvînin rivâyetlerini iyi bilmesi, tanıması ve başkalarının rivâyetlerinden ayırdedebilme dikkatini göstermesi ile ayrılan zabtın belirleyici unsurlarından biridir?

Mukayese

İmtihan

Teyakkuz

Hıfz

Kizbü’r-râvî

Açıklama:

Teyakkuz: Dikkat ve uyanıklık anlamına gelen teyakkuz, râvînin rivâyetlerini iyi bilmesi, tanıması ve başkalarının rivâyetlerinden ayırdedebilme dikkatini göstermesidir. Dalgınlık râvînin rivâyetlerini karıştırmasına veya başkasının hadislerini kabullenip kendisininmiş gibi rivâyet etmesine yol açar. Bu nedenle, etbâu’t-tâbiîn muhaddislerinden Şu’be b. el-Haccâc (ö. 160/777), meşhur râvîlerden onların bilip tanımadığı hadisler rivâyet edenlerin hadislerinin terk edilmesi gerektiğini söyler.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi Mukayese için söylenemez?

Bir hadisin farklı rivâyetlerinin bir araya getirilip birbirleriyle karşılaştırılması demektir.

Bir râvînin zabt sahibi olup olmadığını anlamanın başlıca iki yolundan biridir.

Râvî veya râvîlerinin zabt seviyelerinin belirlenmesinde son derece önemlidir.

Râvînin ezberleme güç ve yeteneği, hadisi tam ve sağlam bir şekilde ezberleyip aklında tutma kabiliyeti demektir.

Kullanımı Hz. Peygamber ve sahâbeye dayanan bu usuldür.

Açıklama:

Mukayese, Bir hadisin farklı rivâyetlerinin bir araya getirilip birbirleriyle karşılaştırılması demek olan mukayese, o hadisin sıhhat derecesinin tesbitinde olduğu gibi râvî veya râvîlerinin zabt seviyelerinin belirlenmesinde de son derece önemlidir.
Kullanımı Hz. Peygamber ve sahâbeye dayanan bu usûl, zamanla geliştirilerek esaslı bir yöntem haline gelmiştir. İbnü’l-Mübârek,“Hadis(ler)inin sahîh olmasını istersen onları birbiriyle mukayese et” sözüyle; İmam şâfiî de haber-i vâhid’in delil olma şartlarını sıralarken “râvî, hadis hâfızlarının rivâyet etmiş olduğu bir hadisi nakledecekse, rivâyeti onlarınkine uygun olmalıdır. Rivâyetlerin bir araya toplanıp birbirleriyle karşılaştırılması sayesinde sahîh olanlar olmayanlardan, zayıf râvîler hıfzı güçlü olanlardan ayrılır” ifadesiyle buna dikkat çekmiştir.
Şu’be, Süfyân b. Uyeyne, Yahya el-Kattân ve İbn Mehdî gibi ünlü hadis imamları, râvî ve rivâyetler hakkında hüküm verirken bu usûlü sıkça kullanmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Bir

İki

Üç

Dört

Beş

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 81

Sahâbe kelimesi, sözlükte bir arada bulunmak, dost ve arkadaş olmak anlamına gelen hangi kökten türetilmiş bir isim-i mensûb olup sahâbî kelimesinin çoğuludur?

Sahacı

Suhbet

Sohbet

Ashap

Sahip

Açıklama:

Sahâbe kelimesi, sözlükte bir arada bulunmak, dost ve arkadaş olmak anlamına gelen suhbet kökünden türetilmiş bir isim-i mensûb olup sahâbî kelimesinin çoğuludur.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Bir kimsenin sahâbî olup olmadığı şu dört yoldan biriyle belirlenir. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Tevâtür

Şöhret

Şâhitlik

İkrâr

Kefalaet

Açıklama:

Bir kimsenin sahâbî olup olmadığı şu dört yoldan biriyle belirlenir: 1. Tevâtür: Aralarında ilk dört halîfenin de (hulefâ-i râşidîn) bulunduğu dünyada cennetle müjdelenmiş on sahâbî (aşere-i mübeşşere) başta olmak üzere, önde gelen birçok sahâbînin sahâbîliği tevâtür ile sabittir. 2. Şöhret: Dımâm b. Sa’lebe ve Ukkâşe b. Mihsan gibilerin sahâbilikleri, tevâtür derecesinde olmasa bile, sahâbî olduklarına dair yaygın/meşhur bilgiye dayanır. 3. Şâhitlik: Meşhûr bir sahâbî’nin başka birinin sahâbî olduğuna dair şahitlik etmesi demektir. Hamâme ed-Devsî’nin sahâbîliği Ebû Mûsa elEş’arî’nin şahitliği ile sabittir. 4. İkrâr: Âdil bir kimsenin, kendisinin sahâbî olduğunu söylemesidir. Ancak böyle bir ikrarın dikkate alınabilmesi için ikrarda bulunan kişinin en geç hicrî 110 tarihinde ölmüş olması gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

İslâm bilginleri, bakış açılarına göre bu 3 farklı sıralamalar yapmışlarsa da, en uygun ve kapsayıcı gözüken sıralamada ilk müslüman sahâbîler hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?

Ebû Bekir - Hz. Hatice - Hz. Ali-Zeyd b. Hârise-Bilâl-i Habeşi

Ebû Ömer - Hz. Fatma - Hz. Ali-Zeyd b. Hârise-Bilâl-i Habeşî

EbûAli - Hz. Ayşe - Hz. Ali-Zeyd b. Hârise-Bilâl-i Habeşî

Ebû Ozman - Hz. Rukiyye - Hz. Ali-Zeyd b. Hârise-Bilâl-i Habeşî

Ebû Bekir - Hz. Zeynep - Hz. Ali. Hârise-Hz.Osman

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 84

Sahâbe genelinde en son vefat eden sahabe 110/728 yılında vefat etmiştir. Bu sahabe aşağıdakilerden hangi-sidir?

Ebu’t-Tufeyl Âmir b. Vâsile el-Leys

Ebuzer el-Gifari

Mus’ab bin Umeyr

Salman-ı Farasi

Bilal,i Habeşi

Açıklama:

Konuya genel ve özel diye iki açıdan bakmak mümkündür: Sahâbe genelinde en son vefat eden kişi 110/728 yılında Mekke’de vefat eden Ebu’t-Tufeyl Âmir b. Vâsile el-Leysî’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Sahâbeden sonra hadis rivâyetinde en önemli tabaka olan kesim nedir?

Tabiin

Tebeu’t Tabiin

Hulefa-i Raşidin

Aşere-i Mübeşşere

Eşraf

Açıklama:

Sözlükte, uymak, peşinden gitmek, tâbi olmak anlamına gelen teb’ (تبع ( kökünden ism-i fâil olan tâbi’ (التابع) (kelimesinin çoğuludur. Hadis ilminde, mümin olarak bir veya daha fazla sahâbi ile karşılaşan ve müslüman olarak ölen kimseye tâbiî (التابعي ) denir. Hz. Peygamber’in vefatı ile birlikte 174 başlayan ve sahâbeden sonra hadis rivâyetinde en önemli tabaka olan tâbiîn neslinin değer ve faziletine işaret eden bazı âyet ve hadisler mevcuttur.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Sahâbede olduğu gibi tâbiîn de kendi içinde üç tabakaya ayrılır hangi şıkta bunlar doğru olarak verilmiştir?

Büyük tâbiîler, orta yaşlı tâbiîler, genç tâbiîler

Çok tâbiîler, daha az tâbiîler, Az tâbiîler

Uzun tâbiîler, orta uzun tâbiîler, kısa tâbiîler

Şeyh tâbiîler, Müritı tâbiîler, Öğrenci tâbiîler

Öğretmen tâbiîler, Öğrenen tâbiîler,Uygulayıcı tâbiî-ler

Açıklama:

Sahâbede olduğu gibi tâbiîn de kendi içinde büyük tâbiîler, orta yaşlı tâbiîler, genç tâbiîler diye üç alt tabakaya ayrılır.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Tâbîin döneminin sonu, hicrî 150 civarıdır. Bu nesilden ilk vefat eden ve son vefat edenler kimlerdir?

Hz.Ömer - Hz.Osman

Hz.Ali - Hz.Hatice

Hz.Ayşe - Hz.Fatma

Ma’mer b. Yezîd - Halef b. Halîfe

Abdurrahman bin Avf - Salman-ı Farisi

Açıklama:

Tâbîin döneminin sonu, hicrî 150 civarıdır. Bu nesilden ilk vefat eden Ma’mer b. Yezîd (ö. 30/650), son vefat eden Halef b. Halîfe’dir (ö. 180/796).

Doğru Cevap: D

Soru 88

Mürüvvet kelimesinin sözlük anlamı aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Çıkarcı, korkak, evli, genç ve iffetsiz

Kavgacı, ürkek, insafsız, olgu ve günahkar

Nitelik, nicelik, genç, tecrübe ve dedikoducu

Yaşlı genç, çocuk, sabi ve cenin

Mertlik, yiğitlik, insanlık, olgunluk ve iffet

Açıklama:

Sözlükte mertlik, yiğitlik, insanlık, olgunluk ve iffet gibi anlamlara gelir. Istılahta, onurlu yaşama, genel ahlâk ve âdâba uyma ve dinin hoş gördüğü geleneklere saygılı gösterme olgunluğudur.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Zabıtın unsurları arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Teyakkuz

Hıfz

Kitabı korumak

Mana ile rivâyette lâfızların anlamını bilmek

Kizbü’r-ravi

Açıklama:

Zabtın Unsurları 1. Teyakkuz (التيقظ( Dikkat ve uyanıklık anlamına gelen teyakkuz, râvînin rivâyetlerini iyi bilmesi, tanıması ve başkalarının rivâyetlerinden ayırdedebilme dikkatini göstermesidir. Dalgınlık râvînin rivâyetlerini karıştırmasına veya başkasının hadislerini kabullenip kendisininmiş gibi rivâyet etmesine yol açar
2. Hıfz (الحفظ( Hıfz, râvînin ezberleme güç ve yeteneği, hadisi tam ve sağlam bir şekilde ezberleyip aklında tutma kabiliyeti demektir. Râvînin çokça yanılması, hata yapması, şâz ve münker hadisler rivâyet etmesi, hafızasının sağlam olmadığını veya rivâyetlerini iyi ezberlemediğini gösterir. Hadis münekkidleri, 179 her râvînin birer insan olarak hata yapma ve yanılma payı bulunduğunu göz ardı etmemekle birlikte, rivâyetlerinde hata ve yanılgıları ağır basan râvîlerin hadislerini terk etmişlerdir. 3. Kitabı Korumak (الكتاب ضبط ( Râvînin, hadislerinin yazılı bulunduğu asl denilen kitabını, uğrayabileceği değişiklik ve sokuşturmalara karşı koruyup her türlü şüpheden uzak tutması anlamına gelen kitap zabtı, gerek hadislerin sahihliğini tesbitte gerekse hafızadan kaynaklanan yanılmalarda ve diğer râvîlerle olan rivâyet ihtilaflarının belirlenip giderilmesinde çok önemlidir. 4. Mana ile Rivâyette Lâfızların Anlamını Bilmek Hadisi lâfzı değil de, manası ile rivâyet eden râvî, mana ile rivâyet şartlarına sahip olmalıdır. Hadis rivâyetinde aslolan, mümkün olduğunca lâfızlarına bağlı kalmaktır. Bununla birlikte aynı lâfızlarla rivâyet etme imkânı bulamayan râvî, hadisin anlamını bozabilecek lâfızları bilmesi gerekir. Aksi takdirde farkında olmadan ciddi anlam kaymalarına yol açılabilir; haramı helâl, helâli de harama dönüşebilir.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Bir hadisi ezberden veya bir kitaptan usulüne uygun olarak rivâyet etmeye ne denir?

Tahammül

Eda

Müşâfehe

Hıfz

Tahammülü’l-ilm

Açıklama:

Bir hadisi belli esaslara uyarak öğrenmeye tahammül, onu ezberden veya bir kitaptan usulüne uygun olarak rivâyet etmeye ise edâ denir. İkisi birlikte tahammülü’l-ilm kavramıyla ifade edilir. Müşâfehe işiterek anlamına gelir. Hıfz ise ezberlemedir.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Hangisi hadisi belli kurallara uyarak öğrenmek ve onu ezberden veya bir kitaptan usulune uygun olarak rivayet etmektir?

Tahammül

Eda

Tahammülü’l-ilm

Eda Sığası

Rivayet lafzı

Açıklama:

Bir hadisi belli esaslara uyarak öğrenmeye tahammül, onu ezberden veya bir kitaptan usulüne uygun olarak rivâyet etmeye ise edâ denir. İkisi birlikte tahammülü’l-ilm kavramıyla ifade edilir. Edâ siğası veya rivâyet lafzı, hadisin hocadan hangi metotla alındığını ifade eden terimlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Resmî hadis tedvini kim başlatmış ve bu durum yazılı hadis metinlerinin çoğalmasına vesile olmuştur?

Halife Ömer b.

Ebû Saîd el-Hudrî

Abdullah b.

Amr b.

Ebû Bekir b.

Açıklama:

Halife Ömer b. Abdülazîz Medine Valisi Ebû Bekir b. Muhammed b. Hazm’a (ö. 120/738) bir mektup göndererek Hz. Peygamber’in hadislerinin, sünnetlerinin ve Amra bint Abdurrahman’ın rivâyetlerinin araştırılması ve toplanması tâlimatını vermişti. Böylece resmî hadis tedvîni başlamış ve bu durum yazılı hadis metinlerinin çoğalmasına vesile olmuştu.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Hangisi hadis öğrenim ve öğretim yöntemlerinden biri değildir?

Semâ’

Kırâat

İcâzet

Münâvele ve Mükâtebe

Müstemlî

Açıklama:

Semâ’ ve Kırâat, İcâzet, Münâvele ve Mükâtebe hadis öğrenme ve öğretim yöntemidir. Hadisleri yazdıran hocanın (mümlî) söylediklerini yazan öğrenciye müstemlî denir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Hangisi Semâ’ ve Kırâat Metotlarının amacıdır?

Yazı hatalarını düzeltme, hadisin yorumu, rivâyet edene aidiyetini ve sıhhatini öğretmek

Hadislerin muhafaza ve naklinde yazmaktan çok ezberlemeye önem verilmesi

Hadis âliminin belirli şartlar dahilinde bütün veya bir kısım rivâyetlerini öğrencisinin rivâyet etmesine izin vermesi

Hadislerı şifahî olarak nakletmek

Hadislerin genellikle müzakere yoluyla hâfızalarda korunması.

Açıklama:

Hadislerin muhafaza ve naklinde yazmaktan çok ezberlemeye önem verilmesi, hadislerı şifahî olarak nakletmek ve hadislerin genellikle müzakere yoluyla hâfızalarda korunması birinci asırda kullanılmış bir yöntemdir. Hadis âliminin belirli şartlar dahilinde bütün veya bir kısım rivâyetlerini öğrencisinin rivâyet etmesine izin vermesi icâzettir. Semâ’ ve Kırâat Metotlarını birinci asır sonunda ikinci asır başlangıcınden itibaren uygulanmaya başlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

I. Hatalı kısmın üstüne yazıya temas etmeyecek şekilde çizgi çekilir
II. Hatalı kısmın üzeri çizilerek iptal edilir
III. Hatalı kısmın başına ve sonuna sıfır (o o) şeklinde boş daire konulur.
IV. Hatalı kısma yan yana noktalar (…) konululur.
V. Hatalı kısma < > şeklinde işaret edilir.
Hangileri rivâyet döneminde hata düzelme şekli olarak kullanılmıştır?

I ve II

I ve III

II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Bunların dışında yazının bıçak gibi keskin bir aletle kazınması ve mürekkebin ıslak parmak veya bez parçasıyla silinmesine ısrarla karşı çıkılmıştır. Çünkü yazılı metinler ehil olmayan kişilerce hatalı olarak da düzeltilebilir. Yani kişi doğru bir metni yanlış anlayıp ya da okuyup düzeltiyorum diye bozabilir. Bu nedenle yapılan düzeltmelerin düzeltilen kısmın eski halinin okunmasını engellemeyecek şekilde yapılması gerekir. Ayrıca kazıma ve silme yöntemi kağıdı da tahrip ettiğinden kitapların gereksiz yere yıpranmasına yol açmaktadır. Bu nedenle düzeltmelerde yukarıda belirtilen yöntemler önerilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Nakil dönemi ne zaman başlamıştır?

V. (XI.) ve VI. (XII.) asırlarda

V. (XII.) Asırda

IV Asırda

III. Asırda

II. Asırda

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 8

Hangi nedenden dolayı hadis için yapılan yolculuklar büyük olçüde sona ermiştir?

Medreselerin ve dârülhadislerin kurulması

Ravi sayısının azalması

Hadis âlimleriyle tanışma, râviler hakkında yeterli bilgiler elde etme

Rivâyet lafızlarının hadis öğrenim ve öğretim metotlarının geliştirilmesi

Semâ’ ve kırâat metotlardan biriyle hadis almanın geçerli olması

Açıklama:

Hadis için yapılan yolculukların en yoğun olduğu dönem II-IV. (VIII-X.) yüzyıllar olmuştur. V. (XI.) yüzyılda medreselerin, VI. (XII.) asırda ise dârülhadislerin kurulmasıyla hadis için yapılan yolculuklar önemli ölçüde sona ermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Hadis alimlerinin çoğu hangi terimi kırâatla eş anlamlı olarak kullanmışlardır?

Mümlî

Müstemlî

Semâ’

Arz

İcâzet

Açıklama:

Hadis âlimlerinin çoğu “bir şeyi bir kimseye sunmak, göstermek” mânasındaki arz terimini kırâatla eş anlamlı olarak kullanmışlardır. Talebeye hadisleri yazdıran hocaya mümlî, onun söylediklerini yazan öğrenciye müstemlî, hadis hocasının (şeyh) hadislerini okuması semâ, semâ’ ve kırâat olmaksızın hadis âliminin belirli şartlar dahilinde bütün veya bir kısım rivâyetlerini öğrencisinin rivâyet etmesine izin vermesi icazettir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

I. Sahîfelerden yapılan istinsahlarda hatalar olacağına dikkat çekmek
II. Hadislerin en doğru yazılımı için bir okul kurulması
III. Semâ’ ve Kırâat metodlarını geliştirmek
IV. Hadis öğrenmek amacıyla yapılan yolculukların engellenmesi
Yukarıdaki uygulamalardan hangisi veya hangileri, hadislerin yazılmaya başlandığı ilk dönemlerde, muhaddislerin hadislerin hatasız naklini temin etmesi amacıyla aldıkları tedbirlerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

İslâm coğrafyasının genişlemesi, sahâbenin değişik bölgelere dağılmış bulunması ise hadislerin Kur’an gibi tek kitap haline getirilmesine engel teşkil etmiştir. Bu durumda muhaddisler hadiste yapılabilecek tashîf ve tahrifleri, Arap yazısından kaynaklanan diğer hataları önlemek için bazı tedbirler almayı gerekli görmüşlerdir. Arap yazısının yazılı metinlerden doğrudan nakil yapmak için yetersiz olduğu bu dönemde muhaddisler, hadislerin hatasız naklini temin etmek amacıyla D seçeneğinde verilen I. ve III. tedbirleri almışlardır. II. ve IV. maddede bahsedilen uygulamalar ise bu dönemde alınmış tedbirlerden değildir. Bu dönemde hadislerin doğru yazılımı için herhangi bir okul kurulmamıştır. Hadis öğrenmek için yapılan yolculuklarda engellenmemiş hatta hadis talebeleri hadisleri bizzat hocadan almak için yorucu yolculuklara çıkmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

I. Semâ’ ve Kırâat
II. İcâzet, Münâvele ve Mükâtebe
III. Errihle fî Talebil’l-Hadîs
IV. İ’lâm, Vasıyyet, Vicâde
Hadis öğrenim ve öğretim metotları hadislerin aslına uygun olarak naklini temindeki öncelikleri, hadis âlimleri tarafından kabul görmeleri ve yaygınlıkları ile amacı gerçekleştirmekte birbirine yakınlıkları dikkate alınarak üç grup halinde incelenmektedir. Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri bu gruplardandır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Hadis öğrenim ve öğretim metotları hadislerin aslına uygun olarak naklini temindeki öncelikleri, hadis âlimleri tarafından kabul görmeleri ve yaygınlıkları ile amacı gerçekleştirmekte birbirine yakınlıkları dikkate alınarak üç grup halinde incelenmektedir. Bunlar I., II. Ve IV. maddede doğru olarak verilmiştir. III. maddedeki “Errihle fî Talebil’l-Hadîs” tabiri ise hadis öğrenmek amacıyla yapılan yolculuklar anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde sahabenin Hadis öğrenme yöntemleri doğru verilmiştir?

Müşafehe

Müşahede

Hıfz

Müzakere

Diğer Sahabeler vasıtasıyla

I, II, V

II, III, V

III, IV, V

II, III, IV

I, IV, V

Açıklama:

Sahabe, hadisleri bizzat Hz. Peygamber’den işiterek (müşâfehe), onun davranışlarını görerek (müşahede) veya diğer sahabiler vasıtasıyla öğrenmiştir. Hıfz öğrenilenlerin ezberlenmesi anlamına gelmektedir. Müzakere ise karşılıklı konuşarak hafızadaki bilgilerin tazelenmesi, kontrol edilmesi ve hataların düzeltilmesi anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

İmlâ’ yönteminde talebelere hadisleri yazdıran hocaya ne ad verilmiştir?

Müstemlî

Mübelliğ

Mümlî

Mücîz

Müstecîz

Açıklama:

İmla yönteminde talebeye hadisleri yazdıran hocaya C şıkkındaki mümlî, onun söylediklerin yazan öğrenciye müstemlî, yazan kişilerin kalabalık olması halinde hocanın söylediklerini uzaktakilere yüksek sesle nakledenlere de müstemlî veya mübelliğ denilirdi. Mücîz ise icazet veren hoca anlamına gelir. Müstecîz de icazet isteyen öğrencidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi hadis yazımında karşılaşılan problemlerden biri değildir?

Ehil olmayan kişiler tarafından da yazılması.

Rivayet eden Ravilerden değil direk sahifelerden alınması.

Arap yazımının henüz yetersiz olması.

Arap olmayan müslümanların hadis yazımıyla ilgilenmesi

Yazımına ikinci asırdan itibaren başlanmış olması.

Açıklama:

Hadislerin yazılması kaybolmalarını önlemek gibi yararlı bir işleve sahip olmanın yanında bu işte ehil olmayanların da el atması gibi olumsuz bir sonuç doğurmuştur. Özellikle o dönemde Arap yazımının yetersiz oluşu tashif ve tahriflere neden olmuştur. Dilin yetersiz oluşuna bir de Arap olmayan Müslümanların hadis yazımına el atması eklenince bazı hataların yapılması da kaçınılmaz olmuştur. Ravilerden değil de direk yazılı kaynaklardan alınması da mevcut hataların yeniden üretilip yayılması sonucunu doğurmuştur. Ancak yazıma ikinci asırda başlanması bu anlamda bir problem değildir. Kaldı ki birinci asırda da hadisler yazılı olarak saklanmaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdaki icâzet türlerinden hangisi İslâm âlimlerinin büyük çoğunluğu tarafından kabul görmüştür?

Muayyen (belirli) icâzet

Umumî icâzet

Şarta bağlı icâzet

Doğmamış çocuğa verilen icâzet

Mümeyyiz olmayan cocuğa verilen icâzet

Açıklama:

Muayyen (belirli) icâzet, hocanın, talebesine rivâyetlerinin yazılı olduğu belli bir kitabı rivâyet etmesi için izin vermesidir. İslâm âlimlerinin büyük çoğunluğu bu tür icâzeti kabul etmektedir. Diğer şıklardaki icâzet türleri bazıları tarafından kabul edilirken İslâm âlimlerinin çoğunluğu tarafından kabul edilmemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisinde hadis terimi olarak Vicâde’nin tanımı doğru olarak yapılmıştır?

Hadis hocasının rivâyet ettiği bir kitabı, ölümünden veya seyahate çıkmadan önce birisine vasıyyet etmesidir.

Hadis hocasının hadis veya hadis kitabı rivâyeti içim herhangi bir açıklamadan bulunmadan öğrenciye göstererek bunları semâ’ yoluyla aldığını ifade etmesidir.

Hadis hocasının rivâyet hakkı bulunan hadislerin tamamı veya bir kısmını yakın ya da uzakta bulunan bir kimseye yazıp göndermesidir.

Hadis hocasının hadislerini ihtiva eden kitabını rivâyet etmesi için talebesine elden vermesi veya kitabın kendisine ait olduğunu ifade etmesi demektedir.

Bir kişinin herhangi bir râvînin, hadis kitabı müellifinin el yazısı ile yazılmış kitabını ya da bazı hadislerini bulup ele geçirmesidir.

Açıklama:

A şıkkında açıklama Vasıyyet’in, B şıkkındaki İ’lâm’ın, C şıkkındaki Mükâtebe’nin, D şıkkındaki Münâvele’nin tanımıdır. E şıkkında Vicâde’nin doğru tanımı yapılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Semâ’ metoduna delâlet eden rivâyet lafızlarının en üstünü aşağıdakilerden hangisidir?

Haddesenî

Haddesenâ

Kara’tü

Kara’nâ alâ fülân

Semiʻtü

Açıklama:

E şıkkındaki “İşittim” anlamındaki Semiʻtü, Semâ’ metoduna delâlet eden rivâyet lafızlarının en üstünüdür. A ve B şıkkındaki rivâyet lafızları ise Semâ’ metoduna delâlet eder, ancak Semiʻtü’den sonra gelmektedir. Kara’tü ve Kara’nâ alâ fülân, rivâyet lafızları ise Kırâat metoduna açıkca delâlet eden rivâyet lafızlarındandır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Verilen cümledeki boş yere aşağıdakilerden hangisinin gelmesi en uygun olur?
Hadis âlimleri, doğrudan saifelerden rivayet edenleri ……. diye tanıtmak suretiyle bunların rivayetlerinin geçersizliğini ilan etme gereği duymuşlardır.

Sahabe

Muhaddis

Sahafi

Talebe

Ravi

Açıklama:

Yazıyla hadis metinlerinin artması ehil olmayanların da hadis ilmine el atmasına neden olmuştu. Hadis alimleri doğrudan yazılı kaynaklardan hadis rivayet edenleri sahafi olarak adlandırmıştır. Sahabe Hz. Muhammed’i görmüş, onunla arkadaşlık etmiş kişiler için kullanılan bir terimdir. Muhaddis hadis bilimiyle uğraşan kişiler için kullanılır. Talebe öğrenci, Ravi ise rivayet eden anlamlarına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

İcâzet metoduna delâlet etmek üzere en çok kullanılan lafız aşağıdakilerden hangisidir?

Enbeenâ

A’tânî

Ecâzelî

Habberenî

Habberenâ

Açıklama:

İcâzet metoduna delâlet etmek üzere en çok kullanılan lafız, C seçeneğindeki ecâzelî: “bana icâzet verdi” siğasıdır. Yaygın olmamakla birlikte enbeenâ: bize “haber verdi”, a’tânî: “bana verdi”, habberenî: “bana haber verdi” habberenâ: “bize haber verdi” lafızları da icâzet metoduna delâlet etmek üzere kullanılmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıda verilenlerden hangisi sema ve kıraat metotlarının amaçlarından biri değildir?

Yazım hatalarını düzeltmek

Hadislerin yorumlanması

Hadisin sıhhatinin tartışılması

Hadisin kime ait olduğunun araştırılması

Yalnızca yazılı metinlerden hadis rivayet etmek.

Açıklama:

Asıl amaçları yazıdan kaynaklanan hataları engellemek ve düzeltmek olan sema ve kıraat meclislerinin başka amaçları da bulunmaktadır. Burada hadisler yorumlanır, hadisin ne kadar sağlıklı olduğu tartışılır, kim tarafından rivayet edildiği gibi ek bilgiler de ele alınırdı. Yazılı metinlerden doğrudan yapılan hadis rivayetleri ehil olmayan kişilerce yapıldığında yanlışlara neden olduğu için uygun görülmeyen bir yöntemdi.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Hadis öğrenim ve öğretim yöntemlerinden olan imla yöntemi için aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Sema yöntemi içinde sayılmaktadır.

Sözlük anlamı yazdırma demektir.

Bu yöntemle hadis yazdıran hocaya müstemli denir.

İmla yöntemiyle hadis nakledilen toplantılara imla meclisi denir.

Hocanın sesini duyamayanlara nakleden aracıya mübelliğ denir.

Açıklama:

İmla yöntemi Sema yöntemi içinde sayılan bir yöntem olarak kabul edilmektedir. Sözlük anlamı olarak yazdırma demektir. Hadis terimi olarak da hocanın hadisi öğrenciye yazdırması anlamına gelir. Bu yöntemle hadis nakleden hocaların toplantılarına imla meclisi adı verilirdi. Kalabalık sınıflarda bağırarak arka tarafta hocanın sesini duyamayanlara iletenlere müstemli veya mübelliğ denmekteydi. Talebeye hadisi yazdıran hocaya ise mümli denmekteydi.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Hadis hocasının rivayet hakkı bulunan hadislerinin tamamını veya bir kısmını yakında ya da uzakta bulunan bir kimseye yazıp göndermesi hangi hadis öğrenme ve öğretme yöntemidir?

Münavele

Mükatebe

Vicade

İcazet

Vasıyyet

Açıklama:

Mükâtebe sözlükte, yazışmak, mektuplaşmak manasına gelmektedir. Terim olarak ise, hadis hocasının rivayet hakkı bulunan hadislerinin tamamını veya bir kısmını yakında ya da uzakta bulunan bir kimseye yazıp göndermesidir. Hoca göndermek istediği metni bizzat kendisi yazabileceği gibi başkasına da yazdırabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi rihlenin faydalarından bir tanesi olarak gösterilemez?

Hadislerin kaybolmaktan kurtulması

İlk kaynaklardan hadislere ulaşmak

Farklı alimlerle tanışma imkanı sağlaması

Ravi sayısını artırması ve yanılgı payını düşürmesi

Hadislerin sonraki nesillere aktarılması

Açıklama:

Kısaca Rihle olarak adlandırılan ve hadisi ilk kaynadığından alma anlamına gelen ilim yolculukları Sahabeler döneminden beri yapılmaktaydı. Aracıları mümkün olduğunca azaltmak yanılgı ihtimalini düşürmekteydi. Rihle islam aleminin değişik bölgelerine yayılmış farklı alimlerle tanışmak ve hadislerin gelecek nesillere aktarılmasını sağlamak gibi yararlar sağlamaktaydı. Ravi sayısını artırmak değil tam tersi azaltmak gibi bir işlevi vardı.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Nakil Dönemi’nde hadis kitaplarının okunmasında takip edilen usullerden biridir?

Semâ’

Kırâat

Serd

İ’lâm

İcâzet

Açıklama:

Hadis rivâyetinin sona ermesiyle “Nakil Dönemi” olarak da isimlendirilebilecek olan bir dönem başlamıştır. V. (XI.) ve VI. (XII.) asırlarda medrese ve dârülhadislerin kurulması sonrasında hadislerin rivâyeti değil hadis kitaplarının nakli ve okunması söz konusu olmuştur. Bu dönemde hadis kitaplarının okunmasında farklı usuller takip edilmiştir. Bunlar, , açıklama ve araştırma, geniş açıklama ve C seçeneğinde verilen okuyup geçme (Serd yöntemi) olmak üzere üç farklı usuldür. A, B, D ve E seçeneklerindeki terimler ise hadis öğrenim ve öğretim metodları arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi genel manada rihlelerin azalma nedenlerinden bir tanesi olarak kabul edilemez?

Zamanla yazım kurallarının gelişmesi

Çıkılan yolculukların masraflı olması

Darülhadislerin kurulması

İcazetle kitap rivayetinin yaygınlaşması

Kitaba olan güvenin artması

Açıklama:

Hadisi ilk kaynağından almak için çıkılan işim yolculukları sahabe döneminden beri devam etmiştir. Ancak zamanla yazım kurallarının gelişmesi ve buna bağlı olarak kitaba olan güvenin artması, medrese ve darülhadislerin kurulması, icazetle kitap rivayetinin artması gibi nedenlerle hadis için yapılan yolculuklar önemli oranda azalmıştır. Çıkılan yolculuklar her zaman masraflı olabileceği için bu genel geçer bir neden olarak kabul edilemez.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi kitaplarda bulunan hataların düzeltilmesinde yapılmaması gereken uygulamalardan bir tanesidir?

Hatalı kısmın üstüne yazıya temas etmeyecek şekilde çizgi çekilmesi.

Hatalı kısmın başına ve sonuna sıfır (o o) şeklinde boş daire konması.

Hatalı kısmın üzeri çizilerek iptal edilmesi.

Hatalı kısma yan yana noktalar (…) konması.

Hatalı kısmın ıslak parmak veya bez parçasıyla silinmesi.

Açıklama:

Kitaplarda olan hataların düzeltilmesinde birbirinden farklı yöntemler kullanılmıştır. Ancak kitaplardaki mürekkebin bıçak gibi keskin bir maddeyle kazınması veya mürekkebin ıslak parmak ve bezle silinmesi gibi yöntemler uygun bulunmamıştır. Çünkü düzelten kişi hata yapabilir ve aslıda doğru olan bir yere müdahale ederek bozabilir. Bu nedende karşılaştırılma için orijinalinin de kalması uygun görüşmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi hadis kitaplarının halka yönelik olarak okutulması durumunda uygulanan bir usuldür?

Okuyup geçme yöntemi

Açıklama ve araştırma yöntemi

Geniş açıklamalı yöntem

Nakil yöntemi

Serd yöntemi

Açıklama:

Hadis öğrenimi ve öğretimi konusunda rivayet döneminin sona ermesinin ardından nakil dönemi olarak adlandırılan bir dönem başlamıştır. Artık kitapların rivayeti değil nakli ve okunması söz konusudur. Burada üç yöntem izlenmektedir. Okuyup geçme Açıklama ve araştırma ve geniş açıklamalı yöntem. Serd yöntemi okuyup geçme yönteminin bir diğer adıdır. Bir hadis kitabının halka yönelik okutulması usulü genellikle geniş açıklamalı yöntem olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Hadis kitabı okunurken öğrenci (talebe) ile hoca arasında takip edilen bir usulün olduğu bilinmektedir. Buna göre verilenlerden hangisinin doğru usul olduğu söylenebilir?

Okuyup geçme yöntemi

Açıklama ve araştırma yöntemi

Münâvele

Semâ

İcâzet

Açıklama:

“Hadis Okuma Usulleri” konusu dikkatle incelendiğinde Açıklama ve araştırma yönteminin en uygun yöntem olduğu görülebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Hadis öğrenim ve öğretim metotları düşünüldüğünde ilk üç yüzyılda en az kullanılan yöntemin hangisi olduğu söylenebilir?

İcâzet-mükâtebe

Semâ’-kırâat

İ’lâm-vasıyyet

Münâvele-icâzet

Mükâtebe-münâvele

Açıklama:

“İ’lâm-Vasıyyet-Vicâde” anlamında ilk üç asırda İ’lâm-vasıyyet yönteminin kullanıldığı

Doğru Cevap: C

Soru 30

Hadislerin aslına uygun nakli için ilk üç yüzyılda en uygun görülen eğitim-öğretim metotları aşağıdakilerden hangisi olduğu söylenebilir?

İcâzet-mükâtebe

Semâ’-kırâat

İ’lâm-vasıyyet

Münâvele-icâzet

Mükâtebe-münâvele

Açıklama:

“Semâ’ ve Kıraat” Hadislerin aslına uygun nakli için ilk üç yüzyılda en uygun görülen eğitim-öğretim metodu olduğu belirtilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

İsnadlarıyla nakledildiği hadis kitaplarının nakil döneminde yaygınlaşan öğrenim ve öğretim metotları hangisinde doğru verildiği söylenebilir?

Semâ’-kırâat

İcâzet-vicâde

Münâvele-mükâtebe

Semâ’-münâvele

İ’lâm-vasıyyet

Açıklama:

“İlk Asırlardaki Kullanımları”’na bakıldığında İcâzet-vicâde yaygınlaşan öğrenim ve öğretim metotudur.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Hadis rivâyetinde en çok kullanılan rivâyet lafızları Hicrî üçüncü asır dönemi düşünüldüğünde verilenlerden hangisi olduğu söylenebilir?

Habberenî-habberenâ

Evsâ ileyye-ketebe ileyye

A’tânî-nâvelenî

Haddesenâ-ahberenâ

Beleğanî-vecedtü

Açıklama:

“Rivâyet Lafızları” bölümünde belirtildiği üzere Haddesenâ-ahberenâ en çok kullanılan rivayet lafızlarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Hicrî birinci yüzyılda hadisler genellikle aşağıda verilenlerden hangisi olarak rivâyet edilmekteydi?

Şifahî

Vasıyyet

Vicâde

İ’lâm

Münâvele

Açıklama:

Hicrî birinci yüzyılda hadisler genellikle şifahî olarak rivâyet edilmekteydi. Hicrî ikinci asırdan itibaren ise hadislerin yazılı rivâyetine geçilmiş ve hadis rivâyetinde yazı hâkim olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Gerek hadisin aslına uygun rivâyetinde gerekse sıhhatini tespitinde hadis öğrenim ve öğretim metotları belirleyici olmaktaydı ve bu durum aşağıdakilerin hangisini ifade etmekteydi?

Hangi yöntemle alındığını

Ne için alındığını

Kime rivayet olduğu

İsminin ne olduğu

Süreçteki gelişmeleri

Açıklama:

Gerek hadisin aslına uygun rivâyetinde gerekse sıhhatini tespitinde hadis öğrenim ve öğretim metotları belirleyici olmaktaydı. Bu durum hadisin hangi yöntemle alındığını ifade etmeyi gerektirmişti. Bunun üzerine hadis öğrenim ve öğretim metotlarına paralel olarak edâ siğaları veya rivâyet lafızları diye isimlendirilen tabirler de gelişmişti.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Nesiller arasında güçlü bir iletişim kurulmasını ve hadislerin sonraki nesillere aktarılmasını sağlayan aşağıdakilerden hangisinde doğru verildiği söylenebilir?

Râviler

Rihleler

Sahâbîler

Kırâat

Müellif

Açıklama:

Rihleler nesiller arasında güçlü bir iletişim kurulmasını ve hadislerin sonraki nesillere aktarılmasını sağlamış, Sahâbe döneminden itibaren başlayan hadis için yapılan yolculuklar V. (XI.) yüzyılda önemli ölçüde sona ermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Nakil döneminde kitap ve nüshaların güvenilirliği önem arzetmeye başlamıştı. Bu dönemde farklı yollarla gelen bir eserin nüshaları arasında karşılaştırma yapılarak tashih edilmekte ve ………en yakın nüsha ortaya çıkarılmaktaydı. Boşluğa uygun kelime aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Müellif metnine

Nüshaların karşılaştırılmasına

Tashihlerine

Mukabele kaydı

Kırâat metotlarına

Açıklama:

Farklı yollarla gelen bir eserin nüshaları arasında karşılaştırma yapılarak tashih edilmekte ve müellif metnine en yakın nüsha ortaya çıkarılmaktaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Hicrî birinci ve ikinci asırlarda en çok kullanılan edâ siğası “an” iken üçüncü yüzyılda aşağıda verilenlerden hangisi olduğu belirtilmektedir?

Semâ’ ve kırâat

Vasıyyet ve vicâde

İ’lâm, vasıyyet

Haddesenâ ve ahberenâ

Münâvele ve mükâtebe

Açıklama:

Rivâyet lafızlarının kullanımındaki yaygınlıkta tarihi süreçteki gelişimlerinin de önemli etkisi olmuştur. Hicrî birinci ve ikinci asırlarda en çok kullanılan edâ siğası “an” iken üçüncü yüzyılda “haddesenâ” ve “ahberenâ” olması da bu sebepledir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi hadisin hangi hocadan hangi metotla alındığını ifade eden terimdir?

Rivayet lafzı

Eda

Tahammül

Tahammülü’l-ilm

Hıfz

Açıklama:

Hadisin hangi metotla alındığını ifade eden terim rivayet bir diğer adıyla eda siğasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi müzakerenin özelliklerinden değildir?

Hafızadaki bilgilerin tazelenmesi

Yeni bilgilerin ezberlenmesi

Bilgilerin tazelenmesi

Hataların düzeltilmesi

Fikir alış-verişi yapılması

Açıklama:

Müzâkere, karşılıklı konuşma suretiyle hâfızadaki bilgilerin tazelenmesi, kontrol edilmesi, hataların ve yanlış anlamaların düzeltilmesi, fikir alışverişi anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Öğrenilen hadislerin kaybolmasının engellenmesi için aşağıdaki yöntemlerden hangisi kullanılırdı?

Eda siğası

Müzakere

Müşafehe

Hıfz

Tahammül

Açıklama:

Sahabe hadisleri bizzat Hz. Peygamber’den işiterek (müşafehe), onun davranışlarını görerek (müşahede) veya diğer sahabiler vasıtasıyla öğrenmekteydi. Onlar öğrendiklerini genellikle ezberleme (hıfz) yoluyla muhafaza ediyor ve bunu pekiştirmek amacıyla da bazen aralarında müzakere ediyorlardı.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Birinci asırda hadislerin yazılması ile ilgili genel durum ve rivayet şeklini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Şifahi rivayet

Yazılı rivayet

Rivayet lafzı

Tahammülü’l-ilm

Tedvin faaliyeti

Açıklama:

Birinci asırda hadislerin hiç yazılmadığı değil genel durumu ve rivayetin şeklini ifade eden kavram şifahi rivayet kavramıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

“Bir kitap yüz defa bile mukabele edilse yine de tamamıyla hatadan kurtulamaz” diyen hadis alimi aşağıdakilerden hangisidir?

Amr b. Dinar

Haccat b. Ertat

Ma’mer b. Raşid

Nafi

Eyyüp es-Sahtiyani

Açıklama:

Dönemin önde gelen hadis alimlerinden Ma’mer b. Raşid (ö. 152/778)’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdaki öğrenim ve öğretim yöntemlerinden hangisinde hadisi hoca okuyup anlatmakta, öğrenci ise dinlemektedir?

İmla

Kıraat

İcazet

Sema

Mükatebe

Açıklama:

Terim olarak sema, hadis hocasının (şeyh) hadislerini okuması, talebenin veya talebelerin de bizzat ondan işiterek hadisleri alması anlamındadır. Semâ’ yönteminde hadisi hoca okuyup anlatmakta, öğrenci ise dinlemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi talebeye hadisleri yazdıran hocaya denir?

Müstemli

Mübelliğ

Emaili

Mümli

Vicade

Açıklama:

Talebeye hadisleri yazdıran hocaya mümli, onun söylediklerini yazan öğrenciye de müstemli denilirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi icazet isteyen öğrenciye denir?

Müciz

Mücazün bih

Müsteciz

Muayyen icazet

Mümeyyiz

Açıklama:

İcâzete konu olan ve rivayetine izin verilen hadis, sahife veya kitaba ise mücazün bih denmektedir. Muayyen icazet, hocanın talebesine rivayetlerinin yazılı olduğu belli bir kitabı rivayet etmesi için izin vermesidir. Mümeyyiz ise temyiz yeteneğine sahip olan kişidir. İcâzet veren hocaya müciz, icazet isteyen öğrenciye müsteciz veya mücazün leh denir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

“Ketebe ileyye fülan: falan kimse bana yazdı” lafzı hangi metoda delâlet etmek üzere kullanılan rivayet lafızlarındandır?

Münavele

Vasiyyet

Vicade

Mükatebe

İcazet

Açıklama:

İcazet metoduna delâlet etmek üzere en çok kullanılan lafız, (ecazeli: bana icazet verdi) siğasıdır. (Defaa ileyye kitâbehu: falan bana kitabını verdi) münaveleye delalet etmek üzere kullanılan rivayet lafızlarıdır. (Ketebe ileyye fülan: falan kimse bana yazdı) lafzı mükatebe metoduna delalet etmek üzere kullanılan rivayet lafzıdır. (Evsâ ileyye: bana vasıyyet etti) lafzı vasıyyet metoduna delalet etmek üzere kullanılan rivayet lafzıdır. (Beleğani: bana ulaştı) lafızları ise vicade metoduna delâlet etmek üzere kullanılan edâ siğalarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Bir hadisi belli esaslara uyarak öğrenmeye ne ad verilmektedir?

Tahammül

Eda

Tahammülü’l-ilm

Rivayet

Zikir

Açıklama:

Bir hadisi belli esaslara uyarak öğrenmeye tahammül, onu ezberden veya bir kitaptan usulüne uygun olarak rivayet etmeye ise edâ denir. İkisi birlikte tahammülü’l-ilm kavramıyla ifade edilir. Hadisler sonraki nesillere rivayet yoluyla aktarılmıştır. Rivayet sadece sözlü aktarımı ifade eden bir kavram değildir. Rivayet kavramı sözlü veya yazılı olarak her türlü bilgi ve metin aktarımını, naklini ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Hadis Öğrenim ve öğretim metotlarının geliştirilme amaçlarından birisi değildir?

Arap yazısının henüz daha doğrudan yazılı aktarım için yeterli seviyede olmaması

Arap coğrafyasının diğer milletleri de içine alacak şekilde genişlemiş olması

Arapça yazılı metinlerin hatalı okunmasının getirdiği problemler

Müslümanlığı kabul etmiş olanların Arapçayı anlama sıkıntısı çekmeleri

Peygamber efendimizin hadis öğrenim ve öğretimine vermiş olduğu önem.

Açıklama:

Hicrî ikinci asrın başlarından itibaren yazılı rivayete geçilmişti. Ancak bu dönemde Arap yazısı henüz doğrudan yazılı metinden nakil için yeterli seviyede değildi. Öte yandan İslâm coğrafyasının genişlemesi sonucu çok sayıda Arap olmayan kişinin Müslüman olması Arapça hadis metinlerini okuma ve anlama sorununu yaygın ve çok önemli bir problem haline getirmişti. Bu durum doğrudan yazılı metinlerden yapılan nakillerde hatalı okumalara sebep olmaktaydı. Hadis Öğrenim ve öğretim metotları bu problemleri ortadan kaldırmak amacıyla geliştirildi. Bu sebeple öncelikle
hadislerin yazılı rivayete geçişinin tarihsel sürecine işaret etmek yerinde olacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi sema ve kıraat metotları için doğru tanımdır?

Hadis rivayetlerinde uyulması zorunlu prensiplerdir.

Doğrudan hadis sahifelerinden yapılan rivayetlerdir.

Hadislerin yetili bir hocadan doğrulanması usulüdür.

Ehil olmayanların hadis rivayet etme yöntemleridir.

Hıfza dayalı hadis rivayet etme yöntemine verilen attır.

Açıklama:

Muhaddisler, doğrudan hadis sahifelerinden yapılan rivayetleri geçersiz ilân etmekteydi. Yazılı hadis metinlerinin bir hocaya arz edilip edilmediğini sormaktaydı. Nihayet hadis talebelerine “getiriniz hataları tashih edelim, düzeltelim” şeklinde uyarılarda bulunulmaktaydı. Bu durum hadis talebelerini hadis metinlerini ehline arz etmeye zorlamıştı. Böylece yaklaşık birinci asrın sonuna doğru hadis rivayetinde uyulması gereken zorunlu prensipler olarak geliştirilen semâ ve kırâat metotları doğmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Sema ve kıraat meclisleri hangi fonksiyonu yerine getirmek üzere oluşturulmuştur?

Nakledilen hadislerin istinsah edilmesi.

Yazılı hadislerdeki hataların tashih edilmesi

Hadislerin kitaplaştırılmasını sağlamak

Hadislerin farklı dillere göre yorumlanmasını sağlamak.

Yeni hadis aktarım yöntemlerinin bulunması.

Açıklama:

Yazıdan kaynaklanan hataları önlemek amacıyla muhaddislerin aldıkları söz konusu tedbirlerin sonunda yazılı hadis metinlerindeki hataları tashih etmek üzere semâ ve kırâat meclisleri oluşturulmaya başlanmıştır. Zira hatadan kurtulmanın en sağlıklı yolu hadisi semâ ve kırâat yollarından biriyle almaktan geçmekteydi. Böylece muhaddisler önce hadisi istinsah ediyor, sonra da onu ehlinden semâ veya kırâat metotlarından biriyle alıyorlardı.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi kolaylaştırıcı Hadis metotlarından birisi değildir?

İ’lam

Vasiyyet

Şifahi

Vicade

Mükatebe

Açıklama:

Muhaddisler hadislerin semâ ve kırâat yoluyla alınmasında ısrar etmekteydi. Ancak bu durum genişleyen İslâm coğrafyasında gittikçe artan hadis metinlerinden yararlanma imkânını zorlaştırıyordu. Bu sıkıntı hadis talebelerine kolaylık sağlayacak bir çıkış yolu bulmayı zaruri hale getirmişti. Bu amaçla yaygın olmasa da, daha hicrî ikinci asrın başlarından itibaren detaylarını ileriki sayfalarda göreceğimiz icazet, münâvele ve mükâtebe metotlarına kolaylığı temin edici çareler olarak müsaade edimliş, fakat hatalara açık oldukları için i‘lâm, vasıyyet ve vicâde metotları güvenilir kabul edilmemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi hocanın bir hadisi talebelerine doğrudan yazdırması yönteminin adıdır?

Mümli

Müstemli

Hıfz meclisi

İmla

Kıraat

Açıklama:

İmla sözlükte, yazdırma demektir. Hadis terimi olarak, hocanın hadisi talebeye yazdırmasıdır. Bu yöntemde hoca ezberinden veya kitaptan okumakta, talebe ise okunan metni yazmaktadır. İmlâ’da hoca yazdıracağı şeyi dikkatli bir şekilde yazdırmakta, talebe de aynı şekilde söylenenleri dikkatle yazmaktadır. Bu durum yanılma ihtimalini azaltmaktaydı. Ayrıca gerektiğinde açıklama yapılabilmekte ve soru sorulabilmekteydi. Bu ise, hadisi anlama ve aslına uygun tespit etme imkânını artırmaktaydı. Bu sebeple imlâ’ hadis almanın en güvenilir usûlü kabul edilmiştir. Bu yöntemle yazılan esere imlâ’ veya çoğul şekliyle emâlî denilirdi. Talebeye hadisleri yazdıran hocaya mümlî, onun söylediklerini yazan öğrenciye de müstemlî denilirdi. Yazan kimselerin kalabalık olması halinde hocanın söylediklerini uzaktakilere yüksek sesle nakledenlere de müstemlî veya mübelliğ denilirdi. Hocaların hadisi imlâ’ yöntemiyle naklettikleri toplantılara da imlâ’ meclisi adı verilirdi. Hadis tarihinin belli dönemlerinde imlâ meclisleri çok meşhur ve yaygındı. Kaynaklarda meşhur hocaların imlâ’ meclislerinde olağanüstü sayıda kalabalıklar bulunduğuna dair çok sayıda bilgi vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi genel olarak kabul görmüş bir icazet türüdür?

Muayyen İcazet

Umumi icazet

Şarta bağlı icazet

Doğmamış çocuğa verilen icazet

İleride elde edilecek rivayete verilen icazet

Açıklama:

Muayyen (belirli) icazet: Hocanın, talebesine rivayetlerinin yazılı olduğu belli bir kitabı rivayet etmesi için izin vermesidir. İslâm âlimlerinin büyük çoğunluğu bu tür icazeti kabul etmektedir. Umumî icazet: İcazeti verilen kitabın, “zamanımda yaşayanlara, Müslümanlara, icazet isteyen herkese icazet verdim” şeklinde rivayetine izin verilen kişi veya kişiler belirtilmeden verilmesidir. Bu tür icazet bazı âlimler tarafından uygulanmıştır. Ancak önde gelen hadis âlimlerinin çoğunluğu ise bu tür icazetin doğru olmayacağı görüşündedir. Şarta bağlı icazet: Belirlenen veya bilenmeyen bir kimsenin arzusuna bağlanan icazettir. Bu türde âlim, “Falanın istediğine icazet verdim” veya “Arzu edene icazet verdim” diyerek icazet verir. Bu tür icazet belirsizlik bulunduğu ve şarta bağlı olduğu için kabul edilmemiştir. Doğmamış çocuğa verilen icazet: Âlimlerin çoğu bu icazet türünü uygun bir yöntem olarak görmemiştir. İleride elde edilecek rivayetlere verilen icazet: Kendisinde olmayan bir bilgiye izin vermek anlamına gelmesi sebebiyle bu icazet türü geçersiz kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Hadis terimi olarak, bir kişinin herhangi bir râvînin, hadis kitabı müellifinin el yazısı ile yazılmış kitabını veya bazı hadislerini bulup ele geçirmesine ne ad verilir.

Vasiyyet

Vicade

İ’lam

Sahafi

Münavele

Açıklama:

Vicâde, bulmak ve elde etmek demektir. Hadis terimi olarak, bir kişinin herhangi bir râvînin, hadis kitabı müellifinin el yazısı ile yazılmış kitabını veya bazı hadislerini bulup ele geçirmesine denir. Söz konusu müellif veya râvinin çağdaş olup olmaması, çağdaş ise görüşüp görüşmemeleri, görüşmüşse ondan semâ’ı bulunup bulunmaması önemli değildir. Bu durumların hepsinde yazılı metni ele geçirmeye vicâde denmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Hadis Rivayet Dönemi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hadisler çoğunlukla sema ve kıraat metoduyla nakledilmekteydi.

Sema ve kıraat metodu ile hadislerin alınma imkanı yoktur.

Hadislerin alınma imkanı olmadığı durumlarda icazet, münâvele ve mükâtebe metotları kullanılmıştır.

İlam metoduna nadiren başvurulmuştur.

Vicade metoduna nadiren başvurulmuştur.

Açıklama:

Hadislerin tek tek isnatlarıyla rivayet edildiği rivâyet döneminde hadisler çoğunlukla semâ’ ve kırâat metotlarıyla alınıp nakledilmekteydi. Bu iki metotla alınma imkânı bulunmadığında icâzet, münâvele ve mükâtebe metotlarından biri kullanılmaktaydı. İ’lâm, vasıyyet ve vicâde metotlarına ise nadiren müracaat edilmekteydi.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Hadis öğrenmek maksatlı çıkılan uzun yolculuklara verilen bir isimdir?

Rahhale

Cevvale

Ali isnad

Tavvâfü’l-ekâlîm

Errihle fî talebi’l-hadîs

Açıklama:

Hadisi bizzat hocadan semâ’ ve kırâat metotlardan biriyle alma isteği hadis talebelerinin yorucu yolculuklara çıkmalarını gerektirmiştir. İlk dönemde pek çok hadis âlimi hadis metinlerini doğrudan hocadan almak için uzun yolculuklara çıkmıştır. Hadis öğrenmek amacıyla yapılan bu yolculuklara errihle fî talebi’l-hadîs bu maksatla çok yolculuk yapanlar ise çok seyahat eden anlamlarına gelen, rahhâle , cevvâle , tavvâfü’l-ekâlîm gibi ifadelerle anılmaktaydı. Rihleye genellikle kendi bölgesindeki hadis âlimlerinin rivâyetlerini öğrendikten sonra çıkılmaktaydı. Öncelikle fetihler dolayısıyla farklı ülkelere dağılmış sahâbîlerin bildiği hadisler rihleler sayesinde kaybolmaktan kurtulmuştu. Rıhlenin amaçlarından biri de hadisi âlî isnadla elde etmek, başka bir ifadeyle aracıları mümkün olduğunca aradan çıkararak ilk kaynağından almaktı.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Hadisin hocadan hangi metotla alındığını ifade eden terim aşağıdakilerden hangisidir?

Tahammül

Edâ

Tahammülül’l-ilm

Rivâyet lavzı

Müşahede

Açıklama:

Hadis öğreten kimse (şeyh) rivâyet ettiği hadisi öğretirken onu hocasından hangi metotla aldığını kullandığı edâ siğası veya rivâyet lafzıyla ifade ederdi. Dolayısıyla edâ siğası veya rivâyet lafzı, hadisin hocadan hangi metotla alındığını ifade eden terimlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi sahâbenin hadisleri bizzat Hz. Peygamber’den işiterek öğrenme yöntemidir?

Müşâfehe

Müşahede

Hıfz

Müzakere

Edâ

Açıklama:

Sahâbe hadisleri bizzat Hz. Peygamber’den işiterek (müşâfehe), onun davranışlarını görerek (müşahede) veya diğer sahâbîler vasıtasıyla öğrenmekteydi. Onlar öğrendiklerini genellikle ezberleme (hıfz) yoluyla muhafaza ediyor ve bunu pekiştirmek amacıyla da bazen aralarında müzakere ediyorlardı.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi ilk yüzyılda hadis yazımının yaygın olmamasının sebeplerinden değildir?

Hadisler genellikle hıfz yoluyla muhafaza edilmekteydi. Genel olarak yazmaya ihtiyaç duyulmamaktaydı.

Arap toplumunun sözlü kültüre önem vermesi.

Hz. Peygamber’den hadislerin yazılmasını yasaklayan hadisler nakledilmiştir.

Çok sayıda Arap olmayan kişinin Müslüman olması Arapça hadis metinlerini okuma ve anlama sorununu doğurmuştur.

Arap yazısı henüz doğrudan yazılı metinden nakil için yeterli seviyede değildi.

Açıklama:

Hadislerin yazılmasıyla ilgili Hz. Peygamber’den hem yasaklayan hem de buna izin veren ve görünüşte birbiriyle çelişen hadisler nakledilmiştir. Lakin hadis yazmaya izin veren hadisler yasaklayanlardan sonradır. Dolayısıyla Hz. Peygamber döneminin ilk yıllarında bazı gerekçelerle konulan hadis yazım yasağı daha sonra Hz. Peygamber’in sağlığında bizzat kendisinin izniyle kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Hadislerin Kur’an gibi tek kitap haline getirilmesine engel teşkil eden sebep nedir?

Hadislerin yazıya geçirilmesinin ehil olmayanların da ona el atması gibi olumsuz bir sonuca yol açabileceği.

Arap yazısının yetersiz oluşu sebebiyle rivâyetlerde tashîf ve tahrîf hatalarının oluşması.

İslâm coğrafyasının genişlemesiyle Arap olmayan müslümanlardan İslâmî ilimlerle meşgul olanların artmış olması.

Arap dilini telaffuzda dahi hata yapabilen Arap olmayan müslümanların rivâyette bulunurken tashîf yapmaları.

Sahâbenin değişik bölgelere dağılmış bulunması.

Açıklama:

İslâm coğrafyasının genişlemesi, sahâbenin değişik bölgelere dağılmış bulunması ise hadislerin Kur’an gibi tek kitap haline getirilmesine engel teşkil etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Arap yazısının yazılı metinlerden doğrudan nakil yapmak için yetersiz olduğu dönemde muhaddisler, hadislerin hatasız naklini temin etmek amacıyla hangi metodu güvenilir kabul etmemişlerdir?

Semâ

Vicâde

İcâzet

Kırâat

Münâvele

Açıklama:

Muhaddisler hadislerin semâ ve kırâat yoluyla alınmasında ısrar etmekteydi. Ancak bu durum genişleyen İslâm coğrafyasında gittikçe artan hadis metinlerinden yararlanma imkânını zorlaştırıyordu. Bu sıkıntı hadis talebelerine kolaylık sağlayacak bir çıkış yolu bulmayı zaruri hale getirmişti. Bu amaçla yaygın olmasa da, daha hicrî ikinci asrın başlarından itibaren icâzet, münâvele ve mükâtebe metotlarına kolaylığı temin edici çareler olarak müsaade edilmiş, fakat hatalara açık oldukları için i‘lâm, vasıyyet ve vicâde metotları güvenilir kabul edilmemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi hadis öğrenim ve öğretim yöntemlerinden değildir?

Semâ

İmlâ

Mümlî

Arz

Kırâat

Açıklama:

Semâ talebelerin de bizzat şeyhten işiterek hadisleri alması anlamındadır. İmlâ hocanın hadisi talebeye yazdırmasıdır. Talebeye hadisleri yazdıran hocaya mümlî denir. Kırâat talebenin hadisleri bizzat hadis hocasına okuması veya başkasının okuduğunu işitmesi suretiyle hadisi almasıdır. Hadis âlimlerinin çoğu “bir şeyi bir kimseye sunmak, göstermek” mânasındaki arz terimini kırâatla eş anlamlı olarak kullanmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Hocanın, talebesine rivâyetlerinin yazılı olduğu belli bir kitabı rivâyet etmesi için izin vermesi şeklinde olan icâzet aşağıdakilerden hangisidir?

Şarta bağlı icâzet

Mümeyyiz olmayan çocuğa verilen icâzet

Umumî icâzet

Muayyen icâzet

İleride elde edilecek rivâyetlere verilen icâzet

Açıklama:

Muayyen (belirli) icâzet: Hocanın, talebesine rivâyetlerinin yazılı olduğu belli bir kitabı rivâyet etmesi için izin vermesidir. İslâm âlimlerinin büyük çoğunluğu bu tür icâzeti kabul etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Hadis öğrenmek amacıyla yapılan yolculuklara ne denir?

Errihle fî talebi’l-hadîs

Rahhâle

Cevvâle

Tavvâfü’l-ekâlîm

Âlî isnadla

Açıklama:

Hadis öğrenmek amacıyla yapılan yolculuklara errihle fî talebi’l-hadîs, bu maksatla çok yolculuk yapanlar ise çok seyahat eden anlamlarına gelen, rahhâle, cevvâle, tavvâfü’l-ekâlîm gibi ifadelerle anılmaktaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Metin içerisinde tespit edilen noksanlıkların yazının okunmasını engellememesi için kitabın kenarına ilave edilmesine ne denir?

Mahv

Lâhak

Keşt

Belağa

Asl

Açıklama:

Metin içerisinde tespit edilen noksanlıklar yazının okunmasını engellememesi için kitabın kenarına ilave edilir. Lâhak diye ifade edilen bu ilave kitabın sağ veya sol kenarına yazılır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi hadis kitaplarının okunmasında kullanılan bir hadis kitabının halka yönelik okutulması durumunda uygulanan bir usuldür?

Sahha

Ûriza

Tarîku’s-serd

Tarîku’l-hal ve’l-bahs

Tarîku’l-im’ân

Açıklama:

Bu dönemde hadis kitaplarının okunmasında farklı usuller takip edilmiştir. Bunlar, okuyup geçme (tarîku’s-serd), açıklama ve araştırma (tarîku’l-hal ve’l-bahs), ve geniş açıklama (tarîku’l-im’ân) olmak üzere üç farklı usuldür. Geniş açıklamalı yöntem, genellikle bir hadis kitabının halka yönelik okutulması durumunda uygulanan bir usuldür.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi hadisin hocadan hangi metotla alındığını gösteren bir terimdir?

Tahammül

Edâ

Şeyh

Tahammülü’l ilm

Edâ siğası

Açıklama:

Bir hadisin hocadan hangi metotla alındığını gösteren terim Edâ siğası ya da rivâyet lafzıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Hadislerin aktarılması ilgili olarak müşâfehe terimi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Hadisleri bizzat Hz. Peygamber’den işiterek aktarma işlemidir.

Hadisleri Hz. Peygamber’in davranışlarını görerek aktarma işlemidir.

Öğrendiklerini ezberleme yoluyla muhafaza etmektir.

Karşılıklı konuşma suretiyle hafızadaki bilgileri taze tutma işlemidir.

Hadisleri unuttuklarında hatırlamak amacıyla yazma işlemidir.

Açıklama:

Müşafehe, hadislerin bizzat Hz. Peygamber’den işitilerek aktarma işlemidir. Hadisleri Hz. Peygamber’in davranışlarını görerek aktarma işlemine müşahade, diğer sahabilerin öğrendiklerini ezberleme işine hıfz, karşılıklı konuşma suretiyle hafızadaki bilgileri taze tutma işlemine müzakere denir.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Hocanın hadisi ezberinden veya kitaptan okuması, talebenin de söylenenleri dikkatli bir şekilde yazması yöntemine ne ad verilir?

Semâ’

Kırâat

İmlâ’

İcâzet

Münâvele

Açıklama:

Hocanın hadisi ezberinden veya kitaptan okuması, talebenin de söylenenleri dikkatli bir şekilde yazması yöntemine İmlâ’ ismi verilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Semâ’ ve kırâat olmaksızın hadis âliminin belirli şartlar dâhilinde bütün veya bir kısım rivayetlerini öğrencisinin rivayet etmesine izin vermesi aşağıdaki hadis terimlerinden hangisidir?

Münâvele

İcâzet

Mükâtebe

İ’lâm

Vasıyyet

Açıklama:

Semâ’ ve kıraât olmaksızın hadis âliminin belirli şartlar dâhilinde bütün veya bir kısım rivayetlerini öğrencisinin rivayet etmesine izin vermesine İcâzet denir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Hadis hocasının rivayet hakkı bulunan hadislerinin tamamını veya bir kısmını yakında ya da uzakta bulunan bir kimseye yazıp göndermesi aşağıdaki terimlerden hangisiyle ifade edilmektedir?

Vasıyyet

Mükâtebe

İcâzet

Münâvele

Semâ’

Açıklama:

Hadis hocasının rivayet hakkı bulunan hadislerinin tamamını veya bir kısmını yakında ya da uzakta bulunan bir kimseye yazıp göndermesi mükâtebe terimi ile ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Bir kişinin herhangi bir râvînin, hadis kitabı müellifinin el yazısı ile yazılmış kitabını veya bazı hadislerini bulup ele geçirmesine denir. Söz konusu müellif veya râvinin çağdaş olup olmaması, çağdaş ise görüşüp görüşmemeleri, görüşmüşse ondan semâ’ı bulunup bulunmaması önemli değildir.
Verilen bilgiler hangi hadis terimini açıklamaktadır?

İ’lâm

Vasıyyet

İcâzet

Vicâde

Semâ’

Açıklama:

Verilen bilgiler vicâde terimini açıklamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Bir rivayet lafızı hadisi aktarırken “işittim” anlamındaki semi’tü kelimesini kullanıyorsa, o hadisi hangi yöntemle edinmiştir?

Semâ’

Kırâat

İcâzet

Münâvele

Mükâtebe

Açıklama:

Bir rivayet lafızı hadisi aktarırken “işittim” anlamındaki semi’tü kelimesini kullanıyorsa, o hadisi Semâ’ yöntemi ile elde etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Hadis metinlerinin içerisinde tespit edilen noksanlıkların yazının okunmasını engellememesi için kitabın kenarına yapılan eklemelere ne ad verilir?

İcâzet kaydı

Lâhak

Sahha

Belağa

Mukabele

Açıklama:

Hadis metinlerinin içerisinde tespit edilen noksanlıkların yazının okunmasını engellememesi için kitabın kenarına yapılan eklemelere lâhak adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Hadis öğrenmek amacıyla yapılan yolculuklara ne ad verilmektedir?

Rahhâle

Cevvâle

Tavvâfü’l-ekâlîm

Âlî isnad

Rihle fî talebi’l-hadîs

Açıklama:

Hadis öğrenmek amacıyla yapılan yolculuklara rihle fî talebi’l-hadîs adı verilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Hadis rivâyetinin sona ermesiyle yaşanan “Nakil Dönemi” miladi hangi yüzyılları kapsamaktadır?

V ve VI

VII ve VIII

IX ve X

XI ve XII

XII ve XIV

Açıklama:

Nakil Dönemi miladı XI ve XII. yüzyıllarda yaşanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Hangisi sözlü ve yazılı olarak her türlü bilgi ve metin aktarımını, naklini ifade eder?

Tahammül

Eda

Tahammülü’l-ilm

Şeyh

Rivayet

Açıklama:

Tahammül hadisi belli esaslara göre öğrenmeye denir Onu ezberden veya bir kitaptan usulüne göre rivayet etmeye eda denir. İkisi birlikte (Tahammül ve eda) Tahammülü’l-ilm olarak ifade edilir. Şeyh ise hadis öğreten kişidir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Hangisi hadislerin öğrenilmesinde yaşanan sorunlardan biridir?

Hadislerin ezberlenmesinin nerdeyse imkânsız olması

Hadis öğrenmenin yasak olması

Müslümanların farklı diller konuşması

Hadisleri aktaracak kişi sayısının çok az olması

Hadis dilin çok karmaşık ve zor olması

Açıklama:

İslam coğrafyasının gelişmesi sonucu çok sayıda Arap olmayan Müslüman olması Arapça olan hadis metinlerinin okuma ve anlama sorunu yaygın ve çok önemli bir problem haline gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Sahabe ve büyük tabiilerin çoğunlukta olduğu hicri birinci asrın ilk üç çeyreğinde hadislerin muhafaza ve naklinde yazmaktan çok ezberlemeye önem veriliyor, hadisler genellikle müzakere yoluyla hafızalarda korunuyordu. Ancak bazı sahabi ve tabiilerin hadisleri yazmalarının sebebi ne olabilir?

Diğer hadis nakledenlerle yaşadıkları fikir ayrılıkları

Diğer nesillere aktarmak için

Yazılı metinlerin daha itibarlı olması

Okuma yazma oranının yüksek olması

Hatırlamak amacıyla hadisleri yazmaları

Açıklama:

Hadisleri yazmanın amacı sonraki nesillere yazılı metin bırakmak değildi. Unuttuklarında hafızaya destek sağlamasıydı. Bu dönemde yazılı metinler oluşturulmuş olsa bile hadisler şifahi olarak nakledilmekteydi.

Doğru Cevap: E

Soru 80

I. Meclis ortamında gerçekleşmesi
II. Yazıdan kaynaklı hataların değerlendirmesi
III. Yorumdan kaçınılması
IV. Hadisin sıhhati
V. Hadisin kime ait olduğunun tartışılması
Arap yazısının yazılı metinlerden doğrudan nakil yapmak için yetersiz olduğu bu dönemde muhaddisler, hadislerin hatasız naklini temin etmek amacıyla aldıkları tedbirlerden olan sema ve kıraat metotlarının özellikleri hangileridir?

Yalnız I

I ve II

Yalnızca III

I,II, IV, V

Hepsi

Açıklama:

Sema ve kıraat meclislerinde yazıdan kaynaklanan hatalar tashih edildikten sonra hadisin yorumu, sıhhati ve hadisin kime ait olduğuna dair ilave bilgiler de verilmekteydi.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Talebenin hadisi hadis hocasına okumasına ne ad verilir?

İmla

Sema

Kıraat

İcazet

Mukatebe

Açıklama:

Kıraat okumak anlamındaki fiilin mastarıdır. Terim olarak kıraat talebenin hadisleri bizzat hadis hocasına okuması veya başkasının okuduğunu işitmesi suretiyle hadisi almasıdır..

Doğru Cevap: C

Soru 82

I. Talebe sadece hadisi okur
II. İşitmek ve dinlemek anlamına gelir
III. Terim olarak hadis hocasının hadisleri okumasıdır
IV. Talebe sadece dinler
V. Hoca ezberden veya kitaptan okuyabilir
Hangisi bir hadis öğrenim ve öğretim metodu olan semanın özeliklerindendir?

Yalnız I

I ve II

II, III, IV ve V

I, II, V

Hepsi

Açıklama:

Kıraat talebenin hadis okuduğu süreçtir. Sema’da talebe hadisleri bizzat işiterek alır. Sadece hadis talebenin takip etme süreci söz konusudur.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Sema ve kıraat olmaksızın hadis aliminin belirli şartlar dahilinde bütün veya bir kısım rivayetlerini öğrencisinin rivayet etmesine izin vermesine ne ad verilir?

İcazet

Muciz

Müsteciz

Mücazün leh

Mücazün bih

Açıklama:

İcazet veren hocaya muciz denir. Müsteciz ve mücahzün leh aynı anlama gelir veicazete konu olan ve rivayetine izin verilen hadistir. Mücazün bih ise sahife veya kitap demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

İki farklı türü olan ve bir nesneyi eliyle vermek anlamına gelen terim hangisidir?

Mukatebe

Sema

Kıraat

İcazet

Münavele

Açıklama:

Münavele bir nesneyi eliyle vermek manasına gelir. Hadis hocasının hadislerini ihtiva eden kitabını rivayet etmesi için talebesine elden vermesi veya kitabın kendine ait olduğunu ifade etmesi demektir.

Doğru Cevap: E

Soru 85

İlam metodunun güvenilirliğinin düşük olmasının sebebi ne olabilir?

Bu metodu kullanan hocaların yetkin olmaması

Bu metodun âlimler tarafından yasaklanması

Bu metodun yazılı olmaması

Bu metotla ilgili verilerin az olması

Bu metodun çok karmaşık olamaması

Açıklama:

Bu metotla ilgili kaynaklarda verilen misaller az olup bu yönteme delaletleri tartışmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Sahâbe hadisleri bizzat Hz.Peygamber’den işiterek öğrenmesine ne ad verilir?

müşâfehe

müşahede

hıfz

müzakere

ezber

Açıklama:

Sahâbe hadisleri bizzat Hz. Peygamber’den işiterek öğrenmesine müşâfehe
denir.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Talebeye hadisleri yazdıran hocaya ne isim verilidi?

mümlî

müstemlî

mübelliğ

emâlî

imlâ’ meclisi

Açıklama:

Talebeye hadisleri yazdıran hocaya mümli isimi verilirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Semâ’ ve kırâat olmaksızın hadis âliminin belirli şartlar dahilinde bütün veya bir kısım rivâyetlerini öğrencisinin rivâyet etmesine izin vermesine ne ad verilir?

İcâzet

Mücîz

Münâvele

Mükâtebe

Müstecîz

Açıklama:

İcâzet sözlükte, izin vermek, destur vermek, su akıtmak gibi mânalarda kullanılmaktadır. Terim olarak icâzet, semâ’ ve kırâat olmaksızın hadis âliminin belirli şartlar dahilinde bütün veya bir kısım rivâyetlerini öğ- rencisinin rivâyet etmesine izin vermesidir. Bu izin sözlü veya yazılı olabilir. İlk dönemlerde icâzet sözlü olarak verilmekteydi.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Hocanın, talebesine rivâyetlerinin yazılı olduğu belli bir kitabı rivâyet etmesi için izin vermesine ne ad verilir?

Muayyen (belirli) icâzet

Umumî icâzet

Şahsa verilen icâzet

Şarta bağlı icâzet

Mücâzün leh

Açıklama:

Hocanın, talebesine rivâyetlerinin yazılı olduğu belli bir kitabı rivâyet etmesi için izin vermesidir. İslâm âlimlerinin büyük çoğunluğu bu tür icâzeti kabul etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 90

İlk üç asırda en az kullanılan hadis öğrenim ve öğretim metotları aşağıdakilerden hangisidir?

Münâvele-icâzet

Mükâtebe-münâvele

İcâzet-mükâtebe

İ’lâm-vasıyyet

Semâ’-kırâat

Açıklama:

İlk üç asırda en az kullanılan hadis öğrenim ve öğretim metotları İ’lâm-vasıyyet metodudur.

Doğru Cevap: D

Soru 91

İlk üç asırda hadislerin aslına uygun nakli için en uygun görülen eğitim-öğretim metotları aşağıdakilerden hangisidir?

Semâ’-münâvele

Münâvele-mükâtebe

İ’lâm-vasıyyet

Semâ’-kırâat

İcâzet-vicâde

Açıklama:

İlk üç asırda hadislerin aslına uygun nakli için en uygun görülen eğitim- öğretim metotları Semâ’-kırâat’dır.

Doğru Cevap: D

Soru 92

Hadis kitaplarının isnadlarıyla nakledildiği nakil döneminde yaygınlaşan öğrenim ve öğretim metotları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

İcâzet-vicâde

Semâ’-kırâat

Münâvele-mükâtebe

İ’lâm-vasıyyet

Semâ’-münâvele

Açıklama:

Hadis kitaplarının isnadlarıyla nakledildiği nakil döneminde yaygınlaşan öğrenim ve öğretim metotları İcâzet-vicâde’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Hicrî üçüncü asırda hadis rivâyetinde en çok kullanılan rivâyet lafızları aşağıdakilerden hangisidir?

Habberenî-habberenâ.

Haddesenâ-ahberenâ.

A’tânî-nâvelenî.

Beleğanî-vecedtü.

Evsâ ileyye-ketebe ileyye

Açıklama:

Hicrî üçüncü asırda hadis rivâyetinde en çok kullanılan rivâyet lafızları Haddesenâ-ahberenâ’dır.

Doğru Cevap: B

Soru 94

Bir hadis kitabının hoca-talebe arasında okunması esnasında takip edilen usul aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Semâ’

İcâzet

Okuyup geçme yöntemi

Münâvele

Açıklama ve araştırma yöntemi

Açıklama:

Bir hadis kitabının hoca-talebe arasında okunması esnasında takip edilen
usule açıklama ve araştırma yöntemi
Açıklama ve araştırma yöntemi (والبحث احلل طريق ,(bir hadis kitabının talebelere
okutulması durumunda uygulanan bir usuldür. Bu yöntemde hoca talebelerin anlayamadıkları hususları açıklar, ihtiyaç duyduğu hususlarda ise araştırma yapar. Dolayısıyla bu yöntem genellikle ders esnasında uygulanan ve hocanın açıklama ve araştırmalarının hâkim olduğu bir usuldür.

Doğru Cevap: E

Soru 95

Hadis terimi olarak, bir kişinin herhangi bir râvînin veya hadis kitabı müellifinin el yazısı ile yazılmış kitabını veya bazı hadislerini bulup ele geçirmesine ne denir?

Vicâde

Vasıyyet

İ’lâm

Mükâtebe

Münâvele

Açıklama:

Hadis tahammül yollarından biri olan vicâde, türediği kelime ile paralel olarak bir râvînin başka birinin yazdığı rivâyetlerin yer aldığı belge ya da kitabı bulması şeklinde tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Hadis almanın en güvenilir usulü aşağıda seçeneklerin hangisinde net bir şekilde gösterilmiştir?

Sema

Zikir

İmla

Kıraat

Tekrar

Açıklama:

İmlâ’da hoca yazdıracağı şeyi dikkatli bir şekilde yazdırmakta, talebe de aynı şekilde söylenenleri dikkatle yazmaktadır. Bu durum yanılma ihtimalini azaltmaktaydı. Ayrıca gerektiğinde açıklama yapılabilmekte ve soru sorulabilmekteydi. Bu ise, hadisi anlama ve aslına uygun tespit etme imkânını artırmaktaydı. Bu sebeple imlâ’ hadis almanın en güvenilir usûlü kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Kıraat metodunda hadis alınırken hocanın ne yapması gerektiği aşağıdaki şıkların hangisinde açıkça gösterilmektedir?

Tüm dikkatini talebesine vermesi

Hadisleri kitaptan takip etmesi

Yapılan hataları hemen düzeltmesi

Rivayetleri ezbere bilmesi

Kimseyle konuşmaması

Açıklama:

Kırâat metoduyla hadis alınırken hocanın rivâyetlerini ezbere bilmesi gerekir.

Doğru Cevap: D

Soru 98

İslam bilginlerince ilk üç asırda hadislerin aslına uygun olarak naklinde amacı gerçekleştiren en isabetli yöntem aşağıda verilen seçeneklerin hangisinde bulunmaktadır?

Kırâat

İmla

İcazet

Münâvele

Sema

Açıklama:

ilk üç asırda hadislerin aslına uygun olarak naklinde amacı gerçekleştirecek en isabetli metodun semâ’ olduğu genel kabul görmüş ve hadis âlimlerinin çoğu tarafından tercih edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 99

Semâ ve kırâat yollarıyla alınan hadislerde icazetin gerekli görülmesinin sebebi aşağıda verilen şıkların hangisinde yer almaktadır?

Tembellik

Vurdumduymazlık

Dalgınlık

Sorumsuzluk

Bitkinlik

Açıklama:

Semâ’ ve kırâat yoluyla hadis öğrenimi ve rivâyetinde hocanın veya talebenin dalgınlık, unutma ve uyuklama gibi sebeplerle hata ihtimali bulunmaktaydı. Bu yüzden semâ’ ve kırâat yollarıyla alınan hadisler de icâzete muhtaçtır.

Doğru Cevap: C

Soru 100

Hadis hocasının rivâyet hakkı bulunan hadislerinin tamamını veya bir kısmını yakında ya da uzakta bulunan bir kimseye yazıp göndermesine ‘___________’ denilmektedir. Verilen boşluğa gelmesi gereken uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Münâvele

İcazet

Mükâtebe

Vicâde

Semâ

Açıklama:

Hadis hocasının rivâyet hakkına sahip olduğu rivâyetlerin tamamını veya bir kısmını yazarak başkasına göndermesi usûlüne "mükâtebe" denir

Doğru Cevap: C

Soru 101

İcazet veren hocanın her şeyden önce nasıl bir birey olması gerektiği aşağıdaki şıkların hangisinde kesin olarak belirtilmiştir?

Güvenilir

Evli

Soylu

Bakımlı

Alçakgönüllü

Açıklama:

Öncelikle icâzeti veren hoca güvenilir, icâzete konu olan hadisleri veya kitabı iyi bilen ve ilmiyle tanınan bir kimse olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi Kırâat metoduna dalelet eden rivayet lafızlarından biridir?

Ecaze

A’tani

Enbeena

Kara’tü

Heddeseni

Açıklama:

Kara’nâ alâ fülân: falan( قرانا علي فلان ,)kara’tü: falan kimseye okudum( قرات kimseye okuduk), قرئ علي فلان وانا شاهد او اسمع (kurie alâ fülân ve ene şâhidün ev esmau: falan kimseye okundu ben de şahit oldum veya dinledim) kırâat metoduna açıkça delâlet eden rivâyet lafızlarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 103

Hadis alimleri hadis rivayetinde en çok hangi iki yöntemi kullandığı aşağıdaki şıkların hangisinde yer almaktadır?

Sema ve İcazet

Münavele ve Mukatebe

Münavele ve Kıraat

Mukatebe ve Sema

Sema ve Kıraat

Açıklama:

Hadis âlimleri hadis rivâyetinde en çok semâ’ ve kırâat metotlarını kullanmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 104

قال ‘dedi, söyledi’ siğasi din alimlerince aşağıdaki seçeneklerde verilen metotların hangisiyle kullanıldığı söylenemez?

İcazet

Vicade

Muayyen

Münavele

Kıraat

Açıklama:

Bu siğa semâ’, kırâat, icâzet, münâvele ve vicâde metotları ile ilgili kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 105

‘Genellikle bir hadis kitabının halka yönelik okutulması durumunda uygulanan bir usuldür. Amaç halkı bilgilendirmek olduğu için bu yöntemde hadisle ilgili birçok bilgi verilir’. Yukarıda belirtildiği üzere aşağıdaki şıklarda hangi hadis kitabı okuma usulünden bahsedildiği söylenilebilir?

Okuyup geçme yöntemi

Açıklama yöntemi

Araştırma yöntemi

Analiz yöntemi

Geniş açıklamalı yöntem

Açıklama:

Geniş açıklamalı yöntem (طريق الامعان) ise, genellikle bir hadis kitabının halka yönelik okutulması durumunda uygulanan bir usuldür. Amaç halkı bilgilendirmek olduğu için bu yöntemde hadisle ilgili birçok bilgi verilir. Bu yöntemde uzaktan yakından bir alaka kurup hoşa gidecek kıssalar, garip hikâyeler de anlatılabilmektedir. Bu sebeple yöntem daha çok kıssacıların başvurduğu bir usul olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: E

Ünite 9

Soru 1

Senedinin başından sonuna kadar sika (adâlet ve zabt sahibi) râvînin sika râvîden rivayet ettiği, şâzz ve muallel olmayan hadîs çeşidine ne ad verilir?

Sahîh

Mütevâtir

Hasen Hadîs

Merdûd

Mürsel

Açıklama:

Sahîh hadîs, en meşhur tarifine göre, senedinin başından sonuna kadar sika (adâlet ve zabt sahibi) râvînin sika râvîden rivayet ettiği, şâzz ve muallel olmayan hadîstir. Bu tarife göre sahih hadisin dört özelliği bulunmaktadır: Râvîlerinin sika olması, râvîleri arasında kopukluk olmaması yani senedin muttasıl olması, şâzz yani diğer sika râvîlerin rivayetlerine aykırı olmaması ve muallel yani sahihliğine zarar verecek gizli bir kusurunun olmaması.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Sahih hadisin bütün niteliklerini taşıdığı halde râvîlerinden birinin veya bir kaçının zabt sıfatı tam olmayan hadis türüne ne ad verilir?

Sahih li-gayrih

Mütevâtir

Hasen Hadîs

Merdûd

Mürsel

Açıklama:

Hasen hadis, sahih hadisin bütün niteliklerini taşıdığı halde râvîlerinden birinin veya bir kaçının zabt sıfatı tam olmayan hadistir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Tâbiûndan olan râvî, Hz. Peygamberle kendi arasındaki sahabeyi atlayarak hadisin kendisi ile Peygamber arasındaki bağını, bağlantısını ortadan kaldırdığını gösteren hadis çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Sahih li-gayrih

Mütevâtir

Hasen Hadîs

Sahîh

Mürsel

Açıklama:

Mürsel Arapça’da ipi ve bağı çözülmüş, serbest bırakılmış, salıverilmiş, gönderilmiş gibi anlamlara gelir. Hadis ilmindeki anlamı sözlük anlamı ile yakından ilişkilidir. Tâbiînin doğrudan Hz.Peygamber’den -sallellahu aleyhi ve sellem- naklettiği hadis demektir. Tâbiûndan olan râvî, Hz. Peygamberle kendi arasındaki sahabeyi atlayarak hadisin kendisi ile Peygamber arasındaki bağını, bağlantısını ortadan kaldırdığı için bu şekilde isimlendirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Hadis ilminde, senedinde sahabeden sonra bir veya peşpeşe olmayarak, birkaç râvî atlanmış olan hadîse ne ad verilir?

Sahîh

Mütevâtir

Hasen Hadîs

Munkatı

Mürsel

Açıklama:

Munkatı’ Arapçada, kesik ve kopuk anlamına gelir. Hadis ilminde, senedinde sahabeden sonra bir veya peşpeşe olmayarak, birkaç râvî atlanmış olan hadîse denir. Senedde ismi verilmeden “bir adam”, “bir kadın”, “bir hoca” gibi kapalı bir ifadeyle yani mübhem olarak zikredilen râvî de atlanmış sayılır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Hadis ilminde, senedinde peş peşe iki veya daha fazla râvî atlanmış olan hadîslere ne isim verilmektedir?

Sahîh

Mütevâtir

Mu‘dal

Munkatı

Mürsel

Açıklama:

Mu‘dal Arapça’da zor iş, çözümü zor problem gibi anlamlara gelir. Hadis ilminde, senedinde peş peşe iki veya daha fazla râvî atlanmış olan hadîs demektir. Hadisin senedinden peş peşe iki râvî düşmesi senedeki kopukluk sorununu tek râvî düşmesine göre daha çözümü güç hale getirmektedir. Çünkü düşen râvîlerin kimler olduğunu araştırmak, bulmak, güvenilirliklerini belirlemek zor bir iştir. Bu hadisin zayıflık sebebi bir önceki munkatı’ hadisteki gibidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Hadis ilminde, bir kusuru veya ekseriya hoş görülmeyen bir özelliği gizlenerek onun bulunmadığını zannettirecek şekilde rivayet edilmiş olan hadîslere ne ad verilir?

Müdelles

Mütevâtir

Mu‘dal

Munkatı

Mürsel

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 7

Hadis ilminde, birbirlerine zıt olmakla beraber birini diğerine tercih imkânı bulunmayan hadîslerden her birine verilen ad nedir?

Müdelles

Muzdarib

Mu‘dal

Munkatı

Mu‘allel

Açıklama:

Muzdarib Arapaça’da, problemli olup çözüme kavuşturulamayan, farklı şıklar arasında karara bağlanamayan, çelişkisi giderilemeyen, uzlaştırılamayan gibi anlamlar taşır. Hadis ilminde, birbirlerine zıt olmakla beraber birini diğerine tercih imkânı bulunmayan hadîslerden her birine verilen isimdir. Hadisler arasında görülebilen bu zıtlık, onların senedleri arasında ortaya çıkabildiği gibi metinleri arasında da görülebilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Hadis ilminde, ancak işin uzmanı âlimlerin fark edebileceği ve sahihliğe zarar veren gizli bir kusuru (illeti) bulunan hadîslere ne ad verilir?

Müdelles

Mütevâtir

Mu‘dal

Munkatı

Mu‘allel

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 9

Hadis ilminde, sened veya metnindeki kelime veya cümleler arasında yer değişikliği yapılmış olan hadîselere ne ad verilir?

Müdelles

Muzdarib

Mu‘dal

Munkatı

Maklûb

Açıklama:

Maklûb Arapça’da ters çevirilmiş, içi dışına çevirilmiş, yeri değiştirilmiş, bir şekilden başka bir şekle döndürülmüş gibi anlamlara gelir. Hadis ilminde, sened veya metnindeki kelime veya cümleler arasında yer değişikliği yapılmış olan hadîse denir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Hadis ilminde ise zayıf bir râvînin kendisinden daha iyi durumda olan râvîye aykırı bir şekilde rivayet ettiği hadîslere ne denir?

Münker-Ma‘rûf

Muzdarib

Mu‘dal

Munkatı

Maklûb

Açıklama:

Arapça’da münker, yadırganan, karşı çıkılan, reddedilen, benimsenmeyen, tepki ile karşılanan, hoş görülmeyen, doğru bulunmayan gibi anlamlara gelir. Ma‘rûf ise münkerin zıt anlamlısıdır. Yani doğru bulunan, benimsenen, kabul gören demektir. Hadis ilminde ise zayıf bir râvînin kendisinden daha iyi durumda olan râvîye aykırı bir şekilde rivayet ettiği hadîs demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Başından sonuna kadar her tabakada, yalan söylemek üzere anlaşmaları aklen ve âdeten mümkün olmayacak kadar çok râvînin rivayet ettiği hadîslere ne ad verilir?

Makbul

Mütevatir

Merdud

Hasen

Haber’i Vahid

Açıklama:

Mütevâtir hadîs, başından sonuna kadar her tabakada, yalan söylemek üzere anlaşmaları aklen ve âdeten mümkün olmayacak kadar çok râvînin rivayet ettiği hadîstir. Haber-i vâhid ise, herhangi bir tabakada râvî sayısı, mutevatir hadîsin râvî sayısına ulaşamayan hadîstir. Buna göre her tabakada râvî sayısı üç-dört olan bir hadîs de haber-i vâhiddir. Hadis usûlünün asıl konusu bu tür hadislerdir.Bunlar da Hz. Peygamber’e ait olup olmama ihtimaline göre başlıca iki kısmaayrılırlar: Makbûl Hadisler, Merdûd Hadisler. Hz. Peygamber’e ait olmaihtimali fazla olan hadislere makbûl, az olanlara ise merdûd denilir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Sahih Hadislerin özelliklerinden birisi değildir?

Ravilerin sika olması

Raviler arasında kopukluk olmaması

Senedin muttasıl olması

Diğer sika ravilerin rivayetleri ile ters düşmemesi

Muallel olması.

Açıklama:

Sahîh hadîs, en meşhur tarifine göre, senedinin başından sonuna kadar sika (adâlet ve zabt sahibi) râvînin sika râvîden rivayet ettiği, şâzz ve muallel olmayan hadîstir. Bu tarife göre sahih hadisin dört özelliği bulunmaktadır: Râvîlerinin sika olması, râvîleri arasında kopukluk olmamasıyani senedin muttasıl olması, şâzz yani diğer sika râvîlerin rivayetlerine aykırı olmaması ve muallel yani sahihliğine zarar verecek gizli bir kusurunun olmaması.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Munkatı hadislerin doğru bir tanımıdır?

Senedinde sahabeden sonra bir veya peşpeşe olmayarak, birkaç râvî atlanmış olan hadîstir.

Senedde isim veya isimsiz “bir adam”, “bir kadın”, “bir hoca” gibi ifadelerin kullanıldığı hadistir.

Tâbiînin doğrudan Hz. Peygamber’den naklettiği hadislerdir.

Hadis ilminde, senedinde peş peşe iki veya daha fazla râvî atlanmış olan hadistir

Senedinin müellif tarafı, bir veya birkaç râvîsi atlanmış gibi eksik olan hadîstir

Açıklama:

Munkatı’ Arapçada, kesik ve kopuk anlamına gelir. Hadis ilminde, senedinde sahabeden sonra bir veya peş peşe olmayarak, birkaç râvî atlanmış olan hadîse denir. Senedde ismi verilmeden “bir adam”, “bir kadın”, “bir hoca” gibi kapalı bir ifadeyle yani mübhem olarak zikredilen râvî de atlanmış sayılır. Bu ıstılah ilk zamanlarda, senedinde râvî düşmesi bulunan her hadis için kullanılmaktaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Bir kusuru veya ekseriya hoş görülmeyen bir özelliği gizlenerek onun bulunmadığını zannettirecek şekilde rivayet edilmiş olan hadîslere ne ad verilmektedir?

Müdelles

Tedlis

Tedlis’ül İsnad

Tedlîsü’ş-şuyûh

Munkatı

Açıklama:

Müdelles Arapça’da alaca karanlık anlamına gelen d-l-s kökünden gelir. Karartılmış, kusuru gizlenmiş, üzeri örtülmüş gibi anlamlara gelir. Hadis ilminde, bir kusuru veya ekseriya hoş görülmeyen bir özelliği gizlenerek onun bulunmadığını zannettirecek şekilde rivayet edilmiş olan hadîs demektir. Hadisi bu şekilde rivayet etmeye ise tedlîs denir. Gizlenmek istenen kusur, senedde bir râvî atlanmış olduğu halde bunu belli etmemeye çalışma şeklinde olabilir. Buna tedlîsü’l-isnâd denir. Gizlenmek istenen husus, hocanın meşhurluğu veya zayıflığı ise bu duruma da tedlîsü’ş-şuyûh denir. Seneddeki zayıf bir râvîyi gizlemek şeklindeki tedlîsü’l-isnad ise şiddetle kınanmış ve bunu yapan râvîler adalet yönünden cerh edilmişlerdir. Tedlis yaptığı görülen râvînin, sika olsa da, kesinlik ifade etmeyen ifadeler kullanarak yaptığı rivayetler munkatı’, dolayısıyla zayıf sayılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Hadis ilminde, ancak işin uzmanı âlimlerin fark edebileceği ve sahihliğe zarar veren gizli bir kusuru (illeti) bulunan hadîse ne ad verilir?

Mu’allel

Muzdarib

Maklub

Mahfuz

Garib

Açıklama:

Muallel kelimesi Arapça’da hasta, kusurlu, sakat, özürlü gibi olumsuz anlamlar taşır. Hadis ilminde, ancak işin uzmanı âlimlerin fark edebileceği ve sahihliğe zarar veren gizli bir kusuru (illeti) bulunan hadîse denir. Bu hadislerde, mevkûf olanın merfû, munkatı’/mürsel olanın muttasıl olarak veya bunların tersi şeklinde, yahut merfû ve mevkûfların ya da farklı merfûların birbirleriyle karıştırılarak rivayetleri gibi kusurlar bulunabilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Kudsi hadisler için kullanılan başka bir isimdir?

İlahi Hadis

Merfu

Mevkuf

Asar

Muhkem

Açıklama:

Yüce Allah’a, Kur’an olmayarak nispet edilen söz ve işle ilgili hadis demektir. Kudsî hadîs yerine rabbânî hadîs veya ilâhî hadîs de denir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Başka bir hadise veya dinen makbul bir delile/bilgiye zıt olan, çelişen bir hadis var ise aşağıdakilerden hangisi söz konusu olamaz?

Muhtelif’ül Hadis

Nesh

Tercih

Te’vil

Tevakkuf

Açıklama:

Başka bir hadise veya dinen makbul bir delile/bilgiye zıt olan, çelişen hadise denir. Gerçekten Hz. Peygamber’e ait bir hadis ile kesin olan diğer dini deliller ve bilgiler arasında gerçekte bir zıtlık mümkün değildir. Çünkü Hz. Peygamber kesin ve geçerli olan dînî bilgilerle çelişen şeyler söylemez. Dolayısıyla böyle bir durum varsa bunun bir izahı olmalıdır. Böyle bir durumda başlıca dört ihtimalden biri söz konusu olabilir: Nesh, Tercîh, Te’vîl, Tevakkuf.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Hadis ilminde ise, senedinde başından sonuna kadar râvî düşmesi bulunmayan, isnad zinciri kesintisiz olarak devam eden hadîslere ne ad verilmektedir?

Mu’an’an

Muasır

Munkatı

Muttasıl

Lika

Açıklama:

Muttasıl, Arapça’da bağlı, bitişik, devamlı, kopuk olmayan anlamlarına gelir. Hadis ilminde ise, senedinde başından sonuna kadar râvî düşmesi bulunmayan, isnad zinciri kesintisiz olarak devam eden hadîs demektir. Buna göre merfû, mevkuf ve maktû hadisler muttasıl olabilir. Ancak maktu muttasıl tamlaması yerine senedi muttasıl olan maktû ifadesi kullanılır. Çünkü maktu muttasıl ifadesi kesik bitişik gibi çelişik bir mana taşır. Senedinde hangi türden olursa olsun herhangi bir kopukluk ve kesinti olmayan bütün hadisler muttasıldır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Haber’i Vahid hadislere ait bir kısım değildir?

Meşhûr

Azîz

Ferd

Ğarîb

Mütevatir

Açıklama:

Haber-i vâhid, mütevâtir olmayan hadis demektir. Başka bir ifade ile hadisler mütevâtir olup olmama bakımından ikiye ayrılırlar: 1- Mütevâtir hadisler. 2- Haber-i vâhid olan hadisler. Hadislerin büyük kısmı bu tür haberlerden oluşur. Haber-i vâhid olan hadisler kendi içinde meşhûr, azîz, ferd ve ğarîb şeklinde kısımlara ayrılırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Peygamber’e kesintisiz bir senedle nispet edilen hadise ne isim verilir?

Müdrec

Müsned

Ali isnad

Mutabi

Errihle

Açıklama:

Hz.Peygamber’e kesintisiz bir senedle nispet edilen hadise denir. Hâkim en Nîsâbûrî’in yaptığı bu tanım, terimin en meşhur tanımıdır. Bu terimi farklı şekilde tanımlayan âlimler de vardır. İbn Abdilber’e göre musned -senedi ister muttasıl, ister munkatı’ olsun- Hz.Peygamber’e nisbet edilen hadis demektir. Bu terimi el-Hatibu’l-Bağdadi ise, senedinde râvî düşmesi bulunmayan hadis olarak tanımlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi sahih hadisin sahip olması gereken özelliklerden biri değildir?

Ravilerin sika olması

Senedin muttasıl olması

Diğer sika ravilere aykırı olmaması

Sahihliğe zarar verecek gizli bir hususun olmaması

Bütün alimlerin sahih olduğunu kabul etmesi

Açıklama:

Sahih hadis, en meşhur tarifine göre, senedinin başından sonuna kadar sika (adâlet ve zabt sahibi) ravinin sika raviden rivayet ettiği, şazz ve muallel olmayan hadistir. Bu tarife göre sahih hadisin dört özelliği bulunmaktadır: Ravilerinin sika olması, ravileri arasında kopukluk olmaması yani senedin muttasıl olması, şâzz yani diğer sika ravilerin rivayetlerine aykırı olmaması ve muallel yani sahihliğine zarar verecek gizli bir kusurunun olmaması. Diğer taraftan herhangi bir hadisin bu özellikleri taşıyıp taşımaması gerektiği konusunda ihtilaflar söz konusu olmuştur. Bazı hadisler bazı alimlere göre sahih sayılırken bazılarına göre böyle kabul edilmemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Sahihlik olma özelliklerini bizzat taşımadığı için başka sahih bir hadisin desteğiyle sahih kabul edilen hadislere ne ad verilmektedir?

Sahih li gayrih

Sahih li zatihi

Hasen li zatihi

Müttufekun aleyh

Muallel hadis

Açıklama:

Sahihlik niteliğini, zikredilen özellikler kendisinde bizzat bulunmadığı için, başka bir hadisin desteğiyle kazanan hadistir. Sahih hadis tanımındaki sahihlik özelliklerini bizzat taşıyan hadislere Sahih li zatihi denir. Hasen li zatihi ise hasenlik özelliklerini taşıyan hadislere denir. Müttufekun aleyh üzerinde ittifak edilmiş hadistir. Muallel hadis ise sahihliğine zarar verecek herhangi gizli bir kusurun bulunmaması anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıda verilenlerden hangisi merdüd hadislerden biri değildir?

Mürsel

Maklüb

Mu’dal

Mevküf

Müdelles

Açıklama:

Sahihliği tartışmalı olan zayıf hadislere merdüd hadis denmektedir. Farklı özelliklere adlandırılmış birçok merdüd hadis türü bulunmaktadır. Mürsel, Maklüb, Mu’dal ve Müdelles merdüd hadislerdendir. Mevküf ise tam tersi kaynağı itibariyle sahabeye dayandırılan hadislere denmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Hz. Peygamber’e yalan isnadda bulunmakla itham edilen ya da çok hata yapan veya çok dalgın olarak kabul edilmiş ravinin rivayet ettiği hadislere ne denir?

Münker Ma’rüf

Maklüb

Metrük

Munkatı’

Muzdarib

Açıklama:

Sahih hadislerin taşıması gereken özellikleri taşımayan zayıf hadislere merdüd hadisler denmektedir. Seçeneklerde verilen merdüd hadis örneklerinden metrük Arapça terk edilmiş anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi hadislerin metin özelliklerine göre sınıflandırılmalardan bir tanesi değildir?

Kudsi

Merfü

Mevküf

Muttasıl

Muhkem

Açıklama:

Hadisler, makbûl veya merdûd olma durumları dışındaki bazı özelliklerine göre de isimlendirilmişlerdir. Bunlardan bir tanesi metnin özelliklerine göre yapılan sınıflandırmadır. Bu sınıflandırma kutsi, merfü, mevküf, maktü, muhkem, muhtelufu’l hadis şeklinde olmak üzere altı ayrı biçimde gerçekleşmektedir. Seçeneklerde verilen muttasıl seçeneği ise senedin özelliklerine göre yapılan sınıflandırmalardan biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Senedin özelliklerine göre yapılan hadis sınıflandırmalarından biri de haber-i vahid olan hadislerdir. Bu hadisler kendi içinde dört kısma ayrılmaktadır. Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi bu dört kısımdan biri değildir?

Meşhür

Aziz

Muennen

Ferd

Ğarib

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi sened ve metninin müşterek özelliklerine göre yapılan sınıflandırmalardan bir tanesi değildir?

Müsned

Muttasıl

Müdrec

Musahhaf ve muharref

Mütabi-şahid

Açıklama:

Sened ve metninin ortak özelliklerine göre yapılan sınıflandırmalar Müsned, Müdrec, Musahhaf ve Muharref ve Mütabi - Şahid şeklinde 4 kısma ayrılmaktadır. Muttasıl hadis ise senedin özelliklerine göre değerlendirilen hadisler başlığı altında yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Mu’dal, Müdelles, Mu’allel gibi çeşitleri olan Hadis sınıflandırması hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Sahih hadisler

Merdüd hadisler

Metnin özelliklerine göre hadisler

Senedin özelliklerine göre hadisler

Sened ve metnin ortak özelliklerine göre hadisler

Açıklama:

Doğru yanıt Merdüd hadisler olacaktır. Merdüd hadisler zayıf hadislerdir. Mu’dal, Müdelles, Mu’allet, Mürsel, Munkatı’, Mu’allak, Muzdarib, Maklüb, Şazz-Mahfüz, Münker-Ma’rüf, Metrük gibi çeşitleri bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Yüce Allah’a, Kur’an olmayarak nispet edilen söz ve işle ilgili hadis anlamına gelen, Rabbânî hadis veya ilâhî hadis de denen hadis türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sahih hadis

Hasen hadis

Kutsi hadis

Merfü hadis

Mevküf hadis

Açıklama:

Doğru yanıt Kutsi hadis olacaktır. Metnin özelliklerine göre yapılan sınıflandırmalardan biri olan kutsi hadis Yüce Allah’a, Kur’an olmayarak nispet edilen söz ve işle ilgili hadis anlamına gelir. Soruda ifade edildiği gibi Rabbani veya ilahi hadis de denmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Arapça ‘da güzel anlamına gelir.

Hadis tarihinde Timrizi tarafından meşhur edilmiştir.

Ravilerinden birinin ya da birkaçının zapt sıfatı tam olmayan hadistir.

Merdüd hadislerdendir.

Metnin özelliklerine göre sınıflandırılan hadislerdendir.

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisinde hasen hadisin özellikleri doğru olarak verilmiştir?

I, II, V

II, III, IV

I, II, III

III, IV, V

I, III, V

Açıklama:

Hasen, Arapça’da güzel anlamına gelir. Hadis ilminde hasen hadisin birçok tanımı yapılmıştır. Bunların en meşhuruna göre hasen hadis, sahih hadisin bütün niteliklerini taşıdığı halde ravilerinden birinin veya birkaçının zabt sıfatı tam olmayan hadistir. Hadis tarihinde bu terimi meşhur eden alım Tirmizi olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Yüce Allah’a, Kur’an olmayarak nispet edilen söz ve işle ilgili hadise aşağıda verilenlerden hangisi olarak anılır?

Rabbânî Hadîs

Mevkuf

Eser

Musannef

Nesh

Açıklama:

Yüce Allah’a, Kur’an olmayarak nispet edilen söz ve işle ilgili hadise Kudsi denmektedir. Kudsî hadîs yerine rabbânî hadîs veya ilâhî hadîs de denir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Râvîlerinden birinin veya birkaçının zabt sıfatı tam olmayan fakat Sahih hadisin bütün niteliklerini taşıyan hadise aşağıdakilerden hangi isimle anılır?

Zayıf

Hasen

Maktû

Mürsel

Muzdarib

Açıklama:

Sahih hadisin bütün niteliklerini taşıdığı halde râvîlerinden birinin veya bir kaçının zabt sıfatı tam olmayan hadis hasendir. Ağır zabt kusurları hadîsi zayıf derecesine düşürür.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Hadisin makbûl olup olmamasıyla ilgili bazı durumların söz konusu olduğu bilinmektedir. Buna göre aşağıda verilenlerden hangisinin bu çeşitliliğe dâhil olmadığı söylenebilir?

Mu’an’an

Mürsel

Maklûb

Mudelles

Hasen

Açıklama:

Makbûllük ve Merdûdlük Dışındaki Özelliklerine Göre Hadisler bölümüne göre hadisin makbûl olup olmamasıyla ilgili “Mu’an’an” bir çeşit değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Hadis çeşitleri göz önüne alındığında aşağıdaki hadis çeşitlerinden hangisinin sadece metinle ilgili bir olduğu söylenebilir?

Muennen

Azîz

Merfû’

Mudrec

Nâzil

Açıklama:

Metnin Özelliğine Göre İsimlendirilen hadislere bakıldığında “Merfû’”nün sadece metinle ilgili değil içerikle de ilgili olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Bir hadisin aslı düşünüldüğünde sened ya da metin içerisinde bulunmayan bir şey eklendiğinde ortaya çıkan bu hadis aşağıdakilerden hangisidir?

Mevkûf

Munker

Mudelles

Maklûb

Mudrec

Açıklama:

Sened ve/veya Metnin Özelliğine Göre İsimlendirilenler bölümü incelendiğinde aslında bulunmayan bir şey eklenmiş olan hadise Mudrec denilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Hadisler Hz. Peygamber’e ait oluşu kesin olanla ihtimalli olanlar şeklinde iki ana kümeye ayrılır. Bunların birinci kısmına ne ad verilmektedir?

Mütevâtir

Vâhid haber-i

Merdûd

Makbul

Sahih

Açıklama:

Hadisler Hz. Peygamber’e ait oluşu kesin olanla ihtimalli olanlar şeklinde iki ana kümeye ayrılır. Bunların birinci kısmına mütevâtir ikinci kısmına haber-i vâhid denir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Merdûd hadîsler zayıf hadislerdir. Buna göre Arapçada, kesik ve kopuk anlamına gelir. Hadis ilminde, senedinde sahabeden sonra bir veya peşpeşe olmayarak, birkaç râvî atlanmış olan hadîse aşağıdakilerin hangisiyle adlandırlır?

Mu‘dal

Munkatı’

Mu’allak

tedlîsü’l-isnâd

Müdelles

Açıklama:

Munkatı’ Arapçada, kesik ve kopuk anlamına gelir. Hadis ilminde, senedinde sahabeden sonra bir veya peşpeşe olmayarak, birkaç râvî atlanmış olan hadîse denir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Hasen hadisi olarak bilinen hadisi ilk olarak ortaya çıkaran ve tanınmasını sağlayan âlim aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Mâlik

Buhârî

Şu’be

İbn Mâce

Tirmizî

Açıklama:

Makbûl Hadisler bölümünde de anlatıldığı gibi Hasen hadisi olarak bilinen hadisi ilk olarak ortaya çıkaran ve tanınmasını sağlayan âlim “Tirmizî”dır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Hadis ilminde, bir kusuru veya ekseriya hoş görülmeyen bir özelliği gizlenerek onun bulunmadığını zannettirecek şekilde rivayet edilmiş olan hadisi rivayet etmeye aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Tedlîs

Tedlîsü’l-İsnâd

Muallak

Munkatı’

Râvî

Açıklama:

Hadis ilminde, bir kusuru veya ekseriya hoş görülmeyen bir özelliği gizlenerek onun bulunmadığını zannettirecek şekilde rivayet edilmiş olan hadîs demektir. Hadisi bu şekilde rivayet etmeye ise tedlîs denir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Gizlenmek istenen kusur, senedde bir râvî atlanmış olduğu halde bunu belli etmemeye çalışma şekline aşağıdakilerden hangisi olduğu söylenebilir?

Tedlîs

Râvî

Muallak

Munkatı’

Tedlîsü’l-İsnâd

Açıklama:

Gizlenerek onun bulunmadığını zannettirecek şekilde rivayet edilmiş olan hadîs demektir. Hadisi bu şekilde rivayet etmeye ise tedlîs denir. Gizlenmek istenen kusur, senedde bir râvî atlanmış olduğu halde bunu belli etmemeye çalışma şeklinde olabilir. Buna tedlîsü’l-isnâd denir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Hz. Peygambere ait olduğu kesin olan hadislere ne ad verilir?

Haber-i Vahid

Mütevatir

Mertud

İcazet

Caiz

Açıklama:

Mütevatir, peygambere ait olduğu kesin olup başından sonuna kadar her tabakada yalan söylemek üzere anlaşmaları aklen ve adalet en mümkün olmayacak kadar çok ravinin rivayet ettiği hadistir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Haber-i Vahid hadislerin Hz. Peygambere ait olma olasılığının düşük veya daha zayıf olma sebebi ne olabilir?

Âlimlerce onaylanmaması

Kayıtlı olmaması

Makbul olmaması

Rivayet eden kişi sayısının yeterli olmaması

Sahabiler tarafından onaylanmaması

Açıklama:

Haber-i vahid hadis, herhangi bir tabakada ravi (hadisi rivayet eden) sayısı 3-4 ‘ü geçmeyen, yani mütevatir hadisinin ravi sayısına ulaşamayan hadislerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Ravilerin sika olması

Ravilerin arasında kopukluk olmaması

Diğer sika ravilerinin rivayetlerine aykırı olmaması

Gizli bir kusurunun olmaması

Ravilerin zabt sıfatının tam olmaması

Hangileri sahih hadisin özelliklerindendir hadislerdendir?

Yalnız I

I ve II

Yalnızca III

I,II, IV, V

I,II, III ve IV

Açıklama:

Bütün özelliklerini ortak olmasına rağmen Sahih hadis ile Hasen hadis arasındaki fark, hasen hadiste ravilerden birinin veya bir kaçının zabt sıfatının tam olmamasıdır. Ağır zabt kusurları hadisi zayıf derecesine düşürür.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Sahih Hadis

Hasen Hadis

Mürsel Hadis

Munkatı Hadis

Mu’dal Hadis

Hangileri makbul hadislerdendir?

Yalnız I

I ve II

Yalnızca III

I,II, IV, V

Hepsi

Açıklama:

Mürsel, Munkatı ve Mu’dal zayıf, diğer bir deyişe Merdud hadislerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Sahih

Mu’dal

Müdelles

Hasen

Mu’allel

Hangileri merdud (zayıf) hadislerdendir hadisin özelliklerindendir hadislerdendir?

Yalnız I

I ve II

II, III ve V

I, II, V

Hepsi

Açıklama:

Sahih ve hasen makbul hadislerdendir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi kusurlu hadis anlamındadır?

Mu’allel

Mu’allak

Muzdarib

Maklub

Müdelles

Açıklama:

Hadis ilminde, ancak işin uzmanı âlimlerin fark edebileceği ve sahihliğe zarar veren gizli bir kusuru(illeti) bulunan hadise denir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

“Bağdatlı hadisçilerden, Buhari Bağdat’a gittiğinde oranın hadisçileri 100 hadisin sene ve metinlerini birbirleriyle değiştirmiş ve bunları onar onar on kişiye vermişler. Onlar da bu hadisleri ona sormuşlar. Buhari her hadis sorulduğunda bilmediğini söylemiş, hadisler bitince de, ilk soranın ilk hadisinden başlayarak her birini doğru şekilde okumuştur”
Yukardaki olay hangi hadisle ilişkilendirilebilir?

Şazz-ı Mahfuz

Maklup

Münker-Ma’ruf

Metruk

Muzdarip

Açıklama:

Hadis ilminde sened ve metindeki elime veya cümleler arasında yer değişikliği yapılmış olan hadise maktup denir. Bu değişiklikler bazen kişiyi imtihan etmek için de kullanılabilir. Yukardaki olay da bunun en bilinenidir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Kudsi

Merfu

Mekvuf

Muktu

Muttasıl

Hangisi metnin özelliklerine göre sınıflandırılan hadislerdir?

I ve III

I,II ve III

I, II, III, IV

II, III, IV, V

Hepsi

Açıklama:

Muttasıl senedin özelliklerine göre sınıflandırılan hadislerdendir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Müsned

Müdrec

Musahhaf ve Muharref

Mutabi’ Şahid

Hangisi sened ve/ veya metnin müşterek özelliklerine göre sınıflandırılan hadislerdir?

Yalnız I

I ve II

Yalnızca III

I,II, IV, V

Hepsi

Açıklama:

Ali senedin özelliklerine göre sınıflandırılan hadislerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Başından sonuna kadar her tabakada, yalan söylemek üzere anlaşmaları aklen ve âdeten mümkün olmayacak kadar çok râvînin rivayet ettiği hadislere ne denir?

Makbûl hadis

Merdûd hadis

Mütevâtir hadis

Sahîh hadis

Zayıf hadis

Açıklama:

Başından sonuna kadar her tabakada, yalan söylemek üzere anlaşmaları aklen ve âdeten mümkün olmayacan kadar çok râvînin rivayet ettiği hadislere mütevâtir hadis denir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Râvîlerinin sika olması, râvîleri arasında kopukluk olmaması yani senedin muttasıl olması, şâzz yani diğer sika râvîlerin rivayetlerine aykırı olmaması ve muallel yani sahihliğine zarar verecek gizli bir kusurunun olmaması gibi özellikler aşağıdaki hadis türlerinden hangisine aittir?

Sahîh hadis

Hasen hadis

Merdûd Hadis

Mahbûl hadis

Mütevâtir hadis

Açıklama:

Soruda özellikleri verilen hadis türü Sahîh hadistir.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Hadis ilminde, senedinde sahabeden sonra bir veya peşpeşe olmayarak, birkaç râvî atlanmış olan hadîse ne denir?

Mürsel

Munkatı’

Mu’dal

Mu’allak

Müdelles

Açıklama:

Hadis ilminde, senedinde sahabeden sonra bir veya peşpeşe olmayarak, birkaç râvî atlanmış olan hadise Munkatı’ denir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Hadis ilminde, bir kusuru veya ekseriya hoş görülmeyen bir özelliği gizlenerek onun bulunmadığını zannettirecek şekilde rivayet edilmiş olan hadîslere ne ad verilir?

Mu’dal

Mu’allak

Müdellis

Mu’allel

Muzdarib

Açıklama:

Hadis ilminde bir kusuru veya ekseriya hoş görülmeyen bir özelliği gizlenerek onun bulunmadığını zannettirecek şekilde rivayet edilmiş olan hadîslere Müdellis hadis denir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Hadis ilminde, birbirlerine zıt olmakla beraber birini diğerine tercih imkânı bulunmayan hadîslerden her birine ne isim verilir?

Mu’dal

Mu’allak

Müdelles

Mu’allel

Muzdarib

Açıklama:

Hadis ilminde, birbirlerine zıt olmakla beraber birini diğerine tercih imkânı bulunmayan hadîslerden her birine Muzdarib denir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Metnin özelliklerine göre sınıflandırıldığında bir sahabiye ait olduğu söylenen söz ve işle ilgili hadislere ne denir?

Kudsî

Merfû

Mevkûf

Maktû’

Muhkem

Açıklama:

Metnin özelliklerine göre sınıflandırıldığında bir sahabiye ait olduğu söylenen söz ve işle ilgili hadislere Mevkûf hadis denir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Senedin özelliklerine göre sınıflandırıldığında hadis ilminde, senedinde başından sonuna kadar râvî düşmesi bulunmayan, isnad zinciri kesintisiz olarak devam eden hadîslere ne ad verilir?

Muttasıl

Mu ‘an ‘an

Muennen

Haber-i vâhid

Kudsî

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 57

Hadis usûlünde senedinin bir veya birkaç yerinde (tabakasında) râvî sayısı bire düşen hadislere ne ad verilir?

Meşhûr hadis

Müştehir hadis

Azîz hadis

Ferd hadis

Garîb hadis

Açıklama:

Hadis usûlünde senedinin bir veya birkaç yerinde (tabakasında) râvî sayısı bire düşen hadislere Ferd hadis

Doğru Cevap: D

Soru 58

Sened veya metnine, aslında bulunmayan bir şey eklenmiş olan hadîse ne ad verilir?

Müsned hadis

Müdrec hadis

Musahhaf hadis

Muharref hadis

Mutaâbi’ hadis

Açıklama:

Sened veya metnine, aslında bulunmayan bir şey eklenmiş olan hadîse Müdrec hadis denir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Sened veya metninde noktalama ve harekeleme hatası yapılmış olan hadislere ne ad verilir?

Müsned hadis

Müdrec hadis

Musahhaf hadis

Muharref hadis

Mutaâbi’ hadis

Açıklama:

Sened veya metninde noktalama ve harekeleme hatası yapılmış olan hadislere Musahhaf hadis denir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Hangisi Hz. Peygamber’e ait oluşları kesin olan hadislerdir?

Mütvâtir

Sahîhayn

Müttufekun aleyh

Hasen

Mübhem

Açıklama:

Mütevâtir hadîs, başından sonuna kadar her tabakada, yalan söylemek üzere anlaşmaları aklen ve âdeten mümkün olmayacak kadar çok râvînin rivayet ettiği hadistir. Hz. Peygamber’e ait oluşları kesin olan hadislere mütvâtir denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Mütvâtir ve Haber-i vâhid hadisleri için hangisi doğrudur?

Peygamber’e ait olmayan hadislerdir.

Hz. Peygamber’e ait oluşları kesin olan hadislere mütvâtir, ihtimalli olanlara ise haber-i vâhid denmektedir.

Râvî sayısına ulaşmayan hadislerdir.

Maddî çıkar kazanmak maksadıyla uydurulan hadislerdir.

İsnad açısından sıhhat şartlarını taşımayan hadislerdir.

Açıklama:

Mütvâtir, Hz. Peygamber’e ait oluşları kesin olan hadislere denir. Haber-i vâhid ihtimalli olan hadislere denmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Hangisi makbûl hadîslerdir?

Müdelles

Şâzz- Mahfûz

Rabbânî hadîs

Sahîh ve hasen hadisler

Merdûd hadîsler

Açıklama:

Makbûl hadîsler sahîh ve hasen hadislerdir. Merdûd hadîsler zayıf hadislerdir ve Müdelles, Şâzz- Mahfûz hadisler bu gruptadır. Rabbânî hadîs, Kudsî hadîs yerinede kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Hangi durumlarda hadise garîb-i nisbî denir?

Herkes aynı şekilde rivayet ederken bir râvînin biraz farklı rivayet etmesi gibi belli bir açıdan tek kalması şeklinde rivayet edilmiş olan hadislerdir.

Senedinde başından sonuna kadar râvî düşmesi bulunmayan, isnad zinciri kesintisiz olarak devam eden hadîstir.

Başka bir hadise veya dinen makbul bir delile/bilgiye zıt olan hadislere denir.

Kendisine zıt mânâda sağlam bir hadîs veya şer’î bir delil bulunmayan hadislere denir.

Bir sahabiye ait olduğu söylenen söz ve işle ilgili hadise denir.

Açıklama:

Senedinde başından sonuna kadar râvî düşmesi bulunmayan, isnad zinciri kesintisiz olarak devam eden hadîsler muttasıl hadislerdir. Başka bir hadise veya dinen makbul bir delile/bilgiye zıt olan hadisler muhtelifu’l-hadîstir. Kendisine zıt mânâda sağlam bir hadîs veya şer’î bir delil bulunmayan hadisler muhkem hadislerdir. Bir sahabiye ait olduğu söylenen söz ve işle ilgili hadise mevkûf hadis denir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

I. Sahih li-zâtihi
II. Sahih li-gayrih
III. Hasen li-zatih
IV. Hasen li-gayrih
V. Mu‘dal
Hangileri merdûd hadislerdir?

I ve II

Hepsi

IV ve V

I. II ve IV

Açıklama:

Sahih li-zâtihi, Sahih li-gayrih, Hasen li-zatih ve Hasen li-gayrih makbûl hadîslerdir. Mu‘dal hadis ilminde, senedinde peş peşe iki veya daha fazla râvî atlanmış olan hadîs demektir ve merdûd hadîslerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Lafzı aynı olmayıp mânâ bakımından benzer veya yakın rivayetler bulunan hadislere ne denir?

Mütâbi‘

İ‘tibâr

Şâhid

Musahhaf

Muharref

Açıklama:

İtibâr denilen, hadîsin başka kanallardan gelen rivayetlerini araştırma sonucu lafzı aynı olmayıp mânâ bakımından benzer veya yakın rivayetler bulunursa bunlara da şâhid denir. Mütâbi‘ hadislerin sahabeden itibaren farklı rivayetlerinin araştırılması sonucunda o hadisi senedin her bir halkasındaki râvî dışında aynı lafızlarla rivayet eden başka râvîler varsa bunların rivayetine denir. Bir hadisin sahabeden itibaren senedin her halkasındaki râvî dışında başka râvîleri olup olmadığı araştırılır. Bu araştırma işine i‘tibâr denir. Sened veya metninde noktalama ve harekeleme hatası yapılmış olan hadise musahhaf, harf hatası yapılmış olan hadise ise muharref denir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Hangisi Kudsi hadisler özelliği değildir?

Rabbânî hadîs

Maklûb hadis

İlâhî hadîs

Yüce Allah’ın büyüklüğü, kudreti, merhameti ve lütfu gibi konuları ele alan hadislerdir.

Kudsî hadislerin hepsi sağlam değildir, zayıf ve uydurulmuş olanlar da vardır.

Açıklama:

Maklûb hadis,hadis ilminde, sened veya metnindeki kelime veya cümleler arasında yer değişikliğiyapılmış olan hadîse denir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

I. Râvî senedi bitirdikden sonra, metne geçmeden önce metinle ilgili bir söz söyleme gereği duyması
II.Garib bir kelimenin izahı veya diğer bazı
çıklamalar yapılması.
III. Râvî Hz. Peygamber’in hadisini rivayet etmeyi bitirdikden sonra kendi sözüne geldiğinde onu dinlemekte olanlardan bazısı hadisin devam ettiğini zannedip râvînin sözünü hadise eklemesi.
IV. Herkes aynı şekilde rivayet ederken bir râvînin biraz farklı rivayet etmesi gibi belli bir açıdan tek kalması
Hangisi metne yapılan eklemeler sebebi değildir?

III ve IV

III

Açıklama:

Herkes aynı şekilde rivayet ederken bir râvînin biraz farklı rivayet etmesi gibi belli bir açıdan tek kalması şeklinde de olabilir. Bu şekilde rivayet edilmiş olan hadise ise garîb-i nisbî denir. Ekleme sebebi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Tedlîsü’l-isnâd nedir?

Gizlenmek istenen kusur, senedde bir râvî atlanmış olduğu halde bunu belli etmemeye çalışma

Hocanın meşhurluğu veya zayıflığı

Hadisin muallel olması, râvîsinin zabt ve duruma göre bazen de adalet niteliklerinin eksikliğini veya yokluğunu

Hadis ilminde, senedinde sahabeden sonra bir veya peşpeşe olmayarak, birkaç râvî atlanmış olan hadislerdir.

Merdûd hadîsler

Açıklama:

Râvînin ya asıl hocasını veya kaynak kitabını yahut senedde bulunan zayıf bir râvîyi gizlemeye çalışması söz konusudur. Gizlenmek istenen kusur, senedde bir râvî atlanmış olduğu halde bunu belli etmemeye çalışma şeklinde olabilir. Buna tedlîsü’l-isnâd denir.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Sened ve/veya metninin müşterek özelliklerine göre sınıflandırmalardan değildir?

Müsned

Müdrec

Musahhaf ve Muharref

Mutâbi‘- Şâhid

Garîb

Açıklama:

Garîb senedin özelliklerine göre sınıflandırmadır.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Başından sonuna kadar her tabakada, yalan söylemek üzere anlaşmaları aklen ve âdeten mümkün olmayacak kadar çok râvînin rivayet ettiği hadîs aşağıdakilerden hangisidir?

Haber-i vâhid

Mütevâtir

Sahih li-zâtihi

Sahîh Hadîs

Makbûl Hadîsler

Açıklama:

Mütevâtir hadîs, başından sonuna kadar her tabakada, yalan söylemek üzere anlaşmaları aklen ve âdeten mümkün olmayacak kadar çok râvînin rivayet ettiği hadîstir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber’e ait olma ihtimali fazla olan hadislerdendir?

Müdelles

Munkatı'

Mu‘dal

Sahih li-zâtihi

Mürsel

Açıklama:

Mütevâtir hadîs dışındaki hadisler Hz. Peygamber’e ait olup olmama ihtimaline göre başlıca iki kısma ayrılırlar: Makbûl Hadisler, Merdûd Hadisler. Hz. Peygamber’e ait olma ihtimali fazla olan hadislere makbûl, az olanlara ise merdûd denilir. Makbûl hadîsler sahîh ve hasen diye ikiye ayrılırlar. Sahih hadisler iki kısma ayrılırlar: Sahih li-zâtihi ve Sahih li-gayrih.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi sadece sahih hadisleri bir araya getirmek maksadıyla yazılmış el- Câmi’s-Sahîh isimli kitabın yazarlarındandır?

Abdullah b. Yûsuf

Abdullah b. Ömer

Nâfi

Mâlik

Buhârî

Açıklama:

Sadece sahih hadisleri bir araya getirmek maksadıyla birçok kitap yazılmıştır. Bunların en meşhurları Buhârî (ö.256) ile Müslim’in (ö.261) el- Câmi’s-Sahîh isimli kitaplarıdır. İkisine birlikte sahîhayn denilen bu iki kitap bütün müslümanların kabulüne mazhar olmuşlardır. Bunun için bu iki kitapta bulunan bir hadise müttufekun aleyh: üzerinde ittifak edilmiş hadis denir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Hasen Hadîs

Sahîh Hadîs

Mütevâtir hadîs

Mu‘allel

Maklûb

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 74

Merdûd hadîsler zayıf hadislerdir. Bu kısma uydurma (mevzû) hadisleri eklemek de mümkündür. Aşağıdakilerden hangisi Merdûd hadîslerden değildir ?

Muzdarib

Şâzz- Mahfûz

Münker-Ma‘rûf

Hasen li-gayrih

Metrûk

Açıklama:

Hasen hadis, sahih hadisin bütün niteliklerini taşıdığı halde râvîlerinden birinin veya bir kaçının zabt sıfatı tam olmayan hadistir. Hasen hadis de iki kısma ayrılır: Hasen li-zatih ve Hasen li-gayrih.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi tâbiînin doğrudan Hz. Peygamber’den -sallellahu aleyhi ve sellem- naklettiği hadis çeşididir?

Mu‘allel

Mu‘dal

Mürsel

Munkatı'

Mu’allak

Açıklama:

Mürsel Arapça’da ipi ve bağı çözülmüş, serbest bırakılmış, salıverilmiş, gönderilmiş gibi anlamlara gelir. Hadis ilmindeki anlamı sözlük anlamı ile yakından ilişkilidir. Tâbiînin doğrudan Hz. Peygamber’den -sallellahu aleyhi ve sellem- naklettiği hadis demektir. Tâbiûndan olan râvî, Hz. Peygamberle kendi arasındaki sahabeyi atlayarak hadisin kendisi ile Peygamber arasındaki bağını, bağlantısını ortadan kaldırdığı için bu şekilde isimlendirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Hadis ilminde, sened veya metnindeki kelime veya cümleler arasında yer değişikliği yapılmış olan hadîse ne denir?

Maklûb

Metrûk

Muzdarib

Mu‘allel

Müdelles

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi senedin özelliklerine göre sınıflanan hadis çeşitlerindendir?

Kudsî

Muennen

Maktû’

Merfû

Muhkem

Açıklama:

Hadisler, makbûl veya merdûd olma durumları dışındaki bazı özelliklerine göre de isimlendirilmişlerdir. Senedin özelliklerine göre sınıflandırmalar hadis çeşitleri Muttasıl, Mu‘an‘an, Muennen, Haber-i Vâhid, Âlî / Nâzil’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Haber-i vâhid, mütevâtir olmayan hadis demektir. Aşağıdakilerden hangisi haber-i vâhid olan hadislerden değildir?

Meşhûr

Garîb

Azîz

Nâzil

Ferd

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 79

Sened veya metninde noktalama ve harekeleme hatası yapılmış olan hadise ne denir?

Müsned

Müdrec

Mutâbi‘

Muharref

Musahhaf

Açıklama:

Sened veya metninde noktalama ve harekeleme hatası yapılmış olan hadise musahhaf, harf hatası yapılmış olan hadise ise muharref denir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Başından sonuna kadar her tabakada, yalan söylemek üzere anlaşmaları aklen ve âdeten mümkün olmayacak kadar çok râvînin rivayet ettiği hadis çeşidi hangisidir?

Haber-i Vâhid

Mütevâtir

Makbûl hadisler

Merdûd hadisler

Munkatı’

Açıklama:

Yukarıdaki soruda tanımlanan hadis, B seçeneğindeki Mütevâtir hadistir. Haber-i Vâhid, herhangi bir tabakada râvî sayısı, mütevatir hadisin râvî sayısına ulaşamayan hadistir. Makbûl hadisler, Hz. Peygamber’e ait olma ihtimali fazla olan hadislerdir. Merdûd hadisler, Hz. Peygamber’e ait olma ihtimali az olan hadislerdir. Munkatı’ ise hadis ilminde, senedinde sahabeden sonra bir veya peş peşe olmayarak, birkaç râvî atlanmış olan hadislerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi makbûl hadis çeşitlerinden biridir?

Mürsel Hadis

Munkatı’ Hadis

Muʻdal Hadis

Mu’allak Hadis

Sahîh Hadis

Açıklama:

Makbûl hadisler, Hz. Peygamber’e ait olma ihtimali fazla olan hadislerdir. Makbûl hadisler, biri E seçeneğinde verilen Sahîh, biri de hasen olmak üzere ikiye ayrılırlar. A, B, C ve D seçeneklerindeki hadisler ise Merdûd hadis türlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Hadis ilminde, bir kusur veya ekseriya hoş görülmeyen bir özelliği gizlenerek onun bulunmadığını zannettirecek şekilde rivayet edilmiş olan merdûd hadis türü hangisidir?

Müdelles

Muʻallel

Muzdarib

Maklûb

Sâzz- Mahfûz

Açıklama:

Yukarıda tanımlanan merdûd hadis türü Arapça’da alaca karanlık anlamına gelen A seçeneğindeki müdellestir. Muʻallel, hadis ilminde, ancak işin uzmanı âlimlerin fark edebileceği ve sahihliğe zarar veren gizli bir kusuru bulunan hadise verilen isimdir. Muzdarip, hadis ilminde, birbirlerine zıt olmakla beraber birinim diğerine tercih imkânı bulunmayan hadislerden her birine verilen isimdir. Maklûb, hadis ilminde, sened veya metindeki kelime veya cümleler arasında yer değişikliği yapılmış olan hadise denir. Sâzz- Mahfûz ise hadis ilminde, sika bir râvînin kendisinden sonra sika olan bir râvîye veya râvîlere zıt olarak rivayet ettiği hadis demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi, Rabbânî veya ilâhî hadis olarak da adlandırılan, yüce Allah’a, Kur’an olmayarak nispet edilen söz ve işle ilgili hadis olarak tanımlanan hadis türüdür?

Merfû

Mevkûf

Kudsî

Muhkem

Muttasıl

Açıklama:

Soruda tanımlanan hadis türü C seçeneğindeki Kudsî hadistir. A seçeneğindeki Merfû, hadis ilminde, Hz. Peygamber’e - sallellahu aleyhi ve sellem- ait olduğu söylenen söz, iş veya herhangi bir durumla ilgili hadis demektir. B seçeneğindeki Mevkûf, bir sahabiye ait olduğu söylenen söz ve işle ilgili hadis demektir. D seçeneğindeki Muhkem, hadis ilminde, kendisine zıt mânâda sağlam bir hadis veya şer’î bir delil bulunmayan yani diğer dinî delillerle çelişmeyen hadis demektir. E seçeneğindeki Muttasıl, hadis ilminde, senedinde başından sonuna kadar râvî düşmesi bulunmayan, isnad zinciri kesintisiz olarak devam eden hadis demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi senedin özelliklerine göre sınıflandırılan hadis türlerinden biridir?

Müsned

Müdrec

Musahhaf

Muennen

Muharref

Açıklama:

D seçeneğinde verilen Muennen, senedindeki iki veya daha çok râvî arasında bulunan hadistir ve senedin özelliklerine göre sınıflandırılan hadis türlerindendir. A, B, C ve E seçeneğinde belirtilen hadisler ise senedi veya metninin müşterek özelliklerine göre sınıflandırılan hadislerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber’e -sallellahu aleyhi ve sellem- kesintisiz bir senedle nispet edilen hadisin ismidir?

Müsned

Musahhaf

Muharref

Garîb

Müdrec

Açıklama:

Soruda tanımlanan hadisin ismi A seçeneğindeki müsnedtir. B seçeneğindeki Musahhaf, sened veya metninden noktalama ve harekeleme hatası yapılmış olan hadistir. C seçeneğindeki Muharref, sened veya metninde harf hatası yapılmış olan hadistir. D seçeneğindeki Garîb, herhangi bir yönden farklılık gösteren veya tek kalan hadis demektir. E seçeneğindeki Müdrec, sened veya metnine, aslında bulunmayan bir şey eklenmiş olan

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi sened ve/veya metninin müşterek özelliklerine göre sınıflandırılan hadis türlerinden biridir?

Mürsel

Munkatı’

Müdelles

Muzdarib

Müdrec

Açıklama:

Sened veya metnine, aslında bulunmayan bir şey eklenmiş hadise verilen isim olan E seçeneğindeki Müdrec soruda verilen özelliklere göre sınıflandırılan hadislerdendir. A, B, C ve D seçeneklerindeki hadisler ise Merdûd hadislerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Bir hadisin söz konusu özellikleri bizzat taşımasına veya dolaylı olarak taşıdığının kabul edilmesine göre sahîh hadisler kaç kısma ayrılır?

Açıklama:

Yukarıdaki açıklamaya göre sahîh hadisler, Sahîh li-zâtihi ve Sahih li-gayrih olmak üzere toplamda, B seçeneğinde belirtildiği gibi iki kısma ayrılır.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Hadis ilminde, senedinde sahabeden sonra bir veya peşpeşe olmayarak, birkaç râvi atlanmış olan hadise verilen isim nedir?

Mürsel

Muʻdal

Munkatı’

Mu’allak

Müdelles

Açıklama:

Yukarıda bahsi geçen hadise verilen isim Arapça’da, kesik ve kopuk anlamına gelen C seçeneğindeki “Munkatı’”dır. A seçeneğindeki Mürsel hadis ilminde Tâbiînin doğrudan Hz. Peygamber’den -sallellahu aleyhi ve sellem- naklettiği hadis demektir. B seçeneğindeki Muʻdal, hadis ilminde, senedinden peş peşe iki veya daha fazla râvî atlanmış olan hadis demektir. D seçeneğindeki Mu’allak, senedinin müellif tarafı, bir veya birkaç râvîsi atlanmış gibi eksik olan hadistir. E seçeneğindeki Müdelles ise hadis ilminde, bir kusuru veya ekseriya hoş görülmeyen bir özelliği gizlenerek onun bulunmadığını zannettirecek şekilde rivayet edilmiş olan hadis demektir.

Doğru Cevap: C

Ünite 10

Soru 1

Hadislerin öğrenim ve öğretiminde kimin payı büyüktür?

Hanım sahâbîlerin

Heysemî

Hatîb el-Bağdâdî

Mecme‘u’z-zevâid

Akabe Bîatları

Açıklama:

hanım sahâbîleri

Doğru Cevap: A

Soru 2

Zayıf hadisin çok çeşitli olmasının nedenleri aşağıdakilerden hangileridir?
I. Râvînin tenkid edilmesindeki sebeplerin farklılığı
II. Senedde râvî düşmesinin az veya çok olması
III. Râvî eksikliğinin senedin değişik yerlerinde olması
IV. Hadisin metnindeki kusurun onun sahihliğine zarar verme derecesindeki değişiklikler

I-II-IV

I-II-III

I-II-III-IV

II-III-IV

I-III-IV

Açıklama:

Zayıf hadisin çok çeşitli olmasının nedenleri arasında şunlar sayılabilir: 1. Râvînin tenkid edilmesindeki sebeplerin farklılığı 2. Senedde râvî düşmesinin az veya çok olması 3. Râvî eksikliğinin senedin değişik yerlerinde olması 4. Hadisin metnindeki kusurun onun sahihliğine zarar verme derecesindeki değişiklikler. Zayıf terimi hem isnadın vasfı (râvî) hem de rivayet edilen haber/hadis (mervî) için kullanılmıştır. Zayıf ifadesi hicrî ikinci asrın ilk yarısından itibaren muhaddisler arasında bilinmekteydi. Rivayet asrı olan hicrî üçüncü asırdan önceki dönemlerde zayıf hadisi nitelemek üzere merdûd, metrûk, münker, sakîm türü kullanımlar daha yaygındı. Rivayet asrına gelince; İbn Sa‘d, Ahmed b. Hanbel, Müslim, Ebû Dâvud, Tirmizî gibi âlimler zayıf terimini değişik vesilelerle kullanmışlardır. Buna göre, zayıf teriminin önce güvenilir olmayan râvîleri nitelemek üzere sonra da hadisin kendisi için kullanıldığı söylenebilir

Doğru Cevap: C

Soru 3

Yalan bir haberi rivayet etme hususunda birleşmeleri aklın ve âdetin kabul etmeyeceği kadar kalabalık râvîler topluluğunun kendileri gibi bir topluluktan alıp naklettikleri, görülen ve duyulan bir olayla ilgili hadislere ne ad verilir?

Mütevâtir

Meşhûr

Müstefîz

Merdûd

Mürsel

Açıklama:

Mütevâtir sözlükte, araya zaman girmekle beraber kesintiye uğramaksızın, devam etmek, birbiri ardınca gelmek anlamındaki v-t-r kökünden gelmektedir. Bir hadis terimi olarak mütevâtir şöyle tanımlanmıştır: “Yalan bir haberi rivayet etme hususunda birleşmeleri aklın ve âdetin kabul etmeyeceği kadar kalabalık râvîler topluluğunun kendileri gibi bir topluluktan alıp naklettikleri, görülen ve duyulan (his ve müşahedeye dayalı) bir olayla ilgili hadislerdir”.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Mütevâtir hadis için başlıca gerekli olan özellik(ler) nedir?

Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi ve bu topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi.

Topluluğun yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve âdeten mümkün olmaması.

Haberi nakleden kişilerin o haberi bizzat kaynağından işitmeleri veya olayı kendi gözleriyle görmeleri.

I - II

I - II - III

II - III

I - III

III

Açıklama:

Tanımından da anlaşılacağı üzere mütevâtir hadis için başlıca üç şart gerekmektedir: 1. Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi ve bu topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi. 2. Bu kalabalığın yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve âdeten mümkün olmaması. 3. Haberi nakleden kişilerin o haberi bizzat kaynağından işitmeleri veya olayı kendi gözleriyle görmeleri.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Suyûtî, bir hadisin mütevâtir kabul edilebilmesi için her nesilde râvî sayısının en az kaç olması gerektiği görüşündedir?

Dört

Beş

Kırk

Yetmiş

Açıklama:

Suyûtî, bir hadisin mütevâtir kabul edilebilmesi için her nesilde râvî sayısının en az on olması gerektiği görüşündedir

Doğru Cevap: C

Soru 6

Haber-i vâhidle amel edilmemesi gerektiğini savunan mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

Mutezile

Mâlikî

Hanefî

Eş‘arî

Mâtürîdî

Açıklama:

Haber-i vâhidle amel edilmemesi gerektiğini savunan Mutezile mezhebidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki alimlerden hangisi amellerin fazileti hakkında zayıf hadisle amel edilebileceği görüşündedir?

Yahya b. Ma‘în

Ebû Dâvud

Müslim

İbn Hazm

Ebû Bekir İbnü’l-Arabî

Açıklama:

Ebû Dâvud amellerin fazileti hakkında zayıf hadisle amel edilebileceğini düşünmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

el-Esrâru’l-merfû‘a adlı eserin yazarı kimdir?

Ali el-Kârî

İbn Arrâk el-Kinânî

Suyûtî

bnü’l-Cevzî

İbn Hibbân

Açıklama:

el-Esrâru’l-merfû‘a adlı eserin yazarı Ali el-Kârî’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Bütün rivayetlerinde lafızları aynı olan yani, Hz. Peygamber’in ağzından çıktığı şekilde bize ulaşan hadislere ne ad verilir?

Müdelles

Lafzî Mütevâtir

Mu‘dal

Munkatı

Mu‘allel

Açıklama:

Bütün rivayetlerinde lafızları aynı olan yani, Hz. Peygamber’in ağzından çıktığı şekilde bize ulaşan hadislere Lafzî Mütevâtir denir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere ne denir?

Müdelles

Zayıf

Mu‘dal

Munkatı

Maklûb

Açıklama:

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere zayıf hadis denir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Zayıf olduğu hakkında hadis âlimleri arasında ittifak bulunmayan, bazılarına gore zayıf, bazılarına göre de zayıf olmayan hadislere ne ad verilir?

Muza‘af

Muzdarib

Mu‘dal

Munkatı

Maklûb

Açıklama:

Zayıf olduğu hakkında hadis âlimleri arasında ittifak bulunmayan, bazılarına gore zayıf, bazılarına göre de zayıf olmayan hadislere Muza‘af adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Hadis usulü ilminin gayesi nedir?

Bir haberin Hz. Peygamber’e ait olup olmadığını tespit etmeye yarayan kuralları belirlemek ve ilgili haberlere bunları uygulamaktır.

Hadis alma ve nakletme yöntemleri

Râvî sayılarını belirlemek

Hadis kitapları yazmak

Hadislerin sened ve metinlerinde yapılan değişiklikler bazen bir kimseyi imtihan etmek.

Açıklama:

Hz. Peygamber’den sonraki nesiller, günümüze gelene kadar bu konuda olağan üstü çalışmalar yapmışlar ve ellerinden gelen her türlü fedakârlığa katlanmışlardır. Hz. Peygamber’e ait olup olmadığını tespit etmeye yarayan kuralları belirlemek ve ilgili haberlere bunları uygulamak için çalışmışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Mütevâtir kavramı ne zaman kullanılmıştır?

Hicri birinci asırda

Hicri birinci ve ikinci asırda

Hicri birinci ve üçüncü asırda

Hicri ikinci ve üçüncü asırda

Hicri dördüncü asırda

Açıklama:

Yapılan araştırmalar hicrî ikinci ve üçüncü asırlarda mütevâtir kavramının kullanıldığını göstermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi ve bu topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi

Bu kalabalığın yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve âdeten mümkün olmaması

Haberi nakleden kişilerin o haberi bizzat kaynağından işitmeleri veya olayı kendi gözleriyle görmeleri

Sahihliği sabit olmuş bir haberle amel edilip edilmemesi

Hangisi mütevâtir hadis şartı değildir?

I ve III

I ve II

Açıklama:

Sahihliği sabit olmuş bir haberle amel edilip edilmemesi, o haberin yakîn ilim kategorisine dâhil edilerek derece bakımından Kur’ân ve mütavâtir haber ayarında sayılıp sayılmayacağıyla ilgilidir. Mütevâtir hadis şartı değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Bir hadisin mütevâtir olması için önerilen en düşük sayı neden dört olarak düşünülmüştür?

Zina günahının ispatı ve cezalandırılması için dört şahit istendiğine bakılarak önerilmiştir

Üçten az olmamak kaydıyla belirli bir rakam verilmemesi olduğunun söylenmesi

Kanaatin kuvvetlenmesi

Bedir harbine katılanların sayısı

Bedir harbine katılmayanların sayısı

Açıklama:

İslâm’da verilen en büyük ceza için bu sayı yettiğine göre, o, kesin bilgi için de yeterli olmalıdır, diye düşünülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Kimler ister yakîn isterse zan ifade etsin, âhâd haberle amel etmenin zarureti konusunda hemfikirdir?

Ehl-i sünnet mezhepleri

Hâricîler

Mutezile

İslam Alimleri

Vâsıl b. Atâ

Açıklama:

Ahmed b. Hanbel, Mâlik b. Enes ve hadisçilerin çoğunluğu ise, haber-I vâhidin sıhhati sabit olunca yakîn ilim ifade ettiği ve dolayısıyla amel edilmeyi gerektirdiği konusunda ittifak halindedirler. Ancak Mutezile ve Hâricîler dışındaki bütün Ehl-i sünnet mezhepleri ister yakîn isterse zan ifade etsin, âhâd haberle amel etmenin zarureti konusunda hemfikirdir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Hangisi zayıf hadis özelliğidir?

Aynı anlam değişik lafızlarla rivayet edilmiştir

Farklı yerlerindeki değişik hadis kitaplarında aynı hadise rivayet edilmiştir

Haberi bizzat kaynağından işitmeleri

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımaz.

Sırf teorik varsayımlar nedeniyle yakîn ilim ifade etmez.

Açıklama:

Zayıf teriminin önce güvenilir olmayan râvîleri nitelemek üzere sonra da hadisin kendisi için kullanıldığı söylenebilir. Dini konularda delil olarak kullanılan makbul olan hadis çeşidide hasen hadislerdir.Bu şartlara uymayan hadislere zayıf hadis adı verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Hadiseteki şiddetli zayıflık nedir?

Râvînin yalancılığı, yalan söylemekle itham edilmesi, çok hata yapması, fıskı ve hadisin şâz olması aşırı cerh sebebi kabul edilmiş ve bu tür hadislerin zayıflığı şiddetli zayıflık olarak nitelendirilmiştir.

Kendi ırkını veya mezhebini övmek, düşman gördüğü ırk veya mezhepleri yermek için de hadis uydurulmuş olması

Hadisin râvîsinin cerh edilmesinden veya senedin kopuk olması

Hadisin metnindeki kusurun onun sahihliğine zarar verme derecesindeki değişiklikler

Senedde râvî düşmesinin az veya çok olması

Açıklama:

Râvînin yalancılığı (kezzâb), yalan söylemekle itham edilmesi (müttehem bi’l-kizb), çok hata yapması (fuhş-i galat), fıskı ve hadisin şâz olması aşırı cerh sebebi Kabul edilmiş ve bu tür hadislerin zayıflığı şiddetli zayıflık olarak nitelendirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Hangisi hadis tarihinde görülen uydurma sebeplerinden değildir?

İslam düşmanlığı

Irk ve mezhep yanlılığı

Maddi yarar elde etme hırsı

İslama hizmet arzusu

Devlet yanlılığı

Açıklama:

Devlet yanlılığı hadis tarihinde görülen uydurma sebeplerinden değildir. Doğru cevap " E " dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Hangisi uydurma hadisler için râvîdeki belirtilerden ayrı olarak değerlendirilir?

Uyduran kimsenin itirafı

Râvînin hadisi rivayet ederken içinde bulunduğu ortam

Râvînin rivayet ettiği hadisi kendisinden aldığını söylediği hocadan öğrenme zamanı olarak verdiği tarihin imkânsız olması

Lehte hadis uydurmayı caiz gören bir anlayış

Uyduranın bizzat kendisinin düzmesi veya başkasının sözünü alıp hadis diye ortaya sürme

Açıklama:

Uyduranın bizzat kendisinin düzmesi veya başkasının sözünü alıp hadis diye ortaya sürme bir uydurma belirtisi olmayıp uydurma yöntemidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Hangisi hadis uydurmaya karşı yapılan mücadeledir?

Genel olarak tenkide uğramış râvîleri, özel olarak da hadis uyduran veya bununla suçlanan kimseleri tespit edip tanıtmak ve uydurma hadisleri tanıtmak

Metinde görülen dil ve özellikleri tespit etmek

Metnin rivayet asrında yazılmış hadis kitaplarında olmadığının tespiti

Bazı cahil dindarlar ise halkı kötülüklerden uzaklaştırıp iyiliklere yöneltmek maksadıyla hadis yazdıklarının tespiti

Metinde görülen dil ve özellikle de, mana bozuklukları ile ölçüsüz ifadelerin düzeltilmesi

Açıklama:

Genel olarak tenkide uğramış râvîleri, özel olarak da hadis uyduran veya bununla suçlanan kimseleri tespit edip tanıtmak ve uydurma hadisleri tanıtmak uydurmaya karşı yapılan mücadeledir. Diğerleri uydurma hadisler tespitidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Mütevâtir kavramı ilk olarak hicri kaçıncı yüzyıllarda kullanılmıştır?

I. ve II. yüzyıllar

II. ve III. yüzyıllar

III. ve IV. yüzyıllar

IV. ve V. yüzyıllar

V. ve VI. yüzyıllar

Açıklama:

Yapılan araştırmalar ve mevcut veriler, B seçeneğinde de belirtildiği üzere hicri ikinci ve üçüncü yüzyıllarda mütevâtir kavramının ilk defa kullanıldığını göstermektedir. İlk asırlarda bu kavramın kullanıldığını gösteren herhangi bir bilgi yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Mütevâtirin çeşitlerinden bahseden ilk âlim kimdir?

Vâsıl b. Atâ

İbnü’s-Salah

İbn Hacer

İsa b. Ebân

Suyûtî

Açıklama:

Tespit edilebildiği kadarıyla mütevâtirin çeşitlerinden bahseden ilk âlim, D seçeneğindeki İsa b. Ebân’dır (ö. 221/835).

Doğru Cevap: D

Soru 24

Mütevâtir konusuyla ilgili şimdiye kadar yapılan en geniş çalışma olarak kabul edilen “Nazmü’l-mütenâsir mine’l-hadîsi’l-mütevâtir” adlı eser kime aittir?

İbn Ömer

Enes b. Mâlik

Ahmed b. Hanbel

Nâsıruddîn el-Elbânî

Muhammed b. Caʻfer el-Kettânî

Açıklama:

Mütevâtir konusuyla ilgili şimdiye kadar yapılan en geniş çalışma, E seçeneğindeki Muhammed b. Caʻfer el-Kettânî’nin (ö. 1345/1929) “Nazmü’l-mütenâsir mine’l-hadîsi’l-mütevâtir” adlı eseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi âhâd haberle amel etmeyi kabul etmeyen mezheplerden biridir?

Hanefîler

Hâricîler

Şâfiîler

Mâlikîler

Mâtûrîdîler

Açıklama:

Mutezile ve B seçeneğinde adı geçen Hâricîler dışında, A, C, D ve E seçeneklerinde bahsi geçen mezheplerde dahil olmak üzere bütün Ehl-i sünnet mezhepleri ister yakîn isterse zan ifade etsin âhâd haberle amel etmenin zarureti konusunda hemfikirdirler.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Hadis ve fıkıh âlimi İbn Hibbân’a göre zayıf hadis çeşitlerinin sayısı kaçtır?

Açıklama:

Zayıf hadis çeşitlerinin sayısı konusunda farklı rakamlar verilmiştir. İbn Hibbân, zayıf hadisin C seçeneğinde verilen 49 çeşit olduğunu belirtmiştir. İbnü’s-Salâh 42 ve Münâvî 81 çeşit zayıf hadis olduğunu belirtmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi zayıf olduğu hakkında hadis âlimleri arasında ittifak bulunmayan, bazılarına göre zayıf ve bazılarına göre de zayıf olmayan olarak ifade edilen hadis türüdür?

Garîb

Ferd

Azîz

Muzaʻaf

Muennen

Açıklama:

Soruda tanımı yapılan hadis, D seçeneğindeki Muzaʻaf hadistir. A seçeneğinde Garîb, herhangi bir yönden farklılık gösteren veya tek kalan hadis demektir. B seçeneğindeki Ferd, senedinin bir veya birkaç yerinde (tabakasında) râvî sayısı bire düşen hadis demektir. C seçeneğindeki Azîz, her nesilde (tabakada) en az iki râvî tarafından rivayet edilmiş olan hadis demektir. E seçeneğindeki Muennen, senedindeki iki veya daha çok râvî arasında bulunan hadistir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi “Zaʻîfü Sünen-i Ebû Davûd” adlı kitabın yazarıdır?

Hâkim en-Nîsâbûrî

İbn Ebû Şeybe

Nâsıruddîn el-Elbânî

İbn Saʻd

Ahmed b. Hanbel

Açıklama:

Soruda bahsi geçen kitabın yazarı C seçeneğindeki Nâsıruddîn el-Elbânî’dir. Nâsıruddîn el-Elbânî, kendince zayıf saydığı Ebû Davûd’un Sünen’inde bulunan hadislere dair “Zaʻîfü Sünen-i Ebû Davûd” adlı kitabı yazmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi “Dininizde helali haram haramı da helal göstermek için dört bin hadis uydurdum” sözlerini söyleyen kişidir?

Abdülkerim b. Ebü’l-Avcâ

Muhammed b. Saʻîd el-Esedî

Beyân b. Semʻân el-Mehdî

Gıyâs b. İbrahim

Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzî

Açıklama:

Soruda bahsi geçen sözü söyleyen kişi A seçeneğindeki Abdülkerim b. Ebü’l-Avcâ’dır. Abdülkerim b. Ebü’l-Avcâ (ö. 160/776), Halife Mehdî zamanında hadis uydurduğu tespit edildiği için asılmak üzereyken bu sözleri söylemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi “Ok, deve, at ve kuş yarışlarından başkası için, yarış tertip etmek suretiyle ödül alınmaz” hadisini uyduran kişidir?

Muhammed b. Saʻîd el-Esedî

Beyân b. Semʻân el-Mehdî

Muhammed b. Caʻfer el-Kettânî

Gıyâs b. İbrahim

Enes b. Mâlik

Açıklama:

Soruda bahsi geçen hadisi uyduran kişi D seçeneğindeki Gıyâs b. İbrahim’dir. Gıyâs b. İbrahim, Halife Mehdî’ nin yanına bir iş için girdiği zaman onun güvercin uçurduğunu ve yarıştırdığını görünce “Ok, deve, at ve kuş yarışlarından başkası için, yarış tertip etmek suretiyle ödül alınmaz”hadisini uydurmuştur. Halife Mehdî, bu sözden memnun olmuş ve Gıyâs b. İbrahim’e hatırı sayılır miktarda para vermiştir. Daha sonra hadisin makbul şeklinin aslında bulunmayan “kuş” kelimesini, Gıyâs b. İbrahim’in kendisinin ilave ettiğini anlayınca “Senin şu kafan varya, tam bir yalancı kafasıdır” diyerek onu huzurunda kovmuş ve hadis uydurmaya sebep olduğu için de güvercinlerin kesilmesini emretmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi el-Mevzûʻât’ı kaleme alan İslâm âlimidir?

Suyûtî

İbn Arrâk

Ali el-Kârî

Şevkânî

Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzî

Açıklama:

“el-Mevzûʻât”, E seçeneğinde adı geçen Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzî’nin (ö. 597/1201) uydurma olduğu tespit edilen 1850 haberi fıkıh konularına göre bir araya getirdiği eserdir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Hadisleri güvenilirlik ve sahihlik gibi özelliklerine göre değerlendirdiğimizde en üst düzey hadislerden en alt düzey hadislere doğru yapılacak doğru sıralama hangi seçenekte verilmiştir?

Ahad

Zayıf

Mevzü

Mütevatir

I, II, III, IV

II, III, IV, I

III, IV, I, II

IV, I, II, III

IV, I, III, II

Açıklama:

Sahihlik ve güvenilirlik açısından en üst düzey hadisler mütevatir hadislerdir. Âhâd hadis veya haber-i vâhid, mütevâtir dışındaki sahih, hasen ve zayıf bütün hadis çeşitlerini konu alır. Ahad hadisler mütevatir hadislerden sonra ikinci sırada güvenilir hadislerdir. Üçüncü sırada ise zayıf hadisler vardır. Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere zayıf hadis denir. Son sırada ise Mevzü hadisler vardır. Aslında mevzû Hz. Peygamber adına tamamen uydurulduğu için hadis bile değildir. Şekil açısından bir sened ve metni olması ve gerçek hadismiş gibi sunulması nedeniyle böyle bir isimlendirme almıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 33

“Yalan bir haberi rivayet etme hususunda birleşmeleri aklın ve âdetin kabul etmeyeceği kadar kalabalık raviler topluluğunun kendileri gibi bir topluluktan alıp naklettikleri, görülen ve duyulan (his ve müşahedeye dayalı) bir olayla ilgili hadislerdir” şeklinde tanımlanmış olan hadis türü aşağıdakilerden hangisidir?

Mevzü hadisler

Mütevatir hadis

Hasen hadis

Merdüd hadis

Haber-i Vahid hadis

Açıklama:

Yukarıda tanımı verilmiş olan hadisler mütevatir hadisler olarak ifade edilmektedir. Mevzü hadisler güvenilir olmayan uydurulmuş hadislere denir. Hasen hadis sahih hadis özellikleri taşıyan ancak ravilerden bir ya da birkaçının zapt sıfatı bulunmayan hadislere denir. Merdüd hadisler ise sahih hadis özelliklerinden bir ya da birkaçını taşımayan, zayıf hadislerdir. Haber-I Vahid hadis ise mütevatir olmayan hadislere denir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıda verilenlerden hangisi mütevatir hadis şartlarından bir tanesi olarak kabul edilemez?

Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi.

Rivayet eden topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi.

Rivayet eden topluluğun yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve adeten mümkün olmaması.

Haberi nakleden kişilerin haberi bizzat kaynağından işitmeleri ve kendi gözleriyle görmeleri.

Senedin herhangi bir yerinde ya da tamamında tek bir ravinin bir raviden rivayet etmesi.

Açıklama:

Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi ve bu topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi gerekir. Bu kalabalığın yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve adeten mümkün olmaması bir diğer şarttır. Haberi nakleden kişilerin o haberi bizzat kaynağından işitmeleri veya olayı kendi gözleriyle görmeleri gerekmektedir. E seçeneğinde verilen tanım ise haber-I vahid hadis tanımıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Hz. Peygamber’in dua ettiği ile ilgili farklı lafızlarla yüz kadar hadis rivayet edilmiştir. Bunlarda dua ederken Allah Resulü’nün ellerini değişik şekillerde kaldırdığı nakledilmektedir. Ancak hadislerin hepsinin ortak noktası Hz. Peygamber’in dua esnasında ellerini kaldırmış olmasıdır. İşte Allah Resulü’nün duada ellerini kaldırmış olması bize ………… olarak gelmiştir.
Yukarıda verilen tanıma göre boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin gelmesi uygun olur?

Lafzi mütevatir

Hasen hadis

Mütevatir hadis

Ma’nevi mütevatir

Haber-i vahid

Açıklama:

Soruda verilen paragraf bize ma’nevi mütevatiri anlatmaktadır. Ma’nevi mütevatir râvîlerin, aralarında müşterek bir nokta olan çeşitli hükümleri veya bilgileri ayrı ayrı lafızlarla nakletmeleri şeklinde meydana gelen ortak manaya denir. Değişik lafızlarda ortak olarak bulunan aynı mananın rivayet edilmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Ahad haber ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Türkçe’de haber-i vahid olarak da geçmektedir.

Mütevatir haberin şartlarını taşımayan anlamında kullanılır.

Ahad haberin yakin ilim ifade ettiği hususunda mezhepler arasında görüş birliği vardır.

Ahad, vahid kelimesinin çoğuludur.

Birden fazla kişinin rivayet ettiği haber anlamına gelmektedir.

Açıklama:

Ahad haber ile ilgili olarak şıklarda verilen bilgilerden A, B, D ve E şıklarında verilmiş bilgiler doğrudur. Ancak Ahad haberin yakin ilim ifade ettiği hususunda mezhepler arasında bir görüş birliği değil tam tersine bir görüş ayrılığı söz konusudur.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıda zayıf hadislerle ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere zayıf hadis denir.

Hadis usulü eserlerinde anlatılan hadis çeşitlerine bakıldığında en fazla hadis çeşidinin zayıf hadislere dair olduğu görülür.

Bir hadise zayıf hükmünü verirken isnadı ve metni ayrı ayrı değerlendirme gereği görülmemiştir.

Herhangi bir hadisin zayıf olup olmadığı hakkında bazen âlimler arasında görüş ayrılıkları olmuştur.

Bir hadise zayıf hükmünü verirken isnadı ve metni ayrı ayrı değerlendirme lüzumu vardır.

Açıklama:

Bir hadise zayıf hükmünü verirken isnadı ve metni ayrı ayrı değerlendirme lüzumu vardır. Çünkü isnadı zayıf olan bir hadisin metni başka senedlerle sahih olarak gelebilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Zayıf olduğu konusunda alimler arasında görüş birliği bulunmayan, kimilerine göre zayıf kimlerine göre zayıf olmayan hadislerdir. Bu hadisler zayıf hadislerden üstün görülür.
Yukarıda tanımı verilen hadis aşağıdakilerden hangisidir?

Merdüd

Metrük

Muza’af

Sakim

Menkür

Açıklama:

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere zayıf hadis denir. Birçok çeşit zayıf hadis vardır. Hicri üçüncü asırda merdüd, metrük, münker, sakim gibi kullanımlar zayıf hadisi nitelemek için kullanırdı. Ancak soruda tanımı verilen kavram zayıf olup olmadığı konusunda görüş birliği bulunmayan hadisleri nitelemek için kullanılan muza’af kavramıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

er- Risale adlı eser aşağıdaki alimlerden hangisine aittir?

İbn Hazm

Müslim

Suyüti

Ali El-Kari

İmam Şafii

Açıklama:

Er - Risale adlı eser imam Şafii’nin ünlü eseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi hadis tarihinde görülen başlıca hadis uydurma sebeplerinden biri değildir?

İslam düşmanlığı

Arap dilini bilmemek

Irk ve Mezhep yanlılığı

Maddi yarar elde etme hırsı

İslam’a hizmet etme arzusu

Açıklama:

Müslümanlığın kısa süre içinde yayılması bazı kesimlerin maddi manevi zarara uğramasına neden olmuştur. Bu kişilerce uydurma hadisler ortaya atıldığı bilinmektedir. Hadisin Müslümanlar nazarında değerinin yüksek olması ilk dönemlerden beri çeşitli hadislerin uydurulmasına neden olmuştur. Ayrıca kendi ırk ve mezhebini üstün, düşman gördüklerini ise kötü göstermek isteyenlerin de hadis uydurdukları bilinmektedir. Bazı cahil Müslümanlar ise İslam’a hizmet ettikleri düşüncesiyle hadis uydurmuşlardır. Ancak başlıca gerekçeler içinde Arap dilini bilmiyor olmanın bir hadis uydurma gerekçesi olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi hadis uydurmaya karşı hadis tarihi içinde alınmış önlemler arasında değildir?

El Mevzü’at adlı özel eserlerin yazılması

Hadis ilminin her Müslümana öğretilmesi.

Hadis senetlerinin tenkit süzgecinden geçirilmesi.

Hadis metinlerinin incelenmesi.

Cerh ve ta’dil ilminin gelişmesi.

Açıklama:

İslam alemine özgü olan isnad sistemi hadis tarihi içinde ortaya çıkan özel bir sorgulama sistemidir. Bu sistem içinde uydurma hadislerin ortaya çıkarılması için hadis senetleri tenkid süzgecinden geçirilir ayrıca hadis metinleri incelenir. Hadis uyduran ravilerin ortaya çıkarılması için yapılan incelemeler cerh ve ta’dil ilminin gelişmesini sağlamıştır. Bir başka önlem ise İslam alimlerinin mevzü hadisleri bir araya getirdiği eserler ortaya koymasıdır. Bu eserlerin genel adı el mevzü’at’tır. Hadis ilmi oldukça geniş ve derin bir çalışma alanı olarak her Müslümana öğretilmesi pratik bir uygulama değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Hadis usulü ilminin gayesi aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Hz. Peygamber’e ait hadisleri aktarmak

Hz. Peygamber’e ait hadisleri kitap haline getirmek

Bir hadisin Hz. Peygamber’e ait olup olmadığını tespit etmeye yarayan kuralları belirlemek

Hadislerin uygulanışını tespit etmek

Hadis lafızlarını tanıtmak

Açıklama:

Hadis usulü ilminin gayesi, bir haberin Hz. Peygamber’e ait olup olmadığını tespit etmeye yarayan kuralları belirlemektir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Mütevâtir hadisler

Âhâd hadisler

Zayıf hadisler

Mevzû hadisler

Mu’allak hadisler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 44

Mütevâtir haberin şartlarını taşımayan veya mütevâtir seviyesine ulaşmayan; senedin herhangi bir yerinde ya da tamamında tek bir râvînin bir râvîden rivayet ettiği hadislere ne denir?

Mütevâtir hadisler

Âhâd hadisler

Mu’allak hadisler

Zayıf hadisler

Mevzû hadisler

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 45

İbn Ömer’den nakledildiğine göre Kubâ’da sabah namazı kılınırken bir haberci gelir ve Hz. Peygamber’e bir âyet indiğini, artık namazların Kâbe’ye doğru kılınacağını bildirir. Önceden Kudüs’e yönelerek namaz kılan Müslümanlar bu haber üzerine Kâbe’ye yönelerek namaz kılmaya başlarlar. Burada içlerinde Ensâr’ın fakihleri bulunan Kubâ halkı Hz. Peygamber’den bizzat duymadan bir kişinin getirdiği habere dayanarak kıbleyi değiştirmişlerdir (Buhârî, “Ahbâru’l-âhâd”, 1).
İmam Şâifî’nin er-Risâle’sinden verilen yukarıdaki hadis örneği hangi tür hadislere örnektir?

Mütevâtir hadis

Âhâd hadis

Zayıf Hadis

Mu’allak hadis

Mevzû hadis

Açıklama:

Âhâd hadislerde bir kişinin getirdiği habere göre amel edildiği görülür. Örnekteki hadis Âhâd hadislerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere ne denir?

Mu’allak hadis

Müsned hadis

Musahhaf hadis

Zayıf hadis

Muharref hadis

Açıklama:

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere zayıf hadis denir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Bir hadisin zayıflığını gösteren terimlerden kezzâb, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Türkçe olarak verilmiştir?

Râvînin yalancılığı

Râvînin yalan söylemekle itham edilmesi

Râvînin çok hata yapması

Hadisin şiddetli zayıflığı

Hadisin zayıflık derecesinin hafif olması

Açıklama:

Kezzâb, râvînin yalancılığını gösteren terimlerden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Söylemediği veya yapmadığı halde Hz. Peygamber’e nispet edilen söz ve işlerle ilgili haberler aşağıdaki hadis türlerinden hangisi kapsamında ele alınır?

Mu’allak hadis

Muahffer hadis

Mevzû hadis

Müsned hadis

Musahhaf hadis

Açıklama:

Söylemediği veya yapmadığı halde Hz. Peygamber’e nispet edilen söz ve işlerle ilgili haberler Mevzû hadisler kapsamında incelenir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Hadis tarihindeki hadis uydurma sebeplerinden hangisi diğerlerinden farklıdır?

İslam düşmanlığı

Irk ve mezhep yanlılığı

Maddi yarar elde etme hırsı

İslam’a hizmet etme arzusu

Siyasi karışıklık yaratmak

Açıklama:

A, B, C ve E seçeneklerinde verilen hadis uydurma sebepleri İslam’a ve Müslümanlara zarar verme amacı güderken, D seçeneği tamamen olumlu nedenlerle hadis uydurulduğunu belirtmektedir. Bu yönüyle diğerlerinden farklıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Uydurma hadislerin aşağıdaki olumsuz etkilerinden hangisi siyasi sorunlara yol açması nedeniyle diğerlerinden farklıdır?

Hadis alimleri daha faydalı bilgiler için harcayacakları zamanı, uydurma hadisleri tespit etmek ve onlarla mücadele etmek için harcamıştır.

Uydurma hadisler Müslümanlar arasındaki ayrılığı ve çatışmayı körüklemiştir.

Bazı mevzû hadisler helali haram, haramı helal göstermek suretiyle dini hükümleri tahrif etmiştir.

İslam dinini kabul etmeye eğilimli olanları ve cahil Müslümanları dinden soğutmuştur.

Bu hadisler Müslümanları ya yaptığı en küçük iyiliğe güvenerek tembelliğe teşvik etmiş ya da günahlarının affedilmeyeceği düşüncesiyle ümitsizliğe düşürmüştür.

Açıklama:

A, C, D ve E seçeneklerinde hadislerin yalnızca din üzerindeki olumsuz etkileri üzerinde durulmuştur. B seçeneği siyasi sonuçlar da doğurması nedeniyle diğer seçeneklerden farklıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Mütevâtirin çeşitlerinden bahseden ilk âlim aşağıdakilerden hangisidir?

Subhî es-Sâlih

İsa b. Ebân

İbn Hacer

İbnü’s-Salâh

Vâsıl b. Atâ

Açıklama:

Tespit edilebildiği kadarıyla mütevâtirin çeşitlerinden bahseden ilk âlim İsa b. Ebân’dır (ö. 221/835). Burada mütevâtir kavramıyla sadece hadisçilerin değil, aynı zamanda kelâm ve fıkıh usûlü âlimlerinin de ilgilendiğini bilmek gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Râvîlerin, aralarında müşterek bir nokta olan çeşitli hükümleri veya bilgileri ayrı ayrı lafızlarla nakletmeleri şeklinde meydana gelen ortak manaya ne denir?

Haber-i infirâd

Lafzî Mütevâtir

Haberu’l-vâhid

Ma‘nevî mütevâtir

Haberu’l-âhâd

Açıklama:

Ma‘nevî mütevâtir, Râvîlerin aralarında müşterek bir nokta olan çeşitli hükümleri veya bilgileri ayrı ayrı lafızlarla nakletmeleri şeklinde meydana gelen ortak manaya denir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Mütevâtir hadisler konusunda ilk eser yazan aşağıdakilerden hangisidir?

Suyûtî

Enes b. Mâlik

Ca‘fer el-Kettânî’

Mâlik

Buhârî

Açıklama:

Mütevâtir hadisler konusunda ilk eser yazan Suyûtî’dir (ö. 911/1505). O, el- Ezhâru’ l-mütenâsire fi’ l-ahbâri’ l-mütevâtire adındaki eserinde kendi şartlarına göre mütevâtir kabul ettiği 113 hadis zikretmiştir. Daha sonra bu kitabını Suyûtî, Katfü’l-Ezhâri’l-mütenâsire fi’l-ahbâri’l-mütevâtire ismiyle özetlemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Senedin herhangi bir yerinde ya da tamamında tek bir râvînin bir râvîden rivayet ettiği hadise ne denir?

Hasen Hadîs

Haber-i vâhid

Mütevâtir hadîs

Mu‘allel

Maklûb

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 55

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere ne denir?

Mevzu

Haberu’l-vâhid

Âhâd

Zayıf

Haber-i infirâd

Açıklama:

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere zayıf hadis denir. Hadis usûlü eserlerinde anlatılan hadis çeşitlerine bakıldığında en fazla hadis çeşidinin zayıf hadislere dair olduğu görülür. Çünkü delil olmaya uygun sahih hadisler konusunda farklı gruplandırmalar yapmak pek gerekli görülmemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi zayıf hadisin çok çeşitli olmasının nedenleri arasında sayılamaz?

Râvî eksikliğinin senedin değişik yerlerinde olması

Râvînin tenkid edilmesindeki sebeplerin farklılığı

Hadisin Müslümanların nazarındaki değeri

Hadisin metnindeki kusurun onun sahihliğine zarar verme derecesindeki değişiklikler

Senedde râvî düşmesinin az veya çok olması

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi zayıf hadisin şiddetli zayıf olarak nitelendirilmesinin sebeplerinden değildir?

Kezzâb

Müttehem bi’l-kizb

Fuhş-i galat

Şâz

Mevzû

Açıklama:

Çözüm: Hadisçiler senedin kopuk olmasını, diğerine göre ağır cerh sebebi saymamışlardır. Hâlbuki râvînin yalancılığı (kezzâb), yalan söylemekle itham edilmesi (müttehem bi’l-kizb), çok hata yapması (fuhş-i galat), fıskı ve hadisin şâz olması aşırı cerh sebebi kabul edilmiş ve bu tür hadislerin zayıflığı şiddetli zayıflık olarak nitelendirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Zayıf hadisler birbirini takviye ederek hangi dereceye yükselirler?

Merfûd

Mevkuf

Te‘addü’t-turuk

Hasen li-gayrihî

Muhkem

Açıklama:

Çözüm: Zayıf hadisler birbirini takviye ederek hasen li-gayrihî derecesine yükselirler. Fakat bütün zayıf hadisler birden çok isnadla (te‘addü’t-turuk) rivayet edilmek suretiyle zayıflıktan kurtulmazlar.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdaki âlimlerden hangisi amellerin faziletiyle ilgili konularda zayıf hadisle amel etmek caiz değildir görüşündedir?

Süfyân es- Sevrî

Ebû Bekir İbnü’l-Arabî

Ahmed b. Hanbel

Ebû Dâvud

Abdullah b. Mübârek

Açıklama:

Çözüm: Yahya b. Ma‘în, Müslim, İbn Hazm, Ebû Bekir İbnü’l-Arabî gibi âlimlere göre ne helal, ne haram, ne de amellerin faziletiyle ilgili konularda zayıf hadisle amel etmek caiz değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzî’nin (ö. 597/1201) uydurma olduğu tespit edilen 1850 haberi fıkıh konularına göre bir araya getirdiği eserin ismi nedir?

El-Mevzû‘ât

Tenzîhu’ş-şerî‘a

El-Keşfü’l-hasîs

Kitâbü’l-mecrûhîn

El-Leâli’l-masnû‘a

Açıklama:

Çözüm: El-Mevzû‘ât, Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzî’nin (ö. 597/1201) uydurma olduğu tespit edilen 1850 haberi fıkıh konularına göre bir araya getirdiği eseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Mütevâtirin çeşitlerinden bahseden ilk âlim aşağıdakilerden hangisidir?

Subhî es-Sâlih

İsa b. Ebân

İbn Hacer

İbnü’s-Salâh

Vâsıl b. Atâ

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 62

Râvîlerin, aralarında müşterek bir nokta olan çeşitli hükümleri veya bilgileri ayrı ayrı lafızlarla nakletmeleri şeklinde meydana gelen ortak manaya ne denir?

Haber-i infirâd

Lafzî Mütevâtir

Haberu’l-vâhid

Ma‘nevî mütevâtir

Haberu’l-âhâd

Açıklama:

Ma‘nevî mütevâtir, Râvîlerin aralarında müşterek bir nokta olan çeşitli hükümleri veya bilgileri ayrı ayrı lafızlarla nakletmeleri şeklinde meydana gelen ortak manaya denir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Mütevâtir hadisler konusunda ilk eser yazan aşağıdakilerden hangisidir?

Suyûtî

Enes b. Mâlik

Ca‘fer el-Kettânî’

Mâlik

Buhârî

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 64

Senedin herhangi bir yerinde ya da tamamında tek bir râvînin bir râvîden rivayet ettiği hadise ne denir?

Hasen Hadîs

Haber-i vâhid

Mütevâtir hadîs

Mu‘allel

Maklûb

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 65

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere ne denir?

Mevzu

Haberu’l-vâhid

Âhâd

Zayıf

Haber-i infirâd

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden zayıf hadisin çok çeşitli olmasının nedenleri arasında sayılamaz?

Râvî eksikliğinin senedin değişik yerlerinde olması

Râvînin tenkid edilmesindeki sebeplerin farklılığı

Hadisin Müslümanların nazarındaki değeri

Hadisin metnindeki kusurun onun sahihliğine zarar verme derecesindeki değişiklikler

Senedde râvî düşmesinin az veya çok olması

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi zayıf hadisin şiddetli zayıf olarak nitelendirilmesinin sebeplerinden değildir?

Kezzâb

Müttehem bi’l-kizb

Fuhş-i galat

Şâz

Mevzû

Açıklama:

Hadisçiler senedin kopuk olmasını, diğerine göre ağır cerh sebebi saymamışlardır. Hâlbuki râvînin yalancılığı (kezzâb), yalan söylemekle itham edilmesi (müttehem bi’l-kizb), çok hata yapması (fuhş-i galat), fıskı ve hadisin şâz olması aşırı cerh sebebi kabul edilmiş ve bu tür hadislerin zayıflığı şiddetli zayıflık olarak nitelendirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Zayıf hadisler birbirini takviye ederek hangi dereceye yükselirler?

Merfûd

Mevkuf

Te‘addü’t-turuk

Hasen li-gayrihî

Muhkem

Açıklama:

Zayıf hadisler birbirini takviye ederek hasen li-gayrihî derecesine yükselirler. Fakat bütün zayıf hadisler birden çok isnadla (te‘addü’t-turuk) rivayet edilmek suretiyle zayıflıktan kurtulmazlar.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Aşağıdaki âlimlerden hangisi amellerin faziletiyle ilgili konularda zayıf hadisle amel etmek caiz değildir görüşündedir?

Süfyân es- Sevrî

Ebû Bekir İbnü’l-Arabî

Ahmed b. Hanbel

Ebû Dâvud

Abdullah b. Mübârek

Açıklama:

Yahya b. Ma‘în, Müslim, İbn Hazm, Ebû Bekir İbnü’l-Arabî gibi âlimlere göre ne helal, ne haram, ne de amellerin faziletiyle ilgili konularda zayıf hadisle amel etmek caiz değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzî’nin (ö. 597/1201) uydurma olduğu tespit edilen 1850 haberi fıkıh konularına göre bir araya getirdiği eserin ismi nedir?

El-Mevzû‘ât

Tenzîhu’ş-şerî‘a

El-Keşfü’l-hasîs

Kitâbü’l-mecrûhîn

El-Leâli’l-masnû‘a

Açıklama:

El-Mevzû‘ât, Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzî’nin (ö. 597/1201) uydurma olduğu tespit edilen 1850 haberi fıkıh konularına göre bir araya getirdiği eseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Mezhepler göz önüne alındığında “Haber-i vâhidle amel edilmemesi” gerektiğini belirten mezhep aşağıdakilerin hangisi olduğu söylenebilir?

Mâlikî

Hanefî

Mâtürîdî

Eş‘arî

Mutezile

Açıklama:

Âhâd Haber bölümü incelendiğinde Haber-i vâhidle amel edilmemesi gerektiğini savunan mezhebin Mutezile olduğu görülebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Hangi maksatla ve hangi konuda uydurulmuş olursa olsun mevzû hadisler dinin bünyesinde ve Müslümanların hayatında birçok tahribat yaptığı bilinmektedir. Buna göre aşağıdakilerin hangisinin yer almadığı söylenebilir?

Bazı mevzû hadisler helali haram, haramı helal göstermek suretiyle dini hükümleri tahrif etmiştir.

Uydurma hadisler Müslümanlar arasındaki ayrılığı ve çatışmayı körüklemiştir.

İslâm dinini kabul etmeye eğilimli olanları dine geçirmiştir.

Uydurma hadisleri vaaz ve nasihatlerine sermaye yapan kıssacıların çıkmasına sebep olmuştur.

Dünya sevgisi, kadın, mal, evlat aleyhinde uydurulmuş hadislerin tesiriyle Müslümanlar, dünyayı bir kenara bırakmışlardır.

Açıklama:

Hangi maksatla ve hangi konuda uydurulmuş olursa olsun mevzû hadisler dinin bünyesinde ve Müslümanların hayatında birçok tahribat yapmıştır fakat İslâm dinini kabul etmeye eğilimli olanları dinden soğutmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Bir hadisin mütevâtir kabul edilebilmesi için her nesilde râvî sayısının en az on olması gerektiği görüşünde olan âlim aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Suyûtî

Ebû Dâvud

İbn Hazm

Ebû Bekir İbnü’l-Arabî

Müslim

Açıklama:

Mütevâtir bölümü incelendiğinde İslam âlimlerinden Suyuti mütevâtir kabul edilebilmesi için her nesilde râvî sayısının en az on olması gerektiği görüşünde olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Mevzû hadiste de belirtildiği üzere el-Esrâru’l-merfû‘a adlı eserin yazarı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verlmiştir?

İbn Arrâk el-Kinânî

İbnü’l-Cevzî

Ali el-Kârî

İbn Hibbân

Suyûtî

Açıklama:

Ali el-Kârî “el-Esrâru’l-merfû‘a” adlı eserin yazarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Zayıf hadis, sahih hadisin tarifinde zikredilen niteliklerden birini veya birkaçını taşımayan hadistir ve taşımadığı niteliğe göre değişik isimler alır. Buna göre zayıf hadisteki kusurlar aşağıdakilerden hangisinden kaynaklanabilir?

Râvîsinin adalet eksikliğinden

Sahip olma yönünden

Taşıdığı nitelikten

İşaretlerin aksini gösterenlerden

Tespitinde delil olması

Açıklama:

Zayıf hadisteki kusurlar râvîsinin adalet eksikliğinden veya hafızasının zayıflığından kaynaklanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Haberin doğru olması için, onun dürüst ve sözüne güvenilen kimselerden alınması gerekir. Sözüne güvenilen kimseler de ya yakîn veya zan yoluyla bilinir. İşte yakîn vasıtasıyla bilinen habere ne ad verilir?

Âhâd

Mütevâtir

Akâid

Haber-i vâhid

Râvî

Açıklama:

İşte yakîn vasıtasıyla bilinen haber mütevâtir; zan yoluyla bilinen haber ise âhâddır.

Doğru Cevap: B

Soru 77

İslâm alimleri zayıf hadisle amel konusunu genellikle ne açısından değerlendirdikleri söylenebilir?

Delil olma

Sonuca etkisi

Haramın tespiti

İhtimalleri

İttifak olma

Açıklama:

İslâm alimleri zayıf hadisle amel konusunu genellikle sonuca etkisi açısından

Doğru Cevap: B

Soru 78

Zayıf hadisin helal ve haramların tespitinde kullanılmayacağı hususu teoride ifade edilse de, pratikte bu prensibin özellikle hangi mezhep ya da mezhepler tarafından ihlal edildiği söylenebilir?

Mâlikî

Hanefî

Mâtürîdî

Eş‘arî

Mutezile

Açıklama:

Zayıf hadisin helal ve haramların tespitinde kullanılmayacağı hususu teoride ifade edilse de, pratikte bu prensibin özellikle Hanefîler ve Şâfiîler tarafından ihlal edildiği söylenebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

İslam âlimleri düşünüldüğünde aşağıda verilenlerden hangisinin amellerin fazileti hakkında zayıf hadisle amel edilebileceğini savunduğu söylenebilir?

Ebû Dâvud

İbn Hazm

Ebû Bekir İbnü’l-Arabî

Müslim

Yahya b. Ma‘în

Açıklama:

Zayıf Hadis bölümünde de belirtildiği üzere amellerin fazileti hakkında zayıf hadisle amel edilebileceği görüşünde olan âlim “Müslim” dir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Hadis ilminde belli bir formasyon kazanmış bir kişi, neyi ya da neleri incelemek suretiyle bir hadisin uydurma olup olmadığı konusunda kanaat sahibi olabileceği söylenebilir?

Sened

Rihle

Ölçüsüz sevap

Sınırsız vaatler

Mevzu

Açıklama:

Hadis ilminde belli bir formasyon kazanmış bir kişi, sened ve metni incelemek suretiyle bir hadisin uydurma olup olmadığı konusunda kanaat sahibi olabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Ahad

Zayıf

Mevzü

Mütevatir

I, II, III, IV

II, III, IV, I

III, IV, I, II

IV, I, II, III

IV, I, III, II

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 82

Mevzü hadisler

Mütevatir hadis

Hasen hadis

Merdüd hadis

Haber-i Vahid hadis

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 83

Aşağıda verilenlerden hangisi mütevatir hadis şartlarından bir tanesi olarak kabul edilemez?

Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi.

Rivayet eden topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi.

Rivayet eden topluluğun yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve adeten mümkün olmaması.

Haberi nakleden kişilerin haberi bizzat kaynağından işitmeleri ve kendi gözleriyle görmeleri.

Senedin herhangi bir yerinde ya da tamamında tek bir ravinin bir raviden rivayet etmesi.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 84

Hz. Peygamber’in dua ettiği ile ilgili farklı lafızlarla yüz kadar hadis rivayet edilmiştir. Bunlarda dua ederken Allah Resulü’nün ellerini değişik şekillerde kaldırdığı nakledilmektedir. Ancak hadislerin hepsinin ortak noktası Hz. Peygamber’in dua esnasında ellerini kaldırmış olmasıdır. İşte Allah Resulü’nün duada ellerini kaldırmış olması bize …………. olarak gelmiştir.
Yukarıda verilen tanıma göre boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin gelmesi uygun olur?

Lafzi mütevatir

Hasen hadis

Mütevatir hadis

Ma’nevi mütevatir

Haber-i vahid

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 85

Ahad haber ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Türkçe’de haber-i vahid olarak da geçmektedir.

Mütevatir haberin şartlarını taşımayan anlamında kullanılır.

Ahad haberin yakin ilim ifade ettiği hususunda mezhepler arasında görüş birliği vardır.

Ahad, vahid kelimesinin çoğuludur.

Birden fazla kişinin rivayet ettiği haber anlamına gelmektedir.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 86

Aşağıda zayıf hadislerle ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere zayıf hadis denir.

Hadis usulü eserlerinde anlatılan hadis çeşitlerine bakıldığında en fazla hadis çeşidinin zayıf hadislere dair olduğu görülür.

Zayıf hadis çeşitlerinin sayısı konusunda büyük alimler arasında bir görüş birliği vardır.

Herhangi bir hadisin zayıf olup olmadığı hakkında bazen âlimler arasında görüş ayrılıkları olmuştur.

Bir hadise zayıf hükmünü verirken isnadı ve metni ayrı ayrı değerlendirme lüzumu vardır.

Açıklama:

Zayıf hadislerle ilgili olarak verilen bilgilerden yanlış olan zayıf hadis çeşitlerinin sayısı konusunda alimler arasında görüş birliği olduğu bilgisidir. Bu konuda alimler arasında görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Zayıf hadis çeşitlerinin sayısı konusunda farklı rakamlar verilmiştir. Mesela İbn Hibbân 49, İbnü’s-Salâh 42, Münâvî 81 çeşit zayıf hadis olduğunu belirtmiştir. Bu rakamlardaki değişiklikler, mu‘llak ve mevkuf gibi bazı hadis çeşitlerinin zayıf hadis sayılıp sayılmayacağına bağlıdır. Genellikle de aynı kategoriye girebilen zayıf hadislerin daha da ayrıştırılarak yeni isimlerle zikredilmesi sebebiyle rakamlar farklılık göstermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Merdüd

Metrük

Muza’af

Sakim

Menkür

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 88

er- Risale adlı eser aşağıdaki alimlerden hangisine aittir?

İbn Hazm

Müslim

Suyüti

Ali El-Kari

İmam Şafii

Açıklama:

Er - Risale adlı eser imam Şafii’nin ünlü eseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi hadis tarihinde görülen başlıca hadis uydurma sebeplerinden biri değildir?

İslam düşmanlığı

Arap dilini bilmemek

Irk ve Mezhep yanlılığı

Maddi yarar elde etme hırsı

İslam’a hizmet etme arzusu

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 90

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi hadis uydurmaya karşı hadis tarihi içinde alınmış önlemler arasında değildir?

El Mevzü’at adlı özel eserlerin yazılması

Hadis ilminin her Müslümana öğretilmesi.

Hadis senetlerinin tenkit süzgecinden geçirilmesi.

Hadis metinlerinin incelenmesi.

Cerh ve ta’dil ilminin gelişmesi.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi hadisler hakkında doğru bir ifade değildir?

En güvenilir hadislerdir Mütevatir hadislerdir

Güvenilirliği en düşük hadisler mevzu hadislerdir

Mevzu hadisler tamamen uydurma hadislerdir

Mevzu hadisler hadis olarak kabul edilmezler

Mevzu hadisler şekil olarak bir sened ve metne sahip değildir

Açıklama:

Hadis usulü ilminin gayesi, bir haberin Hz. Peygamber’e ait olup olmadığını tespit etmeye yarayan kuralları belirlemek ve ilgili haberlere bunları uygulamaktır. Hz. Peygamber’den sonraki nesiller, günümüze gelene kadar bu konuda olağan üstü çalışmalar yapmışlar ve ellerinden gelen her türlü fedakârlığa katlanmışlardır. Allah Resûlü’nün hadislerinin güvenilirlik açısından zirvesi mütevâtir hadis, en alt düzeyi ise mevzû hadistir. Aslında mevzû Hz. Peygamber adına tamamen uydurulduğu için hadis bile değildir. Şekil açısından bir sened ve metni olması ve gerçek hadismiş gibi sunulması nedeniyle böyle bir isimlendirme almıştır. .

Doğru Cevap: E

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi Mütevatir hadislerin şartları arasında yer almaz?

Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi

Rivayet eden topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi

Hz Peygamber tarafından rivayetin sağlığında doğrulanması

Rivayet eden topluluğun yalan söylemede birleşmesinin mümkün olmaması

Rivayet edenlerin haberi şahsen duymaları veya görmeleri

Açıklama:

Tanımından da anlaşılacağı üzere mütevâtir hadis için başlıca üç şart gerekmektedir: Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi ve bu topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi. Bu kalabalığın yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve âdeten mümkün olmaması. Haberi nakleden kişilerin o haberi bizzat kaynağından işitmeleri veya olayı kendi gözleriyle görmeleri.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi Lafzi Mütevatir ile ilgili doğru bir ifadedir?

Mutlak olan hadisler daima Lafzi Mütevatirdir.

Hz Peygamberin ağzından çıktığı haline en yakındır

Lafzi mütevatir hadis örneklerinin çok olduğuna yönelik genel bir uzlaşı vardır

Şekli olmasa da manada ortaklık söz konusudur

Senedinin müellif tarafı eksik olan hadîstir

Açıklama:

Bütün rivayetlerinde lafızları aynı olan yani, Hz. Peygamber’in ağzından çıktığı şekilde bize ulaşan hadislerdir. Mütevâtir, mutlak olarak zikredildiğinde lafzî olan anlaşılır. Hz. Peygamber’in hadisleri içerisinde lafzî mütevâtirin ne kadar olduğu tartışmalı bir konudur.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi haber-i vahid kategorisinde düşünülmemektedir?

Ferd

Ğarîb

Meşhur

Tedlis

Müstefiz

Açıklama:

En genel anlamıyla haber-i vâhid, mütevâtir haberin şartlarını taşımayan veya mütevâtir seviyesine ulaşmayan haber olarak tanımlanmıştır. Buna göre senedin herhangi bir yerinde ya da tamamında tek bir râvînin bir râvîden rivayet ettiği hadis, haber-i vâhiddir. Aynı şekilde haber-i vâhidin bazı tabakalarda râvî sayısı ve diğer özellikleri bakımından mütevâtir haber niteliklerini taşıması, o haberi âhad olmaktan çıkarmaz ve mütevâtir yapmaz. Başka bir ifadeyle âhad haber, bazı tabakalarda mütevâtirin şartlarını taşısa da her tabakada bu gerçekleşmediği için yine haber-i vahiddir. Dolayısıyla senedin herhangi bir halkasında ravi sayısı teke düşen ferd ve ğarîb hadisler de; en fazla râvî içeren meşhûr ve müstefîz hadisler de haber-i vâhid kategorisi içindedirler.

Doğru Cevap: D

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi zayıf hadisin çok çeşitli olmasının nedenleri arasında yer almaz?

Râvînin tenkid edilmesindeki sebeplerin farklılığı

Senedde râvî düşmesinin az veya çok olması

Râvî eksikliğinin senedin değişik yerlerinde olması

Hadisin metnindeki kusurun onun sahihliğine zarar verme derecesindeki
değişiklikler.

Hadislerin kitap haline getirilmesinde geç kalınması

Açıklama:

Zayıf hadisin çok çeşitli olmasının nedenleri arasında şunlar sayılabilir: Râvînin tenkid edilmesindeki sebeplerin farklılığı. Senedde râvî düşmesinin az veya çok olması. Râvî eksikliğinin senedin değişik yerlerinde olması. Hadisin metnindeki kusurun onun sahihliğine zarar verme derecesindeki değişiklikler.

Doğru Cevap: E

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi zayıf bir hadisin birden çok senedle rivayet edilerek zayıflıktan çıkması için ileri sürülen bir şarttır?

Takviye eden diğer senedler kuvvet bakımından takviye edilen senedle ya aynı seviyede veya daha üstün olmalıdır

Hadisteki zayıflık aşırı cerh sebeplerine dayanmalıdır yani hadisin zayıflığı şiddetli olmalıdır

Hadis amele yönelik bir hadis olmamalıdır

Hicri ilk iki asır içerisinde kayda geçmiş olmalıdır

En az on iki ravi tarafından nakledilmiş olmalıdır

Açıklama:

Zayıf bir hadisin birden çok senedle rivayet edilerek zayıflıktan çıkması için iki şart ileri sürülmüştür: Hadisteki zayıflık aşırı cerh sebeplerine dayanmamalı yani hadisin zayıflığı şiddetli olmamalıdır yada takviye eden diğer senedler (tarîk) kuvvet bakımından takviye edilen senedle ya aynı seviyede veya daha üstün
Olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 97

Aşağıdakilerden hangisi hadis uydurmak için bir sebep olarak ileri sürülemez?

İslam düşmanlığı

Irk ve mezhep yanlılığı

Maddi yarar elde etme hırsı

İslam’a hizmet arzusu

Daha çok rihleye çıkma isteği

Açıklama:

Hadis tarihinde görülen uydurma sebeplerinin başlıcaları şunlardır: İslâm Düşmanlığı, Irk ve Mezhep Yanlılığı, Maddi Yarar Elde Etme Hırsı ve son olarak İslâm’a Hizmet Arzusu.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Hadis uydurmada aşağıdakilerden hangisi başkalarının sözünü alarak bir hadis olarak sunulmasında genelde faydalanılan bir kaynak değildir?

Filozof

Tabiin

Sufi

Tabip

Hakim

Açıklama:

Hadis uydurmanın başlıca iki yöntemi olmuştur: Uyduranın bizzat kendisinin düzmesi veya başkasının sözünü alıp hadis diye ortaya sürme. Bu usullerden ikincisinde bilhassa filozof, sufi, tabip ve hakîmlerin sözlerinden istifade edildiği görülmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi uydurma hadislerin belirtileri arasında yer almaz?

Hadisin alındığı iddia edilen hoca ile ravinin farklı zamanlarda yaşamış olmaları

Hadis metninde kullanılan abartılı ifadelerin çokluğu.

Hadis metninde mevcut mana bozuklukları

Kur’an’ın temel prensipleri ile ters düşmesi

Hadis metninin ameli konularda odaklanması

Açıklama:

Râvînin hadisi rivayet ederken içinde bulunduğu ortam da hadisin uydurulduğuna işaret edebilir. Ayrıca râvînin rivayet ettiği hadisi kendisinden aldığını söylediği hocadan öğrenme zamanı olarak verdiği tarihin imkânsız olması da bazen hadisin uydurulduğuna işaret edebilir. Metinde görülen dil ve özellikle de, mana bozuklukları ile ölçüsüz ifadeler onun uydurulmuş olduğuna işaret edebilir. Metnin kesinleşmiş bazı bilgilere, meselâ Kur’an-ı Kerîm ve meşhur sünnetin verilerine, akl-ı selîme, kesinleşmiş tarihi ve tecrübî bilgilere, bir yorumu yapılamayacak şekilde, aykırı olması da uydurma belirtisidir. belli bazı konularda olması da onun uydurma olduğunu gösterebilir. Şöyle ki, yapılan araştırmalar bazı konulardaki bütün hadislerin asılsız olduğunu ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Cerh ve ta‘dîl ilmi neye odaklanmıştır?

Arap diline harekelerin getirilmesine

Hadis uyduran ravilerin tanınmasına

Hadislerin tek bir kaynakta toplanmasına

Yeni hadis nakil usullerinin geliştirilmesine

Hadis nakil prensiplerinin güncellenmesine

Açıklama:

Hadis rivayet edene bunu kimden aldığını sormakla başlayan ve sonraları sadece İslam ümmetine özel bir isnad sisteminin ortaya çıkmasına sebep olan uygulama, hicrî ilk üç asırda hadis uydurmacılığına karşı alınmış en önemli -tedbirlerden birisini oluşturur. İslam âlimleri, isnad sistemi uygulamasıyla hadislerin senedlerini tenkid süzgecinden geçirmenin yanı sıra metinlerini de incelemeyi ihmal etmemişlerdir. Bu arada sahabe asrından itibaren büyük cerh ve ta‘dîl otoriteleri yetişmiş ve bunlar rivayetine vakıf oldukları şahısları takip etmiş, araştırmış, güvenilirliklerini tespit ve ilan etmişlerdir. Bunun neticesinde hadis uyduran râvîlerin tanınmasını sağlayan cerh ve ta‘dîl ilmi adında hadis ilminin müstakil bir dalı oluşmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 101

Mütevâtir

Meşhûr

Müstefîz

Merdûd

Mürsel

Açıklama:

Mütevâtir sözlükte, araya zaman girmekle beraber kesintiye uğramaksızın,
devam etmek, birbiri ardınca gelmek anlamındaki v-t-r kökünden gelmektedir. Bir hadis terimi olarak mütevâtir şöyle tanımlanmıştır: “Yalan bir haberi rivayet etme hususunda birleşmeleri aklın ve âdetin kabul
etmeyeceği kadar kalabalık râvîler topluluğunun kendileri gibi bir topluluktan alıp naklettikleri, görülen ve duyulan (his ve müşahedeye dayalı) bir olayla ilgili

Doğru Cevap: A

Soru 102

Mütevâtir hadis için başlıca gerekli olan özellik(ler) nedir?

Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi ve bu topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi.

Topluluğun yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve âdeten mümkün olmaması.

Haberi nakleden kişilerin o haberi bizzat kaynağından işitmeleri veya olayı kendi gözleriyle görmeleri.

I - II

I - II - III

II - III

I - III

III

Açıklama:

Tanımından da anlaşılacağı üzere mütevâtir hadis için başlıca üç şart gerekmektedir: 1. Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi
ve bu topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi. 2. Bu kalabalığın yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve âdeten mümkün olmaması. 3. Haberi nakleden kişilerin o haberi bizzat kaynağından işitmeleri veya olayı kendi gözleriyle görmeleri.

Doğru Cevap: B

Soru 103

Suyûtî, bir hadisin mütevâtir kabul edilebilmesi için her nesilde râvî sayısının en az kaç olması gerektiği görüşündedir?

Dört

Beş

Kırk

Yetmiş

Açıklama:

Suyûtî, bir hadisin mütevâtir kabul edilebilmesi için her nesilde râvî sayısının en az on olması gerektiği görüşündedir

Doğru Cevap: C

Soru 104

Haber-i vâhidle amel edilmemesi gerektiğini savunan mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

Mutezile

Mâlikî

Hanefî

Eş‘arî

Mâtürîdî

Açıklama:

Haber-i vâhidle amel edilmemesi gerektiğini savunan Mutezile mezhebidir.

Doğru Cevap: A

Soru 105

Mevzû haberlere hadis denmesinin sebebi nedir?

Uyduranın onun hadis olduğu iddiası

Bazı yönlerden sahih hadise benzemesi

Uydurma da olsa şeklen bir sened ve metne sahip olması

Uyduranın onun hadis olduğu iddiası ile şeklen bir sened ve metninin olması

Güzel kurgulanmış bir söz kümesi oluşturması

Açıklama:

Mevzû haberlere hadis denmesinin sebebi uyduranın onun hadis olduğu iddiası ile şeklen bir sened ve metninin olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 106

el-Esrâru’l-merfû‘a adlı eserin yazarı kimdir?

Ali el-Kârî

İbn Arrâk el-Kinânî

Suyûtî

bnü’l-Cevzî

İbn Hibbân

Açıklama:

el-Esrâru’l-merfû‘a adlı eserin yazarı Ali el-Kârî’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 107

Bütün rivayetlerinde lafızları aynı olan yani, Hz. Peygamber’in ağzından çıktığı şekilde bize ulaşan hadislere ne ad verilir?

Müdelles

Lafzî Mütevâtir

Mu‘dal

Munkatı

Mu‘allel

Açıklama:

Bütün rivayetlerinde lafızları aynı olan yani, Hz. Peygamber’in ağzından çıktığı şekilde bize ulaşan hadislere Lafzî Mütevâtir

Doğru Cevap: B

Soru 108

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere ne denir?

Müdelles

Zayıf

Mu‘dal

Munkatı

Maklûb

Açıklama:

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere zayıf hadis denir.

Doğru Cevap: B

Soru 109

Zayıf olduğu hakkında hadis âlimleri arasında ittifak bulunmayan, bazılarına gore zayıf, bazılarına göre de zayıf olmayan hadislere ne ad verilir?

Muza‘af

Muzdarib

Mu‘dal

Munkatı

Maklûb

Açıklama:

Zayıf olduğu hakkında hadis âlimleri arasında ittifak bulunmayan, bazılarına gore zayıf, bazılarına göre de zayıf olmayan hadislere Muza‘af adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 110

Hz. Peygamber’in hadislerinin güvenirlik açısından en zayıf hadis hangisidir?

Mütevatir Hadis

Ahad hadis

Mevzu Hadis

Haber-i Vahid Hadis

Sahih Hadis

Açıklama:

Güvenirlik açısından en alt düzeyde hadis mevzu hadistir. Aslına mevzu hadis z. Peygamber adına tamamen uydurulduğu için hadis bile değildir. Şekil açısından bir sened ve metni olması ve gerçek hadismiş gibi sunulması nedeniyle böyle isimlendirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 111

I. Ravilerin kalabalık olması
II. Şeklen senede sahip olması
III. Ravilerin bizzat kaynağı görmesi ve işitmesi
IV. Ravilerin yalandan arınmış olması
V. En fazla hadis çeşidine sahip olması
Aşağıdakilerden hangisi ilk tevatür hadisin özelliklerindendir?

Yalnız I

I ve II

I,III ve V

I, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Şeklen sened sahip olanlar mevzu hadislerdir. En azla hadis çeşidi ise zayıf hadislerde bulunur.

Doğru Cevap: D

Soru 112

Hz. Peygamberin Müslümanların kadere inanası gerektiğini belirtiği hadis türü hangisidir. ?

Ma’nevi Mütevatir

Lafzı Mütevatir

Mahsusat

Hasen

Ahad

Açıklama:

Kader konusunda birçok sahabe hadisler rivayet etmiştir. Bunların hepsi ahad haberlerdir fakat tamamında man’nevi mütevair derecesine çıkan ortak nokta kaderin ispatıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 113

Hangisi mütavatir hadisleri konu eden eser yazan ilk kişidir?

Muammed b. Cafer el-Kattani

Şafii

Suyuti

İbn Hibban

Münavi

Açıklama:

Suyuti (ö.911/1525) mütavatir hadisler konusunda ilk ser olan Ezharu’l-mütenasire fi’l-ahbari’l- mütevatire adlı eserinde kendi şartlarına göre mütevatir kabul ettiği 113 hadis zikretmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 114

Hz. Muhammed’i haber-i vahid konusunda uyguladığı ölçüt nedir?

Haberi iletenin hızlı olması

Haberi iletenin yakın çevresinde olması

Habercinin üst sınıftan birisi olması

Habercinin zabt sıfatı ve dinde güvenilir olması

Haberin yazılı olması

Açıklama:

Habercinin zabt sıfatını olmaması ve dinde güvenilirliğinin zayıf olması Kurandaki şu ayete dayanmaktadır, “Fasık bir kimse size bir haber getirdiği zaman onun doğruluğunu araştırın” (Hucurat 49/6).

Doğru Cevap: D

Soru 115

I. Ferd HadislerI
II. Meşhur Hadisler
III. Müstefiz Hadisler
IV. Sakim Hadisler
V. Ğaip Hadisler
Hangisi haberi vahid kategorisinedir?

Yalnız III

I ve II

I,III ve IV

I, II, II ve V

Hepsi

Açıklama:

Saki hadis zayıf hadis kategorisindedir

Doğru Cevap: D

Soru 116

I. Irk ve mezhep yanlılığı
II. İslam düşmanlığı
III. Sahabilerin örnek alınması
IV. Maddi yarar elde etme hırsı
V. İslam’a Hizmet etme arzusu
Hangisi hadisi tarihinde görülen uydurma sebeplerindendir?

Yalnız I

I ve II

I,III ve V

I, III ve IV

I,II, IV ve V

Açıklama:

Sahabilerin naklettiği hadislerden uydurma söz konusudur. Hadisler her ne kadar İslam’a hizmet etmeyi hedeflese de bazı cahil dindarlar halkı kötülüklerden uzaklaştırmak ve iyiliğe yöneltmek amacıyla hadis uydurmuşlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 117

Hangisi İslam düşmanlığı adına hadis uyduranlardandır?

Suyuti

Abdülkerim b. Ebü’l Avca

Şafi

Müslim

İbn Hazım

Açıklama:

Meşhur zındıklardan birisi olan Abdülkerim b. Ebü’l Avca (ö.160/776) Halife Mehdi zamanında hadis uydurduğu tespit edildiği için asılmak üzereyken şöyle dediği nakledilir: “Dininizde helali haram, haramı da helal göstermek üzere dört bin hadis uydurdum”.

Doğru Cevap: B

Soru 118

Hadis usulü ilminin gayesi aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Hz. Peygamber’e ait hadisleri aktarmak

Hz. Peygamber’e ait hadisleri kitap haline getirmek

Bir hadisin Hz. Peygamber’e ait olup olmadığını tespit etmeye yarayan kuralları belirlemek

Hadislerin uygulanışını tespit etmek

Hadis lafızlarını tanıtmak

Açıklama:

Hadis usulü ilminin gayesi, bir haberin Hz. Peygamber’e ait olup olmadığını tespit etmeye yarayan kuralları belirlemektir.

Doğru Cevap: C

Soru 119

Mütevâtir hadisler

Âhâd hadisler

Zayıf hadisler

Mevzû hadisler

Mu’allak hadisler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 120

Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi ve bu topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi. Bu kalabalığın yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve âdeten mümkün olmaması. Haberi nakleden kişilerin o haberi bizzat kaynağından işitmeleri veya olayı kendi gözleriyle görmeleri.
Yukarıda hangi tür hadislerin özellikleri verilmiştir?

Mu’allak hadisler

Müsned hadisler

Musahhaf hadisler

Mütevâtir hadisler

Muharref hadisler

Açıklama:

Soruda verilen özellikler mütevâtir hadislere aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 121

Mütevâtir haberin şartlarını taşımayan veya mütevâtir seviyesine ulaşmayan; senedin herhangi bir yerinde ya da tamamında tek bir râvînin bir râvîden rivayet ettiği hadislere ne denir?

Mütevâtir hadisler

Âhâd hadisler

Mu’allak hadisler

Zayıf hadisler

Mevzû hadisler

Açıklama:

Mütevâtir haberin şartlarını taşımayan veya mütevâtir seviyesine ulaşmayan; senedin herhangi bir yerinde ya da tamamında tek bir râvînin bir râvîden rivayet ettiği hadislere Âhâd hadisler denir.
İbn Ömer’den nakledildiğine göre Kubâ’da sabah namazı kılınırken bir haberci gelir ve Hz. Peygamber’e bir âyet indiğini, artık namazların Kâbe’ye doğru kılınacağını bildirir. Önceden Kudüs’e yönelerek namaz kılan Müslümanlar bu haber üzerine Kâbe’ye yönelerek namaz kılmaya başlarlar. Burada içlerinde Ensâr’ın fakihleri bulunan Kubâ halkı Hz. Peygamber’den bizzat duymadan bir kişinin getirdiği habere dayanarak kıbleyi değiştirmişlerdir (Buhârî, “Ahbâru’l-âhâd”, 1).

Doğru Cevap: B

Soru 122

İbn Ömer’den nakledildiğine göre Kubâ’da sabah namazı kılınırken bir haberci gelir ve Hz. Peygamber’e bir âyet indiğini, artık namazların Kâbe’ye doğru kılınacağını bildirir. Önceden Kudüs’e yönelerek namaz kılan Müslümanlar bu haber üzerine Kâbe’ye yönelerek namaz kılmaya başlarlar. Burada içlerinde Ensâr’ın fakihleri bulunan Kubâ halkı Hz. Peygamber’den bizzat duymadan bir kişinin getirdiği habere dayanarak kıbleyi değiştirmişlerdir (Buhârî, “Ahbâru’l-âhâd”, 1).
İmam Şâifî’nin er-Risâle’sinden verilen yukarıdaki hadis örneği hangi tür hadislere örnektir?

Mütevâtir hadis

Âhâd hadis

Zayıf Hadis

Mu’allak hadis

Mevzû hadis

Açıklama:

Âhâd hadislerde bir kişinin getirdiği habere göre amel edildiği görülür. Örnekteki hadis Âhâd hadislerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 123

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere ne denir?

Mu’allak hadis

Müsned hadis

Musahhaf hadis

Zayıf hadis

Muharref hadis

Açıklama:

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere zayıf hadis denir.

Doğru Cevap: D

Soru 124

Bir hadisin zayıflığını gösteren terimlerden kezzâb, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Türkçe olarak verilmiştir?

Râvînin yalancılığı

Râvînin yalan söylemekle itham edilmesi

Râvînin çok hata yapması

Hadisin şiddetli zayıflığı

Hadisin zayıflık derecesinin hafif olması

Açıklama:

Kezzâb, râvînin yalancılığını gösteren terimlerden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 125

Söylemediği veya yapmadığı halde Hz. Peygamber’e nispet edilen söz ve işlerle ilgili haberler aşağıdaki hadis türlerinden hangisi kapsamında ele alınır?

Mu’allak hadis

Muahffer hadis

Mevzû hadis

Müsned hadis

Musahhaf hadis

Açıklama:

Söylemediği veya yapmadığı halde Hz. Peygamber’e nispet edilen söz ve işlerle ilgili haberler Mevzû hadisler kapsamında incelenir.

Doğru Cevap: C

Soru 126

Hadis tarihindeki hadis uydurma sebeplerinden hangisi diğerlerinden farklıdır?

İslam düşmanlığı

Irk ve mezhep yanlılığı

Maddi yarar elde etme hırsı

İslam’a hizmet etme arzusu

Siyasi karışıklık yaratmak

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 127

Uydurma hadislerin aşağıdaki olumsuz etkilerinden hangisi siyasi sorunlara yok açması nedeniyle diğerlerinden farklıdır?

Hadis alimleri daha faydalı bilgiler için harcayacakları zamanı, uydurma hadisleri tespit etmek ve onlarla mücadele etmek için harcamıştır.

Uydurma hadisler Müslümanlar arasındaki ayrılığı ve çatışmayı körüklemiştir.

Bazı mevzû hadisler helali haram, haramı helal göstermek suretiyle dini hükümleri tahrif etmiştir.

İslam dinini kabul etmeye eğilimli olanları ve cahil Müslümanları dinden soğutmuştur.

Bu hadisler Müslümanları ya yaptığı en küçük iyiliğe güvenerek tembelliğe teşvik etmiş ya da günahlarının affedilmeyeceği düşüncesiyle ümitsizliğe düşürmüştür.

Açıklama:

A, C, D ve E seçeneklerinde hadislerin yalnızca din üzerindeki olumsuz etkileri üzerinde durulmuştur. B seçeneği siyasi sonuçlar da doğurması nedeniyle diğer seçeneklerden farklıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 128

Hadis usulü ilminin gayesi nedir?

Bir haberin Hz. Peygamber’e ait olup olmadığını tespit etmeye yarayan kuralları belirlemek ve ilgili haberlere bunları uygulamaktır.

Hadis alma ve nakletme yöntemleri

Râvî sayılarını belirlemek

Hadis kitapları yazmak

Hadislerin sened ve metinlerinde yapılan değişiklikler bazen bir kimseyi imtihan etmek.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 129

Mütevâtir kavramı ne zaman kullanılmıştır?

Hicri birinci asırda

Hicri birinci ve ikinci asırda

Hicri birinci ve üçüncü asırda

Hicri ikinci ve üçüncü asırda

Hicri dördüncü asırda

Açıklama:

Yapılan araştırmalar hicrî ikinci ve üçüncü asırlarda mütevâtir kavramının kullanıldığını göstermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 130

I. Hadisin kalabalık bir topluluk tarafından rivayet edilmesi ve bu topluluğun her nesilde tevatür sayısının altına düşmemesi
II. Bu kalabalığın yalan üzerine birleşmelerinin aklen ve âdeten mümkün olmaması
III.Haberi nakleden kişilerin o haberi bizzat kaynağından işitmeleri veya olayı kendi gözleriyle görmeleri
IV.Sahihliği sabit olmuş bir haberle amel edilip edilmemesi
Hangisi mütevâtir hadis şartı değildir?

I ve III

I ve II

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 131

Bir hadisin mütevâtir olması için önerilen en düşük sayı neden dört olarak düşünülmüştür?

Zina günahının ispatı ve cezalandırılması için dört şahit istendiğine bakılarak önerilmiştir

Üçten az olmamak kaydıyla belirli bir rakam verilmemesi olduğunun söylenmesi

Kanaatin kuvvetlenmesi

Bedir harbine katılanların sayısı

Anı tespit edip haber verenlerin sayısı

Açıklama:

İslâm’da verilen en büyük ceza için bu sayı yettiğine göre, o, kesin bilgi için de yeterli olmalıdır, diye düşünülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 132

Kimler ister yakîn isterse zan ifade etsin, âhâd haberle amel etmenin zarureti konusunda hemfikirdir?

Ehl-i sünnet mezhepleri

Hâricîler

Mutezile

İslam Alimleri

Vâsıl b. Atâ

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 133

Hangisi zayıf hadis özelliğidir?

Aynı anlam değişik lafızlarla rivayet edilmiştir

Farklı yerlerindeki değişik hadis kitaplarında aynı
hadise rivayet edilmiştir

Haberi bizzat kaynağından işitmeleri

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımaz.

Sırf teorik varsayımlar nedeniyle yakîn ilim ifade etmez.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 134

Hadiseteki şiddetli zayıflık nedir?

Kendi ırkını veya mezhebini övmek, düşman gördüğü ırk veya mezhepleri yermek için de hadis uydurulmuş olması

Hadisin râvîsinin cerh edilmesinden veya senedin kopuk olması

Hadisin metnindeki kusurun onun sahihliğine zarar verme derecesindeki değişiklikler

Senedde râvî düşmesinin az veya çok olması

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 135

Hangisi hadis tarihinde görülen uydurma sebeplerinden değildir?

İslam düşmanlığı

Irk ve mezhep yanlılığı

Maddi yarar elde etme hırsı

İslama hizmet arzusu

Rihleleri artırmak

Açıklama:

Rihleler ravilerin hadis elde etmek için yaptıkları yolculuklardır. Hadis uydurma faaliyeti ile bir ilişkisi bulunmamaktadır. Tam aksine uydurmacılığın önüne geçilmesinde de kısmen etkili olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 136

Hangisi uydurma hadisler için râvîdeki belirtilerden ayrı olarak değerlendirilir?

Uyduran kimsenin itirafı

Râvînin hadisi rivayet ederken içinde bulunduğu ortam

Râvînin rivayet ettiği hadisi kendisinden aldığını söylediği hocadan öğrenme zamanı olarak verdiği tarihin imkânsız olması

Lehte hadis uydurmayı caiz gören bir anlayış

Uyduranın bizzat kendisinin düzmesi veya başkasının sözünü alıp hadis diye ortaya sürme

Açıklama:

Uyduranın bizzat kendisinin düzmesi veya başkasının sözünü alıp hadis diye ortaya sürme bir uydurma belirtisi olmayıp uydurma yöntemidir.

Doğru Cevap: E

Soru 137

Hangisi hadis uydurmaya karşı yapılan mücadeledir?

Genel olarak tenkide uğramış râvîleri, özel olarak da hadis uyduran veya bununla suçlanan kimseleri tespit edip tanıtmak ve uydurma hadisleri tanıtmak

Metinde görülen dil ve özellikleri tespit etmek

Metnin rivayet asrında yazılmış hadis kitaplarında olmadığının tespiti

Bazı cahil dindarlar ise halkı kötülüklerden uzaklaştırıp iyiliklere yöneltmek maksadıyla hadis yazdıklarının tespiti

Metinde görülen dil ve özellikle de, mana bozuklukları ile ölçüsüz ifadelerin düzeltilmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 138

Mütevâtir kavramı ilk olarak hicri kaçıncı yüzyıllarda kullanılmıştır?

I. ve II. yüzyıllar

II. ve III. yüzyıllar

III. ve IV. yüzyıllar

IV. ve V. yüzyıllar

V. ve VI. yüzyıllar

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 139

Mütevâtirin çeşitlerinden bahseden ilk âlim kimdir?

Vâsıl b. Atâ

İbnü’s-Salah

İbn Hacer

İsa b. Ebân

Suyûtî

Açıklama:

Tespit edilebildiği kadarıyla mütevâtirin çeşitlerinden bahseden ilk âlim, D seçeneğindeki İsa b. Ebân’dır (ö. 221/835).

Doğru Cevap: D

Soru 140

Mütevâtir konusuyla ilgili şimdiye kadar yapılan en geniş çalışma olarak kabul edilen “Nazmü’l-mütenâsir mine’l-hadîsi’l-mütevâtir” adlı eser kime aittir?

İbn Ömer

Enes b. Mâlik

Ahmed b. Hanbel

Nâsıruddîn el-Elbânî

Muhammed b. Caʻfer el-Kettânî

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 141

Aşağıdakilerden hangisi âhâd haberle amel etmeyi kabul etmeyen mezheplerden biridir?

Hanefîler

Hâricîler

Şâfiîler

Mâlikîler

Mâtûrîdîler

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 142

Hadis ve fıkıh âlimi İbn Hibbân’a göre zayıf hadis çeşitlerinin sayısı kaçtır?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 143

Garîb

Ferd

Azîz

Muzaʻaf

Muennen

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 144

Aşağıdakilerden hangisi “Zaʻîfü Sünen-i Ebû Davûd” adlı kitabın yazarıdır?

Hâkim en-Nîsâbûrî

İbn Ebû Şeybe

Nâsıruddîn el-Elbânî

İbn Saʻd

Ahmed b. Hanbel

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 145

Aşağıdakilerden hangisi “Dininizde helali haram haramı da helal göstermek için dört bin hadis uydurdum” sözlerini söyleyen kişidir?

Abdülkerim b. Ebü’l-Avcâ

Muhammed b. Saʻîd el-Esedî

Beyân b. Semʻân el-Mehdî

Gıyâs b. İbrahim

Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzî

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 146

Aşağıdakilerden hangisi “Ok, deve, at ve kuş yarışlarından başkası için, yarış tertip etmek suretiyle ödül alınmaz” hadisini uyduran kişidir?

Muhammed b. Saʻîd el-Esedî

Beyân b. Semʻân el-Mehdî

Muhammed b. Caʻfer el-Kettânî

Gıyâs b. İbrahim

Enes b. Mâlik

Açıklama:

Soruda bahsi geçen hadisi uyduran kişi D seçeneğindeki Gıyâs b. İbrahim’dir. Gıyâs b. İbrahim, Halife Mehdî’nin yanına bir iş için girdiği zaman onun güvercin uçurduğunu ve yarıştırdığını görünce “Ok, deve, at ve kuş yarışlarından başkası için, yarış tertip etmek suretiyle ödül alınmaz”hadisini uydurmuştur. Halife Mehdî, bu sözden memnun olmuş ve Gıyâs b. İbrahim’e hatırı sayılır miktarda para vermiştir. Daha sonar hadisin makbul şeklinin aslında bulunmayan “kuş” kelimesini, Gıyâs b. İbrahim’in kendisinin ilave ettiğini anlayınca “Senin şu kafan varya, tam bir yalancı kafasıdır” diyerek onu huzurunda kovmuş ve hadis uydurmaya sebep olduğu için de güvercinlerin kesilmesini emretmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 147

Aşağıdakilerden hangisi el-Mevzûʻât’ı kaleme alan İslâm âlimidir?

Suyûtî

İbn Arrâk

Ali el-Kârî

Şevkânî

Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzî

Açıklama:

“el-Mevzûʻât”, E seçeneğinde adı geçen Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzî’nin (ö. 597/1201) uydurma olduğu tespit edilen 1850 haberi fıkıh konularına göre bir araya getirdiği eserdir.

Doğru Cevap: E

Soru 148

Mütevatir hadis için gerekli olan şartlardan hangisi aşağıdaki şıklarda net bir şekilde gösterilmektedir?

Hadisin en azından birkaç kişi tarafından zikredilmesi

Hadisin bizzat kaynağından işitilmesi

Hadisin kısa sürede yayılması

Hadisin inandırıcı olması

Hadisin ezbere bilinmesi

Açıklama:

Haberi nakleden kişilerin o haberi bizzat kaynağından işitmeleri veya olayı kendi gözleriyle görmeleri.

Doğru Cevap: B

Soru 149

Bütün rivayetlerinde lafızları aynı olan yani, Hz. Peygamber’in ağzından çıktığı şekilde bize ulaşan hadislere ‘__________’ denilmektedir. Verilen boşluğa gelmesi gereken uygun ifade aşağıdaki şıkların hangisinde yer alamaktadır?

Meşrebi

Sahih

Lafzi

Emin

Manevi

Açıklama:

Lafzi mütevatir: Bütün rivayetlerinde lafızları aynı olan yani, Hz. Peygamber’in ağzından çıktığı şekilde bize ulaşan hadislerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 150

‘Enes b. Mâlik şöyle rivayet etmiştir: Ben, Ebû Talha, Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh ve Übey b. Ka‘b’a hurmadan yapılmış şarap dağıtırdım. Bir gün bir haberci geldi ve şarabın haram kılındığını söyledi. Bunun üzerine Ebû Talha, Ey Enes! Kalk ve şu şarap kabını kır, dedi. Ben de kalktım ve bir taşla kabı kırdım.’ Bahsedilen olayda hangi hadis çeşidinden bahsedildiği aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Sahih

Mütevatir

Âhâd

Zayıf

Mevzú

Açıklama:

Haberi vahid anlamına gelen Ahad hadis türünden bahsedilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 151

Ehl-i sünnet olarak nitelenen bütün mezheplerde haber-i vahidle yapılması mümkün olan eylem aşağıdaki seçeneklerin hangisinde gösterilmektedir?

Abdest almak

Hayrı istemek

Kötülükten ırak olmak

Dürüst olmak

Amel etmek

Açıklama:

Bu nedenle Ehl-i sünnet olarak nitelenen bütün mezheplere göre haber-i vâhidle amel etmek gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 152

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere ne denildiği aşağıdaki şıkların hangisinde yer almaktadır?

Mütevatir

Ahad

Mevzu

Zayıf

Sema

Açıklama:

Sahih ve hasen hadis için aranan şartlardan birini ya da birkaçını taşımayan hadislere zayıf hadis denir.

Doğru Cevap: D

Soru 153

Aşağıdaki seçeneklerde verilenlerden hangisi zayıf hadisin çok çeşitli olmasının nedenlerinden biri olarak gösterilemez?

Râvînin tenkid edilmesindeki sebeplerin farklılığı

Râvinin belirsizliği

Hadisin metnindeki kusurun onun sahihliğine zarar verme derecesindeki değişiklikler

Râvî eksikliğinin senedin değişik yerlerinde olması

Senedde râvî düşmesinin az veya çok olması

Açıklama:

Zayıf hadisin çok çeşitli olmasının nedenleri arasında şunlar sayılabilir: 1. Râvînin tenkid edilmesindeki sebeplerin farklılığı 2. Senedde râvî düşmesinin az veya çok olması 3. Râvî eksikliğinin senedin değişik yerlerinde olması 4. Hadisin metnindeki kusurun onun sahihliğine zarar verme derecesindeki değişiklikler.

Doğru Cevap: B

Soru 154

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde hadislerin uydurma sebeplerinde biri yer almamaktadır?

Cenneti kazanma hırsı

İslam düşmanlığı

Irk ve mezhep yanlılığı

Maddi yarar elde etme hırsı

İslam’a hizmet arzusu

Açıklama:

Cenneti kazanma hırsı dışındaki diğer sebepler hadisleri uydurma nedenleri olarak gösterilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 155

Aşağıdaki seçeneklerin hangisi uydurma hadisin belirtileri arasında gösterilebilir?

Ahlak bozuklukları

Bilinç bozuklukları

Kişilik bozuklukları

Ses bozuklukları

Mana bozuklukları

Açıklama:

Metinde görülen dil ve özellikle de, mana bozuklukları ile ölçüsüz ifadeler onun uydurulmuş olduğuna işaret edebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 156

Tenzîhu’ ş-şerî‘a’ adlı eserin yazılma amacı aşağıdaki şıkların hangisinde doğru bir şekilde yer almaktadır?

Zayıf hadisleri toplama

Doğru olan hadisleri gün yüzüne çıkarma

Mevzú hadisleri bir araya getirme

Peygamberin en önemli hadislerini ortaya koyma

Sahih olmayan hadisleri belirleme

Açıklama:

Bu kitabın yazılmasının amacı mevzu hadisleri bir araya getirmektir.

Doğru Cevap: C

Soru 157

Aşağıda verilen seçeneklerin hangisinde uydurma hadislerin olumsuz yanlarından bahsedilmemektedir?

Kişiyi İslam dininden soğutmak

Dini hükümleri yok etmek

Ayrımcılığın başlaması

Bireye sorgulamayı dayatmak

Müslümanları yanlışa ve tembelliğe sürüklemek

Açıklama:

Bireye sorgulamayı dayatmak uydurma hadislerin olumsuz yanlarından biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 158

Allah Resûlü’nün hadislerinin güvenilirlik açısından en alt düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?

Mütevâtir

Mevzû

Âhâd

Hasen

Sahih

Açıklama:

Allah Resûlü’nün hadislerinin güvenilirlik açısından zirvesi mütevâtir hadis, en alt düzeyi ise mevzû hadistir. Aslında mevzû Hz. Peygamber adına tamamen uydurulduğu için hadis bile değildir. Şekil açısından bir sened ve metni olması ve gerçek hadismiş gibi sunulması nedeniyle böyle bir isimlendirme almıştır.
Âhâd hadis veya haber-i vâhid, mütevâtir dışındaki sahih, hasen ve zayıf bütün hadis çeşitlerini konu alır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 159

Mütevâtir hadis çeşitlerinden bahseden ilk âlim aşağıdakilerden hangisidir?

Vâsıl b. Atâ

İbnü’s-Salâh

İsa b. Ebân

el-Kettânî

Suyûtî

Açıklama:

Tespit edilebildiği kadarıyla mütevâtirin çeşitlerinden bahseden ilk âlim İsa b. Ebân’dır (ö. 221/835). Mutezile mezhebinin kurucusu Vâsıl b. Atâ’dan (ö. 131/748) itibaren itikâdî mezheplerin tartışmalarında mütevâtir haberin kapsamı ve bilgi değeri önemli bir yer işgal etmiştir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 160

Hz. Peygamber’in ağzından çıktığı şekilde bize ulaşan hadis çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Haber-i vâhid

Ma‘nevî mütevâtir

Hasen li-gayrihî

Lafzî mütevâtir

Te‘addü’t-turuk

Açıklama:

Lafzî mütevâtir, bütün rivayetlerinde lafızları aynı olan yani, Hz. Peygamber’in ağzından çıktığı şekilde bize ulaşan hadislerdir. Mütevâtir, mutlak olarak zikredildiğinde lafzî olan anlaşılır. Hz. Peygamber’in hadisleri içerisinde lafzî mütevâtirin ne kadar olduğu tartışmalı bir konudur. İbnü’s-Salâh’a göre lafzî mütevâtir örneği bulmak zordur. İbnü’s-Salâh bu kısma örnek olarak Hz. Peygamber’in, “Kim bilerek benim adıma yalan uydurursa cehennemdeki yerine hazırlansın” hadisini vermiştir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 161

“Mütevâtir haberin sağladığı kesin bilginin doğrudan (zarûrî) oluştuğu görüşünü benimseyen âlimlere göre, aklî melekeleri yerinde olan bir kimsenin dinî konulardaki mütevâtir haberi inkâr etmesi o kimseyi …....... yapar” cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kâfir

Günahkâr

Fâsık

Münâfık

Zındık

Açıklama:

Mütevâtir haber, kesin olarak doğruluğu bilinen haberdir. Dolayısıyla bir hadisin mütevâtir olması, onun Hz. Peygamber’e ait olduğu hakkında bir şüphenin bulunmaması demektir. Bu nedenle İslâm âlimlerinin çoğunluğu, mütevâtir hadisin kesin bilgi ifade ettiği görüşündedirler. Ancak mütevâtir haberin sağladığı kesin bilginin doğrudan mı (zarûrî), yoksa dolaylı mı (nazarî, kesbî) oluştuğu konusu ihtilaflıdır. Âlimlerin çoğunluğu bunun zarûrî bilgi oluşturduğunu kabul eder. Bu görüşü benimseyen âlimler, aklî melekeleri yerinde olan bir kimsenin dinî konulardaki mütevâtir haberi inkâr etmesinin kendisini küfre götüreceğini söylemişlerdir. Zira mütevâtir hadisi inkâr, Peygamber’i yalanlamak veya ona karşı gelmek demektir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 162

Mütevâtir hadisler konusunda ilk eser yazan âlim aşağıdakilerden hangisidir?

el-Kettânî

Buhârî

İbn Ömer

İmam Şâfiî

Suyûtî

Açıklama:

Mütevâtir hadisler konusunda ilk eser yazan Suyûtî’dir (ö. 911/1505). O, elEzhâru’l-mütenâsire fi’l-ahbâri’l-mütevâtire adındaki eserinde kendi şartlarına göre mütevâtir kabul ettiği 113 hadis zikretmiştir. Daha sonra bu kitabını Suyûtî, Katfü’l-Ezhâri’l-mütenâsire fi’l-ahbâri’l-mütevâtire ismiyle özetlemiştir. Konuyla ilgili şimdiye kadar yapılan en geniş çalışma ise Muhammed b. Ca‘fer el-Kettânî’nin (ö. 1345/1929) Nazmü’l-mütenâsir mine’l-hadîsi’l-mütevâtir adlı eseridir. Eserde Kettânî’nin mütevâtir saydığı 310 hadis bulunmaktadır. Kaydedilen hadislerin büyük çoğunluğunu lafzî değil, ma‘nevî mütevâtir hadisler oluşturmaktadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 163

Hadislerin sahih, hasen ve zayıf olarak üçlü taksimini ilk kez gerçekleştiren âlim aşağıdakilerden hangisidir?

Nevevî

Buhari

Tirmizî

Ahmed b. Hanbel

İbn Hazm

Açıklama:

Hadislerin sahih, hasen ve zayıf olarak üçlü taksimini Tirmizî gerçekleştirmiştir. Her ne kadar Tirmizî’den önce bazı âlimlerin hasen hadis ifadesini kullandıkları gerçekse de, hadis literatürüne yerleşmesi ve yaygınlık kazanması Tirmizî sayesinde olmuştur. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 164

Kıyasa aykırı olmalarına rağmen, namazda kahkaha, hurma şırasıyla abdest, hayzın azami süresinin on gün olduğu, on dirhemden aşağı mehir olmayacağı gibi zayıf hadislerle amel eden âlim aşağıdakilerden hangisidir?

İmam Şâfiî

Ahmed b. Hanbel

İmam Mâlik

Ebû Hanîfe

İmam Buhâri

Açıklama:

Zayıf hadisle amel bahsinde farklı bir görüş de şudur: Herhangi bir konuda zayıf hadisten başka delil yoksa reye tercih edilerek zayıf hadisle amel edilebilir. En fazla Ahmed b. Hanbel’e atfedilen bu görüşün diğer mezhepler içinde de uygulandığı olmuştur. Meselâ Ebû Hanîfe, kıyasa aykırı olmalarına rağmen, namazda kahkaha, hurma şırasıyla abdest, hayzın azami süresinin on gün olduğu, on dirhemden aşağı mehir olmayacağı gibi zayıf hadislerle amel etmiştir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 165

Aşağıdakilerden hangisi tarihte görülen başlıca hadis uydurma sebeplerinden biri değildir?

Meşhur râvîlerden olma hevesi

İslâm düşmanlığı

Irk ve mezhep yanlılığı

Maddi yarar elde etme hırsı

İslâm’a hizmet arzusu

Açıklama:

Hadis tarihinde görülen uydurma sebeplerinin başlıcaları şunlardır:

İslâm düşmanlığı

Irk ve mezhep yanlılığı

Maddi yarar elde etme hırsı

İslâm’a hizmet arzusu

Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 166

Hadis ilminin müstakil bir dalı olan “cerh ve ta‘dîl” ilminin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Hadis râvîlerinin hayatlarını anlatmak

Mütevâtir hadislerin fihristini tutmak

Hadisleri çeşitlerine göre sınıflandırmak

Hadisleri kronolojik sıraya koymak

Hadis uyduran râvîlerin tanınmasını sağlamak

Açıklama:

Hadis rivayet edene bunu kimden aldığını sormakla başlayan ve sonraları sadece İslam ümmetine özel bir isnad sisteminin ortaya çıkmasına sebep olan uygulama, hicrî ilk üç asırda hadis uydurmacılığına karşı alınmış en önemli tedbirlerden birisini oluşturur. İslam âlimleri, isnad sistemi uygulamasıyla hadislerin senedlerini tenkid süzgecinden geçirmenin yanı sıra metinlerini de incelemeyi ihmal etmemişlerdir. Bu arada sahabe asrından itibaren büyük cerh ve ta‘dîl otoriteleri yetişmiş ve bunlar rivayetine vakıf oldukları şahısları takip etmiş, araştırmış, güvenilirliklerini tespit ve ilan etmişlerdir. Bunun neticesinde hadis uyduran râvîlerin tanınmasını sağlayan cerh ve ta‘dîl ilmi adında hadis ilminin müstakil bir dalı oluşmuştur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 167

Burhâneddîn el-Halebî’nin sadece hadis uyduranları tanıtan kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Kitâbü’l-mecrûhîn

el-Keşfü’l-hasîs ammen rumiye bi-vaz’i’l-hadîs

el-Kâmil fi’ddu‘afâ

Tenzîhu’şşerîati’l-merfû‘a ani’l-ahbâri’ş-şenî‘ati’l-mevzû‘a

el-Fevâidü’l-mecmû‘a fi’l-ehâdîsi’l-mevzû‘a’

Açıklama:

İbn Hibbân’ın Kitâbü’l-mecrûhîn’i ile İbn Adî’nin el-Kâmil fi’ddu‘afâ’sı genel olarak tenkide uğramış râvîlere dair yazılmış eserlerdir. Burhâneddîn el-Halebî’nin el-Keşfü’l-hasîs ammen rumiye bi-vaz’i’l-hadîs isimli eseri ise sadece hadis uyduranları tanıtmaktadır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Hadis Tarihi ve Usulü - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler