Hadis - İlahiyat | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Her şeyden önce bir beşer olarak Kur’ân’ın ilk muhatabı ve uygulayıcısı kimdir?

Allah (c.c)

Hz. Peygamber (s.a.v.)

Hz. Ali

Hz. Ebubekir

Tüm müslümanlar

Açıklama:

Bilindiği üzere, her şeyden önce bir beşer olarak Kur’ân’ın ilk muhatabı ve uygulayıcısı Hz. Peygamber’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi beşer cinsinden birine uymayı ifade eder?

İttiba

İhtidâ

İstibrâ

İntifada

İstihzâ

Açıklama:

Allah Resûlü söz konusu olduğunda Kur’ân’da emredilen hususlardan birisi de ittibâdır. İttiba, ancak beşer cinsinden birine uymayı ifade etmekte olup, bu yönüyle itaatten ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Şâtıbî'nin, Kur’ân’ın ancak Sünnetle bir bütün hâlinde doğru anlaşılabileceği ve Sünnetin Kur’ân üzerinde hâkim konumda olmasının muhtemel anlamları için yazdığı eserinin adı nedir?

Kitâbü't-Tevhîd

El-Kudsiyet

El-Mutezilet

El-Muzafferiyet

El-Muvâfakât

Açıklama:

Kur’ân’ın ancak Sünnetle bir bütün hâlinde doğru anlaşılabileceği ve Sünnetin Kur’ân üzerinde hâkim konumda olmasının muhtemel anlamları için Şâtıbî el-Muvâfakât'ini yazmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Buhârî’nin el-Câmi‘u’ssahî'si hangi osmanlı padişahı tarafından yayına hazırlatılmıştır?

Fatih Sultan Mehmet

Yavuz Sultan Selim

II. abdülhamid

I. Abdülhamid

Abdülmecid

Açıklama:

Kitabınızın 9. sayfasında görüleceği üzere bahsedilen kitap II: Abdülhamid tarafından yayına hazırlatılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Enâm suresi 7. ayete göre Kur’ân kâğıtta yazılı bir kitap hâlinde gönderilseydi inanmayan kimseler ne derdi?

Kur'an'a inandılarını söylerlerdi.

Mucize derlerdi.

İmanlarının artığını söylerlerdi.

Sihir derlerdi.

Hz. Peygamber birisine bu kitabı yazdırdı derlerdi.

Açıklama:

Kur’ân kâğıtta yazılı bir kitap hâlinde gönderilseydi (Enâm 6/7) inanmayan kimseler ona yine apaçık bir sihir diyeceklerdi. Kitabın mânâ ve ahkâmının açıklanması bu sebeple gerekli olup, iniş ve uygulanışı eş zamanlı olarak gerçekleşmeliydi. Hz. Peygamber’in âyetleri açıklaması bundan dolayı gerekliydi.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Kur’ân âyetlerinin bir kısmı ihtiva ettikleri mânâyı açıkça ifade etse de bir kısmı kapalı (................) olup açıklanmaya muhtaçtır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Mücmel

Mümeyyiz

Mübeyyin

İcmal

Nüzul

Açıklama:

Allah Resûlü Kur’ân’ın sadece tebliğ edicisi/ulaştırıcısı değil aynı zamanda beyân edicisi (mübeyyin), açıklayıcısıdır. Kur’ân âyetlerinin bir kısmı ihtiva ettikleri mânâyı açıkça ifade etse de bir kısmı kapalı (mücmel) olup açıklanmaya muhtaçtır. Bu tür mücmel âyetler çoğu zaman hüküm ifade eden konularda olmakla birlikte, yaratılış, kader, ecel, ölüm ve sonrası, gelecekte yaşanacak olaylar, cennet, cehennem gibi gaybî konuları da içermektedir. Hadislerde görülen âyetleri açıklamaya yönelik beyânın amelî, takrirî, lügavî vb. çok çeşitli biçimleri vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Sünnetin Kur’ân’da umumî olarak ifade ettiği hususları tahsis ettiğine dair örnekleri görmek üzere .................. er-Risâle’sinin çevirisinin ilgili bölümüne bakılabilir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İmam Mâturudî

İmam Gazzâlî

Ebu Hanife

Mâlikî

Şâfiî

Açıklama:

Sünnetin Kur’ân’da umumî olarak ifade ettiği hususları tahsis ettiğine dair örnekleri görmek üzere Şâfiî’nin er-Risâle’sinin çevirisinin ilgili bölümüne bakılabilir.
Kitabın 11. sayfasındaki bu cümleden anlaşılacağı üzere doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

“Artık (namazda) Kur’ân’dan kolay gelen (miktar)ı okuyun, Müzzemmil 73/20” âyetini Allah Resûlü nasıl sınırlandırmıştır?

Herkes her rekatta en az 3 farklı sureden ayetler okusun.

Namaz kılarken bir sayfadan fazla Kur'an okunmaz.

Sübhaneke olmadan namaz olmaz.

Namazda Fâtiha’yı okumayanın namazı yoktur.

Namazda en az 15 ayet okumayanın namazı kabul olunmaz.

Açıklama:

Anlamı, ifade ettiği pek çok mânâdan biriyle sınırlandırması yönüyle Sünnetin Kur’ân’ı takyit ettiğine dair hadisler bulunmaktadır. âyette hüküm zâhiren genel gibi görünse de hadis, mânânın içine giren fertlerden biriyle anlamı sınırlandırabilir. Söz gelimi “Artık (namazda) Kur’ân’dan kolay gelen (miktar)ı okuyun/ِ ,Müzzemmil 73/20” âyetini Allah Resûlü “(Namazda Fâtiha’yı okumayanın namazı yoktur/ ْ,Buhârî, Ezân 95, hadis no: 763” şeklindeki ifadesiyle sınırlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Kur’ân’ın Sünnet bütünlüğü konusunu ayrıntılı bir şekilde kavrayabilmek için
Necati Kara’nın hangi eseri okunmalıdır?

Sünneti inkar fitnesi

Sünnetin Ruhunu Anlamak

Kur’ân Sünnet Bütünlüğü

Sünnet Anlayışı Nasıl Şekillendi

Kur'ân ve Sünnet

Açıklama:

Kur’ân’ın Sünnet bütünlüğü konusunu ayrıntılı bir şekilde kavrayabilmek için Necati Kara’nın Kur’ân Sünnet Bütünlüğü adlı eserini inceleyiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi hadis kitaplarının en meşhurlarından olan Kütüb-i tis‘a’ yazarlarından birisi değildir?

Buhârî

Tirmizî

Ahmed b. Hanbel

Müslim

Farâbî

Açıklama:

Kitabın 17. sayfasında bulunan bilgilerden anlaşılacağı üzere seçeneklerde verilen kişilerden Farâbi dışındaki alimler Kütüb-i Tis'a yazarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Kur'an ve Sünneti anlamanın ve aralarındaki ilişkiyi en doğru şekilde kurmanın yolu hangisini bilmeden geçer?

Tefsiri

Hadisi

Fıkhı

Usulleri

Arapça grameri

Açıklama:

Kur'an ve Sünneti anlamanın ve aralarındaki ilişkiyi en doğru şekilde kurmanın yolu usulleri bilmektir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Çağımızda anlama konusundaki farklılıklar .......... dair gerekli ilmi alt yapı eksikliklerinden kaynaklanmaktadır.
boşluğa gelecek kavram/kavramlar hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Fıkha

Kelama

Usüle

Hadise

Tefsire

Açıklama:

boşluğa usule kavramı getirilmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Hadisler dikkate alınmadan Kur'an'ın anlaşılmaya çalışılması durumunda hangi sonuç ortaya çıkar?

Tevhid inancının netliği bozulur.

Farklı din yorumları ortadan kalkar

Müfessirlere ihtiyaç kalmaz

Kur'an her konuda yeterli olur

Önü alınamayacak ihtilaflar ortaya çıkar

Açıklama:

hadislerin tüm toplumlar ve kültürler ve anlayışlar açısından varolan farklılıkları birleştiren öğreticiliği ile Kur'an'ın anlaşılmasına katkısı ümmetçe tasdik edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Kur'an-ı Kerim dünyevi ve uhrevi her konuda Hz. Peygamber'i nasıl sunmaktadır?

Evrensel ve yegane hayat modeli olarak

Sadece Kur'an-ı Kerim'i tebliğ edici olarak

İnsanları sadece müjdelemekle görevli olarak

İnsanları sadece uyarmakla görevli olarak

ibadetlerin uygulayıcısı olarak

Açıklama:

Kur'an-ı Kerim dünyevi ve uhrevi her konuda Hz. Peygamber'i evrensel ve yegane hayat modeli olarak sunar.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Kur'an'ın İlahi iradeye uygun biçimde anlaşılması aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

Furû fıkıh bilgisine

Tefsir usulü bilgisine

Hz. Peygamberin sünnetinin/hadislerinin ve yaşayış tarzının iyi bilinmesine

İlmi gelişmelerden elde edilen verilere

Fıkıh usulü bilgisine

Açıklama:

Hz. Peygamberin sünnetinin/hadislerinin ve yaşayış tarzının iyi bilinmeden Kur'an'ın İlahi iradeye muvafık şekilde bilinmesi mümkün değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Kur'an ile birlikte Kur'an'ın anlaşılması açısından Sünnetin otoritesini kabul etmek ........... emridir.

aklın

fıtratın

geleneğin

felsefenin

Kur'an'ın

Açıklama:

Bir çok ayet ile Kur'an sünnetin bağlayıcılığını ve otoritesinin müminlerce kabulü noktasında emirlerini beyan etmişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Allah Resulünün varlığı ve rehberliği hangisini sağlamıştır?

siyasi bir önderin nasıl davranması gerektiğini öğretmiştir

yalnızca ahlaki davranış formlarını bize öğretmiştir.

arap kültürünün adet ve geleneklerini göstermiştir.

ilahi emirleri gözle görülür bir şekilde tebliğ etmiştir.

güncel sorunlara çözümler getirmiştir.

Açıklama:

İlahi emirlerin gözle görülür şekilde işlerliğinin ve sunumunun imkanı Allah resulünün varlığıyla mümkün olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Hz. Peygamber'in örnek hayat modelinin sonraki nesillere aktarımı nasıl gerçekleşmiştir.

Sözlü bir gelenek içerisinde

Adet ve geleneklerle

Hadisler aracılığıyla ve yaşanarak

Manzum eserler aracılığıyla

Nesilden nesile aktarılarak

Açıklama:

Nebevi hayat modeli sonraki nesillere hadis ilmi ile aktarılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

İslam toplumunu meydana getiren ana kitle ve bu kitle tarafından kabul gören çoğunlukçu anlayış ve görüşü ifade eden kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Ârâ-yı a‘zam

Sevâd-ı a‘zam

Ashâb-ı kirâm

Sahabe-i muazzam

Tefekkürü'l-İslâm

Açıklama:

Dışarıdan ve başka kültür ve medeniyetlere mensup kişilerin bakışı ile Kur’ân ve Sünnet’i anlamaya çalışmak İslâm toplumunu teşkil eden ana kitle (sevâd-ı a‘zam) tarafından kabul görmeyecek, toplum nezdinde beklenen neticeyi vermeyecektir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Kur’ân-ı Kerim(Âl-i İmrân 3/164)'de sünnet kavramı aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?

Hadis

Vahy-i metlüv

İtaat

Merfû

Hikmet

Açıklama:

Kur’ân’ı ve onun nasıl uygulanacağını göstermek üzere Allah Teâlâ insanlara kendi içlerinden birini, Allah Resûlü’nü canlı bir örnek olmak üzere göndermiştir. Bu da Kur’ân’da insanlık için bir lütuf olarak ifade edilmiştir. Ayrıca o, haktan uzak önceki yollarından onları çevirmek üzere kendilerine Kitap ve hikmeti/sünneti öğretmiştir (“Kendilerine Kitap ve Hikmeti Öğretir/َÂl-i İmrân 3/164). Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Kur'an'da yer alan gayri metlüv vahiy sayısı yer almaktadır?

Açıklama:

Kur’ân Sünnet bütünlüğünü açıkça gösteren ve Allah Resûlü’nün dini doğru anlamak ve yaşamak için örnek alma/itaat zorunluluğunu ifade eden bir diğer husus, Kur’ân dışında da Hz. Peygamber’e vahiy geldiğine delâlet eden âyetlerdir. Allah Resûlü’nün hayatının tamamıyla vahyin kontrolünde olması bir yana, bu tür âyetler de gayri metlüv vahiy/ namazda okunmayan vahiy olgusuna açık delillerdendir ve bu tür âyetlerin yirmi kadar olduğu ifade edilmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Hz. Muhammed(sav)'in risaletinin ilk yıllarında müslümanların en mühim meselesi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kur’ân’ın anlaşılıp uygulanması

Hz. Muhammed(sav)'in inanılırlığı

Müşriklerin saldırıları

Medine'ye hicret

Bedir Savaşı

Açıklama:

Vahyin inmeye başladığı ilk andan itibaren Kur’ân’ın anlaşılıp uygulanması Müslümanların en önemli meselesidir. Zira müminler vahiy yoluyla Cenâb-ı Allah'ın mesajını anlamak ve uygulamakla mükelleftirler. Hz. Muhammed(sav)'in inanılırlığı müminler açısından mesele değildir. Soru da müslümanların en mühim meselesi vurgulanmaktadır. Dolayısıyla Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Sultan II. Abdülhamid tarafından yayına hazırlatılan Buhari nüshası aşağıdaki seçenklerden hangisinde doğru olarak yer almaktadır?

Hamidiye Nüshası

Nüsha-yı kebir

Sultâniye Nüshası

Osmanî Nüshası

Mecidi Nüshası

Açıklama:

II. Abdülhamid tarafından yayına hazırlatılmış olan nüsha Buhârî’nin el-Câmi‘u’ssahîh’inin Sultâniye Nüshası'dır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Kur’ân-ı Kerîm'de ihtiva ettiği manayı açıkça ifade etmeyen ayetlerle ilgili kavram aşağıdaki seçenlerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Mübeyyin

Müphem

Mülhem

Mürted

Mücmel

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 25

“Artık (namazda) Kur’ân’dan kolay gelen (miktar)ı okuyun (Müzzemmil 73/20)” âyetini Allah Resûlü'nün “ Namazda Fâtiha’yı okumayanın namazı yoktur (Buhârî, Ezân 95, hadis no: 763)” şeklindeki ifadesi
aşağıdaki seçenklerde yer alan kavramlardan hangisi doğru olarak açıklanmaktadır?

Tashih

Takyit

Taklit

Tespit

Tenkit

Açıklama:

“Artık (namazda) Kur’ân’dan kolay gelen (miktar)ı okuyun (Müzzemmil 73/20)” âyetini Allah Resûlü'nün “ Namazda Fâtiha’yı okumayanın namazı yoktur (Buhârî, Ezân 95, hadis no: 763)” şeklindeki ifadesi Anlamı, ifade ettiği pek çok mânâdan biriyle sınırlandırması yönüyle Sünnetin Kur’ân’ı takyit ettiği şeklinde açıklanmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

"el-Câmi‘ li-ahlâki’r-râvî ve âdâbi’s-sâmi‘" adlı eser aşağıdaki müelliflerden hangisine aittir?

Buhari

Tirmizi

Hatîb el-Bağdâdî

Taberi

Ebû İshak Şatıbi

Açıklama:

Hadis hocasının, talebesinin ve ders meclisinin âdâbına dair daha pek çok ilke ve esas olup daha ayrıntılı bilgi edinmek için Hatîb el-Bağdâdî’nin el-Câmi‘ li-ahlâki’r-râvî ve âdâbi’s-sâmi‘ adlı eseri önemli kaynaklardandır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Hadis kaynakları ile ilgili eser-müellif eşleşmesi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yanlış olarak verilmiştir?

Mâlik-Câmi‘u’s-sahîh

Tirmizî-Sünen

Ahmed b. Hanbel-Müsned

Buhârî-el Câmi‘u’s-sahîh

Müslim-el-Câmiu's-sahih

Açıklama:

Malik'in el-Câmi‘u’s-sahîh adında bir eser bulunmamaktadır. Eserinin adı Muvatta'dır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Hadislerden anlaşıldığı üzere aşağıdakilerden hangisi kişinin Allah tarafından sevilmesinin koşullarından değildir?

Sevginin kaynağı olarak Allah'ı bilmek

Nafile ibadetlere devam etmek

Müminler arasında sevilmek

İman ve salih ameli birleştirmemek

Samimi olmak

Açıklama:

Allah Teâlâ’nın gönüllerine sevgi lutfedeceği kimseler iman ile sâlih ameli birleştirenler olacaktır. Mü’minler arasında sevilen bir kişi, Allah katında da sevilir. İhlâslı, samimi kişilerin nefretini kazanmış kişi Allah katında da sevilmez. Allah Teâlâ’nın kulunu sevmesi gizli kalmaz; meleklerin ve sâlih kimselerin sevmesiyle bu sevgi ortaya çıkar. Allah Teâlâ sevdiği kulunu meleklere ve sâlih insanlara da sevdirir. Bütün sevgilerin kaynağı Allah’tır. İnsanlar İslâm toplumundaki değerlendirmelere bakarak (efkâr-ı umûmiyye) Yüce Allah’ın katındaki durumlarının ne olduğunu tahmin edebilirler. Farzlar yanında nâfile ibadetlere de devam etmek, kişiyi Allah Teâlâ katında sevilen biri hâline getirir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Kuran ve sünnet ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Kur’an ile Sünnet birbiriyle bir bütünlük arz eder

karşılıklı olarak birbirine muhtaçtır

Zira ikisi de aynı kaynağa dayanmaktadır.

Her ikisi de bu bütünlük içerisinde anlaşılmadığında, bireysel kanaatlerin din olarak sunulması tehlikesi vardır.

Kuran aklı temel alırken sünnet sosyolojik gerçekliği temel alır.

Açıklama:

Dinin temel kaynakları, akıl ve sosyolojik gerçeklik açısından düşünüldüğünde, özellikle hayatı boyunca vahyin kontrolü altında bulunması da dikkate alınırsa, Kur’an ile Sünnet’in birbiriyle bir bütünlük arz edeceğinde, karşılıklı olarak birbirine muhtaç olduğunda şüphe yoktur. Zira ikisi de aynı kaynağa dayanmaktadır. Her ikisi de bu bütünlük içerisinde anlaşılmadığında, bireysel kanaatlerin din olarak sunulması tehlikesi vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Kur’ân, Sünnet ve hadisler arasındaki ilişkiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Kur’ân ilâhî vahyin en üst düzeyde korunmuş hâlini ifade eder

Sünnet onun yaşanmış ve toplumsal bir düzene dönüşmüş hâlini ifade eder

hadisler sünnetin sözlü veya yazılı olarak nesiller boyu aktarılmasını ifade eder

İslâmî ilimlerin bazıları usullerinde sünnet ve hadisler arasındaki ayrılmaz ilişkiyi yok saymaktadır

Sünnet ile hadisler arasındaki ayrılmaz ilişki dolayısıyla hadisçiler bu iki terimi birbiri yerine de kullanmışlardır.

Açıklama:

Genel bir ilke olarak temel kaynaklar arası ilişki biçimi bu şekilde olup, İslâmî ilimlerin her biri usullerini bu çerçevede şekillendirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

'Kendisine bildirilen bir şeyi muhataplarına haber vermek demek olup, din olarak İslâm ve ona inananların ortaya koyduğu medeniyet, ilâhî haberin tezâhürüdür'
Yukarıdaki tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?

Beyân

Tespit

Tebliğ

Tahsîs

Takyît

Açıklama:

Tebliğ, kendisine bildirilen bir şeyi muhataplarına haber vermek demek olup, din olarak İslâm ve ona inananların ortaya koyduğu medeniyet, ilâhî haberin tezâhürüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Kuran'ın tebliğ edicisi aşağıdakilerden hangisidir?

Allahü Teala

Hz. Peygamber

Cebrail

Hz. Adem

Mikail

Açıklama:

Vahyin/haberin kaynağı Allah Teâlâ, haberi getiren Cebrâil, tebliğ etmek üzere haberi alan ise Hz. Peygamber’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Hadis kitaplarının en meşhuru hangisidir?

Kütüb-i tis‘a

Kuteybe

Mahled

Züheyr b. Harb

Buhari

Açıklama:

Hadis kitaplarının en meşhurlarından Kütüb-i tis‘a’da yer alan rivâyetlerinden Tirmizî’nin Sünen’inde, Buhârî ve Müslim’in el-Câmi‘u’s-sahîh’lerinde, Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde ve Mâlik’in Muvatta’ında yer alan birer hadis ve tercümesi yukarıda zikredildi.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Hadis toplam kaç tarîkle müelliflere ulaşmıştır?

yirmi

yirmi bir

yirmi üç

on bir

on üç

Açıklama:

Hadisi Hz. Peygamber’e, Tirmizî ve Mâlik birer tarîkle (rivâyet yolu), Buhârî dört tarîkle, Müslim altı tarîkle, Ahmed b. Hanbel de dokuz tarîkle ulaştırmakta olup hadis toplam yirmi bir tarîkle müelliflere ulaşmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Râvi sayısı aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan alakalı değildir?

isnâdın âlî oluşuyla

isnadın nâzil oluşuyla

müellifin vefât târihinin Hz. Peygamber dönemine yakınlığıyla

müellifin vefât târihiyle

rivâyet tarikleri dikkate alınmasıyla

Açıklama:

Râvi sayısı, isnâdın âlî ve nâzil oluşuyla ve müellifin vefât târihinin Hz. Peygamber dönemine yakınlığıyla doğrudan alâkalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

İslâm dininin insanlığı ulaştırmak istediği en yüce hedef nedir?

Allah Teâlâ’nın rızâsını ve sevgisini kazanmak

Hz Peygamberi sevmek

Kuran'a uymak

Hadislere uymak

Sünnet'e rivayet etmek

Açıklama:

İslâm dininin insanlığı ulaştırmak istediği en yüce hedef, Allah Teâlâ’nın rızâsını ve sevgisini kazanmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi hadisten öğrendiklerimizden değildir?

Âyetlerle hadisler arasında tam bir uyum vardır

Mü’minler arasında sevilen bir kişi, Allah katında da sevilir.

Allah Teâlâ’nın kulunu sevmesi gizlidir

Allah Teâlâ sevdiği kulunu meleklere ve sâlih insanlara da sevdirir.

Farzlar yanında nâfile ibadetlere de devam etmek, kişiyi Allah Teâlâ katında sevilen biri hâline getirir.

Açıklama:

Allah Teâlâ’nın kulunu sevmesi gizli kalmaz; meleklerin ve sâlih kimselerin sevmesiyle bu sevgi ortaya çıkar.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Hadis öğrenirken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilir?

Hâlis niyetli olmaya

Abdestli bulunma

Geçmişe ulemaya saygı göstermeye

Kitaba saygı göstemeye

Yaşantımızı meşrulaştırma aracı kılmaya

Açıklama:

Hadis öğrenirken yaşantımızı meşrulaştırma aracı kılmamaya dikkat edilmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

I. Tefsir
II. Hadis
III. Fıkıh
"Kur’ân ve Sünnet’i anlamanın ve aralarındaki ilişkiyi en doğru şekilde kurmanın yolu ......................bilginlerinin ortaya koyduğu usûller ve esaslara göre hareket etmekten geçer."

II,III

I,III

I,II,III

III

Açıklama:

Kur’ân ve Sünnet’i anlamanın ve aralarındaki ilişkiyi en doğru şekilde kurmanın yolu tefsir, hadis ve fıkıh bilginlerinin ortaya koyduğu usûller ve esaslara göre hareket etmekten geçer.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Allah Resûlü’nün “Haberiniz olsun! Bana Kur'an ve onunla birlikte bir benzeri verildi" hadisinde neyin önemi vurgulanmaktadır?

Hadis

Sünnet

Fıkıh

Siyer

Tefsir

Açıklama:

Bu ifade Kur’ân ve Sünnet bütünlüğünü, Kur’ân’ı anlarken sünnete de müracaat etmek zorunda olduğumuzu açıkça beyan etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

".......................dikkate alınmadan Kur’ân’ın anlaşılmaya çalışılması durumunda, önü alınamayacak ihtilâfların ortaya çıkacağı, dinin bir kaos yumağına dönüşeceği, toplum ile dinî dayanakları arasındaki irtibatın zayıflayacağı ortadadır."

Hadisler

Tefsirler

İslam alimleri

Farzlar

Siyer alimleri

Açıklama:

Hadisler dikkate alınmadan Kur’ân’ın anlaşılmaya çalışılması durumunda, önü alınamayacak ihtilâfların ortaya çıkacağı, dinin bir kaos yumağına dönüşeceği, toplum ile dinî dayanakları arasındaki irtibatın zayı ayacağı ortadadır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

I. Modellik etme özelliğine sahip değildir.
II. Kaos üretmesi muhtemeldir.
III. Bütünlük teşkil eder.
Sünnet ve Hadislere bakılmaksızın, sadece Kur’ân âyetlerinden hareketle kurgulanan bir din için yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yanlıştır?

I,II

I,II,III

III

II,III

Açıklama:

Sadece Kur’ân âyetlerinden hareketle kurgulanan bir din, pek çok farklı örnekte görüldüğü üzere, kaos üretir ve modellik etme özelliğine sahip olamaz.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Beşer cinsinden birine uymayı ifade eden terim nedir?

İttiba

İntiba

İman

İtaat

İhsan

Açıklama:

İttiba, ancak beşer cinsinden birine uymayı ifade etmekte olup, bu yönüyle itaatten ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Kur’ân ve Sünnet bütünlüğüne delâlet eden pek çok âyet bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu ayetlere bir örnek değildir?

"Hâyır! Rabbine and olsun ki, onlar aralarında ihtilâf ettikleri meselelerde seni hakem tayin etmedikçe iman etmiş olmazlar" Nisâ 4/65

"Sizin için Allah Resûlü’nde en güzel örneklik vardır." el-Ahzâb 33/21

“Kim Resûl’e itaat ederse, muhakkak Allah’a itaat etmiş olur." Nisâ 4/80

"De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyunuz ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın." Âli İmrân 3/31

"Ey iman edenler! Kat kat arttırılmış olarak faiz yemeyin. Allah’a karşı gelmekten sakının ki kurtuluşa eresiniz." Âl-i İmran 3/130

Açıklama:

E seçeneğindeki ayet ticaret ile alakalı bir ayettir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Hz. Peygamber’in Kur'an'ın tebliği kadar önemli olan..................sorumluluğu da vardır.

Temsil

İman

Vahiy

Emir

İtaat

Açıklama:

Hz. Peygamber’in Kur'an'ın tebliği kadar önemli olan temsil sorumluluğu da vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

"Kökü itibariyle Arapça bir kelimenin dinde terim olarak hangi mânâya geldiği ancak Allah Resûlü’nün bildirip uygulamasıyla anlaşılır."
Buna göre aşağıdakilerden hangisi Sevgili Peygamberimizin beyânı ile bugünkü anlamını kazanmıştır?

Namaz kılmak

Tövbe etmek

Meleklere inanmak

Allaha iman etmek

Allahtan af dilemek

Açıklama:

Namazın kıyam, kıraat, rükû, secde gibi rükünlerini teşkil eden kısımları da aynı şekilde Sevgili Peygamberimizin beyânı ile bugünkü anlamını kazanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

I. Hadis tahsilinden önce Kur’ân’ı ezberlemelidir.
II. Hadisleri abdestli olarak okumalıdır.
III. Tartışma veya mevcut hâlini meşrulaştırma düşüncesine sahip olmalıdır.
IV. Hadisle meşguliyeti rızık kapısı gibi görmemelidir.
Hadis ilmiyle meşgul olacak birisi için hangileri doğrudur?

I,II,III

I,II,III,IV

I,II,IV

I,III,IV

III,IV

Açıklama:

Hadis okuyan kişinin, hadis öğrenirken veya mütalâa ederken meşguliyeti hâlis bir niyete sâhip olmalı, hadis tahsilinden önce Kur’ân’ı ezberlemelidir. Hadisin şanına yakışır bir biçimde, abdestli olarak hadisleri okumalı, tartışma veya mevcut hâlini meşrulaştırma düşüncesiyle değil, öğrenip uygulamak maksadıyla, hadislerle yapıcı ve müspet bir ilişki kurmalıdır. Hadisle meşguliyeti rızık kapısı gibi görmemeli, kendisinin ve ailesinin rızkını temin için ayrı bir meslek edinmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Bir hadisi doğru anlamak için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?

İlgili ayeti bulup kontrol etmek

Bütün tarîklerini görmek

Tirmizî rivâyetinden kontrol etmek

Kütüb-i tis‘a’da açıklamasını okumak

Kur'an'ı ezberlemek

Açıklama:

Bir hadisi doğru anlamak için mutlaka bütün tarîklerini görmek ve son hükmü öyle vermek gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Kur’ân’ın ilk muhatabı ve uygulayıcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Peygamber

Cebrail

Hz. Adem

Müşrikler

Hz. İbrahim

Açıklama:

Bilindiği üzere, her şeyden önce bir beşer olarak Kur’ân’ın ilk muhatabı ve uygulayıcısı Hz. Peygamber’dir. Doğru anlamanın ilk adımı da Kur’ân’ı, vahyin ilk muhatapları olan Allah Resûlü ve sahâbîleri gibi, kalbinde hiç bir tereddüde yer vermeksizin teslim olarak ve yaşamak gayesiyle/suretiyle anlamaya çalışmaktır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi, Kur’ân’ı anlarken müracaat edilmesi zorunlu olan kaynaktır?

Sözlük

Sünnet

Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi kitapları

İlmihal

Tevrat

Açıklama:

Allah Resûlü’nün “Haberiniz olsun! Bana Kur’ân ve onunla birlikte bir benzeri verildi” ve “Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu şaşırmazsınız: Allah’ın Kitâbı ve Peygamber’inin Sünneti” şeklindeki ifadeleri Kur’ân ve Sünnet bütünlüğünü, Kur’ân’ı anlarken sünnete de müracaat etmek zorunda olduğumuzu açıkça beyan etmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Hadisler dikkate alınmadan Kur’ân’ın anlaşılmaya çalışılması durumunda, aşağıdakilerden hangisi yaşanmayacaktır?

Dinin bir kaos yumağına dönüşmesi

Önü alınamayacak ihtilâfların ortaya çıkması

Kur’ân’ın en doğru biçimde eksiksiz anlaşılması

Herkesin kendi anlayışına göre yaklaşım sergilemesi

Toplum ile dinî dayanakları arasındaki irtibatın zayıflaması

Açıklama:

Hadisler dikkate alınmadan Kur’ân’ın anlaşılmaya çalışılması durumunda, önü alınamayacak ihtilâfların ortaya çıkacağı, dinin bir kaos yumağına dönüşeceği, toplum ile dinî dayanakları arasındaki irtibatın zayıflayacağı ortadadır. İhtilâfa düşülünce başvurulacak yegâne otoritenin Hz. Peygamber olduğunun bizzat Kur’ân’da ifade edilmesi (Nisâ 4/65) bu sebepledir. Kur'an'ı en doğru şekilde anlamak için muhakkak hadislere de başvurulmalıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Ancak beşer cinsinden birine uymayı ifade eden kavram, aşağıdakilerden hangisidir?

İman

İtaat

Metlüv

İttibâ

Teyit

Açıklama:

Allah Resûlü söz konusu olduğunda Kur’ân’da emredilen hususlardan birisi de ittibâdır. İttiba, ancak beşer cinsinden birine uymayı ifade etmekte olup, bu yönüyle itaatten ayrılmaktadır. Kur’ân pek çok âyette mü’minlerin kime ve neye uymaları gerektiğini açıkça ifade etmiştir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Hz. Peygamber’in Kur'anı temsil sorumluluğu ile anlatılmak istenen, aşağıdakilerden hangisidir?

Gelen vahiyleri o dönemdeki sahabeye iletmesi

Kur'anın tek muhatabının Hz. Peygamber olması

Gönderdiği elçilerin Hz. Peygamber'i temsil etmesi

İhtilaf durumunda haklıya hakkını teslim etmesi

Kur'anın emirlerine öncelikle kendisinin uyması

Açıklama:

Allah Resûlü Rabbi adına elçilik yapmış ve O’nun emrine öncelikle kendisi uymuştur. Dolayısıyla Kur’ân’ın anlaşılması ve yaşanmasında Hz. Peygamber’in onun tebliği kadar önemli olan temsil sorumluluğu da vardır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Hz. Peygambere hitâb eden "Sana bu zikri (Kur’ân’ı) indirdik ki kendileri için insanlara indirilen şeyi bildirip açıklayasın. Olur ki iyice düşünürler (Nahl 16/44)" ayetinde, Hz. Peygamber'den "açıklayasın" ifadesiyle beklenen aşağıdakilerden hangisidir?

Tefsir

Alâmet

Rükû

İntikâl

İrtibat

Açıklama:

Hz. Peygambere hitâben “Sana bu zikri (Kur’ân’ı) indirdik ki kendileri için insanlara indirilen şeyi bildirip açıklayasın. Olur ki iyice düşünürler (Nahl 16/44)” buyurulması onun kendi tefsirinin önemini ortaya koymaktadır. Tefsir de, sadece lâfız veya ahkâmın bildirilmesini değil uygulanmasını da içermektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Mücmel ayetler kavramından anlaşılan, aşağıdakilerden hangisidir?

Mânâyı açıkça ifade eden ayetler

Kapalı olup açıklanmaya muhtaç olan ayetler

İçeriği aleni olan ayetler

Tebliğ edilmesine gerek duyulmayan ayetler

Cebrail'in aracı olmadığı ayetler

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aralarında anlam bakımından zıtlık olduğu düşünülen âyetlerin anlaşılması konusunda açıklayıcı hükümler koyan temel kaynak, aşağıdakilerden hangisidir?

Arap dili

Hz. Ali

Sünnet

Hz. Aişe

Buhârî

Açıklama:

Özellikle âyetlerin anlaşılmasında ihtilâfların söz konusu olduğu durumlarda sözlü ve fiilî Nebevî beyan belirleyici olmaktadır. Ayrıca, aralarında anlam bakımından zıtlık olduğu düşünülen âyetlerin anlaşılması konusunda da Sünnet açıklayıcı hükümler koymuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi, Allah Resûlü’nün hükmün mânâsını kuvvetlendirmek için aynı âyeti tekrarlamak, bağlamında yeniden söylemek, mânâyı başka bir sözle ifade etmek şeklinde yaptığı Kur'an açıklamalarını ifade eder?

Tasvir

Tavsif

Sınırlandırma

Te’kit

Teşvik

Açıklama:

Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıklama bağlamındaki sözlerinin bir kısmı da âyetlerin mânâsını te’kit etmek için, aynı anlamı ifade etmek üzere söyledikleridir. Hatırlatma ve te’kit, bazen aynı âyeti tekrarlamak, bağlamında yeniden söylemek, bazen mânâyı başka bir sözle ifade etmek şeklinde olur. Bu durumda sözden maksat, âyetle ifade edilen hükmün mânâsını kuvvetlendirmektir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi, hadis okuyan kişinin dikkat etmesi gerekenler ile ilgili yanlıştır?

Yaşantısında, Kur’ân ve Sünnetin tesiri görülmeli

Hadisleri abdestli olarak okumalı

Hadisle meşguliyeti rızık kapısı gibi görmemeli

Hadislerin gereği ile amel etmeli

Mevcut hâlini meşrulaştırma düşüncesiyle okumalı

Açıklama:

Hadis okuyan kişinin, hadis öğrenirken veya mütalâa ederken meşguliyeti hâlis bir niyete sâhip olmalı, hadis tahsilinden önce Kur’ân’ı ezberlemelidir. Hadisin şanına yakışır bir biçimde, abdestli olarak hadisleri okumalı, tartışma veya mevcut hâlini meşrulaştırma düşüncesiyle değil, öğrenip uygulamak maksadıyla, hadislerle yapıcı ve müspet bir ilişki kurmalıdır. Hadisle meşguliyeti rızık kapısı gibi görmemeli, kendisinin ve ailesinin rızkını temin için ayrı bir meslek edinmelidir. Hadislerin gereği ile amel etmek öncelikle hadis ehlinin işidir. Zira hadis ehli, her ne kadar Allah Resûlü’ne sahâbî olamamışlarsa da nefeslerinin (sözlerinin) sahâbîsidirler. Hadis okuyanın yaşantısında, Kur’ân ve Sünnetin tesiri görülmeli, dinin yasakladığı hususlardan dikkatle kaçınmalı, emrettiklerini gücü nisbetinde yapmaya çalışmalı, bu konuda topluma örnek olmalıdır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Kur'an ve Sünnet ile doğru bir ilişki kurmanın yollarından biridir?

Tefsir

Vahiy

İttiba

İtaat

Tahrif

Açıklama:

Kur’ân ve Sünnet’i anlamanın ve aralarındaki ilişkiyi en doğru şekilde kurmanın yolu tefsir, hadis ve fıkıh bilginlerinin ortaya koyduğu
usûller ve esaslara göre hareket etmekten geçer.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Kur'an'da bir beşerinin tebliğ ettiğine uymayı emreden hususlardan birisidir?

Vahiy

Takriri

İttiba

Fıkıh

Tahrif

Açıklama:

Allah Resûlü söz konusu olduğunda Kur’ân’da emredilen hususlardan birisi de ittibâdır.
İttiba, ancak beşer cinsinden birine uymayı ifade etmekte olup, bu yönüyle itaatten ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Kur'an-ı Kerim'in anlaşılıp uygulanmasında aşağıdakilerden hangisinin rolü daha etkilidir?

Sünnet

Sahâbe kavli

İçtihat

Dilsel izahlar

İttiba

Açıklama:

Vahyin inmeye başladığı ilk andan itibaren Kur’ân’ın anlaşılıp uygulanması Müslümanların en önemli meselesidir. Hz. Peygamber’in örnekliğinde ortaya konulan ilk uygulamalardan itibaren yaşanan tecrübe ve ortaya çıkan yeni ihtiyaçlar, zamanla İslâmî ilimlerin her birinin kendi alanı ve düşünce sistematiği içerisinde rivâyete, anlamaya ve yorumlamaya yönelik çok önemli adımlarla sürdürülmüştür.
Sünnet

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Hz.Peygamber'in ayetleri açıklamak için kullanılan beyanlardan birisidir?

Sünnet

Vahiy

Uygulama

Kitab't- Tefsir

Tahrif

Açıklama:

Kur’ân Sünnet bütünlüğünün en açık şekilde görüldüğü alanlardan biri Hz. Peygamber’in pek çok âyeti açıklamak üzere ortaya koyduğu tasarruf, beyân ve davranışlarıdır. Bu sebeple Hz. Peygamber’in Kur’ân tefsirine gerek hadis kitaplarının ‘Kitâbü’t-tefsîr’ bölümlerinde ve çeşitli konuların içinde, gerekse rivâyet tefsirlerinde geniş biçimde yer verilmiştir.
Kitab't- Tefsir

Doğru Cevap: D

Soru 63

Hz. Peygamber'in davranışlarının, düşüncelerinin ve değerinin sonraki nesillere aktarılmasında en önemli unsur hangisidir?

Tahrif

Tavsif

Tefsir

Beyan

Sünnet

Açıklama:

Davranış, söz, düşünce ve değerin topluluktan topluluğa aktırılması (ile ilâhî kelâm olan Kur’ân, Sünnet sayesinde, kesintisiz ve topyekûn aktarılan ve
sürdürülen bilfiil yaşantıya dönüşmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Dinin özünden kopmasını, uzaklaşmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tahrif

Sünnet

İttiba

İtaat

Tefsir

Açıklama:

Kur’ân ve Sünnet ile hayat arasındaki irtibatın gittikçe zayıfladığı çağdaş dönemde,
anlama çabalarının hiç değilse bu irtibatı güçlendirmeye yönelik bir katkı sağlaması ve
mevcudu meşrulaştırma gayretlerinden öteye geçmesi, ancak anlamanın sünnet esaslı
yürütülmesine bağlıdır. Kur’ân ile irtibat lâfzî, filolojik, zahirî ve keyfî olursa burada anlamaktan söz etmek imkânsızdır. Bir esasa bağlı kalmaksızın Kur’ân’ı açıklama hevesi içinde olanların kınanması, bu hevesin mânâ itibariyle metni değiştirmek anlamına gelen bir tür tahrif sayılması sebebiyledir. Bu da Hz. Peygamber’in tebliğ ettiği dinin değiştirilmesi demektir. Anlama süreci esnasında sünnetin devre dışı bırakılması, İslâm toplumunun başka toplumlara dönüştürülmesini sağlamaya ve onu özünden koparmaya yönelik bir yaklaşımın ürünüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Hadislerde görülen ayetleri açıklamaya yönelik beyan biçimlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Tefsir

Sünnet

Takriri

Tahrif

İttiba

Açıklama:

Hadislerde görülen âyetleri açıklamaya yönelik beyânın amelî, takrirî, lügavî
vb. çok çeşitli biçimleri vardır.
Takriri

Doğru Cevap: C

Soru 66

Kur'an' da teşvik, sakındırma, istenilen ve kötülenen hususların özelliklerini belirlenmesinde kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Beyan

Tavsif

Tefsir

Fıkıh

Hadis

Açıklama:

Kur’ân’da zikredilen bir hususun bazı özelliklerini belirtmek (tavsîf) suretiyle muhataplarının daha iyi anlamalarını sağlamaya yönelik açıklamalar yapması da Hz. Peygamber’in Kur’ân-ı Kerîm’i açıklama sorumluluğunun tezâhürüdür. Tavsif de yine teşvik, sakındırma, istenilen veya kötülenen bazı hususların özelliklerini belirleme şeklinde olabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Dinin tebliğ edilmesi, açıklanması, anlaşılması ve yaşanmasında aşağıdakilerin en etkin rolü vardır?

Sünnet

Hadis

Fıkıh

Hz. Peygamber

Tefsir

Açıklama:

Sonuç olarak, Allah Resûlü’nün dinin tebliği, açıklanması, anlaşılması, yaşanması ve
bir toplumsal modele dönüşmesi açısından ne kadar vazgeçilmez ve önemli bir yerinin
olduğu âyet-i kerîmelerle bu şekilde ortaya konulmuştur.
Hz. Peygamber

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıdaki kavramlardan hangisi Sünnet ile ilişkilendirilemez?

Tefsir

Hadis

Fıkıh

Gayri Metlüv Vahiy

Metlüv Vahiy

Açıklama:

Kur’ân Sünnet bütünlüğünü açıkça gösteren ve Allah Resûlü’nün dini doğru anlamak
ve yaşamak için örnek alma/itaat zorunluluğunu ifade eden bir diğer husus, Kur’ân dışında da Hz. Peygamber’e vahiy geldiğine delâlet eden âyetlerdir. Allah Resûlü’nün hayatının tamamıyla vahyin kontrolünde olması bir yana, bu tür âyetler de gayri metlüv vahiy/namazda okunmayan vahiy olgusuna açık delillerdendir ve bu tür âyetlerin yirmi kadar olduğu ifade edilmektedir

Doğru Cevap: E

Soru 69

Hz. Peygamber ve Kur'an arasındaki bağlantıya ilişkin olarak; aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hz. Peygamber söz, davranış ve onaylarıyla Kur’ân’ı açıklamıştır.

Kur’ân’ın en doğru biçimde anlaşılması, ancak hadisleri ve nesilden nesle intikâl ettirilmiş fiilî uygulamayı da dikkate almakla mümkündür.

Kur’ân ve hadisleri doğru biçimde anlamak, her ikisine de
‘içeriden ve müsbet bir ilişki çerçevesinde’ bakmayı gerektirir.

Kur’ân, kendi kendini muhtelif âyetlerde açıklamamaktadır.

İhtilâfa düşülünce başvurulacak yegâne otoritenin Hz. Peygamber olduğunu bizzat Kur’ân’da ifade edilmiştir.

Açıklama:

Kur’ân, kendi kendini muhtelif âyetlerde açıkladığı gibi, Hz. Peygamber de söz, davranış ve onaylarıyla Kur’ân’ı en güzel şekilde açıklamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Kur'an'da Hz. Peygamber ve Sünnet konusuna ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kur'an'da "Resule iman" emredilmektedir.

Resule iman, Hz. Peygamber'in sadece peygamber olduğuna inanmakla sınırlıdır.

Kur'an'da emredilen itaat yalnızca Allah'a itaati kapsar.

Hz. Peygamber'in Kur'an'nın uygulanması açısından örnek oluşu, ibadet alanı ile sınırlıdır.

Hz. Peygamber'in Kur'an'da yer almayan hususları helal ya da haram kılma yetkisi yoktur.

Açıklama:

Kur’ân’da Allah’a imanın yanında ‘Resûle iman’ da emredilmekte olup hiç şüphesiz bunun kapsamı, onun sadece peygamber olduğuna inanmakla sınırlı değildir. Aksine uyma emrini bildirdiği hususların tamamı için geçerlidir. Allah Resûlü’ne iman emredildiği gibi itaat da emredilmiş olup, bu pek çok âyette
Allah’a itaatle birlikte zikredilmiş ve ona itaatin de aynı derecede önemli olduğu vurgulanmıştır. Yüce Allah, insanlara ideâl örnek olarak Allah Resûlü’nü göstermiş ve her yönüyle insanlığın ona uyması gerektiğini ifade etmiştir. Örneklik konusu, hiçbir kayıt ve sınırlamaya tabi tutulmaksızın hayatın bütün yönlerini içine almaktadır. Allah Teâlâ kendisi istediği şeyleri helâl ve haram kıldığı gibi bu fiilleri Resûlü’ne de nisbet etmiş ve bu yetkiyi ona da vermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Bir insana (beşere) uymak anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İtaat

İnfisah

İltibas

İttihat

İttiba

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 72

Kur'an dışında Hz. Peygamber'e gelen ve Kur'an'da yer almayan vahiylere ne ad verilir?

Vacip

Gayri metlüv

Sahih

Müstahrec

Râvi

Açıklama:

Kur’ân Sünnet bütünlüğünü açıkça gösteren ve Allah Resûlü’nün dini doğru anlamak ve yaşamak için örnek alma/itaat zorunluluğunu ifade eden bir diğer husus, Kur’ân dışında da Hz. Peygamber’e vahiy geldiğine delâlet eden âyetlerdir. Allah Resûlü’nün hayatının tamamıyla vahyin kontrolünde olması bir yana, bu tür âyetler de gayri metlüv vahiy (namazda okunmayan vahiy) olgusuna açık delillerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Kaç adet gayri metlüv vahiy olduğu rivayet edilmektedir?

Açıklama:

Kur’ân Sünnet bütünlüğünü açıkça gösteren ve Allah Resûlü’nün dini doğru anlamak ve yaşamak için örnek alma/itaat zorunluluğunu ifade eden bir diğer husus, Kur’ân dışında da Hz. Peygamber’e vahiy geldiğine delâlet eden âyetlerdir. Allah Resûlü’nün hayatının tamamıyla vahyin kontrolünde olması bir yana, bu tür âyetler de gayri metlüv vahiy (namazda okunmayan vahiy) olgusuna açık delillerdendir ve bu tür âyetlerin yirmi kadar olduğu ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

İçerdikleri mana açık olmayan ve açıklanmaya muhtaç olan ayetlere ne ad verilir?

Müşkül

Merhun

Mücmel

Mücerret

Müşfik

Açıklama:

Kur’ân âyetlerinin bir kısmı ihtiva ettikleri mânâyı açıkça ifade etse de bir kısmı kapalı yani mücmel olup açıklanmaya muhtaçtır. Bu tür mücmel âyetler çoğu zaman hüküm ifade eden konularda olmakla birlikte, yaratılış, kader, ecel, ölüm ve sonrası, gelecekte yaşanacak olaylar, cennet, cehennem gibi gaybî konuları da içermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

I. Hadis tahsilinden önce Kur'an ezberlenmelidir.
II. Hadis okuması, mevcut halin meşrulaştırılması amacıyla yapılmalıdır.
III. Hadisle meşguliyet rızık kapısı olarak görülmemelidir.
Hadis okuma adabına ilişkin olarak yukarıda sayılanlardan hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 76

Kur'an'da zikredilen bir hususun bazı özelliklerinin belirtilmesi olarak tanımlanabilecek kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tebliğ

Tenfiz

Tavsif

Tespit

Tenkit

Açıklama:

Kur’ân’da zikredilen bir hususun bazı özelliklerini belirtmek yani tavsîf, suretiyle muhataplarının daha iyi anlamalarını sağlamaya yönelik açıklamalar yapması da Hz. Peygamber’in Kur’ân-ı Kerîm’i açıklama sorumluluğunun tezâhürüdür. Tavsif de yine teşvik, sakındırma, istenilen veya kötülenen bazı hususların özelliklerini belirleme şeklinde olabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Kur'an'da usûlüne göre boğazlanmamış hayvanların etlerinin yenmesi haram kılınmıştır (Bakara 2/173; Mâide 5/3). Hz. Peygamber ise bu genel haram kılma emrinden denizdeki ölmüş balığı hâriç tutmuştur (Ebû Dâvûd, Tahâret 41, hadis no: 83; Tirmizî, Tahâret 52, hadis no: 69). Bu örnekte görülen duruma ilişkin olarak; ayetin manası üzerinde hadisin etkisi ne olmuştur?

Mananın çerçevesinin daraltılması

Mananın genişletilmesi

Mananın tekrarı

Mananın açıklanması

Mananın takyiti

Açıklama:

Bazı âyetlerde genel olarak ifade edilen ve kelimenin içeriğine dâhil bütün mânâları ifade eden bir husus, gerek âyetle gerekse hadisle tahsis edilip anlam çerçevesi daraltılabilir. Bu tür tahsisler de Allah Resûlü’nün beyan etme sorumluluğuna dâhildir. Bütün dinî konulardaki açıklamaları vahiy ve ilhâmla desteklendiği için Sünnetin Kur’ân’ı tahsis etmesi mümkündür. Sözgelimi, Kur’ân, usûlüne göre boğazlanmamış hayvanların etlerini
yemeyi haram kılmış (Bakara 2/173; Mâide 5/3), Allah Resûlü bu genel haram kılma emrinden denizdeki ölmüş balığı hâriç tutmuştur. Deniz suyunu kastederek söylediği: “Onun
suyu temiz, içindeki ölü balık helâldir (Ebû Dâvûd, Tahâret
41, hadis no: 83; Tirmizî, Tahâret 52, hadis no: 69) şeklindeki meşhur hadis bunu gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Bir ayetin, Hz. Peygamber tarafından bazen aynı âyeti tekrarlamak, bağlamında yeniden söylemek, bazen mânâyı başka bir sözle ifade etmek şeklinde ifade edilmesine ne ad verilir?

Takyit

Tavsif

Te'kit

Tenkit

Tenfiz

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Ünite 2

Soru 1

Allah, Kur’ân-ı Kerîm’i de tek başına kullarına göndermemiş onu hayata geçirecek ve nasıl uygulanacağını bizatihî kendi tatbikâtıyla gösterecek bir ............ göndermiştir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kitap

Melek

Halife

Peygamber

İmam

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 2

''Ey kardeşim! Biz hiçbir şey bilmiyorken Allah bize Muhammed’i -sallallâhü aleyhi vesellem- gönderdi. O ne yaptıysa biz de aynısını yapıyoruz" sözü kime aittir?

Abdullah b. Ömer

Mus'ab bin Umeyr

Talhâ bin Ubeydullah

Zeyd bin Ali

Hz. Ebu Bekir

Açıklama:

Abdullah b. Ömer’in, Kur’ân’da mukimken kılınan namaz ile korku namazını bulup da seferî namazını bulamadığından yakınan bir şahsa verdiği cevap sahâbe gözünde Hz. Peygamber’in (s.a.v.) konumunu ve algısını göstermesi bakımından önemlidir: " Ey kardeşim! Biz hiçbir şey bilmiyorken Allah bize Muhammed’i -sallallâhü aleyhi vesellem- gönderdi. O ne yaptıysa biz de aynısını yapıyoruz" (Mâlik, Muvattâ, Kasru’s-salât 2, Hadis no: 336).

Doğru Cevap: A

Soru 3

Mü’minlerin nezdinde Hz. Peygamber’e (s.a.v.) itaat edilip, ona tabi olmadaki en büyük etken nedir?

Resûlullah’ın yakışıklı olması

Resûlullah’ın ilahî vahye muhatap olması

Resûlullah’ın güzel ahlaklı olması

Resûlullah’ın güvenilir olması

Resûlullah’ın Kureyş kabilesinden olması

Açıklama:

Mü’minlerin nezdinde Hz. Peygamber’e (s.a.v.) itaat edilip, ona tabi olmadaki en büyük etken Resûlullah’ın ilahî vahye muhatap olmasıydı. Zira onlar İslâm’a girmek için şehâdet getirirken, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hem Allah’ın kulu hem de resûlü olduğuna inanmışlardı. Allah da elçisini hem Kur’ân-ı Kerîm vahyi yani okunan vahiy (vahy-i metluvv) hem de Kur’ân dışındaki vahiyle (vahy-i gayri metluvv) ile desteklemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

İfk hadisesi nedeniyle inen ayet sonrası "Allah’ın benim masum olduğumu Resûlü’ne haber vereceğini biliyordum. Ama benim masumluğumu bildirmek için Kur’ân âyetlerini indireceğini ummuyordum. Zira ben kendimi, hakkımda Kur’ân âyeti inecek kadar değerli bulmuyordum. Allah benim masum olduğumu Resûlü’ne rüyasında gösterir diye düşünüyordum." diyen peygamber eşi kimdir?

Hz. Hatice

Hz. Sevde

Hz. Aişe

Hz. Ümmü Seleme

Hz. Safiye

Açıklama:

İfk hadisesini en yoğun bir şekilde yaşayan Hz. Aişe bunaldığı anlarında Allah’ın yardımını beklerkenki hislerini şöyle anlatmaktadır: "Allah’ın benim masum olduğumu Resûlü’ne haber vereceğini biliyordum. Ama benim masumluğumu bildirmek için Kur’ân âyetlerini indireceğini ummuyordum. Zira ben kendimi, hakkımda Kur’ân âyeti inecek kadar değerli bulmuyordum. Allah benim masum olduğumu Resûlü’ne rüyasında gösterir diye düşünüyordum."

Doğru Cevap: C

Soru 5

Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. Peygamber’e ve onun sünnetine uyulması gerektiğine dair birçok âyet bulunmaktadır. Bu âyetler genel olarak 4 gruba ayrılır. Aşağıdakilerden hangisi bu grupta değildir?

Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını belirten âyetler

Hz. Peygamber’e itaat etmenin zorunlu olduğunu söyleyen âyetler

Hz. Peygamber’i örnek almayı emreden âyetler

Allah’ın Resûlü’ne helâl ve haram kılma yetkisi verdiğini belirten âyetler

Hz. Peygamber’e uymayanlarının hangi cezalara çarptırılacağını belirten ayetler

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. Peygamber’e ve onun sünnetine uyulması gerektiğine dair birçok âyet bulunmaktadır. Bu âyetler genel olarak; (a) Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını belirten âyetler, (b) Hz. Peygamber’e itaat etmenin zorunlu olduğunu söyleyen âyetler, (c) Hz. Peygamber’i örnek almayı emreden âyetler, (d). Allah’ın Resûlü’ne helâl ve haram kılma yetkisi verdiğini belirten âyetler şeklinde dört grupta incelenibilir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

''Allah’a itaat edin, Resûlüne itaat edin. Eğer sırt dönerseniz bilin ki Peygamber kendi görevinden siz de kendi yükümlülüğünüzden sorumlu olursunuz. Fakat ona itaat ederseniz doğru yolu bulursunuz. Yoksa Peygamber’in (s.a.v.) görevi açıkça tebliğ etmekten başka bir şey değildir'' ayeti hangi surede geçmektedir?

Nisa

Nur

Tevbe

Fetih

Furkan

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 7

"Hz. Peygamber ve Örnekliğinin Mahiyeti" başlıklı makalenin yazarı kimdir?

Prof. Dr. Abdülaziz Hatip

Doç. Dr. Ataullah Şahyar

Prof. Dr. Ali Akyüz

Prof Dr. Râşit Küçük

Prof. Dr. Ali Bardakoğlu

Açıklama:

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) örnekliği konusunda daha ayrıntılı bilgi için Prof Dr.
Râşit Küçük’ün "Hz. Peygamber ve Örnekliğinin Mahiyeti" başlıklı makalesine
bakabilirsiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Hz. Peygamber (s.a.v.) bir konuşmasında ".............. hariç ümmetimin tamamı cennete girecektir" buyurmuştu. Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Yüz çevirenler

Namaz kılmayanlar

Oruç tutmayanlar

Hacca gitmeyenler

Yalan söyleyenler

Açıklama:

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) en çok vurguladığı hususlardan birisi de kendisine itaat edilmesinin zorunlu olmasıdır. Ancak bu şekilde bir kul Allah’a itaat etmiş olacaktır. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.v.) bir konuşmasında "Yüz çevirenler hariç ümmetimin tamamı cennete girecektir" buyurmuştu. O’na “Yüz çevirenler kimler” diye sorulunca Allah Resûlü şöyle cevap verdi: /Kim bana itaat ederse cennete girer kim de isyan ederse şüphesiz benden yüz çevirmiş olur” (Buhârî, İ’tisam 2, Hadis no: 7280). Resûlullah (s.a.v.) diğer hadislerinde de kendisine uyulması gerektiğini farklı sözlerle ifade etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

"Ben Resûlullah’ın bir şey yaptığını gördüğüm zaman mutlaka onu yaparım" diyen halife kimdir?

Hz. Ebubekir

Hz. Ömer

Hz. Osman

Hz. Ali

Hz. Abbas

Açıklama:

Hz. Ebû Bekir, Resûlullah’ın mirası konusundaki tavrını açıklarken "Ben Resûlullah’ın bir şey yaptığını gördüğüm zaman mutlaka onu yaparım" diyerek Peygamber Efendimizin (s.a.v.) sünnetine bağlılığını ifade etmişti.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Hz. Ömer ne zaman mecûsilerden cizye almayı kabul etti?

İlgili ayet inince

Mecûsiler isyan edince

Mahkeme sonuçlanınca

Hz. Peygamberin cizye aldığını duyunca

Mecûsiler direnmekten vazgeçince

Açıklama:

Hz. Ömer, Abdurrahman b. Avf’ın "Hz. Peygamber, Hecer mecûsilerinden cizye alıyordu" sözünü işitinceye kadar mecûsilerden cizyeyi kabul etmemişti (Buhârî, Cizye 1, Hadis no: 3156-57).

Doğru Cevap: D

Soru 11

Kur'an ve Hz. Peygamber'i diğer dinlerden ve kitaplardan ayıran en belirgin özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Müslümanlara gönderilmesi

Arap toplumuna gönderilmesi

Bütün insanlığa gönderilmiş olması

Diğer dinlerin anlaşılmasını sağlamak için gönderilmiş olması

Dünya ve ahiret konularını açıklaması

Açıklama:

Hz. Peygamberin diğer dinin peygamberleri ve onlarla gelen kitaplardan temel farkı tüm insanlığa gönderilmesi olarak gösterilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Müminler nezdinde Hz. Peygamber'e itaat edilip ona tabi olmadaki en büyük etken hangisidir?

Hz. Muhammed'in güvenilir olması

Hayatında hiç yalan söylememesi

Peygamberlerin sonuncusu olması

Bütün insanlığa gönderilmiş olması

Vahy-i metlüv ve gayr-ı metlüv ile desteklenmiş olması

Açıklama:

Hz. Peygamber Hem Kur'an hem de Kur'an'ın dışında bir çeşit vahiy ile desteklenmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Müminlerin nezdinde Hz. Peygamber'e itaat edilip, ona tabi olmadaki en büyük etken Resulullah'ın ..............
boşluk nasıl doldurulabilir?

ilahi vahye muhatap olması

önderlik noktasında donanımlı olması

güvenilir oluşu

önceki kitaplarda haberinin verilmesi

mucizeler göstermesi

Açıklama:

Hz. Peygamber'e iman edip ona uymada en temel ölçüt O'nun ilahi vahye muhatap oluşu vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi namaz esnasında kıraat edilen vahiy anlamına gelir?

Vahy-i gayr-ı metlüv

Vahy-i metlüv

Vahy-i Makru

Vahy-i Gayr-i makru

Metlüv fi's-salat

Açıklama:

kıraati olan veya tilavet olunan daha açık ifade ile Kur'an'ın metni arasında olan vahye metlüv vahiy denilir ve namaz gibi diğer ibadetlerde de kıraati olan vahiy çeşidi budur.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Meleklerin gelip kendisini bir çocukla müjdelediği ve Lut kavminin de helak olacağını bildirdiği peygamber hangisidir?

Lut

İbrahim

Şuayb

Hud

Salih

Açıklama:

Ankebut 31 ve 32 ile Hicr 52. ayetlerde geçtiği üzere bu paygamber İbrahimin (a.s)'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Hz. Peygamberin (s.a.v) bazı uygulamalarına karşı sahabilerin kendi görüşlerini söylemeden önce ihtiyatlı davranmalarının temelinde hangisi yatar?

Peygamberimize her türlü konuda biat etmeleri

Peygamberimizin gazabından korkmaları

Peygamberden daha iyi bilemeyecekleri

Peygamberin mutlak müctehid olduğuna inanmaları

Peygamber'e Kur'an dışında da vahiy geldiğini düşünmeleri

Açıklama:

Sahabiler Hz. Peygamber'e vahiy dahilinde gelen tüm emirler ve bir takım kesin ve özel durumlar dışında da muhalefet ettikleri vaki olmuştur fakat bunda bile ihtiyatlı davranmışlardır çünkü Onlar Hz. Peygamber'in Kur'an dışında da vahiy aldıklarını biliyorlardı.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Kur'an-ı Kerim'de Hz. Peygamber'e itaat edilmesini emreden ayetlerden değildir?

De ki, Allah'a itaat edin, Resulüne de itaat edin

Kim Resule itaat ederse Allah'a itaat etmiş olur

Sizin gerçek Ragbiniz Rahman'dır. bana uyun, emrime itaat edin

Allah ve Resulü'ne itaat etmek ebedi hayatta kişiyi kurtuluşa götürür.

Allah ve Resulüne itaatsizlik ise cehenneme götürür.

Açıklama:

C şıkkındaki ayette direk Allah'a itaat edilmesi emredilir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Sonraki zamanlarda ve günümüzde Allah Resulüne itaat ............ ile mümkündür.
boşluğa gelecek kavram/kavramlar hangisinde doğru olarak verilmiştir?

ilmihal kitaplarına sarılmakta

bize miras bıraktığı sünnete uymakta

yalnızca Kur'an'a ittiba etmekte

hadis kitaplarını okumakta

tefsir kitaplarını okumakta

Açıklama:

boşluğa bize miras bıraktığı sünnete uymakla cümlesi ile doldurulmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

"Ey kardeşim biz hiç bir şey bilmiyorken Allah bize Muhammed'i gönderdi. O ne yaptıysa biz de aynısını yapıyoruz." sözü hangi sahabeye aittir?

Abdullah b. Zübeyr

Abdullah b. Ömer

Abdullah b. Abbas

Abdullah b. Selam

Abdullah b. Revaha

Açıklama:

bu söz Hz Ömer'in oğlu çokça hadis rivayet eden Abdullah'a aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Peygamberin Kur'an dışında da vahiy aldığını gösteren olayda ön planda olan zevcesi kimdir?

Hz. Aişe

Hz. Zeyneb binti Cahş

Hz.Meymune

Hz. Zeynep binti Huzeyme

Hz. Sevde

Açıklama:

Hz. Peygamber'in Hz. Hafsa'yla paylaştığı bir sırrı Hz. Aişe ile paylaşması Allah tarafından Vahy-i gayr-ı metlüv ile bildirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi, vahyin uygulanabilir olduğunu gösteren delildir?

Hz. Peygamberin vahyi kendi tatbikâtıyla göstermesi

Kur'ân'da herşeyin açıkça anlatılmış olması

Uygulanması istenen emirlerin karmaşık olmaması

Her vahyin bedensel pratiğe elveriyor olması

İlmihal kitaplarında uygulamaların sade dille anlatımı

Açıklama:

Allah, Kur’ân-ı Kerîm’i tek başına kullarına göndermemiş onu hayata geçirecek ve nasıl uygulanacağını bizatihî kendi tatbikâtıyla gösterecek bir peygambere; Hz. Muhammed’e (s.a.v.) vahyetmiştir. Bu durum, mü’minler için büyük bir kolaylık sağladığı gibi, vahyin uygulanabilir olmasını göstermesi açısından da önemlidir. Zira peygamber olarak seçilen şahıs, diğerleri gibi insanî özellikleri de bünyesinde bulunduran birisidir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi, mü’minlerin nezdinde Hz. Peygamber’e itaat edilip, ona tabi olmadaki en büyük etkendir?

Hz. Peygamber'in soyunun biliniyor olması

Resûlullah’ın ilahî vahye muhatap olması

Hz. Peygamber'in doğru söylemeyi öğretmesi

Resûlullah’ın câhil bir topluluk içine gelmesi

Hz. Peygamberin zayıfların yanında yer alması

Açıklama:

Mü’minlerin nezdinde Hz. Peygamber’e (s.a.v.) itaat edilip, ona tabi olmadaki en büyük etken Resûlullah’ın ilahî vahye muhatap olmasıydı. Zira onlar İslâm’a girmek için şehâdet getirirken, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hem Allah’ın kulu hem de resûlü olduğuna inanmışlardı. Allah da elçisini hem Kur’ân-ı Kerîm vahyi hem de Kur’ân dışındaki vahiy ile desteklemiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

"Vahy-i metluv" ifadesinden anlaşılan, aşağıdakilerden hangisidir?

Aracısız olarak gelen vahiy

Son vahiy

Namaz esnasında kıraat edilen vahiy

İlk vahiy

Cebrail ile gelen vahiy

Açıklama:

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Kur’ân dışında vahiy alıp almadığı konusu bazı ilim adamları tarafından tartışılıyor olmakla birlikte Müslüman âlimlerin pek çoğu Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Kur’ân dışında da Allah’tan vahiy aldığı konusunda hemfikirdir. Onlar genel olarak vahyi ikiye ayırmışlar, Kur’ân vahyine, namaz esnasında kıraat edilen vahiy anlamında vahy-i metluv; bunun dışındaki vahye ise kendisi namazda okunmayan anlamında vahy-i gayri metluv demişlerdir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Sahâbîlerin Hz. Peygamber'in kendilerinden yapmalarını istediği herhangi bir konuda sorgusuz itaat için ilk sıraya koydukları referans noktası, aşağıdakilerden hangisidir?

Çoğunluğun kabul ediyor olması

Peygamberin kendi görüşü olması

Eski geleneklerine aykırı olmaması

İlâhi emir ve vahiy kökenli olması

Hz. Peygamberin El-Emîn olması

Açıklama:

Sahâbîlerin Hz. Peygamber’in bazı uygulamalarına karşı kendi görüşlerini söylemeden önce ihtiyatlı davrandıkları, uygulamanın vahiy kökenli olabilir endişesini taşıdıkları görülmektedir. Bu sebeple, Hz. Peygamber’e bazı uygulamaların Allah tarafından mı emredildiğini, Peygamber’in kendi görüşü mü olduğunu da sormuşlardır. Uygulamanın Allah Resûlü’nün kendi görüşü olduğunu öğrenince kendi görüşlerini dile getirmişlerdir. Resûlullah’ın her fiilinin vahiy sonucu meydana geldiğini ileri sürmek doğru bir yaklaşım değildir. Hz. Peygamber’in ilâhi takdirin gerekli gördüğü yerlerde vahiyle yönlendirildiği ve dinî konularda yaptığı içtihatların kendi başına bırakılmadığı, şayet yanlışsa mutlaka düzeltildiği bilinmelidir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi, Hz. Peygamber’e ve onun sünnetine uyulması gerektiğine dair Kur’ân-ı Kerîm’de bulunan âyet gruplarından biri değildir?

Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını belirten âyetler

Hz. Peygamber’e itaat etmenin zorunlu olduğunu söyleyen âyetler

Hz. Peygamber’i örnek almayı emreden âyetler

Allah’ın Resûlü’ne helâl ve haram kılma yetkisi verdiğini belirten âyetler

Hz. Peygamber’in aile yaşamını ortaya koyan âyetler

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. Peygamber’e ve onun sünnetine uyulması gerektiğine dair birçok âyet bulunmaktadır. Bu âyetler genel olarak; (a) Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını belirten âyetler, (b) Hz. Peygamber’e itaat etmenin zorunlu olduğunu söyleyen âyetler, (c) Hz. Peygamber’i örnek almayı emreden âyetler, (d) Allah’ın Resûlü’ne helâl ve haram kılma yetkisi verdiğini belirten âyetler şeklinde dört grupta incelenibilir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Allah Teâlâ, bir konuda ihtilâfa düştükleri zaman mü’minlere aşağıdakilerden hangisini yapmalarını emretmiştir?

Hz. Peygamber’e başvurmalarını

İhtilafı kura ile sonuçlandırmalarını

En yaşlı erkeğin sözünü dinlemelerini

Yöneticilerin sözüne itaat etmelerini

Çoğunluğun fikrine uymalarını

Açıklama:

Allah Teâlâ, mü’minlere bir konuda ihtilâfa düştükleri zaman Hz. Peygamber’e başvurmalarını emretmiş ve onun verdiği hükümlerin tereddütsüz bir şekilde kabul edilmesini istemiştir. Nitekim bir âyette “Hayır, Rabbine andolsun ki, aralarında çekiştikleri şeylerde seni hakem tayin edip sonra haklarında verdiğin hükümden dolayı içlerinde bir sıkıntı duymadan kendilerini tamamen teslim etmedikçe gerçek mü’min olamazlar” (Nisâ, 4/65) buyrulmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Hz. Peygamber’i göremeyen nesillerin O'nu örnek edinmek için esas aldıkları başvuru kaynağı, aşağıdakilerden hangisidir?

Kur'ân-ı Kerîm

Sünnet

Diyanet İşleri Başkanlığı

Ulema

İslam ilmihali

Açıklama:

Hz. Peygamber’in uygulamalarını bizzat görüp yaşayarak öğrenen sahâbileri onları sonraki nesillere aktarmışlar ve bu sayede O’nu göremeyenler de sünneti esas alarak Hz. Peygamber’i örnek edinmişlerdir. Nitekim Resûlullah’ın da kendisini tanıtırken kullandığı kelimeler arasında muallim (öğretmen) ifadesinin bulunması bu açıdan önemlidir. Zira bu durum peygamberlerin yaptıkları tebliğin sadece teorik değil aynı zaman da pratik olması gerektiğini de göstermektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

I. Allah'ın kitabı
II. Ehl-i beyt
III. Sünnet
IV. Güzel ahlâk
Yukarıdakilerden hangileri, Hz. Peygamberin "Size iki şey bıraktım onlara sımsıkı sarıldığınız sürece sapıklığa düşmezsiniz: ..... " hadisinde bahsi geçenler arasında yer almaktadır?

I ve II

II ve IV

I ve III

III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Hz. Peygamber, “Size iki şey bıraktım onlara sımsıkı sarıldığınız sürece sapıklığa düşmezsiniz: Allah’ın kitabı ve sünnetim” sözüyle (Mâlik, Muvatta, Kader 1, Hadis no: 1628) hem Kur’ân-sünnet bütünlüğüne işaret etmiş hem de sünnetin vazgeçilmezliğini göstermiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

"Eğer din akıl ve rey ile olsaydı ben mestin üstünü değil altını meshederdim, Ama ben Resûlullah’ı -sallallâhü aleyhi vesellem- mestin üstünü meshederken gördüm."
Hz. Ali, yukarıdaki sözü ile, aşağıdakilerden hangisine vurgu yapmaktadır?

Ayaklarına mest giydiğine

Aklın daha önemli olduğuna

Toplumsal kanaatin önemine

Sünnete olan bağlılığına

Dinde aklın yersiz olduğuna

Açıklama:

Sünnetin dinde vazgeçilmez bir kaynak oluşu başta Kur’ân-ı Kerîm olmak üzere hem hadisler hem de sahâbîlerin uygulama ve davranışlarında açıkça tespit edilen bir durumdur. Hz. Ali, “Eğer din akıl ve rey ile olsaydı ben mestin üstünü değil altını meshederdim, Ama ben Resûlullah’ı -sallallâhü aleyhi vesellem- mestin üstünü meshederken gördüm” demiştir (Ebû Dâvûd, Tahâret 63, Hadis no: 162). Bununla, sünnete olan bağlılığını dile getirmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Hz. Peygamber kendi sünnetinden sonra, aşağıdakilerden hangisinin sünnetine uyulmasını tavsiye etmiştir?

Ashab-ı kiram

Ehl-i beyt

Habeşliler

Yöneticiler

Râşid halîfeler

Açıklama:

Hz. Peygamber bir vaazında: “Size Allah’tan sakınmanızı (başınızdaki idareci) Habeşli bir köle de olsa onu dinleyip itaat etmenizi tavsiye ederim. Benden sonra yaşayanlar birçok ihtilâfa şahid olacaklar. (Din işinde) sonradan çıkma şeylerden sakının. Zira her bid’at sapıklıktır. Siz benim sünnetime ve doğru yoldaki râşid halîfelerin sünnetine sarılın. Onlara iyice yapışın, hiç ayrılmayın.” demiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Mü’minlerin nezdinde Hz. Peygamber’e (s.a.v.) itaat edilip, ona tabi olmalarındaki en büyük etken nedir?

Resûlullah’ın ilahî vahye muhatap olması

Resûlullah’ın güvenilir birisi olması

Resûlullah’ın ticaretle uğraşması

Resûlullah’ın merhametli olması

Resûlullah’ın hiç yalan söylememiş olması

Açıklama:

Mü’minlerin nezdinde Hz. Peygamber’e (s.a.v.) itaat edilip, ona tabi olmadaki en büyük etken Resûlullah’ın ilahî vahye muhatap olmasıydı.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Vahy-i gayri metluv nedir?

namaz esnasında kıraat edilen vahiy

namaz esnasında kıraat edilmeyen vahiy

İbadetlerle ilgili vahiy

Eski peygamberlerle ilgili vahiy

Eski kitap ve sahifelerle ilgili vahiy

Açıklama:

Namaz esnasında kıraat edilmeyen vahiylere Vahy-i gayri metluv denir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. Peygamber’e ve onun sünnetine uyulması gerektiğine dair birçok âyet bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu ayetlerin gruplarından biri değildir?

Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını belirten âyetler

Hz. Peygamber’e itaat etmenin zorunlu olduğunu söyleyen âyetler

Hz. Peygamber’i örnek almayı emreden âyetler

Allah’ın Resûlü’ne helâl ve haram kılma yetkisi verdiğini belirten âyetler

Ehl-i beyt ile alakalı ayetler

Açıklama:

Bu âyetler genel olarak; (a) Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını belirten âyetler, (b) Hz. Peygamber’e itaat etmenin zorunlu olduğunu söyleyen âyetler,(c) Hz. Peygamber’i örnek almayı emreden âyetler, (d). Allah’ın Resûlü’ne helâl ve haram kılma yetkisi verdiğini belirten âyetler şeklinde dört grupta incelenibilir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Sana da insanlara indirileni açıklayasın diye Kur’ân’ı indirdik. Belki düşünürler” (Nahl, 16/44) ayeti hangi gruptadır?

Hz. Peygamber’e itaat etmenin zorunlu olduğunu söyleyen âyetler

Hz. Peygamber’i örnek almayı emreden âyetler

Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını belirten âyetler

Allah’ın Resûlü’ne helâl ve haram kılma yetkisi verdiğini belirten âyetler

Ehl-i beyt ile ilgili ayetler

Açıklama:

Bu ayet Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını belirten bir ayettir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

"De ki 'Eğer Allah’ı seviyorsanız, hemen bana uyun ki, Allah da sizi sevsin ve sizi bağışlasın.'” (Âli İmran, 3/31) ayeti hangi gruptadır?

Hz. Peygamber’i örnek almayı emreden ayetler

Hz. Peygamber’e itaati zorunlu kılan ayetler

llah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını belirten âyetler

Allah’ın Resûlü’ne helâl ve haram kılma yetkisi verdiğini belirten âyetler

Ehl-i beyt ile ilgili ayetler

Açıklama:

Bu ayet Hz. Peygamber’i örnek almayı emreden ayetlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdaki hadislerden hangisi Kur'an-Sünnet bütünlüğüne dikkat çekmiştir?

"Allah’ın rızası, anne ve babanın rızasındadır. Allah’ın öfkesi de anne babanın öfkesindedir."

"Bir genç, ihtiyar bir kimseye yaşı sebebiyle ikramda bulunursa, Allah yaşlılığında ona ikram edecek kimseleri mutlaka takdir eder."

"Bizi aldatan bizden değildir."

"Halka teşekkürde bulunmayan Allah a şükretmez."

"Size iki şey bıraktım onlara sımsıkı sarıldığınız sürece sapıklığa düşmezsiniz: Allah’ın kitabı ve sünnetim”

Açıklama:

"Size iki şey bıraktım onlara sımsıkı sarıldığınız sürece sapıklığa düşmezsiniz: Allah’ın kitabı ve sünnetim” hadisi Kur'an-Sünnet bütünlüğüne dikkat çekmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

“Şüphesiz Allah Resûlü’nde sizin için, Allah’a ve âhiret gününe ulaşmayı umanlar ve Allah’ı çokça zikredenler için güzel bir örnek vardır” (Ahzab, 33/21). Bu ayette Hz. Peygamberin hangi özelliği vurgulanmaktadır?

Müminlere örnek olması

Ona itaatin zorunlu olması

Kur-an'ı açıklaması

Ona helal ve haram kılma yetkisi verilmesi

İbadetlerin açıklayıcısı olması

Açıklama:

Bu ayette müminlere örnek olması vurgulanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Hz. Peygamber’e itaat etmenin en önemli göstergesi nedir?

İbadet etmek

Sünnetine uymak

İtaat etmek

İman etmek

İyilik yapmak

Açıklama:

Hz. Peygamber’e itaat etmenin en önemli göstergesi onun sünnetine tabi olmaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 39

I. İbadetlerin uygulanışları
II. Nelerin haram olduğu
III. Nelerin helal olduğu
Sadece Kur’ân ile yetinmek isteyenlerin yukarıdaki konulardan hangisi ya da hangilerinde muallakta kalacakları söylenebilir?

I,II

I,II,III

II,III

III

Açıklama:

Bu konuların hepsi sünnet takip edilmeden anlaşılmayacak konulardır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdaki ifadelerden hangisinde yanlış bir bilgi aktarımı söz konusudur?

Her topluma sahîfe ya da kitap gönderilmiştir.

Allah, insanlardan O'na kulluk yapmasını istemiştir.

Allah, peygamberler görevlendirmiştir.

Her kavme mutlaka bir peygamber gönderilmiştir.

Allah, insanları en güzel şekilde yaratmıştır.

Açıklama:

Allah, insanları en güzel şekilde yaratmış ve onlardan kendisine kulluk yapmasını istemiştir. Fakat O, insanlara bu görevi yüklerken sadece sahîfeler ya da kitaplar göndermemiş, onların nasıl uygulanacağını gösteren peygamberler de görevlendirmiştir. Bazı toplumlara sahîfe ya da kitap verilmemiş olmasına rağmen her kavme mutlaka bir peygamber gönderildiği Kur’ân-ı Kerîm’de zikredilmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi, peygamber olarak bir insanın gönderilmesinin sebebini açıklamaktadır?

İnkârcıların dileklerinin bu yönde olması münasebetiyle

Vahyin herkesçe uygulanabilir olmasını göstermek amacıyla

Görevlendirilecek yeteri sayıda melek olmaması yüzünden

Hz. İbrahim'in duasında bu yönde talepte bulunmasından

Melek peygamberlerin insanlarla iletişim kuramayacağından

Açıklama:

Allah, Kur’ân-ı Kerîm’i de tek başına kullarına göndermemiş onu hayata geçirecek ve nasıl uygulanacağını bizatihî kendi tatbikâtıyla gösterecek bir peygambere; Hz. Muhammed’e (s.a.v.) vahyetmiştir. Bu durum, mü’minler için büyük bir kolaylık sağladığı gibi, vahyin uygulanabilir olmasını göstermesi açısından da önemlidir. Zira peygamber olarak seçilen şahıs, diğerleri gibi insanî özellikleri de bünyesinde bulunduran birisidir. Nitekim Allah, kendileri gibi bir beşerin değil de melek peygamber gönderilmesini isteyen inkârcıların dileklerini şayet yeryüzünde melekler yaşasaydı ancak o durumda bir melek peygamberin görevlendirileceğini haber vermiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Mü’minlerin nezdinde Hz. Peygamber’e tabi olmadaki en büyük etken, aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Peygamber'in soyunun biliniyor olması

Necaşi'nin insanlara bu yönde telkinlerde bulunmuş olması

Resûlullah’ın ilahî vahye muhatap olması

Ağaçlara ve taşlara secde edip durmaktan sıkılmış olmaları

İffetli kadınlara iftiranın çok olması

Açıklama:

Mü’minlerin nezdinde Hz. Peygamber’e (s.a.v.) itaat edilip, ona tabi olmadaki en büyük etken Resûlullah’ın ilahî vahye muhatap olmasıydı. Zira onlar İslâm’a girmek için şehâdet getirirken, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hem Allah’ın kulu hem de resûlü olduğuna inanmışlardı. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Hz. Hafsa’nın Hz. Muhammed'in söylediği gizli bir şeyi Hz. Aişe ile paylaşmasından Peygamberimizin haberdar olması, aşağıdakilerden hangisini desteklemektedir?

Meleklerin sürekli insanları gözetliyor olmasını

Hz. Aişe'nin bu olayı Peygamberimize bildirmesini

Bu konunun Kur'anda detaylı olarak anlatılacağını

Allah’tan Kur’ân dışında başka vahiyler de geldiğini

Fitnecilerin aralarını bozmak için bu olayı aktardıklarını

Açıklama:

“Bilen ve her şeyden haberdâr olan Allah” âyetinde Hz. Hafsa’nın söz konusu sırrı Hz. Aişe ile paylaştığı, bunun üzerine Allah’ın durumu Hz. Peygamber’e bildirdiği vurgulanmaktadır. Oysa Kur’ân-ı Kerîm araştırıldığında Allah Resûlü’ne söz konusu sırrın açıklandığı herhangi bir âyetin zikredilmediği görülür. O halde Efendimiz söz konusu bilgiyi Allah’tan Kur’ân dışındaki bir vahiyle almış olmalıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber ile ilgili yanlış bir ifadedir?

Hz. Peygamber sünnetini Kur'an ışığında oluşturmuştur

Resûlullah gerekli görülen yerlerde vahiyle yönlendirilmiştir

Hz. Peygamber dinî konularda yaptığı içtihatlarda kendi başına bırakılmamıştır

Hz. Peygamber'in içtihatları yanlışsa mutlaka düzeltilmiştir

Resûlullah’ın her fiili vahiy sonucu meydana gelmiştir

Açıklama:

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Kur’ân’ın birinci muhatabı olması hasebiyle sünnetini onun ışığında oluşturması ve Kur’ân dışında vahiy almak suretiyle de Allah’ın yardımına mazhar olması tabiidir. Fakat bununla birlikte Resûlullah’ın her fiilinin vahiy sonucu meydana geldiğini ileri sürmek de doğru bir yaklaşım değildir. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) ilâhi takdirin gerekli gördüğü yerlerde vahiyle yönlendirildiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte Hz. Peygamber dinî konularda yaptığı içtihatların kendi başına bırakılmadığı, şayet yanlışsa mutlaka düzeltildiği bilinmelidir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

"(Ey Peygamber eşleri) evlerinizde okunmakta olan Allah’ın âyetlerini ve hikmeti hatırlayın." (Ahzâb, 33/34)
Yukarıdaki ayette, "hikmet" kavramı ile kast edilen aşağıdakilerden hangisidir?

Sünnet

Kitap

Namaz

İtaat

Cennet

Açıklama:

Âyet-i kerîmelerde geçen hikmet kelimesine birçok anlam verilebilir. Ancak kitap ile kullanılan yerlerde âlimler genel olarak hikmete sünnet manasını vermeyi tercih etmişlerdir. Nitekim bu âyette bu mana daha fazla hissedilmektedir: (Ey Peygamber eşleri) evlerinizde okunmakta olan Allah’ın âyetlerini ve hikmeti hatırlayın.” (Ahzâb, 33/34). Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

"Allah ve Resûlü bir işte hüküm verdiği zaman artık inanmış erkek ve kadına, o işi kendi isteklerine göre seçme hakkı yoktur. Her kim Allah ve Resûlü’ne âsî olursa açık bir sapıklık etmiş olur" (Ahzâb, 33/36)
Yukarıdaki ayette vurgulanan konu, aşağıdakilerden hangisidir?

Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığı

Mü’minlerin Hz. Peygamber’e itaat etmeleri gerektiği

Hz. Peygamber’i örnek almayı

Allah’ın Resûlü’ne helâl ve haram kılma yetkisi verdiği

Hükümlerin inanmışlar için olduğu

Açıklama:

"Allah ve Resûlü bir işte hüküm verdiği zaman artık inanmış erkek ve kadına, o işi kendi isteklerine göre seçme hakkı yoktur. Her kim Allah ve Resûlü’ne âsî olursa açık bir sapıklık etmiş olur" (Ahzâb, 33/36) buyrularak mü’minlerin Hz. Peygamber’e itaat etmeleri gerektiği vurgulanmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi, Hz. Peygambere helâl ve haram kılma yetkisinin verilmesi konusu ile ilgili olarak yanlış bir ifadedir?

Allah Resûlü’ne haram ve helâl kılma yetkisi vermiştir

Bu yetkiyi tek başına bağımsız olarak kullanmamıştır

Bir şey için haram ya da helâl demesi kendi arzusundandır

Bu yetkiyi kullanıyor olması ancak Allah’ın izniyle gerçekleşir

Peygamber’in haram dedikleri haram, helâl dedikleri helâldir

Açıklama:

Allah Resûlü’ne haram ve helâl kılma yetkisinin verilmiş olması onun tek başına bağımsız olarak söz konusu yetkiyi kullandığı şeklinde anlaşılmamalıdır. Çünkü mutlak anlamda haram helâl kılma yetkisi sadece Allah’a aittir. O halde Hz. Peygamber’in (s.a.v.) bu yetkiyi kullanıyor olması ancak Allah’ın izniyle gerçekleşir. Buna bağlı olarak Peygamber Efendimizin bir şey için haram ya da helâl demesi de kendi arzusundan kaynaklanan bir durum olmayıp, Allah’tan Kur’ân dışında aldığı vahiy neticesinde meydana gelmiş olmalıdır. Mü’minler Kur’ân-ı Kerîm’in emri gereği Hz. Peygamber’in (s.a.v.) haram dediklerini haram, helâl dediklerini de helâl kabul etmekle aslında Allah’a uymuş olmaktadırlar. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Dinî hayatı tesis etmek için sadece Kur’ân’ın yeteceğini savunanların, temelde amaçları aşağıdakilerden hangisidir?

Kur'ân'ın daha çok okunmasını sağlamak

Dinde sadeleşmeyi gerçekleştirmek

Arapça öğrenimini teşvik etmek

Hz. Peygamber’i devre dışı bırakmak

Her evde Kur'ân bulunmasını sağlamak

Açıklama:

Tarih boyunca sayıları çok olmasa da sadece Kur’ân’ın dinî hayatı tesis etmek için yeteceğini düşünen, bu yüzden de yaşadıkları devrede Hz. Peygamber’i devre dışı bırakmaya çalışan gruplar ola gelmiştir. Her devirde farklı isimlerle anılan fakat savundukları fikirler ve delilleri hemen hemen aynı olan bu şahıslar Müslüman dünyada kendilerine pek fazla taraftar bulamamışlardır. Ancak âyetler bu grupların görüşlerini temelden çürütmektedir. Ayrıca bu gruplar Hz. Peygamber’i devre dışı bırakmakla dini pratik olarak da uygulanamaz hale getirmiş olmaktadırlar. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

"Biliyorum sen taştan başka bir şey değilsin. Ne fayda ne de zarar verebilirsin. Ama ben Resûlullah’ı (s.a.v.) seni öperken gördüğüm için öpüyorum"
Hacerü’l-esved’i öptükten sonra yukarıdaki sözü söyleyen ve bu davranışıyla da sünnete olan bağlılığını ifade eden sahâbî, aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ali

Muğîre b. Şu‘be

Hz. Ebû Bekir

Hubâb b. Munzir

Hz. Ömer

Açıklama:

Her zaman Hz. Peygamber’e tabi olan sahâbîler zaman zaman bu amaçlarını açıkça da ifade etmişlerdi. Meselâ Hz. Ömer Hacerü’l-esved’i öptükten sonra “Biliyorum sen taştan başka bir şey değilsin. Ne fayda ne de zarar verebilirsin. Ama ben Resûlullah’ı (s.a.v.) seni öperken gördüğüm için öpüyorum” demiştir (Buhârî, Hac 50, Hadis no: 1597). Bu ifadeleriyle Hz. Ömer kendisi için asıl önemli olanın Hacerü’l-esved olmadığını, Resûlullah (s.a.v.) ona değer verdiği için kendisinin de onu öptüğünü anlatmış olmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

1. Kur'anı Kerim'in anlaşılmasında kolaylık sağlayan en önemli unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Melekler

Hz. Peygamber

Müminler

Sahabiler

Müşrikler

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 51

2. Hz.Peygamber'e inanmanın en önemli göstergesi aşağıdakilerden hangisidir?

Sünnet

Hadis

Vahiy

Melekler

Müminler

Açıklama:

Mü’minler için büyük bir kolaylık sağladığı
gibi, vahyin Hz. Peygamber tarafında uygulanabilir olmasını göstermesi açısından da önemlidir.
Vahiy

Doğru Cevap: C

Soru 52

3. Aşağıdakilerden hangisi Kur'an'ı Kerim'de Hz. Peygamber'e ve onun sünnetine uyulması gerektiğini ifade eden ayetlerden birisi değildir?

Kur'anı Kerim'i açıklayan ayetler

Hz. Peygamber' e itaat edilmesini söyleyen ayetler

Hz. Peygamber'i örnek almayı emreden ayetler

Alla'ın Resululluh'a helal ve haram kılma yetkisi veren ayetler

Hz. Peygamber'in sonraki nesillere tebliğ edilmesini söyleyen ayetler

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. Peygamber’e ve onun sünnetine uyulması gerektiğine dair birçok âyet bulunmaktadır. Bu âyetler genel olarak; (a) Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını
belirten âyetler, (b) Hz. Peygamber’e itaat etmenin zorunlu olduğunu söyleyen âyetler,
(c) Hz. Peygamber’i örnek almayı emreden âyetler, (d). Allah’ın Resûlü’ne helâl ve haram kılma yetkisi verdiğini belirten âyetler
Hz. Peygamber'in sonraki nesillere tebliğ edilmesini söyleyen ayetler

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Kur'anı Kerim dışında Hz. Peygamber'e doğrudan tebliğ edilmiş olabileceğinin bir göstergesidir?

Müminlerin Hz. Peygamber'i taki etmeleri

Hz. Peygamber'in kendisinden işitmeyenlere iletilmesi

Sahabilerin Hz. Peygamber'e bazı kararlarının vahiy olup olmadığını sorgulaması

Resulullah'a itaat eden Allah'a itaat etmiş olması

Hz. Peygamber'in sünnetine uyulması gerektiğini buyuran ayetlerin olması

Açıklama:

Öte yandan kimi sahâbîlerin Hz. Peygamber’in (s.a.v.) bazı uygulamlarına karşı kendi görüşlerini söylemeden önce ihtiyatlı davrandıkları, uygulamanın vahiy kökenli olabilir endişesini taşıdıkları görülmektedir. Meselâ Hubâb b. Munzir, Bedir Gazvesi sırasında Resûlullah’ın orduyu konuşlandırdığı yer ile fikrini söylemeden önce “Bu bizim konakladığımız yer herhangi bir şekilde değişiklik yapamayacağımız Allah’ın seni yönelttiği bir yer mi yoksa senin görüşün mü?” diye sormuştur. Hubâb, söz konusu tercihin Allah Resûlü’nün kendi görüşü olduğunu anlayınca farklı bir yer teklif etmiştir (İbn Hişâm, Sîre II, 238). Benzer şekilde Hendek Gazvesi’nde Gatafanlılarla Medine’deki hurma mahsûlünün yarısı karşılığında anlaşma yapmak isteyen Hz. Peygamber’e bazı sahâbîler, bunun Allah’dan gelen bir vahiy olmadığını öğrenince kendi görüşlerini söylemişlerdi (İbn Ebî Şeybe, Musannef, VII, 378)
Sahabilerin Hz. Peygamber'e bazı kararlarının vahiy olup olmadığını sorgulaması

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi hadislerde sünnetin dindeki önemini vurgulayan ifadelerden birisidir?

Müminlere tebliğ edilmesi

Müşriklere tebliğ edilmesi

Diğer Peygamberlere tebliğ edilmesi

Sonraki nesillere tebliğ edilmesi

Meleklere tebliğ edilmesi

Açıklama:

Hz. Peygamber’in (s.a.v.), ashâbından hadislerini, kendisinden işitmeyenlere ve
sonraki nesle tebliğ etmesini emretmesi de sünnetin dindeki yerini göstermektedir.
Nitekim Resûlullah veda haccında bir hutbe vermiş ve devamında da “ُ
Burada bulunanlar bulunmayanlara sözlerimi aktarsın. Çünkü kendisine haber ulaştırılan birçok kimse onu ilk işiten kişiden daha
anlayışlı olabilir” buyurmuştur (Buhârî, Hac 132, Hadis no: 1741).
Sonraki nesillere tebliğ edilmesi

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Kur'anı Kerim ve insanlar arasında bir bağ kurulabilmesi için gönderilen en güzel örnektir?

Hz. Peygamber'in sünneti

Hz. Peygamber'in kendisi

Hz. Peygamber' e gönderilen vahiy

Kur'anı Kerim'i açıklayan ayetler

Hadisler

Açıklama:

Sevgili Peygamberimizin (s.a.v.) mü’minlere “güzel bir örnek” olarak sunulmasının tabii sonucu Rasulullah’a ve onun sünnetine tâbî olmaktır. Nitekim birçok âyette
mü’minlerin Hz. Peygamber’e tâbi olmaları ısrarla vurgulanmıştır.
Hz. Peygamber'in kendisi

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Kur'an'ı Kerim'i anlayabilmek için yapılması gereken en önemli bir unsurdur?

Kur'an'ı Kerim'deki aayetlerin anlamını bilmek

Hz. Peygamber'e vahiy geldiğine inanmak

Diğer Peygamberlere inanmak

Hz. Peygamber'i takip etmek ve sünnetine uymak

İslamın beş şartını yerine getirmek

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 57

Allah Teala, insanların ihtilafa düştüklerinde aşağıdakilerden hangisini yapmalarını istemiştir?

Kur'an'ı Kerim'deki ayetlere inanmak

Hz. Peygamber'in mucizelerinden ders çıkarmak

Sünnete uymak

Hadisleri okumak

Kölelik sistemine girmek

Açıklama:

Öte yandan Allah Teâlâ, mü’minleri bir konuda ihtilâfa düştükleri zaman Hz.
Peygamber’e başvurmalarını emretmiş ve onun verdiği hükümlerin tereddütsüz bir şekilde kabul edilmesini istemiştir
Sünnete uymak

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber'in görevleri arasında değildir?

Ayetlerin manasını açıklamak

Ayetlerin nasıl uygulanacağını göstermek

Kur'an'ı Kerim'i açıklamak

Kendisine itaat edilmesi ve sünnetine uyulmasını buyurmak

Kendisinden önce gelen Peygamberleri anlatmak

Açıklama:

Hz. Muhammed’i (s.a.v.) takip etmek ve onun sünnetine uymak pratik anlamda dini yaşayabilmek ve Kur’ân’ı anlamak için vazgeçilmez bir ön şart olmasının yanı sıra bizzat Allah, Resûlullah’ın (s.a.v.) rehberliğini emretmiş onun örnek alınması gerektiğini bildirmiştir. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hadislerinde de bu durum çeşitli vesilelerle oldukça sık vurgulanmıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. Peygamber’e ve onun sünnetine uyulması gerektiğine dair birçok âyet bulunmaktadır. Bu âyetler genel olarak; (a) Allah Resûlü’nün Kur’ân’ı açıkladığını belirten âyetler, (b) Hz. Peygamber’e itaat etmenin zorunlu olduğunu söyleyen âyetler, Allah Teâlâ, Hz. Muhammed’i (s.a.v.) sadece kitabı insanlara ulaştırması için göndermemiş, ondan âyetlerin manasını ve nasıl uygulanacağını göstermesini de istemişti. Çünkü Kur’ân birçok yerde sadece bir şeyi emrediyor ya da yasaklıyor ama onun nasıl yapılacağına dair herhangi bir açıklama yapmıyordu.
Kendisinden önce gelen Peygamberleri anlatmak

Doğru Cevap: E

Soru 59

İnsanların İslamiyet'i kabul ederken şehadet getirmesi ile aşağıdakilerden hangisini kabul ederler?

Meleklere inanmayı

İslamın beş şartını

İmanının şartlarını yerine getirmeyi

Ahiret gününe inanmayı

Allah'ı ve onun elçisi olan Resulullah' a inanmayı

Açıklama:

Mü’minlerin nezdinde Hz. Peygamber’e (s.a.v.) itaat edilip, ona tabi olmadaki en büyük etken Resûlullah’ın ilahî vahye muhatap olmasıydı. Zira onlar İslâm’a girmek için
şehâdet getirirken, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) hem Allah’ın kulu hem de resûlü olduğuna
inanmışlardı.
Allah'ı ve onun elçisi olan Resulullah' a inanmayı

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

''Hz. Peygamber bize sünen-i hüdâyı öğretti” sözü kime aittir?

Abdullâh b. Mes‘ûd

Hz. Ebu Bekir

Amr Bin As

Zeyd bin Harise

Mus'ab bin Umeyr

Açıklama:

''Hz. Peygamber bize sünen-i hüdâyı öğretti” sözü Abdullâh b. Mes‘ûd'a aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Hadis tarihini konu edinen kitapların, sahâbenin hadis uğruna yaptığı ve sonraki nesilde sistemleşen, hadis ıstılahındaki adı ile “er-rıhle fî talebi’lhadîs/.......................................................''”e özel bir bölüm tahsîs ettiği görülür.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

hadis uğruna yapılan gazveler

hadis uğruna yapılan sohbetler

hadis uğruna yapılan seyahatler

hadis uğruna yapılan ibadetler

hadis uğruna yapılan davranışlar

Açıklama:

Hadis tarihini konu edinen kitapların, sahâbenin hadis uğruna yaptığı ve sonraki nesilde sistemleşen, hadis ıstılahındaki adı ile “er-rıhle fî talebi’lhadîs/hadis uğruna yapılan seyahatler”e özel bir bölüm tahsîs ettiği görülür.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Sahâbe neslinin bir tek hadis almak için bile deve üstünde birkaç aylık mesafedeki diyarlara gitmeyi göze aldığına dair çok sayıda örneği görmek için Hatîb el-Bağdâdî’nin hangi kitabı okunmalıdır?

Muʿcemü’l-üdebâ

Er-Rihle fî talebi’l-hadîs

Nüzhetü’n-naẓar

El-Kifâye fî ʿilmi’r-rivâye

Aʿlâmü’n-nübelâʾ

Açıklama:

Özellikle sahâbe neslinin bir tek hadis almak için bile deve üstünde birkaç aylık mesafedeki diyarlara gitmeyi göze aldığına dair çok sayıda örneği görmek için Hatîb el-Bağdâdî’nin er-Rihle fî talebi’l-hadîs adlı kitabını tetkik ediniz.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Hz. Peygamber Medîne dışından gelen ve kendilerine dini öğretecek kişilerin gönderilmesini talep eden Müslümanlara birisini gönderirken, göndereceği kişide hangi özelliğin bulunmasına öncelik vermiştir?

İyi ahlaklı olmak

Doğru sözlü olmak

Dürüst olmak

Sünneti iyi bilmek

İyi hatip olmak

Açıklama:

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) sünneti en iyi bilenleri takdiminin yanı sıra Medîne’nin dışından gelen ve kendilerine dini öğretecek kişilerin gönderilmesini talep eden Müslümanların da sünneti bilenlere öncelik verdiği anlaşılmaktadır. Nitekim Yemen’den gelen henüz İslâm’la yeni müşerref olmuş bir grup Hz. Peygamber’den kendilerine sünneti ve İslâm’ı öğretecek birisini göndermesini istemişler, Efendimiz de “ümmetiminin eminidir” diyerek Ebû ‘Ubeyde b. el-Cerrâh’ı işaret etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Muksirûn ne demektir?

Çok güzel huylu sahâbî

Çok güzel konuşan sahâbî

Çok seyahat eden sahâbî

Çok ibadet eden sahâbî

Çok hadis rivâyet eden sahâbî

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 6

Me‘âlimu’s-Sünen kimin eseridir?

Hattâbî

Bağdâdî

Tirmizî

Buhârî

Ebu Dâvud

Açıklama:

Me‘âlimu’s-Sünen, Hattâbî'nin eseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Muvatta kimin eseridir?

Ahmed bin Hanbel

Muhammed b. İdrîs eş-Şâfiî

Mâlik b. Enes

İmâm-ı A‘zam Ebû Hanîfe

İmam-ı Mâtürîdî

Açıklama:

Muvatta, Mâlik b. Enes’in hadis kitabıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Hz. Mu‘âviye’nin ordu komutanı olduğu bir savaşta daha önce duymadığı için şüphe ile yaklaştığı bir rivâyeti “Mu‘âviye hoşlanmasa da biz Resûlullâh’tan -sallallâhü aleyhi vesellem- işittiklerimizi mutlaka söyleyeceğiz” diyerek nakletmekte ısrar etmiş, eğer bu tavır ordudan uzaklaştırılmasına ve ganimetten mahrum bırakılmasına mal olsa bile buna da razı olduğunu ifade etmiş olan sahâbi kimdir?

Hz. Ubâde

Hz. Ali

Hz. Osman

Talha bin Ubeydullah

Amr Bin As

Açıklama:

Hadis kaynaklarında, ilk neslin Hz. Peygamber’in sünneti söz konusu olduğunda yöneticilere karşı çıkmaktan dahi çekinmediklerine dair örneklerin sayısı göz ardı edilemeyecek kadar çoktur. Bu örnekler, bilhassa Batılı araştırmacıların hadis kaynaklarını, rivâyet ve siyaset ilişkisi ekseninde okumaktan neşet eden şüphelerinin ve iddialarının isabetli olmadığını göstermektedir. Meselâ, ‘Ubâde b. es-Sâmit (r.a.), Hz. Mu‘âviye’nin ordu komutanı olduğu bir savaşta daha önce duymadığı için şüphe ile yaklaştığı bir rivâyeti “Mu‘âviye hoşlanmasa da biz Resûlullâh’tan -sallallâhü aleyhi vesellem- işittiklerimizi mutlaka söyleyeceğiz” diyerek nakletmekte ısrar etmiş, eğer bu tavır ordudan uzaklaştırılmasına ve ganimetten mahrum bırakılmasına mal olsa bile buna da razı olduğunu ifade etmiştir (Müslim, Müsakāt ve müzâra‘a 15, hadis no: 4145).

Doğru Cevap: A

Soru 9

Naklettiği hadise muhalif hareket etmekte ısrar ettiğini gördüğü yakınına “Sana Allah Resûlü’nün bu yaptığın şeyi yasakladığını naklediyorum ve sen hâlâ yapmaya devam ediyorsun. Seninle asla konuşmayacağım'' diyen sahâbe kimdir?

Amr Bin As

Abdullâh b. Mugaffel

Talha bin Ubeydullah

Zeyd bin Hârise

Hz. Ömer

Açıklama:

Abdullâh b. Mugaffel naklettiği hadise muhalif hareket etmekte ısrar ettiğini gördüğü yakınına “Sana Allah Resûlü’nün bu yaptığın şeyi yasakladığını naklediyorum ve sen hâlâ yapmaya devam ediyorsun. Seninle asla konuşmayacağım'' demiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Zü’l-Huleyfe denildiğinde akla ne gelmelidir?

Hac dönüşü Resûlullâh’ın mola verdiği konaklama yeri

Resûlullâh'ın sofrası

Resûlullâh'ın seferler için sefer bölgesine götürülen tahtı

Müslüman ordu komutanlarının tahtı

Resûlullâh'ın Medine'deki evi

Açıklama:

Zü’l-Huleyfe, hac dönüşü Resûlullâh’ın mola verdiği konaklma yeridir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi "sünnet" kelimesinin sözlük anlamını ifade etmektedir?

davranış tarzı

yorum yapma

rivayet

amel

hidayet

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 12

“er-rıhle fî talebi’l-hadîs" aşağıdakilerden hangisi demektir?

hadis yorumları

hadis uğruna yapılan seyahatler

hadislerin yazıldığı kitap

hadislerin nesilden nesile geçmesi

hadislere yapılan eleştiriler

Açıklama:

Hadis tarihini konu edinen kitapların, sahâbenin hadis uğruna yaptığı ve sonraki nesilde
sistemleşen, hadis ıstılahındaki adı ile “er-rıhle fî talebi’l-hadîs/hadis uğruna yapılan
seyahatler”e özel bir bölüm tahsîs ettiği görülür

Doğru Cevap: B

Soru 13

Mekke hangi yılda fethedilmiştir?

572

625

630

632

647

Açıklama:

Çok hadis rivâyet eden sahâbîlerin (Muksirûnun) her birinin hadis öğrenme iştiyâkını
açıkça ortaya koyan ve kaynaklarda defalarca geçen hâdiseler mevcuttur. Bu rivâyetlerin
ortak noktası, sahâbenin hadisle meşguliyetinin tesadüfî olmadığını, bilâkis hadis taleplerinin
bilinçli olduğunu açıkça ifade etmesidir. Meselâ, milâdî 630 yılında Mekke fethedildiğinde
Resûlullâh, yanında Hz. Bilâl ve ashâbdan bazı kişilerle Kâbe’ye girmiş ve bir
miktar içerde kalmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Yapıldığında sevap getiren, ama yapılmaması günah olmayan sünnetler aşağıdakilerden hangisidir?

sünneti ihtisab

sahabe

sahih sünnet

sünnet-i zevâid

sünnet-i seniyye

Açıklama:

Hz. Peygamber’in günlük yaşamındaki tercihlerini takip etmeyen Müslümanların
eğer bunu bir nevi hafife alma, küçümseme amacıyla yapmıyorlarsa ki bu bir
mü’min için düşünülemez sünneti terk etmekle itham edilemeyecekleri, başka bir deyişle
bir dinî neticenin terettüp etmediğidir. Bu bağlamda dile getirilmesi gereken bir diğer
nokta sünen-i zevâid denilen ve Hz. Peygamber’in gündelik hayatındaki davranışlarını
takip edenler, bunu Hz. Peygamber’e bağlılıklarının ve muhabbetlerinin bir neticesi olarak
yapmaktadırlar ki sünnete ittibâın temeli şüphesiz muhabbet olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Muksirûn da denilen binden fazla hadis rivâyet eden
yedi sahâbeden biri değildir?

Ebû Hüreyre

Enes b. Mâlik

Hz. Âişe

Abdullah b. Abbâs

Bilal-i Habeşi

Açıklama:

Nitekim Muksirûn yani binden fazla hadis rivâyet eden
yedi sahâbeye (rivâyet ettikleri hadis sayısına göre: Ebû Hüreyre, Abdullâh b. Ömer, Enes b. Mâlik, Hz. Âişe, Abdullah b. Abbâs, Câbir b. Abdillâh, Ebû Sa‘îd el-Hudrî -r.anhüm-) bakıldığında hepsinin işaret edilen özellikleri haiz olduğu görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Halîfeliği döneminde hacc-ı temettu ve hacc-ı kırâna izin vermeyen halife aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Ali

Hz. Ömer

Hz. Ebubekir

Hz.Bilal

Hz. Osman

Açıklama:

Yöneticiler karşısında dahi bildiği şekliyle sünneti uygulamaktan vazgeçmemenin
başka bir örneğini ise Hz. Ali, Hz. Osmân’ın halîfeliği döneminde hacc-ı temettu
ve hacc-ı kırâna izin vermemesi kendisine sorulunca “Biz kimsenin sözüne dayanarak,
Peygamber’in (s.a.v.) sözünü bırakacak değiliz” diyerek sergilemiştir

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangi ayette peygamberin yolunun doğru yol olduğu belirtilmektedir?

Ali İmran

Bakara

Rahman

Yasin

Nas

Açıklama:

İlgili Âyetler
وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَ يََّ لَهُ الْدَُى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نوَُلِّهِ مَا تَوَلَّ“ . 1
”وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ
“Her kim de kendisine doğru yol belli olduktan sonra Resûlüne karşı bir duruşu
tercih eder, (Rasûlü örnek alan) mü’minlerin yolundan başkasına uyarsa onu döndüğü
yolda terk ederiz. Sonra da kendisini cehenneme atarız.” (en-Nisâ 4/115)
”قُلْ إِنَّ الْدَُى هُدَى اللَّهِ“ . 2
“(Resûlüm!) De ki: ‘Şüphesiz (bilin ki) doğru yol Allah’ın yoludur.” (Âli İmrân 3/73)
”وَالسَّلَمُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْدَُى“ . 3
“Selâm (ve huzur) doğru yola uyanlaradır.” (Tâhâ 20/47)

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi "hedy" kavramının gerçekleşmesi için yol göstericilerden biri değildir?

Kuran

Hadis

Cemaat

Vahiy

Sünnet

Açıklama:

Allah Resûlü’nün etrafında halkalanmış ilk kutlu nesil sahâbe-i kirâm bilgi edinmekle
bu bilgiyi uygulamak arasında hiçbir ayırım gözetmemiştir. Bu hususa dair pek
çok delil, onların Allah Teâlâ’nın çizdiği istikâmet yolunun (hedy) ancak bir cemiyet
içerisinde ve öğrenme, anlama, taşıma ve sürdürme sürecinin eş zamanlı algılanmasıyla
mümkün kılınacağı kanaatinde olduğunu ortaya koymaktadır

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi sevap alma düşüncesiyle bir eylemi gerçekleştirmek anlamına gelir?

İttifaken

İhtisaben

İttibaen

Tefekkrüren

icabeten

Açıklama:

Diğer bir deyişle, âlimler arasındaki ihtilâf; burada
ihtisâben (sevap elde etme düşüncesiyle) ve ittibâen (Hz. Peygamber’e uymak suretiyle) mola verip, namaz kılmanın değeri değil, fiilin bağlayıcılığı ve hac fiillerinden birisi addedilmesi
etrafındadır

Doğru Cevap: B

Soru 20

Sahâbe arasında bazı fiillerin sünnet kabul edilip edilmeyeceği noktasındaki ihtilâflaın sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

fiili farklılıklar

bağlayıcılık kaygısı

kaynak farkı

meşrep farkı

mezhep farkı

Açıklama:

Sahâbe arasında bazı fiillerin sünnet kabul edilip edilmeyeceği noktasındaki ihtilâflara
bu cihetten bakılarak, ihtilâfa meşrep farklılığından daha fazla bir anlam yüklememek gereklidir.
Bilhassa modern dönemde yapıldığı üzere sahâbe arasında birbirlerinin rağmına
bir tercihten ziyade, hadis kaynaklarını tetkik ederken bütüncül bir yaklaşım sergilemek
daha isabetli görünmektedir

Doğru Cevap: D

Soru 21

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) söz, fiil ve takrirleri yerine kullanılması ve takip edilen bir yol, usûl vasfını taşımasına ne denir?

Tarikat

Farz

Vacip

Sünnet

Hadis

Açıklama:

Sözlükte, takip edilen yol ve davranış tarzı anlamına gelen sünnet; hadis âlimlerinin ıstılahında, risâlet öncesi dönem de dâhil olmak üzere Hz. Peygamber’in (s.a.v.) söz, fiil ve davranışları ile yaratılış ve ahlâkî özelliklerini ifade eder. Sünnete ilişkin farklı tanımlar verilmekle birlikte, tüm tanımların ortak noktası sünnetin mutlak olarak, diğer bir deyişle herhangi bir sınırlamaya (takyîde) gitmeksizin kullanıldığında Hz. Peygamber’in (s.a.v.) söz, fiil ve takrirleri yerine kullanılması ve takip edilen bir yol, usûl vasfını taşımasıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Sünnetin/hadislerin nasıl anlaşılması gerektiği konusunda bakmamız gereken aşağıdakilerden hangisidir?

Kur’an-ı Kerim

Sahâbe ve tâbiîn uygulamaları

İslam tarihi

İslam ansiklopedileri

Farz ibadetler

Açıklama:

Sünnetin/hadislerin nasıl anlaşılması gerektiği özellikle sahâbe ve tâbiîn uygulamaları tetkik edilerek öğrenilmelidir. Hz. Peygamber’e (s.a.v.) mü’min olarak mülâki olan ve imân üzere ölen ilk nesli teşkil eden sahâbe, Allah Resûlü’nün sünnetinin muhafaza edilip sonraki nesillere ulaşmasında ilk halka olması itibariyle en önemli görevi üstlenmiş, hadisleri ezberleyerek, yazarak ve uygulayarak muhafaza etmişlerdir. Özellikle, birçoğunun, fetihlerle birlikte temelleri atılmış emsâra yani büyük şehirlere giderek, ilim halkaları kurmaları, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) sünnetinin Arap yarımadasının dışına da yayılmasını, bu suretle sünnetin İslâm dünyasının kültür birliğinin teminatı hâline gelmesini sağlamıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Muksirûn yani binden fazla hadis rivâyet eden yedi sahâbeden biri değildir?

Ebû Hüreyre

Abdullâh b. Ömer

Enes b. Mâlik

Hz. Aişe

Hz. Ali

Açıklama:

Muksirûn yani binden fazla hadis rivâyet eden yedi sahâbe, rivâyet ettikleri hadis sayısına göre: Ebû Hüreyre, Abdullâh b. Ömer, Enes b. Mâlik, Hz. Âişe, Abdullah b. Abbâs, Câbir b. Abdillâh, Ebû Sa‘îd el-Hudrî r.anhümdür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Sahâbe arasında sünnetin uygulanması esnasında görülen farklı tercihlerin sebebi nedir?

Sahâbe-i kirâmın aralarındaki meşrep farklılıkları

Allah Resûlü’nün fiillerinin kabul edilip edilmemesi

Birbirlerine aykırı görüş ve uygulama içinde olmaları

Kaynaklarının farklı olması

Başka inanışların tesiri

Açıklama:

Sahâbe arasında sünnetin uygulanması esnasında görülen farklı tercihlerin Allah Resûlü’nün fiillerinin kabul edilip edilmemesi ve birbirlerine aykırı görüş ve uygulama içinde olmaları bağlamında değil, sahâbe-i kirâmın aralarındaki meşrep farklılıklarından kaynaklandığı unutulmamalıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdaki hangisi ilk nesillerin gözünde sünnetin tayin ediciliğinin (normatiflik) bir delili olarak kabul edilen bir ifade değildir?

“Biz kimsenin sözüne dayanarak, Peygamber’in (s.a.v.) sözünü bırakacak değiliz”

“Resûlullâh’ın (s.a.v.) emrettiği bir şeyi değiştirmek istemeyiz”

“Bu hadisin kimden riyavet ettiği herkesçe bilinmektedir.”

“Mu‘âviye hoşlanmasa da biz Resûlullâh’tan (s.a.v.) işittiklerimizi mutlaka söyleyeceğiz”

“Ben sana hadis rivâyet ediyorum, sen ise kendi fikrini söylüyorsun.”

Açıklama:

Hadis kaynaklarında yer verilen rivâyetler, ashâbın sünneti, başka herkesin -bu kişi bir diğer sahâbî veya devlet adamı dahi olsa - sözü ve uygulaması karşısında tercih ettiğini göstermektedir. Sahâbe ve sonraki nesiller tarafından sıklıkla dile getirilen “Ben sana hadis rivâyet ediyorum, sen ise kendi fikrini söylüyorsun” manasındaki ifadeler, ilk nesillerin gözünde sünnetin tayin ediciliğinin (normatiflik) bir delili olarak kabul edilmelidir. A, B ve D seçeneklerinde de benzer ifadeler vardır. C'de ise böyle bir mantık yoktur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi müsteşriklerin sünnet kavramını anlamaları için gerekli durumlardan değildir?

Hz. Peygamber’in ümmeti üzerindeki etkisini anlamaları

Sünnetin ferd ve toplumu inşa edici özelliğini fark etmeleri

Hz. Peygamber ve sahâbe arasındaki irtibatın mahiyetini kavramaları

Tevatür kavramını anlamaları

Hz. Peygamber’in sünneti ile toplumun sünnetini birbirinden tefrîk etmeleri

Açıklama:

Hz. Peygamber’in ümmeti üzerindeki etkisi ve sünnetinin ferd ve toplumu inşa edici özelliği fark edilmediği, diğer bir deyişle Hz. Peygamber ve sahâbe arasındaki irtibatın mahiyeti iyice kavranmadığı takdirde tevâtür kavramını anlamak mümkün olmayacaktır. Nitekim söz konusu irtibatı fark edemeyen/etmeyen müsteşrikler, Hz. Peygamber’in sünneti ile toplumun sünnetini birbirinden tefrîk etme hatasına düştükleri için sünnet teriminin Hz. Peygamber’den başkaları için veya ümmetin geneli için kullanıldığı durumları izah etmekte güçlük çekmişler, buna bağlı olarak da İslâm hukukunun gelişimi konusunda Müslümanlardan tamamen farklı neticelere ulaşmışlardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Hedy ne demektir?

İyi davranış

Sünnet

Hadis

Doğru yol

Armağan

Açıklama:

Allah Resûlü’nün etrafında halkalanmış ilk kutlu nesil sahâbe-i kirâm bilgi edinmekle bu bilgiyi uygulamak arasında hiçbir ayırım gözetmemiştir. Bu hususa dair pek çok delil, onların Allah Teâlâ’nın çizdiği istikâmet yolunun (hedy) ancak bir cemiyet içerisinde ve öğrenme, anlama, taşıma ve sürdürme sürecinin eş zamanlı algılanmasıyla mümkün kılınacağı kanaatinde olduğunu ortaya koymaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Ünitede geçen hadisin en âlî isnâdı, hadisin geçtiği en erken kaynak kimin Müsned’indeki rubâ‘î (dörtlü) isnaddır?

İbn Ebî Şeybe

Ahmed b. Hanbel

Ebû Dâvûd et-Tayâlisî

İbrâhîm el-Hacerî

Fadl b. Dükeyn

Açıklama:

Hadisin en âlî isnâdı, hadisin geçtiği en erken kaynak olan Ebû Dâvûd et-Tayâlisî’nin Müsned’indeki rubâ‘î (dörtlü) isnaddır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerin hangisinin rivayetinde sünneti terk edenin küfre düşeceği bildirilmektedir?

Müslim

Ebû Dâvûd et-Tayâlisî

Ahmed b. Hanbel

Abdullah b. Mübarek

İbn Ebî Şeybe

Açıklama:

Süneni hüdâ ile ilgili ifadeler Kütüb-i sitte’de ve erken dönem kaynakların hepsinin rivâyetlerinde yer almakta, sünneti terk edenin dalâlete düşeceği ile ilgili ibare ise Sahîh-i Müslim ve İbn Ebî Şeybe’nin Müsned’indeki muhtasar rivâyetlerle, Ahmed b. Hanbel’de geçen üçüncü rivâyette bulunmamaktadır. Ebû Dâvûd’daki rivâyette ise sünneti terk edenin diğer tarîklerdeki gibi dalâlete değil, küfre düşeceği bildirilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi ünitede seçilen hadisten çıkardığımız sonuçlardan biri değildir?

Cemaati terk eden kişiye münafık ithamında bulunulur.

Sünnetin terki kişiyi dalalete düşürmeye götürür.

İlk nesil müminler sünnet davranış modelini sürdürme konusunda çok emek sarf etmişlerdir.

Sünnetlerin birer birer terki, zaman içinde tümünün terkine kapı aralayabilir.

Sevaplar günahlara kefaret olur.

Açıklama:

Hadisten Öğrendiklerimiz

Sünnete ittibâ edilmelidir. Sünnetin terki kişiyi dalalete düşmeye götürür ve yavaş yavaş dinden uzaklaşmasına sebebiyet verir.
Yüce Allah'ın teşrîi ve Resulullah'ın (s.a.v.) sünneti arasında kopmaz bir bağ/rabıta mevcuttur.
Cemaate devam etme hem Yüce Allah'ın emri hem de Resulullah'ın sünneti ile hidayet yolu olarak beyan edilmiştir. Hastalık hâlinde dahi cemaate devam konusunda hassasiyet göstermek gerekmektedir.
Cemaati terk eden kişiye münafık ithamında bulunulmamakla birlikte, cemaati terk münafıkların özelikleri arasındadır.
Sevaplar günahlara kefaret olu, yapılan güzel davranışların karşılığında kişinin Yüce Allah’ın katındaki derecesi yükselir.
İslam toplumunu şekillendiren sünnetlerin birer birer terki, zaman içinde sünnetinin tümümün terkine kapı aralayabilir. Dolayısıyla, hangi sebeple olursa olsun hiçbir sünneti önemsiz görüp terk etmemek gerekir.
Sünnet kaynağı vahiy olan, Allah Reulü tarafından şekillendirilmiş davranış modeli demek olup, ilk nesil mü’minler bu davranış modelini topyekûn sürdürme konusunda ciddi emek sarf etmişlerdir.

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

I. Tefsir
II. Te'yid
III. Te'kid
IV. Tekzip
V. Tenzil
Yukarıdakilerden hangileri, hadislerin âyetler açısından hangi amaca hizmet ettiğini anlatan doğru kavramlardır?

I, II ve III

II, III ve IV

III, IV ve V

I, II ve IV

I, III ve V

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm’de sünnetin dindeki yeri kesin biçimde ifade edilmiş olmasına rağmen sahîh rivayetlerden hareketle de aynı hususa işaret etmek iki temel kaynak arasındaki birlikteliği ortaya koyması açısından önem taşımaktadır. Ayrıca, hadisler ilgili âyetlerin bir tefsiri, açıklaması, te’yidi ve te’kidi anlamına gelmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi, sünnetin tanımları arasında yer almaz?

Takip edilen yol

Hz. Peygamber'in peygamberlerle olan ilişkisi

Hz. Peygamber’in söz, fiil ve davranışları

Hz. Peygamber’in yaratılış ve ahlâkî özellikleri

Davranış tarzı

Açıklama:

Sözlükte, takip edilen yol ve davranış tarzı anlamına gelen sünnet; hadis âlimlerinin ıstılahında, risâlet öncesi dönem de dâhil olmak üzere Hz. Peygamber’in (s.a.v.) söz, fiil ve davranışları ile yaratılış ve ahlâkî özelliklerini ifade eder. Sünnete ilişkin farklı tanımlar verilmekle birlikte, tüm tanımların ortak noktası sünnetin mutlak olarak, diğer bir deyişle herhangi bir sınırlamaya (takyîde) gitmeksizin kullanıldığında Hz. Peygamber’in (s.a.v.) söz, fiil ve takrirleri yerine kullanılması ve takip edilen bir yol, usûl vasfını taşımasıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Allah Resûlü’nün sünnetinin muhafaza edilip sonraki nesillere ulaşmasındaki ilk halkayı oluşturan grup, aşağıdakilerden hangisidir?

Tâbi‘ûn

Tebeut Tâbi‘ûn

Sahâbe

Musennefât

Muhafızlar

Açıklama:

Hz. Peygamber’e (s.a.v.) mü’min olarak mülâki olan ve imân üzere ölen ilk nesli teşkil eden sahâbe, Allah Resûlü’nün sünnetinin muhafaza edilip sonraki nesillere ulaşmasında ilk halka olması itibariyle en önemli görevi üstlenmiş, hadisleri ezberleyerek, yazarak ve uygulayarak muhafaza etmişlerdir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Tâbi‘ûn olarak anılanlar, aşağıdakilerden hangisidir?

Peygamber'i gören nesil

Kur'an'ı yazıp kitaplaştıran nesil

İlk müslüman olan nesil

Sahâbeyi gören müteakip nesil

Hicrette yer alan nesil

Açıklama:

Tâbi‘ûn yani sahâbeye mü’min olarak mülâki olan müteakip nesil, sünneti bizzat kaynağından alan sahâbenin ilim halkarında yetişmiş, böylece sünnetin ilk nesilden itibaren kesintisiz aktarımı mümkün olmuştur. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Sahâbenin hadis uğruna yaptığı ve sonraki nesilde sistemleşen, hadis ıstılahındaki adı ile "er-rıhle fî talebi’l-hadîs" olarak bilinen ifadenin Türkçe karşılığı, aşağıdakilerden hangisidir?

Hadis talep edenler ve çektikleri

Hadis talebelerinin mektebi

Hadis öğrenimindeki basamaklar

Talebelerin hadis ile imtihanı

Hadis uğruna yapılan seyahatler

Açıklama:

Hadis tarihini konu edinen kitapların, sahâbenin hadis uğruna yaptığı ve sonraki nesilde sistemleşen, hadis ıstılahındaki adı ile “er-rıhle fî talebi’l-hadîs/hadis uğruna yapılan seyahatler”e özel bir bölüm tahsîs ettiği görülür. Sahâbenin söz konusu yolculukları, hadislerin İslâm coğrafyasının muhtelif kısımlarına ulaşması ve bu bölgelerde ilim geleneklerinin teşekkülü açısından hayatî bir rol oynamıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Cemaate imam olarak Kur'ân'ı en iyi okuyanların arkasından gelen ikinci grup, aşağıdakilerden hangisidir?

Sünneti en iyi bilenler

Caminin hizmetinde bulunanlar

Tahsili en yüksek olanlar

İlim ile meşgul olan talebeler

Camiye evi en yakın olanlar

Açıklama:

Hz. Peygamber bir hadisinde cemaate imam olacak kişileri tercihte dikkat edilecek ilkeleri açıklarken, "Cemaate, Kur’ân’ı en iyi okuyan imam olur. Şayet bu konuda müsâvî/birbirine denk durumda iseler, sünneti en iyi bilenleri imam olur." buyurmuş, böylece ilk nesilden itibaren Müslümanların arasında sünneti bilenlerin mevcudiyetini hatta bu konuda sahâbe arasında derece farklılığının olabileceğini de göstermiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Hz. Peygamber'in Yemen’den gelen henüz İslâm’la yeni müşerref olmuş bir gruba İslâm’ı öğretmesi için Ebû ‘Ubeyde b. el-Cerrâh’ı işaret etmesinin sebebi, aşağıdakilerden hangisidir?

Yemen kökenli olması

Sünneti en iyi bilenlerden olması

Sosyal ilişkilerinin güçlü olması

Namazı en doğru kılan sahabe olması

En yaşlı sahabe olması

Açıklama:

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) sünneti en iyi bilenleri takdiminin yanı sıra Medîne’nin dışından gelen ve kendilerine dini öğretecek kişilerin gönderilmesini talep eden Müslümanların da sünneti bilenlere öncelik verdiği anlaşılmaktadır. Nitekim Yemen’den gelen henüz İslâm’la yeni müşerref olmuş bir grup Hz. Peygamber’den kendilerine sünneti ve İslâm’ı öğretecek birisini göndermesini istemişler, Efendimiz de “ümmetiminin eminidir” diyerek Ebû ‘Ubeyde b. el-Cerrâh’ı işaret etmiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi, muksirûn yani binden fazla hadis rivâyet eden yedi sahâbeden biri değildir?

Ebû Hüreyre

Abdullâh b. Ömer

Hz. Bilal

Enes b. Mâlik

Hz. Âişe

Açıklama:

Muksirûn yani binden fazla hadis rivâyet eden yedi sahâbe, rivâyet ettikleri hadis sayısına göre: Ebû Hüreyre, Abdullâh b. Ömer, Enes b. Mâlik, Hz. Âişe, Abdullah b. Abbâs, Câbir b. Abdillâh ve Ebû Sa‘îd el-Hudrî’dir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi, sünen-i zevâid kavramı ile ilgili doğru bilgi içermektedir?

Binden fazla hadis rivâyet eden sahâbeler

Hz. Peygamber'in sözlerinin bulunduğu kitaplar

İslâm’la yeni müşerref olmuş kimse

Hz. Peygamber’in gündelik hayatındaki davranışları

Namazın nasıl kılınacağına dair detaylar

Açıklama:

Sünen-i zevâid denilen ve Hz. Peygamber’in gündelik hayatındaki davranışlarını takip edenler, bunu Hz. Peygamber’e bağlılıklarının ve muhabbetlerinin bir neticesi olarak yapmaktadırlar ki sünnete ittibâın temeli şüphesiz muhabbet olmalıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Kur’ân-ı Kerîm’de pek çok âyette geçen "hedy" kavramının doğru karşılığı, aşağıdakilerden hangisidir?

Ganimetler

Miras payı

Aile

Eski düzen

Doğru yol

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm’de pek çok âyette geçen "hedy" kavramı "Allah Teâlâ’nın çizdiği istikâmet yolu, doğru yol" anlamlarına gelmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Abdullâh b. Mes‘ûd’un (r.a.)"Hz. Peygamber bize sünen-i hüdâyı öğretti". şeklindeki ifadesi sünnetin aşağıdaki seçeneklerde yer alan hangi yönüne vurgu yapmaktadır.

Şefaat

Hidâyet

İnâyet

Tekmîl

Tenvîr

Açıklama:

Abdullâh b. Mes‘ûd’un (r.a.)"Hz. Peygamber bize sünen-i hüdâyı öğretti". şeklindeki ifadesi, sünnetin insanı hidâyete erdiren yol anlamını da içerdiğini göstermektedir ki Sahîh-i Müslim şârihi Yahyâ b. Şeref en-Nevevî de “sünen-i hüdâ”yı şeklinde açıklayarak bu manayı desteklemektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Peygamber’in (s.a.v.) sünnetine dayanan ve tevâtüren nakledilen .............ortaya çıkabilmiştir.
Yukarıdaki cümlede boşluğa uygun düşecek kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Amel

İman

Akâid

İcâb

İbadet

Açıklama:

Kaynağını Kur’ân’-ı Kerîm’in oluşturduğu Nebevî sünnetin kesintisiz nakli sayesinde,
sünnet sahâbenin ve tâbi‘ûnun uygulamalarının da temelini teşkil etmiş, bu sayede Hz.
Peygamber’in (s.a.v.) sünnetine dayanan ve tevâtüren nakledilen amel ortaya çıkabilmiştir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

"Ashâbın sünneti öğrenme ve öğretme noktasındaki iştiyâkının arkasında yatan sebeplerden birisi de......"
Yukarıdaki ifadede koyu olarak yazılmış kelimenin ifade ettiği anlam aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Zevk

Tehdit

Şevk

Tertib

Takdir

Açıklama:

Ashâbın sünneti öğrenme ve öğretme noktasındaki iştiyâkının arkasında yatan sebeplerden birisi de muhtemelen Hz. Peygamber’inAllah, benden bir hadisi işitip de onu ezberleyerek başkasına aktaran kimsenin yüzünü ak etsin. Çünkü nice ilim sahibi, onu kendisinden daha anlayışlı kişiye nakleder ve nice ilim sahibi dinde ince anlayış sahibi değildir” (Tirmizî, İlim 7, hadis no: 2868; Ebû Dâvûd, İlim 10, hadis no: 3662) hadisindeki ifade buyurduğu, işittiği bir bilgiyi ferâset ve anlayış sahibi kişilere nakledenlere yönelik müjdesine mazhar olma arzusudur. Anlaşılacağı üzere ilgili kelime şevk arzu istek anlamlarındadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Muksirûn'dan değildir?

Ebû Hüreyre

Abdullâh b. Ömer

Enes b. Mâlik

Ömer b. Hattab

Abdullah b. Abbâs

Açıklama:

Nitekim Muksirûn yani binden fazla hadis rivâyet eden yedi sahâbeye (rivâyet ettikleri hadis sayısına göre: Ebû Hüreyre, Abdullâh b. Ömer, Enes b. Mâlik, Hz. Âişe, Abdullah b. Abbâs, Câbir b. Abdillâh, Ebû Sa‘îd el-Hudrî -r.anhüm-) bakıldığında hepsinin işaret edilen özellikleri haiz olduğu görülmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

“Ben sanahadis rivâyet ediyorum, sen ise kendi fikrini söylüyorsun” şeklindeki ifade sünnetin aşağıdaki seçeneklerde yer alan hangi yönünü ortaya koymaktadır?

Spekülatif

Objektif

Subjektif

Nominal

Normatif

Açıklama:

diğer sahâbî veya devlet adamı dahi olsa- sözü ve uygulaması karşısında tercih ettiğini göstermektedir. Sahâbe ve sonraki nesiller tarafından sıklıkla dile getirilen “Ben sana
hadis rivâyet ediyorum, sen ise kendi fikrini söylüyorsun” manasındaki ifadeler, ilk nesillerin gözünde sünnetin tayin ediciliğinin (normatiflik) bir delili olarak kabul edilmelidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

En meşhur nüshası Yahyâ b. Yahyâ el-Leysî rivayeti olan Muvatta aşağıdaki alimlerden hangisine aittir?

İmam Buhâri

Ebû Dâvûd

İmam Şâfi

Mâlik b. Enes

Ahmed b. Hanbel

Açıklama:

En meşhur nüshası Yahyâ b. Yahyâ el-Leysî rivayeti olan Muvatta Mâlik b. Enes’in eseridir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangisi sahâbe-i kirâmın özellikleri arasında gösterilemez?

Davranış biçimlerini geri planda bırakıp, ilmi öncelikle öğrenmek.

Allah Resûlü’nün (s.a.v.) ortaya koyduğu davranış biçiminin birinci derece muhatapları olmak

İslâm’ın istediği bir mü’min olmanın manasını, sadece bireysel yönüyle değil, bir cemiyet oluşturma boyutla da kavramak

Edindiği bilgiyi hemen uygulamak

Kur’ân ve Sünnet arasındaki ilişkiyi kavramak.

Açıklama:

Erken nesil ilim ehli arasında çok yaygın biçimde kullanılan ve İbn Sîrîn’e (v. 110) ait olduğu söylenen/ َSahâbe ve tâbiîn nesli) tıpkı ilim öğrenir gibi, davranış biçimini de öğren(ip sürdür)mek için gayret sarf ederlerdi” ifadesi onların bilgi ile davranış arasındaki ayrılmaz ilişkiyi açıkça ortaya koymaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Ebû Dâvûd’daki rivâyete göre sünneti terk edenin düşeceği durumu ifade eden kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Dalâlet

İnkıtâ

Zaafiyet

İhtida

Küfr

Açıklama:

Kütüb-i sitte’de ve erken dönem kaynakların hepsinin rivâyetlerinde yer
almakta, sünneti terk edenin dalâlete düşeceği ile ilgili ibare ise Sahîh-i Müslim ve İbn
Ebî Şeybe’nin Müsned’indeki muhtasar rivâyetlerle, Ahmed b. Hanbel’de geçen üçüncü rivâyette bulunmamaktadır. Ebû Dâvûd’daki rivâyette ise sünneti terk edenin diğer
tarîklerdeki gibi dalâlete değil, küfre düşeceği bildirilmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Cemaati terkin münafıklığa değil, münafıklığın cemaati terke sebep olduğuna dikkat çeken eser aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Me‘âlimu’s-Sünen

El-Câmi‘u’s-Sahîh

Avnu’l-Ma‘bud

Şerhu Süneni Ebî Dâvûd

Sahîhu’l-Buhârî

Açıklama:

Abdullâh b. Mes‘ûd (r.a.), sahâbe döneminde cemaatten geri kalanların sadece
münâfıklar olduğunu ifade etmektedir. Nifak ve cemaati terk arasındaki ilişki konusunda,
Ebû Dâvûd şerhi ‘Avnu’l-ma‘bud’da cemaati terkin münafıklığa değil, münafıklığın cemaati terke sebep olduğuna dikkat çekilmektedir (s. 299). Hadisten anlaşıldığı üzere sahâbe-i
kirâm hasta oldukları zamanlarda dahi cemaate devam konusunda çok büyük hassasiyet
göstermişlerdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

Rivâyetü’l-hadis ilminde ele alınan konu nedir?

İsnad zincirleri tetkik edilerek hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşması ele alınır.

Hadis metinlerinin mana ve maksatlarının anlaşılmasın ele alınır.

Hüküm ve hikmetlerinin çıkarılmasına çalışılır.

Hadislerin zamana göre sınıflandırılmasına çalışılır.

Hadislerin mekana göre sınıflandırılmasına çalışılır.

Açıklama:

Rivâyetü’l-hadis ilminde, isnad zincirleri tetkik edilerek hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşması ele alınır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Hadis metinlerinin mana ve maksatlarının anlaşılmasını (fehm) ve hüküm ve
hikmetlerinin çıkarılmasını (istinbat) söz konusu edinen ilmin adı nedir?

Rivâyetü’l-hadîs

Kubbetü'l-hadis

Dirâyetü’l-hadîs

Münezziletü'l-hadis

Nebiyyetü'l-hadis

Açıklama:

Dirâyetü’l-hadîs ilminde hadis metinlerinin mana ve maksatlarının anlaşılması (fehm), hüküm ve hikmetlerinin çıkarılması (istinbat) söz konusu edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

“Hadislerin mana ve maksatlarını gereği gibi anlamak (...............) ilmin yarısıdır. Ricâl bilgisi ve hadislerin râvilerini tanımak ise ilmin diğer yarısıdır”.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İstizan

Fehm

İstinbat

Tefakkuh

Rivâyetü’l-hadîs

Açıklama:

“Hadislerin mana ve maksatlarını gereği gibi anlamak (tefakkuh) ilmin yarısıdır. Ricâl bilgisi ve hadislerin râvilerini tanımak ise ilmin diğer yarısıdır”. Bu sözün ilk cümlesinde geçen tefakkuh kelimesi dirâyetü’l-hadîs, ikinci cümlesinde geçen ricâl bilgisi (ma’rifetü’rricâl) ise rivâyetü’l-hadîs ilmini ifade eder.

Doğru Cevap: D

Soru 4

“Rivâyetü’l-hadîs ilmi, zabt ve adalet yönünden râvîlerin hallerini, ittisâl ve inkıtâ bakımından da senedin durumunu tetkik ederek, hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşmasını konu edinen bir ilimdir. Dirâyetü’lhadîs ilmi ise, Arap dili kuralları ve İslâm dinin genel prensipleri doğrultusunda, Hz. Peygamber’in hallerine uygun olarak, hadis metinlerinden anlaşılan mana, murad ve maksattan bahseden ilimdir”.
Bu söz hangi ilimler tarihçisine aittir?

Aşıkpaşazâde

Taşköprülüzâde

İbn-i Kemal

Itrî

Farâbi

Açıklama:

Her iki ilim, ilimler târihçisi Taşköprülüzâde (v. 968/1561) tarafından şöyle tarif edilir: “Rivâyetü’l-hadîs ilmi, zabt ve adalet yönünden râvîlerin hallerini, ittisâl ve inkıtâ bakımından da senedin durumunu tetkik ederek, hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşmasını konu edinen bir ilimdir. Dirâyetü’lhadîs ilmi ise, Arap dili kuralları ve İslâm dinin genel prensipleri doğrultusunda, Hz. Peygamber’in hallerine uygun olarak, hadis metinlerinden anlaşılan mana, murad ve maksattan bahseden ilimdir”.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Fıkhü’l-hadîs, “hadislerin mana ve maksadını anlamak ve hadislerden hareketle Hz. Peygamber’in gayesini kavramak" manasına gelir. Hadislerin anlaşılmasını ve onlardan hüküm çıkarılmasını konu edinen bu ilim dalı, .......................... tarafından “Fıkhü’l-hadîs, bu ilimlerin semeresidir. Dinin, varlığını devam ettirebilmesi de fıkhü’l-hadîse bağlıdır” diye nitelendirilir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Hâkim Nîsâbûrî

Taşköprülüzâde

Aşıkpaşazâde

Ahmed İbn-i Hanbel

İmam ebu Hanife

Açıklama:

Fıkhü’l-hadîs, “hadislerin mana ve maksadını anlamak ve hadislerden hareketle Hz. Peygamber’in gayesini kavramak" manasına gelir. Hadislerin anlaşılmasını ve onlardan hüküm çıkarılmasını konu edinen bu ilim dalı, Hâkim Nîsâbûrî (v. 405/1014) tarafından “Fıkhü’l-hadîs, bu ilimlerin semeresidir. Dinin, varlığını devam ettirebilmesi de fıkhü’l-hadîse bağlıdır” diye nitelendirilir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi, “hadislerin mana ve maksadını anlamak ve hadislerden
hareketle Hz. Peygamber’in gayesini kavramak" manasına gelir?

Nebiyyü'l-hadis

Tenziletü'l-hadis

Sahihü'l-hadis

Rivâyetü’l-hadîs

Fıkhü’l-hadîs

Açıklama:

Fıkhü’l-hadîs, “hadislerin mana ve maksadını anlamak ve hadislerden
hareketle Hz. Peygamber’in gayesini kavramak" manasına gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdaki yazar-eserlerden hangisi fikhü’l-hadîs ilmine yönelik çalışmalar arasında değildir?

Ebû Ca’fer Tahâvî’nin -Şerhu ma‘âni’l-âsâr

İbn Hazm’ın -el-Muhallâ

BeyhakÎ-Hüsrevcird

İbn Abdilberr’in - et-Temhîd

Şâh Veliyyullah ed-Dihlevî’nin -Huccetullâhi’l-bâliğa

Açıklama:

Ebû Ca’fer Tahâvî’nin (v. 321/933) Şerhu ma‘âni’l-âsâr, İbn Hazm’ın (v. 456/1063) el-Muhallâ, İbn Abdilberr’in (v. 463/1070) et-Temhîd, Şâh Veliyyullah ed-Dihlevî’nin (v. 1176/1762) Huccetullâhi’l-bâliğa adlı eserleri, fikhü’l-hadîs ilmine yönelik çalışmalar arasındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Hadis usûl ilminin ilk sistematik mahsüllerinden sayılan el-Muhaddisü’l-fâsıl adlı eserinin hemen girişinde, yaşadığı coğrafyada ehl-i hadis ile ehl-i fıkhı karşı karşıya getiren dengesizliği, yani bazı râvilerin dirâyetten kopuk salt bir rivâyet, bazı fakihlerin de rivâyetten uzak salt bir dirâyet anlayışını eleştirerek söz konusu çözüm yolunu öneren hadisçi kimdir?

İbn Hazm

Ebû Ca’fer Tahâvî

Zehebî

Râmhürmüzî

Hattâbî

Açıklama:

Hadis-fıkıh ilişkisinde kurulması gereken denklemin ve problemlere çözüm yolu gösteren yöntemin altını çizen bu tesbit Râmhürmüzî’ye aittir. O, hadis usûl ilminin ilk sistematik mahsüllerinde sayılan el-Muhaddisü’l-fâsıl adlı eserinin hemen girişinde, yaşadığı coğrafyada ehl-i hadis ile ehl-i fıkhı karşı karşıya getiren dengesizliği, yani bazı râvilerin dirâyetten kopuk salt bir rivâyet, bazı fakihlerin de rivâyetten uzak salt bir dirâyet anlayışını eleştirerek söz konusu çözüm yolunu önerir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

İmam Ebû Hanîfe’ye “Sizler doktorsunuz, bizler ise eczacıyız!” diye hitap eden hadis alimi kimdir?

El-A’meş

Ca‘fer es-Sâdık

El-Evzâî

Ahmed b. Hanbel

Ebû Yûsuf

Açıklama:

Hadis âlimi el-A’meş (v. 148/765), İmam Ebû Hanîfe’ye (veya Ebû
Yûsuf’a) şöyle hitap eder: “Sizler doktorsunuz, bizler ise eczacıyız!”.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Görünüşte manaları birbirleriyle çelişen ancak dikkatle incelendiğinde araları uzlaştırılan ve zıtlık probleminin çözüm yolları gösterilen hadisleri konu alan hadis ilmi aşağıdakilerden hangisidir?

Tarîk'ül-hadis

İhtilâfü’l-Hadîs

Esbâbü Vürûdi’l-Hadîs

Garîbü’l-Hadîs

Sahih'ül-hadis

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 11

Rivâyetü’l-hadis ilminin çalışma konusu, aşağıdakilerden hangisidir?

Hadislerin Hz. Peygamber’e âidiyeti meselesi

Hadislerin doğru anlaşılması

Hadislerin mana ve maksatlarının anlaşılması

Hadislerin doğru yorumlanması

Hadislerin hüküm ve hikmetlerinin çıkarılması

Açıklama:

Hadislerin Hz. Peygamber’e -sallallâhü aleyhi ve sellem- âidiyeti meselesi ile onların doğru anlaşılması ve yorumlanması, hadis ilminin iki temel unsurudur. Bu iki unsurun birincisi rivâyetü’l-hadîs, ikincisi ise dirâyetü’l-hadîs ilmi adını alır. Rivâyetü’l-hadis ilminde, isnad zincirleri tetkik edilerek hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşması ele alınır. Dirâyetü’l-hadîs ilminde ise hadis metinlerinin mana ve maksatlarının anlaşılması (fehm), hüküm ve hikmetlerinin çıkarılması (istinbat) söz konusu edilir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

I. Rivâyetü’l-hadîs
II. Dirâyetü’l-hadîs
III. Fıkhü’l-hadîs
IV. İlmü te’vîli akvâli’n-nebî
V. İlmü esrâri’l-hadîs
Yukarıdakilerden hangileri, aynı anlamı çağrıştıran terimlerdir?

I, II ve III

II, III, IV ve V

I, III ve V

I, II, III ve IV

I, II ve V

Açıklama:

Rivâyetü’l-hadîs ilminin konusu, kabul ve red yönünden râvi ile mervî iken, dirâyetü’l-hadîs ilminin konusu, anlaşılması ve kendisinden hüküm çıkarılması yönünden hadis metinleri olmaktadır. Bu anlamda dirâyetü’l-hadîs, fıkhü’l-hadîs demektir. İlmü te’vîli akvâli’n-nebî veya ilmü esrâri’l-hadîs gibi terimler de aynı anlamı çağrıştırır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Fikhü’l-hadîs ilmine yönelik Et-Temhîd isimli çalışma, aşağıdaki hadis âlimlerinden hangisine aittir?

Ebû Ca’fer Tahâvî

İbn Hazm

İbn Abdilberr

Şâh Veliyyullah ed-Dihlevî

El-Keşmîrî

Açıklama:

Ebû Ca’fer Tahâvî’nin (v. 321/933) Şerhu ma‘âni’l-âsâr, İbn Hazm’ın (v. 456/1063) elMuhallâ, İbn Abdilberr’in (v. 463/1070) et-Temhîd, Şâh Veliyyullah ed-Dihlevî’nin (v. 1176/1762) Huccetullâhi’l-bâliğa adlı eserleri, fikhü’l-hadîs ilmine yönelik çalışmalar arasındadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

"Hadis ile fıkıh birlikte oldukları zaman kemal bulur, birbirlerinden ayrıldıkları zaman ise noksan kalırlar" ifadesi, hadisleri anlama ve yorumlama esaslarından hangisinin önemini ortaya koymaktadır?

Tarîklerin tesbiti

İhtilâfü’l-hadîs

Esbâbü vürûdi’l-hadîs

Rivâyet dirâyet bütünlüğü

Garîbü’l-hadîs

Açıklama:

Rivâyet dirâyet bütünlüğünün kaçınılmaz bir ilke sayılması gerektiğini formüle eden bir tesbit şudur: "Hadis ile fıkıh (anlamak, iyice kavramak) birlikte oldukları zaman kemal bulur, birbirlerinden ayrıldıkları zaman ise noksan kalırlar". Hadis-fıkıh ilişkisinde kurulması gereken denklemin ve problemlere çözüm yolu gösteren yöntemin altını çizen bu tesbit, Râmhürmüzî’ye aittir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Hadisleri anlama ve yorumlama esaslarından biri olan "tarîklerin tesbiti" ilkesinde geçen "tarîk" kavramı ile, aşağıdakilerden hangisi ifade edilmektedir?

İctihad çalışmaları

Müzakereciler

Sünneti’n-nebeviyye

İstinbat melekesi

Rivâyet yolları

Açıklama:

Bir hadisin doğru anlaşılması ve yorumlanması için öncelikle onun bütün tarîklerinin (rivâyet yolları) göz önünde bulundurulması gerekir. Belli bir konuya dair hadislerin bir kısmını görüp diğer kısmını görmemek, eksik veya yanlış sonuca götürür. Sağlıklı bir sonuca ulaşabilmek için bütüncül yaklaşım, yani farklı tarikleriyle ilgili hadisleri bir araya getirip onları birlikte değerlendirmek ve son hükmünü vermek gerekir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Hadisler arası ihtilâfların giderilmesinde uygulanan ilk yöntem, aşağıdakilerden hangisidir?

Cem‘ ve telif

Nesh

Tercih

Tevakkuf

Ehli’l-fıkh

Açıklama:

Muhtelifü’l-hadîs ve müşkilü’l-hadîs adıyla da anılan ihtilâfü’l-hadîs disiplininde, hadislerde gerçek çelişkiden değil, sadece zâhirde bir ihtilâftan ve karışık görüntüden söz edilebilir. Çünkü burada çelişki gibi görünen şey, aslında çözülebilen bir ihtilâftan ibarettir. Söz konusu ihtilâfların giderilmesinde sırayla cem‘ ve telif, nesh, tercih, tevakkuf yöntemi uygulanır. Şüphesiz bu uygulama için temel dinî ilimlerde derinlik, ehliyet ve liyakat vasfı aranır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdaki hadis şerh kaynaklarından hangisi, Ahmed Naîm ile Kâmil Miras tarafından hazırlanan Türkçe bir eserdir?

A‘lâmu’l-hadîs fî şerhı Sahîhı’l-Buhârî

Umdetü’l-kârî

Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi ve Şerhi

Fethu’l-bârî

Maâlimü’s-sünen şerhu Süneni Ebî Dâvûd

Açıklama:

Hadis tarihi, şerh edebiyatı bakımından zengin örneklerle doludur. Hattâbî’nin A‘lâmu’l-hadîs fî şerhı Sahîhı’l-Buhârî ile Maâlimü’s-sünen şerhu Süneni Ebî Dâvûd, İbn Hacer’in Fethu’l-bârî, Aynî’nin Umdetü’l-kârî, Ali el-Kârî’nin (v. 1014/1605) Mirkâtü’lmefâtîh adlı eserleri, ilk akla gelen başvuru kaynakları arasındadır. Türkçe kaynaklar arasında, Ahmed Naîm ile Kâmil Miras tarafından hazırlanan Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi ve Şerhi adlı eser, burada özellikle hatırlanmalıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi, hadislerin anlaşılması ve yorumlanması konusunda dikkate alınması gereken önerilerden biri değildir?

Hadislerin aceleye getirilmeden dikkatle okunması ve araştırılması

Muhâtabın idrak seviyesinin göz önünde bulundurulması

Münâzaralarda, objektif olarak hakikatin ortaya çıkarılması

Hatiplerin merak edilen her konu için kesin fetvalar vermesi

İhtiyat gereği bir yöntem olarak tevakkuf ilkesinin benimsenmesi

Açıklama:

Abdullah b. Mes‘ûd’un şu uyarısı dikkat çekicidir: “Kendisine sordukları her konuda insanlara fetva veren kimsenin aklî dengesi bozuktur!”. Onun, muhâtaplarına hatırlattığı şu nokta da önemlidir: “Sahâbe, iç dünyaları itibariyle ümmetin en nezîhi idi. İlim yönünden onlar ümmetin en derin ve insanların en külfetsiz olanları idi. Siz âlimleri çok, hatipleri/lâfazanları az olan bir devirde yaşıyorsunuz. Sizden sonra âlimleri az fakat hatipleri çok olan bir zaman gelecektir. Kimin ilmi çok, konuşması da az olursa o övgüye layıktır. İlmi az iken çok konuşan kimse ise yergiye layıktır”. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

"Yüze karşı aşırı derecede öven meddahları gördüğünüzde onların yüzlerine toprak saçınız." hadisinde geçen "yüzlerine toprak saçınız" ifadesinden anlaşılan, aşağıdakilerden hangisidir?

Yüzüne toprak atınız

Toprakla yüzünü sıvayınız

Varoluş gayenizi hatırlayınız

Toprak atarak uzaklaştırınız

Onu mahcup ediniz

Açıklama:

Hadisin râvisi Mikdâd b. Esved’in, hadis metnindeki “yüzlerine toprak saçınız” ifadesini hakikî-lafzî manada anlayarak Hz. Osman’ı övmeye başlayan birini gördüğünde yerden toprak alıp yüzüne savurduğu bilinir. Ne var ki, söz konusu ifadenin mecazî anlamda kullanıldığı açıktır. Nitekim İbn Kuteybe, şahsına yönelik bir medih esnasında Hz. Ebû Bekir’in, “Allahım, onların bilmedikleri şeyler hususunda beni affeyle ve beni onların sandıklarından daha hayırlı kıl!” dediğini naklettikten sonra şu tesbitte bulunur: “Ne Hz. Ebû Bekir’in ne de bir başkasının, medhedenin yüzüne toprak saçtığı bize ulaşmıştır”. Zemahşerî (538/1143) de “yüzlerine toprak saçınız” ifadesinin mecaz olduğunu, bunun “onu mahcup ediniz” anlamında kullanıldığını söyler. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerin hangisinde isnad zincirleri tetkik edilerek hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşması ele alınır?

Rivâyetü’l-hadis

Dirâyetü’l-hadîs

Fıkhü’l-hadis

Sünnetü'l hadis

İlmü'l hadis

Açıklama:

hadislerin Hz. Peygamber’e
-sallallâhü aleyhi ve sellem- âidiyeti meselesi ile onların doğru anlaşılması ve yorumlanması, hadis ilminin iki temel unsurudur. Bu iki unsurun birincisi rivâyetü’l-hadîs, ikincisi
ise dirâyetü’l-hadîs ilmi adını alır. Rivâyetü’l-hadis ilminde, isnad zincirleri tetkik edilerek
hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşması ele alınır. Dirâyetü’l-hadîs ilminde ise hadis metinlerinin mana ve maksatlarının anlaşılması (fehm), hüküm ve hikmetlerinin çıkarılması (istinbat) söz konusu edilir. Ali İbnü’l-Medînî’nin (v. 234/848) ifadesiyle, “Hadislerin mana
ve maksatlarını gereği gibi anlamak (tefakkuh) ilmin yarısıdır. Ricâl bilgisi ve hadislerin
râvilerini tanımak ise ilmin diğer yarısıdır”. Bu sözün ilk cümlesinde geçen tefakkuh kelimesi dirâyetü’l-hadîs, ikinci cümlesinde geçen ricâl bilgisi (ma’rifetü’r-ricâl) ise rivâyetü’lhadîs ilmini ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi “hadislerin mana ve maksadını anlamak ve hadislerden hareketle Hz. Peygamber’in gayesini kavramak” anlamına gelir?

zabtü’l-hadîs

rivâyetü’l-hadîs

fıkhü’l-hadis

sünnetü'l-hadis

ilmü'l-hadis

Açıklama:

Fıkhü’l-hadîs, “hadislerin mana ve maksadını anlamak ve hadislerden hareketle Hz.
Peygamber’in gayesini kavramak” manasına gelir. Hadislerin anlaşılmasını ve onlardan
hüküm çıkarılmasını konu edinen bu ilim dalı, Hâkim Nîsâbûrî (v. 405/1014) tarafından
“Fıkhü’l-hadîs, bu ilimlerin semeresidir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

“Sizler doktorsunuz, bizler ise eczacıyız!” sözü kime aittir?

Ebû Hanîfe

el-A’meş

Ca‘fer es-Sâdık

el-Evzâî

eş-Şâfiî

Açıklama:

Hadis âlimi el-A’meş (v. 148/765), İmam Ebû Hanîfe’ye (veya Ebû Yûsuf ’a) şöyle hitap
eder: “Sizler doktorsunuz, bizler ise eczacıyız!”.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Bir hadisin doğru anlaşılması ve yorumlanması için öncelikle ne gerekir?

Hadislerin tesbiti

Tefsirin tesbiti

Fıkhın tesbiti

Tariklerin tesbiti

Dirayetlerin tesbiti

Açıklama:

Bir hadisin doğru anlaşılması ve yorumlanması için öncelikle onun bütün tarîklerinin
(rivâyet yolları) göz önünde bulundurulması gerekir. Belli bir konuya dair hadislerin bir
kısmını görüp diğer kısmını görmemek, eksik veya yanlış sonuca götürür. Ayrıca, râvi
tasarrufunun ve mana ile rivâyetin, bazı hadislerin yanlış anlaşılmasına sebep olduğu bir
gerçektir. Sağlıklı bir sonuca ulaşabilmek için bütüncül yaklaşım, yani farklı tarikleriyle
ilgili hadisleri bir araya getirip onları birlikte değerlendirmek ve son hükmünü vermek
gerekir. Ancak bir hadisin farklı tarîkleri birleştirip ondan yeni bir metin oluşturma çabası
doğru değildir. Zira bu da bir tür hadis uydurma faaliyetidir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi ilmi, görünüşte manaları birbirleriyle çelişen ancak dikkatle incelendiğinde araları uzlaştırılan ve zıtlık probleminin çözüm yolları gösterilen hadisleri konu alır?

Esbâbü Vürûdi’l-hadîs

İhtilâfü’l-hadîs

Garîbü’l-hadîs

Tarîklerin tesbiti

Fıkhü'l-hadis

Açıklama:

İhtilâfü’l-hadîs ilmi, görünüşte manaları birbirleriyle çelişen ancak dikkatle incelendiğinde araları uzlaştırılan ve zıtlık probleminin çözüm yolları gösterilen hadisleri konu
alır. Muhtelifü’l-hadîs ve müşkilü’l-hadîs adıyla da anılan bu disiplinde, hadislerde gerçek
çelişkiden değil, sadece zâhirde bir ihtilâftan ve karışık görüntüden söz edilebilir. Çünkü
burada çelişki gibi görünen şey, aslında çözülebilen bir ihtilâftan ibarettir. Söz konusu
ihtilâfların giderilmesinde sırayla cem‘ ve telif, nesh, tercih, tevakkuf yöntemi uygulanır.
Şüphesiz bu uygulama için temel dinî ilimlerde derinlik, ehliyet ve liyakat vasfı aranır.
Bu yüzden İbn Huzeyme (v. 311/923) gibi çok yönlü bir hadis âliminin şu tespiti oldukça anlamlıdır: “Resûlullah’tan (s.a.v.) sahih isnadla birbirine zıt iki hadis rivâyet edildiğini bilmiyorum. Kim böyle iki hadis biliyorsa, getirsin aralarını telif edeyim!”. Çünkü bir
Peygamber olması itibariyle Resûlullah’ın (s.a.v.) birbirine zıt veya tutarsız sözler söyleyip
çelişkiye düşmesi mümkün değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Tevakkuf

Rivâyet

Muhâtap

Münâzara

Bid’atler

Açıklama:

Bazı hadis metinlerinde ortaya çıkan anlama zorluğunun ve probleminin aşılmasında, acele davranarak onu reddetmeyip sükûtu tercih etmek, haddini bilmek,
çözüm yolu için imkân/zaman kollamak, önemsenmesi gereken bir araştırma yöntemidir. Tevakkuf adı verilen bu yöntem, müşkil bir meselede tercihi zorunlu kılan
sebepler; naklî ve aklî deliller olmadıkça hemen sonuca ulaşma yerine, başka delil
ve karine aramak, bulunmaması hâlinde de durmak, çekimser kalmak, beklemek,
görüş beyan etmemek ve kesin hükme varmamak, onun anlaşılmasını ve yorumlanmasını erteleyip zamana bırakmak demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdaki hadislerden hangisi yanlıştır?

Bizden bir hadis işittikten sonra onu başkasına tebliğ etmek için belleyen kimsenin Allah yüzünü ağartsın.

Allah, hakkında hayır dilediği kimseye dinde derin bir anlayış verir.

Kimin ameli (eksik olduğundan) kendisini geriletir ise, soy kütüğü (nesebi) onu
ileri götürmez.

Mü’min bir yılan deliğinden iki defa ısırılmaz.

Amellerin, Allah Teâlâ’ya en sevimli olanı, onların en çok olanıdır.

Açıklama:

“Amellerin, Allah Teâlâ’ya en sevimli olanı, az da olsa onların en devamlı olanıdır./ لَ َّ
ق
ْن
إِ
َ
ا و
هَ
مُ
وَ
دْ
َال أَ
َ
َـع
ت
اللَّهِ
َل
ِ
ِال إ
مَ
عْ
ْ الَ
ُّب
حَ
.

Doğru Cevap: E

Soru 27

'meddahlar' ne anlama gelmektedir?

mahcuplar

toprak saçanlar

savurganlar

dalkavukluk yapanlar

müjde verenler

Açıklama:

Hadis metninde geçen meddahlar (aşırı öven ve yüceltenler, dalkavukluk yapanlar) kelimesiyle insanı övmeyi alışkanlık edinerek bundan maddi çıkar sağlamak için övgü düzen
ve övülenin ahlâkını bozan kimseler kastedilir. Ayrıca o dönemde meddahların, genellikle
yalan konuşarak övülen şahsı aldattıkları; toprak saçılmakla övülenin aldatılmaktan emin
olduğu, övenin de aldatmaktan ümidini kestiği bilgisine yer verilir. Hattâbî’ye göre, övgüye değer güzel faaliyetinden dolayı bir insanın övülmesi, emsal insanların çoğalması için
teşvik niteliği taşıdığından mümkündür. Böyle bir insanı öven kimse meddah değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Ebû Hüreyre’den (r.a.) rivâyet edildiğine göre, -Ey Allah’ın Resûlü, kıyamet gününde senin
şefâatine nail olacak en bahtiyar insan kimdir? suâli sorulduğunda Resûlullah (s.a.v.) kıyamet gününde benim şefâatime nail olan insanların en bahtiyarı kimdir demiştir?

içten bir yönelişle kulluğu Allah’a has kılarak lâ ilâhe illallâh diyen

ilim talep eden

aklî dengesi yerinde olarak iyilik yapan

hakikatin ortaya çıkması için çalışan

yalan söylemeyen

Açıklama:

Ebû Hüreyre’den (r.a.) rivâyet edildiğine göre, -Ey Allah’ın Resûlü, kıyamet gününde senin
şefâatine nail olacak en bahtiyar insan kimdir? suâli soruldu. Resûlullah (s.a.v.): -Ey Ebû
Hüreyre! Senin hadise olan ilgi ve iştiyâkını bildiğim için, bunu senden evvel hiç kimsenin
sormayacağını tahmin etmiştim. Kıyamet gününde benim şefâatime nail olan insanların
en bahtiyarı, içten bir yönelişle kulluğu Allah’a has kılarak lâ ilâhe illallâh diyen kimsedir”
buyurdu. (Buhârî, İlim, 33, hadis no: 99)

Doğru Cevap: A

Soru 29

Hadis metninde geçen ve az kullanıldığından anlaşılması güç olan lafızları
konu edinen garip kelimeler bilgisi aşağıdakilerden hangisidir?

Tarîkü’l-Hadîs

İhtilâfü’l-Hadîs

Esbâbü Vürûdi’l-Hadîs

Rikâzü’l-hadîs

Garîbü’l-hadîs

Açıklama:

Garîbü’l-hadîs, hadis metninde geçen ve az kullanıldığından anlaşılması güç olan lafızları
konu edinen garip kelimeler bilgisidir. Garîbü’l-hadîs, zengin lugat bilgisine ihtiyaç duyar.
Söz konusu lafızların oluşturduğu garîbü’l-hadîs kitapları, adeta Peygamber’in (s.a.v.) kullandığı kelimelerin lugatı olmaktadır

Doğru Cevap: E

Soru 30

Hadis metinlerinin doğru anlaşılmasında ve yorumlanmasında aşağıdakilerden hangisi gerekli değildir?

Rivâyet-dirâyet bütünlüğü

Nakil-akıl etkileşimi

Hâfıza-muhâkeme işbirliği

Fıkıh bilgisi

Felsefe bilgisi

Açıklama:

Hadis metinlerinin doğru anlaşılmasında ve yorumlanmasında rivâyet-dirâyet bütünlüğü, nakil-akıl veya hâfızamuhâkeme işbirliği, hadisle birlikte fıkıh; mana ve maksadı kavrama melekesi ve hüküm çıkarma yeteneği gereklidir. Rivâyet dirâyet bütünlüğünün bozulması durumunda, yanlış veya eksik anlaşılacağından hadis metinlerinde problemlerin yaşanması kaçınılmazdır. Bu yüzden, rivâyetten uzak salt bir dirâyet veya dirâyetten kopuk bir rivâyet anlayışı eksik bir yöntemdir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Hadis usûl ilminin ilk sistematik mahsüllerinden sayılan eserin adı aşağıdakilerden hangisidir?

El-Muhaddisü’l-fâsı

Şerhu ma‘âni’l-âsâr

El-Muhallâ

Et-Temhîd

Huccetullâhi’l-bâliğa

Açıklama:

Hadis-fıkıh ilişkisinde kurulması gereken denklemin ve problemlere çözüm yolu gösteren yöntemin altını çizen bu tesbit, Râmhürmüzî’ye aittir. O, hadis usûl ilminin ilk sistematik mahsüllerinden sayılan el-Muhaddisü’l-fâsıl adlı eserinin hemen girişinde, yaşadığı coğrafyada ehl-i hadis ile ehl-i fıkhı karşı karşıya getiren dengesizliği, yani bazı râvilerin dirâyetten kopuk salt bir rivâyet, bazı fakihlerin de rivâyetten uzak salt bir dirâyet anlayışını eleştirerek söz konusu çözüm yolunu önerir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Hadisler arasında görülen bir ihtilafın giderilmesinde kullanılan yöntemler aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

Cem‘, nesh, tercih, tevakkuf, telif

Cem‘, telif, nesh, tercih, tevakkuf

Tercih, telif, nesh, cem‘, tevakkuf

Tevakkuf, nesh, telif, tercih, cem‘

Tercih, cem‘, tevakkuf, nesh, telif

Açıklama:

Muhtelifü’l-hadîs ve müşkilü’l-hadîs adıyla da anılan bu disiplinde, hadislerde gerçek çelişkiden değil, sadece zâhirde bir ihtilâftan ve karışık görüntüden söz edilebilir. Çünkü burada çelişki gibi görünen şey, aslında çözülebilen bir ihtilâftan ibarettir. Söz konusu ihtilâfların giderilmesinde sırayla cem‘ ve telif, nesh, tercih, tevakkuf yöntemi uygulanır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

I. Hadise sebep olan olay
II. Taşıdığı espiri
III. Tek bir kişi tarafından aktarılması
IV. Söylendiği zaman ve mekan
V. Tarik sayısı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir hadisin vürûd sebebi olarak sayılabilir?

I-II-III

I-II-IV

III-IV-V

II-IV-V

I-III-V

Açıklama:

Hadisin vürûduna sebeb olan hâlin, ortam ve şartların bilinmesi, onunla kastedilen mana ve maksadın anlaşılmasına büyük ölçüde yardımcı olur. Vürûd sebebi, hadisin söylenmesine sebep olan olay, onun doğru anlaşılmasına vesile olan durum/bağlam, taşıdığı aktüel değer ve espiri, söylendiği zaman ve mekâna dair bilgi demektir. Bu yüzden, bazı hadislerin vürûd sebepleri bilinmediğinde yanlış anlayışlar ve tuhaf yorumlar ortaya çıkabilmektedir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Garîbü’l-hadîs kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hadisin söylenmesine sebep olan olay ve söylendiği zaman ve mekâna dair bilgidir.

Manaları birbirleriyle çelişir görünen ancak incelendiğinde araları uzlaştırılan ve zıtlık probleminin çözüm yolları gösterilen hadisleri konu alır.

Hadis metninde geçen ve az kullanıldığından anlaşılması güç olan lafızları konu edinen kelimeler bilgisidir.

Hadislerin mana ve maksadını anlama ve hadislerden hareketle Hz. Peygamber’in gayesini kavrama ilmidir.

Bir hadisle bağlantısı olan diğer bütün hadis tariklerinin incelenmesini konu alan ilimdir.

Açıklama:

Garîbü’l-hadîs, hadis metninde geçen ve az kullanıldığından anlaşılması güç olan lafızları konu edinen garip kelimeler bilgisidir. Garîbü’l-hadîs, zengin lugat bilgisine ihtiyaç duyar. Söz konusu lafızların oluşturduğu garîbü’l-hadîs kitapları, adeta Peygamber’in (s.a.v.) kullandığı kelimelerin lugatı olmaktadır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

I. Maksadını kısa ve öz ifade etmesi
II. Mesajını doğrudan vermesi
III. Bilgiyi detaylı olarak sunması
IV. Muhatabın seviyesine göre konuşması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Allah Resulü Hz. Muhammed (s.a.v.)'in hadislerde kullandığı dil ve üslûbun başlıca özelliklerindendir?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

Açık ve anlaşılır bir dil ve üslup kullanması, “Ben az lafızla çok mana ifade kabiliyeti ve beyan kudretiyle gönderildim." diyerek maksadını kısa ve özlü olarak ifade etmesi, muhâtabın idrak seviyesini ve konuştuğu lehçeyi dikkate alması, ta’riz gibi bediî unsurları kullanarak bazan dolaylı anlatım yolunu seçmesi, ihtiyaç kadar bilgi vermesi, Allah Resûlü’nün hadislerde kullandığı dil ve üslûbun başlıca özellikleri arasındadır. Şüphesiz, onun beden dilini, anlamlı jest ve mimiklerini ancak onu yakından gören ve tanıyan sahâbe-i kirâm yansıtabilir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi hadislerin anlaşılması ve yorumlanmasına dair önerilerlerden biri değildir?

Hadis metinlerine objektif ve istifade amaçlı yaklaşmak

Muhâtabın idrak seviyesini göz önünde bulundurmak

Hadisleri cedel kullanarak araştırmak

Her konuda fetva verenlere önem vermemek

Tevakkuf yöntemi kullanarak hadisi anlamaya çalışmak

Açıklama:

Hadis okuyucusu, sahip olduğu zihniyet ve düşünceyi onaylatma arayışıyla yola çıkmamalı, aksine hadis metinleriyle yapıcı ve olumlu bir ilişki kurarak onlara objektif ve istifade amaçlı yaklaşmalı, “zihin ve fikir dindarlığı” göstermelidir. Ayrıca, hadislerin aceleye getirilmeden dikkatle okunması ve araştırılması son derece önemlidir.
Hadislerin anlaşılmasında ve anlatılmasında muhâtabın idrak seviyesinin göz önünde bulundurulması önemli bir ilkedir. Hz. Ali diyor ki: “İnsanlara idrak edecekleri şeyleri rivâyet edin! Allah ve Resûlü’nün yalanlanmasını ister misiniz?” (Buhârî, İlim, 49, hadis no: 127).
Münâzara objektif olarak hakikatin ortaya çıkarılmasını, cedel ise sübjektif olarak doğru veya yanlış salt bir düşüncenin galebe çalmasını hedefler. Şu selef sözü, cedel ve yersiz tartışmaya giren kimsenin nasipsiz olduğunu öğretir: “Allah bir kuluna hayır dilediğinde ona amel kapısını açar ve cedel kapısını kapatır. Allah bir kuluna şer dilediğinde de ona amel kapısını kapatır ve cedel kapısını açar”.
Abdullah b. Mes‘ûd’un şu uyarısı dikkat çekicidir: “Kendisine sordukları her konuda insanlara fetva veren kimsenin aklî dengesi bozuktur!”. Onun, muhâtaplarına hatırlattığı şu nokta da önemlidir: “Sahâbe, iç dünyaları itibariyle ümmetin en nezîhi idi. İlim yönünden onlar ümmetin en derin ve insanların en külfetsiz olanları idi. Siz âlimleri çok, hatipleri/lâfazanları az olan bir devirde yaşıyorsunuz. Sizden sonra âlimleri az fakat hatipleri çok olan bir zaman gelecektir. Kimin ilmi çok, konuşması da az olursa o övgüye layıktır. İlmi az iken çok konuşan kimse ise yergiye layıktır”.
Bazı hadis metinlerinde ortaya çıkan anlama zorluğunun ve probleminin aşılmasında, acele davranarak onu reddetmeyip sükûtu tercih etmek, haddini bilmek, çözüm yolu için imkân/zaman kollamak, önemsenmesi gereken bir araştırma yöntemidir. Tevakkuf adı verilen bu yöntem, müşkil bir meselede tercihi zorunlu kılan sebepler; naklî ve aklî deliller olmadıkça hemen sonuca ulaşma yerine, başka delil ve karine aramak, bulunmaması hâlinde de durmak, çekimser kalmak, beklemek, görüş beyan etmemek ve kesin hükme varmamak, onun anlaşılmasını ve yorumlanmasını erteleyip zamana bırakmak demektir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

İlmin farz olmasıyla alakalı olan “İlim talep etmek her müslümana farzdır.” hadisinin senedinin sahih olduğuna karar veren çağdaş alim aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Abdilberr

İbnü’s-Sıddîk Ahmed Gumârî

Hatîb Bağdâdî

Mizzî

Murtazâ Zebîdî

Açıklama:

Hadisin ulaşılabilen bütün tarîklerine yer veren İbn Abdilberr, onların zayıf isnadla sabit olduklarını söyler. Aynı şekilde Hatîb Bağdâdî, er-Rıhle fî talebi’l-hadîs adlı eserinde hadisin bütün tariklerini zikreder. Mizzî (v. 742/1341) hadisin hasen derecesine ulaştığını, Irâkî (v. 806/1403) ise bazı tariklerini sahih görenler bulunduğunu söyler. Suyûtî (v.911/1505), hadisin elli tarîkini topladığını ve senedi için ilk kez kendisinin sahih li gayrih değerlendirmesi yaptığını ifade ederken, Murtazâ Zebîdî (v. 1205/1790), hadisin hasen olduğunu belirtir. Çağdaş âlimlerden İbnü’s-Sıddîk Ahmed Gumârî (v. 1380/1960) ise hadisin tariklerini inceledikten sonra senedinin sahîh olduğu sonucuna ulaşır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

I. Kadının aslında kafir olması ve kedi yüzünden cezasının arttırılması
II. Kadının müslüman olmasına rağmen kediye yaptığı işkenceyi sürdürmesinin büyük günaha dönmüş olması
III. Müslüman olması ve sırf kediye işkencesi yüzünden cehenneme girmesi
“Bir kadın bir kedi yüzünden azap görmüştü. Kadın kediyi ölünceye kadar hapsetmiş/ bağlamış ve bu yüzden de cehenneme girmişti. Hapsettiği kediyi ne doyurmuş ne de sulamıştı. Hatta yeryüzünün haşerâtından yemesi için bile ona izin vermemişti.”
Verilen hadisle ilgili âlimler tarafından yukarıdaki açıklamalardan hangisi ya da hangileri yapılmıştır?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-II-III

Açıklama:

Hadiste altı çizilmek istenen husus, azaba sebep olan fiilin mahiyetidir. Nitekim Nevevî (v. 676/1277), hadisin şerhinde şunları söyler: “Hadisin zâhirine göre bu kadın müslümandır ve kedi yüzünden cehenneme girmiştir. Kâdı Iyâz ise, “Mümkündür ki kadın kâfir idi. Küfrü sebebiyle azap olundu, kedi sebebiyle de azabı artırıldı ve cehenneme müstehak oldu. Çünkü o, büyük günahlardan kaçınmakla küçük günahları bağışlanabilen bir mü’min değildi” der. Ancak kanaatimizce, doğru olan görüş, kadının müslüman olmasıdır. Kedi yüzünden cehenneme girdi. Hadisin zâhirinden anlaşılan budur. Bu, küçük bir günah olarak görülmemelidir. Kadın ısrarla sürdürdüğünden bu fiil, büyük günaha dönüşmüştür. Ayrıca hadiste kadının ebedi olarak cehennemde kalacağını gösteren bir işaret yoktur. Cezasını çektikten sonra cennete girebilir”.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

I. 'Toprak saçmak' ifadesi mecaz anlamda kullanılmıştır.
II. 'Meddah' aşırı övme yoluyla maddi kazanç bekler.
III. Hz. Ebubekir bu hadise uyarak onu övene toprak fırlatmıştır.
“Yüze karşı aşırı derecede öven meddahları gördüğünüzde onların yüzlerine toprak saçınız.” hadisi doğrultusunda yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I-II

I-III

II-III

Açıklama:

Nitekim İbn Kuteybe, şahsına yönelik bir medih esnasında Hz. Ebû Bekir’in, “Allahım, onların bilmedikleri şeyler hususunda beni affeyle ve beni onların sandıklarından daha hayırlı kıl!” dediğini naklettikten sonra şu tesbitte bulunur: “Ne Hz. Ebû Bekir’in ne de bir başkasının, medhedenin yüzüne toprak saçtığı bize ulaşmıştır”. Zemahşerî (538/1143) de “yüzlerine toprak saçınız” ifadesinin mecaz olduğunu, bunun “onu mahcup ediniz” anlamında kullanıldığını söyler.
Hadis metninde geçen meddahlar (aşırı öven ve yüceltenler, dalkavukluk yapanlar) kelimesiyle insanı övmeyi alışkanlık edinerek bundan maddi çıkar sağlamak için övgü düzen ve övülenin ahlâkını bozan kimseler kastedilir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Ali İbnü’l-Medînî'ye göre aşağıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangisi ilmin yarısıdır?

Arap dilinin kurallarını kavramak.

Râvîlerin hallerini, ittisâl ve inkıtâ bakımından da senedin durumunu tetkik etmek.

Hadislerin mana ve maksatlarını gereği gibi anlamak.

İslâm dinin genel prensiplerini öğrenmek.

Kur’ân’ın doğru yorumlanıp hayata geçirilmesi.

Açıklama:

Ali İbnü’l-Medînî’nin (v. 234/848) ifadesiyle, “Hadislerin mana ve maksatlarını gereği gibi anlamak (tefakkuh) ilmin yarısıdır. Ricâl bilgisi ve hadislerin râvilerini tanımak ise ilmin diğer yarısıdır”. Bu sözün ilk cümlesinde geçen tefakkuh kelimesi dirâyetü’l-hadîs, ikinci cümlesinde geçen ricâl bilgisi (ma’rifetü’r-ricâl) ise rivâyetü’lhadîs ilmini ifade eder. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

“Birçok mesele fıkıh (kitapların)da mevcut değildir. Hâlbuki hadis o meseleye temas etmiştir. Kim dinin tamamının fıkıh (kitapların)da bulunduğunu ve fıkhın dışında hiçbir şeyin kalmadığını iddia ederse, o doğrudan sapmıştır”.
Yukarıdaki ifadelerin sahibi Hanefi hadis alimi aşağıdakilerden hangisidir?

Abdülvahhâb eş-Şa‘rânî

El-Muhallâ

İbn Hazm

Zehebî

El-Keşmîrî

Açıklama:

Bu bağlamda, Hanefî hadis âlimi el-Keşmîrî’nin (v. 1352/1933) şu tesbiti ciddiye alınmalıdır: “Birçok mesele fıkıh (kitapların)da mevcut değildir. Hâlbuki hadis o meseleye temas etmiştir. Kim dinin tamamının fıkıh (kitapların)da bulunduğunu ve fıkhın dışında hiçbir şeyin kalmadığını iddia ederse, o doğrudan sapmıştır”.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Rivâyet dirâyet bütünlüğünün bozulmasının Hadisler açısından en mühim sakıncası aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Kur'an-Sünnet dengesi bozulacaktır.

Hadis râvîleri itibar kaybedecektir.

Hadis alimleri arasında anlaşmazlıklar yaşanacaktır.

Hadisler yanlış ve ya eksik anlaşılacaktır.

Hadisler zaman aşımına uğrayacaktır.

Açıklama:

Öncelikle şuna işaret edilmelidir ki, hadis ilminde rivâyet, nakil ve hâfıza faktörüyle birlikte dirâyet, akıl ve muhâkeme imkânı çok önemlidir. Hadis metinlerinin doğru
anlaşılmasında ve yorumlanmasında rivâyet-dirâyet bütünlüğü, nakil-akıl veya hâfızamuhâkeme işbirliği, hadisle birlikte fıkıh; mana ve maksadı kavrama melekesi ve hüküm çıkarma yeteneği gereklidir. Rivâyet dirâyet bütünlüğünün bozulması durumunda, yanlış veya eksik anlaşılacağından hadis metinlerinde problemlerin yaşanması kaçınılmazdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Bedreddîn Zerkeşî’nin sahâbîler arasında rivâyet edilen hadisler üzerinde cereyan eden tartışlamaları konu edindiği eseri aşağıdakilerden hangisidir?

El-İcâbe Li Îrâdi Me’stedrakethu Âişe Ale’s-Sahâbe

Miftâhu’s-Saâde ve Misbâhu’s-Siyâde fî Mevdûâti’l-Ulûm

Keyfe Neteâmelu Maa’s-Sünneti’n-Nebeviyye Meâlim ve Davâbıt

El-Minhâc fî Şerhı Sahîh-ı Müslim

Fethu’l-bârî bi şerhı Sahîhi’l-Buhârî

Açıklama:

Bazı sahâbîler tarafından rivâyet edilen hadislerin yanlış veya eksik anlaşılması ve yorumlanması üzerine, Hz. Âişe’nin müdâhale ederek onları düzelttiği bilinir. Bedreddîn Zerkeşî’nin (v. 794/1392) el-İcâbe li îrâdi me’stedrakethu Âişe ale’ssahâbe adlı eseri, bu konuları içeren kısa ve özlü bir derlemedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Müşkilü’l-hadîs adıyla da anılan Hadis disiplini aşağıdakilerden hangisidir?

Rivâyetü’l-Hadîs

İhtilâfü’l-Hadîs

Dirâyetü’l-Hadîs

Fıkhü’l-Hadîs

Tenâkuzü'l-Hadîs

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 45

Garîbü’l-hadîs kitapları ve Hz. Peygamber arasındaki münâsebeti ifade eden cümle aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Garîbü’l-hadîs kitapları, Hz. Peygamber tarafından yazılmıştır.

Garîbü’l-hadîs kitapları, Hz. Peygamberin kullandığı kelimelerin lugatı mahiyetindedir.

Garîbü’l-hadîs kitapları, Hz. Peygamberin temel başvuru kaynağıdır.

Garîbü’l-hadîs kitapları, Hz. Peygamber döneminde yazılmıştır.

Garîbü’l-hadîs kitapları, Hz. Peygamberin aile hayatını konu edinmektedir.

Açıklama:

Garîbü’l-hadîs, hadis metninde geçen ve az kullanıldığından anlaşılması güç olan lafızları konu edinen garip kelimeler bilgisidir. Garîbü’l-hadîs, zengin lugat bilgisine ihtiyaç duyar. Söz konusu lafızların oluşturduğu garîbü’l-hadîs kitapları, adeta Peygamber’in (s.a.v.) kullandığı kelimelerin lugatı olmaktadır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Hattâbî'nin A’lâmu’l-Hadîs adlı adlı eseri için söylenemez?

Sahîh-i Buhârî'ye eleştirel yaklaşmaktadır.

Buhârî’nin El-Câmiu’s-Sahîh’ine şerh olarak yazılmıştır.

Eserin doğru yolda olanlar için bir delil olduğunu düşünmektedir.

Buhârî’ye karşı yapılan suçlamalardan yakınmaktadır.

Hadislerdeki anlaşılmaz noktaları açıklamayı amaçlamıştır.

Açıklama:

Hattâbî (v. 388/998), toplumun her kesiminden gelen talep ve duyulan ihtiyaç üzerine
Buhârî’nin el-Câmiu’s-sahîh’ine A’lâmu’l-hadîs adlı bir şerh yazar. Onun, bu şerhin ilk
sayfalarında verdiği şu bilgi önemlidir: “Zamanla ilmin kayboluşunu ve cehaletin ortaya
çıkışını, ehl-i bid’atın çoğalıp kitap ve sünnetten nasıl yüz çevirdiklerini düşündüm. Onların, hadislerin mana ve maksadını araştırmayı ihmal ederek hadisten uzaklaştıklarını ve hadis âlimlerini haksız olarak tenkit ettiklerini gördüm. Buhârî’nin yer verdiği sika râvi ve sahih hadislere dair yönelttikleri suâller karşısında onların bu konuları bilmedikleri anlaşıldığında, hadis âlimlerini kötülemek için bunu basamak yaptılar. İşte gelinen bu nokta, benden istenen Sahîh-i Buhârî şerhinin telif sebebi oldu. Doğru yolda olanlar için bir delil, batıla sapan ehl-i bid’ate karşı bir hüccet olması için tecrübem ölçüsünde bu eserdeki hadisleri ve çetrefil noktaları açıklamayı bir borç ve vazife kabul ettim” Dolayısıyla bu ifadelerden Buhârî’ye eleştirel yaklaştığı sonucu çıkarılamaz.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Enes b. Mâlik’ten (r.a.) rivâyet edildiğine göre Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “İlim talep etmek her müslümana farzdır.”
Yukarıda rivâyet edilen hadis için zayıf isnadla sabit hükmünü veren alim aşağıdailerden hangisidir?

Mizzî

Murtazâ Zebîdî

Hatîb Bağdâdî

İbn Abdilberr

İbnü’s-Sıddîk Ahmed Gumârî

Açıklama:

Hadisin ulaşılabilen bütün tarîklerine yer veren İbn Abdilberr, onların zayıf isnadla sabit olduklarını söyler. Aynı şekilde Hatîb Bağdâdî, er-Rıhle fî talebi’l-hadîs adlı eserinde hadisin bütün tariklerini zikreder. Mizzî (v. 742/1341) hadisin hasen derecesine ulaştığını, Irâkî(v. 806/1403) ise bazı tariklerini sahih görenler bulunduğunu söyler. Suyûtî (v.911/1505),hadisin elli tarîkini topladığını ve senedi için ilk kez kendisinin sahih li gayrih değerlendirmesi yaptığını ifade ederken, Murtazâ Zebîdî (v. 1205/1790), hadisin hasen olduğunu belirtir. Çağdaş âlimlerden İbnü’s-Sıddîk Ahmed Gumârî (v. 1380/1960) ise hadisin tariklerini inceledikten sonra senedinin sahîh olduğu sonucuna ulaşır. Bazı kitaplarda müslim kelimesinden sonra görülen müslime lafzı, mana itibariyle doğru olmakla beraber, hadisin hiçbir tarikinde tesbit edilememiştir. Kaldı ki müslime (müslüman kadın), dil ve üslup açısından müslim lafzı içinde mevcuttur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan hususlardan hangisiBuhârî’nin hadisler hakkındaki görüş ve anlayışına işaret eder?

Râvîler hakkındaki düşüncesi

Kaynakları tetkik ve tahlili

Eserinde kullandığı dil ve üslûp

Eserindeki usûl ve metodlar

Eserindeki bâb başlıkları

Açıklama:

Kedi yüzünden cehenneme giren ve azap gören kadının Himyer kabilesinden olduğunu söyleyenler olduğu gibi, İsrâiloğullarından olduğunu ileri sürenler de vardır. Nitekim
Buhârî’nin, hadisi “İsrâiloğulları ile ilgili haberler” başlığı altında vermesi, onun bu görüşte olduğunu gösterir. Çünkü Buhârî’nin görüş ve anlayışı bâb başlıklarında saklıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdaki hadislerden hangisinde ikaz(uyarı) yoktur?

“Kolaylaştırın, zorlaştırmayın. Sevdirin/sevindirin, nefret ettirmeyin.

Mü’min bir yılan deliğinden iki defa ısırılmaz.

Allah, hakkında hayır dilediği kimseye dinde derin bir anlayış verir.

Yüze karşı aşırı derecede öven meddahları gördüğünüzde onların yüzlerine toprak saçınız.

Amellerin, Allah Teâlâ’ya en sevimli olanı, az da olsa onların en devamlı olanıdır.

Açıklama:

A seçeneğindeki hadis insan ilişkileri, B seçeneğindeki hadis tedbir, D seçeneğindeki hadis övünme, E seçeneğindeki hadis ise ibadetlerin önemi ve devamlılığı hususlarında uyarı mahiyetindedir. C seçeneğindeki hadiste ise ilim sahiplerininin Allah katındaki durumları hususuna yer verilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

I. Hadislerin ravilerini tanımak
II. Hadislerin maksatlarını anlamak
III. Hadis metinlerinin manasını kavramak
IV. Hadislerin peygambere ulaşmasını sağlamak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri rivâyetü’lhadîs ilmi ile ilgili doğrudur?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

Ali İbnü’l-Medînî’nin (v. 234/848) ifadesiyle, “Hadislerin mana ve maksatlarını gereği gibi anlamak (tefakkuh) ilmin yarısıdır. Ricâl bilgisi ve hadislerin râvilerini tanımak ise ilmin diğer yarısıdır”. Bu sözün ilk cümlesinde geçen tefakkuh kelimesi dirâyetü’l-hadîs, ikinci cümlesinde geçen ricâl bilgisi (ma’rifetü’r-ricâl) ise rivâyetü’lhadîs ilmini ifade eder.
Her iki ilim, ilimler târihçisi Taşköprülüzâde (v. 968/1561) tarafından şöyle tarif edilir: “Rivâyetü’l-hadîs ilmi, zabt ve adalet yönünden râvîlerin hallerini, ittisâl ve inkıtâ bakımından da senedin durumunu tetkik ederek, hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşmasını konu edinen bir ilimdir. Dirâyetü’l-hadîs ilmi ise, Arap dili kuralları ve İslâm dinin genel prensipleri doğrultusunda, Hz. Peygamber’in hallerine uygun olarak, hadis metinlerinden anlaşılan mana, murad ve maksattan bahseden ilimdir".
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

I. Şerhu ma‘âni’l-âsâr
II. el-Muhallâ
III. Huccetullâhi’l-bâliğa
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri fikhü’l-hadîs ilmine yönelik çalışmalardandır?

Yalnız I

I-II

II-III

I-III

I-II-III

Açıklama:

Ebû Ca’fer Tahâvî’nin (v. 321/933) Şerhu ma‘âni’l-âsâr, İbn Hazm’ın (v. 456/1063) elMuhallâ, İbn Abdilberr’in (v. 463/1070) et-Temhîd, Şâh Veliyyullah ed-Dihlevî’nin (v. 1176/1762) Huccetullâhi’l-bâliğa adlı eserleri, fikhü’l-hadîs ilmine yönelik çalışmalar arasındadır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

“Hadis ile fıkıh (anlamak, iyice kavramak) birlikte oldukları zaman kemal bulur, birbirlerinden ayrıldıkları zaman ise noksan kalırlar”. tespitini yapan ve el-Muhaddisü’l-fâsıl adlı eserin sahibi aşağıdakilerden hangisidir?

Râmhürmüzî

Zehebî

el-Keşmîrî

Abdülvahhâb eş-Şa‘rânî

İbn Hazm

Açıklama:

Rivâyet dirâyet bütünlüğünün kaçınılmaz bir ilke sayılması gerektiğini formüle eden bir tesbit şudur: “Hadis ile fıkıh (anlamak, iyice kavramak) birlikte oldukları zaman kemal bulur, birbirlerinden ayrıldıkları zaman ise noksan kalırlar”. Hadis-fıkıh ilişkisinde kurulması gereken denklemin ve problemlere çözüm yolu gösteren yöntemin altını çizen bu tesbit, Râmhürmüzî’ye aittir. O, hadis usûl ilminin ilk sistematik mahsüllerinden sayılan el-Muhaddisü’l-fâsıl adlı eserinin hemen girişinde, yaşadığı coğrafyada ehl-i hadis ile ehl-i fıkhı karşı karşıya getiren dengesizliği, yani bazı râvilerin dirâyetten kopuk salt bir rivâyet, bazı fakihlerin de rivâyetten uzak salt bir dirâyet anlayışını eleştirerek söz konusu çözüm yolunu önerir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Sahabe dönemindeki rivâyet-dirâyet dengesi ile ilgili konuları içeren kısa ve özlü bir derleme olan el-İcâbe li îrâdi me’stedrakethu Âişe ale’ssahâbe adlı eser aşağıdakilerden hangisine aittir?

Ebû Hanîfe

Bedreddîn Zerkeşî

Ca‘fer es-Sâdık

el-Evzâî

Ahmed b. Hanbel

Açıklama:

Bazı sahâbîler tarafından rivâyet edilen hadislerin yanlış veya eksik anlaşılması ve yorumlanması üzerine, Hz. Âişe’nin müdâhale ederek onları düzelttiği bilinir. Bedreddîn Zerkeşî’nin (v. 794/1392) el-İcâbe li îrâdi me’stedrakethu Âişe ale’ssahâbe adlı eseri, bu konuları içeren kısa ve özlü bir derlemedir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

I. Belli bir konuya dair hadislerin tamamını incelemeyi hedefler.
II. Görünüşte manaları birbirleriyle çelişen hadisleri konu alır.
III. Sırayla cem‘ ve telif, nesh, tercih, tevakkuf yöntemlerini kullanır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İhtilâfü’l-hadîs ilmi ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-III

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 55

Bir hadisin anlaşılmasında hadisin ortaya çıkmasına sebep olan hâlin, ortam ve şartların bilinmesi gerektiğini söyleyen ilim aşağıdakilerden hangisidir?

Tarîklerin Tesbiti ilmi

İhtilâfü’l-Hadîs ilmi

Esbâbü Vürûdi’l-Hadîs ilmi

Garîbü’l-Hadîs ilmi

Dirâyetü’l-hadîs ilmi

Açıklama:

Farklı tariklerin tespiti kadar, bir hadisin vürûduna sebeb olan hâlin, ortam ve şartların bilinmesi önemlidir. Kur’ân-ı Kerîm için nüzul sebebi nasıl âyetlerin anlaşılmasında yardımcı bir unsur ise, vürûd sebebi de hadis metninin anlaşılmasında aynı role sahiptir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

“Sonra karnına bir taş parçası sarılmış olarak kalktı” şeklinde aktarılan hadiste geçen ma‘sûb kelimesini "neredeyse bağırsakları kuruyacak derecede aşırı aç olmak" şeklinde açıklayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed İbn Hanbel

Halil b. Ahmed

Abdullah b. Ömer

İbn Huzeyme

İbn Teymiyye

Açıklama:

“mideye taş bağlamak” deyiminin doğurduğu muğlak algı bir örnek teşkil eder. Resûl-i Ekrem’in Hendek Gazvesi’ndeki hâli anlatılırken şu ifade kullanılır: “Sonra çok aç olduğu halde kalktı. Biz üç gün hiçbir şey tatmamıştık/رٍ َ َج وب بِ ٌ ُ ْص ع َ ُ م ُه ْـن َط ب َ َ و َام َّ ق ُث ًا َاق َُذ ُوق َ ذو َ ن ٍ ال َّام َ أَي ثَة َ َا ثَال ْـن ِث لَب َ و) “Buhârî, Megâzî, 30, hadis no: 4101). Bu haberin ilk cümlesi, pek çok telif veya tercüme eserde şöyle verilir: “Sonra karnına bir taş parçası sarılmış olarak kalktı”. Oysaki yanlış algıya götüren bu ifade, Basralı dilbilimci Halil b. Ahmed (175/791) tarafından “(Bağlanan/sarılan diye anlaşılan) ma‘sûb kelimesi, Hüzeyl lehçesinde neredeyse bağırsakları kuruyacak derecede aşırı aç kimse anlamındadır” diye açıklanır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi mübâleğa fi’z-zecr üslubuna örnek bir hadis olabilir?

“Şu gecenizi görüyorsunuz ya! İşte bu geceden itibaren yüzyıl başında, bugün yeryüzünde olan kimselerden hiçbiri kalmayacaktır.”

“Ben az lafızla çok mana ifade kabiliyeti ve beyan kudretiyle gönderildim."

“Nefsim elinde olan Allah’a andolsun ki, odun toplanmasını emretmeyi içimden geçirdim. Sonra namaz için ezan okunmasını ve bir adama da emredip cemâate imam olmasını, sonra da cemaate gelmeyenlere gidip evlerini yakmayı içimden geçirdim.”

“O halde gariplere ne mutlu ki, onlar benden sonra halkın bozduğu yolumu/sünnetimi düzeltirler."

“Peygamber cennettedir, şehid cennettedir, yeni doğan çocuk cennettedir, gömülen çocuk cennettedir."

Açıklama:

İbn Hazm ez-Zâhirî gibi bazı âlimler, “Nefsim elinde olan Allah’a andolsun ki, odun toplanmasını emretmeyi içimden geçirdim. Sonra namaz için ezan okunmasını ve bir adama da emredip cemâate imam olmasını, sonra da cemaate gelmeyenlere gidip evlerini yakmayı içimden geçirdim” (Buhârî, Ezân, 29, hadis no: 644; Müslim, Mesâcid, 251, hadis no: 1513) hadisinden, özürsüz olarak cemâate gelmeyen kimsenin evinin yakılacağı hükmünü çıkarır. Hâlbuki hadisin dil ve üslûbu, bu hükmü çıkarmaya müsait değildir. Terğibterhib maksadına yönelik vârid olan bu hadis, cemâatle kılınan namazın faziletinin altını çizer. Bu üslup, mübâleğa fi’z-zecr (vazgeçirme ve engellemede abartı) diye ifade edilir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Buhârî’nin el-Câmiu’s-sahîh’ine A’lâmu’l-hadîs adlı şerh eserin sahibi aşağıdakilerden hangisidir?

Hattâbî

İbn Hacer

Aynî

Ali el-Kârî

Katâde

Açıklama:

Hattâbî (v. 388/998), toplumun her kesiminden gelen talep ve duyulan ihtiyaç üzerine Buhârî’nin el-Câmiu’s-sahîh’ine A’lâmu’l-hadîs adlı bir şerh yazar. Onun, bu şerhin ilk sayfalarında verdiği şu bilgi önemlidir: “Zamanla ilmin kayboluşunu ve cehaletin ortaya çıkışını, ehl-i bid’atın çoğalıp kitap ve sünnetten nasıl yüz çevirdiklerini düşündüm. Onların, hadislerin mana ve maksadını araştırmayı ihmal ederek hadisten uzaklaştıklarını ve hadis âlimlerini haksız olarak tenkit ettiklerini gördüm. Buhârî’nin yer verdiği sika râvi ve sahih hadislere dair yönelttikleri suâller karşısında onların bu konuları bilmedikleri anlaşıldığında, hadis âlimlerini kötülemek için bunu basamak yaptılar. İşte gelinen bu nokta, benden istenen Sahîh-i Buhârî şerhinin telif sebebi oldu. Doğru yolda olanlar için bir delil, batıla sapan ehl-i bid’ate karşı bir hüccet olması için tecrübem ölçüsünde bu eserdeki hadisleri ve çetrefil noktaları açıklamayı bir borç ve vazife kabul ettim”.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

I. “İlim talep etmek her müslümana farzdır.”
II.“Çin’de de olsa ilim talep ediniz."
III.“Hikmetli söz mü’minin yitiğidir. Nerede bulursa onu almaya daha layıktır.”
İlmin farz olması konusunda, hadis otoritelerinin neredeyse hemen hepsi tarafından asılsız kabul edilen hadis veya hadisler yukarıdakilerden hangisidir?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-III

Açıklama:

“İlim talep etmek her müslümana farzdır.” hadisinin bazı tariklerinde geçen “Çin’de de olsa ilim talep ediniz/ني ِالصِ ِّ ْ ب لَو َ َو ْلم ِ ْع ُوا ال ُـب ْـل “اط kısmı, hadis otoritelerinin neredeyse hemen hepsi tarafından mevzû/asılsız kabul edilir. Şüphesiz bu bağlamda, “Hikmetli söz mü’minin yitiğidir. Nerede bulursa onu almaya daha layıktır” (Tirmizî, İlim, 19, hadis no: 2903; İbn Mâce, Zühd, 15, hadis no: 4308) hadisinin dikkate alınması, halk arasında meşhur fakat kaynağı şâibeli olan “Çin’de de olsa ilim taleb ediniz” tarzındaki haberden daha anlamlı ve kuşatıcıdır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

"İstinbat" kavramının sözkonusu edildiği hadis ilmi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Siret-i nebevi

Dirâyetü’l-hadîs

Fıkhü’l-hadis

Ma’rifetü’r-ricâl

Rivâyetü’l-hadîs

Açıklama:

Rivâyetü’l-hadis ilminde, isnad zincirleri tetkik edilerek hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşması ele alınır. Dirâyetü’l-hadîs ilminde ise hadis metinlerinin mana ve maksatlarının anlaşılması (fehm), hüküm ve hikmetlerinin çıkarılması (istinbat) söz konusu edilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

İlimler târihçisi Taşköprülüzâde'ye göre aşağıdaki seçeneklerden hangisi Rivâyetü’l-hadîs ilmi için söylenemez?

Hz. Peygamber’in hallerine uygun olarak, hadis metinlerinden anlaşılan mana, murad ve maksattan bahseder.

Zabt yönünden râvîlerin hallerini ele alır.

İttisâl ve inkıtâ bakımından da senedin durumunu tetkik eder.

Hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşmasını konu edinen bir ilimdir.

Râvilerin adil olup olmadıklarıyla ilgilenir.

Açıklama:

Her iki ilim, ilimler târihçisi Taşköprülüzâde (v. 968/1561) tarafından şöyle tarif edilir: “Rivâyetü’l-hadîs ilmi, zabt ve adalet yönünden râvîlerin hallerini, ittisâl ve inkıtâ bakımından da senedin durumunu tetkik ederek, hadislerin Hz. Peygamber’e ulaşmasını
konu edinen bir ilimdir. Dirâyetü’l-hadîs ilmi ise, Arap dili kuralları ve İslâm dinin genel prensipleri doğrultusunda, Hz. Peygamber’in hallerine uygun olarak, hadis metinlerinden anlaşılan mana, murad ve maksattan bahseden ilimdir”. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

“Birçok mesele fıkıh (kitapların)da mevcut değildir. Hâlbuki hadis o meseleye temas etmiştir. Kim dinin tamamının fıkıh (kitapların)da bulunduğunu ve fıkhın dışında hiçbir şeyin kalmadığını iddia ederse, o doğrudan sapmıştır”
şeklinde görüş beyan eden Hadis alimi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bedreddin Zerkeşî

Ebû Zekeriyyâ Muhyiddîn Nevevî

Muhammed Enver Şah el-Keşmîrî

Ebû İshâk Şâtıbî

Yusuf el-Karadâvî

Açıklama:

Hanefî hadis âlimi el-Keşmîrî’nin (v. 1352/1933) şu tesbiti ciddiye alınmalıdır: “Birçok mesele fıkıh (kitapların)da mevcut değildir. Hâlbuki hadis o meseleye temas etmiştir. Kim dinin tamamının fıkıh (kitapların)da bulunduğunu ve fıkhın dışında hiçbir şeyin kalmadığını iddia ederse, o doğrudan sapmıştır”. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Şâfiî fıkıh ve tasavvuf âlimi Abdülvahhâb eş-Şa‘rânî'nin uyarıları yer almaz?

"Dini muhafaza hususunda çok çalış ve sakın gaflet gösterme".

"Hadis kitaplarını tavsiye ederim".

"Müctehid imamların ihtilâf noktalarını, istinad ettikleri âyet, hadis ve haberleri tanıyabilmen için onları mütalaa et".

"Delillerini bilmeden fıkıh kitapları ile yetinme".

"Fıkhın dışında hiçbir şeyin kalmadığını iddia ederek, doğrudan sapma".

Açıklama:

Şâfiî fıkıh ve tasavvuf âlimi Abdülvahhâb eş-Şa‘rânî (v. 973/1565) şu önemli uyarıda bulunur: “O halde kardeşim, dini muhafaza hususunda çok çalış ve sakın gaflet gösterme! Sana hadis kitaplarını tavsiye ederim. Müctehid imamların ihtilâf noktalarını, istinad ettikleri âyet, hadis ve haberleri tanıyabilmen için onları mütalaa et. Delillerini bilmeden fıkıh kitapları ile yetinme!” Onun bu uyarısı, fıkhü’l-hadîs disiplininine vurgu yapması bakımından önem taşır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Hz. Ali'ye ait olan “Benim yanımda olan, ancak Allah’ın kitabı veya müslüman bir adama verilen anlama ve sezme kabiliyetidir". sözü aşağıdaki seçeneklerde yer alan hususlardan hangisine vurgu yapmaktadır?

Hadislerin tasavvufi boyutu

Râvilerin güvenilirliği

Sünnetin tarihselliği

Rivâyet-dirâyet dengesi

Ku'ran-sünnet ilişkisi

Açıklama:

Hadis-fıkıh ilişkisine ve rivâyet-dirâyet dengesine vurgu yapan bu düşüncenin temelleri, sahâbe çağında mevcuttur. Hz. Ali “Benim yanımda olan, ancak Allah’ın kitabı veya müslüman bir adama verilen anlama ve sezme kabiliyetidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan müellif-eser eşlemelerinden hangisi yanlıştır?

Ebû Ca‘fer Tahâvî=Şerhu ma‘âni’l-âsâr

Râmhürmüzî=el-Muhaddisü’l-fâsıl

İbn Abdilberr=et-Temhîd

Gazzâlî=Kânûnu’t-te’vîl

Yûsuf Karadâvî=es-Sünnetü’n-nebeviyye beyne ehli’l-fıkh ve’l-hadîs

Açıklama:

Ebû Ca‘fer Tahâvî’nin Şerhu ma‘âni’l-âsâr, Râmhürmüzî’nin (v. 360/971) el-Muhaddisü’l-fâsıl, İbn Abdilberr’in et-Temhîd, Gazzâlî’nin (v. 505/1111) Kânûnu’t-te’vîl, Muhammed Gazâlî’nin (v. 1416/1996) es-Sünnetü’n-nebeviyye beyne ehli’l-fıkh ve’l-hadîs ve Yûsuf Karadâvî’nin Keyfe neteâmelu maa’s-sünneti’n-nebeviyye adlı eserleri, hep aynı çabanın ürünleri olarak ortaya çıkmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

“İnsanlar bozulduklarında (onları) düzelten kimselerdir". (Ahmed b. Hanbel, XXXVI, 57, hadis no: 17145)
Yukarıdaki hadiste altı çizili sözcüğün muhatabı olan topluluk aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Fâkihler

Garipler

Muhaddisler

Müfessirler

Sahabiler

Açıklama:

Peygamber Efendimiz buyuruyor ki: “İslâm garip olarak başladı. Başladığı gibi yine garip olarak dönecektir. Öyleyse ne mutlu o gariplere!(Müslim, İman, 232, hadis no: 389). Bu hadiste, muştulanan garipler hakkında bir bilgi geçmez. Ancak hadisin şu tariklerinde gerekli açıklamalar yer alır: “Yâ Resûlallah, garipler kimlerdir?” diye sorulunca, “İnsanlar bozulduklarında (onları) düzelten kimselerdir. (Ahmed b. Hanbel, XXXVI, 57, hadis no: 17145) Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

İhtilâfü’l-hadîs ilmindeki yöntem sıralaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Tevakkuf-Nesh-Cem‘ ve Telif-Tercih

Nesh-Cem‘ ve Telif-Tercih-Tevakkuf

Cem‘ ve Telif-Nesh-Tercih-Tevakkuf

Nesh-Tercih-Tevakkuf-Cem‘ ve Telif

Cem‘ ve Telif-Tercih-Tevakkuf-Nesh

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 68

Hadisin söylenmesine sebep olan olay, onun doğru anlaşılmasına vesile olan durum/bağlam, taşıdığı aktüel değer ve espiri, söylendiği zaman ve mekâna dair bilgi.....................................'dir.

Vürûd Sebebi

Nüzûl Sebebi

Garîbü’l-Hadîs

Mevzû Hadîs

Maktû Hadîs

Açıklama:

Hadisin vürûduna sebeb olan hâlin, ortam ve şartların bilinmesi, onunla kastedilen mana ve maksadın anlaşılmasına büyük ölçüde yardımcı olur. Vürûd sebebi, hadisin söylenmesine sebep olan olay, onun doğru anlaşılmasına vesile olan durum/bağlam, taşıdığı aktüel değer ve espiri, söylendiği zaman ve mekâna dair bilgi demektir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

“Arap dilinin kendisi dindendir. Onu bilmek farzdır, vaciptir. Zira Kitap ve Sünnet’i anlamak farzdır. O da yalnız Arap dilini anlamakla/bilmekle anlaşılır. Vâcibin ancak kendisiyle tamam olduğu şey de vâciptir”.
diyerek dilin önemine vurgu yapan İslam alimi aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İbni İshâk

İmam Buhârî

İmam Gazzali

İbni Teymiyye

İmam Mâlik

Açıklama:

Hadis ve fıkıh âlimi İbn Teymiyye (v. 728/1327), Arapça’nın akıl, din ve ahlâk üzerinde son derece etkili olduğunu, ilk Müslüman kuşaklara benzeme ve onlara açılma hususunda önemli rol oynadığını belirttikten sonra şöyle demektedir: “Arap dilinin kendisi dindendir. Onu bilmek farzdır, vaciptir. Zira Kitap ve Sünnet’i anlamak farzdır. O da yalnız Arap dilini anlamakla/bilmekle anlaşılır. Vâcibin ancak kendisiyle tamam olduğu şey de vâciptir”. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

İslâm vahyi, Varlık tasavvurunun ve âlem yapısının merkezine sırasıyla aşağıdakilerden hangilerini yerleştirmiştir?

Tevhîd, Nübüvvet, Âhiret

Tevhîd, Nübüvvet, İcma

Tevhîd, Âhiret, Nübüvvet

Tevhîd, Sünnet, İcma

Tevhîd, Nübüvvet, Kıyas

Açıklama:

Varlık tasavvurunun ve âlem yapısının merkezine önce “tevhîdi” ve Allah inancını (Bakara 2/29, 165; Âl-i İmrân 3/32, 76), sonra zorunlu olarak “nübüvvet” (peygamberlik) kurumunu (Hâkka 69/38-52; Kıyâme 75/16-19) yerleştiren İslâm vahyi, var olmanın kaçınılmaz sonu olan “âhiret” kavramını da nihâi hedef olarak belirler (Bakara 2/28).

Doğru Cevap: A

Soru 2

Enes b. Mâlik (r.a.)’in Hz. Peygamber (s.a.v.)’den rivâyet ettiği bir hadis-i şerifte, kıyâmetin öncüsü olan alâmetlerden ilk ikisi olarak neyi aktarmıştır?

“İlmin azalması/kaldırılması” ve “cehâletin yerleşmesi/yayılması”

''Fuhşun yayılması'' ve '' Meşru olmayan ilişkilerin artması''

''Asiliğin artması'' ve ''İtaatin azalması''

''Sünnete uyulmaması'' ve ''Sünnete değer verilmemesi''

''Müslümanlar arasında mezhepçiliğin artması'' ve ''birliğin bulunmaması''

Açıklama:

Enes b. Mâlik (r.a.)’in Hz. Peygamber (s.a.v.)’den rivâyet ettiği bir hadis-i şerifte, kıyâmetin öncüsü olan alâmetlerden ilk ikisi; “ilmin azalması/kaldırılması” ve “cehâletin yerleşmesi/yayılması” olarak bildirilir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

1907 tarihli “İlahiyatçı” isimli yağlıboya tablo kimindir?

Şeker Ahmet Paşa

Osman Nuri Paşa

Osman Hamdi Bey

Mülfide Kadri

Ressam Halil Paşa

Açıklama:

1907 tarihli “İlahiyatçı” isimli yağlıboya tablo Osman Hamdi Bey'e aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Sözlükte “bilmek” anlamına gelen ve genellikle “bilgi, bilim” karşılığında kullanılan ilm (علم (kelimesi, isim, fiil, sıfat halleriyle ve türevleriyle, büyük çoğunluğu Allah Teâlâ’ya izafe edilmiş olarak Kur’ân-ı Kerîm’de .................................’e yakın yerde geçer. Bu sayı, bilginin ve bilme faaliyetinin Kur’ân mesajı bakımından önemini ortaya koymaktadır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

670

730

770

830

870

Açıklama:

Sözlükte “bilmek” anlamına gelen ve genellikle “bilgi, bilim” karşılığında kullanılan ilm (علم (kelimesi, isim, fiil, sıfat halleriyle ve türevleriyle, büyük çoğunluğu Allah Teâlâ’ya izafe edilmiş olarak Kur’ân-ı Kerîm’de 770’e yakın yerde geçer. Bu sayı, bilginin ve bilme faaliyetinin Kur’ân mesajı bakımından önemini ortaya koymaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi insanoğluna yönelik ilâhî mesajda hedeflenen kemâl/olgunluk basamaklarından birisi değildir?

İman

İlim

Amel

İhlas

İbadet

Açıklama:

İnsanoğluna yönelik ilâhî mesajda hedeflenen kemâl/olgunluk basamakları, iman-ilim-amel-ihlâs şeklinde gelişme göstermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

“Riyâzu’s-Sâlihîn isimli eser kimindir?

İmam Buhârî

İmam Nevevî

İmam Mâliki

İmam Ebu Hanife

İmam Şâfî

Açıklama:

Adi geçen eser İmam Nevevî'ye aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Hadis ve Sünnet aşağıdakilerden hangisini kapsamaz?

İtikad

İbadet

Muâmelât

İttihad

Ukûbât

Açıklama:

Hadis ve Sünnet; itikad, ibadet, muâmelât ve ukûbâta dair bütün dînî bilgileri kapsadığından, Akâid de Fıkıh da esasen onun içindedir, onun ürünüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Medine valisi Ebû Bekr b. Hazm (120/738)’a gönderdiği ferman ile resmî anlamda ilk kez hadis toplama faaliyetini başlatan halife kimdir?

Ömer b. Abdilazîz

Hz. Ebubekir

Ebu'l-Abbas Seffah

Halife Mansur

Tarık bin Ziyad

Açıklama:

İlk dönemlerde İlmin Hadis ve Sünnet bilgisi anlamına geldiğinin en açık delillerinden biri, 8. Emevî halîfesi Ömer b. Abdilazîz (101/719)’in Medine valisi Ebû Bekr b. Hazm (120/738)’a gönderdiği ve resmî anlamda ilk kez hadis toplama faaliyetini başlatan fermanda kullandığı şu ifadelerdir: “Allah Resûlü’nün hadisine dair ne varsa araştır ve yaz. Ben ilmin kaybolmasından ve âlimlerin âhirete göçmelerinden korkmaktayım. Sadece Peygamber’in hadisini kabul et. Bilmeyenlere de öğretilmesi için ilmi yayın ve meclisler kurun. İlim ancak saklandığı zaman kaybolur” (Buhârî, İlim 34).

Doğru Cevap: A

Soru 9

Hz. Peygamber’in hadislerinde sâlih amel kapsamına giren ve müslüman kimliğini oluşturan güzel davranışların tümünü bir arada değerlendirmek için okunabilecek olan kitaplardan birisi olan “Kur'ân ve Sünnet'e Göre Müslüman Şahsiyeti” adlı eser kimindir?

M. Ali Haşimî

M. Zekeriyya Kandehlevî

Nurettin Gemici

Fazlı Arslan

Bekir Kuzudişli

Açıklama:

Hz. Peygamber’in hadislerinde sâlih amel kapsamına giren ve müslüman kimliğini oluşturan güzel davranışların tümünü bir arada değerlendirmek için M. Zekeriyya Kandehlevî’nin “Fazâil-i A’mâl” (Risale, 2000) ve M. Ali Haşimî’nin “Kur'ân ve Sünnet'e Göre Müslüman Şahsiyeti” (Risale, 2007) adlı eserlerini dikkatle gözden geçiriniz.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Üsâme b. Zeyd b. Hârise radiyallâhü anhümâ, Resûlullah sallallâhü aleyhi ve sellem’i şöyle buyururken işittiğini haber vermektedir: “Kıyâmet günü bir adam getirilir ve Cehennem ateşine atılır. Bağırsakları karnından dışarı çıkar ve onlarla birlikte değirmen döndüren merkep gibi döner durur. Cehennem halkı onun yanına toplanırlar ve: ‘Ey filân! Sana ne oldu? Sen iyiliği emredip kötülükten nehyetmez miydin?’ derler.
O kişi bu suale ne cevap verecektir?

'Hayır ben iyilği emretmedim de yapmadım da o sebeple Allah'ın gazabı benimledir.'

'Hayır, ben iyiliği emretmekte başarısız oldum. Kötülük Yaptım'.

'Ben namaz kılmaz, kılana mani olurdum'.

'Ben toplum içinde fitne yayardım. O sebeple cezalandırıldım'.

‘Evet, iyiliği (ma’rûfu) emrederdim, fakat kendim yapmazdım, kötülükten (münkerden) nehyederdim, fakat kendim yapardım’

Açıklama:

Bir rivâyette Üsâme b. Zeyd b. Hârise radiyallâhü anhümâ, Resûlullah sallallâhü aleyhi ve sellem’i şöyle buyururken işittiğini haber vermektedir: “Kıyâmet günü bir adam getirilir ve Cehennem ateşine atılır. Bağırsakları karnından dışarı çıkar ve onlarla birlikte değirmen döndüren merkep gibi döner durur. Cehennem halkı onun yanına toplanırlar ve: ‘Ey filân! Sana ne oldu? Sen iyiliği emredip kötülükten nehyetmez miydin?’ derler. O kişi de: ‘Evet, iyiliği (ma’rûfu) emrederdim, fakat kendim yapmazdım, kötülükten (münkerden) nehyederdim, fakat kendim yapardım’ diye cevap verir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi, vahiyde imandan sonra en büyük fazilet olarak dile getirilmektedir?

İlim

Sıla-i rahim

Sadaka

Nafile ibadet

Dua

Açıklama:

İslâm’ın tarihi, ilim, bilgi ve amele dayalı bir medeniyetin tarihidir. Bu medeniyette bilimsel sürece yol açan bilgi geleneği, ilmi yücelten ve onu imandan sonra en büyük fazilet olarak gören vahiyle başlar. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

I. Güneşin batıdan doğması
II. İlmin azalması/kaldırılması
III. Yecüc ve Mecüc'ün çıkması
IV. Cehâletin yerleşmesi/yayılması
V. Hz. İsa'nın gökten inmesi
Yukarıdakilerden hangileri, hadis-i şerifte kıyâmetin öncüsü olan alâmetlerden ilk ikisi olarak yer almaktadır?

I ve II

II ve IV

III ve V

I ve V

II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 13

Hz. Peygamberin vârisleri olarak nitelenen ve onun ilmini sonraki nesillere aktaracak olanlar, aşağıdakilerden hangisidir?

Hafızlar

Garibler

Âlimler

Şehitler

Hattatlar

Açıklama:

Hz. Peygamberin ilmini sonraki nesillere aktaracak olanlar; “Kulları içinde Allah’tan korkan/saygı duyan âlimler”dir (Fâtır 35/28). Âlemin varlığı (düzen ve nizâmı) onların varlığına, yokluğu onların yokluğuna bağlıdır. Onlar peygamberlerin vârisleridirler. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

"İlmi ile âmil olan âlim" ifadesinden anlaşılan, aşağıdakilerden hangisidir?

Tarafsız âlim

Bilgisini herkesle paylaşan âlim

Yaşam boyu öğrenen âlim

Bilgisini eyleme dönüştüren bilgin

Objektif bilgin

Açıklama:

Kur’ân ve Sünnet’in çizdiği çerçeveye göre, vahyin aydınlığında aklını kullanarak bilgiye ulaşma çabası içine giren bir ilim adamı, tarafsızlık ve objektiflik adına elde ettiği bilgiye lâkayt kalan kimse değildir. Onun bilgisi, vahiyle gelen mutlak ilim ile kaynaşmış sadece zihnî bir durum değil, aynı zamanda davranışlara ve hayata da yansıyan/yansıması gereken zihnî bir varoluş düzeyidir. İslâm’ın dünyagörüşü bu niteliği, ilmi ile âmil olan âlim (bilgisini eyleme dönüştüren bilgin) ifadesinde bütünleştirmiştir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

I. Faydalı olmalı
II. Hoşgörü içermeli
III. Allah rızası için tahsil edilmeli
IV. Subjektif olmalı
V. İyiye kullanılmalı
Yukarıdakilerden hangileri, ilim için ortaya konulan üç kıstas arasında yer alır?

I, II ve III

II, III ve IV

III, IV ve V

I, II ve IV

I, III ve V

Açıklama:

Bilginin, “faydasız olmama”, “Allah’ın rızası dışında başka bir gaye ile tahsil edilmeme” ve “kötüye kullanılmama” boyutu da vardır (Ebû Dâvud, İlim 12, hadis no: 3664; Tirmizî, İlim 6, hadis no; 2655; Dârimî, Mukaddime 34, hadis no: 377). İslâm’ın iki ana kaynağında ortaya konan ilim profili ve arzulanan âlim prototipi, bilginin üzerine ahlâkî bir boyut da eklemektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

"Allah sizden inananları ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltir" (Mücâdele 58/11).
Yukarıda verilen âyetin diğer âyetlerle mukayesesi doğrultusunda insanoğlu için hedeflenen kemâl/olgunluk basamaklarının birincisi, aşağıdakilerden hangisidir?

İman

İlim

Amel

İhlâs

Mücâdele

Açıklama:

Bu âyet-i kerîmenin diğer âyetlerle mukayesesinden, insanoğluna yönelik ilâhî mesajda hedeflenen kemâl/olgunluk basamaklarının, iman-ilim-amel-ihlâs şeklinde gelişme gösterdiğini farketmekteyiz. Bu dörtlemenin en başındaki iman basamağı kaldırıldığında, tıpkı her biri ilave bir değer taşıyan birçok sıfırın soluna yerleştirilen 1 rakamının atılması gibi, geriye kalan bütün kavramların içi boşalmış ve ameller Allah’ın nazarında alabildiğine değersizleşmiş olacaktır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Kur’ân-ı Kerîm'de Allah'ın elçisi için uygun görülen ve "ilim öğreten" anlamına gelen ifade, aşağıdakilerden hangisidir?

Âlim

Muallim

Alîm

Allâm

Ulema

Açıklama:

A ve C seçenekleri imlâ (yazım) olarak birbirine benzemekle birlikte, aynı değildirler. Lütfen düzeltme (şapka) işaretinin farklı harfler üzerinde yer almış olmasına dikkat ediniz.
Kur’ân âyetlerinde Allah Teâlâ’nın Âlim, Alîm ve Allâm (hakkıyla bilen) olduğu bildirilirken (En’âm 6/73; Bakara 2/29; Mâide 5/109), O’nu vasfetmek üzere muallim (ilim öğreten) kelimesi kullanılmaz. Kur’ân-ı Kerîm bu sıfatı, Allah’ın elçisi için uygun görmüştür. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi, âlimler ile ilgili yanlış bir ifadedir?

Kalan zamanını ilim öğrenmeye ayırır.

Âlim olan âbid olandan daha üstündür.

Amelinin faydası kendi şahsıyla sınırlıdır.

Sürekli gelişen bir gayret içindedir.

Âlimler, peygamberlerin vârisleridir.

Açıklama:

Âlimler ve âbidler, Allah katında üstün ve faziletli sayılan iki sınıftır. Âlim, farz olan ibadetleri yerine getirdikten sonra kalan zamanını ilim öğrenmeye ve öğretmeye ayırırken; Âbid, üzerine farz olan bilgileri öğrendikten sonra, bunun dışında kalan vaktini Allah’a ibadetle geçirir. Bu yönelişin her ikisi de Allah katında makbul ve faziletlidir. Ne var ki, her iki kâmil kişi birbirine denk olmayıp, âlim olan âbid olandan daha üstündür. Çünkü ilim sahibi sürekli gelişen bir gayret içindedir ve sadece kendisine değil başkalarına da faydalı olmaktadır. İbadet eden bir kişinin ameli de faziletli olmakla beraber, amelinin faydası kendi şahsıyla sınırlıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Dinî literatürde; "emir, tavsiye ve yasaklara konu olan, sonunda ceza veya mükâfat bulunan tutum ve davranış" anlamına gelen ifade, aşağıdakilerden hangisidir?

Fiil

Şuur

Tefakkuh

Amel

İdrâk

Açıklama:

Dinî literatürde; “emir, tavsiye ve yasaklara konu olan, sonunda ceza veya mükâfat bulunan tutum ve davranış” anlamındaki amel, insanın her türlü iş ve eylemini kapsayan fiil kelimesine göre daha dar kapsamlıdır. Amel için, nitelikli fiil tanımlaması yapmamız da mümkündür. Bu kavrama, yerine göre sesli-sözlü ifadeler ve kalpten geçirilen iyi-kötü niyetler de dahildir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

"İnsanlara hayrı öğreten ve fakat kendi nefsini unutan âlim, insanları aydınlatırken kendini yakan kandile (kandil fitiline) benzer" hadisinin konusu, aşağıdakilerden hangisidir?

Hayırda yarışmak

İlim öğretmenin önemi

İlim öğrenmenin farz olması

Nefsine yenik düşmek

İlim ve amel bütünlüğü

Açıklama:

Kendisi yaşamadığı halde başkalarına ilim ve iyilik öğretenler hakkında Hz. Peygamber (s.a.v.)’in yaptığı şu benzetme, başka söz gerektirmeyecek kadar vecîzdir: “İnsanlara hayrı öğreten ve fakat kendi nefsini unutan âlim, insanları aydınlatırken kendini yakan kandile (kandil fitiline) benzer”. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan sûrelerin hangisinde "Allah bilir, siz bilmezsiniz." ifadesi yer almaz?

Bakara

Nisâ

Âl-i İmrân

Nahl

Nûr

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm’in beş âyetinde “Allah bilir, siz ,bilmezsiniz “(Bakara 2/216, 232; Âl-i İmrân 3/66; Nahl 16/74; Nûr 24/19) buyurulması, yaratıcının bilgisinin sınırsızlığı karşısında yaratılanın bilgisindeki sınırlılığa yapılan bir göndermedir (İsrâ 17/85).
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

İslâm’ın dünyagörüşüne göre bilginin değer taşıması alimin aşağıdaki özelliklerinden hangisine bağlıdır?

Alim vakur olmalıdır.

Alim yalnızca Allah rızasını gözetmelidir.

Alim yalnız yaşamalıdır.

Alim tarafsız olmalıdır.

Alim, ilmini yaşantısına da yansıtmalıdır.

Açıklama:

Kur’ân ve Sünnet’in çizdiği çerçeveye göre, vahyin aydınlığında aklını kullanarak bilgiye ulaşma çabası içine giren bir ilim adamı, tarafsızlık ve objektiflik adına elde ettiği
bilgiye lâkayt kalan kimse değildir. Onun bilgisi, vahiyle gelen mutlak ilim ile kaynaşmış
sadece zihnî bir durum değil, aynı zamanda davranışlara ve hayata da yansıyan/yansıması gereken zihnî bir varoluş düzeyidir. İslâm’ın dünyagörüşü bu niteliği, ilmi ile âmil olan âlim (bilgisini eyleme dönüştüren bilgin) ifadesinde bütünleştirmiştir. Tek başına bilgi, yaşantıya dönüştürülmediği sürece bir değer taşımaz ve câhillik sıfatını ortadan kaldırmaz. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi İslâm medeniyetinin Bilgi ve Düşünce geleneğini “özgün”
kılan özelliklerinden değildir?

İslam inancının varlık telakkisi kapsamlı ve tutarlıdır.

Müslümanlara yeni bir ben-idrâki sunmuştur.

Ben-idrâki bilgi üretimini yönlendirir ve şekillendirir.

Muhafazakar ve içe dönüktür.

Yeni bilgi disiplinlerinin ortaya çıkışını sağlamıştır.

Açıklama:

İslâm medeniyetinin Bilgi ve Düşünce geleneğini “özgün” kılan üç önemli özelliğinden söz edilebilir:
1) İslâm inancı getirmiş olduğu gayet kapsamlı ve tutarlı bir varlık telakkîsi ile müslümanlara yeni bir ben-idrâki sunmuştur.
2) Bu idrâkin oluşturduğu özgün prototip, bilgi üretimini yönlendiren ve şekillendiren bir ilmî geleneğin inşası konusunda bir başka prototipin çıkışına zemin hazırlamıştır. İslâm ilim geleneğinin doğuşu ve düşünce sisteminin bir model ve dünyagörüşü (paradigma) haline dönüşmesi, âlim prototipinin ortaya çıkışı ile berraklık kazanmıştır.
3) Özgün ben-idrâki ve ilmî önderlik prototipi, hem o güne kadar ortaya çıkan bilgi birikiminin yeniden örgülendirilmesi sürecini başlatmış hem de yeni bilgi disiplinlerinin ortaya çıkışını sağlamıştır. Modern zamanlara dek, asırlar boyu İslâm medeniyetini üstün ve güçlü kılan temel dinamik, bu üç düzlemin iç içe geçmiş tutarlı bütünlüğünden ibarettir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

“Allah sizden inananları ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltir"(Mücâdele 58/11).
ayetinde bahsi geçen kemâl/olgunluk basamaklarının doğru sıralaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

İman-Amel-İlim-İhlâs

Amel-İman-İlim-İhlâs

İman-İlim-Amel-İhlâs

İlim-İman-Amel-İhlâs

İhlâs-İman-İlim-Amel

Açıklama:

“Allah sizden inananları ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltir"(Mücâdele 58/11).Bu âyet-i kerîmenin diğer âyetlerle mukayesesinden, insanoğluna yönelik ilâhî mesajda hedeflenen kemâl/olgunluk basamaklarının, iman-ilim-amel-ihlâs şeklinde gelişme gösterdiğini farketmekteyiz. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Hz. İbrahim (a.s.)’in duasında da bahsi geçen ve peygamberlerin öğretmekle yükümlü oldukları iki temel unsur aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Kitap-Hikmet

Namaz-Dua

Oruç-Hac

Tefsir-Sünnet

Fıkıh-Kelam

Açıklama:

Hz. Peygamber’in öğretmenlik vazifesi ilk olarak, atası Hz. İbrahim (a.s.)’in bir duâsı
ve bu duâya edilen icâbetin anlatıldığı iki âyette karşımıza çıkar: “Ey Rabbimiz! Onlara,
içlerinden senin âyetlerini kendilerine okuyacak, onlara Kitap ve Hikmeti (Hadis ve Sünneti) öğretecek, onları temizleyecek bir peygamber gönder. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Hadis alimleri arasında ilim konusunda en fazla detaya yer veren aşağıdakilerden hangisidir?

Tirmizî

Ebû Dâvud

İmam Mâlik

İmam Buhârî

Dârimî

Açıklama:

Konularına göre (ale’lebvâb) tasnif edilen Hadis edebiyatından Musannef, Câmi’ ve Sünen’lerin hemen tamamında (Ma’mer b. Râşid’in Câmi’i, Abdürrezzâk’ın Musannef ’i, İmam Mâlik’in Muvatta’ı, Buhârî ve Müslim’in Sahîhleri, Tirmizî’nin Câmi’i, Ebû Dâvud, İbn Mâce ve Dârimî’nin Sünenleri, Nesâî’nin Büyük Sünen’i) ilimle ilgili rivâyetleri toplayan “Kitâbü’l-ilm” başlıklı müstakil bölümler yer almaktadır. İçlerinde en fazla detay veren, Dârimî (255/868)’nin Sünen’inin girişindeki “Mukaddime” kısmıdır. Burada 33 alt başlık (bab) altında merfû, mevkûf ve maktû olmak üzere toplam 431 adet rivâyet zikredilmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi amelin geçerliği için temel şarttır?

Namaz

İman

Doğruluk

Ahlak

Samimiyet

Açıklama:

“Sâlih amel”; “Allah’a ve elçisine iman ettikten sonra, O’nun rızası gözetilerek yapılan, her doğru, güzel, faydalı, hayırlı iş ve davranış” anlamı taşır. İman, amel’in kabul ve
geçerliliği için öylesine vazgeçilmez bir şarttır ki, Kur’ân âyetlerinde Cennet ve Mağfiret müjdesi, tam 68 kez “inanan ve sâlih amel işleyenlerkaydıyla karşımıza çıkar.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

İlim ve amel ilişkisi üzerine kaleme alınmış olan "Zemmü men lâ Ya’melü bi İlmih" adlı eser aşağıdaki muhaddislerden hangisine aittir?

İbni Mâce

Hatîb-i Bağdâdî

İbn Asâkir

Ebû Bekr Muhammed b. el-Hüseyn el-Âcurrî

İbn Abdilberr

Açıklama:

Tasnif devrine ait hadis kaynaklarının yanısıra, erken dönem (mütekaddim) muhaddislerden Ebû Bekr Muhammed b. el-Hüseyn el-Âcurrî (v. 360/971)’nin “Ahlâku’l-Ulemâ” adlı eseri başta olmak üzere, Hatîb-i Bağdâdî’nin “İktizâu’l-İlmi’l-Amel” ve “el-Câmiu li Ahlâki’r-Râvî”sinde, onunla aynı yıl vefat eden Endülüs’lü muhaddis İbn Abdilberr’in “Câmiu Beyâni’l-İlmi ve Fadlih”inde ve daha sonra Selçuklu devri muhaddislerinden İbn Asâkir (v. 571/1176)’in “Zemmü men lâ Ya’melü bi İlmih” adlı kitabında bu konuya özel bir yer ayırdığı görülmektedir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

“Öğrenmek istediğiniz herşeyi öğreniniz. Fakat amel etmedikçe Allah size hiçbir ecir vermeyecektir “(Dârimî, Mukaddime 27, hadis no: 260; İbn Abdilberr, (2003), II, 15, no. 658-659). Yukarıdaki hadise göre altı çizili kelimeyle vurgulanmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Nasihat etmeyiniz, örnek olunuz.

Bir musibet bin nasihatten daha evlâdır.

Nasihat vereni rahatlatır.

Nasihat etmek kadar, başkasının nasihatlerinden yararlanmak da önemlidir.

Akıllı bir kimse; kazandığı paranın birazını, aldığı nasihatin ise birçoğunu saklar.

Açıklama:

Vahiyle gelen ilmin ilk öğrencileri olan ashâb-ı kirâmın da, sonraki neslin ilim yolcuları için aynı anlama gelecek uyarı ve nasihatlerde bulunduğunu görmekteyiz. Muâz b. Cebel (r.a.) ve Enes b. Mâlik (r.a.)’e nisbet edilen mevkûf bir rivâyet şöyledir:“Öğrenmek istediğiniz herşeyi öğreniniz. Fakat amel etmedikçe Allah size hiçbir ecir vermeyecektir “(Dârimî, Mukaddime 27, hadis no: 260; İbn Abdilberr, (2003), II, 15, no. 658-659). Bu hadise göre öğrenmenin fayda sağlaması için uygulanması yani örnek olmak zaruridir. Bu da amel etmenin önemini ortaya koymaktadır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

İlim ile alakalı hadislere göre Ehl-i Kitab ulemâsının Kur’ân’da lânetlenmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlara zulm etmeleri

Hz. Muhammed(sav)'e iman etmemeleri

Ahirete iman etmemeleri

Tevrat ve İncil'deki bilgileri gizli tutmaları

Mülk edinip, zenginleşmeleri

Açıklama:

Ehl-i Kitab ulemâsının Kur’ân’da lânetlenmesi, Tevrat ve İncil’deki nice bilgileri insanlardan gizli tutarak dalâlette kalmalarına sebep olmalarındandır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Kur’ân-ı Kerîm’de beş yerde geçen “Allah bilir, siz bilmezsiniz." ifadesi aşağıdaki ayetlerin hangisinde geçmez?

Bakara 2/216

Âl-i İmrân 3/66

Enfal 8/25

Nahl 16/74

Nûr 24/19

Açıklama:

Kur’ân-ı Kerîm’in beş âyetinde “Allah bilir, siz ُ َون ,bilmezsiniz َم ل ْ َـع َ ت ْ ال ُم أَنت َ ُ و َم ل ْ ـع َ َ ي ِ َّن اهلل إ) “Bakara 2/216, 232; Âl-i İmrân 3/66; Nahl 16/74; Nûr 24/19) buyurulması, yaratıcının bilgisinin sınırsızlığı karşısında yaratılanın bilgisindeki sınırlılığa yapılan bir göndermedir (ً ِيال َل َّ ق ِال ْلِم إ ِ ْع م من ال ِّ ُ ِيت َا أُوت م َ و ,İsrâ 17/85).
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

I. Sözlük anlamı "Anlamak" olarak geçer
II. Kur'an-ı Kerim'de çeşitli halde 770 yerde geçer.
III. Genellikle "bilgi" kelimesinin karşılığı olarak kullanılır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ilm (علم) kelimesi ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-III

Açıklama:

Sözlükte “bilmek” anlamına gelen ve genellikle “bilgi, bilim” karşılığında kullanılan ilm (علم (kelimesi, isim, fiil, sıfat halleriyle ve türevleriyle, büyük çoğunluğu Allah Teâlâ’ya izafe edilmiş olarak Kur’ân-ı Kerîm’de 770’e yakın yerde geçer. Bu sayı, bilginin ve bilme faaliyetinin Kur’ân mesajı bakımından önemini ortaya koymaktadır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Allah'ın ilmini insanlara öğretmek üzere Hz. Peygamber'in görevlendirildiğini söyleyen ayet hangi sure ve ayette yer alır?

Bakara 2/151

Mâide 5/109

En’âm 6/73

Mücâdele 58/11

Tâhâ 20/114

Açıklama:

Kur’ân âyetlerinde Allah Teâlâ’nın Âlim, Alîm ve Allâm (hakkıyla bilen) olduğu bildirilirken (En’âm 6/73; Bakara 2/29; Mâide 5/109), O’nu vasfetmek üzere muallim (ilim öğreten) kelimesi kullanılmaz. Kur’ân-ı Kerîm bu sıfatı, Allah’ın elçisi için uygun görmüştür. Hz. Peygamber’in öğretmenlik vazifesi ilk olarak, atası Hz. İbrahim (a.s.)’in bir duâsı ve bu duâya edilen icâbetin anlatıldığı iki âyette karşımıza çıkar: “Ey Rabbimiz! Onlara, içlerinden senin âyetlerini kendilerine okuyacak, onlara Kitap ve Hikmeti (Hadis ve Sünneti) öğretecek, onları temizleyecek bir peygamber gönder. Çünkü üstün gelen (Azîz), her şeyi yerli yerince yapan (Hakîm) yalnız sensin.“ (Bakara 2/129). “Nitekim kendi içinizden size âyetlerimizi okuyan, sizi kötülüklerden arındıran, size hem Kitâb’ı ve Hikmet’i, hem de bilmediğiniz nice şeyleri öğreten bir peygamber gönderdik “Bakara 2/151).
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

İlk kez hadis toplama faaliyetini başlatan ve ilmin hadis ve sünnet bilgisi olduğunu ifade eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ebû Bekr b. Hazm

Ömer b. Abdilazîz

Hatîb-i Bağdâdî

Abdürrezzâk b. Hemmâm

Muhammed b. Sîrîn

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 35

I. Akıl, ilim, söz ve davranışta doğruya isabet anlamına gelir.
II. İslami anlamı helâl haram bilgisi, ilim-amel birliğidir.
III. "Kitab" kelimesi ile Kur'an-ı Kerim'de dokuz yerde yan yana geçer.
"Hikmet" kelimesi ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I-II

II-III

I-III

I-II-III

Açıklama:

“Hikmet”; Akıl, ilim, söz ve davranışta doğruya isabet’tir. Daha özel anlamda ise, helâlharam bilgisi, ilim-amel birliği demektir. (Cürcânî, Ta’rîfât, no. 604). Hikmet, dînin ana kaynağı olan Kur’ân’ın doğru anlaşılmasına yardım eden, başta Hadis ve Sünnet olmak üzere diğer bütün ilimlerin ortak adıdır.
Yukarıda Hz. Peygamber (s.a.v.)’in öğretmenlik görevinden söz ederken, onun hem Kitab’ı hem de Hikmet’i ta’lim ettiğinden bahseden iki âyet mealini vermiştik. Kur’ân-ı Kerîm’de dokuz yerde yan yana geçen bu iki kelime, Allah’ın resûlüne indirdiği, onun mü’minlere öğütlediği ve öğrettiği, mü’minlerin de bu sayede dalâletten kurtulduğu birbirini tamamlayan iki nimettir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

I. Allah Teâlâ’nın zikri
II. Allah'a yaklaştıran şeyler
III. İlim öğreten âlim
IV. İlim öğrenmek isteyen öğrenci
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir hadisine göre Hz. Peygamber'in dünyada değersiz olmaktan müstesna tuttuğu dört şey arasındadır?

I-II

III-IV

I-II-III

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Resûlullah (s.a.v) şöyle buyururlar: “Dünya ve onun içinde olan şeyler değersizdir. Sadece Allah Teâlâ’nın zikri, O’na yaklaştıran şeyler (le meşguliyet), ilim öğreten âlim ve öğrenmek isteyen öğrenci bundan müstesnadır/ ً ما ِّ َعل ت ُ ْ م ً أَو ِما ل َ َعا ُ، و َه َال َ وا َما َ و َىل َعا َ ِ اهلل ت ْكر ِ َّ ذ ِال َ إ ِيها َ ف ُ ٌون ما ْلع َ ٌ، م َة ُون ْلع َ َ م ْيا ُّ الدن ” (Tirmizî, Zühd 14, hadis no: 2322; İbn Mâce, Zühd 3, hadis no: 4112).
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

I. Yer ve gök
II. Dünya nimetleri
III. Hayat ve ölüm
IV. İnsanlar
V. Cinler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Allah'ın kimin daha güzel amel işleyeceğini sınamak için yarattığını söylediği unsurlardandır?

I-II-III

III-IV-V

I-III-V

II-III-IV

I-II-V

Açıklama:

Amel, yaratılışın gayesi, dönüş yolculuğunun sermayesidir. Kur’ân’ın beyanına göre, Allah yeri ve gökleri, dünya nimetlerini, hayatı ve ölümü, insanlar arasından kimin daha güzel amel işleyeceğini sınamak için yaratmış (Hûd 11/7; Kehf 18/7; Mülk 67/2), yine aynı maksatla insanoğlunu yeryüzünün halifesi kılmıştır (Yûnus 10/14).
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Hz. Peygamber'e rivayet edilen bir hadise göre Allah katında amellerin en üstünü aşağıdakilerden hangisidir?

İman etmek

Namaz kılmak

Zekat vermek

İlim öğrenmek

İlim öğretmek

Açıklama:

Peygamber Efendimizin, her birini birer kurtuluş vesilesi sayarak emir ve tavsiye buyurduğu sâlih ameller, farzlardan nâfilelere, geniş bir ibadet yelpazesine yayılmış olarak karşımıza çıkar. Hepsi de Allah’a iman etmiş olmanın bir gereği olarak davranışlarımıza yansır. Ebû Hureyre radiyallâhü anh’ın rivâyet ettiği bir hadiste Hz. Peygamber sallallâhü aleyhi ve sellem şöyle buyurmuşlardır: “Allah katında amellerin en üstünü, içinde hiçbir şüphe bulunmayan imandır/ِ ِيه ش َّك ف َ َ ان ال ٌ َ ِمي َ ِ اهلل إ ْد ن ِ ِال ع َ ْم ُ األَع ْ َضل فَأ) “Dârimî, Rikâk 28, hadis no: 2739).
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

“Kıyâmet günü bir adam getirilir ve Cehennem ateşine atılır. Bağırsakları karnından dışarı çıkar ve onlarla birlikte değirmen döndüren merkep gibi döner durur. Cehennem halkı onun yanına toplanırlar ve: ‘Ey filân! Sana ne oldu? Sen iyiliği emredip kötülükten nehyetmez miydin?’ derler. O kişi de: ‘Evet, iyiliği (ma’rûfu) emrederdim, fakat kendim yapmazdım, kötülükten (münkerden) nehyederdim, fakat kendim yapardım’ diye cevap verir. (Buhârî, Bed’ül-halk 10, hadis no: 3094; Müslim, Zühd 51, hadis no: 2989) hadisinden ilim-amel ilişkisi ile ilgili çıkarılabilecek mesaj aşağıdakilerden hangisidir?

Sâlih amellere sıkı sıkıya sarılmak gerektiği

Kişinin öğrettiği ilim ile kendisinin de amel etmesi gerektiği

Amel ederken hiçbir şeyi Allah'a ortak koşmamak gerektiği

Allah'ın azabından uzak olmak için güzel söz söylemek gerektiği

Yapılan ibadetlerin sürekli ve istikrarlı olması gerektiği

Açıklama:

Allah Resûlü (s.a.v.)’nün ilimle ilgili hadislerini bir arada değerlendirdiğimizde, bu sevaba hak kazanmanın, o ilimle amel etme şartına bağlı olduğunu görürüz. Bir rivâyette Üsâme b. Zeyd b. Hârise radiyallâhü anhümâ, Resûlullah sallallâhü aleyhi ve sellem’i şöyle buyururken işittiğini haber vermektedir: “Kıyâmet günü bir adam getirilir ve Cehennem ateşine atılır. Bağırsakları karnından dışarı çıkar ve onlarla birlikte değirmen döndüren merkep gibi döner durur. Cehennem halkı onun yanına toplanırlar ve: ‘Ey filân! Sana ne oldu? Sen iyiliği emredip kötülükten nehyetmez miydin?’ derler. O kişi de: ‘Evet, iyiliği (ma’rûfu) emrederdim, fakat kendim yapmazdım, kötülükten (münkerden) nehyederdim, fakat kendim yapardım’ diye cevap verir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

I. Aklı kıt insanlarla tartışmak
II. Alimlere karşı övünmek
III. İnsanların ilgilisini kazanmak
Hz. Peygamber'e rivayet edilen bir hadise göre yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri için ilim öğrenen ateştedir?

Yalnız I

I-II

II-III

I-III

I-II-III

Açıklama:

İbn Ömer, İbn Mes’ûd, Câbir b. Abdillah, Ebû Hureyre, Huzeyfe b. elYemân ve Ka‘b b. Mâlik gibi sahâbîden rivâyet edildiğine göre, Allah Resûlü (s.a.v.) şöyle buyurmuşlardır: “Her kim aklı kıt insanlarla tartışmak ya da âlimlere karşı övünmek veya insanların teveccühünü kazanmak için ilim öğrenirse, o Ateştedir/َ َ ِارى ُم ي ِ َ ل ْلم ِ ْع َ ال َب َل ْ ط َن م َ ِ ف النَّ ِار ُو َـه ِ ف ه ْ لَي ِ َ النَّ ِ اس إ ُوه ُج َ ْصِر َف و ي ِ ْ ل َ أَو َاء َم ل ُ ْع ِ ال ِه َ ب ِى َاه ب ُ ي ِ ْ ل َ أَو َاء َه ِ ُّ السف ِه ب) “Tirmizî, İlim 6, hadis no: 2654; İbn Mâce, Mukaddime 23, hadis no: 253).
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

I. İslâm toplumunu oluşturan dünya görüşünün temelinde bilgi vardır.
II. İslâm tarihi, ilim, bilgi ve amele dayalı bir medeniyetin tarihidir.
III. İslam düşüncesinde vahiy ilmi yüceltir ve onu imandan sonra en büyük fazilet olarak görür.
İslâm medeniyetinin ilime bakışı ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız II

I, II ve III

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

İslâm’ın tarihi, ilim, bilgi ve amele dayalı bir medeniyetin tarihidir. Bu medeniyette bilimsel sürece yol açan bilgi geleneği, ilmi yücelten ve onu imandan sonra en büyük fazilet
olarak gören vahiyle başlar. İlim kelimesi Kur’ân ve Sünnet’te öylesine çok vesileyle ve çok
sayıda vurgulanmıştır ki, bu durum İslâm toplumunu oluşturan dünyagörüşünün “Bilgi
temelli” olduğuna dair hiçbir şüphe bırakmamaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 42

I. Amelden sonra, ihlâstan önce gelir.
II. İbadetten üstündür.
III. Hikmetin nûrudur.
IV. Gıbtaya değerdir.
V. Sadaka-i câriyedir
“İlim”le ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve III

II ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

II, III, IV ve V

Açıklama:

İlim amelden sonra, ihlâstan önce gelir denilemez.

Doğru Cevap: E

Soru 43

I. İlim faydasız olmamalı, faydasız ilimden Allah'a sığınılmalıdır.
II. İlim “Allah’ın rızası dışında başka bir gaye ile tahsil edilmemelidir.
III. İlim hiç bir durumda kötüye kullanılmamalıdır.
Yukarıdakilerden hangilerinde Kur’ân-Sünnet’le ortaya konan âlim-ilim ilişkisinde olması gerekeni ifade eder?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Üstelik bilginin, “faydasız olmama”, “Allah’ın rızası dışında başka bir gaye ile tahsil
edilmeme” ve “kötüye kullanılmama” boyutu da vardır (Ebû Dâvud, İlim 12, hadis no:3664; Tirmizî, İlim 6, hadis no; 2655; Dârimî, Mukaddime 34, hadis no: 377).

Doğru Cevap: E

Soru 44

I. İslâmî ilimlerin birbirine son derece bağlı ve kenetlenmiş bir yapısı vardır.
II. Allah katından gelen ilâhî bilgi, her an yanılabilen insan bilgisi ile aynı düzeyde algılanmamıştır.
III. İslam anlayışında ilim elde etmenin en birincil hedefi Allah'a yakınlaşmak ve rızasını kazanmaya çalışmaktır.
Yukarıdakilerden hangileri İslâm’ın ilim anlayışını modern bilimin günümüzdeki bunalımlı duruşundan ayıran temel farklar arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II, ve III

II ve III

Açıklama:

Bu vesileyle İslâm medeniyetine damgasını vuran iki tarihî gerçekliğe de değinmemiz gerekmektedir: 1) İslâm’ın ilim anlayışını modern bilimin günümüzdeki bunalımlı duruşundan ayıran temel fark, bütün İslâmî ilimlerin birbirine son derece bağlı ve kenetlenmiş yapısıdır. Bu medeniyet yelpazesinde hiçbir ilim, diğer ilimlerin oluşturduğu kuşatıcı ve iç tutarlığa sahip sistemden bağımsız olmamış ve ona kayıtsız kalarak gelişmemiştir. 2) İslâm düşünce tarihi içinde “bilgi”nin tanımını, kaynağını ve sınıflandırılmasını, İslâm’ın varlık telakkîsinden soyutlamak imkansızdır. Varlık düzlemindeki yaratan ve yaratılan arasındaki mutlak farklılık, bilgi düzlemindeki mutlak ayrışmayı da belirlemiş, bu bilgi hiyerarşisi Müslüman zihniyetin temel özelliği olmuştur. Bütün ilmî disiplinlerde, Allah katından gelen ilâhî bilgi, her an yanılabilen insan bilgisi ile aynı düzeyde algılanmamış, Yaratıcının yarattıklarına yönelik iradesini anlayabilmenin yegane yolu olarak “nübüvvet”in vazgeçilmezliği kabul edilmiştir. İslâm toplumunun her devirde Hz. Peygamber’in sünnetine, yetiştirdiği insanların yaşantısına ve dolayısıyla Sünnet’in taşıyıcısı olan hadis kaynaklarına duyduğu gereksinim ve bağlılığın temelinde, bu ortak zihniyetin kaybolmayan gücü yatmaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 45

I. Öğretip yaydığı ilim
II. Geride bıraktığı sâlih evlat
III. Miras olarak devrettiği Mushaf
IV. Yaptırdığı mescid
V. Yolcular için inşa ettirdiği ev
Yukarıdakilerden hangileri mü’mine öldükten sonra da hayrı ulaşan amel ve hasenât arasında yer alır?

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Peygamber Efendimiz şöyle buyururlar: “Şunlar, mü’mine öldükten sonra da ulaşan ameli ve hasenâtındandırlar: Öğretip yaydığı ilim, geride bıraktığı sâlih evlat, miras olarak devrettiği Mushaf, yaptırdığı mescid, yolcular için inşa ettirdiği ev, akıttığı su, hayatta ve sağlıklı iken malından çıkardığı, tesiri ölümünden sonra da kendisine ulaşan sadaka. “İbn Mâce, İman 20, hadis no: 241).

Doğru Cevap: E

Soru 46

I. İlim ehli olan kimsenin bilgisini gizlemesi câiz değildir.
II. Din âlimlerinin ilmi tebliğ edip başkalarına öğretmeleri şarttır.
III Zarûrî dinî bilgileri başkalarından saklamak büyük günahlardandır ve âhiretteki cezası ağırdır.
IV. Ehl-i Kitab ulemâsı Tevrat ve İncil’deki bilgileri gizledikleri için Kur’ân’da lânetlenmişlerdir.
İlmi gizlemek ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

I ve III

I, II, ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Hadisten Öğrendiklerimiz
• İlim ehli olan kimsenin bilgisini gizlemesi câiz değildir.
• Din âlimlerinin ilmi tebliğ edip başkalarına öğretmeleri şarttır.
• Zarûrî dinî bilgileri başkalarından esirgeyip saklamak büyük günahlardan sayıldığı için âhiretteki cezası da ağırdır.
• Ehl-i Kitab ulemâsının Kur’ân’da lânetlenmesi, Tevrat ve İncil’deki nice bilgileri insanlardan gizli tutarak dalâlette kalmalarına sebep olmalarındandır.

Doğru Cevap: E

Soru 47

“Allah’a ve Resulü'ne iman ettikten sonra, O’nun rızası gözetilerek yapılan, her doğru, güzel, faydalı, hayırlı iş ve davranış” anlamına gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Amel-i Seyyi

Amel-i Sâlih

Hikmet

Hasen

Münker

Açıklama:

İnsanın hesap gününde hak edeceği ceza ya da mükâfatın dünyadaki tavır ve davranışlarına bağlanması, seyyie/amel-i seyyi’ (kötü iş) ve hasene/amel-i sâlih (iyi iş) olmak üzere
iki temel Kur’ânî kavramı öne çıkarmaktadır. Kur’ân-ı Kerîm’in birçok âyetinde iman ve
amel-i sâlih, bazı âyetlerinde ise bunlarla birlikte âhirete iman, namaz ve zekât da zikredilmek suretiyle sâlih amelin faydası ve gerekliliği, kötü amelin zararı ve tehlikesi üzerinde
ısrarla durulmuş, mü’minler her fırsatta sâlih amellere teşvik edilmiştir: “İman edip amel-i
sâlih işleyenlere ne mutlu! Onların sonunda varacakları yer ne güzel! (Ra’d 13/29).

Doğru Cevap: B

Soru 48

Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuşlardır: “İnsanlara hayrı öğreten ve fakat kendi nefsini unutan âlim, insanları aydınlatırken kendini yakan kandile benzer”. Bu hadis-i şerif ile anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

İhlasdan yoksun amel ruhsuz cesete benzer.

İlim-amel bütünlüğünü göz ardı etmek dünyevî ve uhrevî zararlar doğurur

İlmi gizlemek büyük bir zulümdür.

Kullar içinde Allah’tan en çok âlimler korkar

Cennete amel ve ibadetle değil Allah’ın kerem ve lütfu ile girilir.

Açıklama:

İlim-amel bütünlüğünü göz ardı etmenin doğuracağı
dünyevî ve uhrevî problemleri değerlendirebilmek
Kendisi yaşamadığı halde başkalarına ilim ve iyilik
öğretenler hakkında Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuşlardır: “İnsanlara hayrı öğreten ve fakat kendi
nefsini unutan âlim, insanları aydınlatırken kendini
yakan kandile benzer”. Dolayısıyla, amel edilmediği
sürece ilimden ecir de alınamayacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

“el-Vecel ve’t-Tevessuk bi’l-Amel" adlı eserin sahibi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Taberani

Ebû Ümâme el-Bâhilî

İbn Ebi’d-Dünyâ

İbn Mâce

Ebû Süleyman el-Hattâbî

Açıklama:

Ünlü muhaddis İbn Ebi’d-Dünyâ (281/894), “el-Vecel ve’t-Tevessuk bi’l-Amel”
(Korkmak ve Amelle Güçlenmek) adını taşıyan risalesinde, tâbiûn tabakasının önde gelen
âlimlerinden Hasan-ı Basrî (110/728)’nin şu sözünü nakleder: “Bir kısım insanları mağfiret
beklentileri oyaladı. Sonunda hiçbir sevapları olmadan dünyadan çıkıp gittiler. Böylesi;
‘Ben Rabbime hüsn-i zan besliyorum’ der, ama yalan söyler. Rabbine karşı iyi niyet besleseydi,
iyi amel işlerdi”. (İbn Ebi’d-Dünyâ, (2008), s. 14-15).

Doğru Cevap: C

Soru 50

Öğrenmek istediğiniz herşeyi öğreniniz. Fakat amel etmedikçe Allah size hiçbir ecir vermeyecektir “(Dârimî, Mukaddime 27, hadis no: 260; İbn Abdilberr, (2003), II, 15, no. 658-659). Yukarıdaki hadise göre altı çizili kelimeyle vurgulanmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Nasihat etmeyiniz, örnek olunuz.

Bir musibet bin nasihatten daha evlâdır.

Nasihat vereni rahatlatır.

Nasihat etmek kadar, başkasının nasihatlerinden yararlanmak da önemlidir.

Akıllı bir kimse; kazandığı paranın birazını, aldığı nasihatin ise birçoğunu saklar.

Açıklama:

Vahiyle gelen ilmin ilk öğrencileri olan ashâb-ı kirâmın da, sonraki neslin ilim yolcuları için aynı anlama gelecek uyarılarda bulunduğunu görmekteyiz. Muâz b. Cebel (r.a.) ve Enes b. Mâlik (r.a.)’e nisbet edilen mevkûf bir rivâyet şöyledir:“Öğrenmek istediğiniz herşeyi öğreniniz. Fakat amel etmedikçe Allah size hiçbir ecir vermeyecektir “(Dârimî, Mukaddime 27, hadis no: 260; İbn Abdilberr, (2003), II, 15, no. 658-659). Bu hadise göre öğrenmenin fayda sağlaması için uygulanması yani örnek olmak zaruridir. Bu da amel etmenin önemini ortaya koymaktadır.
Doğru cevap A'dır.
Önemli: Soruyu yeniden yazdıktan sonra değerlendirme kısmına geçildiğinde, altı çizili olan kelimedeki altı çizili durumunun ortadan kalktığını gördüm. Önceki soruda da altını çizmiştim. Dolayısıyla teknik bir sorun ve benden kaynaklanmıyor. Altı çizili olması gereken kelime "amel" kelimesidir.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Hz. Peygamberin sünnetinin farklı coğrafyalarda yaşayan milletleri birleştirici bir faydasından söz edilmektedir?

Farklı tasavvurlara sahip bir kesimin doğması

Daha özgür bir çevre oluşturması

Ortak zihni durum dağlaması

İçe kapalı bir toplum yapısı meydana getirmesi

Refah bir ortam getirmesi

Açıklama:

Farklı şartlarda ve farklı coğrafyalarda yaşayan müslümanlar arasındaki kültür birliğini, ortak zihnî tutum ve hayat tarzını sağlayan yegâne şey, Hz. Peygamber’in Sünneti’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdaki şıkların hangisinde Hz. Peygamberin sünnetinin insanlığa ve toplumsal hayata sunmuş olduğu bir yarardan bahsedilmemektedir?

Müşterek dünya algısı oluşturmuştur

Toplumsal düzeni sağlamıştır

Milletleri İslam çatısı altında birleştirmiştir

Ortak hayat tarzı geliştirmiştir

Belli alışkanlıkları beraberinde getirmiştir

Açıklama:

Sünnetin belli alışkanlıkları geliştirmesi yararlı da zararlı da olabileceğinden bu çelişkiden dolayı bu eylemin topluma ve insanlığa fayda sağlamış olabileceğini söylemek zordur.

Doğru Cevap: E

Soru 3

“Dînin elden çıkışı sünnetin terkiyle başlar. Halat nasıl lif lif kopup parçalanırsa, din de Sünnetin birer birer terkiyle ortadan kalkar”. Yukarıdaki ifadede asıl anlatılmak istenenin ne olduğu aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer almaktadır?

Hz. Peygamberin sünnetinin huzur verdiği

Hz. Peygamberin sünnetinin tüm insanlığa seslendiği

Hz. Peygamberin sünnetinin bazı kesimlerce dikkate alınmadığı

Hz. Peygamberin sünnetinden terkin iyi sonuçlar doğurmayacağı

Hz. Peygamberin sünnetinin önemi

Açıklama:

Verilen sözde anlatılmak istenen Hz. Peygamberin sünnetinin terk edilmesi durumundan dinin elden gideceği asıl olarak anlatılmak istenmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdaki seçeneklerin hangisi Hz. Peygamberin hadislerinin toplum için ne anlama geldiğini gösteren bir ifade içermektedir?

Toplumun hafızası

Toplumun sesi

Toplumun duruşu

Toplumun haykırışı

Toplumun mantıkı

Açıklama:

İslâm toplumlarının (ümmet-i Muhammed’in) arşivi, hâfızası, ibret sergisi, kültür müzesi, ecza deposu ve şifa kaynağı mahiyetindeki hadis kitaplarında, rivâyetlerin iki tür sisteme göre (ale’r-ricâl, ale’l-ebvâb) kayda geçtiğini biliyoruz.

Doğru Cevap: A

Soru 5

“Kültür”; bir toplumun varoluş sürecinde ürettiği her şeydir. Dolayısıyla müslümanlar için bir “kültür bilim”den söz edilecekse, hiç kuşkusuz bunun omurgasını '_________________' teşkil eder. Yandaki boşluğa gelmesi gereken uygun ifade aşağıdaki seçeneklerin hangisinde bulunmaktadır?

Kelam

Hadis

Ahlak

Fıkıh

Tefsir

Açıklama:

“Kültür”; bir toplumun varoluş sürecinde ürettiği her şeydir. Dolayısıyla müslümanlar için bir “kültür bilim”den söz edilecekse, hiç kuşkusuz bunun omurgasını Hadis teşkil eder.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdaki seçeneklerde verilen İslam ilimlerinden hangisinin olmaması durumunda diğerlerinin olamayacağını söylemek mümkündür?

Tefsir

Kelam

Hadis

Fıkıh

Tasavvuf

Açıklama:

Diğer geleneksel İslâmî disiplinlerin ufku kendi alanlarıyla sınırlı iken, Hadis bunların hepsine malzeme veren bir alandır. Hadisler olmaksızın ne erken dönem İslâm Tarihini, ne Fıkıh, ne Tefsir, ne Kelâm, ne Tasavvuf ve ne de Mezhepler Tarihini düşünmek mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde muhaddislerin hadisler üzerine çalışırken nasıl bir amaç güttüklerini gösteren bir durum söz konusu değildir?

Toplumun kimlik bunalımına girmesini önleme

Tefrikayı bertaraf etme

Cahiliye ahlakına geri dönüşün yolunu kapama

Toplumları zengin kılma

Fitne ve fesata karşı mücadele etme

Açıklama:

Muhaddislerin ilmî mesâîlerinin temelinde, içinde yaşadıkları toplumun kimlik bunalımına girmesini önleme, tefrikayı engelleme ve câhiliyye ahlâkına geri dönüş tehlikesini giderme gayreti yatmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

İslâm’ın ilim ve amele dayalı kültür ve medeniyet tarihine rengini veren iki ana damar vardır: '____________' ve '____________'. Verilen boşluklara gelmesi gereken uygun ifadeler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde bulunmaktadır?

Hadis ve Kelam

Kur'an ve Sünnet

Kur'an ve Fıkıh

Kur'an ve Ahlak

Kur'an ve Tefsir

Açıklama:

İslâm’ın ilim ve amele dayalı kültür ve medeniyet tarihine rengini veren iki ana damar vardır: Kur’ân ve Sünnet.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Hz. Peygamberin hadislerinin Türklere Müslümanlığı ve İslam’ı anlatması için yazılan ilk eserlerden herhangi birine yer verilmemiştir?

Kutadğu Bilig

Kısas-ı Enbiyâ

Dîvân-ı Hikmet

Atebetü’l- Hakâyık

Fıkhul Ekber

Açıklama:

Hz. Peygamber’in hadisleri, Türklerin müslüman olmasıyla birlikte ortaya konan ilk edebî eserlerden itibaren karşımıza çıkar. Yusuf Has Hâcib’in (v. 1070-) Kutadğu Bilig’i, Edip Ahmed Yüknekî’nin (v. 1100) Atebetü’l- Hakâyık’ı, Ahmed Yesevî’nin (v. 1166) Dîvân-ı Hikmet’i ve Rabguzî’nin (v. 1310) Kısas-ı Enbiyâ’sı, Türklere müslümanlığı ve İslâm peygamberini anlatan ilk eserler sayılır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Türk kültüründeki yerini göstermesi bakımından, atasözü haline gelerek günlük dile yerleşmiş olan hadislere örnek bir kullanım verilmiştir?

Teyze ana yarısıdır

Güvendiği dağlara kar yağmak

Bugünün işini yarına bırakma

Denizden geçerken at değiştirilmez

Damalaya damlaya göl olur

Açıklama:

Aşağıdaki atasözleri hadislere örnek verilebilir

Temizlik imandandır, 3. İçki kötülüklerin anasıdır, 3. Uyku küçük ölümdür, 4. Cennet anaların ayakları altındadır, 5. Acele şeytandandır, 6. Sürüden ayrılanı kurt kapar, 7. Veren el alan elden üstündür, 8. Utanmadıktan sonra dilediğini yap, 9. Ev alma komşu al, 10. Alma mazlumun âhını çıkar âheste âheste, 11. Meyveli ağaç taşlanır, 12. Teyze ana yarısıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber'den Abdullah b. Abbas'ın rivayet ettiği hadis-i şerifte Allah katında müslümanların rahmete en uzak olan üç grubundan birisidir?

Harem bölgesinde haksızlık yapıp günah işleyen mülhid

zekatı vermeyenler

cihada katılmayanlar

kumar oynayanlar

misafirlerine ikram etmeyenler

Açıklama:

Abdullah b. Abbâs (r.a.)’ın rivayet ettiğine göre, bir keresinde şöyle buyurmuşlardır: “Allah katında müslümanların rahmete en uzak olanı şu üç gruptur: Harem bölgesinde haksızlık yapıp masiyet işleyen (mülhid); İslâm döneminde câhiliyye yol ve âdetlerini/sünnetini arayan (mübtağ) ve haksız yere kanını dökmek için masum bir insanın peşini kovalayan (muttalıb)

Doğru Cevap: A

Soru 12

Yerli olsun olmasın Mekke'de bulunan bütün insanların haklarını koruyacaklarına mazlumun hakkını kim olursa olsun zalimden alacaklarına dair yaptıkları yemine ne ad verilir

Kasem-i müşterek

Hılf'ul mazlum

Hilf'ul fudul

Kasem'ul mazlum

Hılf'ul kabail

Açıklama:

Nübüvvetten önce, Hac ve ticârî fuar mevsimini de içine alan Haram aylarda (Zilka’de, Zilhicce, Muharrem, Receb), Mekke-Tâif-Medîne üçgeni içinde kan akıtılması ve insanlara haksızlık yapılması kabîlelerin ileri gelenlerini daima rahatsız etmişti. Bi’setten 20 yıl önceki bir Zilka’de ayında, Hz. Peygamber’in amcalarından Zübeyr’in girişimiyle bir “bahadırlar teşkilâtı” kurulmuş; Teym b. Murra kabîlesinin yaşlı ve zengin liderlerinden Abdullah b. Cüd’ân’ın evinde toplanan Hâşim, Muttalib, Esed, Zühre ve Teym oğullarından müteşekkil bir grup, yerli olsun olmasın Mekke’ de bulunan bütün insanların haklarını koruyacaklarına, mazlumun hakkını kim olursa olsun zâlimden alacaklarına dair yemin etmişlerdi. bu yemine Hılfu'l-Fudul denmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Hılfu'l Fudul'a hangi kabile katılmamıştır?

Haşimoğulları

Katafan oğulları

Muttalib oğulları

Esed oğulları

Zühre oğulları

Açıklama:

Abdullah b. Cüd’ân’ın evinde toplanan Hâşim, Muttalib, Esed, Zühre ve Teym oğullarından müteşekkil bir grup katılmakla birlikte Katafan oğulları katılmamıştır

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi haram aylardan değildir?

Receb

Şaban

Muharrem

Zilhicce

Zilkade

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 15

Hadis kitablarının hangi bölümünde evlilikle ilgili hadis bulunmaz?

Talak

Nafakat

Rada'

İstiska

Lian

Açıklama:

istiska sözlük anlamı sulama demektir. ıstılahi anlamı olarak ise yağmur namazının adabı ile ilgilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Anadolu’da hala sürdürülen ve şenliklerde para, şeker gibi şeylerin halkın üzerine saçılması geleneğinin, asr-ı saâdette de uygulandığını görmekteyiz. söz konusu geleneğin adı aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

velime

saçı

tebzir

taksim

tevzi

Açıklama:

Anadolu’da hala sürdürülen ve şenliklerde para, şeker gibi şeylerin halkın üzerine saçılması anlamına gelen “saçı” geleneğinin, asr-ı saâdette de uygulandığını görmekteyiz. Muâz b. Cebel (r.a.) rivâyetine göre, bir sahâbînin düğününü teşrif eden Hz. Peygamber (s.a.v.)’in huzuruna, dua ve tebrikten sonra bir tef getirilerek damâdın başı üzerinde çalınmış, içinde şeker ve meyve/badem bulunan tabaklar getirilerek üzerine saçılmış, ashâb bunları almayıp duraksayınca; “Ne duruyorsunuz, yağmalasanıza!” buyurmuştur. Neticede onlar Hz. Peygamber’i, Hz. Peygamber de onları çekiştirerek yiyecekleri kapışmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Hangisi hadis terminolojisinde Hz. Peygamber'in beşeri yönünü, yaşama üslubunu ve şahsi hayatını konu edinen rivayetler bütünü ifade etmek üzere kullanılır.

hilye

sünnet

şemail

siyer

hadis

Açıklama:

Şemâil; hadis terminolojisinde, “Hz. Peygamberin beşerî yönünü, yaşama üslûbunu ve şahsî hayatını konu edinen rivâyetler bütünü” için kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Rabguzi'nin Hz. Peygamber'in hadislerinin yer aldığı eseri hangisidir?

Kutadgu Bilig

Atabet'ul Hakayık

Divan-ı Hikmet

Kısas-ı Enbiya

Şihabu'l Ahlar

Açıklama:

Rabguzî’nin (v. 1310) Kısas-ı Enbiyâ’sı, Türklere müslümanlığı ve İslâm peygamberini anlatan ilk eserler sayılır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Osmanlı hadisçilerinin Molla Gürani'nin Buhari şerhinin adı hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Necahu'l Kari

Umdet'ul Kari

el Kevseru'l Cari

Fethu'l Bari

el-Kevkebu's-Sari

Açıklama:

Fatih Sultan Mehmed’in hocası ve Şeyhülislâmı Molla Gürânî (893/1488), Mısır’daki ilmî birikimi İstanbul’a taşımıştır. OnunEdirne Dâru’l-Hadîsi’nde tamamladığı ve el-Kevseru’l-Cârî adını taşıyan Buhârî şerhi vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Osmanlı hadisçilerinden Amasyalı Yusufzade Abdullah Hilmi Efendi'nin Buhari şerhinin adı hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Fethu'l Bari

Umdetu'l Kari

el Kevkebu's-Sari

Necahu'l Kari

el Kevseru'l Cari

Açıklama:

Amasyalı Yusufzâde Abdullah Hilmi Efendi (1167/1754)’nin Necâhu’l-Kârî adlı 30 ciltlik Buhârî şerhi vardır

Doğru Cevap: D

Soru 21

I. İslam toplumunun kimlik bunalımına girmesini önleme
II. İslam toplumunda meydana gelebilecek tefrikaları engelleme
III. İslam toplumunun tekrar câhiliyye ahlâkına geri dönüş tehlikesini giderme
IV. İslam toplumunda günlük hayatla ilgili olarak yeni fikirler, uygulama ve âdetler ortaya koyma
Yukarıdakilerden hangileri muhaddislerin ilmî mesâîlerinin temelinde yatan sebepler arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Muhaddislerin ilmî mesâîlerinin temelinde, içinde yaşadıkları toplumun kimlik bunalımına girmesini önleme, tefrikayı engelleme ve câhiliyye ahlâkına geri dönüş tehlikesini giderme gayreti yatmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Hadisler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Farklı coğrafyalarda yaşayan müslümanlar arasındaki ortak zihnî tutum ve hayat tarzını sağlamıştı

Temel ahlâkî kriterleri belirleyerek İslâm ahlâkının yaygınlaşmasını sağlamıştı

Mü’minleri aynı mânevî çatı altında bir arada tutarak kültürel ve kurumsal birliği sağlamışt

Dünyada yaşanan değişimlere karşı toplumdan hareketle dîni şekillendiren bir anlayışı esas almıştır.

Fıkıh, Tefsir, Kelâm, Tasavvuf ve Mezhepler Tarihi benzeri İslami ilimlerin temelini oluşturmuştur.

Açıklama:

Yahudilik ve Hristiyanlığın aksine, kaynaklarını ilk günkü gibi temiz ve berrak haliyle muhafaza etmeyi başarmış olan İslâm medeniyeti, yüzyıllar boyu dünyada yaşanan değişimlere karşı, toplumdan hareketle dîni değil, dinden hareketle toplumu şekillendiren bir yaklaşımla hareket etmiştir. Bu yaklaşımın esaslarını ise büyük oranda hadisler belirlemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

I. Modern sorunlara çözüm sunmazlar.
II. İman, ibadet, ahlâk kitaplarıdır.
III. Sosyal içerikli bilimsel kaynaklardır.
IV. Toplumun sağlık reçetesidir.
Konulu hadis literatürüyle ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

İslâm, rûhî arınmadan beden temizliğine, devlet yönetiminden aile düzenine, ibadetten alışverişe, eğitimden sağlığa, hukuktan
iktisata, mîmârîden estetiğe kadar sosyal hayata dair ne varsa, Allah Resûlü ve arkadaşlarının tecrübesinden geçmiş, pratiğe geçirilmiş son derece önemli prensipler bütünüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 24

I. Müslümanları Kitâb’ı olmakla birlikte Peygamber’i olmayan bir dînin mensupları olarak gösterir
II. İslam kültürünün yok sayılması anlamına gelir
III. İslam dînini her şeyi meşrûlaştıran bir araç haline getirir
IV. Dini hayatı kolaylaştırarak müslümanların sayılarının artmasına yol açar
Yukarıdakilerden hangileri Sünnet’i ve İcmâ’ı dikkate almayan bir İslam anlayışının ortaya koyduğu tehlikeler arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

“Son zamanlarda ortaya çıkan söylem, müslümanları Kitâb’ı olmakla birlikte Peygamber’i olmayan bir dînin mensupları gibi görmekte ve bunun neticesinde de bir taraftan kültürü, onun dînî değerini dikkate almayarak yok saymakta; diğer taraftan da dîni, her şeyi meşrûlaştıran bir araç haline getirmektedir. Bu hususta karşımıza çıkan sihirli soru ise; “Kur’ân’da var mı?” olmaktadır. Sünnet’i ve İcmâ’ı dikkate almayan bu tavır, esas itibariyle dîni geçersiz kılma sürecinde etkin bir rol alma eğilimindedir. Bundan dolayı Sünneti ihyâ ve bu ihyâ sürecinde öncelikle İcmâ’ı dikkate alma, toplumsal varlığımızı sürdürmemizin olmazsa olmaz şartıdır”.

Doğru Cevap: D

Soru 25

I. Dînin reddettiği çirkinliklerden insanları men etme; yani münkerden nehiy'in önemini gösterir II. Zâlime karşı mazlumla birlikte tek el (tek yumruk) olmanın önemini ifade eder III. Adâlete dayalı olmayan toplumların ayakta kalamayacaklarını vurgular IV. Zulüm ve haksızlık yapmamak şartıyla câhiliyye yol ve âdetlerinin kabul edilebileceğini anlatır Hılfu’l-Fudûl anlaşması İslam toplumunda ki önemi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Adâlete dayalı olmayan bir devlet sisteminin kalıcı olması, böyle bir toplumun ayakta kalması imkânsızdır. Allah Resûlü’nün böyle bir sözleşmeye risâletin tebliğinden sonra da katılmaktan geri durmayacağını açıklaması, o toplantıda alınan kararların İslâm’ın getirdiği açık hükümlerle bire bir uyuşması nedeniyledir ki bunun adı, en geniş tanımıyla el-emru bi’l-ma’rûf ve’n-nehyü ani’l-münker’dir. Dînin reddettiği çirkinliklerden insanları men etme; yani “münkerden nehiy”, Kur’ân’da mü’minlerin en önemli vasıfları arasında sayılır (Hacc 22/41). Sözkonusu sözleşmeyi anlatan rivâyet, İslâm toplumunun, “bünyesinde haksızlığı ve ahlâksızlığı barındırmamak” gibi hayâtî bir özelliğini dile getirmektedir. Toplumu oluşturan bireylerin zulüm karşısında tek yumruk olmamaları halinde, küçük çaplı menfaat çetelerinin kitlelerin huzur ve refahını tehdit edebileceğine, adâlet sistemini temelinden sarsabileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte, Abdullah b. Abbâs (r.a.)’ın rivayet ettiğine göre, bir keresinde şöyle buyurmuşlardır: “Allah katında müslümanların rahmete en uzak olanı şu üç gruptur: Harem bölgesinde haksızlık yapıp masiyet işleyen (mülhid); İslâm döneminde câhiliyye yol ve âdetlerini/sünnetini arayan (mübtağ) ve haksız yere kanını dökmek için masum bir insanın peşini kovalayan (muttalib) ) “Buhârî, Diyât 9, hadis no: 6488).

Doğru Cevap: C

Soru 26

Ebû Zerr el-Ğıfârî’den nakledilen hadis'i şerife göre müminin kardeşini güler yüzle karşılaması aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

Hukuk

Adâb-ı muâşeret

Siyaset

Edebiyat

Sanat

Açıklama:

Ebû Zerr radiyallâhü anh’ın bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhü aleyhi ve sellem şöyle buyurmuşlardır: Hiçbiriniz iyilik (ma’rûf) sayılan herhangi bir şeyi sakın küçük görmesin! Yapacak bir şey bulamasa, kardeşini güler yüzle karşılasın! Et satın aldığında ya da tencerede (et) pişirdiğinde suyunu çoğalt ve komşun için de ondan bir kepçe al!”.
Hz. Peygamber (s.a.v.)’in yukarıya alınan hadisteki tavsiyeleri, insanın ikili münasebetlerinde ve toplum içinde uyması gereken adâb-ı muâşeret kâideleriyle ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

I. Gözü haramdan sakınmak
II. Yolunu kaybedene yol göstermek
III. Abdestli gezmek
IV. Selâmı almak
V. İyiliği emredip kötülükten sakındırmak
Yukarıdakilerden hangileri “yolun hakları” arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II, III ve V

I, II, IV ve V

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi hadislerin Türk kültüründe yaygınca kullanıldığı alanlardan biri değildir?

Edebiyat

Sanat

Mimari

Atasözü

Sinema

Açıklama:

Hadisler Türk kültüründe sinema alanında yaygınca kullanılmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Ömer Nasuhi Bilmen'in Büyük Tefsir Tarihi’nde “Şimdiye kadar tab’ edilmemiş olması teessüfe şâyândır” dediği Amasyalı Yusufzâde Abdullah Hilmi Efendi'ye ait eser aşağıdakilerden hangisidir?

Necâhu’l-Kârî

El-Kevseru’l-Cârî

Atebetü’l-Hakâyık

Dîvân-ı Hikmet

Kısas-ı Enbiyâ

Açıklama:

Amasyalı Yusufzâde Abdullah Hilmi Efendi (1167/1754)’nin Necâhu’l-Kârî adlı 30 ciltlik Buhârî şerhinin kaderi de ondan farklı değildir. Ömer Nasuhi Bilmen Büyük Tefsir Tarihi’nde bu eser için; “Şimdiye kadar tab’ edilmemiş olması teessüfe şâyândır” demektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Hz. Peygamber’in hadislerine atıfta bulunan ve Türk devlet felsefesini anlatan ilk eser olarak tarihe geçen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Şihâbü’l-Ahbâr

Atebetü’l-Hakâyık

Dîvân-ı Hikmet

Kutadğu Bilig

Envâru’l-Âşıkîn

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 31

Kütüb-i Sitte adıyla ünlenmiş altı temel hadis kitabının birincisi olan el-Câmiu’s-Sahîh’in yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Ebû Dâvûd

Buhârî

Beyhakî

İbn Mâce

Nesâî

Açıklama:

İlim dünyamızda Kütüb-i Sitte adıyla ünlenmiş altı temel hadis kitabının birincisi olan Buhârî’nin el-Câmiu’s-Sahîh’inde bir toplum, bir İslâm toplumu yaşamaktadır. Ortak kimlik ve bilinç yapısının inşası için bilinmesi gereken bütün parametreler, tutum ve davranış modelleri, sıhhat derecesini en üst düzeyde taşıyan hadislerle ortaya konmuştur. Bu yönüyle Sahîh-i Buhârî, İslâm toplum yapısının her alandaki sağlam dayanaklarını içeren, Sünnet’i referans alarak yazılmış bir sağlık reçetesidir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Hz. Peygamber (s.a.v.)’e göre evlenmek isteyen bir erkeğin eş adayında araması gereken özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Zenginlik

Soy

Güzellik

Dindarlık

Memleket

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi yol hakkı ile ilgili hadiste geçen haklardan biri değildir?

Gözü haramdan sakınmak

İnsanlara eziyet vermekten kaçınmak

Selâmı almak

İyiliği emredip kötülükten sakındırmak

Anne-babaya iyilik etmek

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 34

Tarihte hadis öğretimine tahsis edilmiş ilk öğretim kurumunu Şam’da açan ve başına ünlü muhaddis İbn Asâkir’i geçiren Türk hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Sultan Alparslan

Melik Şah

Nureddin Zengî

Yavuz Sultan Selim

Tomanbay

Açıklama:

Tarihte hadis öğretimine tahsis edilmiş ilk öğretim kurumunu Şam’da açan ve başına ünlü muhaddis İbn Asâkir’i (v. 571/1175) geçiren Selçuklu Atabeyi Nureddin Mahmud b. Zengî’nin (v. 569/1174) Dâru’l-Hadîsi’n-Nûriyye’sinden sonra, bu gelenek Selçuklulardan Osmanlılara geçmiş, Hadisin kurumsal yükselişi Osmanlı’nın elinde gerçek leşmiştir. Osmanlı, siyasal egemenliğini götürdüğü her yere bir hadis okulu açmış, Arap yarımadasından Bosna-Hersek’e kadar bütün bir İslâm coğraf yasına Hadis kültürünü aşılamıştır. II. Murad döneminde büyük bir ilerleme kaydeden bilim ve düşünce hayatında, hadis öğretim kurumları da hissesine düşen payı almış, Fatih Sultan Mehmed’in hocası ve Şeyhülislâmı Molla Gürânî (893/1488), Mısır’daki ilmî birikimi İstanbul’a taşımıştır. Onun Edirne Dâru’l-Hadîsi’nde tamamladığı ve el-Kevseru’lCârî adını taşıyan Buhârî şerhi, bugün bile kilitli kütüphane raflarından indirilip Türk milletinin hizmetine sunulabilmiş değildir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Türk-İslâm edebiyatı tarihinde Hz. Peygamber (s.a.v.)’i konu edinen, çoğunlukla mensur olan ve rivâyetlere dayanan edebî türlerden biridir?

Kasîde

Na’t

Mersiye

Şemâil

Bedîiyye

Açıklama:

Türk-İslâm edebiyatı tarihinde, Hz. Peygamber (s.a.v.)’i konu edinen farklı türde pek çok edebî eser kaleme alınmıştır. Bunlar Allah Resûlü’ne olan has ret ve sevginin ifade edildiği şiir veya nesir tarzındaki eserlerdir. Aralarında sahibinin duygu yoğunluğunu en üst perdeden yansıtan manzûmelerin (Kasîde, Na’t, Mersiye, Bedîiyye) ayrı bir yeri vardır. Yine aynı kategoriye girmekle birlikte, muhtevâsını belgeye dayalı tarîhî verilerin oluşturduğu bir başka manzum tür daha bulunur. Mensur (düz yazı) da olabilen bu gruba; Mevlid, Siyeru’n-nebî, Esmâü’n-nebî, Hilye, Mi’râciyye, Reğâibiyye, Gazavât-nâme, Hicret-nâme, Şefaat-nâme, Mucize-nâme ve Kırk hadis tercümeleri girer. Çoğunlukla mensur olan ve rivâyetlere dayanan edebî türler ise; Evsâfü’-n-nebî, Şemâil ve Fazîlet-nâme’lerdir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Sultan II. Murad devrinde Ahmed Bîcan tarafından yazılan ve Anadolu’da Müslüman-Türk kimliğinin şekillenmesinde etkili olmuş eser aşağıdakilerden hangisidir?

Envâru’l-Âşıkîn

Müzekkin Nüfus

Kimyâ-yı Saâdet

Muhammediyye

Marifetnâme

Açıklama:

Hz. Peygamber’in sözlerinin nazma yedirilerek şiir formunda halkın istifadesine sunumu Osmanlı’da da devam etmiş, uzunca bir süre Cumhuriyet Türkiye’sinde de rağbet görmüştür. Örneğin II. Murad devrinin ünlü ismi Yazıcızâde Mehmed (855/1451)’in Muhammediyye’si ile kardeşi Ahmed (860/1455)’in Envâru’l-Âşıkîn’i, asırlarca Hz. Peygamber ve onun hadisleri ile ilgili halk anlayışlarını beslemiş olan eserlerdir. Muhammediyehanlar tarafından yakın devre kadar mevlid gibi okunan Muhammediyye, Envâru’l-Âşıkîn ile birlikte hemen her Türk ailesinin evindeki dinî kitaplar arasında önemli bir yer tutmuştur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Hat sanatına şahsen ilgi duyan ilk Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

Kanuni Sultan Süleyman

Fatih Sultan Mehmet

Sultan II. Murad

Yavuz Sultan Selim

Sultan II. Bayezid

Açıklama:

Türk hat sanatının (tezhîb ve ciltle birlikte), aynı sanatı icra eden diğer İslâm milletlerine nazaran bariz üstünlüğü vardır. Osmanlı padişahları hüsn-i hatta özel bir önem vermek ve hattatları desteklemek suretiyle bu sanatın zirveye ulaşmasına öncülük etmişlerdir. Hat sanatına şahsen ilgi duyan ilk padişah, Fatih’in oğlu Sultan II. Bayezid (1450-1512) olarak bilinir. Onun hat sanatıyla alakadar olması, şehzadeliği sırasında vali olarak bulunduğu Amasya’da başlamıştır. Türk hat sanatının kurucusu Kıbletü’l-Küttâb Şeyh Hamdullah (1516)’a yakınlık kurarak ondan yazı meşketmiş, hocasının hokkasını tutacak kadar saygı ve hürmet göstermiş, padişah olduktan sonra da kendisini İstanbul’a davet etmiştir. Yine II. Bayezid’in teşvikleriyle Şeyh Hamdullah, Yâkut el-Müsta’sımî (1298)’nin yazı formları üzerinde çalışarak yeni buluşlar yapmış, İslâm yazısına Türk stilini kazandırmıştır. Sonraki yıllarda, icazet alarak hat sanatına imzasını atan padişahlar arasında Sultan III. Murad (1546-1595), Hafız Osman’ın öğrencisi II. Mustafa (1664-1703) ve III. Ahmed (16731736), Mustafa Râkım’ın öğrencisi II. Mahmud (1785-1839) ve Tahir Efendi’nin öğrencisi Sultan Abdülmecid (1823-1861)’i saymak mümkündür. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Osmanlı kültüründe Peygamber Efendimizin dış görünüşünü, vücut yapısını ve yaratılış güzelliklerini tarif eden sözlü rivâyetleri içeren levhalara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Mevlid

Siyeru’n-nebî

Hilye

Esmâü’n-nebî

Reğâibiyye

Açıklama:

Sultan Reşad’ın Topkapı Sarayı Müzesi Hırka-i Saâdet Dairesi’nde okunmak üzere, Muzıka-i Sultânî hat hocası Hasan Rıza Efendi (1920)’ye nesih hatla yazdırarak vakfettiği sekiz ciltlik Sahîh-i Buhârî nüshası, Türk hat, tezhip ve cilt sanatının ulaştığı son noktayı gösteren bir şaheserdir (1913). Hat sanatı, hadis metinlerinin ve hadis eserlerinin güzel yazımı kadar, Hz. Peygamber’i vasfeden levhalara da (Hilye) hayat vermiştir. Şemâil; hadis terminolojisinde, “Hz. Peygamberin beşerî yönünü, yaşama üslûbunu ve şahsî hayatını konu edinen rivâyetler bütünü” için kullanılır. Hilye ise; “Peygamber Efendimizin dış görünüşünü, vücut yapısını ve yaratılış güzelliklerini tarif eden sözlü rivâyetlere” denir. Sünnet/Hadis için yapılan; “Söz, fiil, takrîr, hılkî ve hulukî (yaratılış ve davranış) vasıfla ilgili olarak Hz. Peygamber’e izâfe edilen her şey” şeklindeki en yaygın tarif içinde geçen hılkî vasıf, “hilye”ye karşılık gelir ve Şemâil’in bir bölümünü oluşturur. “Hulukî” vasıf ise, Şemâil’in diğer kısımlarını kapsar. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Hilye rivâyetleri arasında Hz. Ali (r.a.) rivâyetini, günümüzde sık rastlanan haliyle, özel bir şekil ve tertiple yazan ilk Osmanlı devri hattatı aşağıdakilerden hangisidir?

Şeyh Hamdullah

Hâfız Osman

Mustafa Râkım

Hasan Rıza Efendi

Tahir Efendi

Açıklama:

Hilye rivâyetleri arasında Hz. Ali (r.a.) rivâyetini, günümüzde sık rastlanan haliyle, özel bir şekil ve tertiple yazan ilk hattat Hâfız Osman (1698)’dır. Hüseyin Vassâf’ın Sefînetü’lEvliyâ adlı sûfî biyografisinde bildirdiğine göre, Halvetî şeyhlerinden Hâfız Osman’ın, gördüğü bir rüya üzerine Hilye yazmaya başladığı kayıtlıdır. Önce, üçe katlanarak göğüs üstündeki cepte taşınabilecek boyda ve nesih hattıyla Türkçe mealli Hilyeler yazan Hâfız Osman’ın, daha sonra geliştirdiği büyük levha tarzı ekol olmuş ve üç yüz yılı aşkın bir zamandır meşhur hattatlar tarafından örnek alınmıştır. Kendisinin 400’den fazla sülüsnesih Hilye yazdığı bilinmektedir. Hilye-i Nebeviyye levhalarının yazılması ve bezenmesi (tezhîbi) sadece Osmanlı Türkleri’ne ve onların Cumhuriyet devrindeki torunlarına has olup, diğer İslâm ülkelerinde bu tarz bir uygulamaya rastlanmamaktadır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi atasözü haline gelerek günlük dile yerleşmiş olan hadislerden biridir?

Alma mazlumun âhını çıkar âheste âheste.

Hamama giren terler.

Çabalama ile çarık yırtılır.

Gammaz olmasa tilki pazarda gezer.

Ecel geldi cihana, baş ağrısı bahane.

Açıklama:

Türk kültüründeki yerini göstermesi bakımından, atasözü haline gelerek günlük dile yerleşmiş olan hadislere bir düzine örnek verebiliriz: 1. Temizlik imandandır, 3. İçki kötülüklerin anasıdır, 3. Uyku küçük ölümdür, 4. Cennet anaların ayakları altındadır, 5. Acele şeytandandır, 6. Sürüden ayrılanı kurt kapar, 7. Veren el alan elden üstündür, 8. Utanmadıktan sonra dilediğini yap, 9. Ev alma komşu al, 10. Alma mazlumun âhını çıkar âheste âheste, 11. Meyveli ağaç taşlanır, 12. Teyze ana yarısıdır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

I. Başlangıç döneminden uzaklaşan ümmeti kaynaştıran bir araçtır.
II. Farklı coğrafyalarda yaşayan müslümanlar arasındaki kültür birliğini sağlar.
III. Müslümanların bütün hayatını kuşatır ve müslüman zihniyetin bir aynasıdır
Hadis ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

“Hadis, başlangıç döneminden uzaklaşan ümmeti kaynaştıran bir araçtır... Hadis, sadece tarihî bir veri değil, aynı zamanda müslümanların bütün hayatını kuşatan bir şeydir
ve müslüman zihniyetin bir aynasıdır... Gerek tarihte, gerekse günümüzde, farklı şartlarda
ve farklı coğrafyalarda yaşayan müslümanlar arasındaki kültür birliğini, ortak zihnî tutum ve hayat tarzını sağlayan yegâne şey, Hz. Peygamber’in Sünneti’dir...”. [

Doğru Cevap: E

Soru 42

I. Temel ahlâkî kriterleri belirler.
II. Ortak zihnî tutum oluşturur.
III. Müslüman kimliğini tanımlar.
IV. Kur’ân’la araya mesafe koyar.
V. Kültürel birliği sağlar.
Hadis’in sosyal boyutuna ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I, II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 43

I. İçinde yaşadıkları toplumun kimlik bunalımına girmesini önlemek.
II. Tefrikayı engellemek
III. Câhiliyye ahlâkına geri dönüş tehlikesini gidermek.
IV. İslam toplumu tarafından tanınmak ve kabul görmek.
Yukarıdakilerden hangileri muhaddislerin ilmî mesâîlerinin temelinde yatan sebepler arasında yer alır?

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Hadislerin sosyal ve kültürel karakteri yanında, hadis külliyâtını vazgeçilmez kılan sebepler arasında, onları tasnif edenlerin taşıdıkları yüksek gâyeleri de unutmamak gerekir.
Muhaddislerin ilmî mesâîlerinin temelinde, içinde yaşadıkları toplumun kimlik bunalımına
girmesini önleme, tefrikayı engelleme ve câhiliyye ahlâkına geri dönüş tehlikesini giderme gayreti yatmaktadır

Doğru Cevap: C

Soru 44

I. Modern sorunlara çözüm sunmazlar.
II. Sosyal içerikli bilimsel kaynaklardır.
III. Toplumun sağlık reçetesidir.
IV. İman, ibadet, ahlâk kitaplarıdır.
V. İslâm toplumunun arşividir.
Konulu hadis literatürüyle ilgili yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

I, II ve III

I, III ve IV

I, II, IV ve V

II, III, IV ve V

I, III, IV ve V

Açıklama:

Bütün çeşitleriyle hadis musannefâtı, dînî bilginin sacayağını oluşturan iman, ibadet, muâmelât ve ahlâka dair son derece değerli veriler içeren büyük bir hazinedir. Bu veriler, kültür tarihinin kaynağı olma bakımından da aynı öneme haizdir. Zira toplumla ilgisi olmayan hadis yok gibidir. İslâm toplumlarının (ümmet-i Muhammed’in) arşivi, hâfızası, ibret sergisi, kültür müzesi, ecza deposu ve şifa kaynağı mahiyetindeki hadis kitaplarında, rivâyetlerin iki tür sisteme göre (ale’r-ricâl, ale’l-ebvâb) kayda geçtiğini biliyoruz. Bunlardan ikinci grubu oluşturanlar, yani konularına göre tasnif edilen Musannef, Câmî ve Sünenler; “günlük hayatın pratik ihtiyaçları dikkate alınarak oluşturulmuş, İslâmî yaşantının Kitab ve Sünnet çizgisinde yürüyebilmesini temin için gerekli olan bilgi ve belgeleri ihtiva eden sosyal içerikli bilimsel kaynaklar”dır. (Çakan, (2009), s. 100). Örneğin; ilim dünyamızda Kütüb-i Sitte adıyla ünlenmiş altı temel hadis kitabının birincisi olan Buhârî’nin el-Câmiu’s-Sahîh’inde bir toplum, bir İslâm toplumu yaşamaktadır. Ortak kimlik ve bilinç yapısının inşası için bilinmesi gereken bütün parametreler, tutum ve davranış modelleri, sıhhat derecesini en üst düzeyde taşıyan hadislerle ortaya konmuştur. Bu yönüyle Sahîh-i Buhârî, İslâm toplum yapısının her alandaki sağlam dayanaklarını içeren, Sünnet’i referans alarak yazılmış bir sağlık reçetesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Bir zâlim tarafından kaba kuvvetle ele geçirilen, hakettiğinin dışındaki “fazlalık” anlamını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Faiz

Rüşvet

Fadl

Üsve

Hilye

Açıklama:

“Fadl”, bir zâlim tarafından kaba kuvvetle ele geçirilen, hakettiğinin dışındaki “fazlalık” demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Hz. Peygamber’in hadislerine atıfta bulunan bazı ifadelerin yer aldığı ve Türk devlet felsefesini anlatan ilk eser olarak
tarihe geçen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Atebetü’l-Hakâyık

Kısas-ı Enbiyâ

Kutadğu Bilig

Dîvân-ı Hikmet

Şihâbü’l-Ahbâr

Açıklama:

641-642/1069-1070 yıllarında Kaşgar’da (Uygur ve Arap harfleriyle) kaleme alınıp
Karahanlı hükümdarına hediye edilen ve Türk devlet felsefesini anlatan ilk eser olarak
tarihe geçen “Kutadğu Bilig” (Kutsal Bilgiler)’de, 6645 beyit içerisinde Hz. Peygamber’in
hadislerine atıfta bulunan bazı ifadelere rastlanmaktadır. Şu beyit buna güzel bir örnektir:
(I, 329, no. 3239): “Cemaat bile kıl farîza namaz / Çığaylar hacı kıl âdînâ namaz”
(Farz namazlarını cemaat ile kıl / Fakirler haccı olan Cuma namazını edâ et).

Doğru Cevap: C

Soru 47

Türk dilinde yazılan ilk Kırk Hadis eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Nehcü’l-Ferâdîs

Şihâbü’l Ahbâr

Envâru’l-Âşıkîn

İhyâu Ulûmi’dDîn

Muhammediyye

Açıklama:

Türk dilinde yazılan ilk Kırk Hadis, Mahmud b. Ali’nin Orta Asya edebî lehçesiyle 759/1358 yılında tamamladığı Nehcü’l-Ferâdîs adlı mensur eserdir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Hadis terminolojisinde, “Hz. Peygamberin beşerî yönünü, yaşama üslûbunu ve şahsî hayatını konu edinen rivâyetler bütünü” için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hilye

Şemâil

Hılkî vasıf

Murakka

Bedîiyye

Açıklama:

Şemâil; hadis terminolojisinde, “Hz. Peygamberin beşerî yönünü, yaşama üslûbunu
ve şahsî hayatını konu edinen rivâyetler bütünü” için kullanılır

Doğru Cevap: B

Soru 49

I. Atasözleri
II. Sinema
III. Spor
IV. Eğitim
V. Edebiyat
Yukarıdakilerden hangileri hadislerin Türk kültüründe kullanıldığı alanlar arasında yer alır?

I, II ve III

II, III ve IV

I, III, IV ve V

II, III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Hadisler Türk kültüründe sinema alanında kullanılmamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

I. Gözü haramdan korumak
II. Selam vermek
III. Abdestli gezmek
IV. İnsanlara eziyet vermemek
V. Kötülükten menetmek
Yukarıdakilerden hangileri “yolun hakları” arasında yer alır?

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II, IV ve V

II, III, IV ve V

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 51

"İslâm’ın ilim ve amele dayalı kültür ve medeniyet tarihine rengini veren iki ana damar vardır. Fert ve toplum, bu iki damardan akıp gelen nûr ile karanlıktan aydınlığa çıkar."
Yukarıdaki paragrafa göre koyu olarak yazılmış sözcükle kastedilen aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Allah-Resûl

İlim-Ahlâk

Kur’ân-Sünnet

İmân-Âmel

İtikâd-İbâdet

Açıklama:

İslâm’ın ilim ve amele dayalı kültür ve medeniyet tarihine rengini veren iki ana damar
vardır: Kur’ân ve Sünnet. Fert ve toplum, bu iki damardan akıp gelen “nûr” ile karanlıktan aydınlığa çıkar (A’râf 7/157; Teğâbün 64/8); Medeniyeti inşa eden harcın kimyasına, bu nûrun taşıdığı renkler karışır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

I. İman
II. İbadet
III. Muamelat
IV. Ahlak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri dini bilginin sac ayakları kabul edilir?

I-II

III-IV

I-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 53

I. Fıkıh
II. Tefsir
III. Kelam
IV. Tasavvuf
Hadis ilmi yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerini anlamada kritik önem arz eder?

I-II

III-IV

I-IV

I-II-III

I-II-III-IV

Açıklama:

“Kültür”; bir toplumun varoluş sürecinde ürettiği her şeydir. Dolayısıyla müslümanlar için bir “kültür bilim”den söz edilecekse, hiç kuşkusuz bunun omurgasını Hadis teşkil eder. Diğer geleneksel İslâmî disiplinlerin ufku kendi alanlarıyla sınırlı iken, Hadis bunların hepsine malzeme veren bir alandır. Hadisler olmaksızın ne erken dönem İslâm Tarihini, ne Fıkıh, ne Tefsir, ne Kelâm, ne Tasavvuf ve ne de Mezhepler Tarihini düşünmek mümkündür.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

I. Toplumun kimlik bunalımına girmesini önleme
II. İslam dinini dünyanın her köşesine ulaştırma
III. Tefrikanın oluşmasının önüne geçme
IV. Cahiliye ahlakına geri dönüşü engelleme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri muhaddislerin hadis ilmi ile uğraşmasının temel sebeplerindendir?

I-IV

I-II

III-IV

I-III-IV

I-II-III

Açıklama:

Hadislerin sosyal ve kültürel karakteri yanında, hadis külliyâtını vazgeçilmez kılan sebepler arasında, onları tasnif edenlerin taşıdıkları yüksek gâyeleri de unutmamak gerekir. Muhaddislerin ilmî mesâîlerinin temelinde, içinde yaşadıkları toplumun kimlik bunalımına girmesini önleme, tefrikayı engelleme ve câhiliyye ahlâkına geri dönüş tehlikesini giderme gayreti yatmaktadır. Bu da ancak Hz. Peygamber’in sünnetlerini/hadislerini elde etme uğrunda harcanacak olan olağanüstü mesaiyle mümkündür.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Peygamber efendimizin de içinde olduğu Hılfu’l-Fudûl (Fudûl sözleşmesi)'nin sebebi olarak gösterilir?

İleri gelen kabile reislerinin kölelerine zulüm etmesi

Yemen’den Mekke’ye gelen bir tüccarın, malını kaptırdıktan sonra geri alamaması

Mekkeye gelen tüccarların şehir halkının mallarına zorla el koyması

Medineli eşkıyaların Mekke'den çıkan kervanlara saldırması

Taife giden Medineli kervanların yolda öldürülmesi

Açıklama:

Abdullah b. Cüd’ân’ın evinde toplanan Hâşim, Muttalib, Esed, Zühre ve Teym oğullarından müteşekkil bir grup, yerli olsun olmasın Mekke’de bulunan bütün insanların haklarını koruyacaklarına, mazlumun hakkını kim olursa olsun zâlimden alacaklarına dair yemin etmişlerdi. (Bu yeminleşmeye, Yemen’in Zübeyd kabîlesinden Mekke’ye gelen bir tüccarın, Benû Sehm’den el-Âs b. Vâil’e malını kaptırdıktan sonra geri alamaması ve bunun üzerine Ebû Kubeys tepesine çıkarak derdini haykırması sebep gösterilir).
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

İslâm nazarında din kardeşliğinin kan kardeşliğinden daha öncelikli olduğunu ortaya koyan hadis aşağıdakilerden hangisidir?

“Müslüman, müslümanın kardeşidir. Ona zulmetmez, haksızlık yapmaz, onu düşmana teslim etmez. Müslüman kardeşinin ihtiyacını gideren kimsenin Allah da ihtiyacını giderir. Kim bir müslümandan bir sıkıntıyı giderirse, Allah Teâlâ o kimsenin kıyâmet günündeki sıkıntılarından birini giderir. Kim bir müslümanın ayıp ve kusurunu örterse, Allah Teâlâ da kıyâmette o kimsenin ayıp ve kusurunu örter."

“Kim benim bir Sünnetimi ihyâ ederek insanların onunla amel etmelerine vesîle olursa, o insanların kazanacağı sevaplardan hiçbir şey eksilmeksizin bir o kadarı da kendisine yazılır.”

“Allah katında müslümanların rahmete en uzak olanı şu üç gruptur: Harem bölgesinde haksızlık yapıp masiyet işleyen (mülhid); İslâm döneminde câhiliyye yol ve âdetlerini/sünnetini arayan (mübtağ) ve haksız yere kanını dökmek için masum bir insanın peşini kovalayan (muttalib)."

“Ben amcalarımla birlikte gençliğimde, (daha önceki bir toplantıda yeminleşerek koku sürünen) Mutayyebîn’in katıldığı Hılfu’l-Fudûl’e (Fudûl sözleşmesine) şâhit oldum. Kırmızı tüylü bir deve sürüsüne mâlik olmaktansa o yemini bozmamayı tercih ederim... Şimdi aynı şey için çağrılmış olsam, derhal icâbet ederim."

“Mü’minler birbirlerini sevmede, birbirlerine acımada ve birbirlerini korumada bir vücuda benzerler. Vücudun bir uzvu hasta olduğu zaman, diğer uzuvlar da bu sebeple uykusuzluğa ve ateşli hastalığa tutulurlar."

Açıklama:

İslâm nazarında din kardeşliği, kan kardeşliğinden daha önceliklidir. Bu kardeşlik, erkek, kadın, hür, köle, çocuk, akıllı, erişkin herkesi içine alır. Köle olanlar bile sahiplerinin kardeşi sayılırlar.
Abdulah b. Ömer radiyallâhü anhümâ’dan rivayet edildiğine göre, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuşlardır: “Müslüman, müslümanın kardeşidir. Ona zulmetmez, haksızlık yapmaz, onu düşmana teslim etmez. Müslüman kardeşinin ihtiyacını gideren kimsenin Allah da ihtiyacını giderir. Kim bir müslümandan bir sıkıntıyı giderirse, Allah Teâlâ o kimsenin kıyâmet günündeki sıkıntılarından birini giderir. Kim bir müslümanın ayıp ve kusurunu örterse, Allah Teâlâ da kıyâmette o kimsenin ayıp ve kusurunu örter.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

“Kadın dört sebepten biri için alınır: malı, soyu, güzelliği ve dindarlığı. Sen (diğerlerini geç), dindar olanı seç. (Aksi halde) sıkıntıya düşersin." hadisiyle Peygamber efendimiz aşağıdakilerden hangisini amaçlamıştır?

İnsanları zengin olma arzularından uzaklaştırmayı

İnsanın hayat boyu beraber olacağı eşini seçerken dikkatli davranmasını

Dış güzelliğin hem kadın hem erkek için önemsiz olduğunu anlatmayı

İnsanların soylarının çoğalması ve devam etmesi için çalışmasını

Fakir insanlarla evlenmenin aile huzurunun anahtarı olduğunu göstermeyi

Açıklama:

Toplumun çekirdeğini oluşturmaya niyetlenen bir insan için, hayat boyu beraber olacağı eşini seçerken dikkatli davranması, hayırlı ve faziletli olanı bulmaya özen göstermesi, aile fertlerinin gelecekteki mutluluğu için son derece önemlidir. Bu noktaya işaret eden Hz. Peygamber (s.a.v.); “Kadın dört sebepten biri için alınır: malı, soyu, güzelliği ve dindarlığı. Sen (diğerlerini geç), dindar olanı seç. (Aksi halde) sıkıntıya düşersin/ُ أَة ْ ر َ ُ امل ْ َكح ـن ُ ت َ َ اك د َ َ ْت ي ِرب َ َِذ ِ ات ِّ الد ِ ين ت ْ ب َر ْف َاظ َا، ف ِه ِين ِد ل َ َا، و ِ َال َم ِل َ َا، و ِه ب َ َس ِ َل َا، و ِ َل ِما ْ ٍ بع: ل Nikâh, Buhârî” (ألَر 16, hadis no:4802; Müslim, Radâ’ 15, hadis no: 1466) buyurmuşlardır.
Doğru cevap B'dir

Doğru Cevap: B

Soru 58

I. İnsanları kaynaştırması
II. Uzakları yakınlaştırması
III. Fakirlerin doymasını sağlaması
IV. Dostlukları pekiştirmesi
V. Ayrımcılığı ortadan kaldırması
“Biriniz bir düğün ziyafetine (velîmeye) çağırıldığında icâbet etsin!" hadisiyle Peygamber efendimizin düğün yemeklerine önem vermesinin sebebi yukarıdakilerden hangisi ya da hangileridir?

I-II

III-IV

I-II-IV

I-III-V

I-IV-V

Açıklama:

Evliliğe giden yolun açılışını yapan, insanları kaynaştırmaya, uzakları yakınlaştırmaya, dostlukları pekiştirmeye vesile olan düğün yemekleri, Allah Resûlü’nün özenle üzerinde durduğu hususlardan biridir. Abdullah b. Ömer (r.a.)’in bir rivâyeti, onun bu konuda verdiği şu talimatı içerir: “Biriniz bir düğün ziyafetine (velîmeye) çağırıldığında icâbet etsin!/ ِ ْب ُج ـلي َْ ْ ٍس ف ُر ِ ع ة َ ِيم ل َ َِل و ْ إ َ ُدُكم َ أَح ِى ُع َذا د ِ إ) “Müslim, Nikâh 16, hadis no: 1429).
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Peygamber efendimizin bir hadisine göre bir evin ve ev halkının tıpkı bir ölü gibi olmasına sebep olan şey aşağıdakilerden hangisidir?

Misafirlere hoşgörülü davranılmaması

Komşulara iftirada bulunulması

Komşuları rahatsız edici davranışlarda bulunulması

Allah'ın zikredilmemesi

İnsanların arkasından konuşulması

Açıklama:

Misafirin rahat ağırlanabileceği, güvenilir ve anlayışlı komşularla çevrili bir evin insanı mutlu edeceğine şüphe yoktur. Ne var ki, Cenab-ı Hakk’ı hoşnut etmek için o evde bir şartın daha yerine gelmesi gerekmektedir: “İçinde Allah’ın zikredildiği bir evle Allah’ın zikredilmediği bir ev arasında, diri ile ölü kadar fark vardır/ ِّ ِت ي َ ْم ال َ ِّ و َى ُ ْ ال َل ث َ ِ م ِيه ُ ف ُ اهلل ْذَكر ُ َ ي ِى ال ِت الَّذ ْ ـي َ ْب ال َ ِ و ِيه ُ ف ُ اهلل ْذَكر ُ ِى ي ِت الَّذ ْ ـي َ ْب ُ ال َل ث َ ,Müslim” (م Salâtü’l-Müsâfirîn 29, hadis no: 779).
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

I. Gözü haramdan sakınmak
II. Selamı almak
III. Yardım isteyene yardım etmek
IV. Acele etmeden yavaş yavaş gitmek
Peygamber efendimizin bir hadisine göre yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yoldayken yapmamız gerekenler arasındadır?

Yalnız I

I-II

III-IV

I-II-III

I-II-III-IV

Açıklama:

Günlük davranışlar arasında riayet edilmesi gereken “Allah’ın hakkı” ve “kulların hakkı” olduğu gibi, bir de -Hz. Peygamber’in tabiriyle- “yolun hakkı” vardır. Şöyle buyururlar: “Yolun hakkını verin! Bunlar; gözü haramdan sakınmak, insanlara eziyet vermekten kaçınmak, selâmı almak, iyiliği emredip kötülükten sakındırmak, yolunu kaybedene yol göstermek, yardım isteyenin yardımına koşmaktır/ق ُّ َ َا ح م َ َالُوا و َا، ق َّقه َ َ ح َِّريق ُوا الط ْط َأَع ف ْ َكِر ن ُ ْم َ ِن ال ٌ ع ْى َـه ن َ ُ ِوف، و ْر ع َ ْم ِال ٌ ب ْر أَم َ ِ، و َم د َّ السال ُّ َ ر َ َك ُّف األََذى، و َ ِر، و َ َص ْب َ َال َ : غ ُّض ال َِّرِ يق؟ ق الط ُ َّ وا الض َّال ْد َـه ت َ ُ َ وف و ْله َ ْم ُوا ال ِيث ُغ ت َ و) “Buhârî, Mezâlim 23, hadis no: 2333; Ebû Dâvud, Edeb 13, hadis no: 4816-17).
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

I. Kutadğu Bilig
II. Atebetü’l-Hakâyık
III. Dîvân-ı Hikmet’
IV. Nur Harmanı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türklere müslümanlığı ve İslâm peygamberini anlatan ilk eserler arasında kabul edilir?

Yalnız I

I-II

III-IV

I-II-III

II-III-IV

Açıklama:

Hz. Peygamber’in hadisleri, Türklerin müslüman olmasıyla birlikte ortaya konan ilk edebî eserlerden itibaren karşımıza çıkar. Yusuf Has Hâcib’in (v. 1070-) Kutadğu Bilig’i, Edip Ahmed Yüknekî’nin (v. 1100) Atebetü’l-Hakâyık’ı, Ahmed Yesevî’nin (v. 1166) Dîvân-ı Hikmet’i ve Rabguzî’nin (v. 1310) Kısas-ı Enbiyâ’sı, Türklere müslümanlığı ve İslâm peygamberini anlatan ilk eserler sayılır.
XX. yüzyılda geleneksel Kırk Hadis edebiyatının yeniden ve fakat öncekinden farklı bir tarzda gündeme gelişi Necip Fazıl Kısakürek (1984) ile başlar. Nur Harmanı isimli eserinin 3. bölümünde 101 manzum hadis tercümesine yer vermiştir ki bu, o tarihe kadar hece vezniyle yapılmış ilk hadis tercümesidir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

İslâm âlimlerinin Hz. Peygamberden miras aldıkları vazife aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Tebliğ

Sünnet

İstişâre

Âmel

Beyân

Açıklama:

Bu noktada, her devirde ortak kültürün temini ve muhafazasını sağlamakla görevli,
dinle hayat arasındaki irtibatı kurmakla yükümlü olanların, bir önceki ünitede de işaret
edildiği gibi, Hz. Peygamber’in “beyân” vazifesini miras alan İslâm âlimleri olduğu hatırlanmalıdır. Zira sosyal hayatı düzenleyici mekanizmalardan biri olan ilim-amel dengesini koruma işi onların olduğu gibi, Sünnet’in tayin edici karakteri altında çalışan Fıkıh ve İctihad kurumuna işlerlik kazandıranlar da onlardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Hadis rivâyetlerinin konularına göre tasnifini ifade eden kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

ale’l-esvâb

ale’l-ebvâb

ale’t-tasvîr

ale’l-istintak

ale’r-ricâl

Açıklama:

İslâm toplumlarının (ümmet-i Muhammed’in) arşivi, hâfızası, ibret sergisi, kültür müzesi, ecza deposu ve şifa kaynağı mahiyetindeki hadis kitaplarında, rivâyetlerin iki tür sisteme göre (ale’r-ricâl, ale’l-ebvâb) kayda geçtiğini biliyoruz. Bunlardan ikinci grubu oluşturanlar, yani konularına göre tasnif edilen Musannef, Câmî ve Sünenler; “günlük hayatın pratik ihtiyaçları dikkate alınarak oluşturulmuş, İslâmî yaşantının Kitab ve Sünnet çizgisinde yürüyebilmesini temin için gerekli olan bilgi ve belgeleri ihtiva eden sosyal içerikli bilimsel kaynaklar”dır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Kütüb-i Sitte adıyla bilinen altı temel hadis kitabının birincisi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Sahih-i Müslim

Sünen-i Ebu Davud

Sünen-i Tirmizî

Sahîh-i Buhârî

Sünen-i Nesâî

Açıklama:

İlim dünyamızda Kütüb-i Sitte adıyla ünlenmiş altı temel hadis kitabının birincisi olan Buhârî’nin el-Câmiu’s-Sahîh’inde bir toplum, bir İslâm toplumu yaşamaktadır. Ortak kimlik ve bilinç yapısının inşası için bilinmesi gereken bütün parametreler, tutum ve davranış modelleri, sıhhat derecesini en üst düzeyde taşıyan hadislerle ortaya konmuştur. Bu yönüyle Sahîh-i Buhârî, İslâm toplum yapısının her alandaki sağlam dayanaklarını içeren, Sünnet’i referans alarak yazılmış bir sağlık reçetesidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Abdullah b. Abbâs'ın rivayetine göre Hz. Peygamber'in ifadesiyle câhiliyye yol ve
âdetlerini/sünnetini arayan insanlar için kullanılan tâbir aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Mübtağ

Mülhid

Muttalib

Mürted

Münafık

Açıklama:

Abdullah b. Abbâs (r.a.)’ın rivayet ettiğine göre, bir keresinde şöyle
buyurmuşlardır: “Allah katında müslümanların rahmete en uzak olanı şu üç gruptur: Harem bölgesinde haksızlık yapıp masiyet işleyen (mülhid); İslâm döneminde câhiliyye yol ve âdetlerini/sünnetini arayan (mübtağ) ve haksız yere kanını dökmek için masum bir insanın peşini kovalayan (muttalib). Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

el-Berâ b. Âzib (r.a.)’in Hz. Peygamber (s.a.v.)’den naklettiği hadise göre: “Allah Rasûlü bize yedi şeyi emretti, yedi şeyden de nehyetti........"(Buhârî, Mezâlim 5, hadis no: 2313).
Bu hadise göre Hz. Peygamberin emrettiği şeylerden hangisi aşağıdaki seçeneklerde yer almaz?

Cenâzelere katılmak

Davete icabet etmek

Küskünleri barıştırmak

Hapşırana dua etmek

Verilen sözü tutmak

Açıklama:

el-Berâ b. Âzib (r.a.)’in Hz. Peygamber (s.a.v.)’den naklettiği şu hadiste formüle edilmiştir: “Allah Rasûlü bize yedi şeyi emretti, yedi şeyden de nehyetti. Cenâzelere
katılmak, hasta ziyaretine gitmek, davete icabet etmek, haksızlığa uğrayana yardım etmek (nasru’l-mazlûm), verilen sözü tutmak, selâm verene mukabele etmek ve hapşırana hayır dua etmek.../(Buhârî, Mezâlim 5, hadis no: 2313).
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Hz. Peygamberden rivayet edilen bir hadise göre aşağıdakilerden hangisi evlilikte kadında aranan özelliklerden değildir?

Malı

Soyu

Güzelliği

Dindarlığı

Hür olması

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 68

Hadis kitaplarında yer alan içecekler ile ilgili bölüm aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Radâ

Eşribe

Et’ıme

Menâkıb

Liân

Açıklama:

Hadis kitaplarının Nikâh, Talâk, Nafakât, Radâ’ (süt hısımlığı), Liân (lânetleşme),
Et’ıme (yiyecekler), Eşribe (içecekler), Menâkıb gibi bölümlerinde yer alan evlenme, boşanma, düğün, zifaf, emzirme gibi konulara dair hadisler, aile hayatına, kadın-erkek ve ebeveyn-evlat ilişkilerine baştan sona İslâmî bir yapı kazandırmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Türk tarihinde hadis öğretimine tahsis edilmiş ilk eğitim kurumlarından olan Dâru’l-Hadîsi’n-Nûriyye aşağıdaki devlet adamlarından hangisi zamanında açılmıştır?

Nure Sofi

Nureddin Halebi

Gazneli Mahmud

Nureddin Mahmud b. Zengî

Nizâmü'l-mülk

Açıklama:

Selçuklu Atabeyi Nureddin Mahmud b. Zengî’nin (v. 569/1174) Dâru’l-Hadîsi’n Nûriyye’sinden sonra, bu gelenek Selçuklulardan Osmanlılara geçmiş, Hadisin kurumsal yükselişi Osmanlı’nın elinde gerçekleşmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

"Müslim rivâyetinin tarîki südâsî, Tirmizî rivâyetinin tarîki sübâî, Ahmed b. Hanbel rivâyetinin tarîki ise humâsîdir."
Yukarıdaki cümlede koyu larak yazılmış tarik sayıları aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Müslim-Altılı
Tirmizî-Yedili
Ahmed b. Hanbel-Beşli

Müslim-Beşli
Tirmizî-Yedili
Ahmed b. Hanbel-Altılı

Müslim-Yedili
Tirmizî-Altılı
Ahmed b. Hanbel-Beşli

Müslim-Beşli
Tirmizî-Altılı
Ahmed b. Hanbel-Yedili

Müslim-Dörtlü
Tirmizî-Yedili
Ahmed b. Hanbel-Beşli

Açıklama:

Müslim rivâyetinin tarîki südâsî (altılı), Tirmizî rivâyetinin tarîki sübâî (yedili); Ahmed b. Hanbel rivâyetinin tarîki ise humâsî (beşli)dir. Rivâyet tarîkleri dikkate alındığında, örnek hadisin en âlî isnâdının Ahmed b. Hanbel rivâyeti, en nâzil isnâdının ise Tirmizî rivâyeti olduğu görülecektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

Hz. Peygamberin sözü, fiili, takriri yani, sahâbenin yaptığını görüp de reddetmediği tutum ve davranışları, yaratılışı (fıtrî-fizyolojik özellikleri) veya ahlâkı ile ilgili intikal eden her türlü bilgiye ne ad verilir?

Hadis

Sünnet

Fıkıh

Kelam

Ayet

Açıklama:

Hadis, Hz. Peygamberin sözü, fiili, takriri yani, sahâbenin yaptığını görüp de
reddetmediği tutum ve davranışları, yaratılışı (fıtrî-fizyolojik özellikleri) veya
ahlâkı ile ilgili intikal eden her türlü bilgi demektir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Dinde uygulama ve ahlâk haline getirilip izlenen yol ve hadislerde ifadesini bulan nebevî yönteme ne ad verilir?

Tasavvuf

Hakikat

İcma

Sünnet

Kelam

Açıklama:

Sünnet, dinde uygulama ve ahlâk haline getirilip izlenen yol ve hadislerde ifadesini bulan nebevî yöntemdir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Hangi ahlak felsefecisine göre kişinin yerleşik temel karakteri anlamında ahlâkî yapısı değişmemekle beraber, bu yapının sonucu olarak ortaya çıkan fiil ve davranışları eğitimle değişebilir.?

Nevevi

Buhari

Râgıb el-İsfahânî

ibn-i Haldun

Hallac-ı Mansur

Açıklama:

Meşhur ahlâk felsefecisi Râgıb el-İsfahânî’ye göre, kişinin yerleşik temel
karakteri anlamında ahlâkî yapısı değişmemekle beraber, bu yapının sonucu
olarak ortaya çıkan fiil ve davranışları eğitimle değişebilir. Ona göre, iyi
ahlâkın temeli, nefsin/ruhun ilim öğrenerek temizlenmesi, iffet, sabır ve
adaletin uygulanmasıdır. Neticesi ise hikmet, cömertlik, hilim ve ihsan ile
donanmasıdır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

I. Aile II. Toplum III. Devlet Yukarıdakilerden hangileri toplumsal ahlak alanlarındandır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

“Etrafını aydınlatan bir ışık olarak gönderilen” (Ahzâb 33/46) Hz. Peygamber, aile, toplum ve devlet hayatında toplumsal ahlâkı oluşturmaktan sorumlu tutulan kimselere şöyle işaret eder: “Hepiniz birer gözetmenyöneticidir ve her biriniz gözetip yönettiğinden sorumludur. Devlet başkanı bir yöneticidir ve tebaasından sorumludur. Erkek, aile fertlerinin yöneticisidir ve onlardan sorumludur. Kadın, kocasının evinde bir yöneticidir ve çocuklarından sorumludur. Hizmetçi/işçi, efendisinin/işverenin malının koruyup kollayıcısıdır ve ondan sorumludur. Netice olarak hepiniz birer gözetmenyöneticidir ve her biriniz gözetip yönettiğinden sorumludur” (Buhârî, Cum’a, 11, hadis no: 893; Müslim, İmâret, 20, hadis no: 4828). Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

“Kim bir kötülük görürse onu eliyle değiştirsin. Buna gücü yetmezse diliyleonu değiştirsin. Buna da gücü yetmezse kalbiyle ona öfke duysun. Bu, imanınen zayıf derecesidir.” (Müslim, İmân, 78, hadis no: 186; İbn Mâce, Fiten, 20,hadis no: 4149). Yukarıda verilen hadis toplumsal ahlaka yönelik hangi konuyu ele almaktadır?

Sosyal Denetim

Hasedin Kişisel ve Sosyal Zararları

Hediye ve Rüşvet

Sevgi, Şefkat ve Merhamet

Doğruluk ve Dürüstlük

Açıklama:

Sosyal Denetim
“ ِ َان ِس ِل َب ْ ف ِع َط ت ْ َس ْ ي ِ ْن َلم َإ ِ ف ِه َد ي ِ ُ ب ه ْ َِّيـر ُغ ا َفـْليـ ً ْ َكر ن ُ ْ م ْ ُكم ن ِ أَى م َ ْ ر َ م ان َن ِيم َ ُف ْالإ ِ َك أَ ْضع َل َذ ِ و ِه َقْلب ِ َب ْ ف ِع َط ت ْ َس ْ ي ِ ْن َلم َإ“Kim bir kötülük görürse onu eliyle değiştirsin. Buna gücü yetmezse diliyle onu değiştirsin. Buna da gücü yetmezse kalbiyle ona öfke duysun. Bu, imanın en zayıf derecesidir.” (Müslim, İmân, 78, hadis no: 186; İbn Mâce, Fiten, 20, hadis no: 4149). Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

İslâm ümmetinin, ortaya çıkan kötülüklere karşı göstermesi gereken ilk tepki nedir?

Savaş açma

Sözlü uyarı

Pasif-psikolojik direniş

Yasalara başvurma

Aktif-fiilî tedbir

Açıklama:

İslâm ümmetinin, ortaya çıkan kötülüklere karşı sırasıyla aktif-fiilî tedbir, sözlü uyarı ve pasif-psikolojik direniş şeklinde tepki göstererek mücadele etmesi, irşad ve ıslah faaliyetlerini kesintisiz olarak sürdürmesi gerekir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

“Birbirinize kin ve düşmanlık beslemeyin, birbirinize haset etmeyin, birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları, kardeş olun! Bir müslümanın, din kardeşine üç günden fazla küs ve dargın durması helâl değildir”. Buhârî, Edeb, 57, hadis no: 6076; Müslim, Birr, 23, hadis no: 6690). Yukarıda verilen hadis toplumsal ahlaka yönelik hangi konuyu ele almaktadır?

İş Hayatında Doğruluk ve Dürüstlük

Sevgi, Şefkat ve Merhamet

Sosyal Denetim

Hasedin Kişisel ve Sosyal Zararları

Hediye ve Rüşvet

Açıklama:

Hasedin Kişisel ve Sosyal Zararları
“ َ َ ت َلا َ ُدوا و َاس َ َتح َلا َ ُضوا و َاغ َب َ أَيَّ ٍام تـ ِ لا َة َث َلا ْ َق ث ُ َفـو َ أَ َخاه ُر ْج َه ِ ٍم أَ ْن يـ ل ْ ُس ِم ِ ُّل ل َ َيح َلا ًا و َان ِ ْخو ِ إ َّه َ الل َاد ب ِ ُوا ع ُكون َ ُوا و َر''
“Birbirinize kin ve düşmanlık beslemeyin, birbirinize haset etmeyin, birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları, kardeş olun! Bir müslümanın, din kardeşine üç günden fazla küs ve dargın durması helâl değildir”. Buhârî, Edeb, 57, hadis no: 6076; Müslim, Birr, 23, hadis no: 6690). Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Sevgi, Şefkat ve Merhamet

İş Hayatında Doğruluk ve Dürüstlük

Hediye ve Rüşvet

Hasedin Kişisel ve Sosyal Zararları

Sosyal Denetim

Açıklama:

İş Hayatında Doğruluk ve Dürüstlük
“ ِ َّه ُ َول الل َ أَ َّن ر - َس َّم َل َس ِ و ْه َي َل ُ ع َّه َّى الل ً َصل َلا َ - ل ُ بـ ُه ِع َالَ ْت أَ َصاب َا َفـن ِيه ُ ف ََده َ ي ْ َخل َأَد ٍ ف َام َع ِ ط ة َ ْر َى ُصبـ َل َ م ، : َفـَق َ ال ا ََّر ع َ َذا ي ا ه َ م ِ َام َّع ِ َب الط ؟صاح َ َ ال َ ِ : ق َّه ُ َول الل َس ا ر َ ُ ي َاء السم ُ َّ ْه ت َ َ َ ال َصابـ نَّاس أَ ، : ق ُ ال ُ َاه َر ْ يـ ِ َكي َام َّع ْ َق الط ُ َفـو َه ْلت َ َ َّش َع َ ج ، غ َلا ْ أَف َن َ م ْس َي َفـل م .''
Ebû Hureyre’den (r.a.) rivâyet edildiğine göre Allah Resûlü bir buğday yığınına rastlamış, elini onun içine daldırmış ve parmaklarına ıslaklık dokunmuştu. Bunun üzerine Allah Resûlü: -Bu nedir, ey buğday sahibi? suâlini sordu. Adam: -Ona yağmur dokundu ey Allah’ın Resûlü! diye cevap verince, Hz. Peygamber şöyle buyurdu: -Halkın görmesi için ıslak olanı üst tarafına koysaydın ya, aldatan kimse benden değildir! (Müslim, İman, 164, hadis no: 295; Tirmizî, Büyû, 74, hadis no: 1363). Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Sende gördüğümüz ahlâk ve fazilete seni yükselten ne olmuştur?” sorusuna muhatap olan Hz. ... , “Doğru sözlü olmak, emaneti yerine getirmek ve beni ilgilendirmeyen şeyleri terketmek” diye cevap verir.
Yukarıdaki boşluğa hangi isim gelirse cümle doğru tamamlanmış olur?

Hz. Ömer

Hz. İsa

Hz. Lokman

Hz. Davud

Hz. İbrahim

Açıklama:

“Sende gördüğümüz ahlâk ve fazilete seni yükselten ne olmuştur?” sorusuna muhatap olan Hz. Lokman, “Doğru sözlü olmak, emaneti yerine getirmek ve beni ilgilendirmeyen şeyleri terketmek” diye cevap verir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Uhud ve Huneyn’de Resûl-i Ekrem’i koruyup gözeten cengâver sahâbî ...'nın en çok sevdiği, beğendiği ve güvendiği iki ahlâkî özellikten birincisi, kendini ilgilendirmeyen söze karışmamak, ikincisi ise kalbinde Müslümanlara karşı asla kötü bir duygu beslememek olduğu bilinir.
Yukarıdaki boşluğa hangi isim gelir cümle doğru tamamlanmış olur?

Hz. Ebû Dücâne

Hz. Mus'ab bin Umeyr

Hz. Hamza

Hz. Vahşi

Hz. Ali

Açıklama:

Uhud ve Huneyn’de Resûl-i Ekrem’i koruyup gözeten cengâver sahâbî Ebû Dücâne’nin en çok sevdiği, beğendiği ve güvendiği iki ahlâkî özellikten birincisi, kendini ilgilendirmeyen söze karışmamak, ikincisi ise kalbinde Müslümanlara karşı asla kötü bir duygu beslememek olduğu bilinir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Hadis

Sünnet

Vacip

Fıkıh

Rivayet

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 12

Gerek bireysel gerekse toplumsal ahlâka ilişkin hadisler, hadis kaynaklarının daha çok
birr ve sıla (iyilik ve akraba ilişkilerini koruyup kollamak) hangi bölümde yer almaz?

edeb/âdâb

fezâil

isti’zân

rikâk

ilim

Açıklama:

Gerek bireysel gerekse toplumsal ahlâka ilişkin hadisler, hadis kaynaklarının daha çok
birr ve sıla (iyilik ve akraba ilişkilerini koruyup kollamak), edeb/âdâb, fezâil, isti’zân, rikâk
ve zühd bölümlerinde yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi insanın diğer insanlara ve varlıklara karşı yapmakla
yükümlü ve sorumlu olduğu görevler dizisini ifade eder?

Bireysel ahlak

Toplumsal ahlak

Sosyal ahlak

İlmi ahlak

Ameli ahlak

Açıklama:

Toplumsal ahlâk ise insanın diğer insanlara ve varlıklara karşı yapmakla
yükümlü ve sorumlu olduğu görevler dizisini ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Bakara suresi 187.ayette kadınlar ne olarak ifade edilmiştir?

Mücevher

Eşya

Elbise

Sandık

Hazine

Açıklama:

Aile kurumu içinde, “Erkekler, Allah’ın kendilerine daha fazla bağışladığı nimetler ve
sahip oldukları servetten yapabilecekleri harcamalarla kadınların sorumlu yöneticisi ve
koruyucusudur” (Nisâ 34) âyeti, eşler arası ilişkileri düzenleyen âyetlerden birisidir. Erkeğin, aile fertlerinin maddî-manevî ihtiyaçlarını karşılamak üzere ekonomik bakımdan
üstlendiği külfet, sabır, metanet, fiziki güç, cesaret gibi meziyetleri, bunun doğal bir sonuç
olduğunu gösterir. Âyetteki sorumlu yöneticilik ve koruyuculuk, soğuk ve mesafeli bir
duruş değil, sevgi, saygı, hoşgörü, yardımlaşma ve danışmaya dayalı bir düzenlemedir.
Ayrıca, “Kadınlarınız sizin için birer elbise siz de onlar için birer elbisesiniz” (ٌ
َاس
ب
ِ
ُ َّن ل
ه
َُّن
ٌ َ ل
َاس
ب
ِ
ْ ل
ُم
ْـت
ن
َ
ا
َ
ْ و
كمَ ُل ,Bakara 2/187) âyeti, eşlerin birbirlerine olan ihtiyacını edebî bir ifadeyle dile getirir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

“Kim bir kötülük görürse onu eliyle değiştirsin. Buna gücü yetmezse diliyle onu değiştirsin. Buna da gücü yetmezse kalbiyle ona öfke duysun. Bu, imanın en zayıf derecesidir.” hadisi aşağıdakilerden hangisiyle yorumlanabilir?

Sosyal denetim

Devlet

İslam ümmeti

Aile

Ruhun eğitimi

Açıklama:

Sosyal Denetim
َان.”
ِمي
َ ُف ْ ال
َك أَ ْضع
ِ
َ َذل
ِ و
ِه
َْلب
ِق
ب
َ
ْ ف
ِع
َط
ت
ْ
َس
ي
ْ
ِ ْن َ ل
َإ
ِ ف
ه
ِ
َان
ِس
ِل
ب
َ
ْ ف
ِع
َط
ت
ْ
َس
ي
ْ
ِ ْن َ ل
َإ
ِ ف
ه
ِ
َد
ي
ِ
ب
ُ
ه
ْ
ِّـر
َـي
ـغ
ُ
ـلي
َْ
ا ف
ً
ْ َكر
ن
ُ
ْ م
ْ ُكم
ن
ِ
أَى م
َ
ْ ر
َن
“م
“Kim bir kötülük görürse onu eliyle değiştirsin. Buna gücü yetmezse diliyle onu değiştirsin. Buna da gücü yetmezse kalbiyle ona öfke duysun. Bu, imanın en zayıf derecesidir.”
(Müslim, İmân, 78, hadis no: 186; İbn Mâce, Fiten, 20, hadis no: 4149)

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aile

Devlet

Hased

Toplum

Riya

Açıklama:

Hasedin Kişisel ve Sosyal Zararları
“
ُ
َاهَ أَخُرْجَـهٍِم أَ ْن يلُْسِمُّل لَِ َ يَالًا وانَْوِخِ إَ اللَّهَادبُِوا عُكونَُوا وـرََابَدَ تَالُوا وَدَاسَ َ تَالَ َ اغ ُضوا وَـبَ تال.ٍَّامِ أَيثَةَْ َق ثَالَـو“ف
“Birbirinize kin ve düşmanlık beslemeyin, birbirinize haset etmeyin, birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları, kardeş olun! Bir müslümanın, din kardeşine üç günden fazla
küs ve dargın durması helâl değildir”. Buhârî, Edeb, 57, hadis no: 6076; Müslim, Birr, 23,
hadis no: 6690)

Doğru Cevap: C

Soru 17

“Zekât memurlarına verilen hediyeler devlet malına hıyanettir" hadisi hangi konuda uyarıda bulunur?

Zekat

Rüşvet

Hediye

Toplum

Makam

Açıklama:

“Zekât memurlarına verilen hediyeler devlet malına hıyanettir/ولُ ٌ
ُل
ُ َّم ِال غ
ْع
َا ال
َاي
َد
“ه
(Ahmed b. Hanbel, LI, hadis no: 24318) hadisiyle asr-ı saâdette meydana gelen şu vak‘a,
hediye-rüşvet ilişkisini ve ayırımını gösterir: Resûl-i Ekrem Ezd kabilesinden bir adamı
zekât toplamakla görevlendirmişti. Daha sonra bu kişi bazı mallarla gelip Resûlullâh’a,
“Şu size aittir, bu da bana hediye olarak verildi” demişti. Bunun üzerine Resûl-i Ekrem
minbere çıkıp “Benim görevli olarak gönderdiğim bir memura ne oluyor ki, “Şu size aittir,
bu da bana hediye edildi” diyebiliyor? Dikkat edin, bu kişi babasının veya anasının evinde
otursaydı, kendisine hediye verilir miydi?” demiş ve devlet malını zimmetine geçiren kimsenin kıyamet günü maruz kalacağı vahim durumu hatırlatmıştı. (Buhârî, Hibe, 17, hadis
no: 6979; Müslim, İmâret, 26-29, hadis no: 4845)

Doğru Cevap: B

Soru 18

Meveddet ne demektir?

Sabır

Şükür

Sevgi

Merhamet

Engel

Açıklama:

Hadis metninde sevgi diye çevrilen kelimenin aslı meveddettir. Meveddet, salt bir sevgi değil, arzu ve istekle birlikte sevmek (متنيه مع الشيء حمبة (demektir. Kalbî bir duygu ve sezgi
olan sevgi, ruhun gıdası ve gözün nurudur. Aynı zamanda sevgi iman, amel ve ahlâkın
ruhudur. Her sevgi bir iradedir, ama her irade bir sevgi değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdaki hadislerden hangisi yanlıştır?

Ben, iyi ahlâkı tamamlamak için gönderildim.

Onlara (düşmanlarınıza) karşı gücünüzün yettiği kadar kuvvet hazırlayınız.

Allah beş vakit namaz sayesinde günah ve hataları siler.

Şüphesiz ki Allah kıskanmaz.

Gerçekten din kolaylıktır.

Açıklama:

“Şüphesiz ki Allah kıskanır (gayret gösterir). Allah’ın kıskanması, haram kıldığı
şeyleri mü’minin işlemesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

"Ebû Hureyre’den (r.a.) rivâyet edildiğine göre Allah Resûlü bir buğday yığınına rastlamış,
elini onun içine daldırmış ve parmaklarına ıslaklık dokunmuştu. Bunun üzerine Allah
Resûlü: -Bu nedir, ey buğday sahibi? suâlini sordu. Adam: -Ona yağmur dokundu ey
Allah’ın Resûlü! diye cevap verince, Hz. Peygamber şöyle buyurdu: -Halkın görmesi için
ıslak olanı üst tarafına koysaydın ya, aldatan kimse benden değildir!" hadisinde vurgulanan konu nedir?

İş Hayatında Doğruluk

Sevgi, Şefkat ve Merhamet

Hediye ve Rüşvet

Hasedin Kişisel ve Sosyal Zararları

Sosyal Denetim

Açıklama:

İş Hayatında Doğruluk ve Dürüstlük
َالَ ْت”
َـن
َا ف
ِيه
ُ ف
َه
د
َ
َ ي
َل
ْخ
َأَد
ٍ ف
َام
َع
ِ ط
ة
َ
ْـر
ب
ُ
َى ص
ل
َ
َّ ع
َر
َ- م
لَّم
َ
َس
ِ و
ه
ْ
َي
ل
َ
ُ ع
لَّى اللَّه
َ
ِ -ص
ُ َول اللَّه
َس
أَ َّن ر
َ َال:
ِ، ق
ُ َول اللَّه
َس
َا ر
ُ ي
َاء
ُ َّ السم
ْه
ـت
َ
َاب
َ َال: أَص
ِ؟ ق
َام
َّع
َ الط
ِب
َاح
َا ص
َ َذا ي
َا ه
َ َال: م
َـق
ً، ف
َال
ـل
َ
ُ ب
ه
ُ
ِع
َاب
أَص
ِّن.
ِ
َ م
ْس
َي
َـل
ْ َ غ َّش ف
َن
ُ، م
ُ النَّاس
اه
َ
ـر
َ
ْ ي
ِ َ كي
َام
َّع
ْ َق الط
َـو
ُ ف
َه
ْلت
َ
َع
َ ج
َال
“أَف
Ebû Hureyre’den (r.a.) rivâyet edildiğine göre Allah Resûlü bir buğday yığınına rastlamış,
elini onun içine daldırmış ve parmaklarına ıslaklık dokunmuştu. Bunun üzerine Allah
Resûlü: -Bu nedir, ey buğday sahibi? suâlini sordu. Adam: -Ona yağmur dokundu ey
Allah’ın Resûlü! diye cevap verince, Hz. Peygamber şöyle buyurdu: -Halkın görmesi için
ıslak olanı üst tarafına koysaydın ya, aldatan kimse benden değildir! (Müslim, İman, 164,
hadis no: 295; Tirmizî, Büyû, 74, hadis no: 1363)

Doğru Cevap: A

Soru 21

"............, Hz. Peygamberin sözü, fiili, takriri yani, sahâbenin yaptığını görüp de reddetmediği tutum ve davranışları, yaratılışı (fıtrî-fizyolojik özellikleri) veya ahlâkı ile ilgili intikal eden her türlü bilgi demektir. ............ ise, dinde uygulama ve ahlâk haline getirilip izlenen yol ve hadislerde ifadesini bulan nebevî yöntemdir."
Metinde verilen boşluklara aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?

İstikamet - Amel

Hadis - Sünnet

Amel - Sünnet

İstikamet - Hadis

Hadis - Amel

Açıklama:

Hadis, Hz. Peygamberin sözü, fiili, takriri yani, sahâbenin yaptığını görüp de reddetmediği tutum ve davranışları, yaratılışı (fıtrî-fizyolojik özellikleri) veya ahlâkı ile ilgili intikal eden her türlü bilgi demektir. Sünnet ise, dinde uygulama ve ahlâk haline getirilip izlenen yol ve hadislerde ifadesini bulan nebevî yöntemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

"İnsanın kendi iç dünyasından ve Allah ile olan ilişkilerinden doğan davranışlar ............ ahlâk adını alır. ............ ahlâk ise insanın diğer insanlara ve varlıklara karşı yapmakla yükümlü ve sorumlu olduğu görevler dizisini ifade eder."
Metinde verilen boşluklara aşağıdakiler seçeneklerden hangisi getirilmelidir?

bireysel - Toplumsal

sosyal - Bireysel

toplumsal - Sosyal

sosyal - Toplumsal

toplumsal - Bireysel

Açıklama:

Ahlâk “İnsanın iyi veya kötü olarak vasıflandırılmasına yol açan manevî nitelikleri, huyları ve bunların etkisiyle ortaya koyduğu iradeli davranışlar bütünü” diye tanımlanır. İnsanın kendi iç dünyasından ve Allah ile olan ilişkilerinden doğan davranışlar bireysel
ahlâk adını alır. Toplumsal ahlâk ise insanın diğer insanlara ve varlıklara karşı yapmakla yükümlü ve sorumlu olduğu görevler dizisini ifade eder. Sosyal ahlâk adı da verilen bu görevler, bireyin toplumla ilişkilerinden doğan ahlâkî fiiller, tutum ve davranışlar demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Birr ve sıla
Fezâil
Edeb/âdâb
İman
İsti’zân

Yukarıdaki maddelerden hangileri hadis kaynaklarının bireysel ve toplumsal ahlâka ilişkin bölümlerindendir?

Yalnız IV

I - II

III - IV - V

I - II - III - V

I - II - III - IV - V

Açıklama:

Gerek bireysel gerekse toplumsal ahlâka ilişkin hadisler, hadis kaynaklarının daha çok birr ve sıla (iyilik ve akraba ilişkilerini koruyup kollamak), edeb/âdâb, fezâil, isti’zân, rikâk ve zühd bölümlerinde yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

“Müslümanın müslüman üzerindeki hakkı altıdır (Müslim, Selâm, 5,hadis no: 5778)"

Karşılaştığında selâmlaşmak
Seni edildiğinde gitmek
İstendiğinde nasihat etmek
Hastalıkta ziyaret etmek
Küs kalmamak

Toplumsal ahlak kuralları çerçevesinde yukarıdaki maddelerden hangileri bu haklar arasında yer almaktadır?

I - II

II - V

III - IV - V

II - III - IV

I - II - III - IV

Açıklama:

“Müslümanın müslüman üzerindeki hakkı altıdır: Karşılaştığın zaman selâm ver, seni dâvet ederse git, senden nasihat isterse nasihat et, aksırınca Allah’a hamdederse yerhamukellah de, hastalandığında onu ziyaret et, öldüğü zaman cenazesinin ardından git” (Müslim, Selâm, 5, hadis no: 5778).

Doğru Cevap: E

Soru 25

beden-ruh
akıl-gönül
madde-mana
kavmiyet-hamiyet

Hadis ve sünnete göre, devletin yönetimi ve siyasetin yürütülmesinde hangi işbirliği unsurları yer alır?

Yalnız I

II - III

III - IV

I - II - III

I - II - III - IV

Açıklama:

Hadis ve sünnete göre, devletin yönetimi ve siyasetin yürütülmesi, beden-ruh, akıl-gönül, madde-mana işbirliği temeline dayanır. Bizzat Hz. Peygamber tarafından kurulan ve tebaası Müslümanlar, Yahudiler ve putperest Araplardan oluşan Medine şehir-devleti, böyle bir temel üzerine kurulur.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Ahde vefa

Sosyal denetim

Sıla-i rahim

Devlet idaresi

Aile kurumu

Açıklama:

“Kim bir kötülük görürse onu eliyle değiştirsin. Buna gücü yetmezse diliyle onu değiştirsin. Buna da gücü yetmezse kalbiyle ona öfke duysun. Bu, imanın en zayıf derecesidir (Müslim, İmân, 78, hadis no: 186; İbn Mâce, Fiten, 20, hadis no: 4149)." Metindeki hadis doğrudan sosyal denetim ile ilişkildir. Hadise göre, İslâm ümmetinin, ortaya çıkan kötülüklere karşı sırasıyla aktif-fiilî tedbir,
sözlü uyarı ve pasif-psikolojik direniş şeklinde tepki göstererek mücadele etmesi, irşad ve ıslah faaliyetlerini kesintisiz olarak sürdürmesi gerekir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

"Ahlâkî ve hukûkî bir tabir olarak emir bi’l-ma’rûf nehiy ani’l-münker" kaidesi toplumsal ahlak çerçevesinde nasıl yorumlanır?

İyiliği emredip kötülükten vazgeçirme yönündeki faaliyetler için kullanılır.

Güçlülerle işbirliği, güçsüzlere ve zayıflara zorbalık etmek olarak kullanılır.

Haddi aşmak ve aşırıya kaçmak ya da yetersiz/geride kalmak demektir.

İtidal (orta yolcu bir düzenleme ve uygulama) ideal olan yaşam şeklidir.

Dünya ile ahiret arasındaki dengenin dünya lehine kullanılmasıdır.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi gıbta ve haset kavramlarına ilişkin doğru bilgi içermektedir?

Gıbta, kıskanma, kıskançlık ve çekememek mânasına gelir.

Hased, imrenme ve hayırda rekabet anlamındadır.

Gıbta meşru ve normal, haset ise haram ve anormal bir düşünce ve istektir.

Gıbta, başkasının sahip olduğu maddî veya manevî imkânın yok olmasını istemektir.

İblisin Allah'ın emrine karşı geldiği ilk an gıbtaya en güzel örnektir.

Açıklama:

Kıskanma, kıskançlık ve çekememek mânasına gelen hased, hem masdar hem de isim olarak kullanılır. Haset, başkasının sahip olduğu maddî veya manevî imkânın yok olmasını istemek demektir. İmrenme ve hayırda rekabet anlamındaki gıbta ise, başkasının sahip olduğu maddî veya manevî imkânın bekâsı yanında ona kendisinin de ulaşmasını arzulamak demektir. Gıbta meşru ve normal, haset ise haram ve anormal bir düşünce ve istektir. Yüce Kur’ân’ın beyanlarından, İblis’in Âdem’e secde etmemesiyle Allah Teâlâ’ya yapılan ilk isyan hareketinin temelinde haset olduğu, Kâbil’in Hâbil’i katletmesiyle insanlık tarihinde işlenen ilk cinayetin arka planında da haset yattığı anlaşılır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

“Zekât memurlarına verilen hediyeler devlet malına hıyanettir (Ahmed b. Hanbel, LI, hadis no: 24318)" hadisiyle aşağıdaki kavramlardan hangisinin doğrudan ilişkisi olduğu söylenebilir?

adavet

risâlet

meveddet

rüşvet

raşid

Açıklama:

Şüphesiz, Resûl-i Ekrem’in koyduğu bu açık tavır ve yaptığı uyarı, zekât memurlarının hediye almasını bir nevi rüşvet veya görev sûistimâli olarak nitelendirmesi, hediye ile rüşvet arasındaki ince farkın belirlenmesi açısından ayrı bir öneme sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Sosyal denetim

İş hayatında dürüstlük

Sevgi, şefkat, merhamet

Hediye ve rüşvet

Haset ve gıpta

Açıklama:

Sosyal hayatta istikamet, doğruluk ve dürüstlük, gerçek mü’min olmanın göstergesidir. Hayatın içinde bu temel ilkeyi gözeterek muhatap olduğu insanları memnun eden bir mü’min, güçlü ve dinamik iman taşıyor demektir. Ancak yalan söyleyerek veya hile yaparak müşterisini aldatan bir insan zayıf iman taşıyor demektir. Meşhur sûfî âlim Ebu’lKâsım el-Kuşeyrî (465/1072) diyor ki: “İstikâmet, bir mertebedir ki, işlerin tam olarak gerçekleşmesi ona bağlıdır. İyiliklerin ve güzelliklerin varlığı ve nizamı da ona bağlıdır. Kim, hal ve gidişatında müstakim olmaz ise, onun sarfettiği bütün çabalar boşa gitmiş olur.”

Doğru Cevap: B

Soru 31

I. Hadis ve sünnete dayanan ahlak sistemi bireysel ve toplumsal anlamda çözülmeyi önler.
II. Toplumsal ahlak hadis ve sünnetten bağımsız ve evrensel boyutlara sahip bir kavramdır.
III. Hadis ve sünnete dayanan ahlak sistemi bireysel ve toplumsal anlamda gelişime yol açar.
IV. Toplumsal gayri ahlaki davranışlar refleks olarak gerçekleşip insan iradesinin bunlarda payı yoktur.
Toplumsal ahlak ile hadis ve sünnet arasındaki ilişki açısından yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

II ve IV

III ve IV

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hadis ve sünnete dayanan ahlâk sisteminin, bireysel ve toplumsal anlamda çözülmeyi önlemek ve gelişmeyi sağlamak gibi iki önemli hedefi vardır. Öte yandan, Allah Resûlü'nün (S.A.V) , “Ben iyi/güzel ahlâkı tamamlamak için gönderildim” (Muvatta’, Husnü’l-huluk, 8, hadis no: 1643) hadisi şerifi uyarınca hadis ve sünnetten bağımsız bir toplumsal ahlak anlayışını tasavvur etmek düşünülemez. Bununla birlikte, Söz konusu olumlu veya olumsuz davranışların sadece birer refleks
olarak gerçekleşmeyip insan iradesinin bunlarda payının bulunduğu bilinir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

I. Adalet
II. Şükür
III. Ahde vefa
IV. Haset
V. Sıla-i rahim
Yukarıdakilerden hangileri bireysel ve toplumsal ahlâkı oluşturan kavramlar arasında yer alır?

I ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

Açıklama:

Hz. Peygamber’in çizdiği yol haritasında ve biçimlendirdiği bireysel/ferdî ve toplumsal/ictimaî ahlâk sisteminde iyilik, sıla-i rahim, edep, takva, hilim, şefkat, merhamet, selam, sevgi, saygı, özgüven, duygudaşlık, fedakârlık, cömertlik, itidal, adalet, istişare, istikamet, kanaat, sabır, şükür, ahde vefa, toplumsal barış ve uzlaşma, hak ve özgürlük, yardımlaşma ve dayanışma, tevazu, tebessüm, nezaket gibi görgü kuralları, temel insanî değerler ve ahlâkî davranışlar vardır. Ayrıca zulüm, zina, rüşvet, yalan, haset, gıybet, hırsızlık, cimrilik, israf gibi gayri ahlâkî davranışlar, yasak ve haram olan hükümler de bu çerçevede ele alınır.

Doğru Cevap: E

Soru 33

İnsanın kendi iç dünyasından ve Allah Teala ile olan ilişkilerinden doğan davranışları ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal Ahlak

Fezail

Edep

Bireysel Ahlak

Sosyal Ahlak

Açıklama:

İnsanın kendi iç dünyasından ve Allah ile olan ilişkilerinden doğan davranışlar bireysel ahlâk adını alır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

I. Kişinin yerleşik temel karakteri anlamındaki ahlâkî yapısı asla değişmez.
II. İyi ahlâkın temeli, nefsin/ruhun ilim öğrenerek temizlenmesi, iffet, sabır ve adaletin uygulanmasıdır.
III. Kişinin temel karakteri sonucu oluşan fiil ve davranışlar eğitimle değişebilir.
Meşhur ahlâk felsefecisi Râgıb el-İsfahânî’ye göre yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Meşhur ahlâk felsefecisi Râgıb el-İsfahânî’ye göre, kişinin yerleşik temel karakteri anlamında ahlâkî yapısı değişmemekle beraber, bu yapının sonucu olarak ortaya çıkan fiil ve
davranışları eğitimle değişebilir. Ona göre, iyi ahlâkın temeli, nefsin/ruhun ilim öğrenerek
temizlenmesi, iffet, sabır ve adaletin uygulanmasıdır. Neticesi ise hikmet, cömertlik, hilim
ve ihsan ile donanmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

I. İyiliği emredip kötülükten vazgeçirme yönündeki faaliyetler için kullanılır.
II. Şer’î hüküm itibariyle farz-ı kifâye olan bir hükümdür.
III Günahların açıkça işlendiği toplumlarda işlerlik kazanması halinde, kötülüklere veda, iyiliklere dönme kararlığı yaşanır,
Ahlâkî ve hukûkî bir tabir olarak emir bi’l-ma’rûf nehiy ani’l-münker ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Ahlâkî ve hukûkî bir tabir olarak emir bi’l-ma’rûf nehiy ani’l-münker, iyiliği emredip
kötülükten vazgeçirme yönündeki faaliyetler için kullanılır. Kur’ân ve sünnet hükümlerine uygun ve erdemli bir hayat tarzını amaçlayan bu sosyal denetim ilkesi, “fert ve toplum
hayatına din, akıl ve mâşerî vicdan tarafından benimsenen inançların, değerlerin ve yaşama tarzının hâkim kılınması; dinin, aklın ve sağduyunun reddettiği her türlü kötülüğün
önlenmesi yolunda ferdî ve toplu gayretleri, siyasî ve sivil önlemleri ifade etmektedir”.
Şer’î hüküm itibariyle farz-ı kifâye olan emr-i ma’rûf ve nehy-i münker ilkesi, özellikle
günahların açıkça işlendiği toplumlarda işlerlik kazanması halinde, kötülüklere ve çirkinliklere veda, iyiliklere ve güzelliklere dönme kararlığı yaşanır. Peygamber (s.a.v.), risâleti
gereği ahlâk ve hukuk dışı uygulamalara müeyyide getirmek suretiyle toplumun huzur ve
saadetini sağlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

I. Bakışları kontrol etmek.
II. Rahatsız edici unsurları ortadan kaldırmak.
III. Selamı almak.
IV. İyiliği emredip kötülükten vazgeçirmek.
V. Mâlâyâni davranmamak.
Hz. Peygamber (S.A.V) hangi durumlarda yollarda oturmaya izin vermişlerdir?

I ve III

II ve III

I, II ve III

II, III ve V

I, II, III ve IV

Açıklama:

Allah Resûlü’nün, sosyal denetime dair bir grup sahâbî ile yaptığı şu karşılıklı konuşma dikkat çekicidir: Hz. Peygamber: -Sakın, yollarda oturmayın! Sahâbe: -Ama yâ
Resûlallah, oturup konuşmadan edemiyoruz. Hz. Peygamber: -Mutlaka oturacaksanız, o
zaman yolun hakkını verin! Sahâbe: -Yolun hakkı nedir, yâ Resûlallah! Hz. Peygamber: -Bakışları kontrol etmek, rahatsız edici unsurları ortadan kaldırmak, selamı almak, iyiliği
öngörmek ve kötülüğü engellemek, buyurdu. (Buhârî, İsti’zân, 2, hadis no: 2465; Müslim,
Libâs, 32, hadis no: 5685)

Doğru Cevap: E

Soru 37

“Sorumluluğun farkında olmak, hesap günü insanı zor durumda bırakacak ve onu mahcup edecek her türlü eylem,
tutum ve davranıştan sakınmak” şeklinde tanımlanan ahlâkî kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Gıbta

Zühd

Kanaat

Takva

İhlas

Açıklama:

Takva, hesap günü insanı zor durumda bırakacak ve
onu mahcup edecek her türlü eylem, tutum ve davranıştan sakınmak demektir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Başkasının sahip olduğu maddî veya manevî imkânın yok olmasını istemek anlamına gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

İffet

Gıbta

Haset

Bidat

İsti’zân

Açıklama:

Haset, başkasının sahip olduğu maddî veya manevî imkânın yok olmasını
istemek demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

I. Kusurlu bir eşyayı veya hayvanı satmak ama kusurunu açıklamak.
II. Haksızlık, düşmanlık ve sömürüye yol açan alım satım işinde bulunmak.
III. Doğru sözlü olmak ve emaneti yerine getirmek.
IV. Hiç bir kimse için gönlünde bir aldatma taşımamak.
Yukarıdakilerden hangileri Allah Resûlü'nün (S.A.V) iş hayatında müslümanlara tavsiye ettiği konular arasında yer alır?

Yalnız I

I ve III

I, II ve III

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Ebû Hureyre’den (r.a.) rivâyet edildiğine göre Allah Resûlü bir buğday yığınına rastlamış, elini onun içine daldırmış ve parmaklarına ıslaklık dokunmuştu. Bunun üzerine Allah Resûlü: -Bu nedir, ey buğday sahibi? suâlini sordu. Adam: -Ona yağmur dokundu ey Allah’ın Resûlü! diye cevap verince, Hz. Peygamber şöyle buyurdu: -Halkın görmesi için ıslak olanı üst tarafına koysaydın ya, aldatan kimse benden değildir! (Müslim, İman, 164, hadis no: 295; Tirmizî, Büyû, 74, hadis no: 1363) Resûl-i Ekrem, aldatma, haksızlık, düşmanlık ve sömürüye yol açan her türlü alım satım işini yadırgamış ve yasaklamıştır. O, insanlık tarihi kadar eski olan ticârî muameleleri olması gereken erdemli noktaya getirmiştir. Sünnet ahlâkına göre çocukların kandırılıp aldatılması da yalan hükmünü taşıdığından bir suç ve günah sayılmıştır: “Kim bir çocuğa ‘gel buraya, sana bir şey vereceğim’ deyip de vermez ise, bu bir yalandır” (Ahmed b. Hanbel, II, 452). Bu itibarla müslüman, sosyal hayatın akışı içinde farklı kisvelere bürünebilen her türlü yalan ve sahtekârlıktan uzak durmalı, hangi şartlarda olursa olsun dürüst olmalı ve takva ölçüsüne riayet etmelidir. Takva, hesap günü insanı zor durumda bırakacak ve onu mahcup edecek her türlü eylem, tutum ve davranıştan sakınmak demektir. Enes b. Mâlik (r.a.) diyor ki: Allah Resûlü bana, “Yavrucuğum, hiç kimse için gönlünde bir aldatma taşımadan sabahlayabilir ve akşamlayabilirsen öyle yap!” dedi. Sonra da bana şöyle buyurdu: “Yavrucuğum, bu benim sünnetimdendir. Kim benim sünnetimi ihya ederse kesinlikle beni sevmiştir. Kim de beni severse, benimle birlikte cennette olacaktır.” (Tirmizî, İlim, 16, hadis no: 2894)

Doğru Cevap: D

Soru 40

I. İstifade amaçlı okunan hadisler, hem zihinsel hem de pratik olarak bir kaos ortamının yaşanmasını engeller.
II. Erdemli, özgüven ve bilgi seviyesi yüksek bireylerin yetişmesi, hadis ve sünnet kaynağından beslenmekle mümkündür
III. Bireysel ve toplumsal anlamda ahlâkî gelişimini tamamlamış bir birey, üyesi bulunduğu topluma önemli katkı sağlar,
Toplumsal ahlâka yön veren hadislerin önemi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yaşnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Dinî, ahlâkî ve sosyal açıdan dengeli, erdemli, tutarlı ve özgüven sahibi, bilgi ve bilinç seviyesi yüksek bireylerin yetişmesi, hadis ve sünnet kaynağından beslenmekle mümkündür. Aile, toplum ve devlet üçgeninde bireyin yapmakla yükümlü ve sorumlu olduğu esaslar, toplumsal ahlâkın özünü oluşturur. İstifade amaçlı okunan hadisler, hem zihinsel hem de pratik olarak bir kaos ortamının yaşanmasını engeller. Bireyin sağlıklı büyümesi ve ahlâklı yetişmesi, büyük ölçüde içinde yaşadığı aile, toplum ve devlet yapısına bağlıdır. Bireysel ve toplumsal anlamda ahlâkî gelişimini tamamlamış bir birey, üyesi bulunduğu topluma önemli katkı sağlar. Sevgi ve saygı temelli bir çevrede yetişmeyen birey ise, genellikle kendi iç dünyasıyla barışık olmadığından hem huzursuz olur hem de içinde yaşadığı toplumu rahatsız eder.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Meşhur ahlâk felsefecisi Râgıb el-İsfahânî’ye göre; iyi ahlâkın temeli aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Ruhun, hilim ve ihsana doymasıdır.

Hikmet ve cömertlik sahibi olmaktır.

Nefsin, ilim öğrenerek temizlenmesi, iffet, sabır ve adaletin uygulanmasıdır.

Toplumu ayakta tutan değer ve davranışları öğrenmektir.

Yasak ve haramlardan uzak durmak, helallerle yetinmektir.

Açıklama:

Meşhur ahlâk felsefecisi Râgıb el-İsfahânî’ye göre, kişinin yerleşik temel karakteri anlamında ahlâkî yapısı değişmemekle beraber, bu yapının sonucu olarak ortaya çıkan fiil ve davranışları eğitimle değişebilir. Ona göre, iyi ahlâkın temeli, nefsin/ruhun ilim öğrenerek temizlenmesi, iffet, sabır ve adaletin uygulanmasıdır. Neticesi ise hikmet, cömertlik, hilim ve ihsan ile donanmasıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

"Hz. Muhammed’in Mekke’si" adlı eser aşağıdaki seçeneklerde yer alan müelliflerden hangisine aittir?

W.Montgomery Watt

Muhammed Hamîdullah

Ebû Bekir Muhammed Harâitî

Ebû Zekeriyyâ Muhyiddîn Nevevî

Bernard Lewis

Açıklama:

Tarih boyunca pek çok gayr-i müslim bile, düşünce ve davranış bakımından Allah Resûlü’nün sunduğu ahlâk modeline olan hayranlığını dile getirmiştir. Onlardan birisi W. M. Watt, Hz. Muhammed’in Mekke’si adlı kitabında Resûl-i Ekrem hakkında şöyle der: “Ben şahsen, Muhammed’in, kendisine vahiy olarak gelen şeyin kendi bilincinin ürünü olmadığına inanmakta samimi olduğuna kani oldum. Hz. Muhammed’in gerçekten bir peygamber olduğuna inanıyor ve biz Hıristiyanlar’ın, ‘Onları meyvelerinden tanırsın’ (Matta, 7.20) anlamındaki Hıristiyan prensibi gereğince bunu kabul etmeleri gerektiğini düşünüyorum. Çünkü asırlar boyunca İslâm, birçok üstün ve zühd sahibi insan yetiştirmiştir”. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

“Kendileriyle huzura kavuşasınız diye eşler yaratıp aranızda sevgi, şefkat ve rahmet var etmesi de Allah’ın varlığının belgelerindendir”.
şeklindeki ifadesiyle aile saadetinin önemine vurgu yapan Kur'an-ı Kerim ayeti aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Ankebût 29/45

Ahzâb 33/6

Bakara 2/187

Rûm 30/21

Nisâ 4/34

Açıklama:

Çünkü sevgi ve saygı, şefkat ve merhamet bağları içinde yürüyen bir aile kurumu, üyesi olan bireyin kişiliğini geliştirir ve olgunlaştırır. Nitekim Yüce Kur’ân, “Kendileriyle huzura kavuşasınız diye eşler yaratıp aranızda sevgi, şefkat ve rahmet var etmesi de Allah’ın varlığının belgelerindendir” (Rûm 30/21) âyetiyle bu noktaya vurgu yapar.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

I. İffet
II. Beslenme
III. Takva
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri insanın kendisine karşı görev ve sorumluluklarındandır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

I-II-III

Açıklama:

Birey olarak insanın temizlik, yeterli ve düzenli beslenme, sağlık gibi bedensel/maddî varlığı ve iffet, takva, tevazu gibi ruhsal/manevî varlığı ile ilgili kendi kişiliğine karşı görev ve sorumlulukları vardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi cahiliye toplumunun bireysel ahlak zaafiyetiyle ilgili özelliklerine vurgu yapmamaktadır?

Asalet ve soylarıyla övünürler.

Putperestlik inancına sahiptirler.

Kendilerini beğenir, gösterişe düşkündürler.

Kibir ve gurur sahibidirler.

Zayıf ve düşkünlerle alay ederler.

Açıklama:

Kabile ve soy sop anlayışına, korku ve hoyratlık duygusuna dayanan cahiliye toplumu, putperestlik, isyan, alay, hakaret, öfke, şiddet, kibir, gurur, kendini beğenme, gösteriş,
kavmiyet/hamiyet duygularını tatmin gibi insanlık dışı uygulamaların olduğu çarpık bir
yapıdır. Bunlardan putperestlik bireysel değil toplumsaldır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi meşhur müctehid âlim Ebû Yûsuf'unyöneticilere uyarılarıyla ilgili değildir?

Hakkı ayakta tut.

Heva ile emretme.

Öfke ile hükmetme.

Dünya işini ahiret işine tercih et.

Tebaanı memnun et.

Açıklama:

Meşhur müctehid âlim Ebû Yûsuf (v. 182/798), yönetim görev ve sorumluluğunu üstlenen kimseye şunları hatırlatır: “Allah’ın sana verdiği hükümranlık alanında bir an bile olsa hakkı ayakta tut. Zira kıyamet günü Allah nezdinde en mutlu yönetici, tebaasının memnun kaldığı kimsedir. Sen haktan sapma, aksi halde tebaan da sapar. Hevâ ile emretmekten ve öfke ile hüküm vermekten kaçın. Birisi uhrevî, diğeri dünyevî olmak üzere iki alternatifle yüz yüze geldiğinde, sen ahiret işini dünya işine tercih et. Zira ahiret bâki, dünya ise fânidir”. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

“Kim bir kötülük görürse onu eliyle değiştirsin. Buna gücü yetmezse diliyle onu değiştirsin. Buna da gücü yetmezse kalbiyle ona öfke duysun. Bu, imanın en zayıf derecesidir.” (Müslim, İmân, 78, hadis no: 186; İbn Mâce, Fiten, 20, hadis no: 4149)
Yukarıdaki hadise göre altı çizili cümle toplumsal tepki aşamalarından hangisine vurgu yapmaktadır?

Aktif tedbir

Sözlü uyarı

Sosyal denetim

Fiili tedbir

Pasif direniş

Açıklama:

Hadise göre, İslâm ümmetinin, ortaya çıkan kötülüklere karşı sırasıyla aktif-fiilî tedbir,
sözlü uyarı ve pasif-psikolojik direniş şeklinde tepki göstererek mücadele etmesi, irşad ve ıslah faaliyetlerini kesintisiz olarak sürdürmesi gerekir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Kureyş kabilesinden bir genç Peygamber’e (s.a.v.) gelerek:
-Yâ Resûlallah! Zina etmeme izin ver, dedi. Orada bulunanlar gence yöneldiler ve seslerini yükselterek ona olan tepkilerini belirttiler. Bunun üzerine
Peygamber (s.a.v.): -Onu bana yaklaştırın, buyurdu. O da yaklaştı ve aralarında şu konuşma geçti.
Peygamber (s.a.v.): -Böyle bir şeyi annen için arzu eder misin?
Genç: -Hayır vallâhi, canım sana feda olsun!
Peygamber (s.a.v.): -Evet, hiçbir insan böyle bir şeyi annesi için istemez. Peki ya kızın için bunu arzu eder misin?
Genç: -Hayır vallâhi ey Allah’ın Resûlü, canım sana feda olsun!
Peygamber (s.a.v.): -Evet, hiçbir insan kendi kızı için böyle bir şey arzu edemez. Peki ya halan için bunu ister misin?
Genç:-Hayır vallâhi ey Allah’ın Resûlü, canım sana feda olsun!
Peygamber (s.a.v.): -Evet, hiçbir insan halası için böyle birşeyi arzu edemez. Peki ye teyzen için bunu ister misin?
Genç: -Hayır vallâhi ey Allah’ın Resûlü, canım sana feda olsun!
Peygamber (s.a.v.): -Evet, hiçbir insan teyzesi için böyle birşeyi arzu edemez, dedi. Sonra Hz. Peygamber elini gencin üzerine koyarak şöyle duâ etti: “Allahım, bu gencin günahını bağışla, kalbini tertemiz eyle, onun iffet ve namusunu muhafaza eyle!”. (Ahmed b. Hanbel, XLVIII, 318, hadis no: 22868 )
Yukarıdaki hadise göre Hz. Peygamber diyalogta bulunduğu gence hangi ahlaki özelliğin gelişmesi için yardımcı olmuştur?

Sabır

Digergamlık

Empati

Dürüstlük

Alçakgönüllülük

Açıklama:

İlgili hadiste Hz. peygamberin vurgu yaptığı husus ematidir. Hz. Peygamberin sözleri gencin kendi durumuyla başkalarını özdeşleştirmesini sağlamıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Kur’ân-ı Kerîm'de Allah Teâlâ İblis’in Hz. Âdem’e secde etmemesiyle ilgili olarak bu isyan hareketinin temelinde.........................duygusunun olduğunu ifade etmektedir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kibir

Haset

Tevazu

Nisyan

İzzet

Açıklama:

Yüce Kur’ân’ın beyanlarından, İblis’in Âdem’e secde etmemesiyle Allah Teâlâ’ya yapılan ilk isyan hareketinin temelinde haset olduğu, Kâbil’in Hâbil’i katletmesiyle insanlık tarihinde işlenen ilk cinayetin arka planında da haset yattığı anlaşılır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Yaşadığı çağda, toplumun iş ve ticaret ahlâkından son derece rahatsız olan “Toplumun gevşeklik gösterdiği hususlardan birisi şudur: Kusurlu bir eşyayı veya hayvanı satan ama kusurunu açıklamayan bir insanı görüyorlar da bunu yadırgamıyorlar ve müşteriye satılan malın kusurunu bildirmiyorlar! Onlar bundan sorumludurlar. Çünkü din, dürüstlük ve samimiyettir. Dürüst ve samimi davranmayan kimse, kesinlikle aldatmış olur.”
diyerek bu durumu ifade eden hadis ve fıkıh alimi aşağıdakilerden hangisidir?

İbn Dakîk el-Îd

Ahmed b. Hanbel

Râgıb el-İsfahânî

Dârimî

İbn Mâce

Açıklama:

Hadis ve fıkıh âlimi İbn Dakîk el-Îd (v. 702/1302), yaşadığı çağda toplumun iş ve ticaret ahlâkından son derece rahatsız olur ve şu tesbitte bulunur: “Toplumun gevşeklik
gösterdiği hususlardan birisi şudur: Kusurlu bir eşyayı veya hayvanı satan ama kusurunu açıklamayan bir insanı görüyorlar da bunu yadırgamıyorlar ve müşteriye satılan malın kusurunu bildirmiyorlar! Onlar bundan sorumludurlar. Çünkü din, dürüstlük ve samimiyettir. Dürüst ve samimi davranmayan kimse, kesinlikle aldatmış olur.” Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

"Hz. Peygamberin sözü, fiili, takriri yani, sahâbenin yaptığını görüp de reddetmediği tutum ve davranışları, yaratılışı (fıtrî-fizyolojik özellikleri) veya ahlâkı ile ilgili intikal eden her türlü bilgi"
Yukarıdaki tanımı karşılayan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Hadis

Sünnet

Ayet

İhlas

Zühd

Açıklama:

Hadis, Hz. Peygamberin sözü, fiili, takriri yani, sahâbenin yaptığını görüp de reddetmediği tutum ve davranışları, yaratılışı (fıtrî-fizyolojik özellikleri) veya ahlâkı ile ilgili intikal eden her türlü bilgi demektir.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

"dinde uygulama ve ahlâk haline getirilip izlenen yol ve hadislerde ifadesini bulan nebevî yöntem"
Şeklinde tanımlanan terim aşağıdakilerden hangisidir?

İffet

Sünnet

Zühd

Takva

İhlas

Açıklama:

Sünnet, dinde uygulama ve ahlâk haline getirilip izlenen yol ve hadislerde ifadesini bulan nebevî yöntemdir.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdaki seçeneklerde verilen kavramlardan hangileri Hz. Peygamber’in çizdiği yol haritasında ve biçimlendirdiği bireysel/ferdî ve toplumsal/ictimaî ahlâk sisteminde yer alan görgü kuralları, temel insanî değerler ve ahlâkî davranışlar arasında sayılamaz?

Takva, Hilim, Merhamet

İyilik, Sıla-i rahim, edep

Uzlaşma, tevazu, anlaşma

İstikamet, kanaat, selam

İtidal, istişare, ahde vefa

Açıklama:

Hz. Peygamber’in çizdiği yol haritasında ve biçimlendirdiği bireysel/ferdî ve toplumsal/ictimaî ahlâk sisteminde iyilik, sıla-i rahim, edep, takva, hilim, şefkat, merhamet, selam, sevgi, saygı, özgüven, duygudaşlık, fedakârlık, cömertlik, itidal, adalet, istişare, istikamet, kanaat, sabır, şükür, ahde vefa, toplumsal barış ve uzlaşma, hak ve özgürlük, yardımlaşma ve dayanışma, tevazu, tebessüm, nezaket gibi görgü kuralları, temel insanî değerler ve ahlâkî davranışlar vardır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Gıybet

Haset

İsraf

Hilim

Zulüm

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen kavram Hz. Peygamber’in çizdiği yol haritasında ve biçimlendirdiği bireysel/ferdî ve toplumsal/ictimaî ahlâk sisteminde olumsuz karşılanan hal ve davranışlar arasında sayılamaz?

Zulüm

Zina

Haset

Hırsızlık

Hilim

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen kavramların tamamı Hz. Peygamber’in çizdiği yol haritasında ve biçimlendirdiği bireysel/ferdî ve toplumsal/ictimaî ahlâk sisteminde olumsuz karşılanan hal ve davranışlar arasındadır?

Haset, gıybet, zina

Zulüm, rüşvet, uzlaşma

Takva, yalan, hırsızlık

Saygı, cimrilik, kanaat

İsraf, sabır, şükür

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 57

"Kişinin yerleşik temel karakteri anlamında ahlâkî yapısı değişmemekle beraber, bu yapının sonucu olarak ortaya çıkan fiil ve davranışları eğitimle değişebilir. Ona göre, iyi ahlâkın temeli, nefsin/ruhun ilim öğrenerek temizlenmesi, iffet, sabır ve adaletin uygulanmasıdır. Neticesi ise hikmet, cömertlik, hilim ve ihsan ile donanmasıdır."
Fikrini savunan ahlak felsefecisi kimdir?

W. M. Watt

Râgıb el-İsfahânî

Şâh Veliyyullah ed-Dihlevî

Ebû Dâvud

Ahmed b. Hanbel

Açıklama:

Meşhur ahlâk felsefecisi Râgıb el-İsfahânî’ye göre, kişinin yerleşik temel karakteri anlamında ahlâkî yapısı değişmemekle beraber, bu yapının sonucu olarak ortaya çıkan fiil ve davranışları eğitimle değişebilir. Ona göre, iyi ahlâkın temeli, nefsin/ruhun ilim öğrenerek temizlenmesi, iffet, sabır ve adaletin uygulanmasıdır. Neticesi ise hikmet, cömertlik, hilim ve ihsan ile donanmasıdır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

W. M. Watt'ın, Resûl-i Ekrem hakkında sarf ettiği “Ben şahsen, Muhammed’in, kendisine vahiy olarak gelen şeyin kendi bilincinin ürünü olmadığına inanmakta samimi olduğuna kani oldum. Hz. Muhammed’in gerçekten bir peygamber olduğuna inanıyor ve biz Hıristiyanlar’ın, ‘Onları meyvelerinden tanırsın’ (Matta, 7.20) anlamındaki Hıristiyan prensibi gereğince bunu kabul etmeleri gerektiğini düşünüyorum. Çünkü asırlar boyunca İslâm, birçok üstün ve zühd sahibi insan yetiştirmiştir” cümleleri hangi kitabında geçmektedir?

Resul-i Ekrem

Son Peygamber: Muhammed

Hz. Muhammed'in Mekkesi

Hz. Muhammed Mustafa

Muhammed (s.a.v.)

Açıklama:

W. M. Watt, Hz. Muhammed’in Mekke’si adlı kitabında Resûl-i Ekrem hakkında şöyle der: “Ben şahsen, Muhammed’in, kendisine vahiy olarak gelen şeyin kendi bilincinin ürünü olmadığına inanmakta samimi olduğuna kani oldum. Hz. Muhammed’in gerçekten bir peygamber olduğuna inanıyor ve biz Hıristiyanlar’ın, ‘Onları meyvelerinden tanırsın’ (Matta, 7.20) anlamındaki Hıristiyan prensibi gereğince bunu kabul etmeleri gerektiğini düşünüyorum. Çünkü asırlar boyunca İslâm, birçok üstün ve zühd sahibi insan yetiştirmiştir”.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 59

“Ben şahsen, Muhammed’in, kendisine vahiy olarak gelen şeyin kendi bilincinin ürünü olmadığına inanmakta samimi olduğuna kani oldum. Hz. Muhammed’in gerçekten bir peygamber olduğuna inanıyor ve biz Hıristiyanlar’ın, ‘Onları meyvelerinden tanırsın’ (Matta, 7.20) anlamındaki Hıristiyan prensibi gereğince bunu kabul etmeleri gerektiğini düşünüyorum. Çünkü asırlar boyunca İslâm, birçok üstün ve zühd sahibi insan yetiştirmiştir”.
Cümlelerinin yer aldığı Hz. Muhammed'in Mekke'si kitabının yazarı kimdir?

M. Stirner

T. Hobbes

W. James

W. M. Watt

J. Dewey

Açıklama:

W. M. Watt, Hz. Muhammed’in Mekke’si adlı kitabında Resûl-i Ekrem
hakkında şöyle der: “Ben şahsen, Muhammed’in, kendisine vahiy olarak gelen şeyin kendi bilincinin ürünü olmadığına inanmakta samimi olduğuna kani oldum. Hz. Muhammed’in gerçekten bir peygamber olduğuna inanıyor ve biz Hıristiyanlar’ın, ‘Onları meyvelerinden tanırsın’ (Matta, 7.20) anlamındaki Hıristiyan prensibi gereğince bunu kabul etmeleri gerektiğini düşünüyorum. Çünkü asırlar boyunca İslâm, birçok üstün ve zühd sahibi insan yetiştirmiştir”.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 60

"Yüce Yaratıcı, toplum içinde yaşama yeteneğiyle yaratılan, çeşitli hak, görev ve sorumluluklarla birbirine bağlanan insana üç hedef gösterir."
Aşağıdakilerden hangisi bu görevler arasında sayılamaz?

İbadet titizliği

Medeniyet düşüncesi

Kulluk bilinci

Adil yönetim anlayışı

Toplumun sıkı yönetimi

Açıklama:

Yüce Yaratıcı, toplum içinde yaşama yeteneğiyle yaratılan, çeşitli hak, görev ve sorumluluklarla birbirine bağlanan insana üç hedef gösterir: İbadet titizliği ve kulluk bilinci (Zâriyât 51/56), medeniyet düşüncesi, maddî ve manevî boyutuyla dünyanın yaşanabilir duruma getirilmesi (Hûd 11/61), toplumun iyi yönetilmesi, insan hak ve özgürlüklerine saygı duyan âdil bir yönetim anlayışı (A’râf 7/129, Nûr 24/55).
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Gerek bireysel gerekse toplumsal ahlâka ilişkin hadisler, hadis kaynaklarının hangi bölümlerinde yer alır?
I. fezâil
II. isti’zân
III. rikâk
IV. zühd

I, II

II, III

I,II,III

I, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Gerek bireysel gerekse toplumsal ahlâka ilişkin hadisler, hadis kaynaklarının daha çok birr ve sıla (iyilik ve akraba ilişkilerini koruyup kollamak), edeb/âdâb, fezâil, isti’zân, rikâk ve zühd bölümlerinde yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

“Yaratılış itibariyle kadın, yarı kalmış bir erkektir” sözü hangi düşünüre aittir?

Aristo

J. J. Rousseau

W. M. Watt

Platon

Sokrates

Açıklama:

“Yaratılış itibariyle kadın, yarı kalmış bir erkektir” sözü Aristo’ya nisbet edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıdaki maddelerden hangisi Müslümanın müslüman üzerinde gösterilen altı hakları arasında yer almaz?

Karşılaştığı zaman selâm vermek

Dâvet edilen yere gitmek

Nasihat istenildiği nasihat etmek

Hastalandığında onu ziyaret etmek

İhtiyaç halinde hediyeleşmek

Açıklama:

Müslümanların birbirleri üzerindeki haklarını altı maddede özetleyen şu hadis de, söz konusu toplumsal karakteri perçinler: “Müslümanın müslüman üzerindeki hakkı altıdır: Karşılaştığın zaman selâm ver, seni dâvet ederse git, senden nasihat isterse nasihat et, aksırınca Allah’a hamdederse yerhamukellah de, hastalandığında onu ziyaret et, öldüğü zaman cenazesinin ardından git” (Müslim, Selâm, 5, hadis no: 5778).

Doğru Cevap: E

Soru 64

"___________haddi aşmak ve aşırıya kaçmak, ___________ise yetersiz ve geride kalmak demektir. ___________ (orta yolcu bir düzenleme ve uygulama) ise ideal olan çizgidir."
Yukarıdaki boşlukları tamamlayacak ifadeler aşağıdakilerden hangisidir?

İfrat- İtidal-Tefrit

Tefrit- İtidal-İfrat

İfrat- Tefrit- İtidal

Heva-Tefrit-İfrat

İfrat- Heva- İtidal

Açıklama:

Devlet yönetiminde “te’mîn-i maslahat ve tevzî-i adâlet” temel bir ilkedir. Güçlülere yaltaklanmak, güçsüzlere ve zayıflara zorbalık etmek, ciddi bir kişilik zafiyetidir. Bilindiği gibi, ifrat haddi aşmak ve aşırıya kaçmak, tefrit ise yetersiz ve geride kalmak demektir. İfrat ve tefritin özünde, sünnetullâha aykırı hareket etmek vardır. İtidal (orta yolcu bir düzenleme ve uygulama) ise ideal olan çizgidir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Hz. Peygamber'in "Sakın, yollarda oturmayın!" sözüne karşılık nedenini soran Sahâbe'ye verdiği cevapta " Mutlaka oturacaksanız, o zaman yolun hakkını verin!"demiştir.
Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber' in"Yolun hakkı" ile ifade ettiği unsurlar arasında yer almaz?

Bakışları kontrol etmek

İyiliği öngörmek ve kötülüğü engellemek

Selamı almak

Yardım etmek

Rahatsız edici unsurları ortadan kaldırmak

Açıklama:

Bakışları kontrol etmek, rahatsız edici unsurları ortadan kaldırmak, selamı almak, iyiliği öngörmek ve kötülüğü engellemek, buyurdu.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Bütün Peygamberlerin ortak vazifelerinin, nefsin/ruhun eğitimi ve toplumun yönetimi olduğunu ifade eden alim kimdir?

Ebu’lKâsım el-Kuşeyrî

Şâh Veliyyullah ed-Dihlevî

İbn Dakîk el-Îd

Abdurrahman el-Evzâî

Süfyân es-Sevrî

Açıklama:

Hz. Peygamber, bireysel ve toplumsal hayatı her türlü ahlâkî çözülmeye karşı sürekli uyarmış ve gelişmeye yönlendirmiştir. Onun, toplumsal değişim ve dönüşüm faaliyetlerinin dikkat çeken yönü, toplumda iyi ahlâkı ikâme çabasıdır. Esasen, Şâh Veliyyullah ed-Dihlevî’nin (v. 1176/1762) ifadesiyle, bütün Peygamberlerin ortak vazifesi, nefsin/ruhun eğitimi ve toplumun yönetimidir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Salt bir sevgi değil, arzu ve istekle birlikte sevmeye ne ad verilir?

İtidal

Takva

İrşad

Meveddet

Heva

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi/leri İslâm ümmetinin, ortaya çıkan kötülüklere karşı uygulaması gereken kurallar arasında yer alır?
I. Aktif-fiilî tedbir
II. Sözlü uyarı
III. Pasif-psikolojik direniş
IV. İrşad

I, II, III

III, IV

II, III, IV

I, II

I, II, III, IV

Açıklama:

Hadise göre, İslâm ümmetinin, ortaya çıkan kötülüklere karşı sırasıyla aktif-fiilî tedbir,
sözlü uyarı ve pasif-psikolojik direniş şeklinde tepki göstererek mücadele etmesi, irşad ve
ıslah faaliyetlerini kesintisiz olarak sürdürmesi gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Bid’atlerin ortaya çıktığında, şayet âlimlerin onları yadırgamayıp ve tepki göstermedikleri takdirde, giderek bunların sünnete dönüşeceğini ifade eden alim kimdir?

Ebû Yûsuf

Süfyân es-Sevrî’

Abdurrahman el-Evzâî

İbn Dakîk el-Îd

Ebu’lKâsım el-Kuşeyrî

Açıklama:

Hadis ve sünnetin ruhunu yok eden bid’at ve hurafeler karşısında tepki ve tedbirin önemi, Abdurrahman el-Evzâî (157/774) tarafından şöyle dile getirilir: “Bid’atler (dinî bir delile dayanmayan inanç, ibadet, fikir, hareket ve davranışlar) ortaya çıktığında, şayet âlimler onları yadırgamaz ve tepki göstermezlerse, giderek bunlar sünnete (kültüre,
değere, geleneğe) dönüşür!”.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Başkasının sahip olduğu maddî veya manevî imkânın bekâsı yanında ona kendisinin de ulaşmasını arzulamaya ne ad verilir?

Medevvet

Hased

Takva

Heva

Gıbta

Açıklama:

İmrenme ve hayırda rekabet anlamındaki gıbta ise, başkasının sahip olduğu maddî veya manevî imkânın bekâsı yanında ona kendisinin de ulaşmasını arzulamak demektir.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

İslâm dinini diğer ilâhî dinlerden ayıran en temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Kutsal Kitab’ı ile Peygamber’inin sözlerini birbirinden ayırması

Kutsal kitabın eksiklerini peygamberin sözleriyle kapatmak

Peygamberin sözleriyle ilgili kaynakların olmaması

Kutsal kitapta peygamberin sözlerinin olması

Çağdaş kültürü reddetmesi

Açıklama:

Hiç şüphesiz, İslâm dinini diğer ilâhî dinlerden ayıran en temel özelliği Kutsal Kitab’ı
ile Peygamber’inin sözlerini birbirinden ayırması, dolayısıyla Kur’ân ve hadis gibi birbirini tamamlayan iki kaynağa sahip olmasıdır. Oysa Peygamberini bizzat Tanrı kelâmı kabul
ettiği için nübüvvet kurumu ve vahiy anlayışı İslâmiyet’tekinden tamamen farklı olan Hıristiyanlıkta, İnciller Hz. Îsâ’nın sözleri ve hayat hikâyesinden ibarettir. Yahudiler ise Tanrı
kelâmı olan bir kutsal kitap inancına sahip olmakla birlikte, Peygamberlerinin sözlerini
içeren kaynaklardan mahrum kalmaları itibariyle Müslümanlardan ayrılırlar

Doğru Cevap: A

Soru 2

Hadisler bir sonraki nesillere ne tür bilgiler şeklinde nakledilmiştir?

zahuri

isnadlı

ezber

zihni

vahiy

Açıklama:

İslâm dinin
diğer bir hususiyeti de Müslümanların her iki kaynağını da, ilk defa kendilerince uygulanan özel metotlarla muhafaza etmiş olmaları; Kur’ân-ı Kerîm’i, Peygamberlerinin döneminden itibaren yazı, ezber ve fiilî uygulama yoluyla koruyarak sonraki nesillere tevâtüren ulaştırmaları, hadisleri ise isnâdlı bilgiler şeklinde nakletmeleri ve sahâbe döneminden itibaren yazıya geçirmeye başlamalarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Eserlerinde “bütün haberleri reddedenler” ve “haber-i hâssayı reddedenler” şeklinde iki grubun varlığından söz eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?

İmam-ı Hanefi

İmam-ı Azam

İmam-ı Şafi

İmam-ı Maliki

İmam-ı Indi

Açıklama:

İmâm Şâfiî eserlerinde “bütün haberleri reddedenler” ve “haber-i hâssayı reddedenler” şeklinde iki grubun varlığından söz eder.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi hadislere karşı çıkan kişilerin öne sürdüğü gerekçelerde biri değildir?

Râvilerin güvenilir olmadığı

Hadislerin zannî bilgi sunduğu

Hadislerin akıl ve bilimsel gerçeklere ters düştüğü

Hadislerin dine aykırı olduğu

Hadislerin de Kur’ân gibi korunma güvencesinin olmadığı

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi bir kitap türüdür?

Haber-i hassa

İndi

Şarkiyat

Nübüvvet

Siyer

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdaki Avrupalı hadisçilerden hangisi ilk defa isnadları incelemiştir?

Josef Horovitz

C. Snouck Hurgronje

Ignaz Goldziher

Arent Jan Wensinck

Henri Lammens

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 7

Batı’da İslâm hukuku çalışmalarının kurucusu kabul edilen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

David Samuel Margoliouth

Joseph Schacht

Wael b. Hallaq

Harald Motzki

G. H. A. Juynbol

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 8

İslamda çağdaşlaşma akımının öncüleri aşağıdaki akımlardan hangisi ile isimlendirilmiştir?

Islâhatçılık

Tecdid düşüncesi,

Garpçılık

Yenilenme

Yeniden diriliş

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 9

İslâm toplumunda çağdaşlaşma yolundaki ilk teşebbüsler hangi ülkede gerçekleştirilmiştir?

İngiltere

Amerika

Türkiye

Hindistan

Fransa

Açıklama:

İslâm toplumunda çağdaşlaşma yolundaki ilk teşebbüsler, İngilizlerin kolonyalist işgalinin etkisiyle Hint alt kıtasında görülür. Öncelikle, geleneksel düşünceye yönelik içerden
eleştirilerden yararlanarak, İslâm toplumunun din anlayışını zayıflatmaya yönelik çabalar,
zamanla hukuk alanındaki müdahalelerle güç kullanmaya varan bir boyut kazanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

aşağıdakilerden hangisi çağdaşçı İslâm düşüncesine getirilen eleştirilerden biri değildir?

Kaynaklara dayalı İslâm’dan hayalî/kurgusal bir İslâm algısına doğru kaydıkları

Vahiy merkezli din algısını, akıl ve sosyal hayat merkezli bir algıya dönüştürmesi

Toplumun içine düştüğü sıkıntılardan kurtulmasına yönelik bir çözüm üretememesi

Epistemolojik, ontolojik ve metodolojik açıdan geçmişiyle irtibatını koparması

Entellektüel bakış açısını geleneksel bakış açısıyla reddetmesi

Açıklama:

Büyük ölçüde Batı aydınlanması ve şarkiyatçı düşüncenin yaklaşımlarıyla örtüşen
çağdaşçı İslâm düşüncesi, toplumun içine düştüğü sıkıntılardan kurtulmasına yönelik bir
çözüm üretemediği, entelektüel bir faaliyet olarak kalması sebebiyle toplumun büyük kesimine nüfuz edemediği, değişime yaptığı aşırı vurgu dolayısıyla dinin toplumsal hayattan tedrîcen soyutlanması sonucunu doğurduğu, geleneksel değerlere karşı tavrı sebebiyle
epistemolojik, ontolojik ve metodolojik açıdan geçmişiyle irtibatını kopardığı, klâsik geleneğe ait kaynakları içerden okumayı terk ettiği, vahiy merkezli din algısını, akıl ve sosyal hayat merkezli bir algıya dönüştürdüğü, kaynaklara dayalı İslâm’dan hayalî/kurgusal
bir İslâm algısına doğru kaydıkları, İslâm medeniyetine has özgün bir düşünce üretmek
yerine Batı düşüncesinin Doğu’ya intikaline aracılık ettikleri gibi ciddi eleştirilere konu
edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi müsteşriklerin hadis nakli konusundaki tenkitlerinden biri değildir?

Hadislerin tevâtüren nakledilmemesi

Hadislerin Hz. Peygamber’le irtibatının bulunmaması

Hz. Peygamber’in sünnetinin tespit edilemeyeceği

Bir ittibâın söz konusu olmaması

İndî yorumları engellemiyor olması

Açıklama:

Kur’ân hem tevâtüren nakledilmesi nedeniyle eleştirilere kapalı kalmış, bu nedenle işgalci devletler ve onların hizmetindeki araştırmacılar yani müsteşrikler için dokunulmaz olmuş, hem de özellikle miras hukuku gibi konularda ayrıntılı ahkâmı içermesine rağmen, daha ziyade genel ilkeleri koyması nedeniyle bir tehdit olarak da algılanmamıştır. Zira genel ilkelerden, birtakım indî yorumlarla istenilen hükümlere ulaşma imkânı her zaman mevcut olacaktır. Söz konusu indî yorumları engelleyen ise Hz. Peygamber’in ve ilk neslin söz konusu ilkeleri içeren âyetleri anlayış ve uygulayışlarıdır. Bu bir tenkit olarak karşımıza çıkmamaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi hadislere farklı yaklaşım içinde olanların ileri sürdükleri gerekçelerden biri değildir?

Hadislerin Kur’ân gibi korunma güvencesinin olmadığı

Hz. Peygamberin hüküm koyma yetkisinin bulunmadığı

Hadislerin akıl ve bilimsel gerçeklere ters düştüğü

Hadislerin zannî olmayan bilgi sunduğu

Râvilerin güvenilir olmadığı

Açıklama:

Hadislere farklı yaklaşım içinde olanlar, her şeyin Kur’ân’da beyân edildiği, hadislerin de Kur’ân gibi korunma güvencesinin olmadığı ve başlangıçta yazılmadığı, insanları sadece Kur’ân’a yöneltmek gerektiği, Hz. Peygamberin hüküm koyma yetkisinin bulunmadığı ve gaybı bilemeyeceği, hadislerin çelişkiler yumağı görüntüsü arz ettiği, Hz. Peygamber’in sadece vahyi aktaran bir konumu bulunduğu, hadislerin akıl ve bilimsel gerçeklere ters düştüğü, hadislerin zannî bilgi sunduğu, râvilerin güvenilir olmadığı gibi daha pek çok gerekçe ileri sürmüşlerdir. Buna göre doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Hadisleri sistemli bir şekilde konu edinmesi nedeniyle Batı’da hadis çalışmalarının kurucusu kabul edilebilecek müsteşrik kimdir?

Ignaz Goldziher

Aloys Sprenger

Reinhart Dozy

William Muir

Snouck Hurgronje

Açıklama:

Hadisleri sistemli bir şekilde konu edinmesi nedeniyle Batı’da hadis çalışmala- rının kurucusu kabul edilebilecek müsteşrik, Macar asıllı Ignaz Goldziher’dir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Goldziher ‘in teorisini sistemli bir şekilde İslâm hukukuna uygulayan ve bu nedenle Batı’da İslâm hukuku çalışmalarının kurucusu kabul edilen kimdir?

C. Snouck Hurgronje

Arent Jan Wensinck

Joseph Schacht

David Samuel Margoliouth

Henri Lammens

Açıklama:

Goldziher her ne kadar ehl-i hadîs ve ehl-i rey’in ilişkisi bağlamında hukukî rivayetlerle ilgili birtakım iddialar dile getirmiş ve söz konusu rivâyetleri iki grubun çatışması ekseninde değerlendirmişse de, onun teorisini sistemli bir şekilde İslâm hukukuna uygulayan ve bu nedenle Batı’da İslâm hukuku çalışmalarının kurucusu kabul edilen Joseph Schacht (ö. 1969) olmuştur. Ddoğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Schacht’ın bir rivâyetle karşılaştığında sorduğu ilk soru ne olmuştur?

Bu hadis kimden rivayet etmiştir?

Bu hadisi kim, hangi grup uydurmuştur?

Bu hadis ne zaman uydurulmuştur?

Bu hadis uydurma mıdır?

Hadisin muhatabı hangi gruptur?

Açıklama:

Schacht hadislerin Hz. Peygamber’le irtibatını reddettiği ve daha sonraki dönemde uydurulduklarını kabul ettiği için, klâsik hadis usûlünün sunduğu imkânlar çerçevesinde hadislerin sahîhini sakīminden ayırma görevini deruhte eden Müslüman âlimlerinin izlediği yolu izlememiş ve bir rivâyetle karşılaştığında onların cevap aradıkları soruları sormamıştır. Bütün rivâyetleri uydurma kabul etmesi nedeniyle Schacht’ın bir rivâyetle karşılaştığında sorduğu ilk soru “Bu hadisi kim, hangi grup uydurmuştur?”dur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi batılı işgale karşı direnmekle onlarla işbirliği yapmak arasında gidip gelen, fikrî olarak da şarkiyatçı düşünceyle doğrudan irtibat kurabilen kişilerden biri değildir?

Seyyid Ahmed Han

Fazlurrahman

Çerağ Ali

Emir Ali

Muhammed Abduh

Açıklama:

Hint alt kıtasındaki çağdaşlaşma hareketlerinin öncüleri arasında Seyyid Ahmed Han (v. 1989), Çerağ Ali (v. 1895) ve Emir Ali’yi (v. 1928) saymak mümkündür. Yaklaşık aynı zaman diliminde Mısır’da ise Cemâleddin Efgânî (v. 1897) ve Muhammed Abduh (v. 1905) benzer fikirlerin savunuculuğunu yapmaktaydılar. Anadolu’da ise benzer fikirleri garpçılar diye isimlendirilen kişiler dile getirmişlerdir. Batılı işgale karşı direnmekle onlarla işbirliği yapmak arasında gidip gelen bu tür kimseler fikrî olarak da şarkiyatçı düşünceyle doğrudan irtibat kurabilen kişilerdi. Doğru cevap şu halde B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Çağdaşçı yaklaşım ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Dinin inanç ve ahlâk boyutu değil uygulama ve muâmelât boyutu öne çıkartılmıştır.

Çağdaşçı yaklaşımda asıl olan değişim değil sürekliliktir.

Batılı eğitim kurumlarının yerini geleneksel eğitim kurumlarına bırakması gerektiği savunulmuştur.

Geçmişe referansla varlık kazanmak yerine geleceğe vurgu yaptıklarını söylemek mümkündür.

Çalışmalarını toplumu geleneksel kabullerinden uzaklaştırmamaya yoğunlaştırmıştır.

Açıklama:

Temel nitelikleri itibariyle bir değerlendirmeye tabi tutulduğunda, İslâm çağdaşçılarının geçmişe referansla varlık kazanmak yerine geleceğe vurgu yaptıklarını söylemek mümkündür. Çağdaşçı yaklaşımda asıl olan süreklilik değil değişimdir. Çağdaşçı yaklaşım kendini inşâ eden ben idrakinden, geçmişini borçlu olduğu ilim geleneğinden ve usûlünden vazgeçmiş, çalışmalarını toplumu geleneksel kabullerinden vazgeçirmeye yoğunlaştırmıştır. Yine bu yaklaşımla, dinin uygulama ve muâmelât boyutu değil inanç ve ahlâk boyutu öne çıkartılmıştır. Ayrıca, gelenek ve taklide karşı çıkılması sebebiyle geleneksel eğitim kurumlarının yerini Batılı eğitim kurumlarına bırakması gerektiği savunulmuştur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi çağdaşçı İslam düşüncesine yöneltilen eleştiri konularından biri değildir?

Toplumun büyük kesimine nüfuz edemediği

Değişime yaptığı aşırı vurgu dolayısıyla dinin toplumsal hayattan tedrîcen soyutlanması sonucunu doğurduğu

Geleneksel değerlere karşı tavrı sebebiyle epistemolojik, ontolojik ve metodolojik açıdan geçmişiyle irtibatını kopardığı

Klâsik geleneğe ait kaynakları içerden okumayı terk ettiği

Akıl ve sosyal hayat merkezli din algısını, vahiy merkezli bir algıya dönüştürdüğü

Açıklama:

Büyük ölçüde Batı aydınlanması ve şarkiyatçı düşüncenin yaklaşımlarıyla örtüşen çağdaşçı İslâm düşüncesi, toplumun içine düştüğü sıkıntılardan kurtulmasına yönelik bir çözüm üretemediği, entelektüel bir faaliyet olarak kalması sebebiyle toplumun büyük kesimine nüfuz edemediği, değişime yaptığı aşırı vurgu dolayısıyla dinin toplumsal hayattan tedrîcen soyutlanması sonucunu doğurduğu, geleneksel değerlere karşı tavrı sebebiyle epistemolojik, ontolojik ve metodolojik açıdan geçmişiyle irtibatını kopardığı, klâsik geleneğe ait kaynakları içerden okumayı terk ettiği, vahiy merkezli din algısını, akıl ve sosyal hayat merkezli bir algıya dönüştürdüğü, kaynaklara dayalı İslâm’dan hayalî/kurgusal bir İslâm algısına doğru kaydıkları, İslâm medeniyetine has özgün bir düşünce üretmek yerine Batı düşüncesinin Doğu’ya intikaline aracılık ettikleri gibi ciddi eleştirilere konu edilmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Şarkiyatçı düşünceyle İslâm dünyasındaki en yoğun etkileşim ne vasıtasıyla gerçekleşmiştir?

Din adamları

Bilim insanları

Öğrenciler

Devlet adamları

Öğretmenler

Açıklama:

Şarkiyatçı düşünceyle İslâm dünyasındaki en yoğun etkileşim eğitim amacıyla Batı’ya gönderilen öğrenciler vasıtasıyla gerçekleşmiştir. Kendi medeniyetinin değerlerini yeterince öğrenememiş gençlerin öncelikle bir hayranlık duygusu içinde Batı medeniyetini öğrenip kendi ülkelerine dönmesi XX. yüzyılın ortalarından itibaren bu düşüncelerin yeni bir üslûpla İslâm toplumlarında da görülmesini sağladı. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

İnsanları sadece Kur'an'a yöneltmek gerektiği
Hadislerin bilimsel gerçeklere ter düştüğü
Hadislerin zanni bilgi sunduğu
Hz. Peygamber'in gaybı bilemeyeceği

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri hadislere farklı yaklaşım içinde olanların ileri sürdüğü gerekçeler arasında yer alır?

I,II,III,IV

I,II

II,III

Sadece I

III,IV

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 21

Dini düşüncede seviye kaybı
Gündelik hayatta dinin yaşanırlılığının sonlanması
Dindarlaşma duygusunun yozlaşması
Bilginin değerliliğinin artması

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri hadisleri hafife alan yaklaşımların sonuçları arasında yer alır?

I,II

I,II,III

II,IV

I,III

Sadece I

Açıklama:

Kendisi de zannî ve indî olan ve hadisleri/sünneti hafife alan yaklaşımlar dinî düşüncede seviye kaybına, bilginin değersiz görülmesine, dindarlaşma duygusunun yozlaşmasına ve gündelik hayatta dinin yaşanırlığının sona ermesine sebebiyet vermiştir. Ayrıca bu eleştiriler, sünnetin Kur’ân’dan ayrı ve ikinci plânda yer alan bir kaynak olduğu düşüncesinden hareketle dile getirilen hususlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Şarkiyatçılarla ilgili hangi ifade doğrudur?

Şarkiyatçı çalışmalar siret kategorisinde yer alır.

Şarkiyatçıların amacı bir hayat modeli sunmaktır.

Sprenger şarkiyatçılar arasında bulunur.

Şarkiyatçılar Hz. Peygambere iman etmişlerdir.

Dozy ve Muir Müslüman olan şarkiyatçılardır.

Açıklama:

İslâm tarihi ve kültürü ile ilgili çeşitli çalışmaların yanı sıra Aloys Sprenger (ö. 1893), Reinhart Dozy (ö. 1883), William Muir (ö. 1905) gibi şarkiyatçılar Hz. Peygamber’in hayatını anlatan kitaplar yazmışlardır. Fakat bu çalışmaları sîret kategorisinde düşünmemek gerekir. Zira siyerler aynı zamanda bir hayat modeli sunma amacını içeren kitaplardır. Hâlbuki söz konusu müsteşrikler Müslüman olmadıkları ve dolayısıyla Hz. Peygamber’e ve nübüvvetine iman etmedikleri için Resûlullâh’ın (s.a.v.) hayat hikâyesini anlatarak, oradan bir model çıkarmak gibi bir kaygı taşımamalarının yanı sıra zaman zaman hem içerik hem de üslûb açısından onun hakkında kabul edilemez ifadeler kullanmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Batı'daki hadis çalışmalarının kurucusudur?

Muir

Dozy

Studien

Goldziher

Sprenger

Açıklama:

Her ne kadar hadisin müstakil makalelerde ele alınması kendisinden önce gerçekleşmişse de hadisleri sistemli bir şekilde konu edinmesi nedeniyle Batı’da hadis çalışmala-rının kurucusu kabul edilebilecek müsteşrik, Macar asıllı Ignaz Goldziher’di.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Hadisler peygamberlere ait sözler değildir.
Hadisler peygamberden sonraki nesillerin ifadelerini aktarır.
İlim insanının görevi hangi amaçla hadisin uydurulduğunu bulmaktır.

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri şarkiyatçıların hadise yaklaşımlarındaki temel iddialar arasında yer alır?

Sadece I

II,III

I,III

I,II

I,II,III

Açıklama:

Şarkiyatçılara göre Hadisler Hz. Peygamber’e ait sözler değil, sonraki nesillerin ifadelerinin hadis diye nakledilmiş hâlidir. İlim adamının görevi hangi sözün hangi siyasî, fikrî, içtimâî olay neticesinde uydurulduğunu tespit etmektir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

İslam çağdaşçıları ve çağdaşcı yaklaşımlarıyla ilgili aşagıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Geleceğe vurgu yaptıklarını söylemek mümkündür.

Çağdaşçı yaklaşımda asıl olan sürekliliktir.

Gelenek ve taklide yoğunlaşmak esastır.

Dinin uygulama ve muamelat boyutu öne çıkarılmalıdır.

Geleneksel eğitim kurumları destek ve takdir görmelidir.

Açıklama:

Temel nitelikleri itibariyle bir değerlendirmeye tabi tutulduğunda, İslâm çağdaşçılarının geçmişe referansla varlık kazanmak yerine geleceğe vurgu yaptıklarını söylemek mümkündür. Çağdaşçı yaklaşımda asıl olan süreklilik değil değişimdir.Çağdaşçı yaklaşım kendini inşâ eden ben idrakinden, geçmişini borçlu olduğu ilim geleneğinden ve usûlünden vazgeçmiş, çalışmalarını toplumu geleneksel kabullerinden vazgeçirmeye yoğunlaştırmıştır. Pozitivist vurgu tabii olarak aklîleşmeyi öne çıkarmış ve vahiy kaynaklı dinî emirler dahî akıl süzgecinden geçirilerek doğru veya yanlış olarak nitelendirilmiş veya te’vil edilmiştir. Yine bu yaklaşımla, dinin uygulama ve muâmelât boyutu değil inanç ve ahlâk boyutu öne çıkartılmıştır. Ayrıca, gelenek ve taklide karşı çıkılması sebebiyle geleneksel eğitim kurumlarının yerini Batılı eğitim kurumlarına bırakması gerektiği savunulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Çağdaşcı düşüncenin öncülüğünü kim yapmıştır?

Hallaq

Seyyid Ahmet Han

Buhari

Şa'bi

Hişam b. Urve

Açıklama:

İslâm dünyasının fiilen sömürgeleştirilme sürecini de içeren bir zaman dilimini ifade eden Çağdaşçı düşüncenin öncülüğünü Seyyid Ahmed Han yapmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Hadisle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hadislerin tarih üstü mesajları tespit edilmeye çalışılmalıdır.

Müslümanların kendilerine has değerler sistemi vardır.

Hadisler sadece kendi zamanlarıyla sınırlandırılmalıdır.

Müslümanlar olaylara kendi değerlerinin anlam dairisinde bakabilmelidir.

Diğer toplumları tefrikaya düşerek taklit ve takip etmekten kaçınılmalıdır.

Açıklama:

Peygamber’in hadisleri, sadece kendi zamanıyla sınırlandırılmamalı, onların tarih üstü mesajları tespit edilmeye çalışılmalıdır. Müslümanların kendilerine has ve onları diğer medeniyet mensuplarından ayıran bir benlik ve medeniyet tasavvurları, değerler sistemi vardır. Müslümanlar etrafında olup bitenleri kendi anlayış ve değerlerinin anlam dairesi içinde değerlendirmeli ve bunlara yönelik tedbir almalıdır. Diğer toplumları taklitten, bilhassa günahları açıkça işlemek ve tefrikaya düşerek onları takip etmekten sakınılmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Tartışma biçimi
Usüle yönelik tenkitler
Kullanılan argüman ve örnekler
Geleneksel birikime eleştiriler

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri çağdaşçı düşünce ve şarkiyatçı düşünce rasındaki benzerlikler arasında yer alır?

Sadece II

I,II

I,II,III

I,II,III,IV

II,III,IV

Açıklama:

Çağdaşçı düşüncenin fikir ve düşünüş biçimi olarak şarkiyatçı düşünceyle irtibatı çok açık bir şekilde görülebilecektir. Bu benzerlikler, tartışma biçimi, geleneksel birikime yöneltilen eleştiriler, usûle yönelik tenkitler, kullanılan argümanlar ve örnekler gibi pek çok alanda kendini gösterecektir. İlk temsilcilerinin fiilî istilânın çok erken dönemlerde yaşanan Hint alt kıtasında gö-rüldüğü çağdaşçı düşünce tedrîcen İslâm toplumunun bütün bölgelerinde varlığını hissettirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Teknik ve bilimsel donanım
İdari ve siyasi güç
Batı medeniyeti esaslı yaklaşım

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri şarkiyatçılık düşüncesini İslam toplumlarına aktarmada kullanılan araçlar arasında yer alır?

Sadece II

Sadece III

II,III

Sadece I

I,II,III

Açıklama:

İslâm toplumunda çağdaşlaşma yolundaki ilk teşebbüsler, İngilizlerin kolonyalist işgalinin etkisiyle Hint alt kıtasında görülür. Öncelikle, geleneksel düşünceye yönelik içerden eleştirilerden yararlanarak, İslâm toplumunun din anlayışını zayıflatmaya yönelik çabalar, zamanla hukuk alanındaki müdahalelerle güç kullanmaya varan bir boyut kazanmıştır. Şarkiyatçılık düşüncesini İslam toplumlarına aktarmada kullanılan araçlar arasında:

Teknik ve bilimsel donanım
İdari ve siyasi güç
Batı medeniyeti esaslı yaklaşım

yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Hadislerin inkârı ile ilgili olarak “haber-i hâssayı reddedenler” adlı grubun varlığından bahseden alim aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

İmâm Gazali

İmâm Mâlik

İmâm Şâfiî

İmâm-ı Âzam

İmâm Maturûdi

Açıklama:

Şarkiyatçılarca başlatılan bu ilk sistematik eleştirilerle eş zamanlı olarak, onların da
desteğiyle İslâm dünyasından bazı kimseler de ortaya çıkmaya başladı. Esasen hadislerin sıhhatini inkâr edenler veya farklı mülâhazalarla bilgi değerinin olmadığını söyleyenler sadece günümüzde söz konusu değildi. İmâm Şâfiî eserlerinde “bütün haberleri reddedenler” ve “haber-i hâssayı reddedenler” şeklinde iki grubun varlığından söz eder. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Batı’da sistematik hadis çalışmalarının kurucusu kabul edilebilecek müsteşrik aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Ignaz Goldziher

Aloys Sprenger

William Muir

C. Snouck Hurgronje

Henri Lammens

Açıklama:

Her ne kadar hadisin müstakil makalelerde ele alınması kendisinden önce gerçekleşmişse de hadisleri sistemli bir şekilde konu edinmesi nedeniyle Batı’da hadis çalışmalarının kurucusu kabul edilebilecek müsteşrik, Macar asıllı Ignaz Goldziher’dir (ö. 1921). Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Hollandalı müsteşriklerden Arent Jan Wensinck'e göre aşağıdakilerden hangisi hadislerin ortaya çıkmasında etkili olmamıştır?

Roma Hukuku

Yahudi Hukuku

Hristiyan Ahlakı

Endülüs Kültürü

Hellenizm

Açıklama:

Hadislerin bünyesinde Roma ve Yahudi hukuku, Hıristiyan ahlâkı ve Hellenizm’den alınan unsurları bulundurduğunu iddia eden müsteşriklerinden birisi de Concoerdance projesi ile tanınan Hollandalı Arent Jan Wensinck’tir (ö. 1939). Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Müslüman alimler ve Şarkiyatçı(Oryantalist)lar arasında hadis tenkidi bağlamında ortaya çıkan en büyük farkı ifade eden soru aşağıdaki seçenklerden hangisinde yer almaktadır?

Bu hadis sahih midir?

Bu hadisin kaynağı nedir?

Bu hadis kimden intikal etmiştir?

Bu hadis uydurma mıdır?

Bu hadisi kim uydurmuştur?

Açıklama:

Şarkiyatçı(Oryantalist)lar bütün hadisleri uydurma kabul ettiklerinden hadislerin varlığını ve gerçekliğini sorgulamaktan ziyade kim ya da hangi grup tarafından uydurulduklarını sorgulamaktadırlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Batılı müsteşriklerden G. H. A. Juynbol'un sadece müslümanlar değil Batılı araştırmacılarca da eleştirildiği tutumu aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Hadisleri görmezden gelişi

Aşırı şüpheci tavrı

Sadece İslam kaynaklarını kullanması

Endülüs mirasını reddetmesi

Gereksiz ayrıntılara yer vermesi

Açıklama:

Şarkiyat çalışmalarında çok sık görülen bir hata olan münferid örnekler üzerinden genel kurallara ulaşma eğilimi nedeniyle Juynboll; Mâlik b. Enes (v. 179) Ahmed b. Hanbel (v. 241), Buhârî (v. 256), Müslim (v. 261) gibi hadis imâmlarının eserlerine aldıkları hadisleri güçlendirmek için ilâve isnâdlar uydurduklarını iddia etmiştir. Fakat Juynboll’ün söz konusu aşırı şüpheci tavrı, sadece Müslüman araştırmacılardan değil, Batılı araştırmacılardan da eleştiri almıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi çağdaşlaşma hareketinin Hint alt kıtasındaki öncülerindendir?

Cemâleddin Efgânî

Çerağ Ali

Muhammed Abduh

Emanullah Han

Ali Emiri Efendi

Açıklama:

Hint alt kıtasındaki çağdaşlaşma hareketlerinin öncüleri arasında Seyyid Ahmed Han
(v. 1989), Çerağ Ali (v. 1895) ve Emir Ali’yi (v. 1928) saymak mümkündür. Yaklaşık aynı zaman diliminde Mısır’da ise Cemâleddin Efgânî (v. 1897) ve Muhammed Abduh (v. 1905) benzer fikirlerin savunuculuğunu yapmaktaydılar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangisi çağdaşçı düşünce öncülerinden Seyyid Ahmed Han için söylenemez?

Sistemli bir tenkit geliştirmiştir.

Klâsik metotlarla hadislerin sıhhatinin tespitinin imkânsızlığını savunmuştur.

Klâsik yöntemde metin tenkidine yer verilmediğini iddia etmektedir.

Buhârî ve Müslim’in eserlerinin tümüyle sahih olmadığını düşünmektedir.

Kütüb-i sitte’nin hukûkun yanılmaz kaynakları olmadığını savunmaktadır.

Açıklama:

İslâm dünyasının fiilen sömürgeleştirilme sürecini de içeren bir zaman dilimini ifade eden Çağdaşçı düşüncenin öncülüğünü Seyyid Ahmed Han yapmıştır. Klâsik metotlarla hadislerin sıhhatini tespitin imkânsızlığı, klâsik yöntemde metin tenkidine yer verilmediği, Sahîhayn diye ifade edilen Buhârî ve Müslim’in eserlerinin tümüyle sahih olmadığı gibi birkaç hususta genel ifadelerle geleneksel hadis usûlünü eleştiren Ahmed Han sistemli bir tenkit geliştirmiş değildir. Büyük ölçüde kendisinden önceki ihyâcı geleneğin tenkit usullerinden yararlanmış olmakla birlikte, şarkiyatçılarca gündeme getirilmiş olan Kütüb-i sitte’nin hukûkun yanılmaz kaynakları olmadığı ve hadislerin Müslümanların ilk birkaç neslinin yaşantı ve düşüncelerinin bir kaydından ibaret olduğu iddiasını sürdürmüştür. Bir hadisin sıhhatinin kesinliği için Kur’ân’a arz edilmesi gerektiğini savunan Ahmed Han cihad, melek, şeytan, mûcize, ribâ, hadler gibi geleneksel düşüncede benimsenmiş hususları kabul etmemiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

20. yüzyıl ortaları itibariyle İslam dünyasıyla oryantalistler arasındaki en yoğun etkileşimin gerçekleştiği vasıta aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

İlmi neşriyat

Gazete

Öğrenciler

Mektuplaşma

Tercüme

Açıklama:

Şarkiyatçı düşünceyle İslâm dünyasındaki en yoğun etkileşim eğitim amacıyla Batı’ya
gönderilen öğrenciler vasıtasıyla gerçekleşmiştir. Kendi medeniyetinin değerlerini yeterince öğrenememiş gençlerin öncelikle bir hayranlık duygusu içinde Batı medeniyetini öğrenip kendi ülkelerine dönmesi XX. yüzyılın ortalarından itibaren bu düşüncelerin yeni bir üslûpla İslâm toplumlarında da görülmesini sağladı.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Hadis isnâdını yalnızca südâsî(altılı) kaynakla nakleden râvi aşağıdaki seçenklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İbn Mâce

Ahmed b. Hanbel

Buhâri

Müslim

Tirmizî

Açıklama:

Hadis; kaynaklarda rubâ‘î ve humâsî tarîklerle nakledilmiştir ve sadece Tirmizî’deki
isnâdı südâsîdir, dolayısıyla diğerlerine nispetle nâzildir. Diğer Ravilerden de südasi yolla nakleden vardır. Ancak onlar rubai ya da humasi tarikleri de kullanmışlardır. Burada yalnızca sudasi tariki tercih eden Tirmizi'dir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdaki seçenklerde yer alan ifadelerden hangisi hadislerin evrensel boyutunu ortaya koymamaktadır?

Hadis geleneği, İslâm toplumunun bütün bölgelerinde varlığını hissettirmiştir.

Diğer toplumları taklitten, bilhassa günahları açıkça işlemek ve tefrikaya düşerek
onları takip etmekten sakınılmalıdır.

Hz. Peygamber’in hadisleri, sadece kendi zamanıyla sınırlandırılmamalı, onların
tarih üstü mesajları tespit edilmeye çalışılmalıdır.

Müslümanların kendilerine has ve onları diğer medeniyet mensuplarından ayıran
bir benlik ve medeniyet tasavvurları, değerler sistemi vardır.

Müslümanlar etrafında olup bitenleri kendi anlayış ve değerlerinin anlam dairesi
içinde değerlendirmeli ve bunlara yönelik tedbir almalıdır.

Açıklama:

"Müslümanların kendilerine has ve onları diğer medeniyet mensuplarından ayıran
bir benlik ve medeniyet tasavvurları, değerler sistemi vardır." ifadesi hadislerin evrensel değil yerel boyutunu ortaya koymaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

I. Hz. Peygamberin hüküm koyma yetkisinin bulunmadığı
II. Hadislerin zannî bilgi sunduğu
III. Râvilerin güvenilir olmadığı
IV. Hadislerin dilbigisi kurallarına uygun olmadığı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri hadislere farklı yaklaşım içinde olanların hadislere getirdiği eleştirilerdendir?

I-II

III-IV

I-III

I-II-III

II-III-IV

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 41

Batı’da hadis çalışmalarının kurucusu kabul edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ignaz Goldziher

Aloys Sprenger

Reinhart Dozy

William Muir

Henri Lammens

Açıklama:

Her ne kadar hadisin müstakil makalelerde ele alınması kendisinden önce gerçekleşmişse de hadisleri sistemli bir şekilde konu edinmesi nedeniyle Batı’da hadis çalışmalarının kurucusu kabul edilebilecek müsteşrik, Macar asıllı Ignaz Goldziher’dir (ö. 1921). Goldziher, kendinden sonra gelecek müsteşrikleri derinden etkileyecek çalışması Muhammedanische Studien’de (I-II, Halle 1889-1890) Hz. Peygamber’in sünnetinin bağlayıcılığının zaman içerisinde arttığı şeklindeki kanaatini dile getirmekle birlikte, daha ziyade hadis kaynaklarının sıhhati meselesi üzerinde durmuştur.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

I. Siyer sahasında çalışmaları ile tanınır.
II. İsnâdları inceleme konusu edinmiştir.
III. İslâm’ın başka din ve kültürlerden seçilen unsurlardan oluştuğunu düşünür.
Yukarıda özellikleri verilen müsteşrik aşağıdakilerden hangisidir?

Snouck Hurgronje

Henri Lammens

Josef Horovitz

Arent Jan Wensinck

John Wansbrough

Açıklama:

Goldziher sonrası dönemde onun hadislerle ilgili görüşlerini neredeyse tamamıyla benimseyen Henri Lammens (ö. 1937) gibi müsteşriklerin yanı sıra, daha ziyade sîretle alâkalı tarihî haberleri, kelâmî veya hukukî rivâyetleri kendisine ihtisas sahası seçen, mesailerini söz konusu alanlara yoğunlaştıran müsteşrikler de ortaya çıkmıştır. Bunlardan siyer sahasında çalışmaları ile tanınan Josef Horovitz (ö. 1931) Goldziher’den farklı olarak isnâdları ilk kez inceleme konusu edinmiş ve isnâdın hicrî 93 yılında vefat eden ‘Urve b. ez-Zübeyr’den önce kullanılmaya başlandığını kabul etmiştir. Yine de onun, muhtemelen henüz Batı’da hadis tetkîklerinde dikkate alınmamalarının etkisiyle isnâdların bir rivâyetin hangi döneme ait olduğunu tespit etmede kullanılmasına şüpheyle yaklaştığı görülmektedir. Ayrıca, Horovitz, isnâdların başlangıcı için erken bir tarih vermesi ve onları inceleme konusu yapmasıyla seleflerinden ayrılmakla beraber İslâm’ın başka din ve kültürlerden seçilen ve telîf edilen unsurlardan müteşekkil seçmelerden meydana getirilmiş bir din olduğu iddiası noktasında onlarla aynı çizgide kalmıştır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Batı’da İslâm hukuku çalışmalarının kurucusu kabul edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ignaz Goldziher

Joseph Schacht

David Samuel Margoliouth

Josef Horovitz

Henri Lammens

Açıklama:

Goldziher her ne kadar ehl-i hadîs ve ehl-i rey’in ilişkisi bağlamında hukukî rivayetlerle ilgili birtakım iddialar dile getirmiş ve söz konusu rivâyetleri iki grubun çatışması ekseninde değerlendirmişse de, onun teorisini sistemli bir şekilde İslâm hukukuna uygulayan ve bu nedenle Batı’da İslâm hukuku çalışmalarının kurucusu kabul edilen Joseph Schacht (ö. 1969) olmuştur. Kendisinden sonra gelen müsteşrikleri tartışmasız biçimde etkileyen Schacht, seleflerinin hakkını teslim eder ve kendi eserlerinin Goldizher’in çalışmalarının bir devamı olarak kabul edilmesi dileğini en önemli eseri The Origins of Muhammadan Jurisprudence’in (1950) önsözünde dile getirir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

I. İlk girişimler Güney Afrika'da görülmüştür.
II. Geleneksel düşünceye yönelik iç eleştirileri kullanmıştır.
III. Zamanla güç kullanmaya varan bir boyut kazanmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İslâm toplumunda çağdaşlaşma yolundaki ilk teşebbüsler ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-III

Açıklama:

İslâm toplumunda çağdaşlaşma yolundaki ilk teşebbüsler, İngilizlerin kolonyalist işgalinin etkisiyle Hint alt kıtasında görülür. Öncelikle, geleneksel düşünceye yönelik içerden eleştirilerden yararlanarak, İslâm toplumunun din anlayışını zayıflatmaya yönelik çabalar, zamanla hukuk alanındaki müdahalelerle güç kullanmaya varan bir boyut kazanmıştır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

I. Geçmişe değil geleceğe vurgu yaparlar.
II. Asıl olan değişim değil sürekliliktir.
III. Toplumu geleneksel kabullerden vazgeçirme amacı taşır.
IV. Dinin uygulama ve muâmelât boyutu önemsenmemiştir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Çağdaşçı yaklaşım ile ilgili doğrudur?

I-II

III-IV

I-II-III

I-III-IV

II-III-IV

Açıklama:

Temel nitelikleri itibariyle bir değerlendirmeye tabi tutulduğunda, İslâm çağdaşçılarının geçmişe referansla varlık kazanmak yerine geleceğe vurgu yaptıklarını söylemek mümkündür. Çağdaşçı yaklaşımda asıl olan süreklilik değil değişimdir. Sünnet tanımlarına da yansıyan bu değişim vurgusu, esasen geleneksel düşünce ile çağdaşçı düşüncenin ayırım noktasını teşkil eder. Çağdaşçı yaklaşım kendini inşâ eden ben idrakinden, geçmişini borçlu olduğu ilim geleneğinden ve usûlünden vazgeçmiş, çalışmalarını toplumu geleneksel kabullerinden vazgeçirmeye yoğunlaştırmıştır. Pozitivist vurgu tabii olarak aklîleşmeyi öne çıkarmış ve vahiy kaynaklı dinî emirler dahî akıl süzgecinden geçirilerek doğru veya yanlış olarak nitelendirilmiş veya te’vil edilmiştir. Yine bu yaklaşımla, dinin uygulama ve muâmelât boyutu değil inanç ve ahlâk boyutu öne çıkartılmıştır. Ayrıca, gelenek ve taklide karşı çıkılması sebebiyle geleneksel eğitim kurumlarının yerini Batılı eğitim kurumlarına bırakması gerektiği savunulmuştur.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Mısır'da çağdaşçılık akımı faaliyeti yürüyen kişidir?

Seyyid Ahmed Han

Muhammed Arkoun

Çerağ Ali

Emir Ali

Cemâleddin Efgânî

Açıklama:

Mısır’da ise aynı zamanlarda siyasî aktiviteleriyle tanınan Efgânî ile dinî ıslah düşüncesindeki derinliğiyle bilinen Abduh yenilikçi İslâm düşüncesinin en meşhur simalarıdır.
Hint alt kıtasındaki çağdaşlaşma hareketlerinin öncüleri arasında Seyyid Ahmed Han (v. 1989), Çerağ Ali (v. 1895) ve Emir Ali’yi (v. 1928) saymak mümkündür. Yaklaşık aynı zaman diliminde Mısır’da ise Cemâleddin Efgânî (v. 1897) ve Muhammed Abduh (v. 1905) benzer fikirlerin savunuculuğunu yapmaktaydılar.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Türkiye'de çağdaşçı akımın öncülüğünü aşağıdakilerden hangisi yapmıştır?

Fazlurrahman

Seyyid Ahmed Han

Cemâleddin Efgânî

Muhammed Abduh

Emir Ali

Açıklama:

Türkiye’de hadise yönelik sistemli tenkitlerin harekete geçirici figürü olan Fazlurrahman gerek Hint alt kıtasında gerekse Türkiye’de çağdaşçı yaklaşımın öncülüğünü yapmışlardır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

I. Hadis eleştirilerin büyük ölçüde genellemelere ve ön kabullere dayandığı
II. Seçmeci ve eleştirel yaklaşımın tek taraflı ve geleneksel düşünceyi yok etmek düşüncesiyle uygulanması
III. Yöntem ve delilleri itibariyle büyük ölçüde şarkiyat tetkiklerinin etkisinde kalması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri çağdaşçı yaklaşıma getirilen eleştirilerdendir?

Yalnız I

I-II

II-III

I-III

I-II-III

Açıklama:

Çağdaşçı yaklaşıma yönelik birtakım tenkitler ileri sürülmüştür. İleri sürülen en önemli eleştiri hadise yönelik eleştirilerin büyük ölçüde genellemelere ve ön kabullere dayandığı ve tek doğrunun kendilerinin savunduğu görüş biçiminde kabul edildiği iddialarıdır.
Çağdaşçı yaklaşıma yöneltilen bir diğer eleştiri de, geleneğe yönelik ten-kitlerin, yine geleneksel malzemenin sunduğu delillere dayalı olarak yöneltilmesi, böylece delilleri değerlendirmede çifte standart uygulandığı yönündedir. Yaygın bir yöntem olarak uygulanan seçmeci ve eleştirel yaklaşım tek taraflı olarak ve geleneksel düşünceyi yok etmek düşüncesiyle uygulanmıştır.
Her ne kadar çağdaşçı yaklaşım yanlıları tam olarak kabul etmese de, yöntem ve delilleri itibariyle büyük ölçüde şarkiyat tetkiklerinin etkisinde kalınmış, en güvenilir hadisler bile içtimaî-siyasî olaylarla rivayetler arasında ilişki kurma gayretiyle uydurma kabul edilmiştir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

“Sizden öncekilerin yürüdüğü yolu karış karış, arşın arşın takip edeceksiniz. O kadar ki onlar bir kertenkele deliğine girse siz de arkalarından gireceksiniz. Dedik ki: ‘Ey Allah’ın Resûlü, Yahudi ve Hıristiyanları mı kastediyorsun?’ O da buyurdu ki: “Başka kim olacak?” (Buhârî, “Ehâdisü’l-enbiyâ”, 50, hadis no: 3456) hadisine göre,
I. Mü'minlerin ehl-i kitabı örnek almaları gerekir.
II. Mü’minler için istikbale yönelik yol gösterilmiştir.
III. Mü’minleri varlıklarını muhafazaya çağırır.
ifadelerinden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-III

Açıklama:

Hz. Peygamber’in kendilerinden önceki kavimleri taklit konusunda mü’minlere yönelik ikazı olduğu görülmektedir. Rivâyetlerde, söz konusu kavimler Ehl-i Kitâb’ın yanı sıra Farisîler ve Rumlar şeklinde tasrîh edilmiştir. Esasen, hadisteki tahzîr sadece adı geçen ümmetlerle takyîd edilmemeli, bilâkis hadisin tarih üstü mesajı kavranmalıdır.
Söz konusu tavsîfin açıkça yer almadığı “sizden öncekileri kulaç kulaç, karış karış, arşın arşın takip edeceksiniz, hatta onlar bir kertenkele deliğine girse siz de oraya gireceksiniz” şeklindeki rivâyetin dahi İbn Mâce tarafından “Kitâbü’l-fiten” bölümüne dâhil edilmesi, hadisin mü’minler için istikbale yönelik bir uyarı olarak anlaşıldığını ihsas etmektedir.
Hz. Peygamberin, Müslümanların işaret edilen hassalarını yitirmelerinin onların kıyameti olacağına işaret buyurduğu hadîs-i şerîfe bu perspektiften bakıldığında onun on dört asır öncesinden bugüne seslenerek mü’minleri varlıklarını muhafazaya çağırdığı ve esasen onların gelecekteki hâlleriyle ilgili söylediklerinin bugün birçok toplumda görülmesi nedeniyle bir mucize teşkil ettiği anlaşılmaktadır.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Hadislerin sıhhatini inkâr edenler veya farklı mülâhazalarla bilgi değerinin olmadığını söyleyenler, kimin eserlerinde “bütün haberleri reddedenler” ve “haber-i hâssayı reddedenler” şeklinde iki gruba ayrılmıştır?

Reinhart Dozy

İmâm Şâfiî

Ignaz Goldziher

Buhârî

Ahmed b. Hanbel

Açıklama:

Şarkiyatçılarca başlatılan bu ilk sistematik eleştirilerle eş zamanlı olarak, onların da desteğiyle İslâm dünyasından bazı kimseler de ortaya çıkmaya başladı. Esasen hadislerin sıhhatini inkâr edenler veya farklı mülâhazalarla bilgi değerinin olmadığını söyleyenler sadece günümüzde söz konusu değildi. İmâm Şâfiî eserlerinde “bütün haberleri reddedenler” ve “haber-i hâssayı reddedenler” şeklinde iki grubun varlığından söz eder.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Hadislere farklı yaklaşım içinde olanların ve değerini sorgulayanların ileri sürdüğü gerekçeler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

Hz. Peygamberin hüküm koyma yetkisinin bulunmadığı ve gaybı bilemeyeceği

hadislerin çelişkiler yumağı görüntüsü arz ettiği

Hz. Peygamber’in sadece vahyi aktaran bir konumu bulunduğu

Hadislerin akıl ve bilimsel gerçeklere ters düştüğü

Hadislerin Hz. Peygamber ve ashâbının Kur’ân’dan anlayıp uyguladığı Kur’ân-ı Kerîm’in yaşantıya dönüşmüş biçimi olduğu

Açıklama:

Hadislere farklı yaklaşım içinde olanlar, her şeyin Kur’ân’da beyân edildiği, hadislerin de Kur’ân gibi korunma güvencesinin olmadığı ve başlangıçta yazılmadığı, insanları sadece Kur’ân’a yöneltmek gerektiği, Hz. Peygamberin hüküm koyma yetkisinin bulunmadığı ve gaybı bilemeyeceği, hadislerin çelişkiler yumağı görüntüsü arz ettiği, Hz. Peygamber’in sadece vahyi aktaran bir konumu bulunduğu, hadislerin akıl ve bilimsel gerçeklere ters düştüğü, hadislerin zannî bilgi sunduğu, râvilerin güvenilir olmadığı gibi daha pek çok gerekçe ileri sürmüşlerdir. Bu tür kendisi de zannî ve indî olan ve hadisleri/sünneti hafife alan yaklaşımlar dinî düşüncede seviye kaybına, bilginin değersiz görülmesine, dindarlaşma duygusunun yozlaşmasına ve gündelik hayatta dinin yaşanırlığının sona ermesine sebebiyet vermiştir. Ayrıca bu eleştiriler, sünnetin Kur’ân’dan ayrı ve ikinci plânda yer alan bir kaynak olduğu düşüncesinden hareketle dile getirilen hususlardır. Oysa sünnet ve onun ifadesi olan hadisler Hz. Peygamber ve ashâbının Kur’ân’dan anlayıp uyguladığı Kur’ân-ı Kerîm’in yaşantıya dönüşmüş biçimidir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Doğu kaynaklarının tercüme, neşir gibi yollarla Batı’ya tanıtılmasını sağlayan temel tarihi gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Batının ilerideki savaşlarda avantaj elde etmek istemesi

Osmanlı devletinin gücünü kaybetmeye başlaması

Batı’nın özellikle coğrafî keşifler neticesinde artan, Doğu’ya yönelik ilgisi

Batı devletlerinin müslümanlığı daha anlayıp müslüman olmak istemesi

Avrupadaki iç karışıklık ve mücadeleler

Açıklama:

Batı’nın özellikle coğrafî keşifler neticesinde artan, Doğu’ya yönelik ilgisi öncelikle İngiliz İmparatorluğu’nda olmak üzere devlet destekli Arapça kürsülerinin açılmasını ve Doğu kaynaklarının tercüme, neşir gibi yollarla Batı’ya tanıtılmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Batı’da hadis çalışmalarının kurucusu kabul edilebilecek müsteşrik aşağıdakilerden hangisidir?

Arent Jan Wensinck

Josef Horovitz

Henri Lammens

Ignaz Goldziher

C. Snouck Hurgronje

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 54

Hadis çalışmaları bulunan Goldziher ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Hadis kaynaklarının sıhhati meselesi üzerinde durmuştur.

Goldziher’e göre hadisler İslâm’ın ilk iki yüzyıldaki dinî, tarihî ve sosyal gelişmelerinin bir neticesidir.

Hadislerin sahîh olmadığı ön kabulünden hareket etmiştir.

Tüm rivâyetleri belirli bir bağlamın ürünü kabul etmiştir.

kendi geliştirdiği ricâl ve isnâd tenkidi metotları ile hadis uyduran râvileri tespit etmiştir.

Açıklama:

Goldziher, kendinden sonra gelecek müsteşrikleri derinden etkileyecek çalışması Muhammedanische Studien’de (I-II, Halle 1889-1890) Hz. Peygamber’in sünnetinin bağlayıcılığının zaman içerisinde arttığı şeklindeki kanaatini dile getirmekle birlikte, daha ziyade hadis kaynaklarının sıhhati meselesi üzerinde durmuştur. Hadis kaynaklarına seleflerinden daha az itimat ederek, önceden düşünüldüğü kadar sahîh hadis içermediğine dair kanaatini dile getiren Goldziher’e göre hadisler İslâm’ın ilk iki yüzyıldaki dinî, tarihî ve sosyal gelişmelerinin bir neticesidir. Hadislerin sahîh olmadığı ön kabulünden hareket eden Goldziher, tüm rivâyetleri belirli bir bağlamın ürünü kabul etmiş ve hadisleri incelerken “Bu hadis sahîh mi?” sorusunu sormak yerine “Bu hadis hangi grup tarafından uydurulmuştur?” sorusunu tercih etmiştir.
Fakat Müslüman âlimler, Goldziher gibi tüm hadislerin uydurma olduğu şeklinde bir genellemeye gitmemişler, kendi geliştirdikleri ricâl ve isnâd tenkidi metotları ile hadis uyduran râvileri tespit ederek, mevzû yani uydurma hadisleri ayıklamışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 55

İslâm toplumunda çağdaşlaşma yolundaki ilk teşebbüsler, İngilizlerin kolonyalist işgalinin etkisiyle nerede görülmüştür?

Arap Yarımadası

Mısır

Hint Alt Kıtası

İspanya

Anadolu

Açıklama:

İslâm toplumunda çağdaşlaşma yolundaki ilk teşebbüsler, İngilizlerin kolonyalist işgalinin etkisiyle Hint alt kıtasında görülür. Öncelikle, geleneksel düşünceye yönelik içerden eleştirilerden yararlanarak, İslâm toplumunun din anlayışını zayıflatmaya yönelik çabalar, zamanla hukuk alanındaki müdahalelerle güç kullanmaya varan bir boyut kazanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 56

İslâm dünyasının fiilen sömürgeleştirilme sürecini de içeren bir zaman dilimini ifade eden Çağdaşçı düşüncenin öncülüğünü kim yapmıştır?

Seyyid Ahmed Han

Buhari

Müslim

Reşit Rıza

Ahmet Emin

Açıklama:

İslâm dünyasının fiilen sömürgeleştirilme sürecini de içeren bir zaman dilimini ifade eden Çağdaşçı düşüncenin öncülüğünü Seyyid Ahmed Han yapmıştır. Klâsik metotlarla hadislerin sıhhatini tespitin imkânsızlığı, klâsik yöntemde metin tenkidine yer verilmediği, Sahîhayn diye ifade edilen Buhârî ve Müslim’in eserlerinin tümüyle sahih olmadığı gibi birkaç hususta genel ifadelerle geleneksel hadis usûlünü eleştiren Ahmed Han sistemli bir tenkit geliştirmiş değildir. Büyük ölçüde kendisinden önceki ihyâcı geleneğin tenkit usullerinden yararlanmış olmakla birlikte, şarkiyatçılarca gündeme getirilmiş olan Kütüb-i sitte’nin hukûkun yanılmaz kaynakları olmadığı ve hadislerin Müslümanların ilk birkaç neslinin yaşantı ve düşüncelerinin bir kaydından ibaret olduğu iddiasını sürdürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Hadislerden öğreninilenler düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Hadisler sadece kendi zamanıyla sınırlandırılmalı kendi bağlamında düşünülmelidir.

Hadislerin tarih üstü mesajları tespit edilmeye çalışılmalıdır

Müslümanların kendilerine has benlik ve medeniyet tasavvurları, değerler sistemi vardır

Müslümanlar etrafında olup bitenleri kendi anlayış ve değerlerinin anlam dairesi içinde değerlendirmelidir.

Diğer toplumları taklitten, bilhassa günahları açıkça işlemek ve tefrikaya düşerek onları takip etmekten sakınılmalıdır.

Açıklama:

Hadisten Öğrendiklerimiz
• Hz. Peygamber’in hadisleri, sadece kendi zamanıyla sınırlandırılmamalı, onların tarih üstü mesajları tespit edilmeye çalışılmalıdır. • Müslümanların kendilerine has ve onları diğer medeniyet mensuplarından ayıran bir benlik ve medeniyet tasavvurları, değerler sistemi vardır. • Müslümanlar etrafında olup bitenleri kendi anlayış ve değerlerinin anlam dairesi içinde değerlendirmeli ve bunlara yönelik tedbir almalıdır. • Diğer toplumları taklitten, bilhassa günahları açıkça işlemek ve tefrikaya düşerek onları takip etmekten sakınılmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi çağdaşçı düşüncenin temel özellikleri arasında yer almaz?

Geçmişe referansta bulunmak yerine geleceğe vurgu yapmak

Klâsik usul yerine yeni bir usûl ihtiyacını savunmak

Süreklilik yerine değişime vurgu yapmak

Geleneksel düşünceye büyük değer atfetmek

Vahyin anlaşılmasında aklı, tayin edici kılmak

Açıklama:

Kitabınızdan “Çağdaşçı Düşünce ve Hadis” konusunu yeniden okuyabilirsiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Müsteşriklerin hadislere yönelik eleştirilerinin nedenleri arasında yer almaz?

Hz. Peygamber’in örnekliğini kabul etmemeleri

İslâmiyeti vahyedilmiş bir din olarak görmemeleri

Hadislerin ilk nesilden itibaren tamamen yazıya geçirilmemiş olması

İslâm tarihini çatışma eksenli okumaları

Arap dili konusundaki yetersizlikleri nedeniyle İslâmî kaynaklardan yeterince istifade edememeleri

Açıklama:

Kitabınızdan “Şarkiyatçıların Hadise Yaklaşımı” konusunu okuyabilirsiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdaki isimlerden hangisi Hz. Muhammed'in hayatıyla ilgili bir kitap kaleme almış olmasının yanında hadise dair müstakil makaleler de yayımlamış şarkiyatçılardandır?

Aloys Sprenger

Reinhart Dozy

William Muir

Ignaz Goldziher

Arent Jan Wensinck

Açıklama:

İslâm tarihi ve kültürü ile ilgili çeşitli çalışmaların yanı sıra Aloys Sprenger (ö. 1893), Reinhart Dozy (ö. 1883), William Muir (ö. 1905) gibi şarkiyatçılar Hz. Peygamber’in hayatını anlatan kitaplar yazmışlardır. Hz. Peygamber’in hayatına dair bu eserlerde hadislerle ilgili birtakım yorumlara da yer verilmiş, ayrıca Sprenger hadise dair müstakil makaleler de yayımlamıştır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Batı'da hadis çalışmalarının kurucusu olarak kabul edilen müsteşrik kimdir?

Reinhart Dozy

Ignaz Goldziher

William Muir

Aloys Sprenger

Josef Horovitz

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 62

Macar asıllı Ignaz Goldziher’in kendinden sonra gelecek müsteşrikleri derinden etkileyen çalışması aşağıdakilerden hangisidir?

İslâm Dünyasının Çağdaşlaşma Serüveni

The Origins of Muhammadan Jurisprudence

Muhammedanische Studien

A Story of Muhammad

Hz. Muhammed

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 63

Hadislerin bünyesinde Roma ve Yahudi hukuku, Hıristiyan ahlâkı ve Hellenizm’den alınan unsurları bulundurduğunu iddia eden ve Concoerdance projesi ile tanınan Hollandalı müsteşrik kimdir?

G. H. A. Juynboll

David Samuel Margoliouth

Joseph Schacht

Arent Jan Wensinck

Francis Bacon

Açıklama:

Hadislerin bünyesinde Roma ve Yahudi hukuku, Hıristiyan ahlâkı ve Hellenizm’den alınan unsurları bulundurduğunu iddia eden müsteşriklerinden birisi de Concoerdance projesi ile tanınan Hollandalı Arent Jan Wensinck’tir (ö. 1939).
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Goldzier'in teorisinin sistemli bir şekilde İslâm hukukuna uygulayan ve bu nedenle Batı’da İslâm hukuku çalışmalarının kurucusu kabul edilen kişi kimdir?

Rene Descartes

Francis Bacon

G. H. A. Juynboll

David Samuel Margoliouth

Joseph Schacht

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 65

Kendisinden sonra gelen müsteşrikleri tartışmasız biçimde etkileyen Schacht'ın en önemli eseri aşağıdakilerden hangisidir?

The Origins of Muhammadan Jurisprudence

Muhammedanische Studien

Hz. Muhammed

A Story of Muhammad

İslâm Dünyasının Çağdaşlaşma Serüveni

Açıklama:

Kendisinden sonra gelen müsteşrikleri tartışmasız biçimde etkileyen Schacht, seleflerinin hakkını teslim eder ve kendi eserlerinin Goldizher’in çalışmalarının bir devamı olarak kabul edilmesi dileğini en önemli eseri The Origins of Muhammadan Jurisprudence’in (1950) önsözünde dile getirir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

"Başlangıçta Kur’ân tarafından fesh edilmemiş câhiliye âdetleri için kullanılan “sünnet” kavramının Hz. Peygamber’in (s.a.v.) uygulamaları için kullanımı tedricen gerçekleşmiştir. O, bu süreci kolaylaştırmak için diğer bir deyişle Hz. Peygamber’le ilişkilendirildiği hâliyle sünnet yani Nebevî sünnete toplum nezdinde bir otorite kazandırmak için Hz. Peygamber’in “ismet” sıfatı ile gayr-ı metlüv vahiy anlayışının bir dogma olarak kabul edildiğini" iddia eden yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Joseph Schacht

David Samuel Margoliouth

Arent Jan Wensinck

C. Snouck Hurgronje

Ignaz Goldziher

Açıklama:

Margoliouth’a göre başlangıçta Kur’ân tarafından fesh edilmemiş câhiliye âdetleri için kullanılan “sünnet” kavramının Hz. Peygamber’in (s.a.v.) uygulamaları için kullanımı tedricen gerçekleşmiştir. O, bu süreci kolaylaştırmak için diğer bir deyişle Hz. Peygamber’le ilişkilendirildiği hâliyle sünnet yani Nebevî sünnete toplum nezdinde bir otorite kazandırmak için Hz. Peygamber’in “ismet” sıfatı ile gayr-ı metlüv vahiy anlayışının bir dogma olarak kabul edildiğini iddia etmektedir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 67

"Margoliouth’a göre başlangıçta Kur’ân tarafından fesh edilmemiş câhiliye âdetleri için kullanılan “sünnet” kavramının Hz. Peygamber’in (s.a.v.) uygulamaları için kullanımı tedricen gerçekleşmiştir. O, bu süreci kolaylaştırmak için diğer bir deyişle Hz. Peygamber’le ilişkilendirildiği hâliyle sünnet yani Nebevî sünnete toplum nezdinde bir otorite kazandırmak için Hz. Peygamber’in “ismet” sıfatı ile gayr-ı metlüv vahiy anlayışının bir dogma olarak kabul edildiğini iddia etmektedir."
Margaliouth'un bu iddialarının merkezinde yer alan kişi kimdir?

Şa'bî

İbn Şihâb ez-Zührî

İmam Şafi'î

Hişâm b. 'Urve

Ahmed b. Hanbel

Açıklama:

Margoliouth’a göre başlangıçta Kur’ân tarafından fesh edilmemiş câhiliye âdetleri için kullanılan “sünnet” kavramının Hz. Peygamber’in (s.a.v.) uygulamaları için kullanımı tedricen gerçekleşmiştir. O, bu süreci kolaylaştırmak için diğer bir deyişle Hz. Peygamber’le ilişkilendirildiği hâliyle sünnet yani Nebevî sünnete toplum nezdinde bir otorite kazandırmak için Hz. Peygamber’in “ismet” sıfatı ile gayr-ı metlüv vahiy anlayışının bir dogma olarak kabul edildiğini iddia etmektedir. Margoliouth’un, iddialarının merkezinde İmâm Şafi‘î yer alır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Goldziher’le aynı dönemde yaşayan ve Goldziher gibi görüşlerini kabul
ettirmek amacındaki çeşitli grup ve fırkaların bunları hadis şeklinde rivâyet ettiklerini iddia eden ve hadislerin Hz. Peygamber’le ilişkilendirilmesini hayal ürünü kabul ederek hadislerden hareketle Hz. Peygamber’in hayatı ve öğretisinin inşa edilemeyeceğini savunan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Arent Jan Wensinck

Josef Horovitz

Henri Lammens

C. Snouck Hurgronje

Joseph Schacht

Açıklama:

Goldziher’le aynı dönemde yaşayan Hollandalı müsteşrik C. Snouck Hurgronje (ö. 1936) de hadis kaynaklarının Hz. Peygamber’le ilişkisini görmezden gelir ve hadislerin ilk üç asırda İslâm toplumunda hâkim olan eğilimleri yansıttığını iddia eder. O da Goldziher gibi görüşlerini kabul ettirmek amacındaki çeşitli grup ve fırkaların bunları hadis şeklinde rivâyet ettiklerini iddia eder. Hurgronje hadislerin Hz. Peygamber’le ilişkilendirilmesini hayal ürünü kabul ederek hadislerden hareketle Hz. Peygamber’in hayatı ve öğretisinin inşa edilemeyeceğini iddia etmiş ve böylece o da asr-ı saadeti, hakkında konuşulamayacak bir dönem hâline getirme çabasını sürdürmüştür.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Siyer sahasında yaptığı çalışmalarla adından söz ettiren müsteşrik kimdir?

Joseph Schacht

Arent Jan Wensinck

Ignaz Goldzier

Henri Lammens

Josef Horovitz

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 70

Batı dünyasında hadis çalışmalarının kurucusu kabul edilebilen müsteşrik aşağıdakilerden hangsidir?

Reinhart Dozy

Ignaz Goldziher

Aloys Sprenger

William Muir

Bernard Lewis

Açıklama:

Batı’da hadis çalışmalarının kurucusu kabul edilebilecek müsteşrik, Macar asıllı Ignaz Goldziher’dir (ö. 1921). Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Hadis kaynaklarının Hz. Peygamber’le ilişkisini görmezden gelerek, hadislerin ilk üç asırda İslâm toplumunda hâkim olan eğilimleri yansıttığını iddia eden müsteşrik aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Snouck Hurgronje

Ignaz Goldziher

Arent Jan Wensinck

Josef Horovitz

Henri Lammens

Açıklama:

Goldziher’le aynı dönemde yaşayan Hollandalı müsteşrik C. Snouck Hurgronje (ö. 1936) de hadis kaynaklarının Hz. Peygamber’le ilişkisini görmezden gelir ve hadislerin ilk üç asırda İslâm toplumunda hâkim olan eğilimleri yansıttığını iddia eder. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Hadislerin bünyesinde Roma ve Yahudi hukuku, Hıristiyan ahlâkı ve Hellenizm’den
alınan unsurları bulundurduğunu iddia eden müsteşriklerinden Hollandalı Arent Jan Wensinck'in tanınmasına neden olan projesi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Middle East

The Origins of Muhammadan Jurisprudence

Concoerdance

A Handbook of Early Muhammadan Tradition

Muhammedanische Studien

Açıklama:

Hadislerin bünyesinde Roma ve Yahudi hukuku, Hıristiyan ahlâkı ve Hellenizm’den alınan unsurları bulundurduğunu iddia eden müsteşriklerinden birisi de Concoerdance projesi ile tanınan Hollandalı Arent Jan Wensinck’tir (ö. 1939). Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan isimlerden hangisi İslâm Çağdaşçılığının Sistemleşme Döneminin öncülerinden değildir?

Fazlurrahman

Gulam Ahmed Perviz

Mahmud M. Tâhâ

Muhammed Arkoun

Cemâleddin Efgânî

Açıklama:

Hint alt kıtasındaki çağdaşlaşma hareketlerinin öncüleri arasında Seyyid Ahmed Han
(v. 1989), Çerağ Ali (v. 1895) ve Emir Ali’yi (v. 1928) saymak mümkündür. Yaklaşık aynı zaman diliminde Mısır’da ise Cemâleddin Efgânî (v. 1897) ve Muhammed Abduh (v.1905) benzer fikirlerin savunuculuğunu yapmaktaydılar. Anadolu’da ise benzer fikirleri garpçılar diye isimlendirilen kişiler dile getirmişlerdir. Batılı işgale karşı direnmekle onlarla işbirliği yapmak arasında gidip gelen bu tür kimseler fikrî olarak da şarkiyatçı düşünceyle doğrudan irtibat kurabilen kişilerdi. Bu sebeple İslâm çağdaşçılığının teşekkül dönemi olarak nitelendirilebilecek ilk teşebbüsler varlığını bu kişilere borçludur. Sistemleşme dönemi çağdaşçılığına ise Fazlurrahman, Gulam Ahmed Perviz, Mahmud M. Tâhâ, Muhammed Arkoun gibi kimseler örnek olarak gösterilebilir. Bugün yaşanan tecrübelerin de gösterdiği üzere, Batı reform düşüncesi kendi içinde pek çok çelişki barındırsa da ilk İslâm çağdaşçıları buna fazla dikkat çekmemişler, daha ziyade Batı’nın geleneksel olana tavrını kendilerine örnek almışlar, sadece, İslâm geleneğinin Batı değerleri ile örtüşen kısımlarını öne çıkarmışlardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangisi İslam çağdaşçılarının en temel niteliğidir?

Vahiy kaynaklı dinî emirler akıl süzgecinden geçirildkten sonra tamamen doğru kabul edilmiştir.

Gelenek ve taklidi ön plan çıkarmışlardır.

Çağdaşçı yaklaşımda asıl olan sürekliliktir.

Geçmişe referansla varlık kazanmak yerine geleceğe vurgu yaparlar.

Çağdaşçı yaklaşım kendini inşâ eden ben idrakinden, geçmişini borçlu olduğu ilim geleneğinden ve usûlünden vazgeçmemiştir.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi Çağdaşçı İslâm düşüncesinin eleştirildiği hususlardan değildir?

Toplumun içine düştüğü sıkıntılardan kurtulmasına yönelik bir çözüm üretememişlerdir.

Entellektüel faaliyet düzeyinde kalmışlardır.

Klâsik geleneğe ait kaynakları okumayı terk etmişlerdir.

Epistemolojik, ontolojik ve metodolojik açıdan geçmişle irtibatını koparmışlardır.

İslâm medeniyetine has özgün bir düşünce üretmişlerdir.

Açıklama:

Büyük ölçüde Batı aydınlanması ve şarkiyatçı düşüncenin yaklaşımlarıyla örtüşen
çağdaşçı İslâm düşüncesi, toplumun içine düştüğü sıkıntılardan kurtulmasına yönelik bir
çözüm üretemediği, entelektüel bir faaliyet olarak kalması sebebiyle toplumun büyük kesimine nüfuz edemediği, değişime yaptığı aşırı vurgu dolayısıyla dinin toplumsal hayattan tedrîcen soyutlanması sonucunu doğurduğu, geleneksel değerlere karşı tavrı sebebiyle epistemolojik, ontolojik ve metodolojik açıdan geçmişiyle irtibatını kopardığı, klâsik geleneğe ait kaynakları içerden okumayı terk ettiği, vahiy merkezli din algısını, akıl ve sosyal hayat merkezli bir algıya dönüştürdüğü, kaynaklara dayalı İslâm’dan hayalî/kurgusal bir İslâm algısına doğru kaydıkları, İslâm medeniyetine has özgün bir düşünce üretmek yerine Batı düşüncesinin Doğu’ya intikaline aracılık ettikleri gibi ciddi eleştirilere konu edilmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Batı dünyasını tanımaları amacıyla gönderilen öğrencilerin bu medeniyet karşısında yaşadıkları zaafiyet ve hayranlık duygusunun en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Eğitim düzeylerinin yetersizliği

Kendi medeniyetlerini yeterince tanımamış olmaları

İyi düzeyde yabancı dil bilmeleri

Uzun süre ülkelerine dönmemeleri

Sahip oldukları konfor ve yaşam standartlarının yükselmesi

Açıklama:

Şarkiyatçı düşünceyle İslâm dünyasındaki en yoğun etkileşim eğitim amacıyla Batı’ya
gönderilen öğrenciler vasıtasıyla gerçekleşmiştir. Kendi medeniyetinin değerlerini yeterince öğrenememiş gençlerin öncelikle bir hayranlık duygusu içinde Batı medeniyetini öğrenip kendi ülkelerine dönmesi XX. yüzyılın ortalarından itibaren bu düşüncelerin yeni bir üslûpla İslâm toplumlarında da görülmesini sağladı. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Araştırmacılara göre çağdaşçı hadis yorumcularının hadis tenkidinde terk ettikleri metod aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Deneysel Metod

Maddeci Metod

Sem‘î Metod

Tarihselci Metod

Kümülatif Metod

Açıklama:

Yapılan pek çok araştırma ortaya koymuştur ki, çağdaşçı hadis yorumu temel vasıfları
itibariyle özgün bir tavır geliştirememiş; şarkiyatçı çizginin bir uzantısı şeklinde algılanmıştır. Bu bağlamda kişilere, bölgelere ve zamana bağlı olarak tarihselci, akılcı, maddeci, deneyci ve olayları sebep-sonuç ilişkisine göre değerlendiren bir mahiyet arz etmiştir. Artık bu yaklaşımların da etkisiyle, hadis tetikleri sem‘î metotla yürütülmek yerine tecrübî metotla sürdürülmeye başlanmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

“Onlar Kur’ân’ı bölük pörçük ederler. Rabbin hakkı için, onların hepsine yapmakta oldukları şeyi mutlaka soracağız.” (el-Hicr 15/91-93)
Yukarıda yer alan ayet-i kerimeye göre bölük pörçük ifadesinden kastedilen mana aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Yalnızca bir kısmını kabul ederler.

Tamamen reddederler.

Sayfalarını parçalar ve yırtarlar.

Konularına göre ayırırlar.

Nüzul sırasına göre tasnif ederler.

Açıklama:

“Onlar Kur’ân’ı (kabul edilecek ve edilmeyecek kısımları şeklinde) bölük pörçük
ederler. Rabbin hakkı için, onların hepsine yapmakta oldukları şeyi mutlaka soracağız.” (el-Hicr 15/91-93). Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan hadislerden hangisinde beceri ve kapasiteye vurgu yapılmaktadır?

Ramazan orucunu tutup ardından Şevval’den altı gün oruç tutan kişi tüm yıl oruç
tutmuş gibidir.

Sizler benim bildiklerimi bilseydiniz, az güler çok ağlardınız.

Müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz, kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız.

Gücünüzün yeteceği işleri yüklenin.

Cennet zorluklarla kuşatılmıştır. Cehennem ise nefsî arzularla kuşatılmıştır.

Açıklama:

"Gücünüzün yeteceği işleri yüklenin." hadisi, insanın beceri ve kapasitesi ölçüsünde yapabileceği işe girişmesi gerektiğine vurfu yapar. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Ünite 9

Soru 1

Hadisin metin kısmını nakleden raviler

Metnin muhtevası

Ravilerle karşılaştırma

Sened üzerine inceleme.

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri senedde tenkidini oluşturmaktadır?

I ve II

I ve III

II ve IV

I, III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Hadisin metin kısmını nakleden raviler ve sened üzerindeki inceleme "sened tenkidi"ni oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Senedin muttasıl olması
Ravilerin Sika olması
Ravilerin adaletli olması
Ravinin zaptı
Hadisin usulüne göre alınması

Hangilerinin sened tenkidinde göz önünde bulundurulması gerekmektedir?

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, III, IV, V

Hepsi

Açıklama:

bütün şıklar bir hadisin sened metni için gereklidir

Doğru Cevap: E

Soru 3

Hadis alimleri dışında aşağıda ismi geçen ulema sınıfından hangisi hadisleri metin tenkidine tabi tutmuştur?

Müfessirler

Nahivciler

Tarihçiler

Felsefeciler

Kelamcılar

Açıklama:

Muhaddisler yanında kelamcılar da hadisleri metin tenkidine tabi tutmuşlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Hadisin sened veya metninde bulunan ve ancak hadis ilminde uzman olanların görebileceği gizli kusur anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Şaz

Muttasıl

Tad'if

İllet

Merdud

Açıklama:

İllet hadisin sened veya metninde bulunan ve ancak hadis ilminde uzman olanların görebileceği gizli bir kusurdur.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Bir hadisin sahih kabul edilmesi için gereken şartların yanı sıra ravilerin birbirleri ile görüşmüş olması şartını arayan hadis kitabı müellifi kimdir?

Buhari

Müslim

Tirmizi

Ebu Davud

Ahmed bin Hanbel

Açıklama:

Buhârî kitabına aldığı hadislerin râvilerinin birbirleriyle görüşmüş olmalarını şart koşmaktadır. Buna likâ (görüşme) şartı, görüşmüş olduğunun tespitine de sübûtu’l-likâ denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Hadisin sened veya metin açısından diğer rivayetlere aykırılık taşımasına ne ad verilir?

İllet

Tad'if

Tashih

İrsal

Şaz

Açıklama:

hadisin sened veya metin açısından diğer rivâyetlere aykırılık taşımasına Şaz denilir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Sika bir ravinin kendisi gibi Sika olan raviden almak suretiyle senedin başından sonuna kadar muttasıl bir şekilde şaz ve illetli olmaksızın naklettiği hadise ne ad verilir?

Sahih hadis

Ahad hadis

Hasen hadis

Mu'dal hadis

Mürsel hadis

Açıklama:

sahih hadisin tanımı da ortaya çıkmaktadır. Buna göre “Sahih hadis, sika bir râvinin kendisi gibi sika olan râviden almak suretiyle senedin başından sonuna kadar muttasıl birşekilde şaz ve illetli olmaksızın naklettiği hadistir”.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Telif ettiği kitabına alacağı hadiste hadisin sıhhat şartlarının yanında râvilerin birbirleriyle muasır olmalarını, başka bir ifadeyle görüşmüş olma imkânını yeterli gören muhaddis kimdir?

Tirmizi

Müslim

Buhari

Ebu Davud

Nesai

Açıklama:

Müslim râvilerin birbirleriyle muasır olmalarını, başka bir ifadeyle görüşmüş olma imkânını yeterli görmüştür. Buna da muâseret denmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Senedinde peş peşe olmaksızın iki veya daha fazla ravinin düşmesi durumunda hadis hangi adı alır?

Münker

Muallel

Munkatı

Mu'dal

Mevzu

Açıklama:

Bu tür hadislere Munkatı' hadis adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Muhteva açısından problemli görülen bir hadis, sened itibariyle sahih görünse bile diğer sağlam rivayetlerle karşılaştırılarak tenkide tabi tutulması hangi tür tenkide girer

Sünnetle karşılaştırma

Kur'an'la karşılaştırma

Akl-ı selimle karşılaştırma

İlmi ve tecrübi bilgilerle karşılaştırma

Tarihi bilgilerle karşılaştırma

Açıklama:

Söz konusu karşılaştırma biçimi sünnetle karşılaştırma olarak bilinir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Lafızlarıyla nakletmek suretiyle bize kadar ulaştıran râviler silsilesine verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Rivayet

Metin

Tahammül

Eda

Merfu

Açıklama:

Rivâyet lafızlarıyla nakletmek suretiyle bize kadar ulaştıran râviler silsilesinin adıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

I. Hadisi nakleden râvilerin kişiliği ve senedin kesintisiz oluşu hadisin sahih olup olmadığını belirlemede önem arzeder
II. Hadisçiler daha çok metin tenkidi üzerinde durmuşlardır.
III. Kelamcılar ve Fıkıhçılar metin tenkidine karşı durmuşlardır
Hadis teknidi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bir hadisin sahih olup olmadığını belirleme, bir bütün halinde hadisin senedi ve metniyle birlikte değerlendirilmesine bağlıdır. Hadisçiler, hadisin doğruluğu büyük ölçüde onu nakleden râvilerin kişiliğine ve senedin kesintisiz oluşuna bağlı olduğundan daha çok sened tenkidi üzerinde yoğunlaşmışlardır. Bunun-la birlikte hadisin metninin doğruluğunu test etmek için diğer rivâyetlerle karşılaştırma yöntemine de başvururlar. Muhaddisler yanında fakîhler ve kelamcılar da hadisleri metin tenkidine tabi tutmuşlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Hadiste, hadisi nakleden râvilerin oluşturduğu silsileye ne ad verilir?

Rical

Raviler Zinciri

Metin

Sened

Tenkid

Açıklama:

Sened, metni birbirlerinden belli usullerle almak ve rivâyet lafızlarıyla nakletmek suretiyle bize kadar ulaştıran râviler silsilesinin adıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

I. Senedin muttasıl, yani kesintisiz olması
II.Sened zincirindeki râvilerin güvenilir ve yetkin olması
III. Sened zincirindeki râvilerin hadisi muteber bir yolla almaları
Yukarıdakilerden hangileri sened tenkidi unsurları arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hadis âlimleri bir hadisin senedini incelerken , özellikle (a) senedin muttasıl, yani kesintisiz olmasını, (b) sened zincirindeki râvilerin sika, yani güvenilir ve yetkin olmasını, (c) sened zincirindeki râvilerin hadisi muteber bir yolla almalarını göz önünde bulundurmuşlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Râvinin öğrendiği hadisi nakledinceye kadar değiştirmeden muhâfaza edebilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Adalet

Sika

Zapt

Muttasıl

Cerh

Açıklama:

Zapt ise râvinin yeterli zihinsel donanıma sahip olması, teknik ifadesiyle öğrendiği hadisi nakledinceye kadar değiştirmeden muhâfaza edebilmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Bir râvinin güvenilir olup olmadığına karar vermek için yapılan inceleme ve çalışmalara hadis ilminde verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Metâin-i aşere

Adalet

Zapt

Cerh ve ta‘dil

Sika

Açıklama:

Bir râvinin güvenilir olup olmadığına karar vermek için yapılan inceleme ve çalışmalara hadis ilminde cerh ve ta‘dil adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Hadisin sened veya metin açısından diğer rivâyetlere aykırılık taşımasına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

İllet

Şaz

Tashih

Tad‘îf

Cerh

Açıklama:

Şaz, hadisin sened veya metin açısından diğer rivâyetlere aykırılık taşımasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi bir hadisin hasen olduğunu gösterir?

Senedinde inkıta bulunması

Senedindeki inkıtanın sahâbe/tâbiûn tabakasında olması

Bütün şartları taşımakla birlikte râvilerinden birinde hafif bir zapt bulunması

Senedden peşpeşe olmaksızın iki veya daha fazla râvinin düşmesi

Senedden peşpeşe iki râvinin düşmesi

Açıklama:

Bütün şartları taşıdığı halde râvilerinden birinde hafif bir zapt kusuru bulunan hadis hasen olarak isimlendirilir

Doğru Cevap: C

Soru 19

I. Hadisteki râvi hatalarını ortaya çıkarmak II. Hadisin sahih, zayıf ya da uydurma olduğunu belirlemek III. Hadisten hüküm çıkarmak Yukarıdakilerden hangisi hadis tenkidinin amaçları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hadisten hüküm çıkarmak hadis tenkidinin amaçlarından biri değildir?

Doğru Cevap: C

Soru 20

I. Metnin derinlemesine tahlil edilmesi II. Müteşâbih-müşkil hadislerden olup olmadığının tespiti III. Hadisin bütün tarîklerinin toplanması IV. Hadisin te’vil imkânlarının araştırılması Yukarıdakilerden hangileri hadiste metin tenkidi yapılırken göz önünde bulundurulması gereken hususlar arasında yer alır

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Hadiste metin tenkidi yapılırken samimiyet, i‘tidal, genişhadis kültürü, metnin iyi kavranması, hadisin bütün tarîklerinin toplanması, hadisin edebi özelliklerinin tespiti, müteşâbih-müşkil (anlaşılması zor) hadislerden olup olmadığının tespiti, te’vil imkânlarının araştırılması, metnin derinlemesine tahlil edilmesi gibi noktalara dikkat edilmesi bu yöntemin uygulanması esnasında göz önünde bulundurulması gereken hususlardandır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

"Hadisi hocadan belli metodlarla alıp öğrenmeye" verilen isim aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Edâ

Merfu

Tahammül

Mevkuf

Ricâl

Açıklama:

Hadis, sened ve metin olmak üzere iki temel unsurdan oluşur. Sened, metni birbirlerinden belli usullerle almak ve rivâyet lafızlarıyla nakletmek suretiyle bize kadar ulaştıran râviler silsilesinin adıdır. Metin ise senedin sonunda râvilerin naklettikleri sözlü kısımdır. Hadisi hocadan belli metodlarla alıp öğrenmeye tahammül, belli rivâyet lafızlarıyla nakletmeye de edâ denilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

“İsnad dindendir. İsnad olmasaydı, dileyen dilediğini söylerdi”
şeklindeki söz aşağıdaki seçeneklerde yer alan alimlerden hangisine aittir?

Abdullah b. el-Mübarek

Enes b. Mâlik

Muhammed b. Beşşâr

Yahya b. Saîd

Şu‘be b. el-Haccâc

Açıklama:

Ünlü muhaddis Şu’be’nin “içinde haddesena/ahberana geçmeyen hadis zerzavattır” sözü, isnadsız rivâyetlerin değersizliğine işaret etmektedir. Abdullah b. el-Mübarek’in “İsnad dindendir. İsnad olmasaydı, dileyen dilediğini söylerdi” şeklindeki sözü de hem isnadın önemini, hem de peygamberden gelişigüzel söz nakletme konusunda isnadın caydırıcı özelliğini gösterir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Sened zincirindeki râvilerin sika özelliği aşağıdaki seçenklerde yer alan unsurlardan hangisine vurgu yapmaktadır?

Terbiye

Tecrübe

Sahabeden olma

Güvenilir olma

Muhakeme becerisi

Açıklama:

Hadis âlimleri bir hadisin senedini incelerken , özellikle (a) senedin muttasıl, yani kesintisiz olmasını, (b) sened zincirindeki râvilerin sika, yani güvenilir ve yetkin olmasını, (c) sened zincirindeki râvilerin hadisi muteber bir yolla almalarını göz önünde bulundurmuşlardır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Bir hadisin zayıf olduğuna hükmetmeyi ifade eden kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Şaz

İllet

Tashih

Te'kîd

Tad‘îf

Açıklama:

Yapılan incelemeler sonucunda yukarıdaki özellik ve şartları taşıyan hadisler sahih,
taşımayanlar zayıf kabul edilir. Bir hadisin sahih olduğuna hükmetme işlemine teknik
tabiriyle ‘tashih’, zayıf olduğuna hükmetmeye de tad‘îf denmektedir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sahih hadisin özelliklerinden değildir?

Senedinde ittisal olup olmaması açısından incelenmiştir.

Râviler arasında irtibat yoktur.

Râvi silsilesinde bir inkıta yoktur.

Râviler adalet ve zapt açısından yeterli vasıflara sahiptir.

Hadisler usülüne uygun nakledilmiştir.

Açıklama:

Bugün elimizde bulunan ve sahih olarak nitelendirilmiş olan bir hadis: (a) senedinde ittisal olup olmaması açısından incelenmiş ve râvi silsilesinde bir inkıta (kopukluk) bulunmamış, (b) seneddeki râvileri tek tek incelenmiş ve adâlet ve zapt açısından yeterli vasıflara sahip râviler olduğu tespit edilmiş, (c) seneddeki râvilerin birbirleriyle görüştükleri veya usulüne uygun bir şekilde hadisi alıp naklettikleri belirlenmiş demektir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

(Buhârî dedi ki:) Bize Muhammed b. Beşşâr tahdis etti, o dedi ki bize Yahya b.
Saîd tahdis etti, o dedi ki bize Şu‘be tahdis etti, o dedi ki bana Ebû’t-Teyyâh tahdis
etti, onun Enes’ten (r.a.), onun da Hz. Peygamber’den -sallallâhü aleyhi vesellem-
rivâyet ettiğine göre Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurdu: Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz” (Buhârî, İlim, 11, hadis no: 69).
Yukarıdaki hadiste altı çizili yerleri ifade eden kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Râvi

İllet

Şaz

Sened

Metin

Açıklama:

Buhârî’nin kitabı el-Cami‘u’s-sahîh’e kaydettiği bu örnekte râvilerin isimlerinin sıralandığı kısım hadisin senedini, Hz. Peygamber’in sözünün nakledildiği kısım da metnini oluşturmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan cümlelerden hangisi sened tenkidi için doğru değildir?

Peşpeşe olmaksızın iki veya daha fazla râvi düşerse mu‘dal adını alır.

Senedinde inkıta bulunan hadisler zayıf kabul edilir.

Bütün şartları taşıdığı halde râvilerinden birinde hafif bir zapt kusuru bulunan hadis hasen olarak isimlendirilir.

İnkıta eğer sahâbe-tâbiûn tabakasında ise hadis mürseldir.

Seneddeki bir kopukluk aradaki kişinin incelenme ve dolayısıyla hadis hakkında hüküm verme imkânını ortadan kaldırmaktadır.

Açıklama:

Hadis âlimleri yukarıda işaret edilen ölçüler çerçevesinde hadisi inceledikten sonra aradıkları vasıfların bulunup bulunmamasına göre bir hükme varırlar. İnceleme sonucunda hadis kusursuz olmasına veya kusur varsa az ya da çok olmasına, bulunduğu yere ve hatanın niteliğine göre muhtelif isimler alır ve bu isimlendirmeler o hadisin değerini ortaya koyar. Bütün şartları taşıyan hadis sahih; bütün şartları taşıdığı halde râvilerinden birinde hafif bir zapt kusuru bulunan hadis hasen olarak isimlendirilir ve bu grupta yeralan hadisler makbul sayılır. Senedinde inkıta bulunan hadisler ise zayıf kabul edilir. Çünkü seneddeki bir kopukluk aradaki kişinin incelenme ve dolayısıyla hadis hakkında hüküm verme imkânını ortadan kaldırmaktadır. Böyle bir mechullük taşıyan bir hadisin Peygamber’e nispet edilmesini muhaddisler doğru bulmazlar. İnkıta eğer sahâbe/tâbiûn tabakasında ise hadis mürsel; senedden peşpeşe olmaksızın iki veya daha fazla râvi düşerse munkatı; peşpeşe iki râvi düşerse mu‘dal adını alır. Diğer taraftan râvilerde adâlet veya zapt yönünden tespit edilen eksikliklerin çeşidine, az veya çok oluşuna göre de hadis muhtelif adlar alır (muallel, münker, metruk, şaz gibi). Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Hz. Âişe’nin diğer sahâbilerin naklettiği bazı hadislere yönelik tenkitleri konusunda kaleme alınan ve Türkçe’ye de tercüme edilen Hz. Âişe’nin Sahâbeye Yönelttiği Eleştiriler adlı eser, aşağıdaki seçeneklerde yer alan müelliflerden hangisine aittir?

Bedruddin Aynî

Bedruddin Zerkeşi

İbni Hacer

Enes b. Mâlik

İmam Buhârî

Açıklama:

Hz. Âişe’nin diğer sahâbilerin naklettiği bazı hadislere yönelik tenkitleri konusunda daha
fazla örnek için Zerkeşi’nin Türkçe’ye tercüme edilen Hz. Âişe’nin Sahâbeye Yönelttiği Eleştiriler adlı kitabıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Hadisçiler tarafından yapılan ve rivâyetler arasındaki farklılıkları, sened veya metinde görülen aykırılıkları tespit edebilmek için aynı hadisin bütün tarîklerini toplamaya yönelik çalışmalarına verilen ad aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Tukuk

Tuvuk

Turuk

Tuluk

Tuyuk

Açıklama:

Hadisin sünnete/sahih ve sabit diğer hadislere arz edilerek değerlendirilmesi yöntemine daha çok hadisçiler başvurmuştur. Hadisçiler rivâyetler arasındaki bu tür farklılıkları,
sened veya metinde görülen aykırılıkları (şuzûz) tespit edebilmek için aynı hadisin bütün tarîklerini toplama yoluna gitmişlerdir. Bu onlara rivâyetler arasında mukayese yapma ve en doğru metni tespit etme imkânı vermiştir. Hadisçilerin bu çalışmasına turuk çalışması denmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi hadiste metin tenkidi yapılırken dikkat edilecek hususlardan değildir?

Sami olunmalıdır.

İ‘tidalli olmak gerekir.

Hadis metninin iyi kavranması gerekir.

Müteşâbih-müşkil hadislerden olup olmadığı tespit edilmelidir.

Te’vil imkânlarının araştırılmamalıdır.

Açıklama:

Hadiste metin tenkidi yapılırken samimiyet, i‘tidal, geniş hadis kültürü, metnin iyi kavranması, hadisin bütün tarîklerinin toplanması, hadisin edebi özelliklerinin tespiti, müteşâbih-müşkil (anlaşılması zor) hadislerden olup olmadığının tespiti, te’vil imkânlarının araştırılması, metnin derinlemesine tahlil edilmesi gibi noktalara dikkat edilmesi bu yöntemin uygulanması esnasında göz önünde bulundurulması gereken hususlardandır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

(_____) Hadisi hocadan belli metodlarla alıp öğrenmek
(_____) Hadisi belli rivâyet lafızlarıyla nakletmek
(_____) Metni birbirlerinden belli usullerle almak ve rivâyet lafızlarıyla nakletmek suretiyle bize kadar ulaştıran râviler silsilesi
(_____) Senedin sonunda râvilerin naklettikleri sözlü kısım

Yukarıda tanımları verilen kavramlar hangi seçenekte sırasıyla doğru verilmiştir?

Sened-metin-tahammül-edâ

Sened-tahammül-edâ-metin

Tahammül-edâ-sened-metin

Tahammül-metin-sened-edâ

Metin-sened-edâ-tahammül

Açıklama:

Sened, metni birbirlerinden belli usullerle almak ve rivâyet lafızlarıyla nakletmek suretiyle bize kadar ulaştıran râviler silsilesinin adıdır. Metin ise senedin sonunda râvilerin naklettikleri sözlü kısımdır. Hadisi hocadan belli metodlarla alıp öğrenmeye tahammül, belli rivâyet lafızlarıyla nakletmeye de edâ denilmektedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Senedin yazılı olarak alınması
Senedin kesintisiz olmasını,
Sened zincirindeki râvilerin güvenilir ve yetkin olmasını
Ravilerin birbirlerinden habersiz aynı hadisi nakletmeleri
Sened zincirindeki râvilerin hadisi muteber bir yolla almaları

Hadis âlimleri bir hadisin senedini incelerken yukarıdakilerden hangilerini göz önünde bulundurmuşlardır?

I-II-III-V

II-III-IV-V

II-III-V

III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Hadis âlimleri bir hadisin senedini incelerken , özellikle (a) senedin muttasıl, yani kesintisiz olmasını, (b) sened zincirindeki râvilerin sika, yani güvenilir ve yetkin olmasını, (c) sened zincirindeki râvilerin hadisi muteber bir yolla almalarını göz önünde bulundurmuşlardır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Bir râvinin sika olup olmadığına karar vermek için yapılan inceleme ve çalışmalara hadis ilminde ne ad verilir?

Metâini aşere

Cerh ve ta‘dil

Şaz

Sened tenkidi

Tad‘îf

Açıklama:

Bir râvinin sika olup olmadığına karar vermek için yapılan inceleme ve çalışmalara hadis ilminde cerh ve ta‘dil adı verilir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Bütün şartları taşıdığı halde râvilerinden birinde hafif bir zapt kusuru bulunan hadis nasıl adlandırılır?

Mürsel

Metruk

Munkatı

Mu’dal

Hasen

Açıklama:

Bütün şartları taşıdığı halde râvilerinden birinde hafif bir zapt kusuru bulunan hadis hasen olarak isimlendirilir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Sened açısından sahih görünen bir hadisin metninin doğruluğunu kontrol etmek için doğruluğundan emin olduğumuz diğer delil ve bilgilerle karşılaştırılmasına ne denir?

İsnad

Cerh ve ta‘dil

Tashih

Metin tenkidi

Sened tenkidi

Açıklama:

Sened açısından sahih görünen bir hadisin metninin doğruluğunu kontrol etmek için doğruluğundan emin olduğumuz diğer delil ve bilgilerle karşılaştırılmasına metin tenkidi demekteyiz. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Muhteva
Dil ve üslüp
Kesintisiz olması
Râvilerin sika olması

Bir hadis yukarıdaki hangi ölçülere göre metin tenkidine tabi tutulur?

I-II

I-II-IV

II-III

II-III-IV

IV-V

Açıklama:

Bir hadis; (a) muhteva (b) dil ve üslup itibariyle başlıca iki yönden metin tenkidine tabi tutulur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

‘Hiçbir günahkâr başkasının günah yükünü yüklenmez’ (En’am 6/164).” Verilen ayete dayandırılarak aşağıdaki hangi hadis tenkid edilebilir?

“Mezardaki ölü, dışarıda kendisine ağlayan ailesinin ağlaması sebebiyle azab görür.”

“Zina çocuğu üçün en şerlisidir.”

“Ateşin değdiği bir şey yemekten dolayı abdest almak gerekir.”

“Yas tutarken yanaklara vuran, yakaları yırtan ve Cahiliyye dualarıyla dua eden bizden değildir.”

“Eğer bir şeyde uğursuzluk olsaydı, evde, kadında ve atta olurdu.”

Açıklama:

Hz. Ömer Hz. Peygamber’den şöyle bir hadis nakleder: “Mezardaki ölü, dışarıda kendisine ağlayan ailesinin ağlaması sebebiyle azab görür.” Hz. Ömer’in vefatından sonra bu hadisi duyduğu zaman Hz. Âişe (r.anhâ) şöyle demiştir: “Allah Ömer’e rahmet etsin. Vallahi Resûlüllâh ‘Mümin bir kişi ailesinin kendisine ağlaması sebebiyle azab görür’ buyurmadı; bilakis ‘Allah ailesinin ağlaması sebebiyle kâfirin azabını arttırır’ buyurdu. Kur’ân size yeter. ‘Hiçbir günahkâr başkasının günah yükünü yüklenmez’ (En’am 6/164).” (Buhârî, Cenaiz, 33; Müslim, Cenaiz, 22, 23). Başka bir rivâyete göre de Hz. Âişe yukarıdaki hadisin söyleniş sebebini (sebebi vürud) şöyle izah etmiştir: Hz. Peygamber’in yanından bir yahudinin cenazesi geçiyordu. Ailesi de ona ağlıyordu. Hz. Peygamber onlara hitaben “Siz ağlıyorsunuz, o ise azab çekiyor” buyurdu (Müslim, Cenaiz, 25). Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Hadisin sünnete/sahih ve sabit diğer hadislere arz edilerek değerlendirilmesi yöntemi ne daha çok hadisçiler başvurmuştur. Hadisçiler rivâyetler arasındaki bu tür farklılıkları, sened veya metinde görülen aykırılıkları (şuzûz) tespit edebilmek için aynı hadisin bütün tarîklerini toplama yoluna gitmişlerdir. Bu onlara rivâyetler arasında mukayese yapma ve en doğru metni tespit etme imkânı vermiştir. Hadisçilerin bu çalışmasına ne ad verilir?

Muttasıl

Muteber

Metâini aşere

Turuk

Sünen

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Peygamber Efendimiz’den (s.a.v) sadır olmuş bir hadisin özelliği olamaz?

Temelde sağlam, önyargısız ve objektif işleyen bir akla aykırı değildir.

Bir hadis metninde yer yer dil hataları olması mümkündür.

Bir hadis metninde yer alan bir bilgi, kesin olan tarihi bilgilerle uyuşur.

Bilimsel ve deneysel olarak ispatlanmış kesin bilgilere aykırı görülen bir hadis metninin sahih olmadığına hükmedilir.

Bir hadis metni tevil edilemeyecek ölçüde Kur’ânı Kerîm’e aykırı olamaz.

Açıklama:

Hadis metinleri Arap dili kaidelerine uygunluk açısından incelenerek tenkide tabi tutulur. Arapça’nın temel dil ilimleri olan sarf ve nahiv kaidelerine uymayan, teknik tabiriyle rekâket (lafız ve mana bozukluğu) taşıyan ifadeler Hz. Peygamber’e ait kabul edilmez. Hz. Peygamber çocukluğundan itibaren fasih bir Arapça ile yetişmiştir. Dolayısıyla bu tür dil hatalarının ona nispeti doğru değildir. Bu tür hatalar muhtemelen hadislerin mana ile rivâyeti esnasında râviler tarafından yapılmıştır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

“Eğer bir şeyde uğursuzluk olsaydı, evde, kadında ve atta olurdu” (Buhârî, Nikâh, 17, hadis no: 5094).
“Uğursuzluk diye bir şey yoktur. Uğurluluk ise şu üç şeyde olabilir: Kadında, atta ve evde” (İbn Mâce, Nikâh, 55, hadis no: hadis no: 2071).
“Allah Yahudileri kahretsin, onlar uğursuzluk üç şeydedir: Evde, kadında, atta, derler” (Tayâlisî, Müsned, I, 215).
“Uğursuzluk: evde, kadında ve atta”dır. (Mâlik, İsti’zân, 22, hadis no: 1787)

Yukarıdaki hadislerden hangisi veya hangileri muhteva açısından diğerleri ile çelişir?

I-II

III

III-IV

Açıklama:

Yukarıda birer senedi verilen hadislerin hepsinin muhtelif tarîkleri itibariyle sahih veya hasen seviyesinde makbul hadisler oldukları anlaşılmaktadır. Ancak muhteva açısından dördüncü hadis diğerleriyle çelişir görünmektedir. Bu durumda hadisin metninin muhteva açısından değerlendirilip metin tenkidine tabi tutulması gerekir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Hadisin mukayese edileceği aklın 'selîm olması hangi anlama gelmez?

Önyargılardan arınmış olma

Mantık ve bilimle donatılmış olma

Heva duygusundan arınmış olma

Heveslerden arınmış olma

Objektif bir akıl olması

Açıklama:

Burada selim ile kastedilen her ne kadar akılla mukayesesi bağlamında olumlu katkıları olacak olsa bile "Mantık ve bilimle donatılmış olması" değildir

Doğru Cevap: B

Soru 42

Hangisi akla aykırılık gerekçesiyle reddedilen hadise ömek gösterilebilir?

Cennet anaların ayaklan altındadın

Mezardaki ölü, dışarıda kendisine ağlayan ailesinin ağlaması sebebiyle azap görün

Allah kendini atın terinden yarattı

Yas tutarken yanaklara vuran, yakaları yırtan ve cahiliye dualarıyla dua eden bizden değildir

Sahur yapın, hiç şüphesiz sahurda bereket vardır.

Açıklama:

Allah kendini atın terinden yarattı rivayeti akla aykırıdır bundan dolayı reddedilir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

"Balık yemek vücudu zayıflatır."
Yukanda verilen rivayet hangi ilke temel alınarak reddedilir?

Kur'ân-ı Kerîm'le karşılaştırma

Sünnetle karşılaştırma

ilmî ve tecrübî bilgilerle karşılaştırma

Tarihî bilgilerle karşılaştırma

Akl-ı selimle karşılaştırma

Açıklama:

Sözü edilen rivayet ilmi ve tecrübi bilgilerle karşılaştırılarak reddedilir. zira bilimsel deneyse olarak ispatlanmış kedin bilgilere aykırı görülen bir hadis metninin sahih olmadığına hükmedilir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Hz. Peygamberin hamamda banyo yaptığını ifade eden hadislerin sahih kabul edilmemesinin nedeni hangisidir?

Sünnetle uyuşmaması

Tarihi bilgilerle uyuşmaması

Akla aykırı olması

Dil ve uslup açısından peygamberimize ait olmaması

İlmi ve tecrübi bilgilerle uyuşmaması

Açıklama:

Hz. Peygamberin hamamda banyo yaptığını ifade eden hadislerin sahih kabul edilmemesinin nedeni Tarihi bilgilerle uyuşmamasıdır

Doğru Cevap: B

Soru 45

Hangisi hadis tenkidinin amaçlarından biri değildir?

Hadisten hüküm çıkarmak

Hadisteki râvi hatalarını ortaya çıkarmak

Hadisin sahih olduğunu belirlemek

Hadisin zayıf olduğunu belirlemek

Hadisin uydurma olduğunu belirlemek

Açıklama:

Hadisten hüküm çıkarmak hadis tenkidinin amaçlarından biri değildir

Doğru Cevap: A

Soru 46

Bir ravinin sika olup olmadığına karar vermek için yapılan inceleme ve çalışmalara hadis ilminde ne ad verilir?

Metin Tenkidi

Cerh ve Ta'dil

İsnad zinciri

Hadis tenkidi

Mevkuf hadis

Açıklama:

Bir ravinin sika olup olmadığına karar vermek için yapılan inceleme ve çalışmalara hadis ilminde Cerh ve Ta'dil denilir

Doğru Cevap: B

Soru 47

Hadis ilminde adalet ve zapt sıfatlarını taşıyan râviye ne ad verilir?

Şâz

Sika

Adil

Mürsel

Müdelles

Açıklama:

Hadis ilminde adalet ve zapt sıfatlarını taşıyan râviye Sikâ denilir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Râvinin dinin emir ve yasaklarına riayet eden doğru sözlü ve dürüst bir kişiliğe sahip olmasına ne ad verilir?

Muruet sahibi

Zabt

Adalet

Tedlis

İrsâl

Açıklama:

Râvinin dinin emir ve yasaklarına riayet eden doğru sözlü ve dürüst bir kişiliğe sahip olmasına Adalet denilir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Senedinde peş peşe olmaksızın iki veya daha fazla ravinin düşmesi durumunda hadis hangi adı alır?

Münker

Muallel

Munkatı'

Mu'dal

Zayıf

Açıklama:

Bu tür hadislere Munkatı hadis denilir. Şayet birden fazla ravi peşpeşe düşerse bu durumda Mudal adını alır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Ravinin yeterli zihinsel donanıma sahip olması teknik ifadesiyle öğrendiği hadisi nakledinceye kadar değiştirmeden muhafaza edebilmesine ne ad verilir?

Hıfz

Sika

Tedlis

Zapt

Adalet

Açıklama:

Ravinin yeterli zihinsel donanıma sahip olması teknik ifadesiyle öğrendiği hadisi nakledinceye kadar değiştirmeden muhafaza edebilmesine Zapt denilir.

Doğru Cevap: D

Ünite 10

Soru 1

I. Resûlüllah’ın (s.a.v.) yalnızca fiili hadisleri yer almaktadır
II. Efendimizin sözleri ilk bir ya da iki kelimesini zikredilerek sıralanmıştır
III. Eserde, hadis alınan kitaplar için genel olarak rumuzlar kullanılmıştır
IV. Cem‘ü’l-Cevâmî adındaki eserin özeti olarak oluşturulmuştur
Celaleddîn es-Suyûtî'nin "el-Cami‘u’s-sağîr min hadîsi’l-beşîr’in-nezîr" adlı eseri için yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Celaleddîn es-Suyûtî bütün hadis kaynaklarını bir araya toplama gayesiyle telif etmeye başladığı Cem‘ü’l-Cevâmî adındaki kitabı özetleyerek el-Câmi‘u’s-sağîr’ini oluşturdu. Bu eserin tam adı ise el-Cami‘u’s-sağîr min hadîsi’l-beşîr’in-nezîr’dir. Muellif bu kitabında genel olarak kavlî hadisleri, yani Efendimizin sözlerini ilk bir ya da iki kelimesini zikrederek sıralamıştır. Bununla birlikte kitapta Resûlüllah’ın (s.a.v.) fiili hadisleri de yer almaktadır. Hz. Peygamber’in yasakladıkları için de "Bâbü’l-menâhî" adında bir bölüm açılmıştır. Buradaki bütün hadisler de ilk kelimelerine göre sıralanmıştır. Suyûtî birçok kaynaktan oluşturduğu bu eserinde, esas aldığı kitaplar için genel olarak rumuzlar kullanmaktadır. Müellif bu rumuzlardan hangi kitabın kastedildiğini eserinin başında zikretmiştir (el-Camiü’s-sağîr, s. 5-6). Sık
kullanılmayan kitaplarda ise eserin ve yazarının ismi doğrudan kaydedilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

I. Temel hadis kaynaklarında zikredilen hadisleri bulmaya yardımcı olan eserler hadis bulma işlemini kolaylaştırmıştır
II. Temel hadis kaynaklarındaki hadisleri bulmak için temel düzeyde Arapça bilmek gerekir
III. Hadis bulma işlemi sanal ortamda daha da kolaylaşmıştır
IV. Arama yaparken, kitapların ya da programların amacını ve metodunu dikkate almak gerekir
Temel hadis kaynaklarındaki hadisleri bulmak ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

On dört asır boyunca Hindistan’dan Endülüs’e, Yemen’den Buhârâ’ya pek çok âlim çeşitli şekillerde hadisleri bir araya getirmiş veya hadis kitapları üzerinde yeni çalışmalar yapmışlardır. Bu gayretler günümüzde de belirli ölçüde devam etmektedir. Oldukça çeşitli olan bu çalışmalardan biri de temel hadis kaynaklarında zikredilen hadisleri bulmaya yardımcı olan eserlerdir. Bu tür çalışmalar, tarihte olduğu gibi n günümüzde de devam etmekte, hadis bulma işlemi sanal ortamda daha da kolaylaştırılarak okuyucuların istifadesine sunulmaktadır. Temel hadis kaynaklarındaki hadisleri bulmak için yazılan bu tür eserlerden faydalanabilmek için en azından temel düzeyde Arapça bilmek gerekir. ikinci önemli nokta ise, söz konusu eserlerden nasıl faydalanılacağının bilinmesidir. Başka bir deyişle, arama yaparken, kitapların ya da programların amacını ve metodunu dikkate almak gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

I. Müslim (Sahîh)
II. Keşfü’l-hafâ
III. Tirmizî (Câmi‘)
IV. El-Câmi‘u’s-sağîr
Yukarıdakilerden hangileri ilk kelimesinden hareketle hadisleri bulma amacı ile sık sık başvurulan eserler arasındadır?

Yalnız I

I ve II

II ve III

II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

ilk kelimesinden hareketle hadisleri bulma amacı ile sık sık başvurulan eserler Keşfü’l-hafâ ve El-Câmi‘u’s-sağîr'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

I. Hadis içerisinde geçen nadir kelimeleri seçmek aranan hadise daha kolay ulaşım açısından önemlidir
II. Sadece bir kelime üzerinden arama yapmak yerine birkaç kelimeyi birlikte taratmak hadisin bulunmasını kolaylaştırabilir
III. İsim ya da fiiller taratılırken, kelimeyi başındaki atıf harfi ya da sonundaki zamirle birlikte yazmak sonuca ulaşmayı kolaylaştırır
IV. Hadisin tamamını yazarak sonuca ulaşmak sonuca çabucak ulaşmayı sağlar
Sanal ortamda Şâmile programının kullanımı ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Nispeten nadir kelimeleri seçmek aranan hadise daha kolay ulaşım açısından önemlidir. Bir hadiste ilk bakışta dikkat çekici olan kelimeler tek
başına hadis dışında da birçok yerde geçme ihtimali bulunmaktadır. Dolayısıyla bu durumda sadece bir kelime üzerinden arama yapmak yerine birkaç kelimeyi birlikte taratmak daha uygun gözükebilir. İsim ya da fiiller taratılırken mümkün olduğu kadar kök hallerinin yazılması sonuca daha doğrudan ulaşılması için önemlidir. Zira bir kelimeyi başındaki atıf harfi ya da sonundaki zamirle birlikte yazılması, sonuca ulaşmayı zorlaştırmaktadır. Bazı öğrencilerin Şâmile programına hadisin bir cümlesini hatta hadisin tamamını yazarak sonuca ulaşmaya çalıştıkları görülmektedir. Oysa bu şekilde bir hadisin bulunması oldukça zordur.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Sanal ortamda Cevâmiü’l-kelim programını kullanırken hadisin diğer isnadlarını rakam ve şema ile görmek için aşağıdakilerden kangi butona basılır?

أسانيد

تقسيم الموضوعي

قراءة متنوعة

تبويب

قراءة المصدر

Açıklama:

Rivâyet hakkında edinilen bu bilgilerden sonra incelediğimiz hadisin
sıhhati konusunda da Cevâmiü’l-kelim programı kullanışlı seçenekler
sunmaktadır. Söz konusu bilgiler için öncelikle sayfanın ortasında bulunan
إلى علم الدراية) ) kısmına girilmelidir. Bu bölümde ( الحكم على السند ) butonuyla
isnadın sıhhatı hakkında bilgi edinilebilir. Ayrıca ( أسانيد ) butonuna basmak
suretiyle hadisin diğer isnadlarını rakam ve şema ile görmek mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 6

I. Her râvinin kim olduğuna doğrudan ulaşma imkânı tanır
II. Hadisin sıhhati konusunda kullanışlı seçenekler sunar
III. Hadisin başka hangi kaynaklarda geçtiğini görmeye imkan tanır
Cevâmiü’l-kelim programı ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Cevâmi‘u’l-kelim Programı Şâmile’de olmayan birçok imkân sunmaktadır. Bu programın Şâmile’ye göre daha kullanışlı yönlerinden biri her râvinin kim olduğuna doğrudan ulaşma imkânıdır. Metnin sağındaki butonlardan hareketle hadisin tahrici, yani onun başka hangi kaynaklarda geçtiği;şevâhidi, yani o konuda başka hangi rivâyetlerin bulunduğunu tek tuşla öğrenebiliriz.Rivâyet hakkında edinilen bu bilgilerden sonra incelediğimiz hadisin sıhhati konusunda da Cevâmiü’l-kelim programı kullanışlı seçenekler sunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

I. İlim Allah tarafından çekilip alınarak yok olacaktır
II. İslâm, ilme ve gerçek âlime büyük önem vermektedir.
III. Âlim geçindikleri halde câhil olan kimselere fetva sorulmamalıdır
IV. Sahâbiler hadis rivâyetinde oldukça titiz davranmışlardır
İlim ve alimler ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Hz. Peygamber (s.a.v.), bir hadisinde ilmin Allah tarafından çekilip alınmayacağını bunun yerine âlimlerin ölmesiyle ilmin câhil kimseler tarafından temsil edileceğini açıklamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Sadece Türkçesi bilinen bir hadis aşağıdaki kaynakların hangisinde aranabilir?

Hikem.net

el-Câmi‘u’s-sağîr

Konkordans

Keşfü’l-hafâ

Cevâmi‘u’l-kelim

Açıklama:

Hikem. net, Hadis İlimleri Koordinasyon ve Eğitim Merkezi içerisinde yer alan hadis veri tabanı Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Konulu Hadis Projesi’ni desteklemek için oluşturulmuştur. Bizim için sitenin en büyük özelliği Arapçanın yanı sıra Türkçe’de de hadislerin aranabiliyor olmasıdır

Doğru Cevap: A

Soru 9

Keşfü’l-hafa'nın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Sehâvî

Celaleddîn es-Suyûtî

İsmâil b. Muhammed el-Aclûnî

Muhammed Fuad Abdülbâki

Muhammed Muhyiddîn Abdulhamîd

Açıklama:

Keşfü’l-hafa'nın yazarı İsmâil b. Muhammed el-Aclûnî'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerin hangisi Cevâmi‘u’l-kelim programının Şâmile programına üstünlüklerinden biridir?

Daha fazla kitap içermesi

Bir kitabın birden çok baskısını

Kitapların pdf’sinin programla uyumlu hale getirilebilmesi

Kitapların muhakkiklarinin hadis değerlendirmesine kısa da olsa yer verme

İsnadlarda geçen râvilerin kimlikleri ve cerh-tadil durumları hakkında doğ

Açıklama:

Cevâmi‘u’l-kelim programı isnadlarda geçen râvilerin kimlikleri ve cerh-tadil durumları hakkında doğrudan bilgi edinme imkanı sunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

"El-Câmi‘u’s-Sağîr" adlı eser kime aittir?

Celaleddîn es-Suyûtî

Münâvi

İbn Hibbân Sahîh

İsmâil b. Muhammed el-Aclûnî

Ebû Dâvûd

Açıklama:

"El-Câmi‘u’s-sağîr" Celaleddîn Suyûtî'nin eseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

İsmâil b. Muhammed el-Aclûnî ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Eserinin ismi "Keşfü’lhafâ ve müzîlü’l-ilbâs amma’ş-tehara mine’l-ehadîs alâ elsineti’n-nas"dır.

Aclûnî eserini oluştururken Sehâvî’nin aynı amaçla yazılmış olan Mekâsidü’l-hasene adlı eserini esas almıştır.

Aclûnî, incelediği hadisler hakkında genel olarak önceki âlimlerden faydalanarak bilgiler nakletmiş, bazen de rivâyeti "aslı yoktur" veya "güzel sözdür" şeklindeki ifadelerle değerlendirmiştir.

Aclûnî, eserinin hatime kısmında meşhur sahabe ve âlimlerin vasiyetleri, kabirleri vs. hakkında bilgiler vermekte ve bunlar arasında uydurma olanlarını zikretmektedir.

Hadis bulmada en çok kullanılan programlardan birisi olan el-Mektebetü’ş-Şâmile'nin yapımcısıdır.

Açıklama:

İsmâil b. Muhammed el-Aclûnî’nin ölüm tarihi 1162/1749'dur. Eserinin tam ismi Keşfü’lhafâ ve müzîlü’l-ilbâs amma’ş-tehara mine’l-ehadîs alâ elsineti’n-nas’dır. Bu isim kitabın yazılış amacını da ortaya koymaktadır. Zira başlıktan anlaşıldığına göre kitapta, insanların yaygın bir şekilde hadis diye söylediklerinin gerçekte ne olduğu araştırılmıştır. Programın yapımcısı değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Buhârî (Sahîh)

Şâmile (Sahîh)

Müslim (Sahîh)

Tirmizî (Câmi‘)

Ebû Dâvûd (Sünen)

Açıklama:

Bu eser Kütüb-i Tis‘a’da yani Buhârî ve Müslim’in Sahîh’leri, Tirmizî’nin
Câmi’i, Ebû Dâvûd, Nesâi ve İbn Mâce’nin Sünen’leri, Mâlik’in Muvatta’ı,
Dârimî’nin Sünen’i ve Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde geçen hadisleri
içermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Muhammed Fuâd Abdulbâkî’nin tahkik ettiği ve hadislerini numaralandırdığı beş cilt hâlinde Kahire’de (1955) yayımlanan ve "م" rumuzuyla bilinen hadis kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Tirmizî

Nesâî

Buhârî

Müslim

İbn Mâce

Açıklama:

Müslim (Sahîh). Muhammed Fuâd Abdulbâkî’nin tahkik ettiği ve hadislerini numaralandırdığı Müslim’in Sahîh’i beş cilt hâlinde Kahire’de (1955) yayımlanmıştır. Konkordans’ta (م ,Îmân, 316) rumuzu, Müslim, Kitâbü’l-Îmân, 316 numaraya işaret etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Abdullah Hâşim Yemânî el-Medenî baskısı Konkordans’a uygun olup Kütüb-i tis‘a içinde neşredilen Dârimî (Sünen)'nin rumuzu aşağıdakilerden hangisidir?

دي

حم

Açıklama:

Konkordans’ta bu esere de kitap ve bab numarası şeklinde atıf yapılmaktadır. Örneğin (دي , Hac, 10) rumuzu, Dârimî, Kitabü’l-hac, 10. bâba karşılık gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

el-Mektebetü’ş-Şâmile nedir?

Sahih hadis kitabıdır.

Bilgisayar teknolojisinin yaygınlaşmasından sonra Konkordans’ın mantığına
benzer bir uslupla hadis bulmak için yapılmış bir programdır.

Tarihi bir eserdir.

Rumuzdur.

Hadis öğrenme mektebidir.

Açıklama:

Bu gün hadis bulmada en çok kullanılan programlardan birisi elMektebetü’ş-Şâmile’dir. Birçok sürümü çıkartılan bu program binlerle ifade edilen kitaba sahiptir. Örneğin el-Mektebetü’ş-şâmîle’nin ikinci sürümünde 5517 kitabın olduğu belirtilmekte; daha sonraki bir sürümde ise bu sayı 10183 olarak açıklanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Şâmile programıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Programla kitapların künyesine ulaşmak mümkündür.

Şâmile programında yer alan metinlerde bazen kelime düşüklüğü ya da ziyâdesi, hareke hataları ve benzeri yanlışlıkların varlığı mevcuttur.

Bir kitabın herhangi bir sayfası karşımıza geldiğinde kitap içerisinde sayfa sayfa gezinmek mümkündür.

Öte yandan arama sırasında, aramayı geçici veya nihai olarak durdurma imkanı da verilmiştir.

Şâmile programının en faydalı olduğu husus, esas alınan kitapların orijinalinde yer alan birçok tahkik ve tahric bilgisine yer verilmesidir.

Açıklama:

Şâmile programının eksik olduğu bir husus, esas alınan kitapların orijinalinde yer alan birçok tahkik ve tahric bilgisine yer verilmemesidir. Sadece bazı baskılarında muhakkiklerin değerlendirmeleri bir iki cümleyle belirtilir. Oysa birçok temel hadis kaynaklarında muhakkikler, nusha farklılıklarına dair çeşitli açıklamalar yapmışlar ayrıca söz konusu hadisin başka hangi kaynaklarda yer aldığını ya da sıhhat derecesini kaydetmişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Cevâmi‘u’l-kelim nedir?

Hikem.net'in arama bölümüdür.

Şâmile’de hadislerin tespitinde benzer anahtar kelimeleri gösteren sistemdir.

Hadis alanında en geniş arama motorlarından birisidir.

Hayatî Yılmaz’ın “İnternette Rihle” adlı makalesinin bir bölümüdür.

Hadis kitabıdır.

Açıklama:

Hadis alanında en geniş arama motorlarından birisi de Cevâmi‘u’l-kelim programıdır. Bu program, kullanıcısına Şâmile’de olmayan birçok imkân sunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Hadis İlimleri Koordinasyon ve Eğitim Merkezi içerisinde yer alan hadis veri tabanı Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Konulu Hadis Projesi’ni desteklemek için oluşturulmuş program aşağıdakilerden hangisidir?

Hikem.net

Cevâmi‘u’l-kelim

Konkordans

Şâmile

Dârimî

Açıklama:

Hikem. net, Hadis İlimleri Koordinasyon ve Eğitim Merkezi içerisinde yer alan hadis veri tabanı Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Konulu Hadis Projesi’ni desteklemek için oluşturulmuştur. Bizim için sitenin en büyük özelliği Arapça'nın yanı sıra Türkçe’de de hadislerin aranabiliyor olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

"(Müellif dedi ki:) Bize Kuteybe b. Sa‘îd tahdisen ona da Cerîr tahdîsen ona da Hişâm b. Urve’den, o da babasından naklen Abdullah b. Amr b. As’ın Hz. Peygamber’in şöyle buyurduğunu haber vermektedir: Allah ilmi çekip almak suretiyle kullar arasından kaldırmaz. Ancak âlimleri öldürmekle ilmi kaldırır. Sonunda hiçbir âlim kalmaz ve insanlar câhilleri kendilerin baş edinirler. Bu kimselere soru sorulur, onlar da bilmeden cevap verirler. Böylece hem kendileri sapar hem de insanları saptırırlar (Müslim İlim 5 hadis no: 6971)" hadisinden aşağıdakilerden hangisi çıkartılamaz?

İslâm, ilme ve gerçek âlime büyük önem vermektedir.

Kur’an ve Sünnetin bozulmaksızın günümüze ulaşmış olması yeterli değildir. Onları okuyup hakkıyla anlayacak âlimlere ihtiyaç bulunmaktadır.

İlim, Allah'ın onu insanlardan çekip almasıyla, zamanla kaybolmasıyla ve alimlerin ölmesiyle kaybolmaktadır.

Sahâbiler hadis rivâyetinde oldukça titiz davranmışlar, hatta bazıları işittikleri hadisleri çeşitli yöntemlerle araştırmışlardır.

Fetvâ vermek ciddi bir iştir. İlmî yeterliliği olmayanlar fetva vermekten kaçınmalıdır.

Açıklama:

Allah ilmi çekip almak suretiyle kullar arasından kaldırmaz. Ancak âlimleri öldürmekle ilmi kaldırır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Hadis bulmada tarihteki klasik usül aşağıdakilerden hangisidir?

Hadisin baş kısmını bilmek

Hadisin herhangi bir kelimesini bilmek

Bilgisayar programından faydalanmak

Arama motorları kullanmak

Konkordans kullanma

Açıklama:

Tarihteki klâsik usûl daha çok bir hadisin baş tarafını zikretmektir. Tabii ki bu eserlerden faydalanmak isteyen bir okuyucunun özellikle hadisin ilk kelimesini bilmesi gerekir. Öte yandan yakın dönemde, herhangi bir kelimesinden hareketle hadisin kaynağını gösteren Concordance (Konkordans) da telif edilmiştir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

I. Osmanlı alimleri faydalanmıştır.
II. Herhangi bir kelime ile hadis bulunabilir.
III. İçinde kavli ve fiili hadisler yer alır.
IV. Uydurma hadis içermediği kesindir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri el-Câmi‘u’s-Sağîr eseriyle ilgili doğrudur?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

Osmanlı âlimleri tarafından da hadislerin yerini tespit amacıyla sık sık başvurulan Suyûtî’nin (ö. 911/1505) el-Câmi‘u’s-Sağîr adlı eseridir.
Muellif bu kitabında genel olarak kavlî hadisleri, yani Efendimizin sözlerini ilk bir ya da iki kelimesini zikrederek sıralamıştır. Bununla birlikte kitapta Resûlüllah’ın (s.a.v.) fiili hadisleri de yer almaktadır.
Zira bizzat müellif, uydurma hadisleri bir araya topladığı el-Leâliü’l-masnûâ adlı eserinde zikrettiği bazı rivâyetleri elCâmi‘u’s-sağîr’ine de kaydetmiştir. Bu durum da el-Câmi‘u’s-sağîr’de uydurma rivâyetlerin bulunmadığı tezini gölgelemektedir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

I. Hadis diye söylenen sözün gerçekten hadis olup olmadığını inceler.
II. Celaleddîn es-Suyûtî'ye ait bir eserdir.
III. Eser tamamen peygamberin hadislerinden oluşur.
IV. Hadisin sahih mi uydurma mı olduğununu önemsemez.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Keşfü’l-hafâ eseriyle ilgili doğrudur?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

İnsanların yaygın bir şekilde hadis diye söylediklerinin gerçekte ne olduğu araştırılmıştır. Dolayısıyla bu kitap, hadis olup olmadığında tereddüt edilen bir söz duyulduğunda ilk bakılması gereken eserlerden birisidir.
Keşfü’l-hafâ konusunda bilinmesi gereken en önemli özellik, bir hadisin bu kitapta zikredilmiş olması onun sahih, zayıf ya da mevzû olduğunu göstermemesidir. Önemli olan, müellifin hadis hakkında verdiği bilgilerdir.
Aclûnî, eserinin hatime kısmında meşhur sahabe ve âlimlerin vasiyetleri, kabirleri vs. hakkında bilgiler vermekte ve bunlar arasında uydurma olanlarını zikretmektedir.
İsmâil b. Muhammed el-Aclûnî’nin (ö. 1162/1749) eserinin tam ismi Keşfü’l-hafâ ve müzîlü’l-ilbâs amma’ş-tehara mine’l-ehadîs alâ elsineti’n-nas’dır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

I. Yarım yüzyıl içinde tamamlanmıştır.
II. Doğulu ve müslüman ilim adamlarınca hazırlanmıştır.
III.Kütüb-i Tis‘a’da geçen hadisleri içerir.
IV. Nadir geçen bir kelime ya da fiil kullanarak arama yapılmalıdır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Konkordans ile ilgili doğrudur?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

Bir hadisin bulunabilmesi için başvurulan en yaygın kaynaklardan birisi de Concordance/ Konkordans’tır. el-Mu‘cemü’l-müfehres li elfâzi’l-hadîs adıyla da bilinen bu eser 1916 yılında telif edilmeye başlanmış bütünüyle tamamlanması elli yıldan fazla sürmüştür.
İslâm dünyasından Muhammed Fuad Abdülbâki’nin yanı sıra birçok batılı ilim adamı tarafından oluşturulan bu eser Kütüb-i Tis‘a’da geçen hadisleri içermektedir.
Konkordans’ta bir hadis aranırken mümkün olduğu kadar nadir kelime ya da fiillerin tercih edilmesi gerekir. Bu şekilde ulaşılması hedeflenen hadis daha kolay bir şekilde bulunabilir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

I. İçinde kaynak olarak binlerce kitap barındırır.
II. Bir rivayeti tek bir kitapta ya da bütün kitaplarda arama imkanı verir.
III.(و/ve) butonu işaretlendikten sonra üç alternatif kelime yazılabilir.
IV. Birçok tahkik ve tahric bilgisine yer verilmiştir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri el-Mektebetü’ş-Şâmile programı ile ilgili doğrudur?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

Bu gün hadis bulmada en çok kullanılan programlardan birisi el-Mektebetü’ş-Şâmile’dir Birçok sürümü çıkartılan bu program binlerle ifade edilen kitaba sahiptir.
Şâmile programında aranan bir rivâyeti, Buhârî’nin Sahîh’i gibi belirli kitapta, sadece hadis kitapları gibi belirli bir grupta ya da bütün kaynaklarda arama şansı bulunmaktadır.
(و/ve) seçeneğini işaretlendikten sonra toplamda beş alternatif kelime yazma hakkımız bulunmaktadır.
Şâmile programının eksik olduğu diğer bir husus, esas alınan kitapların orijinalinde yer alan birçok tahkik ve tahric bilgisine yer verilmemesidir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

I. Yalnızca hadis arama özelliğine sahip bir programdır.
II. Her râvinin kim olduğuna doğrudan ulaşma imkanı verir.
III. Kelime türevleri araması yapma imkanı yoktur.
IV. İçinde Lisânü’l-Arab gibi temel sözlükleri barındırır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Cevâmi‘u’l-kelim programı ile ilgili doğrudur?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

Yazılan kelimelerin aynı sayfa içerisinde ayrı ayrı yerlerde de olsa bulunması isteniyorsa bir alt satırdaki (متناثرة (butonunun işaretlenmesi gerekir. Şayet yazılan kelimenin olduğu gibi aranması arzu ediliyorsa (حبثمطابق ;(kelimenin türevlerinin de aranması isteniyorsa (حبثصريف (kısmı tercih edilmelidir. Hemen yandaki (إختيار اجملال (butonu vasıtasıyla hangi kitaplarda arama yapılacağı belirlenebilir.
Bu programın Şâmile’ye göre daha kullanışlı yönlerinden biri her râvinin kim olduğuna doğrudan ulaşma imkânıdır. Farklı renkle belirlenen isimler tıklandığında râviler hakkında doğrudan bilgi elde edilir.
İncelediğimiz hadisin içerisindeki garip kelimeleri de doğrudan öğrenme imkânımız bulunmaktadır. Lisânü’l-Arab gibi temel sözlükler ve bazı garîbü’l-hadis eserlerini içeren bu kısımda işaretlenen kelimenin anlamı doğrudan görülebilmektedir.
Cevâmi‘u’l-kelim programında hadis arama dışında, konularına göre hadisleri okumak (تقسيماملوضوعي (butonuyla yapılabilir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

I. Hadisler Türkçe dili seçeneğiyle aranabilir.
II. Bir konudaki hadisler topluca görülememektedir.
III. Arapça aramalar harekesiz yapılmalıdır.
IV. Hadisin Arapçası, Türkçesi ve hangi kaynaklarda geçtiği bir arada görülür.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Hikem.net websitesi ile ilgili doğrudur?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

Sitenin en büyük özelliği Arapçanın yanı sıra Türkçe’de de hadislerin aranabiliyor olmasıdır.
Şayet bir konudaki hadisler toplu olarak görülmesi arzu edilirse “konular” ve “kavramlar” seçenekleri kullanılabilir. Şayet bir hadisin nerede geçtiği öğrenilmek isteniyorsa “hadisler” seçeneği işaretlenmelidir.
Site için taratılan kitaplar genelde harekeli olduğu için hadislerin Arapça aratılmasında kelimelerin harekeli olması gerekir.
Hadisin Arapçası, Türkçesi ve hangi kaynaklarda geçtiğini topluca vermesi bakımından avantajlıdır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

I. el-Câmi‘u’s-sağîr
II. Keşfü’l-hafâ
III. Konkordans
IV. el-Mektebetü’ş-Şâmile
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerinde aranılan hadisin ilk kelimesi kullanılır?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

el-Câmi‘u’s-sağîr ve Keşfü’l-hafâ eserleri klasik usülle hadisin ilk kelimesiyle arama yapma imkanı sağlarken Konkordans ve Şamile programlarında istenilen kelimeyle arama yapılabilmektedir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aradığınız bir hadis ile ilgili en fazla kaynak kitaba ulaşabileceğiniz hadis bulma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

el-Câmi‘u’s-sağîr

el-Mektebetü’ş-Şâmile

Konkordans

Keşfü’l-hafâ

Hikem.net

Açıklama:

Bu gün hadis bulmada en çok kullanılan programlardan birisi el-Mektebetü’ş-Şâmile’dir Birçok sürümü çıkartılan bu program binlerle ifade edilen kitaba sahiptir. Örneğin elMektebetü’ş-şâmîle’nin ikinci sürümünde 5517 kitabın olduğu belirtilmekte; daha sonraki bir sürümde ise bu sayı 10183 olarak açıklanmaktadır. Program çeşitli eksiklikleri bünyesinde barındırsa da bu kadar çok sayıda kitabın bir araya getirilmiş olması elbette araştırmacıya büyük kolaylıklar sağlamaktadır
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Hadis araması yaparken kullandığınız kelimenin hangi ayetlerde geçtiğini de bulmak istiyorsunuz faydalanmanız gereken hadis bulma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Konkordans

Şâmile

Cevâmi‘u’l-kelim

Hikem.net

Keşfü’l-hafâ

Açıklama:

Hikem.net, hadis bulma hususunda çeşitli sorunları bünyesinde barındırsa da Türkçede arama yapılabilmesi, ayrıca hadisin Arapçası, Türkçesi ve hangi kaynaklarda geçtiğini topluca vermesi bakımından avantajlıdır. Ayrıca sitede, yazılan kelimenin geçtiği âyetler de bulunabilmektedir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Hadis bulmada şu ana kadar kullanılan klasik yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Hadisin son ravisini bilmek

Hadisin ilk ravisini bilmek

Hadisin mesajını bilmek

Hadisin ilk kısmını bilmek

Hadisin sahih olup olmadığını bilmek

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 32

I. Hadisin ilk kelimesinden hadis bulma
II. Hadisin herhangi bir kelimesinden hadis bulma
III. Sanal ortamda hadis bulma
IV. Hadis ravileri üzerinden hadis bulma
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri günümüzde kullanılan hadis bulma yöntemlerindendir?

I-II

III-IV

I-III

I-II-III

II-III-IV

Açıklama:

Hadis bulmada klasik yöntem, hadisin ilk kelimesini bilmektir.
Concardance programı ile hadisin herhangi bir kelimesiyle hadis bulunabilir.
Sanal ortamdaki websiteleri sayesinde hadis bulunabilir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Hadis bulmada kullanılan el-Câmi‘u’s-Sağîr adlı eser ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Osmanlı âlimleri tarafından hadislerin yerini tespit amacıyla sık sık başvurulmuştur.

İsmâil b. Muhammed el-Aclûnî’nin kaleme aldığı bir eserdir.

Bu eser oluştururken Sehâvî’nin Mekâsidü’l-hasene adlı eseri esas alınmıştır.

En önemli özelliği, bir hadisin bu kitapta zikredilmiş olması onun sahih, zayıf ya da mevzû olduğunu göstermemesidir.

Eserin hatime kısmında meşhur sahabe ve âlimlerin vasiyetleri, kabirleri vs. hakkında bilgiler vardır.

Açıklama:

Tarihte bu usulle yazılmış birçok eser bulunmakla birlikte burada daha çok kullanım alanı bulmuş iki eserden bahsedilecektir. Bunlardan birisi Osmanlı âlimleri tarafından da hadislerin yerini tespit amacıyla sık sık başvurulan Suyûtî’nin (ö. 911/1505) el-Câmi‘u’s-Sağîr adlı eseridir.
Diğer şıklardaki bütün bilgiler İsmâil b. Muhammed el-Aclûnî’nin (ö. 1162/1749) eserinin tam ismi Keşfü’l-hafâ ve müzîlü’l-ilbâs amma’ş-tehara mine’l-ehadîs alâ elsineti’n-nas adlı eserin özellikleridir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Hadis bulmada kullanılan Keşfü’l-hafâ adlı eser ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yazarın Cem‘ü’l-Cevâmî adındaki kitabını özetleyerek oluşturduğu bir hadis eseridir.

Hadis olup olmadığında tereddüt edilen bir söz duyulduğunda ilk bakılması gereken eserlerden birisidir.

Yazarı Celaleddîn es-Suyûtî, başta hadis olmak üzere İslâmî ilimlerin birçoğunda eserler vermiş bir âlimdir.

Yazar, birçok kaynaktan oluşturduğu bu eserinde, esas aldığı kitaplar için genel olarak rumuzlar kullanmaktadır.

İçerisinde Hz. Peygamber’in yasakladığı fiili hadisler için “Bâbü’l-menâhî” adında bir bölüm vardır.

Açıklama:

İsmâil b. Muhammed el-Aclûnî’nin (ö. 1162/1749) eserinin tam ismi Keşfü’l-hafâ ve müzîlü’l-ilbâs amma’ş-tehara mine’l-ehadîs alâ elsineti’n-nas’dır. Bu isim kitabın yazılış amacını da ortaya koymaktadır. Zira başlıktan anlaşıldığına göre kitapta, insanların yaygın bir şekilde hadis diye söylediklerinin gerçekte ne olduğu araştırılmıştır. Dolayısıyla bu kitap, hadis olup olmadığında tereddüt edilen bir söz duyulduğunda ilk bakılması gereken eserlerden birisidir.
Diğer şıklardaki bilgiler Suyûtî'nin el-Câmi‘u’s-sağîr adlı eserinin özellikleridir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Keşfü’l-hafâ adlı eserle ilgili bilinmesi gereken en önemli özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Bu eser oluşturulurken Sehâvî’nin aynı amaçla yazılmış olan Mekâsidü’l-hasene adlı eserin esas alınmış olması

Eserin hatime kısmında meşhur sahabe ve âlimlerin vasiyetleri, kabirleri vs. hakkında bilgiler verilmesi

Bir hadisin bu kitapta zikredilmiş olmasının onun sahih, zayıf ya da mevzû olduğunu göstermemesi

Yazarın kitabın sonunda fihrist oluşturarak eserde naklettiği hadisleri konularına göre ayırmış olması

Konusu bilinen bir rivâyetin fihristten bulunup kitapta araştırma imkanı sunması

Açıklama:

Keşfü’l-hafâ konusunda bilinmesi gereken en önemli özellik, bir hadisin bu kitapta zikredilmiş olması onun sahih, zayıf ya da mevzû olduğunu göstermemesidir. Önemli olan, müellifin hadis hakkında verdiği bilgilerdir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Herhangi bir kelimesinden hareketle hadis bulmada kullanılan Concordance ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Keşfü’l-hafâ ve müzîlü’l-ilbâs amma’ş-tehara mine’l-ehadîs alâ elsineti’n-nas adıyla da bilinir.

Eserin bütünüyle tamamlanması seksen yıldan fazla sürmüştür.

Eser 1920 yılında telif edilmeye başlanmıştır.

Doğulu ilim adamlarının geliştirdiği ve oluşturduğu bir eserdir.

İçinde bulunan hadislr Kütüb-i Tis‘a’da geçen hadislerdir.

Açıklama:

Bir hadisin bulunabilmesi için başvurulan en yaygın kaynaklardan birisi de Concordance/ Konkordans’tır. el-Mu‘cemü’l-müfehres li elfâzi’l-hadîs adıyla da bilinen bu eser 1916 yılında telif edilmeye başlanmış bütünüyle tamamlanması elli yıldan fazla sürmüştür. İslâm dünyasından Muhammed Fuad Abdülbâki’nin yanı sıra birçok batılı ilim adamı tarafından oluşturulan bu eser Kütüb-i Tis‘a’da yani Buhârî ve Müslim’in Sahîh’leri, Tirmizî’nin Câmi’i, Ebû Dâvûd, Nesâi ve İbn Mâce’nin Sünen’leri, Mâlik’in Muvatta’ı, Dârimî’nin Sünen’i ve Ahmed b. Hanbel’in Müsned’inde geçen hadisleri içermektedir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Konkordans’ta bulmak istenilen bir hadisi daha hızlı ve kolay bir şekilde bulmak işin yapılması gereken aşağıdakilerden hangisidir?

Hadisin ilk kelimesini kullanmak

Hadisin konusundan faydalanmak

Hadisin içerdiği nadir bir kelime kullanmak

Hadisin ilk ravisinin ismini girmek

Hadisin son ravisinin ismini kullanmak

Açıklama:

Konkordans’ta bir hadis aranırken mümkün olduğu kadar nadir kelime ya da fiillerin tercih edilmesi gerekir. Bu şekilde ulaşılması hedeflenen hadis daha kolay bir şekilde bulunabilir. (قال (çok sık kullanılan fiillerden ya da (كان، أن، إن (gibi harflerden hareketle bir hadisin Konkordans’tan bulunması imkânsızdır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Sanal ortamda hadis bulmada kullanılan el-Mektebetü’ş-Şâmile programı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kaynak olarak on binlerce kitap bulundurmaktadır.

Türkçe hadisler de bulundurmaktadır.

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın desteklediği bir projedir.

Hadisin Arapçası, Türkçesi ve hangi kaynaklarda geçtiğini topluca verir.

Aratılan kelimenin içinde geçtiği ayetleri de gösterir.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 39

Sanal ortamda hadis bulmada kullanılan Cevâmi‘u’l-kelim programı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sadece hadis kitapları gibi belirli bir grupta ya da bütün kaynaklarda arama şansı bulunmaktadır.

Bir hadisteki her râvinin kim olduğuna doğrudan ulaşma imkânı sunar.

Kullanılan kaynak kitapların künyesine ulaşmak mümkündür.

Programdaki metinlerde bazen kelime düşüklüğü ya da ziyâdesi, hareke hataları gibi yanlışlık görülür.

Esas alınan kitapların orijinalinde yer alan birçok tahkik ve tahric bilgisine yer verilmez.

Açıklama:

Bu programın Şâmile’ye göre daha kullanışlı yönlerinden biri her râvinin kim olduğuna doğrudan ulaşma imkânıdır. Farklı renkle belirlenen isimler tıklandığında râviler hakkında doğrudan bilgi elde edilir.
Doğru cevap B'dir.
Diğer şıklardaki bilgiler el-Mektebetü’ş-Şâmile programının özellikleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

I. el-Câmi‘u’s-sağîr
II. Concordance
III. www.hikem.net
IV. Keşfü’l-hafâ
İlk kelimesi bilinmeyen ama içinde geçen herhangi bir kelimenin bilindiği bir hadisi aramada yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kullanılabilir?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-IV

Açıklama:

el-Câmi‘u’s-Sağîr ve Keşfü’l-hafâ eserlerinde hadisin ilk kelimesini bilmek zorunludur.
Concordance ve www.hikem.net eserlerinde herhangi bir kelimeden faydalanılarak hadis bulunabilir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Hadisi işiten sahâbilerin rivayeti çeşitli yöntemlerle araştırıp soruşturmalarına ne ad verilir?

Şerh

Sualât

Makasıd

Matalib

Tesebbüt ve taharri

Açıklama:

Hadisi işiten sahâbilerin rivayeti çeşitli yöntemlerle araştırıp soruşturmalarına "tesebbüt ve taharri" denir

Doğru Cevap: E

Soru 42

Bir hadisi işittikleri zaman sahabelerin hadisin doğruluğunu çeşitli yöntemlerle araştırıp soruşturmasından hangisi çıkarılamaz?

Sahabelerin birbirlerine güvenmediği

Peygamberin sözlerini nakletmenin ciddiyeti

Sahabelerin ilme olan iştiyakı

Sahih hadis rivayet etmeye verdikleri önem

Peygambere uydurma hadis atfetmekten sakınmaları

Açıklama:

sözü edilen araştırma ve soruşturmadan sahabelerin birbirine güvenmediği gibi bir sonuç çıkaralamaz

Doğru Cevap: A

Soru 43

Konkordans'ta Ebû Davud'un Sünen'ine nasıl atıfta bulunulur?

Kitap ismi ve bab adı ile

Cilt ve sayfa olarak

Kitap ismi ve hadis numarası ile

Kitap ismi ve bab numarası ile

Kitap ve bab numarası ile

Açıklama:

Konkordans'ta Ebû Davud'un Sünen'ine Kitap ismi ve bab numarası ile işaret eder

Doğru Cevap: D

Soru 44

Hadis bulmada en çok kullanılan programlardan birisi hangisidir?

Concordanco

el-Camiu's-sağir

Keşfü'l-hafa

Mekasidu'l-hasene

el-Mektebetü'ş-şamile

Açıklama:

Hadis bulmada en çok kullanılan programlardan birisi el-Mektebetü'ş-şamiledir

Doğru Cevap: E

Soru 45

Her Ravinin kim olduğuna doğrudan ulaşlabilir.
Hadisin başka hangi kaynaklarda geçtiği
Hadisin içerisindeki garip kelimeleri de doğrudan öğrenme imkanı vardır.
Hadisin şerhine de ulaşılabilir.

Yukarıdaki verilen bilgiler programlardan hangisine aittir?

el-Mektebetü'ş-şamile

Cevami'u'l-kelim

Hikem.net

Concordance

Sonpeygamber.info

Açıklama:

Yukarıdaki verilen bilgiler Cevami'u'l-kelim programının özellikleri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Hangisi Cevâmi'ul-kelim Programının özelliklerinden değildir?

Bir kitaptaki sadece sahih hadisleri ihtiva eder; hasen, zayıf, mevzu hadisleri görmek mümkün değildir,

Hadis alanında en geniş arama motorlarından birisidir,

Rivayetin şevâhidi, yani o konuda başka hangi rivayetlerin bulunduğu tek tuşla öğrenilebilin

Hadisin bablarına ulaşılabildiği gibi hadisin bulunduğu kaynak doğrudan okunabi

Hadisin şerhine doğrudan ulaşılabilir.

Açıklama:

Aksine bir kitaptaki sadece sahih hadisleri ya da sadece hasen, zayıf, mevzu hadisleri görmek mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Temel hadis kitaplarındaki bir hadisi bulabilmek için yazılan eserlerden yararlanabilmek için hangisi gereklidir?

Eserin müellifi hakkında bilgi sahibi olmak

Hadisin sahih olup olmadığını bilmek

Temel düzeyde Arapça bilmek

Hadisin konusu hakkında bilgi sahibi olmak

Hadisin geçtiği kaynaklan bilmek

Açıklama:

Temel hadis kitaplarındaki bir hadisi bulabilmek için yazılan eserlerden yararlanabilmek için Temel düzeyde Arapça bilmek

Doğru Cevap: C

Soru 48

el-Câmi'u's-Sağîr adlı hadis kitabının müellifi kimdir?

Acluni

Buhârî

Müslim

Suyûtî

Tırmizi

Açıklama:

el-Câmi'u's-Sağîr adlı hadis kitabının müellifi Suyûtî'dir

Doğru Cevap: D

Soru 49

Keşfü'l-Hafâ isimli hadis kitabının yazılış amacı nedir?

İnsanların yaygın bir şekilde hadis diye söylediklerinin gerçekte ne olduğunu araştırmak

Hadisleri mevzularına göre tasnif etmek

Ravilerin güvenilirliğini araştırmak

Ravi senedleri arasında kopukluğun olup olmadığını araştırmak

Hadisleri sahih, hasen ve zayıf olduklarına göre tasnif etmek

Açıklama:

Aclûni'nin bu eseri ortaya koymadaki amacı insanların yaygın bir şekilde hadis diye söylediklerinin gerçekte ne olduğunu araştırmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Concordace isimli el-mu'cemül müfehres li elfazi'l-hadis adıyla telif edilen eser hangi hadis kitabının hadislerini içermemektedir?

Tirmizi'nin Camii

Acluni'nin Keşfü'l-Hafa

Ebu Davud'un Süneni

Malikin Muvattaı

Ahmed b. Hanbel'in Müsnedi

Açıklama:

Concordance isimli el-mu'cemül müfehres li elfazi'l-hadis adıyla telif edilen eser Aclûni'nin Keşfu'l-Hafa'sını içermemektedir

Doğru Cevap: B

Hadis - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler