Günümüz Fıkıh Problemleri - İlahiyat

Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu kaç üyeden oluşur?

Açıklama:

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın en üst ilim, istişare ve karar organı olan kurul bir başkan ve on beş üyeden oluşur. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

"Bu kelime esas olarak iki taraf arasında birinin emir ve hâkimiyeti, diğerinin teslimiyet ve boyun eğmesine dayalı karşılıklı ilişkiyi ifade eder."
Yukarıda bahsi geçen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Fıkıh

Hayat

Zaman

Din

Emir

Açıklama:

Din sözcüğünün kökeninde biri hâkimiyet ve mülkiyet, diğeri itaat ve boyun eğme şeklinde zıt yönlü iki anlam vardır. Kelime esas olarak iki taraf arasında birinin emir ve hâkimiyeti, diğerinin teslimiyet ve boyun eğmesine dayalı karşılıklı ilişkiyi ifade eder. Bu ilişki İslâm kültüründe ulûhiyet ve ubûdiyet kavramlarıyla ifade edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

İslam bilginlerine göre hak dinin en geniş ve kapsamlı tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Din akıl sahibi insanları kendi tercihleriyle bizzat hayırlı olan şeylere götüren ilahî bir kanundur.

Dinin muhatabı akıl ve irade sahibi insanlardır.

Gerçek din özü itibariyle ilahî kaynaklı olup insanın kendi çabası ile ulaştığı beşeri bir olgu değildir.

Din kişisel irade ve sorumluluğa dayalı bir tercih konusudur.

Dinin aşkın ilahî gerçekliklere olan içsel ve bireysel inanç boyutunun yanında insan hayatını bütünüyle kuşatan bir davranış ve aksiyon boyutu da vardır.

Açıklama:

İslam bilginleri hak dini şöyle tanımlarlar: “Din akıl sahibi insanları kendi tercihleriyle bizzat hayırlı olan şeylere götüren ilahî bir kanundur.”

Doğru Cevap: A

Soru 20

Bir veya birden fazla nassı gerektiğinde metin dışı unsurları da dikkate alarak kendi iç bütünlüğü ve birbirleriyle ilişkisi bağlamında anlama ve yorumlama faaliyetinin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

Fıkıh

İstihsan

Din

İslam

Hak

Açıklama:

Dinî literatürde ilk ve en geniş anlamıyla fıkıh, bir veya birden fazla nassı gerektiğinde metin dışı unsurları da dikkate alarak kendi iç bütünlüğü ve birbirleriyle ilişkisi bağlamında anlama ve yorumlama faaliyetinin genel adıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Tahâret, namaz, oruç, zekât ve hac gibi bütün ibadetleri içine alan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Muâmelât

İbâdât

Ukûbât

Uluhiyyet

Uhuvvet

Açıklama:

Tahâret, namaz, oruç, zekât ve hac gibi bütün ibadetleri içine alan terim ibâdâttır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

"Fakihin şer`î-amelî bir meselenin hükmünü ilgili delillerden çıkarabilmek için olanca gayretini sarfetmesi” şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hayat

İbâdât

Tahâret

Muâmelât

İctihât

Açıklama:

İctihât “fakihin şer`î-amelî bir meselenin hükmünü ilgili delillerden çıkarabilmek için olanca gayretini sarfetmesi” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu melekeye sahip olan kimseye de müctehit adı verilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Gündelik hayattaki bütün helal haramlar başta olmak üzere kişiler, kurumlar ve toplumlar arasındaki her türlü sosyal, ekonomik, siyasî ve hukukî ilişkileri kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İbâdât

Ukûbât

Muâmelât

Fıkıh

İctihât

Açıklama:

Muâmelâtın içine de gündelik hayattaki bütün helal haramlar başta olmak üzere kişiler, kurumlar ve toplumlar arasındaki her türlü sosyal, ekonomik, siyasî ve hukukî ilişkiler girmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Toplum hayatında işlenen bütün suç ve cezalar aşağıdaki kavramlardan hangisinin kapsamında düzenlenmektedir?

Uluhiyyet

Cihet

İbâdât

Muâmelât

Ukûbât

Açıklama:

Toplum hayatında işlenen bütün suç ve cezalar ise ukûbât kapsamında düzenlenmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Fıkıh amaç itibariyle ilahî nitelikli değildir.

İslâm dininin nihâî hedefi kul ile Allah arasında en güzel bağı kurmaktır.

Fıkıh, kaynak itibariyle ilahî bir sistemdir.

İslâm, herhangi bir coğrafî bölge, zaman veya ırk ayırımı olmaksızın bütün insanlığa hitap eden bir dindir.

Esneklik İslâm'ın değişmezliği ve ebedî yürürlüğü ilkelerinden ayrı bir özellik değildir.

Açıklama:

Fıkıh amaç itibariyle de ilahî niteliklidir. İslâm dininin nihâî hedefi kul ile Allah arasında en güzel bağı kurmak, böylece O’nun rızasına ulaşmayı sağlamaktır. İslâm’da mevcut olan her türlü teşrî nitelikli düzenleme ve yönlendirmeler insanın yalnız Allah’a kul olmasını amaçlamaktadır. İslâm’a göre yaratılışın gerçek amacı da Allah’a kul olmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

"İslâm'ın temel amaçlarından biridir. İslâm insanlara rahmet olarak gelmiş ve daha başlangıçta önceki dinlerde mevcut olan ağır yükümlülüklerin birçoğunu kaldırmıştır."
Yukarıda bahsi geçen kavram İslamın hangi yönünü bizlere göstermektedir?

Güçlendirme

Güçleştirme

Zorlaştırma

Kolaylaştırma

Niteliklilik

Açıklama:

Kolaylaştırma İslâm'ın temel amaçlarından biridir. İslâm insanlara rahmet olarak gelmiş ve daha başlangıçta önceki dinlerde mevcut olan ağır yükümlülüklerin birçoğunu kaldırmıştır. Dinde aşırılığı iyi karşılamamış, değişik vesilelerle güçlüğün kaldırıldığını, takat üstü sorumluluğun bulunmadığın, her şeyde zorluğun değil, kolaylığın esas olduğunu belirtilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Fıkıhta "dinin yasak ettiği bir şeyi yapmaya veya yemeye mecbur eden durum" anlamında kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Mecelle

Zaruret

İctihât

Muâmelât

Ukûbât

Açıklama:

Zaruret ise fıkıhta "dinin yasak ettiği bir şeyi yapmaya veya yemeye mecbur eden durum" anlamında kullanılan bir terimdir. Zaruret ilkesi aslında kolaylık ilkesinin bir gereği olup ana yolun tıkanması halinde açılan servis yolu gibi geçici ve istisnaî çözümler getiren bir fıkıh aracıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Toplum hayatında işlenen bütün suç ve cezalar aşağıdakilerden hangisinin kapsamında düzenlenmektedir?

Tefsir

Ukûbât

Muâmelât

İbâdât,

Akâid

Açıklama:

İslâmî ilimlerde tefsir, hadis, akâid ve kelam, tasavvuf gibi ayrı disiplinlerin oluşmasına paralel olarak fıkhın kapsamı daralarak sadece ibâdât, muâmelât ve ukûbât alanlarıyla sınırlı hale gelmiştir. Fakat dar anlamda fıkıh ilmi bu kapsamıyla bile insan hayatının çok büyük bir kısmını kuşatmaktadır. İbâdât, tahâret, namaz, oruç, zekât ve hac gibi bütün ibadetleri içine almaktadır. Muâmelâtın içine de gündelik hayattaki bütün helal haramlar başta olmak üzere kişiler, kurumlar ve toplumlar arasındaki her türlü sosyal, ekonomik, siyasî ve hukukî ilişkiler girmektedir. Toplum hayatında işlenen bütün suç ve cezalar ise ukûbât kapsamında düzenlenmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Fıkhın değişme ile bağdaşmaz gözüken özelliklerinden biridir?

İslâm dininin evrenselliği

İslâm’ın kemâle ermiş olması

Hükümlerin esnekliği

Kolaylaştırma

Zaruret

Açıklama:

Fıkhın, hükümlerin değişmesine kapalı olduğu görüntüsü veren özelliklerinden en önemlileri onun amaç ve kaynak itibariyle ilahî nitelikli oluşu, İslâm’ın kemâle ermiş ve ebedî yürürlükte kalmak üzere gönderilmiş bir din olması ve bütüncül ve gayeci bir özelliğe sahip bulunmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 30

İnsanın Allah'la ilişkisini düzenleyen ve konuluş gerekçesi ve biçimleri akılla anlaşılmayan hükümlerdendir.
Yukarıdaki tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?

İbadetlerle ilgili hükümler

İnançla ilgili hükümler

Miktarlarla ilgili hükümler

Mukadderâtla ilgili hükümler

Muamelâtla ilgili hükümler

Açıklama:

İbadetlerle ilgili hükümler: Bunlar insanın Allah'la ilişkisini düzenleyen ve konuluş gerekçesi ve biçimleri akılla anlaşılmayan hükümlerdendir. Dinin aslından kabul edilen bu hükümlerin Allah nasıl emretmişse o şekilde yerine getirilmesi gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Yolculuk mesafesi
Namazların birleştirilmesi
Uçakta ve otobüste namaz
Dinî günlerin ve vakitlerin hesapla tespiti
Zekât nisap ve oranlarının yeniden tartışılması

Ulaşım araçlarındaki gelişme ve yerleşim merkezlerinin büyümesi yukarıdaki meselelerin hangisi ya da hangilerinin yeni şartlar ışığında yeniden ele alınmasını gerektirmiştir?

I, II ve III

II, III ve IV

III, IV ve V

I, III ve V

II, IV ve V

Açıklama:

Ulaşım araçlarındaki gelişme ve yerleşim merkezlerinin büyümesi yolculuk mesafesi, namazların birleştirilmesi, uçakta ve otobüste namaz, mikat yerleri gibi meselelerin yeni şartlar ışığında yeniden ele alınmasını gerektirmiştir. Gök cisimlerinin hareketlerinin en ince detaylarına kadar hesaplanması, dinî günlerin ve vakitlerin hesapla tespiti tartışmalarını gündeme getirmiştir. Mal kavramında, ekonomik alt yapıda ve temel ihtiyaçlarda meydana gelen değişmeler zekâta tâbi yeni malların ortaya çıkmasına ve zekât nisap ve oranlarının yeniden tartışılmasına neden olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Bu yaklaşım klasik fıkıh birikimi ve geleneğini büyük ölçüde yok sayan veya reddeden bir anlayışa sahiptir. Aslî kaynaklara dönüş çağrısını dillendiren ve ictihada aşırı vurgu yapan bu yaklaşım, fıkıh üretiminin ilk dönemlere gidilerek oradan yeniden başlatılması fikrini savunmaktadır.
Yukarıda açıklaması yapılan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Modernist yaklaşımlar

Tarihselci yaklaşımlar

Yeni selefîci yaklaşımlar

Gelenekselci yaklaşımlar

Akademik yaklaşımlar

Açıklama:

Yeni selefîci yaklaşımlar: Bu yaklaşım klasik fıkıh birikimi ve geleneğini büyük ölçüde yok sayan veya reddeden bir anlayışa sahiptir. Aslî kaynaklara dönüş çağrısını dillendiren ve ictihada aşırı vurgu yapan bu yaklaşım, fıkıh üretiminin ilk dönemlere gidilerek oradan yeniden başlatılması fikrini savunmaktadır. Ancak bu düşüncede olanlar her ne kadar ictihada özel bir önem verseler de nasların lafzî (literal) anlamlarına sıkı sıkıya bağlılığı öngörerek onların mana ve maksatlarını ihmal etmektedirler. Bunun sonucu olarak sonradan ortaya çıkan ve nasların literal anlamlarına dahil olmayan pek çok yeniliği bid'at olarak değerlendirmektedirler. Gelenekten kopuk ve gerçekle irtibatı zayıf olan bu yaklaşım da günümüz fıkıh problemlerini çözmede yeterli bir yaklaşım olarak görülmemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Bu yaklaşımların sahipleri, belirli mezheplerin fıkıh eserlerinde yer alan görüş ve açıklamaları çoğunluk itibariyle evrensel ve değişmez hükümler olarak görürler. Bunların günümüz fıkıh problemleri için de yeterli çözümler sunduğunu, dolayısıyla yeni içtihatlara çok fazla ihtiyaç olmadığını düşünürler. Bu kişiler yeni ictihat söylemlerine de büyük tepki gösterirler.
Yukarıda verilen açıklama aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine aittir?

Akademik yaklaşımlar

Yeni selefîci yaklaşımlar

Gelenekselci/taklitçi yaklaşımlar

Modernist yaklaşımlar

Tarihselci yaklaşımlar

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi zarûrîyat adı verilen beş tümel değerden biri değildir?

Din, canın, aklın, malın ve neslin

Can

Mal

İhtiyaç

Akıl

Açıklama:

Dinî değer ve hükümler bu genel amacı gerçekleştirmedeki önem ve öncelik sırasına göre üç gruba ayrılmaktadır. Çatışma durumunda bu önceliklerin dikkate alınması gerekmektedir. Birinci sırada zarûrîyat adı verilen beş tümel değer vardır. Bunlar da dinin, canın, aklın, malın ve neslin korunmasıdır. Bu değerler hayatın olmazsa olmazları kabul edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

İki zarardan daha hafif olanı tercih edilir.
Sıkıntı zorlaştırmayı getirir.
Zaruretler kendi miktarlarınca takdir olunur.
Zaruretler yasakları günah hale getirir.
Genel zararın giderilmesi için özel zarara katlanılır.

Yukarıda verilen en çok başvurulan fıkıh kurallarında hangileri doğru ifade edilmiştir?

I, II ve III

II, III ve IV

III, IV ve V

II, IV ve V

Mukadderât

Ta`lîl

Taabbudî

Mecelle

İctihât

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 41

"De ki: Ey insanlar! Şüphesiz ben, göklerin ve yerin hükümranı, kendisinden başka hiçbir ilah bulunmayan, hayat veren ve öldüren Allah'ın hepinize gönderdiği bir elçiyim" (el-A`râf 7/158). "Ey Muhammed! Biz seni bütün insanlara ancak müjdeci ve uyarıcı olarak gönderdik. Fakat insanların çoğu bilmezler" (Sebe’ 34/28).
Ayeti ile İslam Dininin hangi özelliği verilmektedir?

İslam Dininde Hükümlerin Esnekliği

İslâm Dininin Evrenselliği

İslam Dininde Kolaylaştırma

İslam Dininde Taabbûdî Hükümler

İslam Dininde Ta`lîlî hükümler

Açıklama:

İslâm, herhangi bir coğrafî bölge, zaman veya ırk ayırımı olmaksızın bütün insanlığa hitap eden bir dindir. Kur’ân-ı Kerîm'de İslâm’ın bu özelliğini anlatan birçok ayet vardır. Bunlardan bazıları şöyledir: "De ki: Ey insanlar! Şüphesiz ben, göklerin ve yerin hükümranı, kendisinden başka hiçbir ilah bulunmayan, hayat veren ve öldüren Allah'ın hepinize gönderdiği bir elçiyim" (el-A`râf 7/158). "Ey Muhammed! Biz seni bütün insanlara ancak müjdeci ve uyarıcı olarak gönderdik. Fakat insanların çoğu bilmezler" (Sebe’ 34/28). Hz. Peygamber de daha önceki peygamberlere verilmeyip sadece kendisine bahşedilen beş özelliği sayarken "her peygamber yalnızca kendi kavmine göndedildiği halde, ben bütün insanlara gönderildim" demiştir (Buharî, "Teyemmüm", 1).

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri günümüz fıkıh problemlerinin oluşma sebeplerindendir?
I) Ulaşım araçlarındaki gelişme ve yerleşim merkezlerinin büyümesi.
II) Gök cisimlerinin hareketlerinin en ince detaylarına kadar hesaplanması.
III) Tarım alanlarının yetersizliği ve verimli alan arayışı.
IV) Modern şirket tipleri, bankacılık, yeni para sistemi, kıymetli evrak, faiz, kredi kartı.
V) Uzay ve dünya arasında bağlantıların sağlanması çalışmaları.

Yalnız II

II ve III

III ve V

I, II ve IV

II, III ve V

Açıklama:

Ulaşım araçlarındaki gelişme ve yerleşim merkezlerinin büyümesi yolculuk mesafesi, namazların birleştirilmesi, uçakta ve otobüste namaz, mikat yerleri gibi meselelerin yeni şartlar ışığında yeniden ele alınmasını gerektirmiştir. Gök cisimlerinin hareketlerinin en ince detaylarına kadar hesaplanması, dinî günlerin ve vakitlerin hesapla tespiti tartışmalarını gündeme getirmiştir.
Günümüzün kökten değişen maliye, finans ve ticaret alt yapısı klasik fıkıh geleneğinde ele alınmayan birçok yeni kurum, kavram ve meseleyi fıkıhçıların gündemine taşımıştır. Modern şirket tipleri, bankacılık, yeni para sistemi, kıymetli evrak, faiz, kredi kartı, enflasyon, sigorta, yeni akit türleri bunlara örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Hanefî literatüründe Nevâzil türünden eserlerin bir kısmına verilen ad aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

El-Vâkıât

Mukadderât

Fetâvâ

Mecelle

Ve'l-havâdis

Açıklama:

Hanefî literatüründe bu özel terim anlamıyla nevâzil kelimesi yerine aynı anlamı taşıyan vâkıât ve havâdis terimleri de kullanılır. Bu üç kelimenin de tekil halleri "sonradan veya aniden meydana gelen" anlamını içerir. Nevâzil türünden eserlerin bir kısmına fetâvâ adının verildiğine de rastlanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Günümüzde özellikle gayri müslim toplumlarda yaşayan Müslümanların karşılaştığı dinî meseleleri ele alan yeni bir fıkıh alanının gelişmekte olduğu
görülmektedir. Fıkhın bu alanının anıldığı isimler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Fıkhü'l-ekalliyât ve Fıkhü'l-câliyât

Fıkhü'l ve'l-havâdis ve Fıkhü'l ve'l-vâkıâ

Fıkhü'l-kadâyâ mu‘âsıra ve Fıkhü'l-kadâyâ müstecedde

Fıkhü'l-fetâvâ mu‘âsıra ve Fıkhü'l-mesâil mu‘âsıra

Fıkhü'l-el-Vâkıât ve Fıkhü'l-el-Fetâvâ

Açıklama:

Günümüzde özellikle gayri müslim toplumlarda yaşayan Müslümanların karşılaştığı dinî meseleleri ele alan yeni bir fıkıh alanının gelişmekte olduğu görülmektedir. Fıkhın bu alanı fıkhü'l-ekalliyât, fıkhü'l-câliyât gibi isimlerle anılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi günümüz fıkıh problemlerinin çözümünde "Yeni selefîci yaklaşımları" içermektedir?

Belirli mezheplerin fıkıh eserlerinde yer alan görüş ve açıklamaları çoğunluk itibariyle evrensel ve değişmez hükümler olarak görürler. Bunların günümüz
fıkıh problemleri için de yeterli çözümler sunduğunu, dolayısıyla yeni içtihatlara çok fazla ihtiyaç olmadığını düşünürler. Bu kişiler yeni ictihat söylemlerine de büyük tepki gösterirler.

Aslî kaynaklara dönüş çağrısını dillendiren ve ictihada aşırı vurgu yapan bu yaklaşım, fıkıh üretiminin ilk dönemlere gidilerek oradan yeniden başlatılması fikrini savunmaktadır.

Klasik fıkıh geleneğindeki yöntem ve görüşlere büyük değer verirler. Ancak kendilerini tek bir mezhebin metot ve görüşleriyle bağımlı saymayıp meseleleri gerektiğinde mezhepler üstü ve delil odaklı bir bakışla mukayeseli olarak ele alırlar.

Köken olarak Batı’ya ait olan bu yaklaşım her şeyin tarihe göre değiştiği ve tarihsel olanın evrensel olamayacağı temel düşüncesine dayanmaktadır. Bu anlayışa göre Kur'ân ve Sünnet nasları da belirli tarihî şartların ürünüdürler ve bu bakımdan tarihseldirler.

İnsan onuruna ve haysiyetine, estetik değerlere, güzel adet ve davranışlara uygun düşen hususları içerir. Temizlik, yeme, içme ve giyinme ile ilgili pek çok hüküm bu kategoriye girer.

Açıklama:

Yeni selefîci yaklaşımlar: Bu yaklaşım klasik fıkıh birikimi ve geleneğini büyük ölçüde yok sayan veya reddeden bir anlayışa sahiptir. Aslî kaynaklara dönüş çağrısını dillendiren ve ictihada aşırı vurgu yapan bu yaklaşım, fıkıh üretiminin ilk dönemlere gidilerek oradan yeniden başlatılması fikrini savunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Hükümlerin değişmesi

Değerlerin değişmesi

İnsanın değişmesi

Dünyanın değişmesi

Zamanın değişmesi

Açıklama:

Hükümlerin değişmesi. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Hangisi fıkhın, hükümlerin değişmesine kapalı olduğu görüntüsü veren özelliklerinden en önemlilerinden biri değildir?

Amaç ve kaynak itibariyle ilahî nitelikli oluşu

İslâm’ın kemâle ermiş olması

İslâm’ın ebedî yürürlükte kalmak üzere gönderilmiş bir din olması

İslamın bütüncül ve gayeci bir özelliğe sahip bulunması

İslamın şartlara uyarlanabilmesi

Açıklama:

Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Fıkhın değişmeye elverişli olduğunu gösteren özelliklerinin başında hangisi gelmektedir?

İslâm dininin evrenselliği

İslamın kemal ermiş oluşu

Dini hükümlerin ilahi niteliği

İslamın bütüncül olması

İslamın gayeci olması

Açıklama:

Fıkhın değişmeye elverişli olduğunu gösteren özelliklerinin başında İslâm dininin evrenselliği ve hükümlerinin esnekliği gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Hükümlerin taabbudî ve ta`lilî şeklinde ayrılması hangisi dışında bütün İslâm bilginleri tarafından kabul edilmektedir?

Zâhirîler

Şafiiler

Sünniler

Şiiler

Hanbeliler

Açıklama:

Hükümlerin bu şekilde taabbudî ve ta`lilî şeklinde ayrılması Zâhirîler dışında bütün İslâm bilginleri tarafından kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Fıkıh usulü açısından muamelatla ilgili hükümlerde asıl olan hangisidir?

Ta'lil

Taabbud

Haram

Helal

Nas

Açıklama:

Fıkıh usulü açısından muamelatla ilgili hükümlerde asıl olan ta`lîldir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Hanefi mezhebinin en güvenilir kaynakları olarak hangisi kabul edilir?

Nevadir meselelerini içerenler

Usul meselelerini içerenler

Nevazil görüşlerini içerenler

Fetava adı altında toplananlar

Havadis meselelerini içerenler

Açıklama:

Usul meselelerini içeren eserler mezhebin en güvenilir kaynakları olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi günümüz fıkıh problemlerinin oluşma sebeplerinden biri değildir?

Tıp ve gen teknolojisindeki gelişmeler

Tarım toplumundan endüstri toplumuna geçiş

Kökten değişen maliye, finans ve ticaret alt yapısı

Yeni bir mahiyet kazanan sanat, spor ve eğlence faaliyetleri

Yeni fıkıh alimlerinin yetişmesi

Açıklama:

Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 66

İslam bilginlerinin "hak din" tanımlamasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Gerçek dinin ilahi kaynaklı olduğu

Dinin muhatabının akıl ve irade sahibi insanlar olduğu

Dinin hayırlı olana götürme özelliğinin bulunduğu

İnsanların kendi tercihleriyle dini seçimlerini yaptıkları

Din konusunda insanın iradesinin bulunmadığı

Açıklama:

İslam bilginleri hak dini şöyle tanımlarlar: “Din akıl sahibi insanları kendi tercihleriyle bizzat hayırlı olan şeylere götüren ilahî bir kanundur.” Dolayısıyla, tercihlerini kendileri yapan insanlar iradeleriyle bu tercihlerini yapmış olurlar. Doğru seçenek "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Toplum hayatında işlenen bütün suç ve cezalar aşağıdakilerden hangisinin bünyesinde düzenlenir?

Muâmelât

Ukûbât

İbâdât

İctihât

iftâ

Açıklama:

Toplum hayatında işlenen bütün suç ve cezalar ukûbât kapsamında düzenlenmektedir. Doğru seçenek "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

İçtihatın dayandığı iki ana unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Akıl ve nakil

İfta ve fetva

Kaza ve yargılama

İrade ve akıl

Nas ve akli çıkarım

Açıklama:

İctihât iki ana unsura dayanır. İlahî iradenin tecelli ettiği naslar birinci unsuru, bunları anlama çabasının dayanağı olan aklî çıkarım ise ikinci unsuru oluşturur. Doğru seçenek "E" şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Fıkhın değişime kapalı alanlarını oluşturan hükümlere ne ad verilir?

Nisbi hükümler

Taabbûdî hükümler

Mutlak hükümler

Ta`lîlî hükümler

Zaruri hükümler

Açıklama:

Tabbudî hükümler fıkhın değişime kapalı alanlarını oluşturmaktadır. Doğru seçenek "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Fıkıhta hükümlerin taabbudî ve ta`lilî şeklinde ayrılmasını aşağıdakilerden hangisi kabul etmez?

Malikiler

Hanefiler

Hanbeliler

Zâhirîler

Şafiiler

Açıklama:

Hükümlerin taabbudî ve ta`lilî şeklinde ayrılması Zâhirîler dışında bütün İslâm bilginleri tarafından kabul edilmektedir. Doğru seçenek "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Kıyas ve içtihadin en fazla işletildiği alan aşağıdakilerden hangisidir?

İnançla ilgili hükümler

Miktarlarla ilgili hükümler

Muamelâtla ilgili hükümler

İbadetlerle ilgili hükümler

Haramlar ve helaller

Açıklama:

Fıkıh usulü açısından muamelatla ilgili hükümlerde asıl olan taabbud değil, ta`lîldir. Bu yüzden kıyas ve içtihadın en fazla işletildiği alan muâmelât alanıdır. Doğru seçenek "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Yeni ortaya çıkan ve hakkında şer`î bir hüküm verilmesi gereken mesele ve olayları ifade etmek üzere kullanılılan nevazil kelimesini en fazla kullanan fıkıh çevresi aşağıdakilerden hangisidir?

Hanefiler

Malikiler

Şafiiler

Hanbeliler

Batıniler

Açıklama:

Bu kelimeyi sözü edilen anlamda en fazla kullanan fıkıh çevresi Malikî mezhebidir. Doğru seçenek "B" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Hanefî literatüründe nevâzil kelimesi yerine aynı anlamı taşıyan hangi kelime kullanılır?

Tahriç

Nevadir

Vâkıât

Mukadderât

Ta`lîl

Açıklama:

Hanefî literatüründe bu özel terim anlamıyla nevâzil kelimesi yerine aynı anlamı taşıyan vâkıât veya havâdis terimleri de kullanılır. Doğru seçenek "C" şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Klasik fıkıh birikimi ve geleneğini büyük ölçüde yok sayan veya reddeden bir anlayışa sahip olan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni selefîci yaklaşımlar

Modernist/tarihselci yaklaşımlar

Gelenekselci yaklaşımlar

Taklitçi yaklaşımlar

Akademik yaklaşımlar

Açıklama:

Yeni selefîci yaklaşımlar, klasik fıkıh birikimi ve geleneğini büyük ölçüde yok sayan veya reddeden bir anlayışa sahiptir. Doğru seçenek "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Para ve ticaret mallarına kıyasla, sanayi gelirlerinden de % 2,5 oranında zekât alınmalıdır. Bazı çağdaş fıkıh bilginleri tarafından benimsenen bu görüşün ayrıntılarında farklılıklar bulunmaktadır. Bazıları sınaî makinelerin net gelirinin % 2,5, bazıları ise sanayi sektöründe dönen sermaye + gelirin % 2,5 oranında zekâta tâbi olduğunu savunmaktadır. Genel olarak bu görüş sahipleri, üretim araçları ve bunların gelirini arazi ve arazi ürünlerine benzetmenin yanlış olacağını dile getirmektedirler. Çünkü toprak eskimezken, üretimde kullanılan makineler zamanla eskimekte ve teknolojinin gelişmesiyle değer kaybetmektedir. Bir de bunları yenileme zorunluluğu, makinelerin kullanılamaz hale gelme durumu birlikte dikkate alınarak % 2,5 oranının daha uygun olacağı ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Şafağı kaybolmasından ikinci fecrin doğuşuna kadar eda edilebilen namaz aşağıdakilerden hangisidir?

Sabah namazı

Öğle namazı

İkindi namazı

Akşam namazı

Yatsı namazı

Açıklama:

Yatsı namazı, şafağı kaybolmasından ikinci fecrin doğuşuna kadar eda edilebilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Gündüz namazlarını normal vakitlerinde kılanlar kaçla kaç arasındaki enlemlerde yaşarlar?

45-60^o

45-65^o

35-65^o

40-65^o

45-55^o

Açıklama:

45-65° enlemleri arasında yaşayanların gündüz namazlarını normal vakitlerinde kılmaları gerekir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Bayram yapılabilmesi için hangi hilalin görülmesi gerekir?

Şevval hilali

Ramazan hilali

Şaban hilali

Recep hilali

Rüyet-i hilali

Açıklama:

Ramazan orucuna başlanılabilmesi için ramazan hilâlinin, bayram yapılabilmesi için de şevval hilâlinin görülmesi gerekmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Dünyanın yuvarlak oluşundan dolayı bir yerde görülen hilâl başka bir yerde görülmemesi olayına ne ad verilir?

Hilye-i Saâdet”

Öşür

İhtilâfu’l-metâli

Ru’yet-i Hilâl

Berzâh

Açıklama:

Dünyanın yuvarlak oluşundan dolayı bir yerde görülen hilâl başka bir yerde görülmeyebilir. Buna ihtilâfu’l-metâli yani ayın doğuş yer ve vakitlerinin değişmesi denir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Bazen öğlen namazını geciktirip son vaktinde kılma ve hemen arkasından vakti girmiş bulunan ikindi namazını eda edilmesine ne ad verilir?

Cem

Cem-i tehir

Cem-i takdim

Sûrî cem

Metali cem

Açıklama:

Cem bazen öğlen namazını geciktirip son vaktinde kılma ve hemen arkasından vakti girmiş bulunan ikindi namazını eda etme örneğindeki gibi sadece görünüşte olabilir. Buna şekli (sûrî) cem denmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdaki mezheplerden hangisinde yolculukta namazların cem edilebilmesinin yolculuğun yorucu olmasına bağlı olduğunu düşünmektedir?

Şafiî

Maliki

Hanefi

Hanbelî

Ehl-i sünnet

Açıklama:

Malikiler, yolculukta namazların cem edilebilmesinin yolculuğun yorucu olmasına bağlı olduğunu düşünmektedirler. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi namazları cem etmeyi caiz görenlerin delillerindendir?

Peygamber’in bir defanın dışında cem etmediğini bildiren rivayetler vardır.

Ömer özürsüz olarak cem etmeyi büyük günahlardan saymıştır.

Savaşta bile namazın nasıl kılınacağını bildiren ayet olmasına rağmen, cemi işaret eden ayet bulunmamaktadır.

Hac dışında da Hz. Peygamber’in cem ettiğine işaret eden rivayetler bulunmaktadır.

Vakit namazla sorumlu olmanın şartıdır. Vakti girmeden namaz kılmaya eda denemeyeceği gibi, vaktinden sonra kılmaya da eda değil kaza denmektedir.

Açıklama:

Namazları cem etmeyi caiz görenlerin delilleri;

Arafat ve Müzdelife’de namazları cem etmenin gerekçeleri hac ibadeti dışındaki cemler için de haklı bir gerekçedir.
Hac dışında da Hz. Peygamber’in cem ettiğine işaret eden rivayetler bulunmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Hz. Peygamber’in Hz. Âişe ve Esma binti Humeys’a hitaben söylemiş olduğu: “Kâbe’yi tavaf dışında, hacıların yaptığı bütün amelleri yapabilirsin” hadisi,

“Hz. Peygamber’in Mekke’ye geldiğinde, önce abdest alıp, sonra tavaf yaptığı”na dair hadisi,

Tavafı emreden ayette şöyle denmektedir: “Sonra… o Eski Ev’i (Kâbe’yi) tavaf etsinler” (Hac, 22/29),

“Kâbe’yi tavaf bir namazdır, ancak Allah burada konuşmayı helal kılmıştır, tavaf esnasında konuşacak olan hayır konuşsun.” hadisi.

Verilenlerden hangisi/hangileri hükmî kirlilikten temizlenmenin farz olduğu görüşü benimseyenlerin kullandığı bir delildir?

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Hükmî Kirlilikten Temizlenmenin Farz Olduğu Görüşü: Kadınların özel günlerinde tavaf yapamayacağını söyleyenlerden bir kısmı, tavaf için hükmî kirlilikten temizlenmenin farz olduğunu düşünmektedir. Görüşlerini ispat etmek için bazı hadisleri delil olarak sunmaktadırlar. Bu hadisler şunlardır:
1. Hz. Peygamber’in Hz. Âişe ve Esma binti Humeys’a hitaben söylemiş olduğu: “Kâbe’yi tavaf dışında, hacıların yaptığı bütün amelleri yapabilirsin” hadisi.
2. “Hz. Peygamber’in Mekke’ye geldiğinde, önce abdest alıp, sonra tavaf yaptığı”na dair hadis (Buhârî, “Hac”, 78).
3. “Kâbe’yi tavaf bir namazdır, ancak Allah burada konuşmayı helal kılmıştır, tavaf esnasında konuşacak olan hayır konuşsun.” hadisi.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Kurban kesmedeki temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?

Kan akıtmak

Et elde etmek

Eti ikram etmek

Allah’ın emrine itaatin bir göstergesi olmak

İhtiyaç sahiplerine et dağıtmak

Açıklama:

Kan akıtmak kurbanının rüknü olarak kabul edilmektedir. Çünkü kurban kesmenin öncelikli amacı et elde etmek, onu ikram etmek veya ihtiyaç sahiplerine et dağıtmak değildir. Bunlar sonuçlardır. Temel hedef Allah’ın emrine itaatin bir göstergesi olarak belirli niteliklere sahip olan hayvanı kesmektir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Namaz ruhun ………………………………… arınmasını, zekât da malın …………………………………. ifade etmektedir. Boşluklara gelecek olan kelimeler aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru bir sıralamayla verilmiştir?

Kötülüklerden - Temizlenmesini

İyiliklerden - Temizlenmesini

Temizlenmesini - İyiliklerini

Kötülüklerden - Kirlenmesini

Temizlenmesini - Kötülüklerden

Açıklama:

Namaz ruhun kötülüklerden arınmasını, zekât da malın temizlenmesini ifade etmektedir. Kur’an namaz ve zekâta temel ve belirleyici noktalarla değinmekte, detayları Hz. Peygamber açıklamaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

23-27 Haziran 1980 Brüksel’de düzenlenen I. Avrupa İslam Seminerinde ağırlıklı olarak hangi konu ele alınmıştır?

Farklı coğrafyalardaki Namaz vakitleri.

Kurban ibadetinin ayrıntıları.

Oruç ibadeti ile ilgili konular.

Hac ibadeti ile ilgili konular.

Ramazan ayının başlangıcı ve bitişinin tespiti.

Açıklama:

Güneşin normalde bir günü oluşturan 24 saat içerisinde doğmadığı veya batmadığı ya da çok kısa süreliğine battığı bölgelerde namaz vakitleri neye göre tespit edilecektir? Ayrıca şafağın çok geç kaybolduğu yani güneşin batması ile yatsı namazının vaktinin girmesi arasında üç saat ve daha fazla bir süre bulunan bölgelerde yaşayanlar, yatsı namazının vaktini beklemekle ilave bir sıkıntı çekmiş ve buna bağlı olarak işlerinde verim kaybı yaşamış olmazlar mı? Bu konularla ilgili ayrıntıları tartışmak üzere 23-27 Haziran 1980 tarihlerinde vakit problemlerinin kısmen yaşandığı Brüksel’de I. Avrupa İslam Semineri düzenlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Ebu Hanife’ye göre” şafak” vaktinin tanımıdır?

İkinci fecrin doğuşundan güneş doğana kadar geçen süredir.

Güneş battıktan sonra ufukta kızartı sonrası oluşan beyazlıktır.

Güneş battıktan sonra oluşan ufuktaki kızartıdır.

Ufkun karardığı zamandır.

Güneş’in doğuşundan az önce beliren aydınlıktır.

Açıklama:

Ebu Hanife’ye göre şafak, güneş battıktan sonra ufukta kızartı sonrası oluşan beyazlıktır.
Ufuk gökle yerin birleştiği çizgiye verilen addır. Yani güneşin doğuş ve batışının gerçekleştiği çizgiye denir. Şafak ise güneş battıktan sorra oluşan kızılllık ya da bu kızılllık sonrası olan beyazlıktır.
Ebu Hanife’ye göre şafak, güneş battıktan sonra ufukta kızartı sonrası oluşan beyazlık, fıkıh âlimlerinin çoğuna göre ise, güneş battıktan sonra oluşan ufuktaki kızartıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Yatsı namazının vaktinin oluşup oluşmadığı hususu tartışmalı olduğu enlemler hangileridir?

15° - 35° enlemler arası

30° - 40° enlemler arası

45° -65° enlemler arası

40° - 50° enlemler arası

60° - 75° enlemler arası

Açıklama:

Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe yaz aylarında, güneşin batışı ile fecrin doğuşu arasındaki süre azalmakta, bununla ters orantılı olarak şafak ve fecrin oluşum süreleri uzamaktadır. Kutup bölgelerine yakın yerlerde ise güneş battığında şafak kırmızılığı oluşmakta ancak şafak sonrası beyazlık meydana gelmeden fecir doğmaktadır. 45° -65° enlemler arasında gerçekleşen bu durum sabah namazının vaktinin oluşmasına engel değildir. Ancak yatsı namazının vaktinin oluşup oluşmadığı hususu tartışmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Şafiîler, ziynet eşyasından zekât verilmeyeceğini genel ilke olarak benimsemelerine rağmen, ziynet eşyasının miktarı ne kadar olursa zekatı verilmelidir?

Altın miktarı asgari zekat düzeyi olan yaklaşık 85 gr’ın 10 katına ulaştığında.

Altın miktarı asgari zekat düzeyi olan yaklaşık 85 gr’ın 3 katına ulaştığında.

Altın miktarı asgari zekat düzeyi olan yaklaşık100 gr’ı aştığında.

Altın miktarı asgari zekat düzeyi olan yaklaşık100 gr’ın iki katına ulaştığında.

Altın miktarı asgari zekat düzeyi olan yaklaşık 1 kiloyu aştığında.

Açıklama:

Şafiîler, ziynet eşyasından zekât verilmeyeceğini genel ilke olarak benimsemelerine rağmen, bu durum abartıldığında yani altında asgari zekât düzeyi olan 20 misgalin (yaklaşık 85 gr) 10 katına ulaştığında zekâtı verilmelidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi çağdaş yazarlardan Kardavi’nin Fıkhu’z-Zekât adlı eserinde ziynet eşyalarından zekât verilmeyeceğine dair görüşlerini dayandırdığı pratik sonuçlardan birisi değildir?

Ziynet eşyaları durduğu yerde artmamaktadır.

Kadınların ziynet eşyası kullanması helaldir.

İnci mercan gibi madenlerden yapılmış olan ziynet eşyaları zekâta tâbi değildir.

Altın ve gümüşün zekâtından söz eden nasslarda bunların para olma niteliği ön plana çıkarılmıştır.

Kadınların ziynet eşyalarının dışında paraları yoksa bunların zekâtını ödemekte zorlanacaklardır.

Açıklama:

Çağdaş yazarlardan Kardavi Fıkhu’z-Zekât (Beyrût 1981, I, 229) adlı eserinde çoğunluğun görüşünün daha uygun olduğunu, dolayısıyla ziynet eşyalarından zekât verilmeyeceğini dile getirmiştir. Görüşlerini şu pratik sonuçlara dayandırmaktadır:
Ziynet eşyaları artmamaktadır.
İnci mercan vb. değerli madenlerden yapılmış olan ziynet eşyaları zekâta tâbi değildir.
Altın ve gümüşün zekâtından söz eden nasslarda bunların para olma niteliği ön plana çıkarılmıştır.
Kadınların ziynet eşyalarının dışında paraları yoksa bunların zekâtını ödemekte zorlanacaklardır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Üretim araçları ve bunların gelirini arazi ve arazi ürünlerine benzetmenin yanlış olacağını dile getiren görüş sahipleri Sınaî servetler için ne kadarlık zekatı uygun görmüşlerdir?

Brüt gelirden % 5

Giderler düşüldükten sonra net gelirden % 10

Sanayi sektöründe dönen sermaye + gelirin % 10’u

Sanayi sektöründe dönen sermaye + gelirin % 5’i

Sınaî servetlerin % 2,5’u

Açıklama:

Aslında sınaî üretim, araziden çok ticarete benzemektedir. Öyle ise ticaret mallarında uygulanan % 2,5 oranının burada da geçerli olduğunu söylemek mümkündür. Zekât, mal üzerindeki toplumsal hakkın verilmesi veya alınmasıdır. Yeni iş alanları açarak daha fazla insanın bütün yıl boyunca gelir elde etmesine katkı sağlamak en az zekât vermek kadar önemlidir. Bu sebeple yeni istihdam alanları oluşturanları yüksek zekât oranlarıyla zayıflatmak ve onların dünya ile rekabetlerini azaltmak yerine, istihdamı artırıcı zekât oranlarıyla onları desteklemek daha yararlı olacaktır. Bu sebeple bu tür gelirlerden % 2,5 oranında zekât verilmesinin daha uygun olacağı söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Kurban kesmenin öncelikli amacı nedir?

Et elde etmek.

Allah’ın emrine itaat etmek.

Kan akıtmak.

İhtiyaç sahiplerine et dağıtmak ya da ikram etmek.

Sosyal dayanışma sağlamak.

Açıklama:

Kan akıtmak kurbanının rüknü olarak kabul edilmektedir Çünkü kurban kesmenin öncelikli amacı et elde etmek, onu ikram etmek veya ihtiyaç sahiplerine et dağıtmak değildir. Bunlar sonuçlardır. Temel hedef Allah’ın emrine itaatin bir göstergesi olarak belirli niteliklere sahip olan hayvanı kesmektir. İhtiyaç sahiplerine yardım, senenin her anını kuşatabilecek bir sosyal yardımlaşma biçimi iken, kurban sadece belirli zaman dilimi içerisinde yerine getirilebilecek bir kulluk görevidir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Hanefi mezhebine göre kadınların özel günlerindeki tavafı hususunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tavaf esnasında hükmî kirlilikten temiz bulunmak farzdır.

Adet dönemindeki kadınların tavafları geçersizdir, gusülden sonra tekrarı gerekir.

Adet döneminde iken tavaf yapmanın hiç bir sakıncası yoktur.

Tavafını adet döneminde yapan kadın, büyük baş hayvan kurban etmelidir.

Adet döneminde kadınlar tavaf hariç haccın diğer rükünlerini yerine getirebilirler.

Açıklama:

Bekleme ve tekrar gelme imkânları olmayan kadınların zaruret ilkesi ve bunun mümkün olabileceğini söyleyenlerin görüşlerine uyarak bu halde iken tavaflarını yapmaları önerilebilir. Ancak, tavafını bu haldeyken yapan kadın, Hanefi mezhebine göre; bir vacibi ihlal ettiğinden dolayı büyük baş hayvan kurban etmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi namaz vakitlerinin belirlenmesinde esas alınan durumlardan birisi değildir?

Güneşin doğması.

Gölge uzunluğu.

Ay’ın görünmesi.

Şafağın belirmesi ve kaybolması.

Fecrin doğması.

Açıklama:

Namaz vakitleri güneş ve dünyanın hareketlerine göre belirlenmektedir. Bu belirlemede, dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesi ile oluşan güneşin doğması, batması, gölge uzunluğu, şafağın belirmesi ve kaybolması, fecrin doğması gibi özel durumlar esas alınmaktadır. Ancak bu süreler sabit değildir. Mevsimlere ve bölgelere göre değişebilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Gecenin oluşup üç saatten fazla sürdüğü dönemlerde vakit alametleri belirlenemediğinde, yatsı vakti nasıl takdir edilir?

Güneşin batışı ve doğuşu arasındaki sürenin üçte birlik kısmı güneşin battığı saate eklenerek.

Güneşin batışı ve doğuşu arasındaki sürenin üçte ikilik kısmı güneşin battığı saate eklenerek.

Güneşin batışı ve doğuşu arasındaki sürenin yarısı güneşin battığı saate eklenerek.

Gecenin üçte ikilik kısmı geçtikten sonra.

Güneşin batışından bir saat sonra.

Açıklama:

Din İşleri Yüksek Kurulu 15.06.2006 tarihli toplantısında, gecenin oluşmadığı dönemlerde, güneşin batışından 1 saat sonra yatsı vaktinin, 2 saat sonra imsakin başlamasının uygun olacağına karar vermiştir. Gecenin oluşup üç saatten fazla sürdüğü dönemlerde vakit alametleri belirlenemediğinde, güneşin batışı ve doğuşu arasındaki sürenin üçte birlik kısmı güneşin battığı saate eklenerek yatsı vakti takdir edilir. Güneşin battığı saate, aynı sürenin üçte ikilik kısmı eklenerek de imsak vakti takdir edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

I. İnanç
II. İbadet
III. Muamelât
IV. Ukûbât
İslam, Allah tarafından insanlara gönderilmiş son ilahî dinin adıdır. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İslam'ın ana bölümlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

İslam, genel yapısı itibariyle inanç, ibadet, muamelât ve ukûbât şeklinde dört ana
bölümden oluşmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Orucun Arapça'da geçen ve "kendini tutma, engel olma anlamına" gelen kullanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Salat

Selam

Sıyam

Kıyam

Secde

Açıklama:

Sıyâm kendini tutma, engel olma anlamına gelmektedir

Doğru Cevap: C

Soru 44

Kur'an'da pek çok ayette namazla birlikte zikredilen ibadet aşağıdakilerden hangisidir?

Dua

Oruç

Hac

Zekat

Kurban kesmek

Açıklama:

Kur'an'da pek çok ayette namazla birlikte zikredilen ibadet zekattır.

Doğru Cevap: D

Soru 45

I. Sanayiden elde edilen gelir II. Menkul değerler III. Tarım Yukarıdaki gelirlerden hangisinden %2,5 oranında zekat alınmaktadır?

Yalnız I

II ve III

I, II ve III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Tarım gelirinden % 5 ya da 10 zekat verilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

İki namazı bir vakitte kılmanın İslam literatüründeki kavramı hangisidir?

Kaza

Cem

Eda

Tehir

Takdir

Açıklama:

İki namazı bir vakitte kılmanın İslam literatüründeki kavramı cemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

I. Hac
II. Hastalık
III. Yolculuk
IV. Kıtlık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri namazı cem etmenin sebepleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Kıtlık zem sebepleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 48

I. Hz. Peygamber’in Hz. Âişe ve Esma binti Humeys’a hitaben söylemiş olduğu: “Kâbe’yi tavaf dışında, hacıların yaptığı bütün amelleri yapabilirsin” hadisi,
II. “Hz. Peygamber’in Mekke’ye geldiğinde, önce abdest alıp, sonra tavaf yaptığı”na dair hadisi,
III. “Kâbe’yi tavaf bir namazdır, ancak Allah burada konuşmayı helal kılmıştır, tavaf esnasında konuşacak olan hayır konuşsun.” hadisi.
Verilenlerden hangisi ya da hangileri tavaf yapmak için gerek gusül abdestinin gerekse namaz abdestinin bulunmasının farz olduğunu söyleyenlerin delillerindendir?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Kadınların özel günlerinde tavaf yapamayacağını söyleyenlerden bir kısmı, tavaf için
hükmî kirlilikten temizlenmenin farz olduğunu düşünmektedir. Görüşlerini ispat etmek
için bazı hadisleri delil olarak sunmaktadırlar. Bu hadisler şunlardır:
1. Hz. Peygamber’in Hz. Âişe ve Esma binti Humeys’a hitaben söylemiş olduğu:
“Kâbe’yi tavaf dışında, hacıların yaptığı bütün amelleri yapabilirsin” hadisi.
2. “Hz. Peygamber’in Mekke’ye geldiğinde, önce abdest alıp, sonra tavaf yaptığı”na
dair hadis (Buhârî, “Hac”, 78).
3. “Kâbe’yi tavaf bir namazdır, ancak Allah burada konuşmayı helal kılmıştır, tavaf
esnasında konuşacak olan hayır konuşsun.” hadisi.
Bu hadislere dayanarak tavafın geçerli olabilmesi için gerek gusül abdestinin gerekse namaz için alınan abdestin farz olduğunu söylemişlerdir. Bu hadisler onlara göre, bu konudaki
hükmün farz olduğuna delalet etmektedir. Zira Hz. Peygamber’in, “Tavaf namazdır.” ve Hz.
Âişe’ye hitaben “Tavaf dışında bütün amelleri yapabilirsin” demesi, âdet gören kadının tavaf
yapamayacağına delildir. Namaz için hükmî kirlilikten temizlenmek farzdır. Tavaf da namaz
gibi görüldüğünden onun için de hükmî kirlilikten temiz olmanın farz olması gerekir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi kurbanın etkilediği alanlardan biri değildir?

Ekonomi

Sosyal denge

Hayvanlar

İklim

Toplum

Açıklama:

İklim kurbanın etkilediği alanlardan biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Ziynet eşyalarından verilen zekat miktarı % kaçtır?

2,5

7,5

12,5

Açıklama:

Ziynet eşyalarından verilen zekat oranı % 2,5'tir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

"Bir kadın yanında kızıyla birlikte Allah Resulü’nün yanına geldi. Kızın
elinde altından iki büyük bilezik vardı. Hz. Peygamber kadına, “Bu
bileziklerin zekâtını veriyor musun?” diye sordu. Kadın “Hayır.” deyince,
Allah Resulü “Allah’ın kıyamet günü sana bu iki bilezik yerine, ateşten iki
bilezik takması hoşuna gider mi?" buyurdu (Ebû Dâvûd, “Zekât”, 4; Tirmizî,
“Zekât”, 12). Bu olay hangi malın zekatına işaret etmektedir?

I,II,V

II,III,V

II,IV,V

III,IV,V

II,III,IV,V

Açıklama:

Çağdaş İslam bilginlerinin görüş ve değerlendirmeleri ışığında sonuç olarak şunları ifade etmek mümkündür:

Ergenlik çağına gelmiş bir kız, rızası olmadıkça evlendirilemez. Allah Resûlü’nün (s.a.), “Rızası olmadan bekar kız evlendirilemez” (Buhârî, “Nikâh”, 40-41; Müslim, “Nikâh”, 64) şeklindeki beyanı bu hükmün dayanağını oluşturur.
Kızın din ve dünya hayatı bakımından dengi olan birisiyle evlilik kararına, hukuken geçerli bir sebebe dayanmadıkça, velisi itirazda bulunmamalıdır.
Meşru nikâh akdi içinde evlilik hayatı yaşamış olan dul bir kadın, eşini seçme konusunda tek başına yetkilidir. Onun, din ve ahlak bakımından meşru olan eş tercihine, şu ya da bu sebeple babası, dedesi, çocukları, kardeşleri de dahil herhangi bir şahsın müdahale etmemesi gerekir.

Ayrıca:

Kızların evlenmelerinde nikâhın sahih olarak varlık kazanabilmesi için aranan veli izni şartı, belli bir amaca dönük olarak tanınmış bir yetkidir ve amacı doğrultusunda kullanıldığı sürece meşru ve anlamlıdır.
Eş seçimiyle ilgili önemli bir husus, Müslüman bayanın dini ne olursa olsun gayrimüslim erkekle evlenmesi konusudur. Sahabe neslinden itibaren İslam alimleri, böyle bir evliliğin asla caiz olmadığı hususunda görüşbirliği (icmâ) etmişlerdir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi günümüzde evliliğin sonlandırılmasıyla ilgili olarak yaygınlık kazanan aile problemlerinden değildir?

Aile birliğinin kocanın tek taraflı iradesiyle sonlandırılması

Boşamanın bir anda ve tüm yetkiler kullanılarak gerçekleşmesi

Boşama iradesinin açığa vurumu sırasında şahitlerin bulunması

Eşinden ayrılmış veya kocası ölmüş kadının yeni bir evlilik yapabilmesi için iddet beklemek zorunda olması

Çeşitli sebeplerle kadınlar üzerinde baskı kurarak onları razı olmadıkları evliliklere zorlamak

Açıklama:

Günümüzde evliliğin sonlandırılmasıyla ilgili olarak yaygınlık kazanan aile problemlerinden bazıları şunlardır: Aile birliğinin kocanın tek taraflı iradesiyle sonlandırılması. Boşamanın bir anda ve tüm yetkiler kullanılarak gerçekleşmesi. Boşama iradesinin açığa vurumu sırasında şahitlerin bulunması ve boşama tasarrufunun resmi organlar nezdinde kayıt altına alınması. Eşinden ayrılmış veya kocası ölmüş kadının yeni bir evlilik yapabilmesi için iddet bekleme zorunda olması. E seçeneği bu sorunlar arasında değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Talak nedir?

Yargı yoluyla boşanma

Boşamayı yasaklayan siatem

Tek taraflı irade ile kocanın boşaması

Karı-kocanın anlaşmasıyla evliliğe son verme

Kadının kocasını boşaması

Açıklama:

İslam’da evliliği sonlandırma şekillerinden birisi boşamadır (talak). Boşama, kocanın tek taraflı iradesiyle evliliği sonlandırma beyanından ibarettir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi İslam’da, tek taraflı irade ile evliliği sonlandırma (boşama) yetkisinin erkeğe verilmiş olmasının nedenlerinden biri değildir?

İslamın değerler sistemi

Erkeğin Allah katında daha öncelikli olması

Hak ve sorumluluk dengesi

Kadın ve erkeğin fıtri özellikleri

Aile mahremiyeti

Açıklama:

İslam’ da, tek taraflı irade ile aile birliğini sonlandırma yetkisi (talak/boşama) ilke olarak erkeğe verilmiştir. İslam alimleri boşama yetkisinin kocaya tanınmasını, bazı âyet ve hadislerden hareketle, hak-yetki dengesi ve yaradılıştan sahip olunan özellikler (fıtrat) çerçevesinde değerlendirirler. Aile birliğinin kuruluşu, devamı ve sonlandırılması aşamalarının tamamında, eşin ve tüm aile fertlerinin geçimini sağlama sorumluluğu erkeğe/kocaya yüklenmiştir. Ayrıca erkekler, kadınlara nispetle duygu yönetiminde daha başarılıdırlar. Fakat tüm bunlar erkeğin Allah katında daha öncelikli olduğu anlamına gelmemektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

I. Cinsel ilişkinin yaşanmadığı bir temizlik döneminde gerçekleşmesi
II. Bir talak hakkının kullanılarak gerçekleşmesi
III. Adet döneminde (regl) gerçekleşmesi
IV. Cinsel ilişkinin yaşandığı temizlik evresinde gerçekleşmesi
V. Bir temizlik döneminde gerçekleşen birden fazla boşanma olması
Yukarıdakilerden hangileri sünni boşanmaya uygundur?

I,II

I,II,III

II,III,IV

III,IV,V

IV,V

Açıklama:

Hz. Peygamber (s.a.), Kur’ân’da hükümleri belirtilen boşamanın usulüne uygun biçimde gerçekleşebilmesi için uyulması gerekli şartları açıklamıştır. Buna göre, eşini boşamak isteyen kişi, cinsel ilişkinin yaşanmadığı bir temizlik döneminde ve bir talak hakkını kullanarak eşini boşamalıdır ki, buna fıkıh literatüründe sünnî boşama denilmektedir (Buhârî, “Talak”, 1; Ebu Davud, “Talak”, 4). Dolayısıyla adet döneminde (regl) gerçekleşen boşama, cinsel ilişkinin yaşandığı temizlik evresindeki boşama, bir temizlik döneminde gerçekleşen birden fazla boşama, Hz. Peygamber’in (s.a.) tarif ettiği usule aykırı olan boşamalardır. Bu tür boşamalara, sünnete uygun olmayan boşama anlamında bid’î boşama denilmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Nikahı sona ermiş bir kadının yeni bir evlilik yapabilmesi için beklemesi gereken süreye ne denir?

Sıhriyet

İddet

Vücub

Nedb

Şer'i tahlil

Açıklama:

Hukuken geçerli bir evlilik hayatı yaşadıktan sonra herhangi bir sebeple (ölüm, boşama, fesih, tefrik) evliliği sona eren kadının, başka birisiyle evlenebilmesi için mutlaka beklemesi gereken süreye iddet denilmektedir. İddeti gerektiren sebebe bağlı olarak kadının beklemesi gereken süre farklılık gösterir. Bu hususlar Kur’ân’da ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Evlilik hayatı eşinin boşama kararıyla sonlanmış, menopoz evresine girmiş bir kadın ne kadar iddet bekler?

4 ay

4 ay 10 gün

3 kurû'

3 ay

İddet beklemez

Açıklama:

Kur’ân’da, iddeti gerektiren sebebe bağlı olarak yeni bir evlilik için beklenmesi gereken süreler şu şekilde belirlenmiştir:

Evliliği, kocasının ölümü sebebiyle sona eren kadın; hamile değilse dört ay on gün, hamile ise doğum yapıncaya kadar iddet bekler.

Evlilik hayatı, eşinin boşaması, fesih ya da tefrik kararıyla sonlanmış kadın; adet/hayız görüyorsa üç kurû’, normal yaşta olmasına rağmen adet görmüyorsa veya menopoz evresine girmişse üç ay iddet bekler.

Eşiyle fiili aile hayatı yaşamadan boşanmış kadın ise, iddet beklemez.

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Kur'an-ı Kerim'de aile sorunlarının çözüme kavuşturulmasında önerilen yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Eşlerin belirlediği akil kişilerin hakemliğine başvurması

Eşlerin birlikte sorunu konuşması

Eşlerin yönetime başvurması

Eşlerin çocuklarına danışması

Eşlerin sorunu görmezden gelmesi

Açıklama:

Kur'ân-Kerîm, aile sorunlarının çözüme kavuşturulmasında, eşlerin
ailelerinden saygın, âkil birer kişi belirlenmesini ve bunların hakemliğine
müracaat edilmesini önermektedir (Nisâ 4/35).

Doğru Cevap: A

Soru 22

Anne-babanın dini hükümlere uymayan taleplerinde çocuk nasıl bir tutum izlemelidir?

Anne-babaya uymalıdır

Anne-babaya itaat etmemelidir

Arkadaşlarına danışmalıdır

Davranışı terk etmelidir

Ailesinden diğer bireylere danışmalıdır

Açıklama:

Anne-babanın arzu ve istekleri derhal yerine getirilir, incitilmemeye özen
gösterilir; fakat İslamî değerler ve hükümlerle çelişen taleplerine itaat
edilmez. Çünkü Allah’ın hoşnutluğunu kazanmak, anne-babanın hoşnutluğunu kazanmaktan önce gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

İslamda Nikah akdi yapılırken kaç şahit gerekli görülmüştür?

Açıklama:

Aile bireylerinin haklarını hukukî güvenceye kavuşturmayı amaçlayan
tedbirlerden birisi, evliliğe iki şahidin tanıklık etmesidir. Şahit şartı, akde
açıklık kazandırma fonksiyonu yanında, tarafların hak ve sorumluluklarının
hukukî güvenceye bağlanması gibi son derece önemli bir fonksiyona da
sahiptir.

Doğru Cevap: B

Ric'i boşama

İddet

Mehir

Akid

Vücub

Açıklama:

Hukuken geçerli bir evlilik hayatı yaşadıktan sonra herhangi bir sebeple
(ölüm, boşama, fesih, tefrik) evliliği sona eren kadının, başka birisiyle
evlenebilmesi için mutlaka beklemesi gereken süreye iddet denilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

İnsanın içine doğduğu ve ilk değerleri kazandığı kurum hangisidir?

Aile

Toplum

Devlet

Okul

Cami

Açıklama:

İnsanın içine doğduğu ve ilk değerleri kazandığı kurum ailedir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Müslüman aile doğru yaşam için hangi referansı kullanır?

Anne ve baba

Öğretmen ve okul

Arkadaşlar ve dostlar

Allah ve Resulü

Kendiniz ve Tanrı

Açıklama:

Müslüman aile, Allah ve Resûlü’nün istediği gibi yaşayan ailedir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Evlilik, karakteristik özellikleri itibariyle nasıl bir mahiyete sahip medeni sözleşmedir?

Ekonomik

İbadet

Kültürel

Siyasi

Kamusal

Açıklama:

Gerek Kur’ân ve Sünnet’te ele alınışı, gerekse fıkıh doktrini ve edebiyatındaki yeri itibariyle evlilik, karakteristik özellikleriyle ibadet mahiyetine de sahip tipik bir medenî sözleşmedir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Bir beraberliğin evlenme olarak değer kazanabilmesi için her şeyden önce zorunlu olan nedir?

Maddi imkan

Manevi yeterlilik

Hür irade

Ebeveyn onayı

Toplumsal meşruiyet

Açıklama:

Her şeyden önce bir beraberliğin evlenme olarak değer kazanabilmesi için, karşılıklı hür irade zorunludur.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Bilhassa son yıllarda artış gösteren bir husus olan evlilik çağına gelen gençlerin önemli bir kısmının, anne-babalarına bile danışıp rızalarını almadan, hatta onlara rağmen eş tercihinde bulunmaları ve evlenmelerinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Okul-aile-şehirleşme

Gelir düzeyi-Bireycilik-Şehirleşme

Popüler kültür-Dijital teknoloji-Sekülerleşme

Şehirleşme-Öğrenim düzeyi-Bireycilik

İsyan-Yabancılaşma-Gelir düzeyi

Açıklama:

Bu tür evliliklerin, şehirleşme ve öğrenim düzeyi ile doğru orantılı biçimde artış gösterdiği görülmektedir. Bunda, kişiyi geleneksel bağlarından ve dinî-ahlakî değerlerinden koparıp onun her türlü hazzını sağlamayı amaçlayan bireyselcilik felsefesinin de önemli etkisi söz konusudur.

Doğru Cevap: D

Soru 35

İslam’da evliliği sonlandırma şekillerinden birisi boşamada karar idaresi kime aittir?

Anne

Baba

Koca

Karı

Akil kişi

Açıklama:

İslam’da evliliği sonlandırma şekillerinden birisi boşamadır (talak). Boşama, kocanın tek taraflı iradesiyle evliliği sonlandırma beyanından ibarettir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Tek taraflı iradesiyle boşama yetkisine sahip olan koca, gerek evlilik akdinin kuruluşu sırasında gerekse nikâhın devamı sürecinde boşama selahiyetini kime devredebilir?

Babasına

Annesine

Kayınpederine

Kayınvalidesine

Hanımına

Açıklama:

Hanımına.

Doğru Cevap: E

Soru 37

İslam, boşamayı (talak) kaç defa olmak üzere sınırlandırmıştır?

Açıklama:

İslam, boşamayı (talak) üç ile sınırlandırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Talak

İddet

Tehir

Geciktirme

Kuru'

Açıklama:

Hukuken geçerli bir evlilik hayatı yaşadıktan sonra herhangi bir sebeple (ölüm, boşama, fesih, tefrik) evliliği sona eren kadının, başka birisiyle evlenebilmesi için mutlaka beklemesi gereken süreye iddet adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Kurû’ kelimesi Hanefîlere göre ne ifade eder?

Üç ay

Üç yıl

Üç gece

Üç adet dönemi

Üç yas dönemi

Açıklama:

Kurû’ kelimesi Hanefîlere göre üç adet dönemini ifade eder.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi aileye yüklenen anlam ve buna bağlı aile sorunlarının çözüme kavuşturulması noktasında, önemli olan temel değerlerden biri değildir?

Sevgiye Dayalı Huzur ve Şefkat Yuvası

Hak ve Sorumlulukların Güvenceye Bağlanması

İslamî Değer ve Hükümlere Tam Bağlılık

Aile Mahremiyetinin Korunması

Emanet ve Sorumluluk Bilinci

Açıklama:

İslam’ın aile kurumuna yaklaşımını ve oturduğu zemini ifade eden birçok değer ve ilkeden söz etmek mümkündür. Burada, günümüzde aileye yüklenen anlam ve buna bağlı aile sorunlarının çözüme kavuşturulması noktasında, önemli olan bazı değerlere kısaca yer verilecektir.

Sevgiye Dayalı Huzur ve Şefkat Yuvası
Emanet ve Sorumluluk Bilinci
Aile Mahremiyetinin Korunması
İslamî Değer ve Hükümlere Tam Bağlılık

Doğru Cevap: B

Soru 41

Hz. Peygamber’in (s.a.), “Anne-babasından her ikisinin ya da birisinin yaşlılık
günlerine erişip de, cenneti hak edemeyen kişiye yazıklar olsun!” şeklindeki
buyruğu, hangi temel değer ile ilişkilidir?

Sevgiye Dayalı Huzur ve Şefkat Yuvası

Aile Mahremiyetinin Korunması

İslamî Değerlere Tam Bağlılık

İslamî Hükümlere Tam Bağlılık

Emanet ve Sorumluluk Bilinci

Açıklama:

Aile, anne-baba ve çocuklardan oluşan en küçük sosyal topluluk olarak tanımlanır. Ancak bu küçük üniteyi değerli kılan, ailenin üzerine oturduğu temelin de ifadesi olan, sevgiye dayalı huzur ve şefkat yuvası olmasıdır. Bu değerler üzerine oturan bir yuvada, herkes emanet duygusuna ve sorumluluk bilincine sahiptir. Müslüman bir ailede anne-baba, adeta üzerine titrenen, hizmetlerinin eksiksiz görülmesi için çocukların birbirleriyle yarış içerisinde olduğu, İslamî değerlerle çelişmediği sürece istekleri karşılanan ve itaatten ayrılınmayan baştacı değerlerdir. İslam’ın değerler sisteminde yaşlı ve hizmete muhtaç anne-baba, kişiye cenneti hak ettirecek büyük bir fırsat ve ilahî bir lütuf olarak görülür. Hz. Peygamber’in (s.a.), “Anne-babasından her ikisinin ya da birisinin yaşlılık günlerine erişip de, cenneti hak edemeyen kişiye yazıklar olsun!” şeklindeki buyruğu, bu hakikatin açık ifadesidir (Müslim, “Birr”, 9,10)

Doğru Cevap: E

Soru 42

Nikahın topluma duyurulması için dinî nikah gereklidir.
Dinî nikah, Kur’ân’ın emridir ve sadece mescidde kıyılır.
Dinî nikah, resmiyeti olmadığından hukukî yaptırımı yoktur.

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri dini nikah ile ilgili doğru bilgi vermektedir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Şu halde nikâh işlemi resmiyet kazanmadığı sürece, nikâhtan doğan hak ve sorumlulukların maddî hukuk yaptırımıyla desteklenmesi mümkün olmadığından, mağduriyetlerin yaşanması kaçınılmazdır. Dolayısıyla resmî nikâh gerçekleşmeden, herhangi bir hukukî yaptırımı bulunmayan gayr-ı resmî mahiyette ‘dinî nikâh’ yapmak ve bununla yetinmek doğru değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Evlenmenin çevreye duyurulması,
Meşru çerçevede oyun ve eğlence tertip edilmesi,
Misafirlere ikramda bulunulması,
Nikâhın evlerde akdedilmesi,
Akde en az yüz kişinin tanıklık etmesi.

Yukarıdakilerden hangileri nikâh akdiyle ilgili biçimsel bazı hususlar arasında yer almaktadır?

I, II ve III

II, III ve IV

III, IV ve V

I, III ve V

I, II ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 44

Hangi mezhepe göre yetişkin (bulûğa ermiş) kızlar, malî tasarruflarda
bulunabildiklerine göre, tek başlarına evlilik kararı da alabilirler; bunun için
velilerinin izin ya da onayı gerekmez?

Mâlikî

Şâfiî

Hanefî

Hanbelî

Sunni

Açıklama:

Hanefîlere göre yetişkin (bulûğa ermiş) kızlar, malî tasarruflarda bulunabildiklerine göre, tek başlarına evlilik kararı da alabilirler; bunun için
velilerinin izin ya da onayı gerekmez. Aralarında Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî
mezheplerinin de bulunduğu çoğunluğa göre ise, yetişkin de olsa kızlar ancak
velileri aracılığıyla evlenebilirler. Bu mezheplere göre veli izni olmadan gerçekleşen evlilikler geçersizdir (bâtıl). Hz. Peygamber’in (s.a.), “Veli ve iki
âdil şahit bulunmadan nikâh olmaz”, “Velisinin izni olmadan evlenen kadının bu evliliği hükümsüzdür” şeklindeki açıklamaları, bu şartın hukukî dayanaklarını oluşturmaktadır. (Hadisler için bk. Buhârî, “Nikâh”, 36; Ebu Davud, “Nikâh”, 19).

Doğru Cevap: C

Soru 45

Ergenlik çağına gelmiş bir kız, rızası olmadıkça evlendirilemez. Allah
Resûlü’nün (s.a.), “Rızası olmadan bekar kız evlendirilemez” (Buhârî,
“Nikâh”, 40-41; Müslim, “Nikâh”, 64) şeklindeki beyanı bu hükmün
dayanağını oluşturur.
Kızın din ve dünya hayatı bakımından dengi olan birisiyle evlilik kararına, hukuken geçerli bir sebebe dayanmasa da, velisi itirazda bulunabilir.
Meşru nikâh akdi içinde evlilik hayatı yaşamış olan dul bir kadın, eşini
seçme konusunda tek başına yetkili değildir.

Yukarıda eş seçimi ve velinin rolü ile ilgili verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Çağdaş İslam bilginlerinin görüş ve değerlendirmeleri ışığında sonuç
olarak şunları ifade etmek mümkündür:
 Ergenlik çağına gelmiş bir kız, rızası olmadıkça evlendirilemez. Allah Resûlü’nün (s.a.), “Rızası olmadan bekar kız evlendirilemez” (Buhârî, “Nikâh”, 40-41; Müslim, “Nikâh”, 64) şeklindeki beyanı bu hükmün dayanağını oluşturur.
 Kızın din ve dünya hayatı bakımından dengi olan birisiyle evlilik kararına, hukuken geçerli bir sebebe dayanmadıkça, velisi itirazda bulunmamalıdır.
 Meşru nikâh akdi içinde evlilik hayatı yaşamış olan dul bir kadın, eşini seçme konusunda tek başına yetkilidir. Onun, din ve ahlak bakımından meşru olan eş tercihine, şu ya da bu sebeple babası, dedesi, çocukları, kardeşleri de dahil herhangi bir şahsın müdahale etmemesi gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi "tefrik" kavramının anlamını vermektedir?

Karı-kocanın anlaşmasıyla evliliğe son verme

Karının kocasına belli bir malî bedel ödeme teklifinde bulunması.

Yargı yoluyla boşanma.

Tek taraflı iradeyle kocanın boşaması.

Boşama hakkının devri

Açıklama:

1. Karı-kocanın anlaşmasıyla evliliğe son verme. Bu, karının kocasına belli bir malî bedel ödeme teklifinde bulunması, kocasının da bunu kabul etmesiyle gerçekleşen ayrılık şeklidir ki, fıkıh literatüründe buna hul’ ya da muhâlea denilmektedir.
2. Tek taraflı iradeyle kocanın boşaması (talak).
3. Yargı yoluyla boşanma (tefrik).

Doğru Cevap: C

Soru 47

Bid’î boşama nedir?

Eşini boşamak isteyen kişinin, cinsel ilişkinin yaşanmadığı bir temizlik döneminde ve bir talak hakkını kullanarak eşini boşamasıdır.

Hz. Peygamber’in (s.a.) tarif ettiği usule aykırı olan, sünnete uygun olmayan boşamalardır.

Serbest boşama sistemidir.

Belli sebeplerle yargı kararıyla boşanmadır.

Boşamayı yasaklayan sistemdir.

Açıklama:

Hz. Peygamber (s.a.), Kur’ân’da hükümleri belirtilen boşamanın usulüne uygun biçimde gerçekleşebilmesi için uyulması gerekli şartları açıklamıştır. Buna göre, eşini boşamak isteyen kişi, cinsel ilişkinin yaşanmadığı bir temizlik döneminde ve bir talak hakkını kullanarak eşini boşamalıdır ki, buna fıkıh literatüründe sünnî boşama denilmektedir (Buhârî, “Talak”, 1; Ebu Davud, “Talak”, 4). Dolayısıyla adet döneminde (regl) gerçekleşen boşama, cinsel ilişkinin yaşandığı temizlik evresindeki boşama, bir temizlik döneminde gerçekleşen birden fazla boşama, Hz. Peygamber’in (s.a.) tarif ettiği usule aykırı olan boşamalardır. Bu tür boşamalara, sünnete uygun olmayan boşama anlamında bid’î boşama denilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Evliliği, kocasının ölümü sebebiyle sona eren kadın; hamile değilse altı ay on gün, hamile ise doğum yapıncaya kadar iddet bekler.
Eşiyle fiilî aile hayatı yaşamadan boşanmış kadın, iddet beklemez.
Evlilik hayatı, eşinin boşaması, fesih ya da tefrik kararıyla sonlanmış kadın; adet/hayız görüyorsa üç kurû’, normal yaşta olmasına rağmen adet görmüyorsa veya menopoz evresine girmişse dört ay iddet bekler.

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri iddet ile ilgili doğru bilgi vermektedir?

I ve II

II ve III

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Kur’ân’da, iddeti gerektiren sebebe bağlı olarak yeni bir evlilik için beklenmesi gereken süreler şu şekilde belirlenmiştir:
1. Evliliği, kocasının ölümü sebebiyle sona eren kadın; hamile değilse dört ay on gün, hamile ise doğum yapıncaya kadar iddet bekler.
2. Evlilik hayatı, eşinin boşaması, fesih ya da tefrik kararıyla sonlanmış kadın; adet/hayız görüyorsa üç kurû’, normal yaşta olmasına rağmen adet görmüyorsa veya menopoz evresine girmişse üç ay iddet bekler.
3. Eşiyle fiilî aile hayatı yaşamadan boşanmış kadın ise, iddet beklemez.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi iddetin gaye ve hikmetlerinden biri değildir?

Kadının hamile olup olmadığının anlaşılmasını sağlamaktır.

Şayet boşama dönüşlü (ric’î) ise kocaya, evlilik hayatına tekrar devam etmesi hususunda belli bir süre düşünme ve kararını gözden geçirme fırsatı sağlamaktadır.

İddet, değişik sebeplerle eşinden ayrı düşen kadının yeni bir hayata ve muhtemel evliliğe kendini hazırlaması noktasında bir geçiş süreci işlevi görür.

Ölüm iddetinin söz konusu olduğu durumlarda, eşini yitirmenin acı ve üzüntüsünü yaşayan erkeğe, karısına olan hürmet ve vefasını göstermesi için bir fırsat verilmiş olmaktadır.

İddet, oluşabilecek kötü zan ve niyetlere karşı kadını korur.

Açıklama:

Elbette iddetin öncelikli gaye ve hikmeti, kadının hamile olup olmadığının anlaşılmasını sağlamaktır. Fakat bununla birlikte iddetin hukukî, sosyal ve psikolojik mahiyette başka gaye ve hikmetleri de söz konusudur. Bu amaç ve hikmetlerden bazıları şunlardır:
 Boşama sebebiyle meydana gelen ayrılıklarda iddet, şayet boşama dönüşlü (ric’î) ise kocaya, evlilik hayatına tekrar devam etmesi hususunda belli bir süre düşünme ve kararını gözden geçirme fırsatı sağlamaktadır. Dönüşlü olmayan (bâin) boşamalarda ve fesih ya da tefrik sebebiyle meydana gelen ayrılıklarda ise iddet, tarafların her ikisine de aile yuvasını tekrar inşa etme fırsatı sunmaktadır. Böylece öfkesini kontrol edememe, duygularına yenik düşme, çevrenin dedikodularından etkilenme, aile baskısına dayanamama gibi sebeplerle ve ani bir kararla sonlandırılan aile yuvasının, daha büyük ve kalıcı yaralara yol açmadan gözden geçirilmesine imkan tanınmakta, kurulu aile düzeninin tekrar devamı sağlanabilmektedir.
 Ölüm iddetinin söz konusu olduğu durumlarda ise, eşini yitirmenin acı ve üzüntüsünü yaşayan kadına, kocasına olan hürmet ve vefasını göstermesi için bir fırsat verilmiş olmaktadır. Ölüm iddetinin, yuvaya bağlılığı simgeleme gibi bir özelliği de söz konusudur.
 İddet, oluşabilecek kötü zan ve niyetlere karşı kadını korur.
 İddet, değişik sebeplerle eşinden ayrı düşen kadının yeni bir hayata ve muhtemel evliliğe kendini hazırlaması noktasında bir geçiş süreci işlevi görür. Bu sayede kadın, eşinden ayrı düşmenin psikolojik etkilerini daha rahat atlatma imkânına kavuşur.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Kur'ân-Kerîm, aile sorunlarının çözüme kavuşturulmasında aşağıdakilerden hangisini önermektedir?

Eşlerin ailelerinden saygın, âkil kişilerin hakemliğine müracaat edilmesini

Aile mahkemelerine müracaat edilmesini

Aile danışma merkezine müracaat edilmesini

En yakın arkadaşa müracaat edilmesini

Ayet ve hadislere müracaat edilmesini

Açıklama:

Kur'ân-Kerîm, aile sorunlarının çözüme kavuşturulmasında, eşlerin ailelerinden saygın, âkil birer kişi belirlenmesini ve bunların hakemliğine müracaat edilmesini önermektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Günümüz şartlarında evliliğin tescil edilmesi aşağıdakilerden hangisiyle sağlanmaktadır?

Nikah akdinin iki şahit huzurunda yapılması

Nikahtan önce aile büyüklerinden izin alınması

Nikahın dini usullere uygun yapılması

Nikahın resmi kurumlar nezdinde kayda geçirilmiş olması

Nikahın toplum huzurunda yapılması

Açıklama:

Evlilik kurumuyla ilgili hususların, gerektiğinde yargı yoluyla takibinin yapılabilmesi için, yürürlükte bulunan hukuk sistemi bakımından geçerliliğinin bulunması gerekir. Günümüz şartlarında bunun yolu, evliliğin tescil edilmesidir. Ancak günümüz toplum düzeninde, bir nikâhın hukukî varlığından söz edebilmek için öncelikle, resmî kurumlar nezdinde kayda geçirilmiş olması gerekmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Aile, çevre ve toplum bilgisinden saklanması
Eş seçiminin tümüyle tarafların ya da ailelerin inisiyatifine bırakılması
Dini ve resmi nikahın birlikte yapılması
Olası hak ihlallerinin giderilmesinin vicdana bırakılması

Yukarıdakilerden hangileri evliliğin ilerleyen aşamalarında büyük sorunlara yol açabilecek potansiyel kaynaklar arasında yer alır?

I ve III

II ve IV

I, II ve IV

III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Günümüz aile sorunlarının önemli bir kısmı, daha evliliğin kuruluşu sırasında dinî-hukukî gereklere bağlı kalınmamasından kaynaklanmaktadır. Aile, çevre ve toplum bilgisinden saklanan, aile bireylerinin hak ve sorumluluklarının yasal güvenceye kavuşturulmadığı, olası hak ihlalleri ve mağduriyetlerin giderilmesinin vicdanlara terk edildiği, eş seçiminin tümüyle tarafların inisiyatifine veya aile büyüklerinin tercih ve onayına bırakıldığı evliliklerle sıklıkla karşılaşılmaktadır. Tabiatıyla bu durum, evliliğin ilerleyen aşamalarında büyük sorunların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu çerçevede evlenmenin dinî-hukukî mahiyetiyle ilgili bazı değerlendirmelerde
bulunulacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Evlilik ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

İslam’da evlilik, temel özelliği karşılıklı hak ve sorumluluklar doğuran bir akid niteliğindedir.

Kişinin kendisini ibadete vermek amacıyla bekâr kalmayı tercih etmesi evlenmesinden daha üstündür.

Şekil şartlarına bağlı olması, toplum bilgisini gerektirmesi, düğün yemeği verilmesi, eğlence tertip edilmesi gibi yönleriyle evlilik, diğer medenî sözleşmelerden farklı bir mahiyete sahiptir.

Aile bireylerinin haklarını hukukî güvenceye kavuşturmayı amaçlayan tedbirlerden birisi, evliliğe iki şahidin tanıklık etmesidir.

Unsur ve şartları itibariyle herhangi bir eksiklik bulunmayan bir nikâh akdi, dinen de geçerli ve muteberdir.

Açıklama:

bazı fakihler evlenmenin, kişinin kendisini ibadete vermek amacıyla bekâr kalmayı tercih etmesinden daha üstün olduğunu belirtmişlerdir. Medenî bir sözleşmenin gerekleri yanında bu tür özellikler de göz önünde bulundurulduğunda evlilik, Allah’a yakınlaşma demek olan ibadet mahiyetine de sahip medenî bir akid olarak ifade edilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Toplum bilgisinden uzak bir şekilde iki kişinin tanıklığında gerçekleşen evlilikleri gizli nikah olarak değerlendirileceğini ve bu yola başvuranların ağır biçimde cezalandırılacağını savunan görüş kime aittir?

Hz. Peygamber

Hz. Ömer

Maliki mezhebi

Bütün fıkıh mezhepler

Hz. Osman

Açıklama:

Hz. Ömer (r.a.), toplum bilgisinden uzak bir şekilde iki kişinin tanıklığında gerçekleşen evlilikleri ‘gizli nikâh’ olarak değerlendireceğini ve bu yola başvuranları ağır biçimde cezalandıracağını söylemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Evlilik çağına gelen gençlerin önemli bir kısmının anne-babalarına bile danışıp rızalarını almadan, hatta onlara rağmen eş tercihinde bulunmaları ve evlenmeleri ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Şehirleşme arttıkça bu tip evliliklerin oranı artar.

Öğrenim düzeyi arttıkça bu tip evliliklerin oranı artar.

Bireyselcilik felsefesinin etkisiyle bu evlilikler sıklaşmıştır.

Hanefi ve Hanbeli mezheplerine göre veli izni olmadan gerçekleşen evlilikler geçersizdir.

Geleneksel bağlardan ve dini değerlerden kopuşun bir sonucudur.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 65

Sınırlı süreyle ve sırf birbirlerinin cinselliklerinden yararlanma amacı taşıyan evliliklere fıkıh literatüründe ".................. evliliği" denir.

Yukarıdaki cümleyi doğru olarak tamamlayacak kavram aşağıdakilerden hangisidir?

mehr-i

müt'a

muhâlea

rıc-î

bid-î

Açıklama:

Sınırlı süreyle ve sırf birbirlerinin cinselliklerinden yararlanma amacı taşıyan evliliklere fıkıh literatüründe "müt'a evliliği" denir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Fıkıh literatüründe "tek taraflı iradeyle kocanın boşaması" anlamında kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Tefrik

hul

Talak

Rıc-î

Muhalea

Açıklama:

İslam'ın benimsediği boşama sistemine göre evliliklerin sonlandırılması şu üç yolla olur:
1. karı kocanın anlaşmasıyla evliliğe son verme (hul ya da muhalea)
2. tek taraflı iradeyle kocanın boşaması (talak)
3. Yargı yoluyla boşanma (tefrik)

Doğru Cevap: C

Soru 67

İbn Teymiyye
Şevkânî
Maliki mezhebi
Hanbeli mezhebi
İbn Kayyım el-Cevziyye

Aynı anda gerçekleşen üç boşamanın hukuken geçerli olduğu görüşünde olan yukarıdakilerden hangileri kullanılan boşama yetkisinin tamamının geçerli olacağı görüşündedir?

I ve II

III ve IV

I, II ve V

II, III ve IV

I, III, IV ve V

Açıklama:

Aralarında sahabe ve tâbiûn neslinin önde gelen simalarıyla, Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezhebi fakihlerinin de bulunduğu çoğunluk, sünnete aykırı biçimde aynı anda gerçekleşen birden fazla boşamalarda, kullanılan boşama yetkisinin tamamının geçerli olacağı görüşündedirler. Buna göre aynı anda üç boşama hakkı birden kullanılmışsa, bir evlilikte tanınan boşama yetkisinin tamamı kullanıldığından, taraflar arasında kesin ayrılık meydana gelmiş olmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Boşanma ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Boşamanın gerçekleşmesiyle birlikte ödemesi geleceğe tehir edilen mehir, derhal ödenmesi gereken bir hal almaktadır.

İddet süresince koca, boşadığı eşinin nafaka ve mesken ihtiyacını karşılamak zorundadır.

Dönüşlü boşamalarda taraflardan birisinin ölümü halinde diğeri ona vâris olamamaktadır.

İddet süresince sıhriyetten kaynaklanan hısımlık devam ettiğinden, buna bağlı evlilik engelleri de yürürlüğünü sürdürmektedir.

Boşamanın muteber olabilmesi için en az iki âdil şahidin bulunması şartı, hak ve adalet ilkelerinin gerektirdiği hukukî bir zorunluluktur.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 69

Hukuken geçerli bir evlilik hayatı yaşadıktan sonra herhangi bir sebeple (ölüm, boşama, fesih, tefrik) evliliği sona eren kadının, başka birisiyle evlenebilmesi için mutlaka beklemesi gereken süreye ................. denilmektedir.

Yukarıdaki cümleyi doğru olarak tamamlayacak cümle aşağıdakilerden hangisidir?

nedb

tefrik

talak

vücûb

iddet

Açıklama:

Hukuken geçerli bir evlilik hayatı yaşadıktan sonra herhangi bir sebeple (ölüm, boşama, fesih, tefrik) evliliği sona eren kadının, başka birisiyle evlenebilmesi için mutlaka beklemesi gereken süreye iddet denilmektedir. İddeti gerektiren sebebe bağlı olarak kadının beklemesi gereken süre farklılık gösterir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisinin, sağlam aile yapısıyla müspet bir ilişkisi olduğu düşünülebilir?

Aile kurumuna içkin geleneksel değerlerin sorgulanması

Bireyin siyasî, ekonomik, hukukî ve şahsî hürriyetlerine karşı bir konuma yerleştirilmesi

Şehirleşme ve iş hayatı

Bireyselcilik eğilimleri

Toplumsal barışın temini

Açıklama:

Günümüzde aile kurumu, geleneksel değerlerinden koparılıp sorgulanmaya ve gerekliliğinin tartışılmaya açılması yönüyle; ek olarak, bireyin siyasî, ekonomik, hukukî ve şahsî bütün hürriyetlerini kısıtlayıcı bir unsur olduğuna ilişkin çeşitli değerlendirmelere konu olmuştur. Bireyselci bir yaklaşımla aile fertlerinin hem kendi aralarında hem de toplumla olan duygusal, ahlakî, hukukî bağlar koparılarak, ilişkilerin mekanik bir hal almasıyla sonuçlanabilecek tartışmalar ve akımlar baş göstermiştir. Şehirleşme ve iş hayatı birçok ailenin fiilen parçalanmasına, aile bireylerinin birbirlerinden bağımsızlaşmalarına yol açmıştır. Bunlara karşı olarak, birbirleriyle sürekli ve karşılıklı etkileşim içerisinde olan toplumsal barış ile sağlam aile yapısı arasında paralel ve olumlu bir ilişki bulunduğu; benzer şekilde, toplumsal sorunlarla aile sorunları arasında da bir paralelliğin olduğu düşünülebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

İçinizden kendileriyle huzura kavuşacağınız eşler yaratıp, aranıza sevgi ve şefkat duyguları yerleştirmesi, Allah’ın varlığının belgelerindendir. Doğrusu bunda düşünüp aklını kullananlar için alınacak dersler vardır.
Anne-babasından her ikisinin ya da birisinin yaşlılık günlerine erişip de, cenneti hak edemeyen kişiye yazıklar olsun!
Allah, kulluk imtihanının bir gereği olmak üzere dilediğine kız, dilediğine erkek, dilediğine hem kız hem erkek çocuk verir; dilediğini de bu nimetten mahrum bırakır. Bütün bunlar Allah’ın güç ve takdirinde olan şeylerdir.
Bir babanın çocuğuna bırakacağı en büyük miras, iyi bir isimle güzel bir terbiyedir.

Yukarıdakilerden hangileri, günümüzde aileye yüklenen anlam ve buna bağlı aile sorunlarının çözüme kavuşturulması noktasında önemli olan bazı değerlere ilişkin hadisler arasında yer alır?

I-II

II-III

I-III

II-IV

III-IV

Açıklama:

I ve III, ayet; II ve IV, hadistir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdaki ifadelerden hangisi, "Aile Mahremiyetinin Korunması" ile ilgilidir?

Ailenin sürekliliğinin sağlanabilmesi, eşlerin birbirlerine sınırsız sevgi beslemesine, olası kusur ve hatalarını görmezden gelmesine, üstünü örtmesine ve bağışlamasına bağlıdır.

Yüce Allah, sadece kendisine kullukta bulunulması talebiyle birlikte anne-babaya itaat edilmesini de istemiş, anne-babaya itaatsizliği, kendisine şirk koşulmasıyla birlikte büyük günahlardan saymıştır.

Kur'ân-Kerîm, aile sorunlarının çözüme kavuşturulmasında, eşlerin ailelerinden saygın, âkil birer kişi belirlenmesini ve bunların hakemliğine müracaat edilmesini önermektedir (Nisâ 4/35).

İslam ailesi, dinamik ve sürekli bir din eğitiminin gerçekleştiği bir okuldur.

Aile üyeleri, üzerine düşen görevleri ibadet şuuruyla yerine getirir.

Açıklama:

A seçeneği "Sevgiye Dayalı Huzur ve Şefkat Yuvası"; B seçeneği "Emanet ve Sorumluluk Bilinci" ve D ile E seçenekleri "İslamî Değer ve Hükümlere Tam Bağlılık" ile ilgili ifadelerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Eşlerin birbirlerinden yararlanmalarının Allah’ın izin ve onayıyla gerçekleştiğine inanılması
Evlilik akdinin doğurduğu hak ve sorumlulukların ihlali durumunda çözümün, tarafların hak ve sorumluluk bilincine bırakılması
Nikâh akdinin mescitlerde gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulması

Yukarıdakilerden hangileri, İslam'ın evliliğe olan yaklaşımıyla ile ilgili doğru bilgiler arasında yer alır?

I-II

I-III

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Evlilikle birlikte kazanılan ya da evlilik sürecinde baş gösterebilecek gelişmelere bağlı olarak devreye girecek hakların, olası ihlallere karşı hukuk güvencesine kavuşturulması son derece önemlidir. Bunun tümüyle tarafların hak ve sorumluluk bilincine yani vicdanlarına terk edilmesi, maddî hukuk yaptırımından yoksun olduğundan, mağduriyetlerin giderilmesi için her zaman yeterli olmayacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 74

İddetle ilgili aşağıdaki durumlardan hangisi, modern teknolojik geliştirmelerin doğrudan etkilediği bir duruma örnek teşkil eder?

Boşama sonrası süreçlerde taraflara yeniden gözden geçirme imkanı sağlaması

Ölüm ardından eşe duyulan sevgi ve saygıyı göstermeye teşvik etmesi

Mevcut bir gebeliğin bulunup bulunmadığından emin olunması

Oluşabilecek kötü zan ve niyetlere karşı kadını koruması

Değişik sebeplerle eşinden ayrı düşen kadının yeni bir hayata ve muhtemel evliliğe kendini hazırlaması noktasında bir geçiş süreci işlevi görmesi

Açıklama:

Bazı araştırmacılar, yeni gelişmeler karşısında gözden geçirilmesi gereken fıkhî hükümlerden birisinin de, nikâhı sona ermiş bir kadının yeni bir evlilik yapabilmesi için beklemesi gereken süre (iddet) meselesi olduğu görüşündedirler. Bu araştırmacılara göre, yeni bir evlilik için iddet bekleme zorunluluğu, mevcut bir gebeliğin bulunup bulunmadığından emin olunması ve böylece nesillerin karışmasının önüne geçilmesi amacına dönük bir tedbirdir. Günümüzde modern ultrasonografi cihazlarıyla gebelik, birkaç dakika içerisinde ve kesin olarak tespit edilebildiğinden, araç hüküm mahiyetin- deki iddet uygulamasına gerek kalmamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Eş Seçimi ve velinin rolü ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Meşru nikâh akdi içinde evlilik hayatı yaşamış olan dul bir kadın, eşini seçme konusunda ailesine danışmalıdır.

Ebeveynlere danışmadan yapılan evliliklerin, eğitim ve şehirleşmeyle doğru orantılı bir artış gösterdiği düşünülmektedir.

Kişilerin ailelerinin onayı olmaksızın eş tercihinde bulunmaları ve evlenmelerinin, belirli bir ölçüde, bireysel hazları öne çıkaran bireyselcilik anlayışından kaynaklandığı düşünülmektedir.

Şâfiîlere göre, veli izni olmadan gerçekleşen evlilikler geçersizdir.

Hanefîlere göre yetişkin kızlar, tek başlarına evlilik kararı alabilirler.

Açıklama:

Meşru nikâh akdi içinde evlilik hayatı yaşamış olan dul bir kadın, eşini seçme konusunda tek başına yetkilidir. Onun, din ve ahlak bakımından meşru olan eş tercihine, şu ya da bu sebeple babası, dedesi, çocukları, kardeşleri de dahil herhangi bir şahsın müdahale etmemesi gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Tefvîzü’ t-talâk ne demektir?

Erkeğin, tek taraflı irade ile aile birliğini sonlandırma yetkisi

Yaradılıştan sahip olunan özellikler

Yargı yoluyla boşanma

Boşama selahiyetinin kadına devredilmesi

Kadının başka bir erkekle doğal bir evlilik yapması, cinsel ilişkinin yaşandığı bu evliliğin yine doğal bir sürece bağlı olarak ve tabii şartlarda sona ermesi

Açıklama:

Talak - Tek taraflı iradeyle kocanın boşaması.
Fıtrat - Yaradılıştan sahip olunan özellikler.
Tefrik - Yargı yoluyla boşanma.
Şer’î tahlil - İslam, boşamayı (talak) üç ile sınırlandırmıştır. Üçüncü boşama ile birlikte artık tarafların tekrar aile yuvası kurabilmeleri çok ağır bir şarta bağlanmıştır ki, o da, kadının başka bir erkekle doğal bir evlilik yapması, cinsel ilişkinin yaşandığı bu evliliğin yine doğal bir sürece bağlı olarak ve tabii şartlarda sona ermesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Cinsel ilişkinin yaşanmadığı bir temizlik döneminde boşama
Bir talak hakkını kullanarak eşini boşama
Regl döneminde gerçekleşen boşama
Bir temizlik döneminde gerçekleşen birden fazla boşama

Yukarıdakilerden hangileri, bid’î boşama örnekleridir?

I-II

II-III

I-IV

II-IV

III-IV

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 78

Sıhriyet ne anlama gelir?

Kocanın iddet süresi içerisinde eşiyle aile hayatına geri dönmesi

Karı-koca arasında evlilik sebebiyle meydana gelen akrabalık bağı

Boşamanın gerçekleşmesiyle birlikte ödemesi geleceğe tehir edilen mehir

Dönüşlü boşamalar

Dönüşlü olmayan boşamalar

Açıklama:

Ric’at - Kocanın iddet süresi içerisinde eşiyle aile hayatına geri dönmesi
Mehr-i müeccel - Boşamanın gerçekleşmesiyle birlikte ödemesi geleceğe tehir edilen mehir
Ric’î talak - Dönüşlü boşamalar
Bâin talak - Dönüşlü olmayan boşamalar
Sıhriyet - Karı-koca arasında evlilik sebebiyle meydana gelen akrabalık bağı

Doğru Cevap: B

Soru 79

İslam'da, tek taraflı irade ile evliliği sonlandırma (boşama) yetkisinin erkeğe verilmiş olmasına ilişkin, aşağıdaki İslami yorumlamalardan hangisi doğrudur?

Boşama yetkisinin eşlerin ikisine de ayrı ayrı verilmesi, aile birlikteliğinin sürdürülme olasılığını arttıracaktır.

Nikâhı sonlandırma yetkisinin, eşlerden tamamen alınıp mahkemelere devredilmesi en sağlıklı yoldur.

Erkeğe tanınmış olan boşama yetkisi, nikâh akdiyle birlikte eşlerin sahip olduğu hak ve sorumluluklardan bağımsızdır.

Kadınların, psişik özellikleri ve fıtratlarının, aile yuvasının kısa sürede sonlandırılması ile ilişkisi olduğu düşünülmemektedir.

İslam hukukuna göre kadının, boşandığı eşinden olma çocuklarının geçim giderlerini sağlama gibi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Açıklama:

Boşama yetkisinin eşlerin ikisine de ayrı ayrı verilmesi, aile birlikteliğinin daha çabuk ve basit sebeplerle sonlandırılması olasılığını arttıracaktır.
Nikâhı sonlandırma yetkisinin, eşlerden tamamen alınıp mahkemelere devredilmesi önerisi de çok yönlü ahlakî ve hukukî sorunlara sebep olabilir. Aile içinde kalması gereken sırlar, gerçekliği olmayan ilavelerle ve abartılı bir şekilde mahkemelere taşınmak suretiyle topluma mal edilecek, bu durumdan, aile fertleri yanında genel anlamda bireysel ve toplumsal ahlak da ağır yara alacaktır.
Erkeğe tanınmış olan boşama yetkisi, nikâh akdiyle birlikte eşlerin sahip olduğu hak ve sorumluluklardan bağımsız düşünülemez. Nikâhın maddî yükü tamamen erkeğin sorumluluğundadır. Erkek, evliliğin devamı süresince eşi ve çocuklarının geçim sorumluluğunu tek başına üstlenmekte, boşama sonrasında devreye girecek malî külfetleri de erkek omuzlamaktadır.
Kadınların, psişik özellikleri ve fıtratları itibariyle erkeklere göre daha duygusal ve kırılgan bir yapıya sahip oldukları bilimsel bir gerçektir. Onların bu özelliği, tam boşama selahiyeti ile birleşecek olursa, aile yuvasının basit sebeplerden dolayı ve kısa sürede sonlandırılması olasılığı artacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi nikâh akdiyle ilgili biçimsel hususlardan biri değildir?

Akde en az dört kişinin tanıklık etmesi

Evlenmenin çevreye duyurulması

Meşru çerçevede oyun ve eğlence tertip edilmesi

Misafirlere ikramda bulunulması

Nikâhın mescitlerde akdedilmesi

Açıklama:

Açıklığı sağlamanın bir gereği olmak üzere, diğer bütün akidlerden farklı olarak nikâh akdiyle ilgili biçimsel bazı hususlar da söz konusudur. Evlenmenin çevreye duyurulması, meşru çerçevede oyun ve eğlence tertip edilmesi, misafirlere ikramda bulunulması, nikâhın mescitlerde akdedilmesi, akde en az iki kişinin tanıklık etmesi gibi. Bunlardan asgarî iki şahit bütün fıkıh mezheplerine, nikâhın duyurulması ise Mâlikî mezhebine göre aynı zamanda nikâh akdinin sıhhat şartı olarak görülmektedir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Hz. Peygamber (s.a.) aşağıdaki çalgılardan hangisiyle evliliğin duyurulmasını istemiştir?

Borazan

Def

Santur

Rebap

Flüt

Açıklama:

Evliliğin açıklığını sağlamak üzere çeşitli usullere başvurulabilir. Bunlar arasında eğlence düzenlenmesi, tarih boyunca başvurulan en yaygın yöntem olmuştur. Hz. Peygamber (s.a.) def çalmak suretiyle evliliğin duyurulmasını istemiş, bunun helalle haramı ayıran bir ölçüt olduğunu ifade etmiştir (Tirmizî, “Nikâh”, 6; Nesâî, “Nikâh”, 72). Bu doğrultuda olmak üzere Hz. Ömer (r.a.), toplum bilgisinden uzak bir şekilde iki kişinin tanıklığında gerçekleşen evlilikleri ‘gizli nikâh’ olarak değerlendireceğini ve bu yola başvuranları ağır biçimde cezalandıracağını söylemiştir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Zamanla kayıtlı ve sırf birbirlerinin cinselliklerinden yararlanma amacı taşıyan ve Hz. Peygamber’in (s.a.) tarafından yasaklanan evlilik çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

İddet

Nedb

Velime

Tahlil

Müt’a

Açıklama:

Evlenme akdi, ilke itibariyle devamlılığı esas alan süresiz bir sözleşmedir. Bundan dolayıdır ki, süreyle sınırlı ya da bir tecrübe dönemi geçirmek amacıyla geçici evlilikler yapılamaz (Nisâ 4/19). Bu tür zamanla kayıtlı ve sırf birbirlerinin cinselliklerinden yararlanma amacı taşıyan evliliklere fıkıh literatüründe “müt’a evliliği” denir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

İslam’da kocanın boşama salahiyetini hanımına devretmesine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Tefvîzü’t-talâk

Tefrik

Muhâlea

Bain talak

Ric’î talak

Açıklama:

Tek taraflı iradesiyle boşama yetkisine sahip olan koca, gerek evlilik akdinin kuruluşu sırasında gerekse nikâhın devamı sürecinde boşama selahiyetini hanımına devredebilir. Buna fıkıh literatüründe, boşama hakkının devri anlamında olmak üzere “tefvîzü’t-talâk” denilmektedir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi aynı anda gerçekleşen üç boşamanın “bir boşama” sayılacağı görüşüne sahiptir?

İmam Şafii

İbn Teymiyye

Ebu Hanife

İmam Malik

Ahmed bin Hanbel

Açıklama:

Aynı anda gerçekleşen üç boşamanın hukuken geçerli olduğu görüşünde olanlar, bunun üç boşama mı, yoksa bir boşama mı sayılacağı hususunda iki farklı görüş ortaya koymuşlardır:
Aralarında sahabe ve tâbiûn neslinin önde gelen simalarıyla, Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezhebi fakihlerinin de bulunduğu çoğunluk, sünnete aykırı biçimde aynı anda gerçekleşen birden fazla boşamalarda, kullanılan boşama yetkisinin tamamının geçerli olacağı görüşündedirler. Buna göre aynı anda üç boşama hakkı birden kullanılmışsa, bir evlilikte tanınan boşama yetkisinin tamamı kullanıldığından, taraflar arasında kesin ayrılık meydana gelmiş olmaktadır.
Sahabe, tabiûn ve ilk müctehid imamlardan bazılarına, İbn Teymiyye, İbn Kayyım el-Cevziyye, Şevkânî gibi fıkıh bilginleriyle günümüz İslam hukukçularının çoğunluğuna göre ise, bu şekildeki boşamalar sadece bir boşama olarak geçerlik kazanır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri son dönem fıkıh bilginlerinin, sigara içmenin dinî hükümlerini içerir?

I ve II

I,II ve III

I,IV,II

I, IV

I,II,III,IV

Açıklama:

Son dönem fıkıh bilginleri ise, sigara içmenin dinî hükmü konusunda üç farklı görüş
ortaya koymuşlardır.

Sigara içmek mübahtır.
Sigara içmek mekruhtur.
Sigara içmek haramdır.

Doğru Cevap: B

Seri kesimlerde kesim işlemini başlatmak üzere düğmeye basarken Allah'ın adının anılması durumunda kesilen hayvanın yenmesinin hükmü aşağıdakilerden hangisidir?

Helal

Haram

Mekruh

Mübah

Günah

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 29

Sulu yolum yönteminin, uzmanlar tarafından uygun olduğu ifade edildiği durumlarda kesilen hayvanın etini yemenin hükmü aşağıdakilerden hangisidir?

Haram

Helal

Mübah

Günah

Mekruh

Açıklama:

Uzmanlar, suyun sıcaklığı ve bekleme süresi dikkate alındığında, kan,
dışkı gibi necis şeylerle pislenmiş suyun ete işlemesinin mümkün olmadığını
ifade etmektedirler. Dolayısıyla sulu yolum yöntemi, fıkhen caiz olmaktadır.
Etin dış yüzeyinin pislenmesi ise, etin helalliğine zarar vermez. Yıkanarak
etin temizlenmesi ve yenmesinde herhangi bir sakınca yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Sigara içmenin dini hükmü konusunda son dönemde ortaya çıkan üç farklı görüş aşağıdakilerden hangisinde doğru bir biçimde verilmiştir?

Mübah-Mekruh-Helal

Helal-Mekruh-Günah

Mübah-Mekruh-Haram

Vacip-Helal-Haram

Mekruh-Vacip-Helal

Açıklama:

Son dönem fıkıh bilginleri ise, sigara içmenin dinî hükmü konusunda üç farklı görüş ortaya koymuşlardır.
1. Sigara içmek mübahtır. Sigara içmeyle ilgili âyet ve hadislerde açık bir
yasak bulunmamaktadır. Yasaklayıcı bir bildirimin bulunmadığı maddeler
hakkında, insan sağlığı açısından açık ve kesin zararlı etkisi bulunmadığı
sürece, mübah oluş temel kuraldır.
2. Sigara içmek mekruhtur. Sigara içmek, hem aktif hem de pasif içiciler
bakımından zararlıdır. Malî açıdan da israftır. Sağlığa zararı ve mal israfı göz
önünde bulundurulduğunda, sigara içmenin mübah olduğunu söylemek
mümkün değildir. Fakat sigara içmeyle ilgili yasak hükmü getiren bir âyet
veya hadis bulunmadığından, hükmünün haram olduğu da söylenemez. Şu
halde sigara içmenin hükmü, mekruh olmasıdır. Mekruh ise, dinin uzak
durulmasını istediği fakat bu talebin kesin ve bağlayıcı biçimde ortaya
konulmadığı hüküm demektir.
3. Sigara içmek haramdır. Çünkü sigara içmek, kesin olarak sağlığa
zararlıdır ve bunun için harcanan para israftır. Ayrıca nafaka
yükümlülüğünün ihlaline sebep olmaktadır. Bu gerekçelerden hareketle
günümüz İslam bilginlerinin çoğunluğu, sigaranın haram olduğu görüşünü
benimsemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Ölmüş hayvan sınıfına dahil olduğu halde helal kabul edilen aşağıdakilerden hangisidir?

Kuş

Tavşan

Tavuk

Koyun

Çekirge

Açıklama:

Dinî usûle uygun kesilmeden öldürülmüş ya da kendiliğinden ölmüş hayvanlar meyte grubuna girer. Mâide sûresinin üçüncü âyetinde bu durumun değişik şekillerde ortaya çıkabileceği ifade edilmiştir. Bunlar, boğulmuş, sert bir cisimle vurularak öldürülmüş, yüksek bir yerden atılma veya düşme sonucu ölmüş, başka bir hayvanın darbesiyle ölmüş ve yırtıcı ya da pençeli hayvanların öldürüp parçaladığı hayvanın eti şeklinde belirtilmiştir. Aslında ölmüş hayvan sınıfına dahil olmakla birlikte balık ve çekirge ölüsü, Hz. Peygamber’in (s.a.) beyanıyla helal olan gıdalardan sayılmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Gıdadaki haram oluş özelliği hangi durumda geçici olarak kalkmaktadır?

Yurt dışı seyahatleri sırasında

İnsanın vücut bütünlüğünün tehdit altında olduğu durumlarda

Hamile kadının canının çekmesi durumunda

Buluğ çağına ermemiş kişilerde

Ölüm döşeğindeki hastanın son arzusu olması durumunda

Açıklama:

Dinî emir ve yasaklar, kural olarak bütün şahıslar için, her zaman ve şartta geçerlidir. Bunları değiştirmeye kimsenin yetkisi yoktur. Bunun tek istisnası, zaruret halleridir. Biyolojik ihtiyaçları karşılamak için helal yiyecek ve içecek bulunamaması ve tedavi ihtiyacı başta gelen zaruret sebepleri olmaktadır.
Açlıktan bunalıp çaresiz kalanlar ihtiyaç miktarını aşmamak şartıyla haram olan gıdalardan yararlanabilirler (Bakara 2/173; Mâide 5/3). Helal sayarak değil de çaresizlik sebebiyle haram gıdalardan tüketen kimse, bu davranışından sorumlu olmaz. Zira insanın hayat hakkı ve bunun tehlikelerden korunması, İslam’ın temel gayelerindendir.
Şu halde insanın vücut bütünlüğünün tehdit altında bulunduğu durumlarda, gıdadaki haram oluş özelliği geçici olarak kalkmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

İlahî talep ve yasakların tamamı, temel karakteri itibariyle, Allah’a gönülden bağlılığın test edileceği kulluk sınavı mahiyeti taşımasına ne denir?

Helal

İstihale

Tayyibat-habais

Taabbut

İllet

Açıklama:

İlahî talep ve yasakların tamamı, temel karakteri itibariyle, Allah’a gönülden bağlılığın test edileceği kulluk sınavı mahiyeti taşımasına taabbut denir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi domuz etinin haram olmasının sağlık açısından gerekçelerinden biri değildir?

Müslüman oluşu sembolize etmesi

Bünyesinde hastalıklar taşıması

Cinsel arzuyu ortadan kalırması

Kıskançlık duygusunu yok etmesi

Ölümcül hastalıklara yol açması

Açıklama:

Domuzun haram kılınma gerekçesi için İslam âlimleri, aklî, deneysel ve bilimsel açılardan çeşitli açıklamalarda bulunmuşlardır. Bu açıklamaların ortak noktasını, domuz etinin insan sağlığı ve tabiatını olumsuz yönde etkilemesi oluşturmaktadır. Bu çerçevede, domuzun bünyesinde birçok hastalık taşıdığı, ölümcül hastalıklara yol açtığı, cinsel arzu ve kıskançlık duygusunu ortadan kaldırdığı şeklindeki açıklamaların ön plana çıktığı görülmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

İstihale nedir?

İki farklı maddenin ayrıştırılamayacak şekilde iç içe geçmesi

Dinen tüketilmesi helal madde

Haram olan maddenin şekil ve mahiyet değişikliğine uğraması

Mevcut haliyle dinen yenilip içilmesi haram olan şey

Kur'an'ın helal-haram ölçütü olarak belirlediği şeyler

Açıklama:

İstihâle, hayvansal veya bitkisel bir ürünün bir halden başka bir hale geçmesi demektir. Bunun somut göstergesi ise, şekil ve isim değişikliğidir. Yiyecek ve içecekler söz konusu olduğunda istihâle, haram olan gıdanın şekil ve mahiyet değişikliğine uğramasını ifade eder. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıda verilenlerden hangisi günümüz fıkıh bilginlerinin istihale üzerine görüşlerinden biri değidir?

Haramın istihâle ile helal hale gelebilmesi için, istihâlenin kendiliğinden gerçekleşmesi gerekir.

İstihâlenin kendiliğinden gerçekleşmesi ile iradeye bağlı olarak gerçekleşmesi arasında herhangi bir fark yoktur.

İstihâle, helal gıda elde etmenin en son başvurulacak yöntemidir.

İstihâle, domuz dışındaki ürün ve gıdalarda söz konusu olabilir.

İstihâlenin, iradeye bağlı olarak gerçekleşmesinin hüküm açısından herhangi bir önemi bulunmaz.

Açıklama:

Günümüz fıkıh bilginlerinden bazıları geleneksel ictihadlardan birisini tercih etmekte, bazıları ise farklı değerlendirmelerde bulunmaktadır. Bu görüş ve tercihleri şu şekilde sıralamak mümkündür:

Haramın istihâle ile helal hale gelebilmesi için, istihâlenin kendiliğinden gerçekleşmesi gerekir.
İstihâlenin kendiliğinden gerçekleşmesi ile iradeye bağlı olarak gerçekleşmesi arasında herhangi bir fark yoktur. Her iki şekilde de istihâle haramı helal yapar.
İstihâle, domuz dışındaki ürün ve gıdalarda söz konusu olabilir. Domuzun ise, -özü ve mahiyeti itibariyle necis ve haram olduğundan- istihâlesinden söz edilemez ve hiçbir şekilde haramlık özelliği ortadan kalkmaz.
İstihâle, helal gıda elde etmenin temel yöntemlerindendir. Dolayısıyla istihâlenin, iradeye bağlı olarak gerçekleşmesinin hüküm açısından herhangi bir önemi bulunmadığı gibi, istihâleye uğrayan mal veya ürünün de önemi yoktur.

Buna göre doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

I. Kesim yapılacak yerin temizliği
II. Kesenin mensup olduğu din
III. Kesime besmele ile başlanması
IV. Kesim yöntemi
V. Kesimin süresi
Yukarıdakilerden hangileri kesim işlemi ile ilgili güncel fıkhi problemlerdendir?

I-III-IV

I-II-V

I-II-III-IV

II-III-IV

II-III-V

Açıklama:

Kesimle ilgili güncel fıkhî problemlerin genellikle, kesim işlemini gerçekleştiren kişinin dinî mensubiyeti, kesim sırasında besmele çekilmesi ve kesim yöntemiyle ilgili olduğu görülmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Hayvan kesimi ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

İlahi kaynağa dayalı bir dine mensup olmayan birinin kestiği hayvanın eti yenmez.

Hristiyan kimsenin Allah adına kestiği hayvanın eti yenebilir.

Müslüman kimsenin Allah'tan başkası adına kestiği hayvanın eti haramdır.

Müslüman kimse kesim sırasında Alla'ı anmayı unutursa o hayvanın eti haram olmaz.

Yahudi kimse kesim sırasında Allah'ın adını anmayı unutursa o et haram hale gelir.

Açıklama:

Kesen kişinin dinî mensubiyeti ve kesim sırasında Allah’ın adının anılmasıyla ilgili görüş ve değerlendirmelerin şu noktalarda birleştiği görülmektedir:

İslam, Yahudilik ve Hıristiyanlık gibi ilahî kaynağa dayalı bir dine mensup olmayanların kestiği hayvanların eti yenilemez.
Müslüman veya ehl-i kitaptan birisinin Allah’tan başkası adına kestiği hayvanın eti haramdır.
Müslüman ya da ehl-i kitap birisinin, kesim sırasında Allah’ın adını anmayı unutması, Zâhirîler hariç, o hayvanın etini haram hale getirmez.

Buna göre doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdaki hangi durumda içki içilmesi durumunda kişi günah işlemiş olmaz?

Mezuniyet kutlaması sırasında

Tehdit sebebiyle içtiğinde

Düğünü sırasında içtiğinde

Bir defaya mahsus tatma durumunda

Kalbe iyi geldiği için içtiğinde

Açıklama:

Müslüman bilinç ve duyarlığına sahip kişiler için, hayatın normal seyrini sürdürdüğü şartlarda, içki içmenin meşru gerekçelerinden söz etme imkanı yoktur. Nişan, düğün, mezuniyet, yılbaşı gibi gün ve kutlamalar, asla içki tüketiminin meşru sebepleri olarak görülemez. ‘Bir defaya mahsus tatma’, ‘sadece bir kadeh içme’, ‘kalbe iyi gelme’ gibi, içkiyi masum göstermeyi amaçlayan aldatıcı ifadeler de, haram hükmünü çiğneme gerekçesi olamaz.
Bununla birlikte hayatın normal seyrinin dışına çıktığı durumlarda özel hükümler devreye gireceğinden, geçici ve sınırlı olmak üzere içki içmek mümkün ve caizdir. Sözgelimi boğazına düğümlenen bir şey sebebiyle nefes alma veya yutkunma güçlüğü çekip hayatı risk altında bulunan kişiler, içki dışında meşru bir sıvının bulunmaması halinde, ihtiyaç ölçüsünde içki içebilirler. Aynı şekilde yanlışlıkla (hata) veya cebir ve tehdit (ikrah) sebebiyle içki içenler, bir haramı çiğnemiş, dolayısıyla günah işlemiş olmazlar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi ayet ve hadislerde haram kılınan yiyecek ve içeceklerden birisi değildir?

Ölmüş hayvan eti

Akıtılmış kan

Domut eti

Allah'tan başkası adına kesilen hayvan

Soğukkanlı hayvanların etleri

Açıklama:

 Ölmüş hayvan eti (meyte)
 Akıtılmış kan
 Domuz eti
 Allah’tan başkası adına kesilen hayvanlar

Doğru Cevap: E

Soru 41

Zararı sabit olarak görülen bir yiyeceğin hükmü aşağıdakilerden hangisidir?

Helal

Mübah

Mekruh

Haram

Müstehap

Açıklama:

Bu amaçların başında, insanın akıl, ruh ve beden sağlığının her türlü zararlı etkiye karşı korunması gelmektedir. Bu açıdan zararı sabit olan şeyler haram kılınmıştır. Nitekim zehirli ve uyuşturucu bitkiler, kendiliğinden ölmüş murdar hayvan eti, sarhoşluk veren katı, sıvı ve uçucular, zararlı oluşları sebebiyle haram kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Geçmişte zararlı olduğu için haram olarak bilinen bir yiyeceğin gelişen teknolojiyle zararın giderildiği bir durumda bu yiyeceğin hükmü ne olur?

Haram

Helal

Müstehap

Mekruh

Vacip

Açıklama:

Bunun bir sonucu olmak üzere, dinin haram kabul ettiği bir gıda maddesinden, zararlı olduğu düşünülen unsurların ayıklanması, o maddeye ilişkin haramlık hükmünü etkilemez.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Doğada yeni bulunan bir yiyeceğin yendiğinde aklın normal işleyişini olumsuz etkilediği görülmüştür. Bu durumda bu yiyeceğin hükmü nedir?

Helal

Haram

Mekruh

Müstehap

Vacip

Açıklama:

Söz gelimi içki içmek, aklın normal işleyişine zarar verdiği için haram kılınmıştır. Böyle bir etkinin söz konusu olduğu her şey, ismi, hammaddesi, katı ya da sıvı oluşu ve daha başka özellikleri dikkate alınmaksızın, aynı hükme tabi olacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Hiçbir şeyin olmadığı bir dağda kaybolan ve açlıktan ölmek üzere olan bir kişi az ileride ölmüş bir hayvan görmüş ve bu hayvanın etinden hayatta kalacak kadar yemiştir. Bu durumda bu kişinin işlediği fiilin hükmü nedir?

Haram

Helal

Mekruh

Müstehap

Farz

Açıklama:

Bu açıdan dikkat çekilmesi gereken iki önemli husus bulunmaktadır:
 Zaruret halinde haram olan gıdadan tüketme izni, geçici ve istisnaî
bir hükümdür. Zaruretin sona ermesiyle birlikte genel hüküm (haram)
tekrar işlerlik kazanır.
 Zaruret halinde haram gıdadan yararlanma, zarureti asgarî düzeyde
ortadan kaldıracak ölçüyü aşamaz.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Mevcut haliyle yenilip içilmesi dinen haram olan (habîs) bir gıda veya içecek, kendiliğinden istihâleye uğradığında bu maddenin hükmü nedir?

Helal

Haram

Mekruh

Müstehap

Vacip

Açıklama:

Mevcut haliyle yenilip içilmesi dinen haram olan (habîs) bir gıda veya içecek, kendiliğinden istihâleye uğrar ve dinen tüketilmesi helal bir maddeye (tayyib) dönüşürse, bunun tüketilmesinin helal olduğunda görüş birliği bulunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Şarap imal eden bir fabrika bu şaraplardan bir kısmını sirkeye dönüştürmek istemektedir. Bu durumda bu sirkenin hükmü Şafii mezhebine göre nedir?

Helal

Haram

Mekruh

Müstehap

Vacip

Açıklama:

Fakat istihâle, dışarıdan müdahaleyle yani irade ve isteğe bağlı olarak gerçekleşirse, istihâleye uğrayan ürün Şâfiî ve Hanbelîlerle, Hanefî müctehidlerden Ebu Yusuf’a göre helal hale gelmez, tüketilmesi hâlâ haramdır. Nitekim Allah Resûlü (s.a.) şarabın sirkeye dönüştürülmesini yasaklamıştır (Müslim, “Eşribe”, 11).

Doğru Cevap: B

Soru 47

Güzel koku ve temizlik için kullanılan ve içerisinde alkol bulunan kolonyanın içilmesinin hükmü nedir?

Helal

Haram

Mübah

Mekruh

Müstehap

Açıklama:

Aynı şekilde, genellikle güzel koku ve temizlik amacıyla kullanılan ve alkol içeren kolonyanın, sarhoşluk ve keyif amacıyla içilmesi de, içki yasağının gerekçesi (illet) doğrultusunda haram hükmünü alacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Elektroşok verilerek bayıltılan bir hayvanın daha sonra İslami şartlara göre kesilip yenmesinin hükmü nedir?

Caiz

Haram

Vacip

Mekruh

Farz

Açıklama:

Hayvana, kesim sırasında acı çekmemesi ya da daha az acı hissetmesi amacıyla elektrik şoku uygulanması, prensip olarak mümkün ve caizdir.

Doğru Cevap: A

Hayvansal veya bitkisel haram olan bir gıdanın şekil ve mahiyet değişikliğine uğramasına ne ad verilir?

Habîs

Tayyib

Necis

İcmâ

İstihâle

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 55

İki farklı maddenin ayrıştırılamayacak şekilde iç içe geçmesi, birisinin diğeri içinde çözülüp kaybolmasına ne ad verilir?

Karışım

Mahiyet

Murdar

Maya

Müdahale

Açıklama:

Karışım, iki farklı maddenin ayrıştırılamayacak şekilde iç içe geçmesi, birisinin diğeri içinde çözülüp kaybolması demektir. Süte veya hamura bir miktar şarabın dökülmesi gibi. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Haram gıda tüketiminde zaruret durumunda istisnai hükümlere dair verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Sadece biyolojik ihtiyaç miktarı kadar haram gıda tüketilebilir.

Kişi çaresizlik sebebiyle haram gıda tüketirse bu davranışından sorumludur.

Tedavi ihtiyacı haram gıda tüketmenin zaruret sebeplerindendir.

İnsanın vücut bütünlüğünün tehdit altında olması haram gıda tüketmek için bir gerekçedir.

Açlık durumunda ihtiyaç miktarını aşmayacak kadar yararlanılabilir.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 64

Rics nedir?

Hak yoldan sapma

Görüş birliği

Haramlığın gerekçesi

Haram olan gıdanın şekil ve mahiyet değişikliğine uğraması

Maddi ve manevi anlamda pis ve murdar olma

Açıklama:

Rics maddî veya manevî anlamda pis ve murdar olma demektir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Haramlık dış etkilerden ve harama sebep olmaktan kaynaklanıyorsa buna ne denir?

illet

meyte

lizatihi haram

li aynihi haram

li gayrihi haram

Açıklama:

Haramlık, bir şeyin özü ve mahiyeti itibariyle kötülük ve zarar içermesinden kaynaklanıyorsa buna li aynihî veya lizâtihî haram (ölmüş hayvan eti yemek, şarap içmek gibi), dış etkilerden ve harama sebep olmaktan kaynaklanıyorsa buna da li gayrihî haram denir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Farklı iki maddenin ayrıştırılamayacak şekilde iç içe geçmesine, birisinin diğeri içinde çözülüp kaybolmasına ne denir?

Karışım

İstihale

Necis

İcma

Fısk

Açıklama:

Karışım, iki farklı maddenin ayrıştırılamayacak şekilde iç içe geçmesi, birisinin diğeri içinde çözülüp kaybolması demektir. Süte veya hamura bir miktar şarabın dökülmesi gibi. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi "istihâlenin kendiliğinden gerçekleşmesiyle, insan müdahalesiyle ve iradeye bağlı olarak gerçekleşmesi arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Her iki durumda da, haram helale dönüşür." görüşünü savunanlardan değildir?

Hanefiler

Malikiler

İbn Teymiyye

Hanbeliler

İbn Kayyım el-Cevziyye

Açıklama:

İstihâle, dışarıdan müdahaleyle yani irade ve isteğe bağlı olarak gerçekleşirse, istihâleye uğrayan ürün Şâfiî ve Hanbelîlerle, Hanefî müctehidlerden Ebu Yusuf’a göre helal hale gelmez, tüketilmesi hâlâ haramdır. Nitekim Allah Resûlü (s.a.) şarabın sirkeye dönüştürülmesini yasaklamıştır (Müslim, “Eşribe”, 11).
Hanefî ve Mâlikîlerle, İbn Hazm, İbn Teymiyye ve İbn Kayyım el- Cevziyye gibi müctehidlere göre ise, istihâlenin kendiliğinden gerçekleşmesiyle, insan müdahalesiyle ve iradeye bağlı olarak gerçekleşmesi arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Her iki durumda da, haram helale dönüşür. Çünkü haramlık, bir nesnenin mevcut hali ve özelliğiyle ilgilidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Hangi durumda içki içen bir kişi haramı çiğnemiş olur?

Yanlışlıkla içtiğinde

Tehdit sebebiyle içtiğinde

Kalbe iyi geldiği için içtiğinde

Cebir sebebiyle içtiğinde

Boğaza bir şey takıldığında meşru sıvı bulamama halinde içtiğinde

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 69

Aşağıda yiyecek ve içeceklerle ilgili olarak verilen dinî-fıkhî ilkelerden hangisi doğru değildir?

Haram yetkisinin Allah’a ait olması

Harama sebep olan şeylerin de mekruh kabul edilmesi

Haramlar konusunda hileye başvurulamayacağı

İyi niyetin haramı meşur kılmadığı

Haram şüphesi taşıyan şeylerden uzak durulması.

Açıklama:

Yiyecek ve içeceklerle ilgili birçok dinî-fıkhî ilkeden söz edilebilir. Haram yetkisinin Allah’a ait olması, harama sebep olan şeylerin de haram kabul edilmesi, haramlar konusunda hileye başvurulamayacağı, iyi niyetin haramı meşur kılmadığı, haram şüphesi taşıyan şeylerden uzak durulması gibi.

Hayvansal veya bitkisel bir ürünün bir halden başka bir hale geçmesi aşağıdakilerden hangisidir?

İstihâle

Rics

Fısk

Karışım

İcmâ

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 81

İki farklı maddenin ayrıştırılamayacak şekilde iç içe geçmesi, birisinin diğeri içinde çözülüp kaybolması aşağıdakilerden hangisidir?

İcmâ

Fısk

Rics

Karışım

İstihâle

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi günümüz fıkıh bilginlerinin görüş ve tercihlerinden biri değildir?

Haramın istihâle ile helal hale gelebilmesi için, istihâlenin kendiliğinden gerçekleşmesi gerekir.

İstihâlenin kendiliğinden gerçekleşmesi ile iradeye bağlı olarak gerçekleşmesi sonucu değiştirmez.

İstihâle, domuz dışındaki ürün ve gıdalarda söz konusu olabilir.

İstihâle, helal gıda elde etmenin temel yöntemlerindendir.

İstihâle, her ne şekilde olursa olsun helali haram yapar.

Açıklama:

Günümüz fıkıh bilginlerinden bazıları geleneksel ictihadlardan birisini tercih etmekte, bazıları ise farklı değerlendirmelerde bulunmaktadır. Bu görüş ve tercihleri şu şekilde sıralamak mümkündür:

Haramın istihâle ile helal hale gelebilmesi için, istihâlenin kendiliğinden gerçekleşmesi gerekir.

İstihâlenin kendiliğinden gerçekleşmesi ile iradeye bağlı olarak gerçekleşmesi arasında herhangi bir fark yoktur. Her iki şekilde de istihâle haramı helal yapar.

İstihâle, domuz dışındaki ürün ve gıdalarda söz konusu olabilir. Domuzun ise, -özü ve mahiyeti itibariyle necis ve haram olduğundan- istihâlesinden söz edilemez ve hiçbir şekilde haramlık özelliği ortadan kalkmaz.

İstihâle, helal gıda elde etmenin temel yöntemlerindendir. Dolayısıyla istihâlenin, iradeye bağlı olarak gerçekleşmesinin hüküm açısından herhangi bir önemi bulunmadığı gibi, istihâleye uğrayan mal veya ürünün de önemi yoktur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

İslam Konferansı Teşkilatı (İKÖ) bünyesinde faaliyet gösteren İslam Fıkıh Akademisine göre aşağıdakilerden hangisinin kestiği hayvanın eti haram değildir?

Yahudi

Putperest

Tanrıtanımaz

Mürted

Mecûsî

Açıklama:

Müslümanlar açısından eti yenen hayvanlar grubuna giren bir hayvanın etinin helal olabilmesi için, bir Müslüman veya Yahudilik, Hıristiyanlık gibi özü itibariyle ilahî kaynaklı dine mensup birisi (ehl-i kitap) tarafından kesilmesi gerekir.
Ehl-i kitap, Allah’a inanıp bir peygambere tabi olup hak dine mensup iken zamanla hak yoldan uzaklaşan kişi ve toplulukları ifade eden bir kavramdır. Yahudî ve Hıristiyanlar, İslam âlimlerinin ittifakıyla ehl-i kitap kabul edilmektedir. İslam âlimlerinin büyük çoğunluğu ehl-i kitap kapsamını bu iki din mensuplarıyla sınırlı tutar. Fakat temelde Allah inancı taşıması sebebiyle Ebu Hanife Sâbiîler’i, İbn Hazm da Mecûsîler’i ehl-i kitap çerçevesine dâhil eder. Ehl-i kitap kapsamını daha geniş tutan görüşler de vardır.
Birinci görüşün benimsenmesi halinde, kesim hayvanlarının etinin Müslümanlara helal olabilmesi için kesen kişinin kimliği bakımından çerçeve biraz daralmakta, ikinci görüşün kabul edilmesi halinde ise genişlemektedir. İslam Konferansı Teşkilatı (İKÖ) bünyesinde faaliyet gösteren İslam Fıkıh Akademisi, Mecûsîlerin ehl-i kitap olmadığı yönünde karar almıştır. Buna göre putperestlerin, tanrıtanımazların, dinden dönenlerin (mürted) kestikleri Müslümanlara haram olduğu gibi, Mecûsîlerin kestiği de haramdır. Dolayısıyla Yahudilerin kestiği haram değildir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisine göre hayvan boğazlanırken Allah’ın adının anılması mutlak anlamda şarttır?

Şâfiîler

Hanefîler

Zâhirîler

Mâlikîler

Hanbelîler

Açıklama:

Zâhirîler, unutma ile kasıt arasında herhangi bir ayırım gözetmeksizin, Allah’ın adının anılmasının mutlak anlamda şart olduğu görüşündedirler.
Şâfiîlere ve bazı fakihlere göre ise, kesim sırasında besmele çekmek sünnettir. Dolayısıyla Müslümanın kestiği hayvan, Allah’ın adını anmayı kasten terk etmiş olsa bile yenir. Onlara göre bir hayvanın etinin yenilememesi konusunda ölçüt, Allah’ın adının anılmaması değil, Allah’tan başkası adına kesilmiş olmasıdır. Dolayısıyla bir Müslümana, Müslüman ya da ehl-i kitaptan birisinin Allah’tan başkası adına kestiği hayvanın eti haramdır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Müslüman veya ehl-i kitaptan birisinin Allah’tan başkası adına kestiği hayvanın eti haramdır.

Keserken Allah’ın adının anılıp anılmadığının bilinmemesi durumunda, yerken besmele çekmek suretiyle o et tüketilebilir.

Hayvana, kesim sırasında acı çekmemesi ya da daha az acı hissetmesi amacıyla elektrik şoku uygulanması, prensip olarak mümkün ve caizdir.

Herhangi bir şeyin helal mi haram mı olduğu noktasında şüpheye düşülürse, haram olduğu düşünülerek ondan uzak durulur.

Müslüman ya da ehl-i kitap birisinin, kesim sırasında Allah’ın adını anmayı unutması, o hayvanın etini haram hale getirir.

Açıklama:

İslam, Yahudilik ve Hıristiyanlık gibi ilahî kaynağa dayalı bir dine mensup olmayanların kestiği hayvanların eti yenilemez.
Müslüman veya ehl-i kitaptan birisinin Allah’tan başkası adına kestiği hayvanın eti haramdır.
Müslüman ya da ehl-i kitap birisinin, kesim sırasında Allah’ın adını anmayı unutması, Zâhirîler hariç, o hayvanın etini haram hale getirmez.
Araştırıp emin olmadan hayvansal bir gıdayı tüketmenin dinen caiz olmadığını söylemek, uygulamada ciddi sıkıntı ve güçlüklere yol açacaktır. Kaldı ki İslam, Müslüman toplumda tüketime sunulan gıdanın üretim süreciyle ilgili böyle bir soruşturma-araştırma talebinde bulunmamaktadır. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.) keserken Allah’ın adının anılıp anılmadığının bilinmemesi durumunda, yerken besmele çekmek suretiyle o etin tüketilebileceğini ifade etmiştir (Buhârî, “Tevhid”, 13; “Zebâih”, 21).
Hayvana, kesim sırasında acı çekmemesi ya da daha az acı hissetmesi amacıyla elektrik şoku uygulanması, prensip olarak mümkün ve caizdir. Bu şekilde sersemletilmiş ya da bayıltılmış hayvan ölü olmadığından, dinî usule uygun şekilde kesilmesi halinde eti helaldir. Fakat şok uygulaması, hayvanı bayıltma seviyesini aşıp ölümüne yol açmamalıdır. Aksi takdirde hayvan murdar sayılacağından eti yenilemez.
Bu arada bir ilkenin göz önünde bulundurulmasında fayda vardır. Helal-haram konularında ihtiyat kuralına göre hareket etmek tavsiye edilmektedir. Herhangi bir şeyin helal mi haram mı olduğu noktasında şüpheye düşülürse, haram olduğu düşünülerek ondan uzak durulur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 86

“Hamr” kelimesi, aşağıdakilerden hangisine göre yaş üzümden elde edilen içkiyi ifade eder ve özü itibariyle haramdır?

İmam Şafii

Ebu Hanife

İbn Teymiyye

İmam Maliki

Ahmed bin Hanbel

Açıklama:

İslam âlimleri içki içmenin bu âyetlerle haram kılındığı hususunda ittifak etmişlerdir. Âyetlerde kullanılan “hamr” kelimesi, bazı sahabe ve tabiûn fakihleriyle Ebu Hanife’ye göre yaş üzümden elde edilen içkiyi ifade eder ve özü itibariyle (li aynihî) haramdır. Yaş üzüm dışında başka hammaddelerden elde edilen içkiler ise, sarhoşluk meydana getiriyorsa haramdır.
Diğer üç fıkıh mezhebine göre ise hamr, kişiyi sarhoş eden bütün içkilerin ortak adıdır. Dolayısıyla içkinin elde edildiği hammaddenin ve içilen miktarın önemi yoktur. Çünkü Hz. Peygamber (s.a.), “Sarhoşluk veren her şey hamrdır (şarap), her hamr da haramdır” buyurmuştur (Müslim, “Eşribe”, 73). Bu ifade sarhoşluk meydana getiren şeyin hammaddesinin haramlığını ortaya koymaktadır. “Çoğu sarhoşluk veren şeyin azı da haramdır” (Ebu Davud, “Eşribe”, 5) hadisi ise içilen miktar ne olursa olsun hükmün değişmediğini ifade etmektedir.
Bu ihtilafa rağmen bütün fıkıh mezhepleri ve fakihler, çok içildiğinde sarhoşluk veren alkollü içkilerin tamamının, az da içilse, haram olduğu noktasında hemfikirdirler. Dolayısıyla metodik farklılığa bağlı görüş ayrılığının, alkollü içki içme yasağı bakımından uygulamaya yansıyan bir sonucu bulunmamaktadır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi sigaranın haramdan ziyade mübah ya da mekruh olarak nitelendirilmesindeki ortak noktadır?

Sigara içmenin kişisel bir özgürlük olması

Sigara için harcanan paranın haram olmaması

Nafaka yükümlülüğünün ihlaline sebep olması

Sigaranın zararlı etkilerinin kesin biçimde ortaya konmuş bulunmaması

Sigara içmeyle ilgili âyet ve hadislerde açık bir yasağın bulunmaması

Açıklama:

Son dönem fıkıh bilginleri ise, sigara içmenin dinî hükmü konusunda üç farklı görüş ortaya koymuşlardır.

Sigara içmek mübahtır. Sigara içmeyle ilgili âyet ve hadislerde açık bir yasak bulunmamaktadır. Yasaklayıcı bir bildirimin bulunmadığı maddeler hakkında, insan sağlığı açısından açık ve kesin zararlı etkisi bulunmadığı sürece, mübah oluş temel kuraldır.

Sigara içmek mekruhtur. Sigara içmek, hem aktif hem de pasif içiciler bakımından zararlıdır. Malî açıdan da israftır. Sağlığa zararı ve mal israfı göz önünde bulundurulduğunda, sigara içmenin mübah olduğunu söylemek mümkün değildir. Fakat sigara içmeyle ilgili yasak hükmü getiren bir âyet veya hadis bulunmadığından, hükmünün haram olduğu da söylenemez. Şu halde sigara içmenin hükmü, mekruh olmasıdır. Mekruh ise, dinin uzak durulmasını istediği fakat bu talebin kesin ve bağlayıcı biçimde ortaya konulmadığı hüküm demektir.

Sigara içmek haramdır. Çünkü sigara içmek, kesin olarak sağlığa zararlıdır ve bunun için harcanan para israftır. Ayrıca nafaka yükümlülüğünün ihlaline sebep olmaktadır. Bu gerekçelerden hareketle günümüz İslam bilginlerinin çoğunluğu, sigaranın haram olduğu görüşünü benimsemektedir. Doğru cevap D’dir.

Soru 12

Aşağıdaki durumların hangisinde adli otopsi yapılmasına gerek yoktur?

Kaza

İntihar

Cinayet

Miras davası

Doğal ölüm

Açıklama:

Adli otopsi; kaza, intihar, cinayet gibi şüpheli ölüm olaylarında ölümün nedenini, tarzını ve zamanını belirlemek, delilleri ve ölenin kimliğini tespit etmek amacıyla yapılan özel bir otopsi tipidir. Bu tür otopsiler özellikle ceza davalarında çok önemli bir yere sahiptir. Ayrıca ölüm sebebinin ve zamanının tespiti miras davalarında olduğu gibi ölüme bağlı hukuk davaları açısından da önem taşıyabilir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi islam bilginlerine göre otopsinin caiz olması için yerine getirilmesi gereken şartlardan biri değildir?

Ölünün yakınları varsa onların rızasının alınmış olması

Otopsinin uzman tabip tarafından yapılması

Otopsinin maddi bir menfaat karşılığında yapılmaması

Otopsinin zaruret ölçüsünü aşmayacak ve ölünün saygınlığını ihlal etmeyecek bir şekilde yapılması

Otopsiden sonra cesedin parçalanmış şekliyle defnedilmesi

Açıklama:

İslam bilginleri otopsinin caiz olması için şu şartların yerine gelmesini gerekli görürler: Otopsi yapılmasını gerektiren bir zaruretin veya zaruret hükmünde değerlendirilebilecek insanî ve toplumsal bir ihtiyacın bulunması, otopsi yapılacak kişinin ölümünün tam olarak gerçekleşmiş bulunması, ölünün yakınları varsa onların rızasının alınmış olması, otopsinin uzman tabip tarafından yapılması, otopsinin maddi bir menfaat karşılığında yapılmaması, otopsinin zaruret ölçüsünü aşmayacak ve ölünün saygınlığını ihlal etmeyecek bir şekilde yapılması, otopsiden sonra cesedin mümkün olan en kısa zamanda usulüne uygun olarak defnedilmesi. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdaki ülkelerden hangisi ötenazinin yasal olarak uygulandığı ülkelerden biridir?

Türkiye

Yunanistan

Almanya

Hollanda

İran

Açıklama:

Ötenazinin bir hukuki bir de dinî/ahlakî boyutu vardır. Bu uygulama pek çok ülke tarafından yasadışı ve suç olarak kabul edilmektedir. Ötenazinin türüne göre suçun niteliği ve cezası ülkeden ülkeye değişmektedir. Hollanda, Belçika ve A.B.D'nin bazı eyaletlerinde ise ötanazi yasal olarak uygulanmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi ölüden yapılan organ naklinin caiz olduğu durumlardan biridir?

Organ naklinde bir zaruretin bulunmaması

Organın bir ücret veya çıkar karşılığında verilmemiş olması

Ölümden önce kendisinin veya ölümünden sonra mirasçılarının onayının alınmış olmaması

Konunun uzmanlarında hastanın bu tedaviyle iyileşeceğine ilişkin güçlü bir kanaatin oluşmuşmaması

Tıbbî ve hukukî ölümün kesinleşmemiş olması

Açıklama:

Ölüden diriye organ naklinin caiz olması için şu şartların bulunması gerekir. Organ naklinde bir zaruretin bulunması, konunun uzmanlarında hastanın bu tedaviyle iyileşeceğine ilişkin güçlü bir kanaatin oluşmuş bulunması, ölümden önce kendisinin veya ölümünden sonra mirasçılarının onayının alınmış olması, tıbbî ve hukukî ölümün kesinleşmiş olması, organın bir ücret veya çıkar karşılığında verilmemiş olması, alıcının da organ nakline razı olması. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi organ naklinin daha çok yapıldığı ülkelerden biridir?

ABD

Pakistan

Almanya

Fransa

İtalya

Açıklama:

Organ nakillerinin daha çok yoksul insanların yaşadığı Hindistan, Pakistan gibi ülkelerde yapıldığı bilinmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Ayetlerde, hangi evreden sonra, ana rahmindeki çocuğa ruhun üflendiği, bambaşka bir aşamaya girdiği belirtilmiştir?

Nutfe

Cenin

Alaka

Mudga

Rahim

Açıklama:

Bebek ölümleri artmıştır
Yaşam kalitesi artmıştır
Yaşam süresi ortalaması artmıştır

Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri Modern tıbbın geliştirdiği sağlık alanındaki çalışmaların faydalarındandır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Son yıllarda tıp ve sağlık alanında çok hızlı gelişmeler yaşanmaktadır. Kendini sürekli yenileyen tıp teknolojisi insanlığın önüne her gün yeni tedavi seçenekleri sunmaktadır. Modern tıbbın geliştirdiği tedavi imkânları günümüzde birçok hastalığı ölümcül olmaktan çıkarmıştır. Koruyucu ve tedavi edici yeni yöntemler sayesinde bebek ölümleri azalmakta, yaşam kalitesi artmakta ve ortalama yaşam süresi uzamaktadır. Diğer taraftan günümüzde çok hızlı ilerleyen hücre çalışmaları ve gen teknolojisi sağlık, tarım hayvancılık, gıda, kimya, enerji gibi alanlarda eşi görülmemiş imkânlar ve fırsatlar yaratmaktadır.

Doğru Cevap: D

Organ naklinde bir zaruretin bulunması.
Organın bir ücret veya çıkar karşılığında verilmiş olması.
Alıcının da organ nakline razı olması

Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri organ naklinin caiz olması şartlarındandır?

Yalnız II

I ve III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bir zaruretin bulunması. · Alıcının ve Vericinin izin ve rızasının bulunması. · Organın alınmasının vericinin hayatını riske sokmayacak, sağlığını ve beden bütünlüğünü bozmayacak olması ve bu durumun tıbbi raporla belgelendirilmesi. · Konunun uzmanlarında operasyon ve tedavinin başarılı olacağına ilişkin güçlü bir kanaat oluşmuş bulunması. · Yeterli tıbbî ve teknik şartların bulunması. · Organ vermenin ücret veya belli bir çıkar karşılığında olmaması.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Klasik fıkıh terminolojisinde ana rahmindeki çocuğa ne ad verilir?

Bebek

Cenin

Zigot

Embriyo

Pıhtı

Açıklama:

Klasik fıkıh terminolojisinde ana rahmindeki çocuğa cenîn adı verilir. Bu ismi gebeliğin hangi evresinde aldığı konusunda bir sınırlama yoktur. Mirasla ilgili bazı hükümler sağ doğmak kaydıyla çocuk ana rahmine düştüğü andan itibaren geçerli olur. Buna karşılık ana rahmindeki çocukla ilgili diğer bazı hükümlerin sabit olması ceninin yaratılışının belirli bir aşamaya gelmiş olmasına bağlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Ruhun 120 güne kadar çocuğun düşürülmesini caiz görmüştür.

Gebeliğin 40. gününe kadar anne babanın rızasıyla çocuğun düşürülmesi caiz görülmüştür.

40 günden sonra çocuk düşürmek haramdır.

Yukarıdaki çocuk düşürme ile ilgili görüşler sırasıyla hangi mezhebe aittir?

Hanefi, Şafi, Maliki

Hanbeli, Maliki, Şafi

Şafi, Hanefi, Hanbeli

Maliki, Şafi, Hanbeli

Şafi, Maliki, Hanefi

Açıklama:

Hanefîlerin çoğunluğu ruhun 120 günde üflendiğini bildiren hadise dayanarak bu süreye kadar çocuğun düşürülmesini caiz görmüştür. Şafiîler cenine gebeliğin kırkıncı gününden sonra ruh üflendiğine ilişkin hadisi esas alarak bu süre içinde eşlerin rızasının olması ve anne adayının bundan zarar görmemesi şartıyla çocuk düşürmenin caiz olduğunu söylemişlerdir. Malikîlere göre de kırk günden sonra çocuk düşürmek haramdır. Bu mezhepte ağırlıklı görüş kırk günden önce de çocuk düşürmenin haram
olduğu yönündedir

Doğru Cevap: A

Soru 39

Hanefîlerin çoğunluğu anne karnındaki bebeğe ruhun gebeliğin kaçıncı gününde üflendiğini kabul etmektedir?

100

120

150

180

200

Açıklama:

Hanefîlerin çoğunluğu ruhun 120 günde üflendiğini bildiren hadise dayanarak bu süreye kadar çocuğun düşürülmesini caiz görmüştür. Hanefî bilginlerden bazıları bunun mutlak olmadığını, sadece haklı ve zorunlu bir sebebe dayanması halinde caiz olabileceğini belirtmişlerdir. Emzikli çocuğu bulunan kadının gebe kalması durumunda sütünün kesilmesi, kocanın da sütanne temin edememesi durumu bu mazeretler arasında sayılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Kocanın sperminin yabancı yani arada evlilik bağı bulunmayan bir kadından alınan yumurta hücresiyle döllendirilmesiyle oluşan embriyonun karısının rahmine yerleştirilmesi.
Kocanın spermi ve karısının yumurtası alınarak dışarıda döllendirilmesi ve oluşan embriyonun aynı kadının rahmine yerleştirilmesi
Kocanın sperminin alınarak mikroenjeksiyon yöntemi ile karısının döl yatağı veya rahminde uygun bir yere yerleştirilmesi.

Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri caiz görülen suni döllenme veya tüp bebek uygulamalarındandır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sun'î döllenme ve tüp bebekle ilgili caiz görülen ve görülmeyen uygulamaları aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz. Caiz Görülen Uygulamalar · Kocanın spermi ve karısının yumurtası alınarak dışarıda döllendirilmesi ve oluşan embriyonun aynı kadının rahmine yerleştirilmesi. · Kocanın sperminin alınarak mikroenjeksiyon yöntemi ile karısının döl yatağı veya rahminde uygun bir yere yerleştirilmesi. 123 Caiz Görülmeyen Uygulamalar · Kocanın sperminin yabancı yani arada evlilik bağı bulunmayan bir kadından alınan yumurta hücresiyle döllendirilmesiyle oluşan embriyonun karısının rahmine yerleştirilmesi. · Yabancı bir erkeğin spermi kullanılarak yapılan döllendirme sonucu oluşan embriyonun kadının rahmine yerleştirilmesi. · Eşlerden alınan yumurta ve sperm hücrelerinin dışarıda döllenmesi sonucu oluşan emriyonun, gebe kalmaya gönüllü bir başka taşıyıcı kadının rahmine yerleştirilmesi. · Yabancı bir erkeğin spermi ile yabancı bir kadının yumurta hücresinin dışarıda döllendirilmesi ve embriyonun kadının rahmine yerleştirilmesi. · Kocanın spermi ile karısının yumurtasının dışarıda döllendirilmesiyle oluşan emriyonun, kocanın diğer karısının rahmine yerleştirilmesi..

Doğru Cevap: D

Soru 41

I) Doğum kontrol yöntemleri,
II) İnsan kopyalaması,
III) Menkul kıymetlerin alınıp satılmasının islam dinine uygunluğu,
IV) Ötenazi,
V) Organ nakilleri,
Yukarıdakilerden hangisi biyoetik kapsamında ele alınan konulardandır?

Yalnız I

Hepsi

Yalnız I, II, IV ve V

Yalnız I, II ve III

Yalnız III ve V

Açıklama:

Biyoetik kapsamında ele alınan konulardan bazıları şunlardır. İnsan hayatının başlaması ve sonlandırılması, doğum kontrol yöntemleri, yaşam kalitesi, yardımcı üreme teknikleri, genetik çalışmalar, insan kopyalaması, insanlar üzerindeki tıbbî deneyler, organ nakilleri, yapay organlar, ötenazi, yaşam, ölüm ve sağlık politikaları.

Doğru Cevap: C

Soru 42

I) Ölünün yakınları varsa onların rızasının alınmış olması.
II) Otopsinin uzman tabip tarafından yapılması.
III) Otopsinin maddi bir menfaat karşılığında yapılmaması.
IV) Otopsinin zaruret ölçüsünü aşmayacak ve ölünün saygınlığını ihlal etmeyecek bir şekilde yapılması.
V) Otopsiden sonra cesedin mümkün olan en kısa zamanda usulüne uygun olarak defnedilmesi.
İslam bilginleri otopsinin caiz olması için yukarıdaki şartların hangisinin yerine gelmesini gerekli görürler?

Yalnız I, II ve III

Yalnız IV ve V

Yalnız I ve IV

Yalnız III, IV ve V

Hepsi

Açıklama:

İslam bilginleri otopsinin caiz olması için şu şartların yerine gelmesini
gerekli görürler:
 Otopsi yapılmasını gerektiren bir zaruretin veya zaruret hükmünde
değerlendirilebilecek insanî ve toplumsal bir ihtiyacın bulunması.
 Otopsi yapılacak kişinin ölümünün tam olarak gerçekleşmiş bulunması.
 Ölünün yakınları varsa onların rızasının alınmış olması.
 Otopsinin uzman tabip tarafından yapılması.
 Otopsinin maddi bir menfaat karşılığında yapılmaması.
 Otopsinin zaruret ölçüsünü aşmayacak ve ölünün saygınlığını ihlal
etmeyecek bir şekilde yapılması.
 Otopsiden sonra cesedin mümkün olan en kısa zamanda usulüne uygun
olarak defnedilmesi.

Doğru Cevap: E

Aşağıdakilerden hangisi klasik fıkıh bilginlerinin çocuk düşürme ile
ilgili görüşlerini doğru yansıtmamaktadır?

Hanefîlerin çoğunluğu ruhun 120 günde üflendiğini bildiren hadise
dayanarak bu süreye kadar çocuğun düşürülmesini caiz görmüştür.

Hanbelîler cenine gebeliğin yüzyirmi gününden sonra ruh üflendiğine ilişkin
hadisi esas alarak bu süre içinde eşlerin rızasının olması ve anne adayının
bundan zarar görmemesi şartıyla çocuk düşürmenin caiz olduğunu söylemişlerdir.

Malikîlere göre de kırk günden sonra çocuk düşürmek haramdır

Zahirîler çocuk düşürmenin hiçbir şekilde caiz olmadığı görüşündedirler.

Açıklama:

Şafiîler cenine gebeliğin kırkıncı gününden sonra ruh üflendiğine ilişkin
hadisi esas alarak bu süre içinde eşlerin rızasının olması ve anne adayının
bundan zarar görmemesi şartıyla çocuk düşürmenin caiz olduğunu
söylemişlerdir. Hanbelî mezhebinde de tercih edilen görüş ruh üflenmeden
önce çocuk düşürmenin caiz olduğu yönündedir. Onlar da bu konuda kırk
günü esas almışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi sun'î döllenme ve tüp bebekle ilgili caiz görülen uygulamalardandır?

Yabancı bir erkeğin spermi kullanılarak yapılan döllendirme sonucu oluşan embriyonun kadının rahmine yerleştirilmesi.

Kocanın spermi ile karısının yumurtasının dışarıda döllendirilmesiyle oluşan emriyonun, kocanın diğer karısının rahmine yerleştirilmesi.

Yabancı bir erkeğin spermi ile yabancı bir kadının yumurta hücresinin dışarıda döllendirilmesi ve embriyonun kadının rahmine yerleştirilmesi.

Eşlerden alınan yumurta ve sperm hücrelerinin dışarıda döllenmesi sonucu oluşan emriyonun, gebe kalmaya gönüllü bir başka taşıyıcı kadının rahmine yerleştirilmesi.

Kocanın spermi ve karısının yumurtası alınarak dışarıda döllendirilmesi ve oluşan embriyonun aynı kadının rahmine yerleştirilmesi.

Açıklama:

Caiz Görülen Uygulamalar
 Kocanın spermi ve karısının yumurtası alınarak dışarıda
döllendirilmesi ve oluşan embriyonun aynı kadının rahmine
yerleştirilmesi.
 Kocanın sperminin alınarak mikroenjeksiyon yöntemi ile karısının döl
yatağı veya rahminde uygun bir yere yerleştirilmesi.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi İslam dinine göre şartsız/koşulsuz kesinlikle yanlıştır?

Aktif Ötenazi

Otopsi

Organ nakli

Kürtaj

Tüp bebek

Açıklama:

Aktif ötenazi İslam hukukuna göre bir tür cinayet olarak kabul edilmektedir

Doğru Cevap: A

Soru 49

120 güne kadar ceninin düşürülmesini genel olarak caiz gören mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

Hanefîler

Şafiîler

Malikîler

Zahirîler

Gazzalî

Açıklama:

Hanefîlerin çoğunluğu ruhun 120 günde üflendiğini bildiren hadise dayanarak bu süreye kadar çocuğun düşürülmesini caiz görmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdaki ülkelerin hangisinde ötanazi yasaktır?

Türkiye

Belçika

Hollanda

Lüksemburg

A.B.D'nin bazı eyaletlerinde

Açıklama:

Hollanda, Belçika ve A.B.D'nin bazı eyaletlerinde ise ötanazi yasal olarak
uygulanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerden hangisi İslam bilginlerinin otopsinin caiz olması için yerine gelmesini gerekli gördükleri şartlardan biri değildir?

Otopsi yapılmasını gerektiren bir zaruretin veya zaruret hükmünde değerlendirilebilecek insanî ve toplumsal bir ihtiyacın bulunması

Otopsi öncei resmi kurumlardan izin alınmış olması

Otopsinin maddi bir menfaat karşılığında yapılmaması

Otopsinin zaruret ölçüsünü aşmayacak ve ölünün saygınlığını ihlal etmeyecek bir şekilde yapılması

Otopsiden sonra cesedin mümkün olan en kısa zamanda usulüne uygun olarak defnedilmesi

Açıklama:

İslam bilginleri otopsinin caiz olması için şu şartların yerine gelmesini gerekli görürler:

Otopsi yapılmasını gerektiren bir zaruretin veya zaruret hükmünde değerlendirilebilecek insanî ve toplumsal bir ihtiyacın bulunması.

Otopsi yapılacak kişinin ölümünün tam olarak gerçekleşmiş bulunması.

Ölünün yakınları varsa onların rızasının alınmış olması.

Otopsinin uzman tabip tarafından yapılması.

Otopsinin maddi bir menfaat karşılığında yapılmaması.

Otopsinin zaruret ölçüsünü aşmayacak ve ölünün saygınlığını ihlal etmeyecek bir şekilde yapılması.

Otopsiden sonra cesedin mümkün olan en kısa zamanda usulüne uygun olarak defnedilmesi.

Doğru Cevap: B

Soru 55

İslam Konferansı Teşkilatı İslam Fıkıh Akademisi ve Dünya İslam Birliği Fıkıh Akademisi canlıdan canlıya organ naklinde hangi şartın bulunmasını gerekli görmezler?

Yeterli tıbbî ve teknik şartların bulunması

Bir zaruretin bulunması

Resmi iznin bulunması

Konunun uzmanlarında operasyon ve tedavinin başarılı olacağına ilişkin güçlü bir kanaat oluşmuş bulunması

Organ vermenin ücret veya belli bir çıkar karşılığında olmaması

Açıklama:

İslam Konferansı Teşkilatı İslam Fıkıh Akademisi ve Dünya İslam Birliği Fıkıh Akademisi'nin kararları bu nitelikteki fetvalar arasında yer alır.
Sözü edilen bilginler ve kurullar canlıdan canlıya organ naklinde şuşartların bulunmasını gerekli görürler:

Bir zaruretin bulunması

Vericinin izin ve rızasının bulunması

Organın alınmasının vericinin hayatını riske sokmayacak, sağlığını ve beden bütünlüğünü bozmayacak olması ve bu durumun tıbbi raporla belgelendirilmesi

Konunun uzmanlarında operasyon ve tedavinin başarılı olacağına ilişkin güçlü bir kanaat oluşmuş bulunması

Yeterli tıbbî ve teknik şartların bulunması

Organ vermenin ücret veya belli bir çıkar karşılığında olmaması

Resmi iznin bulunması

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisinde klasik fıkıh geleneğinde insanın ana karnında geçirdiği evreler doğru sırasıyla verilmiştir?

nutfe-alaka-mudga-kemik-et

nutfe-alaka-kemik-mudga-et

nutfe-kemik-et-alaka-mudga

nutfe-mudga-kemik-et-alaka

alaka-nutfe-mudga-kemik-et

Açıklama:

Ayetlerde Hz. Adem'in yaratılışına işaret edildikten sonra insanın ana karnında geçirdiği evreler sırasıyla anlatılmaktadır. Buna göre cenin önce nutfe iken sonra alaka'ya sonra da mudga'ya dönüşmektedir. Bu aşamadan sonra ceninde kemikler, yani iskelet oluşmakta ve buna et giydirilmektedir. Bundan sonra onun "başka bir yaratılışla inşa edildiği" belirtilmektedir. Müfessirlerin çoğunluğuna göre bu ifade ile cenine ruh üflenmesi kastedilmektedir. Yani bundan önce çocuk bedensel bir yapıdan ibaret iken bu aşamadan sonra insan haline gelmektedir.
nutfe-alaka-mudga-kemik-et

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdaki mezheplerden hangisi çoğunluğu ruhun 120 günde üflendiğini bildiren hadise dayanarak bu süreye kadar çocuğun düşürülmesini caiz görmüştür?

Malikiler

Hanbelîler

Şâfiîler

Hanefîler

Zahirîler

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 58

"Bu mezhebe göre kırk günden sonra çocuk düşürmek haramdır. Hatta bu mezhepte ağırlıklı görüş kırk günden önce de çocuk düşürmenin haram olduğu yönündedir."
Verilen bilgiler aşağıdaki mezheplerden hangisine aittir?

Hanbeliler

Malikiler

Hariciler

Şâfiîler

Hanefîler

Açıklama:

Malikîlere göre de kırk günden sonra çocuk düşürmek haramdır. Bu mezhepte ağırlıklı görüş kırk günden önce de çocuk düşürmenin haram olduğu yönündedir. Bununla birlikte bu mezhebe mensup bazı bilginler kırk günden önceki çocuk düşürmelerin mubah veya mekruh olduğunu söylemişlerdir. Bu arada Zahirîler de Malikilerdeki hâkim görüşe paralel olarak çocuk düşürmenin hiçbir şekilde caiz olmadığı görüşündedirler.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi İslam bilginlerinin tüp bebek konusunda caiz olarak gördükleri uygulamalar olarak değerlendirilir?

Yabancı bir erkeğin spermi kullanılarak yapılan döllendirme sonucu oluşan embriyonun kadının rahmine yerleştirilmesi

Kocanın spermi ile karısının yumurtasının dışarıda döllendirilmesiyle oluşan embriyonun, kocanın diğer karısının rahmine yerleştirilmesi

Yabancı bir erkeğin spermi ile yabancı bir kadının yumurta hücresinin dışarıda döllendirilmesi ve embriyonun kadının rahmine yerleştirilmesi

Eşlerden alınan yumurta ve sperm hücrelerinin dışarıda döllenmesi sonucu oluşan emriyonun, gebe kalmaya gönüllü bir başka taşıyıcı kadının rahmine yerleştirilmesi

Kocanın spermi ve karısının yumurtası alınarak dışarıda döllendirilmesi ve oluşan embriyonun aynı kadının rahmine yerleştirilmesi

Açıklama:

İslam Konferansı Teşkilatı'na bağlı İslam Fıkıh Akademisi 1986 yılında Amman'da yaptığı toplantıda bu konuyu görüşmüştür. Bu toplantıda alınan kararlar bu meseleyle ilgili İslam bilginlerinin genel yaklaşımını yansıtmaktadır. Bu kararlar ışığında sun'î döllenme ve tüp bebekle ilgili caiz görülen ve görülmeyen uygulamaları aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz.
Caiz Görülen Uygulamalar

Kocanın spermi ve karısının yumurtası alınarak dışarıda döllendirilmesi ve oluşan embriyonun aynı kadının rahmine yerleştirilmesi

Kocanın sperminin alınarak mikroenjeksiyon yöntemi ile karısının döl yatağı veya rahminde uygun bir yere yerleştirilmesi

Caiz Görülmeyen Uygulamalar

Kocanın sperminin yabancı yani arada evlilik bağı bulunmayan bir kadından alınan yumurta hücresiyle döllendirilmesiyle oluşan embriyonun karısının rahm

Doğru Cevap: E

Soru 60

Malikî mezhebinin klasik görüşünde kürtaj ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

Oyun

Yarış

Müzik

Folklor

Alışveriş

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi İslam’da meşru görülen eğlence türlerinin amaçlarından birisi değildir?

Spor yapma

Psikolojik dinlenme

Rahatlama

Sağlıklı yaşam

Vakit harcama

Açıklama:

İslam da eğlence, amaçsızca harcanan vakit demek değildir. Nitekim meşru görülen eğlence türlerinin hepsinin spor yapma, psikolojik dinlenme, rahatlama ve sağlıklı yaşam gibi çeşitli meşru amaçları vardır. İslam dini böyle meşru amaçlı eğlence türlerini tasvip etmiş, bunun örnekliğini bizzat Hz. Peygamber (s.a.) göstermiştir. Meşru gayeli eğlence, ibadet ve çalışma dışında kalan vakti de faydalı bir şekilde değerlendirmek demektir.

Doğru Cevap: E

Evlilik merasimleri
Bayramlar
Ramazan şenlikleri

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Hz. Peygamber dönemindeki eğlence münasebetleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

I ve III

Yalnız III

Açıklama:

Birey ve toplumların doğal ve fıtrî yapının bir gereği olarak sevinmesi ve neşelenmesi gereken zamanlar vardır. Hz. Peygamber bu gibi zamanlarda eğlenmeyi teşvik etmiştir: Evlilik merasimleri, bayramlar, hacca gidiş ve geliş, yolculuktan dönüş, savaş zaferi ve sünnet düğünü gibi olaylar böyledir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Güzel ses dinlemek amacıyla müzik dinlemenin mubah olduğunu söyleyen İslam alimi kimdir?

Gazzalî

Buhârî

Kâsânî

İbnu’lHümam

Abdulğanî en-Nablusî

Açıklama:

Ses sanatı olması açısından müziğin, hayatın diğer alanlarında da yer bulması gayet doğaldır. Bu açıdan müziği inceleyen bir çok İslâm alimi, bu tür müziğin mübah olduğunu söylemiştir. Örneğin konuyu geniş bir şekilde ele alan Gazzalî güzel ses dinlemek amacıyla müzik dinlemenin mubah olduğunu söyler. Ona göre içerisinde hikmet ve güzel şeyler olan şiir ve müziğin yasak olmasını gerektirecek bir sebep yoktur. İslâm, içerisinde bayağılık, çirkinlik, kötülük ve haram bir unsur bulunmayan şeyleri yasaklamış değildir (Gazzalî, 1985, II, 681 vd.).

Doğru Cevap: A

Soru 33

Bir kurum veya şahsın, açtığı bir yarışmada kazananlara ödül vermesi
kumar değildir. Ancak böyle bir yarışmada para almak ve vermek haramdır.
Yarışanların sadece bir kısmı para koyar ve “ben kazanırsam bir şey
almam, fakat sen kazanırsan da bir şey almazsın” şeklindeki anlaşmalar kumar değildir.
Karşılıklı olarak yarışan iki kişiye bir üçüncü şahıs eklenip, yarışmayı
kazanırsa, ikisinden birinin mükaafatı alması ve kaybederse bir şey
ödememesi şartıyla yarışma yapılırsa kumar olmaz.

Alimler, kumar kapsamına girmeyen oyunların yapılış şekilleri hakkında
da bilgi vermişlerdir. Buna göre yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğru bilgidir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Alimler, kumar kapsamına girmeyen oyunların yapılış şekilleri hakkında
da bilgi vermişlerdir. Buna göre:
 Bir kurum veya şahsın, açtığı bir yarışmada kazananlara ödül vermesi kumar değildir. Böyle bir yarışmada para almak ve vermek helaldir.
 Yarışanların sadece bir kısmı para koyar ve “ben kazanırsam bir şey almam, fakat sen kazanırsan şu kadar alırsın” şeklindeki anlaşmalar kumar değildir.
 Karşılıklı olarak yarışan iki kişiye bir üçüncü şahıs eklenip, yarışmayı kazanırsa, ikisinden birinin mükaafatı alması ve kaybederse bir şey ödememesi şartıyla yarışma yapılırsa kumar olmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi güncel kumar türlerinden biri değildir?

Piyango

Bilgi yarışmasları

Toto ve loto

At yarışları

İddaa

Açıklama:

Günümüzde yaygınlık kazanarak büyük bir sektör haline gelen oyunlardan biri de piyangodur. Piyango, genel olarak şöyle bir yapıya sahiptir: Piyangoyu oynatan kurum, katılımcılardan belli miktarlarda para toplar. Bunun bir kısmını katılımcılara dağıtacak ve paranın geri kalan kısmını kâr olarak alıkoyacaktır. Burada, katılanlar para yatırdıkları ve kazanacak olanın belirlenmesi çekilişe/şansa bağlı olduğu için kumar gerçekleşmektedir.
Bugün piyango, toto ve loto gibi oyunlar dünyada çok yaygınlaşmıştır. Bu durum, daha çok düşük gelirli insanların, özenti duyup da bir türlü elde edemedikleri isteklerini gerçekleştirme umudu olarak karşımıza çıkar. Bu aynı zamanda, kapitalizmin, insanı sürekli tüketen bir badireye sokmasından da kaynaklanır.
Günümüzde kumara alet edilen sporlardan biri de at yarışlarıdır. Katılanların para yatırdıkları ve kazanmanın koşuların sonuçlarını tahminine dayanan bu oyunun kumar olduğunda kuşku yoktur. Günümüzde futbol da kumara alet edilen oyunların başında gelmekte ve futbol vesile edilerek küresel çapta kumar oynanmaktadır. Maçların sonuçlarını tahmine dayanan ve katılan herkesin para yatırdığı bu tür oyunların tamamı kumardır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Yarışmalar insanların eğitimi, biyolojik ve psikolojik gelişimi ve meşru şekilde eğlenmesi gibi iyi amaçlarla yapılmalıdır. Sırf _____ ve _____ için yarışmak doğru değildir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru bir şekilde tamamlar?

spor yapmak - form tutmak

kazanmak - kaybetmek

ispatlamak - kanıtlamak

mecburiyetten - istemeyerek

böbürlenmek - kibirlenmek

Açıklama:

Yarışmalar insanların eğitimi, biyolojik ve psikolojik gelişimi ve meşru şekilde eğlenmesi gibi iyi amaçlarla yapılmalıdır. Sırf böbürlenmek ve kibirlenmek için yarışmak doğru değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Yarışmada ödül kumara dönüştürülmemelidir. Bu nedenle ödülü, yarışanların dışında birinin koyması/vermesi gerekir. Ya da ödülü yarışanlardan sadece bir kısmı koyar ve rakiplerine “kazanırsanız bu ödülü siz alırsınız, ben/biz kazanırsak sizden bir şey almayız” şeklinde düzenlenirse yine kumar olmaz.
Hangi mezhebde esas alınan fetvaya göre bu durum kumara vesile olabileceği için böyle bir ödül alınamaz?

Şâfiî

Hanefî

Mâlikî

Hanbelî

Sünnî

Açıklama:

Yarışmada ödül kumara dönüştürülmemelidir. Bu nedenle ödülü, yarışanların dışında birinin koyması/vermesi gerekir. Ya da ödülü yarışanlardan sadece bir kısmı koyar ve rakiplerine “kazanırsanız bu ödülü siz alırsınız, ben/biz kazanırsak sizden bir şey almayız” şeklinde düzenlenirse yine kumar olmaz. Bu Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezhebi âlimlerine göre böyledir. Mâlikî mezhebinde esas alınan fetvaya göre bu durum kumara vesile olabileceği için böyle bir ödül alınamaz.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Hangi peygamber, aralarından bir müddet ayrılınca kavmi bir buzağı heykelini put edinmişlerdi?

H. Musa

Hz. İbrahim

Hz. İsa

Hz. İsmail

Hz. Yusuf

Açıklama:

Hz. Musa, (a.s) aralarından bir müddet ayrılınca kavmi bir buzağı heykelini put
edinmişlerdi. Musa dönünce bundan onları şiddetle menetmiştir. (en-Nisâ, 4/153, el-Bakara, 2/54, el-Ankebût, 29/41)

Doğru Cevap: A

Soru 38

Hangi peygamberin putçulukla mücadelesi Kur’ân’da anlatılmaktadır?

Hz. İsa

Hz. İbrahim

Hz. Yahya

Hz. Süleyman

Hz. Davud

Açıklama:

İlâhî dinlerde resim ve heykel yapımına olumsuz yaklaşımın, putperestliği
engelleme ile yakın bağlantısı vardır. Hz. İbrahim’in putçulukla mücadelesi
Kur’ân’da anlatılmaktadır (el-Enbiyâ, 21/52).

Doğru Cevap: B

Soru 39

Resim bulunan yerde namaz kılmak mekruhtur. Resim namaz kılanın kıble tarafında ise _____ mezhebine göre bu daha sakıncalıdır.
Yukarıdaki cümlede bahsedilen mezhep hangisidir?

Mâlikî

Şâfiî

Hanefî

Hanbelî

Sünnî

Açıklama:

Resim bulunan yerde namaz kılmak mekruhtur. Resim namaz kılanın kıble tarafında ise Hanefî mezhebine göre bu daha sakıncalıdır. Küçük olması ve
yüceltme amacı taşımadığı için para gibi üzerinde resim bulunan şeylerle namaz kılmak caiz görülmüştür. Bunlar aynı zamanda cep gibi kapalı yerlerde taşınırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi tasvîri haram kabul eden alimlere göre tasvirin yasak olmasının nedenlerinden biri değildir?

Tasvir, zamanla Allah’tan başkasına tapınmaya ve putçuluğa götürmektedir.

Yasağın sebebi, Allah’ın yaratma vasfına benzemeye çalışmaktır.

Tasvirde müşriklerin tutumuna benzeme vardır. Yani tasvirde bir nevi kutsama vardır.

Tasvirde boş işle uğraşma ve sonucunda ibadetten alıkoyma söz konusudur.

Bir rivayete göre, sûretin olduğu yere Cebrail girmemiştir. Ancak bunun sadece ona mahsus olduğunu söyleyenler vardır.

Açıklama:

Tasvîri haram kabul eden alimler, bunun gerekçelerinde ihtilaf etmişlerdir. Onlara göre tasvirin yasak olmasının nedenleri şunlar olabilir:
 Tasvir, zamanla Allah’tan başkasına tapınmaya ve putçuluğa götürmektedir.
 Yasağın sebebi, Allah’ın yaratma vasfına benzemeye çalışmaktır.
 Tasvirde müşriklerin tutumuna benzeme vardır. Yani tasvirde bir nevi kutsama vardır.
 Bir rivayete göre, sûretin olduğu yere Cebrail girmemiştir. Ancak bunun sadece ona mahsus olduğunu söyleyenler vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

İslam dinine göre eğlence, aşağıdaki gerekçelerden hangisi ile meşru görülemez?

İbadet ve çalışma dışında kalan zamanı faydalı geçirmek

Bayram ve düğün gibi sosyalleşme adına düzenlenen etkinliklerde

Festivaller

Alkollü ziyafet yemekleri

Sinema tiyatro gibi gösteriler

Açıklama:

İçinde alkol gibi kesin haramlığı bulunan eğlenceler meşru' değildir

Doğru Cevap: D

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisinde müzikli eğlence düzenlenmez

Düğün

Sünnet düğünü

Yolculuklar

Bayramlar

Tavaf yaparken

Açıklama:

Tavaf bir ibadettir. ibadet ile eğlence bir arada olmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Müziğin haram olduğunu söyleyen alimlerin tarihi etkenlerle ilgili dayanakları nedir?

Emeviler döneminden itibaren müziğin işret için kullanılması

Sesi kötü olan kişilerin şarkı söylemesi

Bazı enstrümanların haram maddelerden yapılması

Şarkı sözlerinde iyilikleri teşvik eden sözlerin yer alması

Çocukların da şarkı söylemeye çalışması

Açıklama:

Haram olan işret meclislerinde müziğin kullanılması bazı alimlerin hassas davranmalarına neden olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi kumar kapsamında değildir?

Futbol üzerine oynanan bahisler

At yarışı

Bir kurum tarafından düzenlenen yarışmalar

Piyango

Baştan maddi bir bedel ödeyerek oynanan şans oyunları

Açıklama:

Kurumların düzenlediği yarışmalar kumardan sayılmaz

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi tasviri yasak kabul eden alimlerin görüşlerinden biri değildir?

zamanla putçuluğa sebep olabilir

cansız doğa nesnelerinin tasviri haramdır

Tasvirde kutsama vardır

Tasvir, müstehcenlik içeriyorsa haramdır

üç boyutlu tasvir haramdır

Açıklama:

Bu alimlere göre bu tür tasvirler haram değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Fıkıh ilminde genel anlamda yarış için hangi terim kullanılır?

Müsabaka

Karşılaşma

Musafaha

Yarışma

Mübahele

Açıklama:

Yarış için müsabaka terimi kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Alimler hangi tür spor ve yarışları meşru' görmezler?

Güreş

Atçılık

Koşu

Okçuluk

Hayvanlara zarar veren sporlar

Açıklama:

hayanlara zarar veren sporları alimler meşru görmezler.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden eğlencenin meşru amaçlarından biri değildir?

Spor yapma

Psikolojik dinlenme

Rahatlama

Sağlıklı yaşam

Eğlenceyi hayatın merkezine almak

Açıklama:

Eğlencenin hayatın merkezine alınması meşru bir yaşam tarzı değildir

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi mübah eğlencenin özelliklerinden değildir?

İnsan haklarına aykırı olmaması

İnsanların sorumluluklarını aksatmalarına sebep olmaması

EĞlencenin içeriğinde kumarın da olması

MAhremiyet kurallarını ihlal etmemesi

Haram şeyler kullanarak eğlence yapılmaması

Açıklama:

Kumar haramdır. eğlence için kullanılmaz

Doğru Cevap: C

Soru 50

Kumarın hükmüyle ilgili olarak hangisi yanlıştır?

Kumar oynamak haramdır

Kumar oynatmak haramdır

Kumar eğlence vasıtası yapılmaz

Kumar haram bir kazanç yoludur

Kumara aracı olmak mübahtır

Açıklama:

Kumara aracı olmak haramdır

Doğru Cevap: E

Soru 51

"Türkçe’de vakit geçirmek, oyalanmak ve durup dinlenmek
gibi anlamlara gelir. Kavram olarak, “neşeli ve hoşça vakit geçirten şey” demektir. Oyun, yarış, müzik ve folklor gibi hoşça vakit geçirmeye yarayan şeyler bu kavram kapsamındadır."
Yukarıda tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kumar

Lüzumsuz işler

Eğlence

Mücadele

Düğün

Açıklama:

Eğlence, Türkçe’de vakit geçirmek, oyalanmak ve durup dinlenmek gibi anlamlara gelir. Kavram olarak, “neşeli ve hoşça vakit geçirten şey” demektir. Oyun, yarış, müzik ve folklor gibi hoşça vakit geçirmeye yarayan şeyler bu kavram kapsamındadır.
Tanımı verilen kavram, eğlencedir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

"Eğlence" kelimesinin Arapçada kullanılan en yaygın karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Şu'b

Lu'b

Sefâhet

Lehv

'Ayb

Açıklama:

Eğlence kelimesine karşılık Arapça'da lehv kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Eğlence, insanın hangi yaş aralığında duyduğu bir ihtiyaçtır?

Doğumundan ölümüne kadar

Çocukluk döneminde

Gençlik döneminde

Yetişkinlik dönemine kadar

Hiçbir zaman

Açıklama:

Eğlence, insanın çocukluğundan ölümüne kadar devam eden bir faaliyetidir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

I. Müslümanın yaşantısında eğlence, amaçsızca harcanan vakit anlamına gelmez.
II. Eğlence meşru dairenin dışında da olabilir.
III. Eğlencede spor yapma, psikolojik dinlenme, rahatlama ve sağlıklı yaşama gibi amaçlar gözetilir.
IV. Eğlence için yapılan sınırsız tüketim israf kapsamında değerlendirilmez.
Eğlenceyle ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Eğlenceyle ilgili şu hükümler doğrudur:
I. Müslümanın yaşantısında eğlence, amaçsızca harcanan vakit anlamına gelmez.
II. Eğlence meşru dairenin dışında da olamaz.
III. Eğlencede spor yapma, psikolojik dinlenme, rahatlama ve sağlıklı yaşama gibi amaçlar gözetilir.
IV. Eğlence için de olsa yapılan sınırsız tüketim israftır.
İslam dininde eğlence de olsa belli sınırlar gözetilmiştir. Öncüllerden I ve III eğlenceyle ilgili doğru hükümlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Hz. Peygamber dönemi evlilik merasimlerinde karşımıza çıkmaz?

Şeker, hurma gibi şeylerin halkın üzerine serpilmesi

Grup oyunları

Evlilik öncesi hacca gitme

Şarkılarla eğlenme

Ziyafet

Açıklama:

Düğün eğlencelerinin merkezinde ziyafet vardır. Şeker ve hurma gibi şeylerin halkın üzerine serpilmesi, gurup oyunları ve şarkılarla eğlenilmesi Hz. Peygamber döneminin yaygın uygulamalarındandır.
Hz. Peygamber zamanında evlilik öncesi hacca gitmeyle ilgili bir bilgiye rastlanılmamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi eğlencenin mübah olarak değerlendirilebilmesi için gereken hususlardan biri değildir?

İnsanların din ve dünya hayatıyla ilgili çalışmalarını ve görevlerini aksatmaya sebep olmaması

Eğlencenin kumar yoluyla yapılmaması veya kumara alet edilmemesi.

İslâm’ın, kadın erkek ilişkilerinde getirdiği mahremiyet kurallarını ihlâl etmemesi

İçki ve uyuşturucu gibi zararlı ve yasaklanmış şeylerin eğlence ile birleştirilmemesi.

Tertip edilen eğlencenin mutlaka herkes tarafından beğenilmesi

Açıklama:

Tertip edilen eğlencenin herkes tarafından beğenilmesi hem şart değildir, hem de mümkün olmayabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

“Nağmeler ve nağmeleri daha güzel hale getiren her türlü
çalışmayı kapsayan bir sanat" şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Şiir

Müzik

Kaside

Resim

Türkü

Açıklama:

“Nağmeler ve nağmeleri daha güzel hale getiren her türlü
çalışmayı kapsayan bir sanat" şeklinde tanımlanan kavrama müzik denir.

Doğru Cevap: B

Aşağıdakilerden hangisi İslam Dininde eğlencenin mubah sayılabilmesi için gerekli koşullardan biri değildir?

İnsanların din ve dünya hayatıyla ilgili çalışmalarını ve görevlerini
aksatmaya sebep olmaması.

İçki ve uyuşturucu gibi zararlı ve yasaklanmış şeylerin eğlence ile
birleştirilmemesi.

Dini bayramlara denk getirilmemesi

Eğlencenin kumar yoluyla yapılmaması veya kumara alet dilmemesi.

İslâm’ın, kadın erkek ilişkilerinde getirdiği mahremiyet kurallarını ihlâl
etmemesi.

Açıklama:

Eğlencenin mubah olarak değerlendirilebilmesi için aşağıdaki hususlara
uygun olması gerekir:

İslâm dininin inanç, ibadet ve ahlâk esaslarını, düşünce ve hayat tarzını ve
kurumlarını tahrif edecek ya da küçük düşürecek içeriğe sahip olmaması.
İnsanların manevî kişiliklerini, namus, şeref ve diğer kişilik haklarını hedef
almaması ve insan haklarına aykırı olmaması.
Eğlencenin bir dinlenme ve rahatlama aracı olmanın ötesine taşınarak
hayatın merkezine konmaması ve hayatın eğlencenin etrafında şekillendirilmemesi.
İnsanların din ve dünya hayatıyla ilgili çalışmalarını ve görevlerini
aksatmaya sebep olmaması.
İçki ve uyuşturucu gibi zararlı ve yasaklanmış şeylerin eğlence ile
birleştirilmemesi.
Eğlencenin kumar yoluyla yapılmaması veya kumara alet dilmemesi.
İslâm’ın, kadın erkek ilişkilerinde getirdiği mahremiyet kurallarını ihlâl
etmemesidir.

Hz. Peygamber zamanında bayramlarda çeşitli eğlenceler düzenlenmiş, bu gelenek günümüze değin sürmüştür. Hz. Aişe, bir bayramda Habeşlilerin mescitte kılıç kalkan oyunu oynadıklarını ve bunu Hz. Peygamberle beraber seyrettiklerini, Hz. Peygamber’in oyuncuları teşvik ettiğini nakletmiştir. Ayrıca bu teşvik esnasında Hz. Peygamber’in “Yahudiler benim töleranslı hanif dini ile gönderildiğimi görsün” buyurduğu nakledilmektedir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Hz. Peygamber’in “Yahudiler benim töleranslı hanif dini ile gönderildiğimi görsün” buyurduğu olay aşağıdakilerden hangisidir?

Düğün merasiminde şarkılar söylenmesi

Bayram kutlamalarında tef çalınması

Bayram kutlamalarında kılıç kalkan oyunu

Yolculuklarda sahabilerin şarkı söylemesi

Düğünlerde yemek ikram edilmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 63

Hz. Peygamber'in zaman zaman bazı eğlenceleri seyretmesi, İslâm’ın ilkelerine aykırı olmamak koşuluyla izin vermesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

Eğlence sünnettir.

Eğlence mubahtır.

Eğlence farzdır.

Eğlence vaciptir.

Eğlence mekruhtur.

Açıklama:

Fıtrî bir ihtiyaç olan eğlence, İslâm’ın ilkelerine aykırı olmamak koşuluyla
mubahtır. Hz. Peygamber’in hayatında düğün ve bayram gibi vesilelerle
çeşitli eğlenceler düzenlenmiştir. Hz. Peygamber döneminde başlıca eğlence
türleri ziyafetler, müzik, şiir, yarışmalar, mizah, çeşitli oyunlar ve sportif
faaliyetler olarak karşımıza çıkmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 64

"İnsanlardan öyleleri vardır ki Allah'ın yolunu/âyetlerini alay konusu yaparak halkı sinsice O'nun yolundan saptırmak için söz eğlencesini satın alır/kullanırlar. Küçük düşürücü azap işte bunlar içindir" biçiminde meal edilen Lokman Suresi, 6. Ayet müziğin aşağıdaki prensiplerden hangisi ya da hangilerini ihlal etmesi bakımından meşru olmadığı sonucuna varılmıştır?

Dinin temel inanç, amel ve ahlâk ilkelerine aykırı olması.
Haramların işlenmesine yol açması
başkalarının hakkını ihlâl etmesi
Kişiyi yapması gereken görevlerinden alıkoyması
Sanatın mubah karşılanması

I ve II

Yalnız V

III ve IV

III, IV ve V

II ve IV

Açıklama:

“İnsanlardan öyleleri vardır ki Allah'ın yolunu/âyetlerini alay konusu yaparak halkı sinsice O'nun yolundan saptırmak için söz eğlencesini satın alır/kullanırlar. Küçük düşürücü azap işte bunlar içindir” mealindeki âyette (Lokman Sûresi, 6) doğrudan müzikten söz edilmemektedir. Burada kastedilen, Kur’ân’a karşılık olmak üzere önde gelen bir müşrik tarafından şarkıcıların tutulması olayıdır. Nitekim âyetin geliş sebebi de bunu göstermektedir. Gazzlî bu hususla ilgili olarak, müziğin hepsinin Allah yolundan saptırmak için olmadığından, böyle bir genelleme yapılamayacağını söyler. Ona göre başka şeyler de Allah yolundan saptırmak için kullanılırsa haram olur. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Kumarı kesin olarak yasaklayan âyeti kerîme aşağıdakilerden hangisidir?

Lokman Sûresi, 6

el-Bakara, 2/219

es-Sebe, 34/10

(Lokman, 26/19

el-Mâide, 5/90-91

Açıklama:

Kumar, Kur’ân ve Sünnet'teki açık delillerle yasaklanmıştır. Kur'ân-ı
Kerîm'de, "Sana şarap ve kumar hakkında soru soruyorlar: De ki: Her
ikisinde de büyük bir günah ve insanlar için birtakım faydalar vardır. Ancak
her ikisinin günahı/kötülüğü faydasından büyüktür" (el-Bakara, 2/219) âyeti
kerîmesi ile kumar kınanmakta, kabul edilemez olduğu vurgulanmaktadır. Bu
âyeti kerîme, daha sonra gelecek olan kesin kumar yasağına başlangıç
oluşturmaktadır. Kumarı kesin olarak yasaklayan âyeti kerîme ise şöyledir:
"Ey inananlar! Şarap, kumar, dikili taşlar (putlar) ve şans okları birer şeytan
işi pisliktir. Onlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz. Şeytan, şarap ve
kumar yoluyla aranıza düşmanlık ve kin sokmak ve sizi Allah'ı anmaktan ve
namazdan alıkoymak ister. Artık -bunlardan- vazgeçtiniz değil mi? (el-Mâide,
5/90-91). Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Bir mağazanın düzenlediği hediye çekilişine katılmak
At yarışı oynamak
Yılbaşında piyango bileti almak
Sayısal Loto oynamak
Satranç Federasyonunun düzenlediği turnuvaya katılmak

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kumar sayılması nedeniyle İslam Dininde haram kılınmıştır?

Yalnız II

Yalnız III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

I ve V

Açıklama:

Bir kurum veya şahsın, açtığı bir yarışmada kazananlara ödül vermesi
kumar değildir. Böyle bir yarışmada para almak ve vermek helaldir. Ödül, devlet hazinesinden karşılanabilir. Dolayısıyla satranç turnuvasına katılmak kumar değildir. Günümüzde, yaptıkları işi canlandırmak isteyen iş yeri ya da kurumlar, müşteri toplayabilmek için çeşitli promosyonlar düzenler. Bir iş yeri ya da kurumun, müşterileri arasından çekilişin isabet ettiği kişilere hediyeler vermesi kumar değildir. Çünkü burada, müşteriler çekilişe para yatırmamakta ve kumar
meydana gelmemektedir. Hediye çekilişine katılmak haram değildir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi İslam dininde resim ve heykelin haram kılınma ya da caiz olmama nedenlerinden biri değildir?

Resmin konusu, ahlak ve âdâba aykırıysa caiz değildir.

İbadet etmek veya kutsamak için resim ve heykel yapılıyorsa haramdır.

Üç boyutlu tasvirler haramdır.

Resim, eğer saygı duyulmayan bir şekilde kullanılıyorsa haramdır.

Ağaçların, dağların, yıldızların resmi tapınmak amacıyla yapılıyorsa caiz değildir.

Açıklama:

Resim, eğer saygı duyulmayan bir şekilde kullanılıyorsa alimlerin çoğunluğu buna cevaz vermiştir. Mesela yere serilmiş halı ve kilimlerdeki veya yatak örtülerindeki resimlerde sakınca görülmemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

İslam Dinine göre resim bulunan yerde namaz kılmayla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Resim bulunan yerde namaz kılmak mekruhtur.

Resim namaz kılanın kıble tarafında ise sakıncalıdır.

Para gibi üzerinde resim bulunan küçük cisimlerle namaz kılmak caizdir.

Canlılara ait olmayan resimlerin bulunduğu odada namaz kılmada sakınca yoktur.

Resim bulunan yerde namaz kılmak mubahtır.

Açıklama:

Resim bulunan yerde namaz kılmak mekruhtur. Resim namaz kılanın kıble
tarafında ise Hanefî mezhebine göre bu daha sakıncalıdır. Küçük olması ve
yüceltme amacı taşımadığı için para gibi üzerinde resim bulunan şeylerle namaz kılmak caiz görülmüştür. Bunlar aynı zamanda cep gibi kapalı yerlerde taşınırlar. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

"Hz. Peygamber, güzel sesiyle Kur’ân okuyan kimseye, Dâvûd’un (a.s.) nağmelerinden verilmiş olduğunu söylemiştir" değerlendirmesi müziğin hangi yönüyle ilgili yapılmıştır?

Sırf ses sanatı olması bakımından müzik

Kutlama amaçlı müzik

Kur'an eğitiminde müzik

Dinlenme ve eğlence amaçlı müzik

Allah sevgisini ifade eden müzikler

Açıklama:

Alimler, bir enstrüman eşliğinde icra edilmeyip sadece ses sanatı olan
müzikle ilgili bazı değerlendirmeler yapmışlardır. Öncelikle belirtmek
gerekir ki, Kur’ân’da güzel sese övgü vardır. Hz. Dâvûd’a verilen güzel
sesten bahsedilir (es-Sebe, 34/10). Hz. Peygamber, güzel sesiyle Kur’ân
okuyan kimseye, Dâvûd’un (a.s.) nağmelerinden verilmiş olduğunu
söylemiştir (Buhârî, “Fedâilu’l-Kur’ân”, 31). Hz. Bilal’in müezzin olarak
tayin edilmesi, sesinin güzel olması ve ezanı güzel okumasıyla açıklanmıştır.
Görüldüğü gibi, yalın ve güzel haliyle müziğin başladığı yer Allah’a en yakın
olunan ibadetler ve ibadet yerleridir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Hıdâ

Lehv

Bayram

Zifaf

Marasim

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Kur’ân’da güzel sese övgü vardır. Hz. Dâvûd’a verilen güzel sesten bahsedilir.
Aşağıdaki surelerden hangisinde yukarıdaki durumdan bahsedilmektedir?

Sebe suresi

Kadir suresi

Alak suresi

Duha suresi

Nasr suresi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 79

Alimlere göre aşağıdakilerden hangisi tasvirin yasak olmasının nedenlerinden biri olamaz?

Tasvir, zamanla Allah’tan başkasına tapınmaya ve putçuluğa götürmektedir.

Yasağın sebebi, Allah’ın yaratma vasfına benzemeye çalışmaktır.

Bir rivayete göre, sûretin olduğu yere Cebrail girmemiştir.

Tasvirde müşriklerin tutumuna benzeme vardır.

Tasvirin herkes tarafından yapılabilir olması.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 80

Hanefiler, Şâfiîler ve Hanbelîlere göre aşağıdakilerden hangisinin resimlerinin yapılması yasaktır?

Gemi

Kedi

Araba

İbadethane

Açıklama:

Canlıların resimlerinin yapılması konusunda iki farklı görüş vardır. Birincisi, Mâlikî mezhebinde esas olan görüştür. Buna göre, canlıların resimlerini yapmak da haram değildir. Ancak bu resimler putlar, tapınılan ve kutsanan şeylerin resimleri olursa haram olur. Örneğin İsa ve Meryem resimleri gibi. Bu tür şeylerin alım satımı da haramdır. İkinci görüş, Hanefiler, Şâfiîler ve Hanbelîlere aittir. Bunlara göre canlı resimleriniyapmak yasaktır. Bunda resim ile heykel arasında fark yoktur. Ayrıca, hayal edilen bir takım varlıkların resimleri ile ata kanat takmak gibi şekli değiştirilmiş canlı hayvan resimleri de böyledir.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi bir İslam'da eğlence için söylenemez?

İslam, meşru amaçlı eğlence türlerini tasvip etmiştir.

İslamda amaçsızca harcanan vakit kapsamındadır.

Eğlenmek fıtri yapının gereğindendir.

Hz. Peygamber eğlenmeyi teşvik etmiştir.

Bayramlar müslümanların eğlendikleri günlerdir.

Açıklama:

Günümüzde eğlenceye dair uç değerlendirmeler vardır. Bazı kimseler, Hz. Peygamber’in eğlenmeyi teşvik ettiği durumlarda dahi eğlenceye karşı çıkarlar. Bunun yanında, çağımızın postmodern yaklaşımlarının ve kapitalist üretim ve tüketim anlayışının etkisiyle eğlenceyi hayatın merkezine alan bir bakış açısı da gelişmiştir. Her iki yaklaşım da yanlış ve problemlidir.
İslam da eğlence, amaçsızca harcanan vakit demek değildir. Nitekim meşru görülen eğlence türlerinin hepsinin spor yapma, psikolojik dinlenme, rahatlama ve sağlıklı yaşam gibi çeşitli meşru amaçları vardır. İslam dini böyle meşru amaçlı eğlence türlerini tasvip etmiş, bunun örnekliğini bizzat Hz. Peygamber (s.a.) göstermiştir. Meşru gayeli eğlence, ibadet ve çalışma dışında kalan vakti de faydalı bir şekilde değerlendirmek demektir.
Birey ve toplumların doğal ve fıtrî yapının bir gereği olarak sevinmesi ve neşelenmesi gereken zamanlar vardır. Hz. Peygamber bu gibi zamanlarda eğlenmeyi teşvik etmiştir: Evlilik merasimleri, bayramlar, hacca gidiş ve geliş, yolculuktan dönüş, savaş zaferi ve sünnet düğünü gibi olaylar böyledir.
Müslümanın yaşantısında eğlence, amaçsızca harcanan vakit anlamına gelmez. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Aşağıdaki hususlardan hangisi gerçekleştiğinde eğlence mübah olarak değerlendirilmez?

İslam dininin inanç, ibadet ve ahlak esaslarını gözetmesi halinde

İnsan haklarına uygun ölçülerde olması halinde

Hayatın merkezine konması ve hayatı şekillendirmesi halinde

İnsanların din ve dünya hayatlarını aksatmaması halinde

Mahremiyet kurallarına uyulması halinde

Açıklama:

İslam bilginleri eğlenceyi değerlendirirken, hem eğlence adına yapılan uygulamaları hem de yol açtığı sonuçları dikkate almışlardır. Bu bağlamda, eğlencenin mubah olarak değerlendirilebilmesi için aşağıdaki hususlara uygun olması gerekir:

İslâm dininin inanç, ibadet ve ahlâk esaslarını, düşünce ve hayat tarzını ve kurumlarını tahrif edecek ya da küçük düşürecek içeriğe sahip olmaması.
İnsanların manevi kişiliklerini, namus, şeref ve diğer kişilik haklarını hedef almaması ve insan haklarına aykırı olmaması.
Eğlencenin bir dinlenme ve rahatlama aracı olmanın ötesine taşınarak hayatın merkezine konmaması ve hayatın eğlencenin etrafında şekillendirilmemesi.
İnsanların din ve dünya hayatıyla ilgili çalışmalarını ve görevlerini aksatmaya sebep olmaması.
İçki ve uyuşturucu gibi zararlı ve yasaklanmış şeylerin eğlence ile birleştirilmemesi.
Eğlencenin kumar yoluyla yapılmaması veya kumara alet dilmemesi.
İslâm’ın, kadın erkek ilişkilerinde getirdiği mahremiyet kurallarını ihlal etmemesi.
Bunlar, genel anlamda eğlence türleri ile ilgili esaslar ve eğlencenin çerçevesini belirleyen kurallardır. Buna göre doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

I. Resim
II. Dans
III. Ziyafet
IV. Oyunlar
V. Sportif faaliyetler
Yukarıdakilerden hangileri Hz. Peygamber dönemindeki başlıca eğlence türleridir?

I-III-IV

I-III-V

II-III-IV

III-IV-V

III-V

Açıklama:

Hz. Peygamber döneminde başlıca eğlence türleri ziyafetler, müzik, şiir, yarışmalar, mizah, çeşitli oyunlar ve sportif faaliyetler olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

I. Düğünler II. Hac dönüşleri III. İftarlar IV. Hastaneler V. Zaferler VI. Sünnet törenleri Yukarıdakilerden hangileri, Hz. Peygamber dönemi uygulamaları dikkate alındığında, müziğin icra edilebileceği yerlerdir?

I-II-IV

I-II-III-IV

I-III-V-VI

I-II-V-VI

II-III-V-VI

Açıklama:

Hz. Peygamber dönemi uygulamaları dikkate alındığında, müziğin icra edildiği durumları şu şekilde sıralamak mümkündür: Düğünler, bayramlar, yolculuklar, zaferler, hac ve yolculuktan dönüşler ve mübah eğlence zamanları. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi kumarın kesin olarak yasaklandığı suredir?

el-Bakara

el-Maide

en-Nisa

el-Ankebut

el-Enbiya

Açıklama:

Kumar, Kur’ân ve Sünnet'teki açık delillerle yasaklanmıştır. Kur'ân-ı Kerîm'de, "Sana şarap ve kumar hakkında soru soruyorlar: De ki: Her ikisinde de büyük bir günah ve insanlar için birtakım faydalar vardır. Ancak her ikisinin günahı/kötülüğü faydasından büyüktür" (el-Bakara, 2/219) âyeti kerîmesi ile kumar kınanmakta, kabul edilemez olduğu vurgulanmaktadır. Bu âyeti kerîme, daha sonra gelecek olan kesin kumar yasağına başlangıç oluşturmaktadır. Kumarı kesin olarak yasaklayan âyeti kerîme ise şöyledir: "Ey inananlar! Şarap, kumar, dikili taşlar (putlar) ve şans okları birer şeytan işi pisliktir. Onlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz. Şeytan, şarap ve kumar yoluyla aranıza düşmanlık ve kin sokmak ve sizi Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık -bunlardan- vazgeçtiniz değil mi?(el-Mâide, 5/90-91) Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi kumar kapsamına girmez?

Promosyon olarak verilenler

Piyango biletleri

At yarışı kuponları

Futbol iddiaları

Yarış üzerinden bahse tutuşmak

Açıklama:

Günümüzde, yaptıkları işi canlandırmak isteyen işyeri ya da kurumlar, müşteri toplayabilmek için çeşitli promosyonlar düzenler. Bir iş yeri ya da kurumun, müşterileri arasından çekilişin isabet ettiği kişilere hediyeler vermesi kumar değildir. Çünkü burada, müşteriler çekilişe para yatırmamakta ve kumar meydana gelmemektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Aşağıdakilerin hangisi kumarın toplumsal zararlarındandır?

Sinir sistemini tahrip eder.

Aşırı hırs güdüsünü ortaya çıkarır.

Davranış bozukluklarına sebep olur.

İradenin yok olmasına sebep olur.

Oynayanların arasında düşmanlığa yol açar.

Açıklama:

Kumar sinir sistemini tahrip eder. Uyku düzeni bozulur, hırs güdüsü aşırı bir şekilde kendini gösterir. Depresyon, alkol ve davranış bozuklukları gelişir. Bu durum zamanla kişinin psikolojik olarak bu sorunların altında ezilmesine, suçluluk duygusuna ve intihara kadar götürür.
Kumar, yol açtığı maddi kayıpların yanı sıra zamanın ve zihnî enerjinin boşa harcanmasına, iradenin yok olmasına yol açan, kişiyi ailesinden, çevresinden, temel insanî ve dinî görevlerinden çekip uzaklaştıran bir bağımlılık ve alışkanlık haline gelmektedir. Bunlar bireysel zararlarıdır. Ayrıca kumar, oynayanlar arasında kin ve düşmanlığa da yol açar. Bu kumarın toplumsal zararıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

I. Güreş
II. Halter
III. Futbol
IV. Dağcılık
V. Binicilik
VI. Yüzme
Yukarıdakilerden hangileri Hz. Peygamber dönemi sporlarındandır?

I-II-V

II-III-IV

II-IV-V

III-IV-VI

I-II-IV-V-VI

Açıklama:

Gerek cahiliye devrinde gerekse İslamî dönemde biniciliğin yaygın olduğu bilinmektedir. Hz. Peygamber Medîne’de at yarışları düzenlemiş ve kazananlara ödül vermiştir (Ebû Dâvûd, “Cihâd”, 60). Hz. Peygamber ağırlık kaldırma konusunda yarışanları görmüş ve onları bundan menetmemiştir. Bu da, halterin meşru bir spor ve eğlence olduğunun delili kabul edilmektedir. Güreş eski çağlardan beri yapıla gelen bir spor ve eğlencedir. Doğal olarak Araplar tarafından da yapılmakta idi. Kaynaklar, Hz. Peygamber’in, ilk defa savaşa çıkmak isteyen gençleri, güreştirerek kabul ettiğini naklederler (Bozkurt, 1997, s. 110 vd.). Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Kadınların spor yapmalarının veya spor yarışmalara katılmalarının İslam'daki hükmü nedir?

Vücut yapılarına uygun sporları yapabilirler.

Sporu eşleriyle birlikte yapabilirler.

Mahremiyete riayet ederek spor yapabilirler.

Sporu eğlence amaçlı yapmalarında sakınca yoktur.

Diğer günlük işlerini aksatmadan spor yapabilirler.

Açıklama:

Sporlarla ilgili olarak kadın ya da erkek ayırımı yapılmaz. Ancak bahsedilen yarış ya da sporların, özellikle o dönemlerde erkekler tarafından yapıldığı bilinmektedir. Bunun yanında Hz. Peygamber’in Hz. Âişe ile koşu yarışı yaptığı da bilinmektedir. Bu nedenle mahremiyete riayet edilmek koşuluyla fıkhen kadınların spor yapmalarını veya yarışmalara katılmalarını engelleyecek bir hüküm yoktur (Yeniçeri, 2001, s. 191). Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Aşağıdaki durumların hangisinde resim/heykel yapımında sakınca vardır?

Cansız doğal nesnelerin resminin yapılmasında

İnsanların inşaa ettikleri şeylerin resminin yapılmasında

Ebru gibi soyut resimler yapılmasında

Canlı tasvirlerinin çocukların oyuncağı olmasında

Kutsamak için resim veya heykel yapılmasında

Açıklama:

Cansız doğal nesnelerin; ağaçların, dağların, yıldızların ve diğer tabiat güzelliklerinin resminin yapılmasında beis yoktur. Ancak bunlar arasında insanların tapınmak amacıyla resmini yaptıkları olursa, bu caiz olmaz.
İnsanların ürettikleri ya da inşa ettikleri şeylerin resimlerinin yapılmasında sakınca yoktur. Ev, ibadethane, araba ve gemi gibi şeylerin resimleri yapılabilir.
Ebru, tezhip, çinicilik, halı dokumacılığı gibi soyut resimler ittifakla mubahtır.
Canlı tasvirlerinin çocukların oyuncağı olmasında bir sakınca yoktur.

İbadet etmek veya kutsamak için resim ve heykel yapmak ittifakla haramdır. Bunları üretmek ve ticaretini yapmak da böyledir.

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 91

I. Eğlence hayatın merkezindedir.
II. Meşru gayeli eğlencenin spor yapma, psikolojik dinlenme, rahatlama ve sağlıklı yaşam gibi çeşitli meşru amaçları vardır.
III. Hz. Peygamber düğünlerin herkesin duyacağı şekilde, tefler eşliğinde şarkılar söylenerek yapılmasını ve düğün ziyafeti verilmesini istemiştir.
Eğlence ile ilgili olarak yukarıda verilenlerden hangileri fıkıh açısından doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Günümüzde eğlenceye dair uç değerlendirmeler vardır. Bazı kimseler, Hz. Peygamber’in eğlenmeyi teşvik ettiği durumlarda dahi eğlenceye karşı
çıkarlar. Bunun yanında, çağımızın postmodern yaklaşımlarının ve kapitalist üretim ve tüketim anlayışının etkisiyle eğlenceyi hayatın merkezine alan bir bakış açısı da gelişmiştir. Her iki yaklaşım da yanlış ve problemlidir. İslam da eğlence, amaçsızca harcanan vakit demek değildir. Nitekim
meşru görülen eğlence türlerinin hepsinin spor yapma, psikolojik dinlenme, rahatlama ve sağlıklı yaşam gibi çeşitli meşru amaçları vardır. İslam dini böyle meşru amaçlı eğlence türlerini tasvip etmiş, bunun örnekliğini bizzat Hz. Peygamber (s.a.) göstermiştir. Meşru gayeli eğlence, ibadet ve çalışma dışında kalan vakti de faydalı bir şekilde değerlendirmek demektir.
Hz. Peygamber, evliliğin etrafa duyurulacak şekilde yapılmasını istemiştir. Bu evliliğin duyulması ve bilinmesi içindir. Bu nedenle O, düğünlerin
herkesin duyacağı şekilde, tefler eşliğinde şarkılar söylenerek yapılmasını ve düğün ziyafeti verilmesini istemiştir. “Her kim düğün yemeğine davet edilirse davete katılsın” buyurarak Müslümanların birbirinin sevinçli günlerini de paylaşmalarını istemiştir. Dolayısıyla doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 92

I. Hz. Peygamber dönemi düğün eğlencelerinde halkın üzerine şeker ve hurma serpilirdi.
II. Hz. Peygamber dönemi düğün eğlencelerinde şarkılarla eğlenilirdi.
III. Peygamberimizin zamanında bayramlar, bayram namazında özel günlerinde oldukları için namaz kılamayan hanımlar hariç yaşlı, genç, çocuk, bayan, erkek bütün Müslümanların namazgâhta toplanmalarıyla başlardı.
Hz. Peygamber dönemindeki eğlence faaliyetleriyle ilgili olarak yukarıda söylenenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hz. Peygamber, evliliğin etrafa duyurulacak şekilde yapılmasını istemiştir. Bu evliliğin duyulması ve bilinmesi içindir. Bu nedenle O, düğünlerin herkesin duyacağı şekilde, tefler eşliğinde şarkılar söylenerek yapılmasını ve düğün ziyafeti verilmesini istemiştir. “Her kim düğün yemeğine davet edilirse davete katılsın” buyurarak Müslümanların birbirinin sevinçli günlerini de paylaşmalarını istemiştir. Düğün eğlencelerinin merkezinde ziyafet vardır. Şeker ve hurma gibi şeylerin halkın üzerine serpilmesi, gurup oyunları ve şarkılarla eğlenilmesi Hz. Peygamber döneminin yaygın uygulamalarındandır.
Müslümanlara iki dini bayram meşru kılınmıştır. Bunlar Kurban ve Ramazan bayramlarıdır. Peygamberimizin zamanında bayramlar, bayram namazında yaşlı, genç, çocuk, bayan, erkek bütün Müslümanların namazgâhta toplanmalarıyla başlardı. Hz. Peygamber, namaz için toplanılan yere, özel günlerinde oldukları için namaz kılamayan hanımların da gelmesini istemiştir. Bu durum, toplumun bütün kesimlerinin bayram coşkusuna katılmasının istendiğini ve katıldığını gösterir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Müziğin mübah kılındığı durumlardan diğer adı "hıdâ" olan aşağıdakilerden hangisidir?

Yolculuk

Düğün

Bayram

Hacca Gidiş

Zaferler

Açıklama:

Hz. Peygamber dönemi uygulamaları dikkate alındığında, müziğin icra edildiği durumları şu şekilde sıralamak mümkündür: Düğünler, bayramlar, yolculuklar, zaferler, hac ve yolculuktan dönüşler ve mübah eğlence zamanları. Hz. Peygamber döneminde çeşitli vesilelerle müzik icra edildiği görülmektedir. Bu durumlardan birisi yolculuktur. Hz. Peygamber’den nakledilen örnekler, O’nun, kabiliyeti olan kimselere yolculukları esnasında şiir ve şarkı söylettiğini ortaya koymaktadır. Arapların öteden beri var olan bu âdetine hıdâ denir. Bu âdetleriyle onlar aynı zamanda develeri coşturur ve yolculuğu hareketlendirirlerdi.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Müzikle ilgili yapılan değerlendirmeler sonucu İslam'a ilişkin hangi genel prensip ortaya çıkmaktadır?

amel ve ahlâk ilkelerine aykırı olmaması

haramların işlenmesine yol açmaması

başkalarının hakkını ihlâl etmemesi

İyiliğe vesile olan şeyin iyi, kötülüğe vesile olan da kötü olması

kişiyi yapması gereken görevlerinden alıkoymaması

Açıklama:

İslâm dini insanın maddî ve manevî/estetik ihtiyaç ve arzularını meşruiyet çerçevesinde karşılamasını mubah görmüştür. Bu nedenle birçok âlim müziği içerik, icrâ edildiği ortam ve vesile olduğu hususlar gibi açılardan değerlendirmişlerdir. Bu açıdan müziğin meşru olması için dinin temel inanç, amel ve ahlâk ilkelerine aykırı olmaması, haramların işlenmesine yol açmaması, başkalarının hakkını ihlâl etmemesi, kişiyi yapması gereken görevlerinden alıkoymaması gibi prensiplere riayet edilmesini şart koşmuşlardır. Müzikle ilgili değerlendirmelerde, İslâm’ın genel bir prensibi karşımıza çıkmaktadır: İyiliğe vesile olan şey iyi, kötülüğe vesile olan da kötüdür. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 95

Aşağıdaki durumlardan hangisi dinin en temel yasaklarından biri olan kumar kapsamına girer?

A markası gençler için bir yarışma düzenlemiştir ve birinciye 5.000 tl ödül vermiştir.

Can ve Mehmet teke tek basketbol maçı düzenlemişlerdir. Kaybeden kazanana 100 tl verecektir.

Enver ve Kerim aralarında koşu yarışması düzenlemişlerdir, Enver para koymamıştır ancak Kerim para koymuştur ve Enver'e "Ben kazanırsam bir şey senden bir şey almayacağım ama sen kazanırsan şu para senindir." demiştir.

Ahmet okulun düzendiği yarışmada birinci olmuştur ve 50 kitap kazanmıştır.

Ali Dede torunları arasında okuma yarışması düzenlemiştir ve kazanana 100 tl harçlık vereceğini söylemiştir.

Açıklama:

Değişik şekillerde ortaya çıksa da esas itibariyle kumar haksız kazançtır. Bunun yanında kumar mal ve zaman israfı, irade zafiyeti ve toplumsal
çözülme gibi bir dizi olumsuzluğa yol açan bir hastalıktır. İslâm dininin temel yasaklarından biri de kumar yasağıdır.
Alimler, kumar kapsamına girmeyen oyunların yapılış şekilleri hakkında da bilgi vermişlerdir. Buna göre:
 Bir kurum veya şahsın, açtığı bir yarışmada kazananlara ödül vermesi kumar değildir. Böyle bir yarışmada para almak ve vermek helaldir(A, D, E şıkları)
 Yarışanların sadece bir kısmı para koyar ve “ben kazanırsam bir şey almam, fakat sen kazanırsan şu kadar alırsın” şeklindeki anlaşmalar kumar
değildir(C şıkkı).
 Karşılıklı olarak yarışan iki kişiye bir üçüncü şahıs eklenip, yarışmayı kazanırsa, ikisinden birinin mükaafatı alması ve kaybederse bir şey
ödememesi şartıyla yarışma yapılırsa kumar olmaz.
Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi kumar değildir?

Piyango

Mağaza çekişi

At yarışında hangi atın kazanacağına yönelik para yatırma

Futbol maçlarının sonuçları için internet üzerinden para yatırarak tahminde bulunma

Ok atma yarışmasından insanların kazananın kim olacağını tahmin ederek ortaya para koyması

Açıklama:

Tarihsel süreçte fakihler, Kur'an ve Sünnet'te ilke olarak geçen kumar yasağını kendi dönemlerindeki uygulamalar bakımından yorumlamış ve
hangi uygulamaların kumar yasağına dâhil olduğunu tespite çalışmışlardır. Bu çerçevede doğrudan kumar oyunlarının yanısıra at ve ok atma yarışı, güvercin uçurma, güreş ve yüzme gibi esasında caiz olan olayların sonuçları üzerinde bahse tutuşmanın ve bu yolla kazanç sağlamanın da caiz olmadığını belirtmişlerdir. Günümüzde yaygınlık kazanarak büyük bir sektör haline gelen oyunlardan biri de piyangodur. Piyango, genel olarak şöyle bir yapıya sahiptir: Piyangoyu oynatan kurum, katılımcılardan belli miktarlarda para toplar. Bunun bir kısmını katılımcılara dağıtacak ve paranın geri kalan kısmını kâr olarak alıkoyacaktır. Burada, katılanlar para yatırdıkları ve kazanacak olanın belirlenmesi çekilişe/şansa bağlı olduğu için kumar gerçekleşmektedir. Günümüzde kumara alet edilen sporlardan biri de at yarışlarıdır. Katılanların para yatırdıkları ve kazanmanın koşuların sonuçlarını tahminine dayanan bu oyunun kumar olduğunda kuşku yoktur. Günümüzde futbol da kumara alet edilen oyunların başında gelmekte ve futbol vesile edilerek küresel çapta kumar oynanmaktadır. Maçların sonuçlarını tahmine dayanan ve katılan herkesin para yatırdığı bu tür oyunların tamamı kumardır. Günümüzde, yaptıkları işi canlandırmak isteyen işyeri ya da kurumlar, müşteri
toplayabilmek için çeşitli promosyonlar düzenler. Bir iş yeri ya da kurumun, müşterileri arasından çekilişin isabet ettiği kişilere hediyeler vermesi kumar değildir. Çünkü burada, müşteriler çekilişe para yatırmamakta ve kumar meydana gelmemektedir. Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 97

I. Avcılık
II. Binicilik
III. Halter
IV. Güreş
Yukarıdakilerden hangileri İslam'da mübah olarak ele alınan sporlar arasındadır?

I ve II

I ve III

II ve IV

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Gerek cahiliye devrinde gerekse İslamî dönemde biniciliğin yaygın olduğu bilinmektedir. Hz. Peygamber Medîne’de at yarışları düzenlemiş ve kazananlara ödül vermiştir. O, Medîne’de biri yarış atları diğeri böyle olmayan atlar için iki ayrı yarış alanı belirlemiştir. Medine şehrinin kuzey kısmında bugün dahi bulunan Sabak (koşu) camisi, Hz. Peygamber’in bu koşuları seyrettiği ve kazananın kim olduğunu belirlediği bir yerde yapılmıştır. Aynı anda kaç atın birden yarışa tutuştuğu bilinmemekle birlikte, ilk beş dereceye girenlere ödül verilmiştir. Resûl-i Ekrem'in çıkmış olduğu bazı seferlerde de yarış düzenlediği nakledilir. Kaynaklar, Tebük seferi sırasında böyle bir yarış yapıldığından bahsederler. Bu yarışın düzenlenme amaçlarında biri de, askerler için bir eğlence olmasıdır.
Halter: Hz. Peygamber ağırlık kaldırma konusunda yarışanları görmüş ve onları bundan menetmemiştir. Bu da, halterin meşru bir spor ve eğlence olduğunun delili kabul edilmektedir.
Güreş: Güreş eski çağlardan beri yapıla gelen bir spor ve eğlencedir. Doğal olarak Araplar tarafından da yapılmakta idi. Kaynaklar, Hz. Peygamber’in, ilk defa savaşa çıkmak isteyen gençleri, güreştirerek kabul ettiğini naklederler.
Eğlence için hayvanları dövüştürmek caiz görülmemiştir. Bu yasak Hz. Peygamberin bir hadisinde ifadesini bulmuştur. Bunun yanında Hz. Peygamber, hayvanların atış hedefi yapılmasını da yasaklamış ve lanetlemiştir. Günümüzde, bazı batılı ülkelerde olduğu gibi, hayvanla insanın dövüştürülmesi de doğru değildir. İslam sırf zevk ve eğlence için hayvanlara eziyet edilmesini meşru görmez.
Hem avcılıktan mübah sporlar arasında bahsedilmemesi hem de hayvanlara zarar vermenin caiz olmaması sebebiyle avcılığın mübah olarak ele alınmadığı söylenebilir. Cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Arapçada ‘meysir’ diye adlandırılarak “kolaylık” anlamına gelen bir kelimeden türetilen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Eğlence

Müzik

Kumar

Resim

Müsabaka

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 104

Aşağıdakilerin hangisi Hz. Peygamber döneminde uygulanan ve meşru kabul edilen sporlardan birisi değildir?

Atıcılık

Koşu

Güreş

Binicilik

Hayvan dövüşleri

Açıklama:

Eğlence için hayvanları dövüştürmek caiz görülmemiştir. Bu yasak Hz.
Peygamberin bir hadisinde ifadesini bulmuştur (bk. Tirmizî, “Cihad”, 30).
Bunun yanında Hz. Peygamber, hayvanların atış hedefi yapılmasını da
yasaklamış ve lanetlemiştir (Buhârî, “Zebâîh ve Sayd”, 25). Günümüzde,
bazı batılı ülkelerde olduğu gibi, hayvanla insanın dövüştürülmesi de doğru
değildir. İslam sırf zevk ve eğlence için hayvanlara eziyet edilmesini meşru
görmez.

Doğru Cevap: E

Soru 105

Fıkıh literatüründe resim ve heykel kavramlarına yönelik aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cansız doğal nesnelerin; ağaçların, dağların, yıldızların ve diğer tabiat güzelliklerinin resminin yapılmasında beis yoktur.

Ebru, tezhip, çinicilik, halı dokumacılığı gibi soyut resimler ittifakla mubahtır.

Canlı tasvirlerinin çocukların oyuncağı olmasında bir sakınca yoktur.

Resim, eğer saygı duyulmayan bir şekilde kullanılıyorsa alimlerin çoğunluğu buna cevaz vermiştir.

İnsanların ürettikleri ya da inşa ettikleri şeylerin resimlerinin yapılması haramdır.

Açıklama:

İnsanların ürettikleri ya da inşa ettikleri şeylerin resimlerinin yapılmasında sakınca yoktur. Ev, ibadethane, araba ve gemi gibi şeylerin resimleri yapılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 106

Arapça’da kullanılan en yaygın terim “lehv” terimi genel olarak hangi kavramı ifade eder?

Kumar

Resim

Heykel

Müzik

Eğlence

Açıklama:

Eğlence kelimesi Türkçe’de vakit geçirmek, oyalanmak ve durup dinlenmek gibi anlamlara gelir. Kavram olarak eğlence “neşeli ve hoşça vakit geçirten şey” demektir. Oyun, yarış, müzik ve folklor gibi hoşça vakit geçirmeye yarayan şeyler eğlence kavramı kapsamındadır (Bozkurt, 1997, s. 11). Eğlence karşılığı olarak Arapça’da kullanılan en yaygın terim “lehv”dir ve kapsamı yukarıdaki gibidir.

Doğru Cevap: E

Soru 107

Kumar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yarışanların sadece bir kısmı para koyar ve “ben kazanırsam bir şey almam, fakat sen kazanırsan şu kadar alırsın” şeklindeki anlaşmalar da kumardır.

Karşılıklı olarak yarışan iki kişiye bir üçüncü şahıs eklenip, yarışmayı kazanırsa, ikisinden birinin mükaafatı alması ve kaybederse bir şey ödememesi şartıyla yarışma yapılırsa kumar olmaz.

Bir kurum veya şahsın, açtığı bir yarışmada kazananlara ödül vermesi kumar değildir

Güreş ve yüzme gibi esasında caiz olan olayların sonuçları üzerinde bahse tutuşmanın ve bu yolla kazanç sağlamak da haramdır.

Gerek Kur'ân gerekse hadislerde kumarın yasaklanışı sadece belirli şekillerine değil, bütün türlerine yöneliktir.

Açıklama:

Kumar kelimesi Türkçe’ye Arapça “kımâr” kelimesinden geçmiştir. Kumar, “sonu belirsiz bir yarışma ya da olayın sonucu üzerine bahse tutuşarak kazanç elde etme” şeklinde
tanımlanabilir. Kumarda katılımcıların hepsi para yatırır ve bir kısmı bunu kazanır. Dolayısıyla kumar, kazanan veya kur’a isabet eden şahsa verilmek üzere katılımcıların her
birinin ayrı ayrı bedel koyması yoluyla gerçekleşir.
Değişik şekillerde ortaya çıksa da esas itibariyle kumar haksız kazançtır. Bunun yanında kumar mal ve zaman israfı, irade zafiyeti ve toplumsal çözülme gibi bir dizi olumsuzluğa yol açan bir hastalıktır. İslâm dininin temel yasaklarından biri de kumar yasağıdır.
Alimler, kumar kapsamına girmeyen oyunların yapılış şekilleri hakkında da bilgi vermişlerdir. Buna göre:
• Bir kurum veya şahsın, açtığı bir yarışmada kazananlara ödül vermesi kumar değildir. Böyle bir yarışmada para almak ve vermek helaldir.
• Yarışanların sadece bir kısmı para koyar ve “ben kazanırsam bir şey almam, fakat
sen kazanırsan şu kadar alırsın” şeklindeki anlaşmalar kumar değildir.
• Karşılıklı olarak yarışan iki kişiye bir üçüncü şahıs eklenip, yarışmayı kazanırsa,
ikisinden birinin mükaafatı alması ve kaybederse bir şey ödememesi şartıyla yarışma yapılırsa kumar olmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 108

Aşağıdakilerin hangisi dini açıdan sportif faaliyetlerin meşrutiyetini kaybetmemesi için dikkat edilmesi gerek hususlardan birisi değildir?

Bireysel yapılan sporların tercih edilmesi

Kişinin yapması gereken görevlerini engellememesi

Yasak olan şeylere aracı kılınmaması

Kumara alet edilmemesi

Bireylere, topluma ve çevreye zarar vermemesi

Açıklama:

Ödüllü ya da ödülsüz müsâbakaların ve sportif faaliyelerin meşruiyetini kaybetmemesi için aşağıdaki hususların gerçekleşmesi gerektiğini söylerler:
 Kumara alet edilmemesi.
 Bireylere, topluma ve çevreye zarar vermemesi. Bu hüküm, “zarar
vermenin yasak olduğu” yönündeki genel ilkenin bir gereğidir.
 Kişinin yapması gereken görevlerini engellememesi.
 Yasak olan şeylere aracı kılınmaması

Doğru Cevap: A

Soru 109

Aşağıdakilerin hangisi tasvirin yasak olmasının nedenleri arasında yer almaz?

Tasvir, zamanla Allah’tan başkasına tapınmaya ve putçuluğa götürmektedir

Tasvirde müşriklerin tutumuna benzeme vardır.

Tasvirde bir nevi kutsama vardır.

Bir rivayete göre, sûretin olduğu yere Cebrail girmemiştir.

Alimlere göre iki boyutlu olan tasvir haramdır.

Açıklama:

Alimlere göre üç boyutlu olan tasvir haramdır. Ancak bütün organları tam değilse haramlık hükmü kalkar. Yani başı ve gövdesi gibi hayati organları olmayan heykelde bir sakınca yoktur. Ayrıca, dayanıksız malzemeden yapılan heykelde de bir sakınca görülmemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 110

Arapça literatürde daha çok “sûret” kelimesi ile karşılanan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Resim

Heykel

Tiyatro

Kumar

Binicilik

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 111

İslam bilginleri eğlenceyi değerlendirirken, hem eğlence adına yapılan uygulamaları hem de yol açtığı sonuçları dikkate almışlardır. Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisi eğlencenin mubah olarak değerlendirilebilmesi için uygun hususlar arasında değildir?

Eğlencenin zaman zaman kumar yoluyla yapılabilmesi

İnsanların manevî kişiliklerini, namus, şeref ve diğer kişilik haklarını hedef almaması ve insan haklarına aykırı olmaması

Eğlencenin bir dinlenme ve rahatlama aracı olmanın ötesine taşınarak hayatın merkezine konmaması ve hayatın eğlencenin etrafında şekillendirilmemesi

İnsanların din ve dünya hayatıyla ilgili çalışmalarını ve görevlerini aksatmaya sebep olmaması.

İslâm’ın, kadın erkek ilişkilerinde getirdiği mahremiyet kurallarını ihlâl
etmemesi.

Açıklama:

 İslâm dininin inanç, ibadet ve ahlâk esaslarını, düşünce ve hayat tarzını ve kurumlarını tahrif edecek ya da küçük düşürecek içeriğe sahip olmaması.
 İnsanların manevî kişiliklerini, namus, şeref ve diğer kişilik haklarını hedef almaması ve insan haklarına aykırı olmaması.
 Eğlencenin bir dinlenme ve rahatlama aracı olmanın ötesine taşınarak hayatın merkezine konmaması ve hayatın eğlencenin etrafında şekillen- dirilmemesi.
 İnsanların din ve dünya hayatıyla ilgili çalışmalarını ve görevlerini aksatmaya sebep olmaması.
 İçki ve uyuşturucu gibi zararlı ve yasaklanmış şeylerin eğlence ile birleştirilmemesi.
 Eğlencenin kumar yoluyla yapılmaması veya kumara alet dilmemesi.
 İslâm’ın, kadın erkek ilişkilerinde getirdiği mahremiyet kurallarını ihlâl
etmemesi.

Doğru Cevap: A

Soru 112

I. Evlilik merasimleri,
II. bayramlar,
III.hacca gidiş ve geliş
IV. Av Kutlamaları
Hz. Peygamber bazı zamanlarda eğlenmeyi teşvik etmiştir. Yukarıdakilerden hangileri eğlenmeyi teşvik ettiği olaylardandır?

I-II-III-IV

I-II-III

II-III-IV

I-IV

II-III

Açıklama:

Hz. Peygamber bu gibi zamanlarda eğlenmeyi teşvik etmiştir: Evlilik merasimleri, bayramlar, hacca gidiş ve geliş, yolculuktan dönüş, savaş zaferi ve sünnet düğünü gibi olaylar böyledir. Biz bunlar arasından iki örnek göreceğiz:

Doğru Cevap: B

Soru 113

Hz. Peygamber döneminde çeşitli vesilelerle müzik icra edildiği görülmektedir. Bu durumlardan birisi yolculuktur. Hz. Peygamber’den nakledilen örnekler, O’nun, kabiliyeti olan kimselere yolculukları esnasında şiir ve şarkı söylettiğini ortaya koymaktadır. Arapların ötedenberi var olan bu âdetine ...... denir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Santur

Mizmar

hıdâ

zukra

nakkare

Açıklama:

Hz. Peygamber döneminde çeşitli vesilelerle müzik icra edildiği görülmektedir. Bu durumlardan birisi yolculuktur. Hz. Peygamber’den nakledilen örnekler, O’nun, kabiliyeti olan kimselere yolculukları esnasındaşiir ve şarkı söylettiğini ortaya koymaktadır. Arapların ötedenberi var olan bu âdetine hıdâ denir.

Doğru Cevap: C

Soru 114

Bir hadisişerifte şöyle buyurmuştur: “Nikâhı etrafa duyurun, onu mescitlerde yapın ve tefler çalın” (Tirmizî, “Nikâh”, 6).
Yukarıdaki hadisi şerife göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Gençlerin nikahlanmasına teşvik ettiğini

Mescitlerin eğlence yeri olmasını istediği

Müziğin her yerde çalınabileceğini

Hz. Peygamber’in düğünlerde müzik icrasını teşvik ettiği ve böylece düğünün topluma duyurulmasını amaçladığı

Nikahın herkes tarafından bilinmesini istediği

Açıklama:

Hz. Peygambe’in düğünlerde müzik icrasını teşvik ettiği ve böylece düğünün topluma duyurulmasını amaçladığı bilinmektedir. Nitekim bir hadisişerifte şöyle buyurmuştur: “Nikâhı etrafa duyurun, onu mescitlerde yapın ve tefler çalın” (Tirmizî, “Nikâh”, 6). Konuyla ilgili diğer bir örnek şöyledir: Yetişmesi ve bakımıyla bizzat Peygamber ailesinin ilgilendiği bir genç kız evlendirilir. Hz. Peygamber, düğünde gelinle beraber şarkı söyleyecek birilerinin gönderilip gönderilmediğini sorar. Gönderilmediğini öğrenince, “keşke gönderseydiniz” der.

Doğru Cevap: D

Soru 115

İslâm bilginlerinin, müzikle ilgili çok farklı değerlendirmeleri vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu konuda etkili olan hususlardan biri değildir?

Müziğin amacı,

Müziğin içeriği,

Müziğin icrâ edildiği ortam

Müziğin vesile olduğu sonuçlar

Müziğin makamı

Açıklama:

İslâm bilginlerinin, müzikle ilgili çok farklı değerlendirmeleri vardır. Bunda müziğin amacı, içeriği, icrâ edildiği ortam ve vesile olduğu sonuçlar gibi hususların etkili olduğu anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 116

I. dinin temel inanç, amel ve ahlâk ilkelerine aykırı olmaması
II. haramların işlenmesine yol açmaması
III. başkalarının hakkını ihlâl etmemesi
IV. kişiyi yapması gereken görevlerinden alıkoymaması
İslâm dini insanın maddî ve manevî/estetik ihtiyaç ve arzularını meşruiyet çerçevesinde karşılamasını mubah görmüştür. Bu nedenle birçok âlim müziği içerik, icrâ edildiği ortam ve vesile olduğu hususlar gibi açılardan değerlendirmişlerdir. Bu açıdan müziğin meşru olması için yukarıdakilerden hangilerine riayet edilmesi konusunda şart koşulmuştur?

I-II-III-IV

I-III

II-IV

I-III-IV

I-II-III

Açıklama:

İslâm dini insanın maddî ve manevî/estetik ihtiyaç ve arzularını meşruiyet çerçevesinde karşılamasını mubah görmüştür. Bu nedenle birçok âlim müziği içerik, icrâ edildiği ortam ve vesile olduğu hususlar gibi açılardan değerlendirmişlerdir. Bu açıdan müziğin meşru olması için dinin temel inanç, amel ve ahlâk ilkelerine aykırı olmaması, haramların işlenmesine yol açmaması, başkalarının hakkını ihlâl etmemesi, kişiyi yapması gereken görevlerinden alıkoymaması gibi prensiplere riayet edilmesini şart koşmuşlardır

Doğru Cevap: A

Soru 117

Alimler, kumar kapsamına girmeyen oyunların yapılış şekilleri hakkında da bilgi vermişlerdir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi kumar sayılmaz?

Bir kurum veya şahsın, açtığı bir yarışmada kazananlara ödül vermesi

İddia oynamak

Sayısal loto oynamak

At yarışı iddiası oynamak

Piyango

Açıklama:

Alimler, kumar kapsamına girmeyen oyunların yapılış şekilleri hakkında da bilgi vermişlerdir. Buna göre:
 Bir kurum veya şahsın, açtığı bir yarışmada kazananlara ödül vermesi kumar değildir. Böyle bir yarışmada para almak ve vermek helaldir.
 Yarışanların sadece bir kısmı para koyar ve “ben kazanırsam bir şey almam, fakat sen kazanırsan şu kadar alırsın” şeklindeki anlaşmalar kumar değildir.
 Karşılıklı olarak yarışan iki kişiye bir üçüncü şahıs eklenip, yarışmayıkazanırsa, ikisinden birinin mükaafatı alması ve kaybederse bir şey ödememesi şartıyla yarışma yapılırsa kumar olmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 118

I. Spor Müsabakaları II. Kurum tarafından düzenlenen yarışma sonucu kazanılan ödüller III. Sayısal Loto çekilişi IV. İddia oynama Yukarıdaki eğlence türlerinden hangisi/hangileri caizdir?

II-III-IV

III-IV

I-II

I-II-III

Yalnız I

Açıklama:

Kaynaklarda, müsâbakanın ittifakla caiz olduğu bildirilir.
Alimler, kumar kapsamına girmeyen oyunların yapılış şekilleri hakkında da bilgi vermişlerdir. Buna göre:
 Bir kurum veya şahsın, açtığı bir yarışmada kazananlara ödül vermesi kumar değildir. Böyle bir yarışmada para almak ve vermek helaldir.

Doğru Cevap: C

Soru 119

I. Kumara alet edilmemesi.
II. Bireylere, topluma ve çevreye zarar vermemesi.
III. Kişinin yapması gereken görevlerini engellememesi.
IV. Yarışmalar insanların eğitimi, biyolojik ve psikolojik gelişimi ve meşruşekilde eğlenmesi gibi iyi amaçlarla yapılmalıdır.
Günümüz İslâm âlimleri amacı, aracı ve konuları meşru olan müsabakaların mubah olduğuna yönelik genel bir kanaat belirtirler. Ancak ödüllü ya da ödülsüz müsâbakaların ve sportif faaliyelerin meşruiyetini kaybetmemesi yukarıdaki hangi hususların gerçekleşmesi gerektiğini söylerler?

I-II-III

II-III

I-IV

I-II-III-IV

II-III-IV

Açıklama:

Günümüz İslâm âlimleri amacı, aracı ve konuları meşru olan müsabakaların mubah olduğuna yönelik genel bir kanaat belirtirler. Ancak ödüllü ya da ödülsüz müsâbakaların ve sportif faaliyelerin meşruiyetini kaybetmemesi için aşağıdaki hususların gerçekleşmesi gerektiğini söylerler:

 Kumara alet edilmemesi.
 Bireylere, topluma ve çevreye zarar vermemesi. Bu hüküm, “zarar
vermenin yasak olduğu” yönündeki genel ilkenin bir gereğidir.
 Kişinin yapması gereken görevlerini engellememesi.
 Yasak olan şeylere aracı kılınmaması
Bunun yanında, yarışma ahlâkı diyebileceğimiz şu ilkelerin de gözetil- mesi gerekmektedir:

 Yarışmalar insanların eğitimi, biyolojik ve psikolojik gelişimi ve meşruşekilde eğlenmesi gibi iyi amaçlarla yapılmalıdır. Sırf böbürlenmek ve kibirlenmek için yarışmak doğru değildir.
 Eğlence için hayvanları dövüştürmek caiz görülmemiştir. Bu yasak Hz. Peygamberin bir hadisinde ifadesini bulmuştur (bk. Tirmizî, “Cihad”, 30). Bunun yanında Hz. Peygamber, hayvanların atış hedefi yapılmasını da yasaklamış ve lanetlemiştir (Buhârî, “Zebâîh ve Sayd”, 25). Günümüzde, bazı batılı ülkelerde olduğu gibi, hayvanla insanın dövüştürülmesi de doğru değildir. İslam sırf zevk ve eğlence için hayvanlara eziyet edilmesini meşru görmez.

Doğru Cevap: D

Soru 120

Alimler, resim ve heykel yapımını tek kategoride değerlendirmemiş, resim ve heykelin yapılış amacı ve konusu açılarından ayırıma tabi tutmuşlardır.
Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cansız doğal nesnelerin; ağaçların, dağların, yıldızların ve diğer tabiat güzelliklerinin resminin yapılmasında beis yoktur. Ancak bunlar arasında insanların tapınmak amacıyla resmini yaptıkları olursa, bu caiz olmaz.

İnsanların ürettikleri ya da inşa ettikleri şeylerin resimlerinin yapılmasında sakınca yoktur. Ev, ibadethane, araba ve gemi gibi şeylerin resimleri yapılabilir.

Ebru, tezhip, çinicilik, halı dokumacılığı gibi soyut resimler ittifakla mubahtır.

Canlı tasvirlerinin çocukların oyuncağı olmasında bir sakınca yoktur.

Resim bulunan yerde namaz kılmak caizdir.

Açıklama:

Alimler, resim ve heykel yapımını tek kategoride değerlendirmemiş, resim ve heykelin yapılış amacı ve konusu açılarından ayırıma tabi tutmuşlardır.

 Cansız doğal nesnelerin; ağaçların, dağların, yıldızların ve diğer tabiat güzelliklerinin resminin yapılmasında beis yoktur. Ancak bunlar arasında insanların tapınmak amacıyla resmini yaptıkları olursa, bu caiz olmaz.
 İnsanların ürettikleri ya da inşa ettikleri şeylerin resimlerinin yapılmasında sakınca yoktur. Ev, ibadethane, araba ve gemi gibi şeylerin resimleri yapılabilir.
 Ebru, tezhip, çinicilik, halı dokumacılığı gibi soyut resimler ittifakla mubahtır.
 Canlı tasvirlerinin çocukların oyuncağı olmasında bir sakınca yoktur.
 Eğitim öğretim meseleleri, kimlik, pasaport, suçluların tespit ve takibi gibi gerekli görülen durumlarda resim ve fotoğrafta bir sakınca yoktur. Toplumsal ihtiyaca göre bu tür fotoğraflar gereklilik de olabilir.
 Canlıların resimlerinin yapılması konusunda iki farklı görüş vardır. Birincisi, Mâlikî mezhebinde esas olan görüştür. Buna göre, canlıların resimlerini yapmak da haram değildir. Ancak bu resimler putlar, tapınılan ve kutsanan şeylerin resimleri olursa haram olur. Örneğin İsa ve Meryem resimleri gibi. Bu tür şeylerin alım satımı da haramdır. İkinci görüş, Hanefiler, Şâfiîler ve Hanbelîlere aittir. Bunlara göre canlı resimlerini yapmak yasaktır. Bunda resim ile heykel arasında fark yoktur. Ayrıca, hayal edilen bir takım varlıkların resimleri ile ata kanat takmak gibi şekli değiştirilmiş canlı hayvan resimleri de böyledir.
 Resim, eğer saygı duyulmayan bir şekilde kullanılıyorsa alimlerin çoğunluğu buna cevaz vermiştir. Mesela yere serilmiş halı ve kilimlerdeki veya yatak örtülerindeki resimlerde sakınca görülmemektedir. (Şekerci, 1996, s. 61 vd.).
 Alimlere göre üç boyutlu olan tasvir haramdır. Ancak bütün organları tam değilse haramlık hükmü kalkar. Yani başı ve gövdesi gibi hayati organlarıolmayan heykelde bir sakınca yoktur. Ayrıca, dayanıksız malzemeden yapılan heykelde de bir sakınca görülmemiştir.
 İbadet etmek veya kutsamak için resim ve heykel yapmak ittifakla haramdır. Bunları üretmek ve ticaretini yapmak da böyledir.
 Resmin konusu, ahlak ve âdâba aykırı ise, örneğin müstehcenlik içeriyorsa caiz değildir.
 Resim bulunan yerde namaz kılmak mekruhtur. Resim namaz kılanın kıble tarafında ise Hanefî mezhebine göre bu daha sakıncalıdır. Küçük olması ve yüceltme amacı taşımadığı için para gibi üzerinde resim bulunan şeylerle namaz kılmak caiz görülmüştür. Bunlar aynı zamanda cep gibi kapalıyerlerde taşınırlar.

Alimler, resim ve heykel yapımını tek kategoride değerlendirmemiş, resim ve heykelin yapılış amacı ve konusu açılarından ayırıma tabi tutmuşlardır.

 Cansız doğal nesnelerin; ağaçların, dağların, yıldızların ve diğer tabiat güzelliklerinin resminin yapılmasında beis yoktur. Ancak bunlar arasında insanların tapınmak amacıyla resmini yaptıkları olursa, bu caiz olmaz.
 İnsanların ürettikleri ya da inşa ettikleri şeylerin resimlerinin yapılmasında sakınca yoktur. Ev, ibadethane, araba ve gemi gibi şeylerin resimleri yapılabilir.
 Ebru, tezhip, çinicilik, halı dokumacılığı gibi soyut resimler ittifakla mubahtır.
 Canlı tasvirlerinin çocukların oyuncağı olmasında bir sakınca yoktur.
 Eğitim öğretim meseleleri, kimlik, pasaport, suçluların tespit ve takibi gibi gerekli görülen durumlarda resim ve fotoğrafta bir sakınca yoktur. Toplumsal ihtiyaca göre bu tür fotoğraflar gereklilik de olabilir.
 Canlıların resimlerinin yapılması konusunda iki farklı görüş vardır. Birincisi, Mâlikî mezhebinde esas olan görüştür. Buna göre, canlıların resimlerini yapmak da haram değildir. Ancak bu resimler putlar, tapınılan ve kutsanan şeylerin resimleri olursa haram olur. Örneğin İsa ve Meryem resimleri gibi. Bu tür şeylerin alım satımı da haramdır. İkinci görüş, Hanefiler, Şâfiîler ve Hanbelîlere aittir. Bunlara göre canlı resimlerini yapmak yasaktır. Bunda resim ile heykel arasında fark yoktur. Ayrıca, hayal edilen bir takım varlıkların resimleri ile ata kanat takmak gibi şekli değiştirilmiş canlı hayvan resimleri de böyledir.
 Resim, eğer saygı duyulmayan bir şekilde kullanılıyorsa alimlerin çoğunluğu buna cevaz vermiştir. Mesela yere serilmiş halı ve kilimlerdeki veya yatak örtülerindeki resimlerde sakınca görülmemektedir. (Şekerci, 1996, s. 61 vd.).
 Alimlere göre üç boyutlu olan tasvir haramdır. Ancak bütün organları tam değilse haramlık hükmü kalkar. Yani başı ve gövdesi gibi hayati organlarıolmayan heykelde bir sakınca yoktur. Ayrıca, dayanıksız malzemeden yapılan heykelde de bir sakınca görülmemiştir.
 İbadet etmek veya kutsamak için resim ve heykel yapmak ittifakla haramdır. Bunları üretmek ve ticaretini yapmak da böyledir.
 Resmin konusu, ahlak ve âdâba aykırı ise, örneğin müstehcenlik içeriyorsa caiz değildir.
 Resim bulunan yerde namaz kılmak mekruhtur. Resim namaz kılanın kıble tarafında ise Hanefî mezhebine göre bu daha sakıncalıdır. Küçük olması ve yüceltme amacı taşımadığı için para gibi üzerinde resim bulunan şeylerle namaz kılmak caiz görülmüştür. Bunlar aynı zamanda cep gibi kapalıyerlerde taşınırlar.

İslam âlimleri arasında sosyal sigortaların ve karşılıklı/değişken primli sigortaların meşrû olduğu hususunda farklı bir görüş bulunmamakla birlikte, ticari sigortaların fıkhî hükmü ciddi şekilde tartışılmıştır. Sabit primli hususi sigortaların, diğer bir deyişle ticari sigortaların meşrû olup olmadığı hakkında İslam hukukçuları farklı görüşlere sahiptirler. Bu konuda temelde üç farklı yaklaşımın varlığı görülmektedir. Bunlardan biri, her türüyle bu sigortaların haram olduğu; diğeri, her türüyle bu sigortaların meşrû olduğu; üçüncü yaklaşım ise, ticari sigortaların bazı türlerinin meşrû, bazılarının ise haram olduğu şeklindedir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Yirminci asrın son yarısından itibaren faaliyet göstermekte olan fıkıh kurulları toplantı gündemlerine sigorta ve sigortacılık konusunu da dahil etmişlerdir. Bu toplantılarda genelde ticari sigortaların mevcut haliyle caiz olmayacağı yönünde bazı üyeler fikir belirtilmiştir. aşağıdakilerden hangisi bu üyelerin bağlı olduğu kurullardan değildir?

Dünya İslam Birliği’ne bağlı Fıkıh Akademisi
İslam Konferansı Teşkilatına bağlı İslam Fıkhı Akademisi
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun
I. Uluslararası İslam Ticaret Hukukunun Günümüzdeki Meseleleri Kongresi

yalnız I

I ve III

yalnız III

III ve IV

Yalnız II

Açıklama:

Dünya İslam Birliği’ne bağlı Fıkıh Akademisi'nin 1978 yılında Mekke’de yaptığı toplantıda ise, üyelerin büyük kısmı, ticari sigortanın bütün nevileriyle haram olduğu görüşünü benimsemişlerdir.
İslam Konferansı Teşkilatına bağlı İslam Fıkhı Akademisi’nin 1985 yılında gerçekleştirdiği II. Dönem toplantısında sigortayla ilgili şu karar alınmıştır: “Ticari sigorta şirketlerinin uygulamakta olduğu sabit prim esasına dayalı ticari sigorta sözleşmesi, akdi geçersiz kılacak ölçüde büyük garar/belirsizlik içermekte olup, dinen haramdır.
1996 yılında Konya’da gerçekleştirilen I. Uluslararası İslam Ticaret Hukukunun Günümüzdeki Meseleleri Kongresi’nde şu kararlara yer verilmiştir: “Heyet, prensip olarak sigorta sisteminin caiz ve gerekli olduğunda görüş birliği içindedir. Bununla birlikte, özellikle ticari hayat sigortası olmak üzere, günümüzde cari olan diğer ticari sigorta uygulamalarının düzeltilmesi gereken bazı unsurlar içerdiğini kabul etmiştir.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun 4.7.2005 tarihinde sigorta hakkında aldığı karar ise şöyledir: “…Yukarıda zikredilen açıklamalar ışığında; a) Genel olarak sosyal sigortalar, karşılıklı sigortalar ve ticari sigortaların caiz olduğuna karar verilmiştir.
bu açıklamalara bakıldığında sadece diyanet işleri başkanlığı ticari sigortasına cevaz vermiştir. geri kalan üç kuruluşun üyelerinden bazıları ticari sigortaya cevaz vermemişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi, ticari sigortaların bütün türlerinin caiz olduğunu söyleyenlerin görüşlerinden değildir?

Sosyal sigortalar meşru hükmüne bağlandıysa, her tür sigorta da meşrudur.

Ticari sigortalar, klasik dönem İslam fıkhında kabul edilmiş olan sözleşmelerle benzerlik arz etmektedir.

Ticari sigortalar teberru temeli üzerine inşa edildiklerinden, biraz garar (aldanma) akde tesir etmez.

İhtimal ve aşırı garar (aldanma) içeren alışverişin her türlüsü bir nevi kumardır.

Ticari sigortalarda sigortacı ve sigortalı taraflar verdiklerinin karşılığını alırlar.

Açıklama:

A, B, C ve E seçeneklerindeki görüşler, ticari sigortaların bütün türlerinin caiz olduğunu öne süren alimlerin görüşleri arasında yer almaktadır. Ancak D seçeneği; ticari sigortaları caiz görmeyen alimlerin görüşleri arasında yer almaktadır. Ticari sigortaları caiz görmeyen alimlere göre; bahis ve kumarı haram kılan illetin, bunların sadece bir oyun oluşunda aranması doğru değildir, aksine bu oyunlarda tarafların kazanması ya da kaybetmesi şansa/ihtimale yani, aşırı riske dayandığından, bu oyunların haram kılınma illeti; içerdikleri “ihtimal” ve “garar (aldanma)” unsurudur. Bu görüşte olanlar, aşırı garar içeren alışverişin bir nevi kumar sayılması gerektiği düşüncesiyle, ticari sigorta sözleşmesinin de bir nevi kumar olarak görülmesi gerektiğine inanmaktadırlar. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi İslam dünyasında sigortacılıkla ilgili tartışmanın temelini oluşturmaktadır?

Sigortanın faydalı olup olmadığı

Sigortanın yardımlaşma esasına dayanıp dayanmadığı

Güven satışının caiz olup olmadığı konusu

Sigortanın devlet yönetiminde olup olmadığı

Sigortanın sosyal sigorta olup olmadığı

Açıklama:

İslam dünyasında sigortacılık, sırf yardımlaşma esası üzerine kurulu bulunan yardımlaşma sigortaları bağlamında değil, bir nevi güven satışı manasına gelen ticari sigortacılık bağlamında tartışılmıştır. Buna göre, günümüz dünyasında Müslüman bilginlerin tartıştığı şey, sigortanın faydalı olup olmadığı değil, sigortacılıktan para kazanmanın caiz olup olmadığıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun 4.7.2005 tarihinde sigorta hakkında aldığı kararlardan birisi değildir?

Genel olarak sosyal sigortalar caizdir

Genel olarak karşılıklı sigortalar caizdir

Konusu din tarafından yasaklanmış olan sigorta caiz değildir

Primler helal alanlarda değerlendiriliyorsa bireysel emeklilik sigortası caizdir

Hayat sigortası yaptırmak hiçbir şekilde caiz değildir.

Açıklama:

Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun 4.7.2005 tarihinde sigorta hakkında aldığı karar şöyledir: a) Genel olarak sosyal sigortalar, karşılıklı sigortalar ve ticari sigortaların caiz olduğuna, b) Kâr payı esasına dayalı çalışan birikimli hayat sigortası ile bireysel emeklilik tasarruf ve yatırım sisteminin ise, yatırılan primlerin, dinen helal olan alanlarda değerlendirilmesi durumunda caiz olduğuna, c) Konusu din tarafından yasaklanmış olan sigortanın caiz olmadığına, karar verildi.

Doğru Cevap: E

Soru 23

"İslam’daki muamelat ilkelerine uygun alternatif sigorta sözleşmesi, teberru ve karşılıklı yardım esasına dayalı yardımlaşma sigortası akdidir, bu esasa dayalı reasürans işlemi de aynıdır" kararı nerede ve ne zaman alınmıştır?

Dünya İslam Birliği’ne bağlı Fıkıh Akademisi'nin 1977 yılında Riyad’da gerçekleştirdiği toplantıda.

Dünya İslam Birliği’ne bağlı Fıkıh Akademisi'nin 1978 yılında Mekke’de yaptığı toplantıda.

İslam Konferansı Teşkilatına bağlı İslam Fıkhı Akademisi’nin 1985 yılında gerçekleştirdiği II. Dönem toplantısında.

1996 yılında Konya’da gerçekleştirilen I. Uluslararası İslam Ticaret Hukukunun Günümüzdeki Meseleleri Kongresi’nde.

İslam Fıkıh Akademisi'nin 1994 yılında Bruney’de yaptığı toplantıda.

Açıklama:

İslam Konferansı Teşkilatına bağlı İslam Fıkhı Akademisi’nin 1985 yılında gerçekleştirdiği II. Dönem toplantısında ise sigortayla ilgili şu karar alınmıştır: “Ticari sigorta şirketlerinin uygulamakta olduğu sabit prim esasına dayalı ticari sigorta sözleşmesi, akdi geçersiz kılacak ölçüde büyük garar/belirsizlik içermekte olup, dinen haramdır. İslam’daki muamelat ilkelerine uygun alternatif sigorta sözleşmesi ise, teberru ve karşılıklı yardım esasına dayalı yardımlaşma sigortası akdidir, bu esasa dayalı reasürans işlemi de aynıdır. (Reasürans işlemi: Sigorta şirketinin sorumluluğunun bir kısmında kendisini bir diğer sigortaya sigortalatması, ikili sigorta).

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi “hava parası”nın eş anlamlısıdır?

Peştemallik

Kapora

Reasürans

Pey akçesi

Pişmanlık akçesi

Açıklama:

Türkçe'de kullanılan "kaparo" diye bir sözcük yoktur. Doğrusu kapora'dır. Kitapta bu sözcük yanlış kullanılmış!
“Peştemallik” olarak da bilinen hava parası; bir ticarethanenin devri durumunda ticarethanenin yeri, müşterileri, şöhreti gibi nedenler göz önünde bulundurularak asıl değerinin yanında alınan, tabir caizse, manevi sermaye karşılığında ödenen paradır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Kiracının kiraladığı yeri, bir başkasına kiraya vermesi ya da ödünç vermesi hangi durumda caiz değildir?

Kira sözleşmesinin sona ermemiş olması durumunda.

Birinci kiracının kiraladığı yerden alacağı fazla meblağın/kiranın tasadduk edilmesi halinde.

Kiracı ile mal sahibinin , karşılıklı rızasının olması durumunda.

Ödünç alanın söz konusu gayrimenkule birinci kişiden daha fazla zarar verecek şekilde kullanması halinde.

İlk kiracının ikinci kiracıdan hava parası alması durumunda.

Açıklama:

Kiracının kiraladığı yeri, kira süresi içinde bir başkasına kiraya vermesi ya da ödünç vermesi prensip olarak kabul edilmekte olup, burada dikkat edilecek şey, ikinci kiracının veya ödünç alanın söz konusu olan gayrimenkule birinci kişiden daha fazla zarar verecek şekilde kullanmamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Kira müddeti devam ederken mal sahibinin kiracıdan kirada bulunduğu iş yerini boşaltmasını istemesi halinde, aşağıdakilerden hangisi caiz değildir?

Kiracının bir miktar “hava parası” karşılığında boşaltmayı kabul etmesi.

Kiracı ile mal sahibinin, karşılıklı rıza ile akdi sona erdirmeleri.

Mal sahibinin kiracıdan tazminat istemesi.

Kiracının gayrimenkulü boşaltmak için sözleşmenin bitimini beklemesi.

Kiracının hakkından bedelsiz olarak feragat etmesi.

Açıklama:

İslam hukukuna göre kiracı ile mal sahibi, karşılıklı rıza ile kira akdinde kararlaştırılan müddet tamamlanmadan önce akdi sona erdirme hakkına sahiptirler. Ancak, kiracının rızası olmadıkça mal sahibi kira sözleşmesini sonlandıramaz. Kira müddeti devam ederken mal sahibinin kiracıdan kirada bulunduğu iş yerini boşaltmasını istemesi halinde, kiracının burayı boşaltmama hakkı vardır. Buna rağmen, bir miktar “hava parası” karşılığında boşaltmayı kabul ederse, buna karşılık alacağı hava parası kendisine helaldir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Kaporalı sözleşmenin caiz olduğu görüşünde olan alimler hangi mezheptendirler?

Hanefi

Şafii

Zahiri

Maliki

Hanbeli

Açıklama:

Bir kısım sahabe ve genelde Hanbelî âlimleri kaporalı sözleşmenin caiz olduğu görüşündedirler. Bu görüş sahipleri, kaporayı yasaklayan hadislerin senedinin zayıf olduğunu ve bunlardan böyle bir yasağın çıkmayacağını ifade etmektedirler.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Kapora konusundaki tartışma hangi durum için geçerlidir?

Müşteri sözleşmeden cayarsa, verdiği kaporanın kendisine iade edilmesi

Kaporanın müşterinin yapacağı ödemeden düşülmesi

Müşterinin sözleşmeden cayması halinde verdiği kaporanın satıcıda kalması

Müşterinin vazgeçmesi halinde satıcıya bir miktar hibede bulunması

Muhayyerlik süresinin sınırlandırılması

Açıklama:

Müşterinin sözleşmeden cayması halinde verdiği kaporanın kendisine iade edilmesi, değilse yapacağı ödemeden düşülmesi şeklindeki bir şartla kaporalı satış yapılmasının caiz olduğunda tartışma yoktur. Tartışma, müşterinin sözleşmeyi feshetmesi halinde, yapmış olduğu ön ödemenin (kaporanın) satıcıda kalması durumuyla ilgilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi gaibler arasında akitleşmeye örnek değildir?

Elçi yoluyla akit yapmak

Mektup yoluyla akit yapmak

Kaset, disket gönderilmesi suretiyle sözleşme yapmak

Telgraf, faks, gönderilmesi suretiyle sözleşme yapmak

Dükkan sahibi ile işyerinde sözleşme yapmak

Açıklama:

Sözleşme yapan taraflar, karşılıklı olarak iradelerini beyan ederken genellikle aynı mekânda bulunmaktadırlar. Buna “hazırlar arasında akitleşme” denir. Bir de “gaibler arasında akitleşme” yapılmaktadır ki, bunda taraflar aynı mekânda buluşmayıp, bir aracı vasıtasıyla hükmen bir araya gelmektedirler. Geçmiş dönemlerde bu aracılar ya elçi veya mektupken, günümüzde bu aracılar telefon, faks, internet gibi elektronik aygıtlardır. Bunlarla yapılan ticarete e-ticaret veya elektronik ticaret ismi verilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Sünnet’le sabit olan "selem" ne anlama gelmektedir?

Peşin ödenen para karşılığında malın veresiye satışı

Meçhulün satışı

Faizle borç para bulmak

Vade farksız taksitli satış

İleride ödenmesi koşulu ile veresiye satış

Açıklama:

Selem “peşin ödenen para karşılığında malın veresiye satışı” demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Bir ticarethanenin devri durumunda ticarethanenin yeri, müşterileri, şöhreti gibi nedenler göz önünde bulundurularak asıl değerinin yanında alınan/ödenen paraya ne ad verilir?

Kaparo

Hava parası

E-ticaret

Ticari sigorta

Mali mesuliyet sigortası

Açıklama:

“Peştemallik” olarak da bilinen hava parası; bir ticarethanenin devri durumunda ticarethanenin yeri, müşterileri, şöhreti gibi nedenler göz önünde bulundurularak asıl değerinin yanında alınan, tabir caizse, manevi sermaye karşılığında ödenen paradır. Hava parasını daha açık olarak şöyle tanımlamak mümkündür: “Bir kira akdinde kira bedelinden ayrı olarak ve geri ödenmemek üzere mal sahibinin kiracıdan; kiracının mal sahibinden veya önceki kiracının sonraki kiracıdan, elinde bulundurduğu gayr-i menkulü kullanma hakkını devretme karşılığında aldığı para veya bedeldir. Kısaca hava parası; mâlik veya kiracı sıfatıyla elinde bulundurduğu gayr-i menkûlü devreden kişinin, karşı taraftan, kira dışında aldığı bedel olarak da ifade edilebilir”. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Malın sadece bir cüzünün fiyatı belirlenerek satış yapılması
Ekonomik istikrarsızlık dönemlerinde malın gelecekteki muhtemel fiyatı öngörülemediğinden fiyat belirlenmeksizin veresiye satış yapılması
Esnaf ile müşteri arasında var olan samimiyet

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri fiyat belirlemeden yapılan maksatlardandır?

Yalnız III

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Günümüzde değişik maksatlarla fiyat belirlenmeden alışveriş yapıldığı görülmektedir. Bu maksatlardan bazıları şöyledir: Esnaf ile müşteri arasında var olan samimiyet nedeniyle fiyat belirlenmeden satış yapılmaktadır, Malın sadece bir cüzünün fiyatı belirlenerek satış yapılmakta; ekonomik istikrarsızlığın yüksek seyrettiği dönemlerde veresiye satışlarda malın gelecekteki muhtemel fiyatı öngörülemediğinden fiyat belirlenmeksizin veresiye satış yapılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Fiyatın belirlenmediği satışlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Vadeli satışlarda fiyat belirlenmeden satış yapmak Hanefîlere göre akdi
fasit kılar.

Enflasyonun yüksek seyrettiği dönemlerde fiyatın satış anında değil de borcun ödenmesi anında belirlenmesi hiçbir mezhep müçtehidine göre sahih değildir.

Ahmed b. Hanbel, örfün bulunması halinde malın fiyatının ödeme anında belirlenebileceği görüşündedir.

Malın bir cüzünün fiyatı belirlenerek yapılan satış, sonuçta tarafları nizaya sevketmezse caizdir.

Vadeli satışlarda vadeyi ve malın fiyatını belirlemek esastır.

Açıklama:

Fiyatın belirlenmediği satışlarla ilgili enflasyonun yüksek seyrettiği dönemlerde fiyatın satış anında değil de borcun ödenmesi anında belirlenmesi hiçbir mezhep müçtehidine göre sahih değildir bilgisi yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdaki alimlerden hangisi fiyat belirtmeden veresiye olarak satılan malın fiyatının müşterinin ödemede bulunacağı günün fiyatından hesaplanması caizdir görüşüne sahiptir?

Vehbe Zuhaylî

Şevkânî

İbnü’l-Kayyım

Fadıl- Ribe’l

İbrahim Kâfi

Açıklama:

Fiyat belirtmeden veresiye olarak satılan malın fiyatının müşterinin ödemede bulunacağı günün fiyatından hesaplanması caizdir. Ahmed b. Hanbel ile bu mezhepten olan İbn Teymiyye ve İbnü’l-Kayyım da bu görüşü benimsemektedirler.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Tarafların aynı mekânda buluşmayıp, bir aracı vasıtasıyla hükmen bir araya gelmeleri aşağıdakilerden hangisidir?

Hazırlar arasında akitleşme

Huzurlar arasında akitleşme

Uzaklar arasında akitleşme

Gaibler arasında akitleşme

Salihler arasında akitleşme

Açıklama:

“Gaibler arasında akitleşme” yapılmaktadır ki, bunda taraflar aynı mekânda buluşmayıp, bir aracı vasıtasıyla hükmen bir araya gelmektedirler.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi İslam hukukuna göre gaibler arası akit kurallarını işletirken göz ardı edilmemesi gereken temel ilkelerden biri değildir?

Ucuzlaştırma

Aldatmama

Gizlememe

Kolaylaştırma

Tarafların maslahatını göz ardı etmeme

Açıklama:

Taraflar arasındaki irtibatın “aynı anda” değil de “belirli bir sürenin geçmesiyle” sağlanabildiği iletişim araçlarıyla yapılan sözleşmelerde ise gaibler arası akit kuralları geçerlidir. Bu kuralları işletirken de İslam hukukunda akitlere hâkim olan aldatmama, kandırmama, gizlememe, kolaylaştırma, tarafların maslahatını göz ardı etmeme gibi temel ilkeler ışığında töleranslı bir tavrın/yorumun benimsenmesi uygun olacaktır. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Bir konu hakkında onun hem helal hem de haram olduğuna dair nass bulunuyorsa, haram kılan nass helal kılan nassa tercih edilir görüşünün savunan İslam bilgini aşağıdakilerden hangisidir?

Vehbe Zuhaylî

Şevkânî

İbnü’l-Kayyım

Fadıl- Ribe’l

İbrahim Kâfi

Açıklama:

Bir konu hakkında onun hem helal hem de haram olduğuna dair nass bulunuyorsa, haram kılan nass helal kılan nassa tercih edilir görüşünün savunan İslam bilgini Şevkanidir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Bir ticarethanenin devri durumunda ticarethanenin yeri, müşterileri, şöhreti gibi nedenler göz önünde bulundurularak asıl değerinin yanında alınan ödeme aşağıdakilerden hangisidir?

Sigorta

Kapora

Hava parası

Depozito

Kira

Açıklama:

“Peştemallik” olarak da bilinen hava parası; bir ticarethanenin devri durumunda ticarethanenin yeri, müşterileri, şöhreti gibi nedenler göz önünde bulundurularak asıl değerinin yanında alınan, tabir caizse, manevi sermaye karşılığında ödenen paradır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi ticari unsurlarından biri değildir?

Sigorta menfaati

Sigortalı

Riziko

Sigortacının menfaati

Sigortalının ödediği sigorta primi

Açıklama:

Ticari sigortaların unsurları; sigortacı, sigortalı, sigorta menfaati, sigortalanan tehlike/riziko, sigortalının ödediği sigorta primi ve sigortacının ödemeyi taahhüt ettiği sigorta tazminatından ibarettir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi İslam dünyasında hükmü tartışılan sigorta çeşitlerinden biridir?

Sabit pirimli sigortalar

Sosyal sigortalar

Karşılıklı sigortalar

Zorunlu trafik sigortaları

Değişken primli sigortalar

Açıklama:

İslam dünyasında hükmü tartışılan sigorta çeşitlerinden biri sabit pirimli sigortalardır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi İslam fıkhına göre ticaret mallarında bulunması gereken özelliklerden biridir?

Malın satışı pazarlık yapmaya uygun olmalıdır.

satın alınacak mal, son üç ay içerisinde üretilmiş olmalıdır.

Satışa konu olan mal, dinen yasaklanmamış olmalıdır.

Satın alınan malın en az bir yıl sağlamlık garantisi olmalıdır.

Mal doğal maddelerden üretilmiş olmalıdır.

Açıklama:

Satış ya da kira sözleşmesine konu olacak mal, dinen yasaklanmamış olup, insanların herhangi bir şekilde yararlanabileceği bir mal/eşya olmalıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Hz. Peygamber’in yasakladığı vadeli satış şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Malların takas edilmesi seklindeki satış

Para ile yapılan mal satışı

Para peşin mal veresiye şeklindeki satış

Mal peşin para veresiye şeklindeki satış

Alınan mal kadar ödeme yapılan satış

Açıklama:

Hz. Peygamber’in yasakladığı vadeli satış; malların takasedilmesi şeklindeki
vadeli satıştır ki, günümüz ticareti çoğunlukla para ile mal satışı şeklinde
cereyan ettiğinden, hadislerde yasaklanan vadeli satış şekli, yani takas işlemi
günümüzde yok denecek kadar azdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi vade farkının caiz olduğunu söyleyenlerin ortaya koyduğu delillerdendir?

Harama götüren helal yolları kapatma (sedd-i zerîa) ilkesi gereğince vade farkını yasaklamak gerekmektedir.

Hadislerde “Bir satış içinde iki satış” yasaklanmıştır. Veresiye satışta da, “Peşin şu fiyata, veresiye şu fiyata” denildiği için bu işlem yasak olmalıdır.

Veresiye satıştaki vade farkı bir nevi faiz işlemindeki karşılıksız paraya benzemektedir.

Veresiye satıştaki vade farkı faiz değildir. Çünkü para karşılığında para olmayan bir mal satıldığı zaman, fiyat farkı faiz sayılmaz.

Veresiye satışta “Peşin şu fiyata, veresiye şu fiyata” denilerek bir belirsizlik oluştuğundan, veresiye satış caiz olmamalıdır.

Açıklama:

Veresiye satıştaki vade farkı faiz değildir. Çünkü para karşılığında para olmayan bir mal -gerek peşin gerekse veresiye olarak- satıldığı zaman, fiyat farkı faiz sayılmaz. İslamın faiz anlayışı buna müsait değildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Malın bir kısmının fiyatını belirleyerek yapılan alışveriş hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hayvanın komple fiyatı belirlenmeksizin kilo fiyatı üzerinden hayvan satışı yapılmaktadır.

Bir malın tamamının fiyatı belirlenmeksizin, belli bir biriminin fiyatının belirlenmesidir.

Bu şekilde yapılan satış işleminde satın alınan malın tamamının kaça alınıp satıldığını her iki taraf da önceden bilmektedir.

Bu tür satış göz kararı ile yapılan alışverişten daha üst düzeyde tarafların memnun kalmasını sağlar.

Bu tür satışta var olduğu iddia edilen bilinmezlik, taraflar arasında nizaya sebep olabilecek türden bir bilinmezlik değildir.

Açıklama:

Bu şekilde yapılan satış işleminde satın alınan malın tümünün kaça alınıp satıldığı önceden bilinmemektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde esnaf, veresiye olarak sattığı mal hakkında alacak defterine aşağıdakilerden hangisini yazmaz?

Satılan malın ismi

Satılan malın borç miktarı

Satılan malın cinsi

Satılan malın miktarı

Satılan malın adedi

Açıklama:

Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde esnaf, veresiye olarak satacağı malın
fiyatını belirlemeden satabilmektedir. Çünkü borcun ödeneceği güne kadar bu
malın fiyatında nasıl bir değişiklik olacağını tahmin etmek hayli zor olabilir.
Bu nedenle, alacak defterine satılan malın ismi/cinsi ve miktarı yazılmakta,
borç olarak para cinsinden bir rakam yazılmamaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Piyasaların istikrarsız olduğu dönemlerde fiyat belirtmeden müşteriye mal satma şeklindeki alışverişe müsaade etmemek aşağıdakilerden hangisine sebep olur?

Mal satışlarının aşırı artmasına

Mal satış fiyatlarının düşmesine

Müşterilerin stokçuluk yapmasına

Müşterilerin çok yüksek fiyattan mal almaya mecbur kalmasına

karaborsacılığın önlenmesine

Açıklama:

Normal piyasa şartlarında karşılıklı olarak rızanın oluşabilmesi için vadeli olarak satılan malın satış esnasında fiyatının belirlenmesi gerekir. Fakat piyasaların istikrarsız olduğu dönemlerde, hem esnafı hem de müşteriyi korumak adına, bütün olarak her kesim için maslahat oluştuğundan, fiyat belirtmeden müşteriye mal satma şeklindeki alışverişe müsaade etmek uygun olacaktır. Aksi bir yaklaşım, esnaf açısından sattığı malın yerine yenisini koyamama veya satış yapmada isteksiz davranma (dolayısıyla karaborsacılığa yol açma); müşteri açısından da ya çok fahiş fiyatla mal almaya razı/mecbur olma veya ihtiyacı olan şeyleri peşin olarak alma gücü bulunmadığından, ihtiyaçlarını vadeli olarak karşılamaktan da mahrum edilme gibi olumsuz sonuçlara yol açacaktır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Aşağıdakilerin hangisinde, hazırlar arasında gerçekleşen normal akitleşme kuralları geçerlidir?

Faks

Mektup

Senet

Çek

Telefon

Açıklama:

Telefon, internet, görüntülü telefon, tele konferans sistemi gibi araçlarla yapılan alışverişlerde, hazırlar arasında gerçekleşen normal akitleşme kuralları geçerlidir. doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerin hangisinde kaparolu satış tartışmasız caiz kabul edilmiştir?

Müşterinin sözleşmeyi feshetmesi halinde kaparonun satıcıda kalması

Müşterinin sözleşmeyi feshetmesi ve kaparoyu geri alması

Kaparonun fakir kimseye devredilmesi

Müşterinin sözleşmeyi feshetmesi halinde, yapmış olduğu ön ödemenin
satıcıda kalması

Müşterinin satıcıya kaparo vermeyi reddetmesi

Açıklama:

Müşterinin sözleşmeden cayması halinde verdiği kaparonun kendisine iade edilmesi, değilse yapacağı ödemeden düşülmesi şeklindeki bir şartla kaparolu satış yapılmasının caiz olduğunda tartışma yoktur. Tartışma, müşterinin sözleşmeyi feshetmesi halinde, yapmış olduğu ön ödemenin (kaparonun) satıcıda kalması durumuyla ilgilidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Hava parası hakkında aşağıda söylenenlerden hangisi yanlıştır?

Kira bedelinden ayrı olarak ve geri ödenmemek üzere mal sahibinin kiracıdan, kiracının mal sahibinden veya önceki kiracının sonraki kiracıdan aldığı bedeldir.

Kira müddeti devam ederken kiracının iş yerini “hava parası” karşılığında
boşaltmayı kabul ederse, alacağı hava parası kendisine helaldir.

Kiracı meşrû olarak kiraladığı bir dükkân ya da iş yerini bir başkasına daha fazla fiyatla kiraya verebilir.

Sözleşme bitmiş ise, kiracının gayrimenkulü boşaltmak için gerek mal sahibinden ve gerekse ikinci kiracıdan hava parası istemesi caiz değildir.

Birinci kiracının, kira sözleşmesi henüz bitmeden, kiraladığı gayrimenkulü yeni bir kiracıya devretmesi karşılığında hava parası alması caiz değildir.

Açıklama:

birinci kiracının, kira sözleşmesi henüz bitmeden, kiraladığı gayrimenkulü yeni bir kiracıya devretmesi karşılığında alacağı hava parasının da helal olduğu söylenebilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

İnsanların ihtiyaç duydukları malları almak için paraları ya da karşılık olarak verebilecek mallarının bulunmadığı durumlarda, insanların ihtiyaçlarının bir an önce karşılanabilmesi için aşağıdakilerden hangisine müsaade edilmiştir?

Değiş tokuş

Perakende alış

Taksitlendirme

Peşin alışveriş

Perakende satış

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 67

Vadeli satışta vade farkı tartışmasında tarafların delillerine
bakıldığında, bir malı veresiye olarak vade farkıyla satmanın caiz olduğunu
savunan tarafın delillerinin daha güçlü olduğu görülmesi aşağıdaki hangi nedene bağlanmıştır?

Farkındalık yaratması

Kar amaçlı olması

Kişisel mefaat

Caiz olması

Hukuk kuralları

Açıklama:

Sonuç olarak, vadeli satışta vade farkı tartışmasında tarafların delillerine
bakıldığında, bir malı veresiye olarak vade farkıyla satmanın caiz olduğunu
savunan tarafın delillerinin daha güçlü olduğu görülmektedir. Bu nedenle
İslam âlimlerinin çoğunluğu bu tür satışın caiz olduğuna hükmetmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi kilo, ölçek, litre ya da metre gibi ölçü ve tartı
birimleriyle ölçülüp tartılarak satılır?

Canlı hayvan

Etler

İslami mallar

Yükler

Ticari mallar

Açıklama:

Ticarî mallar genellikle kilo, ölçek, litre ya da metre gibi ölçü ve tartı
birimleriyle ölçülüp tartılarak satılır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi malın fiyatının gelecekte belirlenmesi şeklindeki satışı
da caiz görmektedir?

Ahmed b. Hanbel

Şirbini

Şafii

Pascal

Rumi

Açıklama:

Ahmed b. Hanbel malın fiyatının gelecekte belirlenmesi şeklindeki satışı
da caiz görmektedir. Onun bu husustaki gerekçesi ise “İnsanların örfü ve
alışkanlıkları böyle olabilir. Bu takdirde ihtiyaç ve meşakkati kaldırmak için
böyle bir satış caiz görülmelidir” şeklindedir.

Doğru Cevap: A

Borç faizi

Mübadele

Veresiye faizi

Mislî mal

Fazlalık faizi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 33

Faizle ilgili ilk inen âyet, aşağıdakilerden hangisidir?

Nisâ, 160-161

Bakara, 275-276

Âl-i İmrân, 130

Rûm, 39

Bakara, 278-279

Açıklama:

Faizle ilgili ilk inen âyetin meali şöyledir: "İnsanların malları içerisinde (faiz yoluyla) artsın diye verdiğiniz bir şey Allah katında artmaz, Allah'ın rızasını umarak verdiğiniz zekâta gelince, bunu yapanlar -sevaplarını ve mallarını- kat kat arttıranlardır." (er-Rûm, 30/39) Bu ayet Mekke döneminde inmiştir ve faizin kötü olduğunu ifade etmektedir. Ancak bu âyet-i kerîme, faize henüz tam bir yasaklama getirmemektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdaki hangi durum, zarûret halinde faiz olarak görülmektedir?

Üretim amaçlı borçlanmalarda faizli kredi kullanımı

Küçük tasarruf sahiplerinin faiz yoluyla gelir arttırımı

Tüketim amaçlı borçlanmalarda faizli kredi kullanımı

Kalkınmakta olan ülkelerin faizle dış borç alımı

Hastane ve tedavi masrafları için faizli kredi kullanımı

Açıklama:

Tedavi olması gereken bir kişinin, bunu karşılayacak sosyal güvencesi ve parası yoksa, ihtiyacı olan parayı da başka yollardan temin edemiyorsa faizli krediye başvurması zarûret gereği olarak görülmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

İstenilen zamanda yatırılan mevduatın geri çekilebildiği ve faiz ya da kâr payı ödenmeyen hesaplar, aşağıdakilerden hangisidir?

Cârî hesap

Katılım hesabı

Mudârebe

Öz sermaye

Murâbaha

Açıklama:

Cârî hesap: İstenilen zamanda fonun/yatırılan mevduatın geri çekilebildiği ve faiz ya da kâr payı ödenmeyen hesaplardır. Bu tür hesaplar, banka ile hesap sahibi arasında “borç” ilişkisi doğurur. Yani banka, cari hesaba yatan parayı, hesap sahibine istediğinde ödemek zorundadır. Bankanın kârı ya da zararı bu hesapları etkilemez. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi, mudârebe ile ilgili yanlış bilgi içermektedir?

Emek bir taraftan ve sermaye de diğer taraftandır.

Sadece kâr paylaşımı esası ile kurulan ortaklıktır.

Hz. Peygamber döneminde de uygulanmıştır.

Kazancın paylaşımı % (yüzde) olarak belirlenir.

Emek-sermaye ortaklığı olarak da isimlendirilir.

Açıklama:

Mudârebe, çalışma/emek bir taraftan ve sermaye de diğer taraftan olmak üzere, kâr-zarar paylaşımı esası ile kurulan ortaklıktır. Bu tür ortaklık, emek-sermaye ortaklığı olarak da isimlendirilir. Bu uygulamanın tarihi çok daha eskilere uzanmakla beraber, Hz. Peygamber döneminde de uygulanmıştır. Sermayeyi sağlayan taraf, sermayesinin işletileceği ticaret türlerini belirleyebilir ve sınırlayabilir. Mudârebe ortaklığında kazancın paylaşımı % (yüzde) olarak belirlenir. Eğer işletme sonunda zarar edilmişse çalışanın emeği boşa gitmiş, emeğinin karşılığını kaybetmiş olur. Sermayede meydana gelen zarar da sermaye sahibinin zararı olur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Mudarebe

Murabaha

Cari Hesap

Öz Sermaye

Mevduat

Açıklama:

Katılım hesaplarında kâr ve zarara katılma şartı, bu tür hesapları faizli uygulamadan ayıran en önemli farklılıktır. Katılım bankacılığı kurumlarına katılım hesabı yoluyla para yatıranlar, belirlenen süre sonunda kâra veya zarara ortak olduklarını bilmekte, katılım bankası da bu sermayeyi borç olarak değil ortaklık sermayesi olarak kabul etmektedir. Dolayısıyla kurum ile hesap sahibi arasındaki ilişki ortaklık ilişkisidir. Bu tür ortaklıklara Fıkıhta mudârebe adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Peşin satın alınan malı belli bir kâr ilave ederek vadeli satmak aşağıdakilerden hangisine denir?

Mudarebe

Murabaha

Mevduat

Öz Sermaye

Cari Hesap

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 44

Kâr ve zarara katılma şartıyla oluşturulan hesaplara ne ad verilir?

Mevduat

Cari Hesap

Katılım Hesabı

Müşareke

Öz Sermaye

Açıklama:

Katılım Hesabı: Kâr ve zarara katılma şartıyla oluşturulan hesaplara katılım hesapları denir. Bankacılık Kanununun 3. maddesinde bu tür hesaplar tanımlanmıştır. Buna göre katılım hesabı açtıranların, ne kadar kâr payı alacağı önceden belirlenmez. Ayrıca katılım bankasının parayı işletme sonucu zarar etmesi durumunda müşterinin zarara katılması, yani yatırılan paranın kısmen ya da tamamen kaybedilmesi de mümkündür

Doğru Cevap: C

Soru 45

İstenilen zamanda fonun/yatırılan mevduatın geri çekilebildiği ve faiz ya da kâr payı ödenmeyen hesaplardır. Bu tür hesaplar, banka ile hesap sahibi arasında “borç” ilişkisi doğurur.
Yukarıda tanımı yapılan banka hesabı aşağıdakilerden hangisidir?

Cari Hesap

Katılım Hesabı

Ortaklık Hesabı

Sermaye Hesabı

Faizli Hesap

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi faizsiz bankacılıkta sermayeyi işletme yöntemlerinden biridir?

Mudarebe

Kiralama

Katılım

Sermaye

Rant

Açıklama:

Faizsiz bankacılıkta sermayeyi işletme yöntemleri şunlardır: Murâbaha, ortaklıklar ve kiralamadır.

Doğru Cevap: B

Paranın para karşılığında veya mislî malların birbiriyle takasında karşılıklardan birindeki ölçülebilir fazlalık hangi tür faize girer?

Veresiye faizi

Fazlalık faizi

Altın faizi

Borç faizi

Nakit faizi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 52

İster aynı ister farklı cinsten olsun, faize konu teşkil eden iki malın mübadelesinde bedellerden birinin veya her ikisinin vadeli olması halinde gerçekleştiği faiz türü hangisidir?

Veresiye faizi

Fazlalık faizi

Altın faizi

Borç faizi

Alacak faizi

Açıklama:

Veresiye faizi denen bu tür faiz, ister aynı ister farklı cinsten olsun, faize konu teşkil eden iki malın mübadelesinde bedellerden birinin veya her ikisinin vadeli olması halinde gerçekleşir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

I. Borç faizi II. Alışveriş faizi III. Takas faizi Yukarıdakilerden hangileri faizin türlerindendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Faizin genellikle borç ve alışveriş faizi olmak üzere iki türünün olduğu ifade edilir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Paranın para ile ya da malın mal ile mübadelesinde karşılıklardan birinde vade olduğu faiz türü aşağıdakilerden hangisidir?

Veresiye faizi

Fazlalık faizi

Borç faizi

Takas faizi

Düşük faiz

Açıklama:

Satım akdinden kaynaklanan ikinci faiz türüne veresiye faizi denir. Veresiye faizi, paranın para ile ya da malın mal ile mübadelesinde karşılıklardan birindeki vadedir. Burada fazlalık olsun ya da olmasın, karşılıklardan birinin vadeye kalması faiz kabul edilmektedir. Meselâ 10 gram altın vadeyle 10 gram altın veya 75 gram gümüş karşılığında satılırsa veresiye faizi ortaya çıkar. Burada, peşin olanın vadeli olandan daha değerli olduğu prensibi dikkate alınmıştır. Yani peşin 1000 TL vadeli 1000 TL’den daha değerlidir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

I. Altın II. Buğday III. Hurma IV. Tuz Yukarıdakilerden hangileri alışveriş faiziyle ilgili Ubâde b. Sâmit'in rivayet ettiği hadiste adı geçen mallardandır?

I ve II

II ve III

III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Alışveriş faiziyle ilgili Ubâde b. Sâmit'in rivayet ettiği hadis, alışveriş faizinin iki çeşidini de açıklamakta ve bu konudaki hadislerin en önemlisi olarak görülmektedir. Hadisin meali şöyledir:
"Altına karşılık altın, gümüşe karşılık gümüş, buğdaya karşılık buğday,
arpaya karşılık arpa, hurmaya karşılık hurma, tuza karşılık tuz cinsi cinsine
eşit ve peşin olarak satılır. Malların cinsleri değişirse peşin olmak şartıyla
istediğiniz gibi satın." Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Faizsiz bankalar sermayelerinin bir kısmını kurulurken oluştururlar. Bu sermaye kurucuların sağladığı sermayedir. Buna ... denir. Yukarıdaki boşluk hangi sözcük ile tamamlanmalıdır?

Cârî hesap

Mevduat

Murâbaha

Öz sermaye

Mudârebe

Açıklama:

Bankaların iki temel sermaye oluşturma yolu vardır: Birincisi öz sermaye ikincisi mevduattır.
1. Öz Sermaye: Faizsiz bankalar sermayelerinin bir kısmını kurulurken oluştururlar. Bu sermaye kurucuların sağladığı sermayedir. Buna öz sermaye denir.
2. Mevduat: İstenildiğinde ya da belirlenmiş bir vade sonunda çekilmek üzere bankaya yatırılan paraya mevduat denir. Bu, bankalara müşterilerin yatırdığı paradır. Bankalar, sermayelerinin önemli bir bölümünü mevduat yoluyla toplar. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Çalışma/emek bir taraftan ve sermaye de diğer taraftan olmak üzere, kâr-zarar paylaşımı esası ile kurulan ortaklıktır. Bu tür ortaklık, emek-sermaye ortaklığı olarak da isimlendirilir. Bu uygulamanın tarihi çok daha eskilere uzanmakla beraber, Hz. Peygamber döneminde de uygulanmıştır. Yukarıdaki paragrafta katılım bankası ortalık türlerinden hangisi anlatılmaktadır?

Cârî hesap

Mudârebe

Murâbaha

Mevduat

Öz Sermaye

Açıklama:

Mudârebe, çalışma/emek bir taraftan ve sermaye de diğer taraftan olmak üzere, kâr-zarar paylaşımı esası ile kurulan ortaklıktır. Bu tür ortaklık, emeksermaye ortaklığı olarak da isimlendirilir. Bu uygulamanın tarihi çok daha eskilere uzanmakla beraber, Hz. Peygamber döneminde de uygulanmıştır. Mudârebe ortaklığı, zaman, mekan, ticaret yapılacak konular gibi hususlar bakımından tarafların anlaşmasına bağlıdır. Sermayeyi sağlayan taraf, sermayesinin işletileceği ticaret türlerini belirleyebilir ve sınırlayabilir.
Mudârebe ortaklığında kazancın paylaşımı % (yüzde) olarak belirlenir. Eğer işletme sonunda zarar edilmişse çalışanın emeği boşa gitmiş, emeğinin karşılığını kaybetmiş olur. Sermayede meydana gelen zarar da sermaye sahibinin zararı olur (bk. Mecelle, md. 1404, Kallek, 2005, s. 359 vd.). Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Katılım bankaları murabaha yaparken, talep edilen murabaha akdinin katılım bankacılığı bağlamında gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine dair hususları araştırır ve uygun olup olmadığını incelerler. Aşağıdakilerden hangisi katılım bankalarının söz konusu murabaha akdi için yaptıkları incelemelerden biri değildir?

Murabahaya konu olacak mal ya da mâlî hakkın gerçekten var olup olmadığına bakma

Mal ya da mâlî hakkın satılabilir olup olmadığını kontrol etme

Murâbahaya konu olan malın taksitle satışa elverişli olup olmadığı kontrol etme

Murabahaya konu olacak malın, önceden müşterinin zimmetine geçmiş olup olmamasını kontrol etme

Murâbahaya konu olan malın alınacağı kişinin müslüman olup olmadığını kontrol etme

Açıklama:

Katılım bankaları murabaha yaparken, talep edilen murabaha akdinin katılım bankacılığı bağlamında gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine dair hususları araştırır ve uygun olup olmadığını incelerler. Bu hususları şu şekilde sıralamak mümkündür:

Katılım bankası, murabahaya konu olacak mal ya da mâlî hakkın gerçekten var olup olmadığına bakar. Zira murabahanın gerçekleşebilmesi için mutlaka müşteriye satılabilecek bir mal ya da mâlî hakkın mevcut olması gerekir. Bu nedenle mal hükmü taşımayan vergiler, cezalar, harçlar gibi şeyler murabaha akdi yoluyla kredilendirilemez.

Katılım bankası, mal ya da mâlî hakkın satılabilir olup olmadığını kontrol eder. Bu nedenle İslâmî kurallara riayet eden katılım bankaları içki, domuz eti, kumar malzemeleri, bâtıl dinlerin sembolleri, sadece haram işlerde kullanılan malzemeler gibi ürünler üzerinde murabaha yapmazlar.

Murâbahaya konu olan malın taksitle satışa elverişli olup olmadığı kontrol edilir.

Murabahaya konu olacak malın, önceden müşterinin zimmetine geçmiş olmaması gerekir. Aksi halde bir satış akdinden söz edilemez.

Alım satım işleminin sahte olmaması gerekir (Aktepe, 2010, s. 79-81). Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

I. Ortaklıklar II. Kiralama III. Mudârebe Yukarıdakilerden hangileri faizsiz bankacılıkta kullanılan sermayeyi işletme yöntemlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Faizsiz bankacılıkta sermayeyi işletme yöntemleri şunlardır: Murâbaha, ortaklıklar ve kiralama. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Finans kuruluşunun kiracısına kullandırmak üzere satın aldığı malın mülkiyetinin, taksitleri kira bedeli olarak ödendikten sonra müşteriye geçmesini ihtiva eden sözleşmedir. Yani, katılım bankası müşterisi için ihtiyacı olan malı satın alır ve ona kiralar. Kira bedelinin toplamı, kiralanan malın bedelidir. Yukarıdaki paragrafta katılım bankacılığında kiralama türlerinden hangisi açıklanmaktadır?

Kasa kiralama

Finansal kiralama

Faizsiz kiralama

Vadeli kiralama

Kâra dayalı kiralama

Açıklama:

Katılım bankacılığında sermayeyi işletme yöntemlerinin üçüncüsü kiralamadır. Bir şeyin aynının (kendisinin) değil de menfaatinin (yararlanma hakkının) belirli bir bedel karşılığında satılmasına kiralama denir. Bankacılıkta iki türlü kiralama vardır: Kasa kiralama ve finansal kiralama.
Kasa Kiralama: Bankanın belirli bir ücret karşılığında kasa dairesindeki kasalarından birinin kullanım hakkını müşteriye devretmesine kasa kiralama denir. Günümüz fıkıhçılarının çoğunluğuna göre bu bir kiralama akdidir. Kiralık kasaların bankanın korumasında olması ve sürekli banka bünyesinde bulunması, bu uygulamayı kiralama akdi olmaktan çıkarmaz. Dolayısıyla kiralama akdinin fıkıhtaki hükümleri burada da geçerli olur.
Finansal Kiralama: Finansal kiralama, finans kuruluşunun kiracısına kullandırmak üzere satın aldığı malın mülkiyetinin, taksitleri kira bedeli olarak ödendikten sonra müşteriye geçmesini ihtiva eden sözleşmedir. Yani, katılım bankası müşterisi için ihtiyacı olan malı satın alır ve ona kiralar. Kira bedelinin toplamı, kiralanan malın bedelidir. Taksitler bittiğinde kiralanan malın mülkiyeti müşteriye geçer. Bu müddet zarfında malın mülkiyeti finans kuruluşuna ait olsa da, mal müşterinin zilyetliğinde ve onun her türlü
kullanımına açık bulunur. Süre sonunda sembolik bir fiyatla veya hibe yoluyla malın mülkiyeti kiracıya geçmiş olur. Bu tür sözleşmelere leasing de denilmektedir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Hâmiline sadece hesabında para bulunduğunda harcama imkanı veren banka kartına ne ad verilir?

Debit kart

Kredi kartı

Ex kart

Visa kart

Paypal kart

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Hangisi sermaye ortaklığının amaçlarından ya da sağladığı yararlardan değildir?

Faizli yöntemle yatırım yapma zorunluluğu kalkar.

Faizden kaçınmak için tasarruflarını yatırıma yönlendiremeyen kimselerin tasarruflarının ekonomiye kazandırılmasını teşvik eder.

Kâr ve zarardan ortaklıktaki pay oranında etkilenme olacağından, tasarruf sahipleri paralarını değerlendirecekleri banka/finans kurumunu seçerken dikkatli davranır.

Sermaye sağlayan finans kurumu, yatırımı denetler ve daha sağlıklı ve verimli ortaklıkların kurulmasına katkıda bulunur.

Faiz almak isteyen yatırımcılar için yüksek faiz olanakları sağlar.

Açıklama:

Sermaye ortaklığının amaçlarını ya da sağladığı yararları şu şekilde sıralamak mümkündür:

Faizli yöntemle yatırım yapma zorunluluğu kalkar.
Faizden kaçınmak için tasarruflarını yatırıma yönlendiremeyen
kimselerin tasarruflarının ekonomiye kazandırılmasını teşvik eder.
Kâr ve zarardan ortaklıktaki pay oranında etkilenme olacağından, tasarruf sahipleri paralarını değerlendirecekleri banka/finans kurumunu seçerken dikkatli davranır. Dolayısıyla piyasada güvenli bir ortamın oluşmasına katkıda bulunur.
Ortaklığın verdiği yetkilere dayanarak sermaye sağlayan finans kurumu, yatırımı denetler ve daha sağlıklı ve verimli ortaklıkların kurulmasına katkıda bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Hâmiline sadece hesabında para bulunduğunda harcama imkanı veren kart hangisidir?

Çağdaş fıkıh alimleri menkul kıymetler borsasında alınıp satılarak ve ticareti yapılarak kazanç elde edilmek amacıyla işlem gören hisse senetlerinin hangi oranda zekata tabi olacağında görüş birliği etmişlerdir?

%2,5

%3,5

Açıklama:

Çağdaş fıkıh alimleri menkul kıymetler borsasında alınıp satılarak ve ticareti yapılarak kazanç elde edilmek amacıyla işlem gören hisse senetlerinin %2,5 oranında zekata tabi olacağında görüş birliği etmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Belirli bir mâlî güce sahip olan müslümanın mallarının belirli bir miktarını yılda bir defa olmak üzere belirli kimselere vermesine ne ad verilir?

Bağış

Fitre

Sadaka

Zekât

Borç

Açıklama:

Zekât; belirli bir mâlî güce sahip olan müslümanın mallarının belirli bir miktarını yılda bir defa olmak üzere belirli kimselere vermesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Çek veya senedin ciro edilmesine İslam hukukunda ne ad verilir?

Havale

Istılah

Müdayene

İbrâ

Borç

Açıklama:

Çek veya senedin ciro edilmesine İslam hukukunda havale denir. Havale satış değil, bir kişideki alacağın bir başkasına devridir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

I. Ev
II. Hisse senedi
III. Hazine bonosu
IV. Tahvil
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri menkul kıymetlerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Ev menkul kıymetlerden değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

"Kamu kuruluşları veya özel şirketlerin ödünç para (kredi) bulmak için çıkardıkları bir yıldan uzun vadeli olan borç senetleridir". Bu tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?

Tahvil

Hisse senedi

Kar-zarar ortaklığı belgeleri

Gelire endeksli senet

Gelir vergisi

Açıklama:

"Kamu kuruluşları veya özel şirketlerin ödünç para (kredi) bulmak için çıkardıkları bir yıldan uzun vadeli olan borç senetleridir" tanımı tahvilin tanımıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi faizle ilişkilidir?

Kar-zarar ortaklığı

Tahvil

Döviz

Altın

Gelir vergisi

Açıklama:

Tahvil ve hazine bonoları birer faizli borç senedidir

Doğru Cevap: B

Soru 24

I. İçki satan firmanın hisse senedi
II. Tahvil
III. Hazine bonosu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İslam alimlerine göre ittifakla haramdır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bütün seçenekler İslam alimlerine göre ittifakla caiz değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

İslam Konferansı Teşkilatı’na bağlı İslam Fıkıh Akademisi, hisse senetlerinin kâr ve zarara iştirak etmesi sebebiyle kural olarak helal olduğunu, fakat şerî hükmünün bunu çıkaran şirketin ticari işlem ve amaçlarının meşrû oluşuna bağlı olduğunu hangi yılda Cidde'de yaptığı toplantılarda açıklamıştır?

1990

1991

1992

1993

1994

Açıklama:

İslam Konferansı Teşkilatı’na bağlı İslam Fıkıh Akademisi’nin 1988
yılında Rabat’ta 1992 yılında Cidde’de yaptığı toplantılarda hisse
senetlerinin kâr ve zarara iştirak etmesi sebebiyle kural olarak helal
olduğu, fakat şerî hükmünün bunu çıkaran şirketin ticari işlem ve
amaçlarının meşrû oluşuna bağlı olduğu belirtilmiştir

Doğru Cevap: C

Soru 26

I. Hisselerin zekatlarını verme yükümlülüğü sahiplerindedir. Ancak, şirket
gelirinin zekatının ödenmesi şirket yönetimine bırakılmışsa, şirket
yönetimi hisse sahiplerini temsilen hisselerin zekatını verir.
II. Gerçek şahıslar mallarının zekatını nasıl hesaplayıp çıkarıyorsa şirket
yönetimi de hisselerin zekatını o şekilde hesaplayarak öder. Kamu
hazinesi hisseleri, hayır vakfı hisseleri, hayır kurumları hisseleri ve
gayrimüslimlerin hisseleri gibi zekat düşmeyen hisselerin payı zekatın
çıkarılmasında esas alınacak miktarın dışında tutulur.
Yukarıdaki kararlar İslam Fıkıh Akademisin'in neredeki toplantısında alınmıştır?

1988-Rabat

1992-Cidde

1988-Cidde

1990-Bağdat

1992-Medine

Açıklama:

Bu kararlar 1988-Cidde'de alınmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

I. Hisse denedi
II. Çek
III. Hazine bonosu
IV. Kâr zarar ortaklığı belgesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri faizli borç kapsamına girer?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

Yalnız III

I, II ve IV

Açıklama:

Hazine bonosu faizli borçlar arasındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 28

I. Borsada kıymetli evrakın fiyatları serbest iradelerle teşekkül etmemesi
II. Borsada açıkça birisi lehine diğeri aleyhine haksız kazançlar söz
konusu olması
III. Borsada batık şirketlerin hisse senetleri satışa arz edilebilmesi
IV. Hisse senetlerinin fiyatları gerçek fiyatıyla yeniden değerlendirmeye
tabi tutulmaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kıymetli evrakın borsadan satın alınmasının caiz olmadığını savunan araştırmacıların ileri sürdükleri görüşlerden biridir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Bütün seçenekler kıymetli evrakın borsadan satın alınmasının caiz
olmadığını savunan araştırmacıların ileri sürdükleri görüşlerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Menkul kıymetlerde zekat yüzde kaç olarak hesaplanır?

2,5

7,5

Açıklama:

Menkul kıymetlerde zekat yüzde 2,5 olarak hesaplanır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Bir kişinin birine verdiği parayı aynı cinsten fazla olarak geri almasının İslam literatüründeki tanımı nedir?

Borç

Ticaret

Hibe

Faiz

Bahşiş

Açıklama:

Örnekte verilen tanım faizin tanımıdır.

Doğru Cevap: D

Aşağıdakilerden hangisi yatırım aracı olarak kullanılabilen, sahibine ortaklık veya alacaklılık sağlayan ve belirli bir meblağı temsil eden kıymetli evrakları ifade etmektedir?

Menkul kıymet

Gayrimenkul

Arızi kazançlar

Taşınmaz varlıklar

Madenler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Kamu kuruluşları veya özel şirketlerin ödünç para (kredi) bulmak için çıkardıkları bir yıldan uzun vadeli olan borç senetlerini ifade eder?

Hazine bonosu

Hisse senedi

Kar zarar ortaklığı belgesi

Tahvil

Gayrimenkul sertifikası

Açıklama:

Tahvil: Kamu kuruluşları veya özel şirketlerin ödünç para (kredi) bulmak için çıkardıkları bir yıldan uzun vadeli olan borç senetleridir. Vadesi bir yıldan az olan devlet iç borçlanma senetlerine ise hazine bonosu denir. Devlet tahvilleri; Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan iç borçlanma tahvilleri ve hazine bonolarıdır. Özel sektörden ise anonim şirketler tahvil ihraç edebilirler/çıkarabilirler. Doğru cevap "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi tahvilin ilk çıkarıldığı andaki satış değerini ifade eder?

Piyasa değeri

Nominal değer

İtibari değer

İhraç değeri

Vergi değeri

Açıklama:

İhraç değeri; tahvilin ilk çıkarıldığı andaki satış değeridir. Bu değer, tahvilin itibari değerinden daha yüksektir. Doğru cevap "D" şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Borç veren lehine borçtan fazla bir menfaat şartı içeren her borç fıkıh kaynaklarımızda nasıl değerlendirilmektedir?

Faiz

Ticari kar

Mali kar

Helal kazanç

Ticari faaliyet

Açıklama:

Tahvillerin kaç türlü değeri vardır?

Açıklama:

tahvillerin nominal, ihraç ve piyasa değeri vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Gelire endeksli senetlerin faizle ilişkisi olmadığını kim düşünür?

Hayrettin Karaman

Kardavi

Hamdi Döndüren

Hamza Aktan

Abdulaziz Bayındır

Açıklama:

bu görüş hayrettin karaman'a aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Tahvil ve hazine bonolarının zekatıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bunlara zekat düşmez

Bunların anaparalarının yüzde 10'u zekat olarak ödenir

Bunların faizleri de zekata tabidir.

Bunların anapara + faizlerinden yüzde 2,5 oranında zekat ödenir.

Bunların anaparalarından yüzde 2,5 oranında zekat ödenir. faiz gelirleri sie tamamen elden çıkarılır.

Açıklama:

Tahvil ve hazine bonolarının ana paralarının yüzde 2,5'u zekat olarak ödenir. faiz geliri de elden çıkarılır.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi gelire endeksli senetlerin gelirinin faiz olduğunu söyleyenlerin delillerinden değildir?

"GES"ler her zaman alınırken ödenen paradan fazla bir getiriye sahiptir. bir şey her zaman kar getiremez.

"GES"ler faizli vadeli borca benzer

Tarafların asıl maksadı faizli borç alıp vermedir

"GES"ler mali bir hakkın satımını belgeleyen senetlerdir

"GES"ler faizli tahvillere benzer

Açıklama:

"GES"leri caiz olarak görenler bunu hak satımı olarak tanımlarlar.

Doğru Cevap: D

Soru 57

hisse senetlerinin hükmü incelenirken hisse senedini çıkaran şirketler ilgili olarak hangisi incelenmemiştir?

Küçük pay sahiplerinin haklarının ihlal edilme olasılığı

Şirketlerle ilgili yönetmeliklerin ıslah edilmesinin gerekliliği

Şirketin haram alanlarda faaliyet gösterip göstermediği

Bazı önemli konuların şirketlerin yönetim kurulunun insafına bırakılmış olması

Menkul kıymetler borsasındaki spekülasyonların hisse senetlerine yansımaları

Açıklama:

Borsayla ilgili sorunlar şirketlerle ilgili sorunlar başlığı altında incelenmez.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi senet kırdırmanın caiz olmadığını savunanların görüşlerinden biri değildir?

Senet kırdırma işlemi karşılığında banka, hizmet ve masraf karşılığı olarak sabit bir bedel alabilir.

Senet kırdırmak, vadeli paranın daha az miktarda olan peşin para kaşılığı satılmasıdır

Senet kırdırmayı kabul eden bankanın amacı faizli kredi vermektir

Bu işlemin asıl maksadı kredi alışverişidir

Senet kırdırmak tersinden faizli bir işlemdir

Açıklama:

Senet kırdırmayı caiz görenler bankanın aldığı komisyonu hizmet ve masraf bedeli olarak görürler.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi değişken gelirli kıymetli evraka örnektir?

Hazine bonosu

Çek

İrad senetleri

Hisse senedi

Tahvil

Açıklama:

Hisse senedi, değişken gelirli kıymetli evraklardandır

Doğru Cevap: D

Soru 60

Kıymetli evrak çeşitlerinden hangisi faizli borç kapsamına girer?

Kar zarar ortaklığı belgesi

Hisse senedi

Hazine bonosu

İntifa senedi

Çek

Açıklama:

Tahvil hazine bonosu gibi kıymetli evraklar faizli birer borç senedidir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Para borcunu ve alacağını temsil eden tahviller,kâr ve zarar ortaklığı belgeleri, finansman bonoları ve gelir ortaklığı senetleri aşağıdakilerden hangisine örnek olarak verilebilir?

Para ve alacak senetleri

Ortaklık senetleri

Menkul kıymetler

klasik tahviller

hazine ve banka bonoları

Açıklama:

Para ve alacak senetleri: Para borcunu ve alacağını temsil eden tahviller,
kâr ve zarar ortaklığı belgeleri, finansman bonoları ve gelir ortaklığı senetleri
mahiyeti itibariyle böyledir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Kamu kuruluşları veya özel şirketlerin ödünç para (kredi) bulmak için çıkardıkları bir yıldan uzun vadeli olan borç senetleri aşağıdakilerden hangisidir?

Tahvil

Menkul kıymet

Para ve alacak senetleri

Ortaklık senetleri

Menkul kıymetler

Açıklama:

Tahvil: Kamu kuruluşları veya özel şirketlerin ödünç para (kredi) bulmak için çıkardıkları bir yıldan uzun vadeli olan borç senetleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Tahvilin üzerinde yazılı değer olan ve hiçbir zaman değişmeyen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tahvil

hazine bonosu

Devlet tahvilleri

Nominal değer

İhraç değeri

Açıklama:

Tahvil: Kamu kuruluşları veya özel şirketlerin ödünç para (kredi) bulmak için çıkardıkları bir yıldan uzun vadeli olan borç senetleridir. Vadesi bir yıldan az olan devlet iç borçlanma senetlerine hazine bonosu denir.Devlet tahvilleri; Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan iç borçlanma tahvilleri ve hazine bonolarıdır. Nominal değer; tahvilin üzerinde yazılı değer olup hiçbir zaman değişmez.İhraç değeri; tahvilin ilk çıkarıldığı andaki satış değeridir.Piyasa değeri; tahvilin piyasada o gün itibariyle geçerli olan ve vadesine kadarki getirisine göre hesaplanan fiyatıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Belli bir kamu altyapı tesisinin belli bir süre içindeki gelirinin belli bir oranındaki bölümüne karşılık gösterilen, kamu ortaklığı idaresi tarafından çıkarılan menkul kıymet aşağıdakilerden hangisidir?

Gelire endeksli senet

Kâr ve zarar ortaklığı belgeleri

Gidere endeksli senet

menkul kıymetler

tahvil

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 65

Gelire Endeksli Senet ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Devlete ait bir kurum ve kuruluşun gelirine ortak olunması için çıkarılan senetlerdir.
Kiralama ve gelir ortaklığı veya bir diğer ifadeyle kâr zarar ortaklığı senetleri gibi evraklar birer intifa senedidir.
Halktan sağlanan ödünç para karşılığı 6 aylık veya bir yıllık bir gelir payı senet
sahiplerine verilmektedir.
Verilen bu gelir kesinlikle enflasyon oranının birkaç puan yukarısında olur.
Bu senetlere kâr ödenme güvencesi verilmemektedir.

I,II,III,IV

I,II,IV,V

I,III,IV,V

I,II,III,V

II,III,IV,V

Açıklama:

Gelire Endeksli Senet (GES): Devlete ait bir kurum ve kuruluşun gelirine
ortak olunması için çıkarılan senetlerdir. Kiralama ve gelir ortaklığı veya bir
diğer ifadeyle kâr zarar ortaklığı senetleri (Köprü- Baraj Gelirleri Senetleri,
Oto-Yol Gelirleri Senetleri) gibi evraklar birer intifa senedidir. Zira halktan
sağlanan ödünç para karşılığı 6 aylık veya bir yıllık bir gelir payı senet
sahiplerine verilmektedir. Verilen bu gelir kesinlikle enflasyon oranının
birkaç puan yukarısında olur. Adı her ne kadar kâr ve zarar ortaklığı ise de,
uygulamada hep kâr kısmının çalıştığı görülür. Ayrıca bu senetlere devlet
tahviline yakın bir kâr ödenme güvencesi verilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Hisse senedi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Hisse senedi; ilk çıkarıldıklarında/ihraçlarında şirketin bütün mal varlığına (aktif ve pasifine) ortaklığı ve ortakların şirketteki paylarını ifade eder.

Hisse senedinin el değiştirmesi yani alınıp satılması caiz olmalıdır.

Hisse senetleri artık ortaklık senedi olmaktan çıkmış, müstakil mal haline gelmiştir.

Şirketin kâr payı dağıtımından çok senetlerin alım satımından kâr amaçlanmaktadır.

Senetlerin bir ortaklık belgesi olarak değil de bağımsız bir mal olarak alınıp satılması meşru olup faizli işlemle alakası bulunmaktadır.

Açıklama:

Hisse senedi; ilk çıkarıldıklarında/ihraçlarında şirketin bütün mal varlığına (aktif ve pasifine) ortaklığı ve ortakların şirketteki paylarını ifade eder.Hisse senedinin el
değiştirmesi yani alınıp satılması caiz olmalıdır.Hisse senetleri artık ortaklık senedi olmaktan çıkmış, müstakil mal haline gelmiştir. Şirketin kâr payı dağıtımından çok senetlerin alım satımından kâr amaçlanmaktadır. Senetlerin bir ortaklık belgesi olarak değil de bağımsız bir mal olarak alınıp satılması meşru olup faizli işlemle alakası bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Hisse senetlerinin hükmünü etkileyen durumlar ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

Hisse senedi çıkarmaya yetkili anonim şirketlerde kanunla belirlenmiş
bazı hususlar, küçük pay sahiplerini büyük ortakların insafına
bırakmıştır.
Halka hisse senedi arz eden şirketlerin ve ilgili yönetmeliklerin belirttiğimiz hususlar açısından ıslah edilmesi gerekmektedir.
Menkul kıymetlerin halka arzında kanun gereği açıklanacak bilgiler
izahnamede yer almaktadır.
Şirket ortakları şirketten ayrılmak istediklerinde şirketin malı bölünebilir nitelikte ise, kendisine düşen pay mal olarak verilip ayrılmasına müsaade edilmelidir.
Hisse senedi alım satımını, ortak olunan şirketteki hisseyi satmak gibi değerlendirerek caiz görmek oldukça anlamlıdır.

I,II,III,IV

I,II,IV,V

I,III,IV,V

I,II,III,V

II,III,IV,V

Açıklama:

Hisse senedi çıkarmaya yetkili anonim şirketlerde kanunla belirlenmiş bazı hususlar, küçük pay sahiplerini büyük ortakların insafına bırakmıştır.Halka hisse senedi arz
eden şirketlerin ve ilgili yönetmeliklerin belirttiğimiz hususlar açısından ıslah edilmesi gerekmektedir. Menkul kıymetlerin halka arzında kanun gereği açıklanacak bilgiler
izahnamede yer almaktadır.Şirket ortakları şirketten ayrılmak istediklerinde şirketin malı bölünebilir nitelikte ise, kendisine düşen pay mal olarak verilip ayrılmasına müsaade edilmelidir.hisse senedi alım satımını, ortak olunan şirketteki hisseyi satmak gibi değerlendirerek caiz görmek çok da anlamlı değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi hisse senedinin ihracının ve borsadan alınıp satılmasının caiz olduğunu savunan araştırmacıların gerekçelerinden değildir?

Şirket, sermayesini belli hisselere ayırmakta ve isteyen bu hisselere sahip
olmaktadır.

Gerekli şer’î şartları taşıyan bir şirkete bu şekilde hisse senedi alarak ortak olmanın cevazında şüphe yoktur.

Hisse senedinin bir ortaklık belgesi olarak değil de bağımsız bir mal şeklinde alınıp satılmasından hareketle hisse senedi satışının caiz olmayacağı tezi de doğru değildir.

İslam borçlar hukukunda tarafları beklenmedik zarar ve mağduriyetlere iten her türlü bilinmezlik, kapalılık ve risk mümkün olduğunca önlenmeye çalışılmış; açıklık, dürüstlük ve güvenin hakim olacağı bir borç ilişkisi ve ticari hayat kurulmaya çalışılmıştır.

Muamelelerde mubahlık asıl olduğundan, kendi başına bir mal haline gelmiş, alım satımıyla kâr hesaplanan bir hisse senedinin cevazını engelleyen güçlü bir gerekçe
mevcuttur.

Açıklama:

Şirket, sermayesini belli hisselere ayırmakta ve isteyen bu hisselere sahip olmaktadır.Gerekli şer’î şartları taşıyan bir şirkete bu şekilde hisse senedi alarak
ortak olmanın cevazında şüphe yoktur.Hisse senedinin bir ortaklık belgesi olarak değil de bağımsız bir mal şeklinde alınıp satılmasından hareketle hisse senedi satışının caiz
olmayacağı tezi de doğru değildir.İslam borçlar hukukunda tarafları beklenmedik zarar ve mağduriyetlere iten her türlü bilinmezlik, kapalılık ve risk mümkün olduğunca önlenmeye çalışılmış; açıklık, dürüstlük ve güvenin hakim olacağı bir borç ilişkisi ve ticari hayat kurulmaya çalışılmıştır.Muamelelerde mubahlık asıl olduğundan, kendi başına bir mal haline gelmiş, alım satımıyla kâr hesaplanan bir hisse senedinin cevazını engelleyen güçlü bir gerekçe mevcut değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Senet Kırdırmanın Caiz Olduğu görüşlerden hangileri doğrudur?

Senet kırdırmak rehin karşılığında karz (borç/kredi verme) ve ücretli
vekalete benzemektedir.
Akabinde senet sahibi,vadesi geldiğinde bedelini tahsil etmek üzere belli bir ücret karşılığında bankayı vekil tayin etmektedir.
Bankanın aldığı komisyon vekalet ve arz işlemleri karşılığı kabul edildiğinden, senet kırdırmak caizdir.
Ancak komisyon, verilen kredi miktarı üzerinden nisbî (yüzdelik=%) değil,hizmet ve masraflar karşılığı maktû (sabit) olmalıdır.
Hanefîlerden Züfer’e göre; alacaklının alacağına karşılık borçludan herhangi bir mal satın alması nasıl caizse, böylece o alacak karşılığında borçludan başkasından da borçlu adına bir mal satın alınması caiz değildir.

I,II,III,IV

I,II,IV,V

I,III,IV,V

I,II,III,V

II,III,IV,V

Açıklama:

Senet kırdırmak rehin karşılığında karz (borç/kredi verme) ve ücretli vekalete Buna göre, banka ilk aşamada kıymetli evrakın rehin bırakılması karşılığında kredi vermektedir. Akabinde senet sahibi,vadesi geldiğinde bedelini tahsil etmek üzere belli bir ücret karşılığında bankayı vekil tayin etmektedir. Bankanın aldığı komisyon vekalet ve arz işlemleri karşılığı kabul edildiğinden, senet kırdırmak caizdir. Ancak komisyon, verilen kredi miktarı üzerinden nisbî (yüzdelik=%) değil,hizmet ve masraflar karşılığı maktû (sabit) olmalıdır. Hanefîlerden Züfer’e göre; alacaklının alacağına karşılık borçludan herhangi bir mal satın alması nasıl caizse, böylece o alacak karşılığında borçludan başkasından da borçlu adına bir mal satın alınması caizdir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi 1988 yılında Cidde’de toplanan İslam Fıkıh Akademisinde alınan kararlardan değildir?

Hisselerin zekatlarını verme yükümlülüğü sahiplerindedir.

Gerçek şahıslar mallarının zekatını nasıl hesaplayıp çıkarıyorsa şirket yönetimi de hisselerin zekatını o şekilde hesaplayarak öder.

kârın tahsili tarihinden itibaren bir sene sonra -diğer zekat şartları tahakkuk etmişse ve zekata mani bir durum da yoksakırkta bir (= %2,5 ) dir.

Eğer hissedar, ticaret maksadıyla hisse edinmişse (hisselerin alım satımını yapacaksa), bunların zekatını ticaret mallarının zekatı gibi verir.

Hissedar sene içinde hisselerini satmışsa, bunların bedelini diğer mallarına ilave eder ve senesi dolmadan birlikte zekatını verir.

Açıklama:

Hisselerin zekatlarını verme yükümlülüğü sahiplerindedir. Gerçek şahıslar mallarının zekatını nasıl hesaplayıp çıkarıyorsa şirket yönetimi de hisselerin zekatını o şekilde hesaplayarak öder.kârın tahsili tarihinden itibaren bir sene sonra -diğer zekat şartları tahakkuk etmişse ve zekata mani bir durum da yoksakırkta bir (= %2,5 ) dir. Eğer hissedar, ticaret maksadıyla hisse edinmişse (hisselerin alım satımını yapacaksa), bunların zekatını ticaret mallarının zekatı gibi verir.Hissedar sene içinde hisselerini satmışsa, bunların bedelini diğer malla rına ilave eder ve senesi dolduğunda, birlikte zekatını verir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

I. Nominal değer
II. Rayiç değer
III. İhraç değeri
IV. Piyasa değeri
Yukarıdakilerden hangileri tahvillerin değerleridir?

I ve III

I, III ve IV

II ve III

I, II, III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

I. Nominal değer
III. İhraç değeri
IV. Piyasa değeri
maddelerindekiler tahvil değerleridir.
Öncüllerde yer alan rayiç değer, değer isimlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

"Bir anonim şirketin sermayesinin eşit paylara bölünmesi
sonrasında bu paylardan her birini temsil eden kıymetli evraktır. Bu senet hem bir ortaklığı hem de mülkiyeti temsil eder."
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hisse senedi

Kupon

Çek

Bono

Tapu

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Ticarî şirketlerden yüzde kaç oranında zekat alınır?

%10

%2,5

%4,5

%25

Açıklama:

Ticari şirketlerden %2,5 oranında sınaî şirketlerden ise; bunların mal varlıklarından değil de gelirlerinden zekat verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

"Belirli bir mâlî güce sahip olan müslümanın mallarının belirli bir miktarını yılda bir defa olmak üzere belirli kimselere
vermesi demektir."
Yukarıda tanımı yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Borç

Zekat

Sadaka

Kurban

Bağış

Açıklama:

Zekat, belirli bir mâlî güce sahip olan müslümanın mallarının belirli bir miktarını yılda bir defa olmak üzere belirli kimselere
vermesi demektir.
Tanımı yapılan kavram zekattır.

Doğru Cevap: B

Soru 78

"Senedi kırdıranın maksadı onu satmak değil borç almak, bankanın amacı ise faizli kredi vermek olduğundan, senet kırdrma faizli kredi işlemidir."
Senet kırdırmayla ilgili verilmiş olan hükme göre senet kırdırmanın durumu nedir?

Caizdir.

Mübahtır.

Müstehaptır.

Caiz değildir.

Mekruhtur.

Açıklama:

Senedi kırdıranın maksadı onu satmak değil borç almak, bankanın amacı ise faizli kredi vermek olduğundan, senet kırdrma faizli kredi işlemidir.
Buna göre, bankanın senet sahibine verdiği borç miktarıyla, senedi yazan kişiden aldığı miktarın farklı oluşu ve bu farkın vadeden kaynaklanması, alınan fazlalığın faiz olması sonucunu doğurur.

Doğru Cevap: D

Gelire endeksli senet nedir?

Para borcunu ve alacağını temsil eden tahviller, kâr ve zarar ortaklığı belgeleri, finansman bonoları ve gelir ortaklığı senetleridir.

Malî hakların yanı sıra yönetime katılma gibi hakları da sağlayan ve gerçek bir ortaklık ilişkisi kuran hisse senetleridir.

Anonim şirketlerin kâr ve zararda ortak olmak üzere finansman ihtiyaçlarını karşılamak için yurt içinde ve yurt dışında satılmak üzere çıkardıkları kıymetlerdir.

Belli bir kamu altyapı tesisinin belli bir süre içindeki gelirinin belli bir oranındaki
bölümüne karşılık gösterilen, kamu ortaklığı idaresi tarafından çıkarılan menkul kıymettir.

Kamu kuruluşları veya özel şirketlerin ödünç para (kredi) bulmak için çıkardıkları bir yıldan uzun vadeli olan borç senetleridir.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 84

_____ parayı veya borcu temsil ederler. Üzerlerindeki yazılı değerden daha düşük değerle alınıp satıldıkları için bu satışlardan elde edilen gelir de faizdir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru bir şekilde tamamlar?

Kâr zarar ortaklığı belgeleri

Gelire Endeksli Senetler

Poliçe, bono ve çekler

Nominal değerli tahviller

İhraç değerli tahviller

Açıklama:

Kambiyo senetleri olan poliçe, bono ve çekler parayı veya borcu temsil ederler. Üzerlerindeki yazılı değerden daha düşük değerle alınıp satıldıkları için bu satışlardan elde edilen gelir de faizdir (Bayındır, 2007, s. 278-279).

Doğru Cevap: C

Soru 85

Mecelle’nin hangi maddesi; “ alıcı ya da satıcıdan birinin diğerini aldatarak satımda gabn-ı fâhiş (fâhiş aldatma) yaptığı sabit olursa aldanan tarafın satım akdini feshedebileceğini” hükme bağlamaktadır?

250

257

300

350

357

Açıklama:

Mecelle’nin 357. maddesi; “ alıcı ya da satıcıdan birinin diğerini aldatarak satımda gabn-ı fâhiş (fâhiş aldatma) yaptığı sabit olursa aldanan tarafın satım akdini feshedebileceğini” hükme bağlamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Tahvil, hazine bonosu gibi kıymetli evraklar faizli birer borç senedi
olarak görüldüğünden, bunların borsadan alım satımı İslam alimlerinin
ittifakıyla caizdir.
Esasen faaliyet alanı mubah konular olmakla beraber bazı haram işlere taraf olması sebebiyle şirketin kârına haram kazanç karışmış ise, söz konusu şirketin hisse senetlerini elinde bulunduran pay sahiplerinin bu miktarı yaklaşık olarak hesaplayıp -kendisinin hayır ve hasenat niyeti ile olmaksızın- fakirlere harcaması tavsiye edilmiştir.
Şirket, sermayesini belli hisselere ayırmakta ve isteyen bu hisselere sahip
olmaktadır. Hisseler şirkete tabi olarak kâr ve zarara açıktır. Hisse senedine dayalı şirket nevi klasik doktrinde “mudarebe” adı altında mubah kılınmış olup, mudarebede de kâr ve zarara ortak olma esası vardır.

Yukarıda menkul kıymetlerin borsa ortamında alım satımının meşrû olup olmadığı ile ilgili verilen bilgilerin hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Tahvil, hazine bonosu gibi kıymetli evraklar faizli birer borç senedi
olarak görüldüğünden, bunların borsadan alım satımı İslam alimlerinin
ittifakıyla caiz değildir.
Esasen faaliyet alanı mubah konular olmakla beraber bazı haram işlere
taraf olması sebebiyle şirketin kârına haram kazanç karışmış ise, söz
konusu şirketin hisse senetlerini elinde bulunduran pay sahiplerinin bu
miktarı yaklaşık olarak hesaplayıp -kendisinin hayır ve hasenat niyeti ile
olmaksızın- fakirlere harcaması tavsiye edilmiştir.
Şirket, sermayesini belli hisselere ayırmakta ve isteyen bu hisselere sahip
olmaktadır. Hisseler şirkete tabi olarak kâr ve zarara açıktır. Hisse
senedine dayalı şirket nevi klasik doktrinde “mudarebe” adı altında
mubah kılınmış olup, mudarebede de kâr ve zarara ortak olma esası
vardır

Doğru Cevap: D

Soru 87

Senet kırdırmanın caiz olmadığı görüşünde olanlardan bazıları senet kırdırmayı _____, kefalet ve _____ benzeterek yorumlamaya çalışmışlardır.

rehin-vekalete

karz-vekalete

rücu-karza

karz-rehine

rücu-vekalete

Açıklama:

Senet kırdırmanın caiz olmadığı görüşünde olanlardan bazıları senet kırdırmayı karz, kefalet ve vekalete benzeterek yorumlamaya çalışmışlardır. Buna göre, banka ve senet sahibinin asıl maksadı kredi alışverişidir. Bu işlemde senetten kefalet belgesi olarak yararlanılmaktadır. Kişi, borç alabilmek için senedi ciro
ederek bankaya takdim eder ve senetle ilgili bütün haklar bankaya geçer. Senet sahibi bankaya aynı zamanda senedi tahsil yetkisini vermekte ancak, vaktinde ödenmezse kendisi ödemeyi taahhüt etmektedir. Bankanın komisyon diye aldığı, senette yazılı miktarla borç verilen miktar arasındaki fark, kredi karşılığında alınan faizdir. Bankanın tahsil işlemleri ve yaptığı masraf karşılığı olarak aldığı bedel ise, hizmet ve masraf karşılığı olduğundan caizdir.

Doğru Cevap: B

Soru 88

Faizli senetlerin ana parasından yüzde kaç oranında zekat gerekir?

% 1,5

% 2

% 2,5

% 3

% 3,5

Açıklama:

Faizli senetlerin - faizli mevduatlar da böyledir- ana parasından %2,5 oranında
zekat gerekir.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Ziraî şirketlerin hisse senetlerinin zekatı kaç oranında verilir?

1/10

1/15

1/25

1/30

1/35

Açıklama:

Senetlerin ait oldukları şirketin cinsine göre zekatları verilmelidir. Buna göre, ziraî şirketlerin hisse senetlerinin zekatı 1/10 veya 1/20 oranında verilir.

Doğru Cevap: A

Bir anonim şirketin sermayesinin eşit paylara bölünmesi
sonrasında bu paylardan her birini temsil eden kıymetli evrağa ne ad verilir?

Tahvil

Hisse senedi

Borç senedi

Gelire endeksli senet

Hazine bonosu

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 94

Devlete ait bir kurum ve kuruluşun gelirine ortak olunması için çıkarılan senetlere ne ad verilir?

Hisse senedi

Gelire endeksli senet

Kambiyo senetleri

Alacak senetleri

Borç senedi

Açıklama:

Devlete ait bir kurum ve kuruluşun gelirine ortak olunması için çıkarılan senetlere gelire endeksli senet denir.

Doğru Cevap: B

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi senetlerin fıkhî hükmünü etkilediği durumlardan biridir?

Menkul kıymetlerin halka arzında kanun gereği açıklanacak bilgiler izahnamede yer almaktadır. Bu bilgilerin gerçeğe aykırı olduğu, ya da abartıldığı tespit edildiğinde bu yüzden zarar gören kişilerin zararı hiçbir şekilde tazmin edilememektedir.

İslam fıkhında yerleşik kural olan, “şirket sermayesinin ancak nakit olması” prensibi günümüzde holdingleşme esnasında uygulanmadığı için bir şirketin hisse senedi diğer bir şirket için sermaye kabul edilebilmekte, bununla ikinci bir şirket kurulabilmektedir. Böyle olunca, gerçekte az bir sermayeye sahip olan kimseler çok sermayeye sahiplermiş gibi görünmekte ve insanlar aldatılmaktadır. Bütün bunlar göstermektedir ki, halka hisse senedi arz eden şirketlerin ve ilgili yönetmeliklerin belirttiğimiz hususlar açısından ıslah edilmesi gerekmektedir.

Hisse senedi çıkarmaya yetkili anonim şirketlerde kanunla belirlenmiş bazı hususlar, küçük pay sahiplerini büyük ortakların insafına bırakmıştır. Küçük pay sahiplerinin talepleri genel kurul tarafından kabul edilmediği ya da yönetim kurulu böyle bir şeye müsaade etmediği takdirde bunlar şirketle alakalı herhangi bir şeyi öğrenemezler. Halka açık olmayan anonim şirketlerde (a.ş.) kârdan pay verilmesi yani temettu dağıtılması genel kurulun kararına bırakılmıştır.

Hise senetlerinin şer’î hükmünü etkileyen temel konulardan bir diğeri şirketin uğraş alanıdır. İslam dinine göre yasaklanmış olan alanlarda faaliyet göstermesi halinde o şirketin ihraç ettiği hisse senedinin alınıp satılmasının caiz olmayacağında İslam alimleri hemfikirdirler.

Hepsi

Açıklama:

Çağdaş İslam bilginlerinden bazıları hisse senedi çıkaran şirketlerle ilgili birtakım hususların bu senetlerin fıkhî hükmünü etkilediği görüşündedirler. Söz konusu hususlar şunlardır:
 Hisse senedi çıkarmaya yetkili anonim şirketlerde kanunla belirlenmiş bazı hususlar, küçük pay sahiplerini büyük ortakların insafına bırakmıştır. Küçük pay sahiplerinin talepleri genel kurul tarafından kabul edilmediği ya da yönetim kurulu böyle bir şeye müsaade etmediği takdirde bunlar şirketle alakalı herhangi bir şeyi öğrenemezler. Halka açık olmayan anonim şirketlerde (a.ş.) kârdan pay verilmesi yani temettu dağıtılması genel kurulun kararına bırakılmıştır. Genel kurul karar vermedikçe kâr dağıtımı yapılamaz. Bazı durumlarda zengin bir şirketin %49’una sahip olan ortaklar, %51’ine sahip olanların itiraz etmeleri halinde şirketin zenginliğinden istifade edememekte, kâr payı alamamaktadırlar. Belki ellerindeki hisse senetlerini satarak paraya
çevirebilirler. Eğer hisse senetlerinin satılması yönetim kurulunun müsaadesine bırakılmışsa bu durumda bu ortakların işleri tamamen zorlaşmış olacaktır. Belirtilen nedenlerden dolayı anonim şirketlerde küçük pay sahiplerinin hakları gerçek manada korunmamaktadır.
 Bütün bunlar yanında İslam fıkhında yerleşik kural olan, “şirket sermayesinin ancak nakit olması” prensibi günümüzde holdingleşme esnasında uygulanmadığı için bir şirketin hisse senedi diğer bir şirket için sermaye kabul edilebilmekte, bununla ikinci bir şirket kurulabilmektedir. Böyle olunca, gerçekte az bir sermayeye sahip olan kimseler çok sermayeye sahiplermiş gibi görünmekte ve insanlar aldatılmaktadır. Bütün bunlar göstermektedir ki, halka hisse senedi arz eden şirketlerin ve ilgili yönetmeliklerin belirttiğimiz hususlar açısından ıslah edilmesi gerekmektedir.
 Menkul kıymetlerin halka arzında kanun gereği açıklanacak bilgiler izahnamede yer almaktadır. Bu bilgilerin gerçeğe aykırı olduğu, ya da abartıldığı tespit edildiğinde bu yüzden zarar gören kişilerin zararı hiçbir şekilde tazmin edilememektedir. Mecelle’nin 357. maddesi; “ alıcı ya da satıcıdan birinin diğerini aldatarak satımda gabn-ı fâhiş (fâhiş aldatma) yaptığı sabit olursa aldanan tarafın satım akdini feshedebileceğini” hükme bağlamaktadır. Buna göre, yanlış bilgiler sebebiyle hisse senedini yüksek fiyatla satın alan kişi senedi geri verme hakkına sahip olmalıdır. Halbuki bugün böyle bir hak söz konusu değildir.
 Şirket ortakları şirketten ayrılmak istediklerinde şirketin malı bölünebilir nitelikte ise, kendisine düşen pay mal olarak verilip ayrılmasına müsaade 202 edilmelidir. Hatta kâr payını alıp ayrılmak isteyen tek kişi bile olsa ona kolaylık sağlanmalıdır. Bölünemezse payına değer biçilir ve bu payını başkasına satabilir. Bu durumda sattığı şey hisse senedinin kağıdı değil,
onun temsil ettiği malvarlığıdır. Bu kurallara anonim şirketlerde genelde uyulmamaktadır.
 Günümüzde bazı şirket ve holdinglerin “15-20 yıl önceden kalma hisse senetleri” ile “temsil ettikleri malvarlığının değeri” arasında uçurumlar meydana gelmiştir. Dağıtılmayan kârlarla yeni fabrikalar kurulmuş, yatırımlar yapılmış, bu servet genelde hisse senetlerine yansıtılmamıştır. Serbest piyasada nominal değerle birkaç katına müşteri bulan senetler dolaşmaktadır. Ortaklığın amacı kâr sağlamak olduğuna göre, yıl sonunda kâr hakkını isteyen tek ortak bile olsa, ona kâr payının verilmesi gerekir. Şirketin büyüyen malvarlığına yeniden değerleme yoluyla kıymet biçilerek, belli dönemlerde hisse senetlerine yansıtmak gerekir. Yani hisse senetlerinin değeri gerçek değeri ile paralellik arz etmelidir
 Hise senetlerinin şer’î hükmünü etkileyen temel konulardan bir diğeri şirketin uğraş alanıdır. İslam dinine göre yasaklanmış olan alanlarda faaliyet göstermesi halinde o şirketin ihraç ettiği hisse senedinin alınıp satılmasının caiz olmayacağında İslam alimleri hemfikirdirler.
 Hisse senetlerinin artık gerçek manada bir ortaklık belgesi olmadığı, senetlerin fiyatlarının belirlenmesinde de şirketin işlerinin iyi ya da kötü oluşundan çok piyasadaki başka etkenler ve spekülatörlerin daha etkin olduğu bir gerçektir. Buna göre, hisse senedi alım satımı bir nevi kumar halini almıştır. Dolayısıyla hisse senedi alım satımını, ortak olunan şirketteki hisseyi satmak gibi değerlendirerek caiz görmek çok da anlamlı değildir.
 Bazı İslam araştırmacıları, yukarıda ifade edilen olumsuzluklar yanında bu senetlerin halka arz edilme yeri olan borsayla ilgili yönünün ayrıca değerlendirilmesi gerektiği kanaatindedirler. Bunlar, borsadaki bir kısım usulsüzlükler sebebiyle, buradan hisse senedi alınmasına olumsuz bakarlar. Önemine binaen, borsa konusunu ayrı bir güncel fıkıh problemi olarak bir sonraki maddede ele almanın uygun olacağı kanaatindeyiz.

"Diyanet İlmihali yazarlarına göre; hisse senetleri türleri ne olursa olsun, sermaye piyasalarında alınıp satılmak ve bu suretle ticareti yapılmak amacıyla alınmışsa, vücup tarihinde sermaye piyasası değeri üzerinden ........ oranında zekatı verilmelidir."
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

%2,5

&10

%15

%40

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi menkul kıymetlerin zekatıyla ilgili olarak Cidde’de toplanan İslam Fıkıh Akademisinde alınan kararlardan biridir?

Hisselerin zekatlarını verme yükümlülüğü sahiplerindedir. Ancak, şirket gelirinin zekatının ödenmesi şirket yönetimine bırakılmışsa, şirket yönetimi hisse sahiplerini temsilen hisselerin zekatını verir.

Gerçek şahıslar mallarının zekatını nasıl hesaplayıp çıkarıyorsa şirket yönetimi de hisselerin zekatını o şekilde hesaplayarak öder.

Şirketin hisselerin zekatını ödememesi ve hissedarın da şirket vermiş olsaydı ne kadar verecekti şeklinde bir bilgiye ulaşamaması durumunda hissedarlar şu şekilde zekat vermelidirler: Eğer ticaret maksadıyla değil de sadece hisselerin yıllık kârından (temettu) yararlanmak için şirket hissesi almışsa, gelir getiren malların zekatı gibi bunların zekatını çıkarır. Yani gelirinden zekat verir.

Hissedar sene içinde hisselerini satmışsa, bunların bedelini diğer mallarına ilave eder ve senesi dolduğunda, birlikte zekatını verir. Alıcı ise, satın aldığı hisselerin zekatını yukarıda belirtildiği şekilde verir.

Hepsi

Açıklama:

1988 yılında Cidde’de toplanan İslam Fıkıh Akademisinde konuyla ilgili şu kararlar alınmıştır:
 Hisselerin zekatlarını verme yükümlülüğü sahiplerindedir. Ancak, şirket gelirinin zekatının ödenmesi şirket yönetimine bırakılmışsa, şirket yönetimi hisse sahiplerini temsilen hisselerin zekatını verir.
 Gerçek şahıslar mallarının zekatını nasıl hesaplayıp çıkarıyorsa şirket yönetimi de hisselerin zekatını o şekilde hesaplayarak öder. Kamu hazinesi hisseleri, hayır vakfı hisseleri, hayır kurumları hisseleri ve gayrimüslimlerin hisseleri gibi zekat düşmeyen hisselerin payı zekatın çıkarılmasında esas alınacak miktarın dışında tutulur.
 Şirketin hisselerin zekatını ödememesi ve hissedarın da şirket vermiş olsaydı ne kadar verecekti şeklinde bir bilgiye ulaşamaması durumunda hissedarlar şu şekilde zekat vermelidirler: Eğer ticaret maksadıyla değil de sadece hisselerin yıllık kârından (temettu) yararlanmak için şirket hissesi almışsa, gelir getiren malların zekatı gibi bunların zekatını
çıkarır. Yani gelirinden zekat verir. İslam Fıkıh Akademisinin ikinci dönem toplantısında “kiraya verilmiş tarımsal olmayan arazi ve
taşınmazların zekatı”na ilişkin aldığı karara paralel olarak bu hisselerin sahibi, hisselerinin aslı değil onların geliri üzerinden zekat vermekle yükümlüdür. Bu da kârın tahsili tarihinden itibaren bir sene sonra -diğer zekat şartları tahakkuk etmişse ve zekata mani bir durum da yoksa kırkta bir (= %2,5 ) dir.
 Eğer hissedar, ticaret maksadıyla hisse edinmişse (hisselerin alım satımını yapacaksa), bunların zekatını ticaret mallarının zekatı gibi verir. Yani, bir yıl geçtiğinde hisseler mülkiyetinde bulunuyorsa piyasa değeri üzerinden, piyasasının bulunmaması halinde ise bilirkişinin takdir edeceği değer üzerinden %2,5 olarak zekat verir. Ayrıca elde edilmişse, hisselere ait kârın da bu oranda zekatı verilir.
 Hissedar sene içinde hisselerini satmışsa, bunların bedelini diğer mallarına ilave eder ve senesi dolduğunda, birlikte zekatını verir. Alıcı ise, satın aldığı hisselerin zekatını yukarıda belirtildiği şekilde verir.

Doğru Cevap: E

Soru 101

I. Tahvil
II. Hazine bonosu
III. Kâr zarar ortaklığı belgesi
IV. Hisse senedi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaygın olan menkul kıymetlerdendir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Bütün seçenekler yaygın olarak kullanılan menkul kıymetlerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 102

Kamu kuruluşları veya özel şirketlerin ödünç para (kredi) bulmak için çıkardıkları bir yıldan uzun vadeli olan borç senetleri aşağıdakilerden hangisidir?

Tahvil

Hisse senedi

Döviz

Kâr ve zarar ortaklığı belgeleri

Gelire endeksli senet

Açıklama:

Kamu kuruluşları veya özel şirketlerin ödünç para (kredi) bulmak için çıkardıkları bir yıldan uzun vadeli olan borç senetlerine tahvil denilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 103

I. Tahvil ve hazine bonoları birer faizli borç senedidir
II. Kambiyo senetleri olan poliçe, bono ve çekler parayı veya borcu temsil ederler
III. Kâr zarar ortaklığı belgesi; faiz ödeme yükümlülüğü değil, kâr elde edilmesi halinde kâr payı verme yükümlülüğü getirir
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

Hepsi

Açıklama:

Bütün seçenekler doğrudur

Doğru Cevap: E

Soru 104

I. Tahvil, hazine bonosu gibi kıymetli evraklar faizli birer borç senedi olarak görüldüğünden, bunların borsadan alım satımı İslam alimlerinin ittifakıyla caiz değildir.
II. Şirketin faiz, içki imali ve ticareti, karaborsacılık, hile, yalan ve aldatma gibi dinen haram yollarla kazanç sağlaması halinde hisse senetlerini alıp satmak ve bundan gelir elde etmek haram ve masiyete ortak olmak manasına geldiğinden, İslam alimlerinin ittifakıyla caiz değildir.
III. Esasen faaliyet alanı mubah konular olmakla beraber bazı haram işlere taraf olması sebebiyle şirketin kârına haram kazanç karışmış ise, söz konusu şirketin hisse senetlerini elinde bulunduran pay sahiplerinin bu miktarı yaklaşık olarak hesaplayıp -kendisinin hayır ve hasenat niyeti ile olmaksızın- fakirlere harcaması tavsiye edilmiştir.
Borsadan kıymetli evrak satın alımıyla ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

Hepsi

Açıklama:

Bütün ifadeler doğrudur

Doğru Cevap: E

Soru 105

İslam Konferansı Teşkilatı’na bağlı İslam Fıkıh Akademisi’nin 1992 yılında yaptığı toplantıda hisse senetlerinin kâr ve zarara iştirak etmesi sebebiyle kural olarak helal olduğu, fakat şerî hükmünün bunu çıkaran şirketin ticari işlem ve amaçlarının meşrû oluşuna bağlı olduğu belirtilmiştir. Bu toplantı nerede yapılmıştır?

Cidde

Mekke

Medine

Kahire

İstanbul

Açıklama:

Bahsedilen toplantı Cidde'de yapılmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 106

“Devlet bu tür senet çıkarırken bu sayede vatandaşından para ödünç almıyor. Belli ve İslam’a göre geliri meşru olan bazı gelir kaynaklarındaki hâsılat payını, geçici olarak özel şahıslara bedeli ile peşin olarak veriyor/satıyor. Bu gelir kaynaklarındaki devlet payını senet alanlara belli zaman dilimlerinde, hisseleri nispetinde paylaştırıyor. Devletin vatandaşına devrettiği geliri sınırlamasında bir problem yoktur. Ancak senet sahibine “devrettiğim gelir şu kârdan aşağı olursa farkını ben karşılayacağım” dediğinde problem oluşmaktadır.” görüşü kime aittir?

Abdülaziz Bayındır

Hayrettin Karaman

Yaşar Nuri Öztürk

Süleyman Ateş

Hamdi Döndüren

Açıklama:

Bu görüş Hayrettin Karaman'a aittir

Doğru Cevap: B

Soru 107

Belirli bir mâlî güce sahip olan müslümanın mallarının belirli bir miktarını yılda bir defa olmak üzere belirli kimselere vermesine ne denir?

Sadaka

Zekat

Hibe

Borç

Yardım

Açıklama:

Belirli bir mâlî güce sahip olan müslümanın mallarının belirli bir miktarını yılda bir defa olmak üzere belirli kimselere vermesine zekat denir

Doğru Cevap: B

Soru 108

I. Borsada açıkça birisi lehine diğeri aleyhine haksız kazançlar söz konusu olması
II. Borsada batık şirketlerin hisse senetleri satışa arz edilebilmesi
III. Hisse senetlerinin fiyatları gerçek fiyatıyla yeniden değerlendirmeye tabi tutulmaması
IV. Borsalar sermaye piyasası kurulu tarafından yeterince denetlenmekte olup, hisse senedi fiyatlarında sun’i dalgalanmaların gerçekleşmemesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kıymetli evrakın borsadan satın alınmasının caiz olmadığını savunan araştırmacıların ileri sürdükleri görüşlerden biridir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve IV

I, II ve III

Açıklama:

"Borsalar sermaye piyasası kurulu tarafından yeterince denetlenmekte olup, hisse senedi fiyatlarında sun’i dalgalanmaların gerçekleşmemesi" kıymetli evrakın borsadan satın alınmasının caiz olmadığını savunan araştırmacıların ileri sürdükleri görüşlerden değildir.

Aşağıdakilerden hangisi menkul kıymetlerin zekatıyla ilgili olarak 1988 yılında Cidde’de toplanan İslam Fıkıh Akademisinde konuyla ilgili alınan kararlardan değildir ?

Hisselerin zekatlarını verme yükümlülüğü sahiplerindedir.

Gerçek şahıslar mallarının zekatını nasıl hesaplayıp çıkarıyorsa şirket yönetimi de hisselerin zekatını o şekilde hesaplayarak öder.

Eğer hissedar, ticaret maksadıyla hisse edinmişse (hisselerin alım satımını yapacaksa), bunların zekatını ticaret mallarının zekatı gibi verir.

Hissedar sene içinde hisselerini satmışsa, bunların bedelini diğer mallarına ilave eder ve senesi dolduğunda, birlikte zekatını verir.

Şirket gelirinin zekatının ödenmesi şirket yönetimine bırakılmışsa, şirket yönetimi yalnızca kendi hisselerinin zekatını verir.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 114

Aşağıdakilerden hangisi menkul kıymetlerden sayılmaz ?

Tahvil

Hazine bonosu

Hisse senedi

Kâr zarar ortaklığı belgesi

Çek

Açıklama:

Menkul kıymet, sahibine ortaklık veya alacaklılık sağlayan kıymetli evraktır.
Bugün en yaygın olan menkul kıymetler; tahvil, hazine bonosu, kâr zarar
ortaklığı belgesi ve hisse senedidir.

Doğru Cevap: E

Soru 115

Tahvilin ilk çıkarıldığı andaki satış değerine ne ad verilir ?

Nominal değer

İhraç değeri

Piyasa değeri

İtibarî değer

Temettü değer

Açıklama:

İhraç değeri; tahvilin ilk çıkarıldığı andaki satış değeridir. Bu değer,
tahvilin itibarî değerinden daha yüksektir.

Doğru Cevap: B

Soru 116

Tahvilin üzerinde yazılı olup hiçbir zaman değişmeyen değer aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir ?

Nominal değer

İhraç değeri

İtibarî değer

Piyasa değeri

Temettü değer

Açıklama:

Nominal değer; tahvilin üzerinde yazılı değer olup hiçbir zaman değişmez.

Doğru Cevap: A

Soru 117

Hisse senedi sahibine aşağıdakilerden hangisini sağlamaz ?

Şirket kârından pay alma hakkı

Şirket yönetiminde oy hakkı

Rüçhan hakkı

Tasfiyeden pay alma hakkı

Şirket faaliyetlerine dahil olma hakkı

Açıklama:

Hisse senedi bir ortaklık senedi olduğu için sahibine şu hakları sağlar:
Şirket kârından pay alma hakkı, şirket yönetiminde oy hakkı, rüçhan hakkı
(sermaye artırımında yeni sermayeden eldeki hisseler oranında yeni hise alma
hakkı), tasfiyeden pay alma hakkı ve şirket faaliyetlerini takip etme hakkı.

Doğru Cevap: E

Soru 118

Anonim şirketlerin kâr ve zararda ortak olmak üzere finansman ihtiyaçlarını karşılamak için yurt içinde ve yurt dışında satılmak üzere çıkardıkları kıymetlere ne ad verilir ?

Kâr ve zarar ortaklığı belgeleri:

Gelire endeksli senet

Hisse senedi

Tahvil

Kupon

Açıklama:

Kâr ve zarar ortaklığı belgeleri: Anonim şirketlerin kâr ve zararda
ortak olmak üzere finansman ihtiyaçlarını karşılamak için yurt içinde ve yurt
dışında satılmak üzere çıkardıkları kıymetlerdir. Bu belgeler sahiplerine
işletmenin kâr ve zararına katılma hakkı vermekle beraber, bir pay senedi
değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 119

Gelire endeksli senet

Kâr ve zarar ortaklığı belgeleri

Kupon

Tahvil

Hisse senedi

Açıklama:

Gelire endeksli senet: Kısaca (GOS) diye de bilinen bu senet belli bir
kamu altyapı tesisinin belli bir süre içindeki gelirinin belli bir oranındaki
bölümüne karşılık gösterilen, kamu ortaklığı idaresi tarafından çıkarılan
menkul kıymettir. Buna intifa senedi de denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 120

Aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır ?

Faizli borç senedi olmalarına bakılmaksızın tahvil ve hazine bonosunun piyasa değeri üzerinden zekatı verilmelidir.

Kâr ve zarara ortaklık senetlerinde senedin nominal değeri ve kârından zekat verilmelidir.

Kâr ve zarara ortaklık senetlerinde senedin ihraç değeri üzerinden zekat verilmelidir.

Hisse senetlerinin zekatını hissedarlar verebildiği gibi, yönetim kurulunda karar alınması ve ortakların rızalarının bulunması halinde zekatı şirket yönetimi de verebilecektir.

Hisse senetleri de birer ortaklık senedi olduğundan, hisse senetlerinden de zekat verilmelidir.

Açıklama:

Menkul kıymetlerin birer mal varlığı belgesi olması, İslam fıkhına göre asli
ihtiyaç dışında kalan her nevi servetten zekat verilmesi gerektiği, menkul
kıymetlerden de zekat verilmesini zorunlu kılmaktadır. Faizli borç senedi
olmalarına bakılmaksızın tahvil ve hazine bonosunun piyasa değeri üzerinden
zekatı verilmelidir. Kâr ve zarara ortaklık senetlerinde senedin nominal
değeri ve kârından zekat verilmelidir. Hisse senetleri de birer ortaklık senedi
olduğundan, hisse senetlerinden de zekat verilmelidir. Hisse senetlerinin
zekatını hissedarlar verebildiği gibi, yönetim kurulunda karar alınması ve
ortakların rızalarının bulunması halinde zekatı şirket yönetimi de
verebilecektir. Bazı alimler şirketin meşgul olduğu iş alanlarına göre zekatın
hesaplanmasının farklı olacağını savunurken, çoğunluğu oluşturan alimler
hissedarın şirket hissesini elinde bulundurma amacına göre zekat hesaplaması
yapılacağını savunmuşlardır. Hisse senetlerinin zekatı hususu 1950'li
yıllardan beri İslam araştırmacılarının gündeminde olmuş, bu konu üzerinde
birden çok uluslararası bilimsel kongre yapılmıştır.

Doğru Cevap: C

Ünite 10

Soru 1

Gayrimüslim, en genel tanımıyla, İslam dinine inanmayan kişi anlamına gelmektedir. Kur’ân ve hadislerde bu durumu ifade için "küfr" kökünden türeyen kelimeler kullanılmaktadır. Ancak bazı gayrimüslim gruplarının özel isimlerle ifade edildiği de görülmektedir. söz konusu özel isim eşleştirmelerinden hangisi veya hangileri doğru yapılmamıştır?

Yahudi ve hristiyanlar - ehl-i kitap

Ateşe tapanlar - sabii

Putperestler - müşrik

Yıldızlara tapanlar - mecûsi

I ve II

Yalnız II

II ve III

Yalnız III

II ve IV

Açıklama:

Yahudi ve Hıristiyanları ifade etmek için ehl-i kitap, ateşe tapanlara mecusî, yıldızlara tapanlara sâbiî, putperestler içinse müşrik denilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Şaffi ve hanbeli imamlara göre "Ehl-i Kitap" teriminin kapsadığı inançlar aşağıdakilerden hangisidir?

Sabiîler - Mecûsiler

Yahudiler - Sabiîler

Hristiyanlar - Yahudiler

Hrsitiyanlar - Sabiîler

Mecusiler - Hristiyanlar

Açıklama:

Şafiî ve Hanbelî mezheplerinde ise ehl-i kitap sadece Yahudi ve Hıristiyanlardan ibarettir.
Çünkü bunlara göre suhuf ve Zebur, öğüt ve kıssalardan oluşmakta ve içerisinde hükümler yer almamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Zımmî kime denmektedir?

müslüman olmayan tüm topluluklara

İslam ülkesi vatandaşı olmayıp gizli yollardan bu ülkeye girenlere

İslam ülkesi vatandaşı olmayıp geçici süre İslam ülkesine izinle gelenlere

İslam ülkesi ile arasında vatandaşlık sözleşmesi yapmış ehl-i kitaplara

Müslüman olup başka bir İslam devletinde vatandaşlık hakkı olan Müslüman kişiye

Açıklama:

İslam ülkesi ile arasında vatandaşlık sözleşmesi yapmış ehl-i kitaplara zımmî denmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

I. Zımmîler
II. Müste'menler
III. Harbiler
Yukarıda verilenlerden hangilerinin İslam ülkesinde herhangi bir vatandaşlık hakkı bulunmamaktadır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

Yalnız II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Harbilerin hiçbir sözleşmesi ve izni yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Hangisi gezi veya ticaret amacıyla İslam ülkesine gelen gayrimüslimler için kullanılan hukukî bir tabirdir?

Müşrik

Mürted

Müste'men

Harbî

Zimmî

Açıklama:

Müste'men gezi veya ticaret amacıyla İslam ülkesine gelen gayrimüslimler için kullanılan hukukî bir terimdir

Doğru Cevap: C

Soru 6

sarhoş olup topluma zarar vermeye başlayan bir zımmî hangi yaptırıma maruz kalır

Kamu düzenini korumak için uygun bir ceza vermek

Hiç bir cezai yaptırım uygulanamaz

içki içenlere uygulanan had cezası uygulanır

Evindeki bütün içkiler itlaf edilir

zimmet sözleşmesi direkt fesh edilir

Açıklama:

sarhoş olup topluma zarar vermeye başlayan bir zımmîye Kamu düzenini korumak için uygun bir ceza vermek mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Bir müslüman erkekle bir müşrik kadının evliliklerinin hükmü nedir?

Müşriğin ihtida etmesi beklenir.

Bu tür evlilikler baştan batıldır.

erkek 3 ay bekler. eşi müslüman olmazsa boşanır.

erkek eşinin müslüman olmasını sıkıntı yapmıyorsa evlilik devam etmelidir.

erkek eşine İslam'ı tebliğ eder.

Açıklama:

Bir erkek gayrımüslim toplulukların içinde herhangi bir Tanrı inancı olmayan veya pagan/putperest tanrı inancı olan bir kadınla evlenmesi dinen yasaklanmıştır. bu bakımdan böyle bir evliklik baştan batıldır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

bir müslüman bir zımminin domuzunu telef ederse ne yapılır?

Domuz mal kapsamına girmediğinden hiç bir şey yapılmaz.

domuzu telef eden müslüman sahibinden özür diler

müslümanın tazmin sorumluluğu vardır

kasten telef etmişse normal bedelinin iki katını öder

müslümana hapis cezası verilir

Açıklama:

müslümün zararı bedeli üzerinden tazmin etmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

İslam ülkesinde bir müslümanın kaza ile zımmi bir vatandaşı öldürmesinin hükmü Hanefiler açısından hangisidir?

kısas uygulanmaz, diyet yeterlidir.

kasıt varsa da kısas uygulanmaz, diyet ya da hapis cezası verilir

kasıt varsa kısas uygulanır

kasıt varsa diyet ödetilir ve zımmi ülkeden ve vatandaşlıktan çıkarılır

ömür boyu hapis cezası çekmesi yönünde karar verilir.

Açıklama:

islam en temel hak olan yaşama hakkını tüm insanlara eşit görmüştür. din farklılığı özellikle hanefilere göre hayat hakkının farklı değerlendirilmesini gerektirmez

Doğru Cevap: C

Soru 10

müslüman kadınların ehl-i kitap erkeklerle evlenebileceğini savunan bir kişi aşağıdaki iddialardan hangisini savunması beklenemez

batılı ülkelerde yaşayan bir çok müslüman erkeğin ehl-i kitapla evlenmesi, müslüman kadınların evlenmesini zorlaştırıyor

İslamı iyi bilen bir kadın, ehl-i kitap eşinden olan çocuklarına islami bir eğitim verebilir

klasik fıkıh kaynaklarına göre böyle evlilikler yapan kadınların hem kendilerini hem de çocuklarını riske sokacaklarının söylenmesi dönemin şartlarıyla alakalıdır.

Müslüman kadının ehl-i kitapla evlenebilmesinin uygunluğu için nakli delil bulunabilir

Müslüman kadın kocasını etkileyebilir.

Açıklama:

müslüman kadının ehl-i kitaptan bir erkekle evlenmesini uygun görenlerin nakli delil getirme olasılıkları yoktur. genelde bu tür içtihadlar nakli bilgiye bakılmaksızın tamamen aklilik üzerinden ve pratik fayda kastedilerek yapılır

Doğru Cevap: D

Soru 11

Kur’ân ve hadislerde "gayrimüslim" ifadesi için aşağıdakilerin hangisinin kökünden türeyen kelimeler kullanılmaktadır?

ehli-kitap

mecusi

sabii

küfr

müşrik

Açıklama:

Kur’ân ve hadislerde bu durumu ifade için "küfr" kökünden türeyen kelimeler kullanılmaktadır. Ancak bazı gayrimüslim gruplarının özel isimlerle ifade edildiği de görülmektedir. Yahudi ve Hıristiyanları ifade etmek için ehl-i kitap, ateşe tapanlara mecusî, yıldızlara tapanlara sâbiî, putperestler içinse müşrik denilmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Temel sınıflamanın yanısıra ehl-i kitap kavramının içeriğini oldukça genişleten fakihlere de rastlanmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi Mecusîleri de ehl-i kitap saymaktadır?

İbn Hazm

Ebu Ya’lâ

Şafiî

Hanbelî

Ahmed bin Hanbel

Açıklama:

Bu temel sınıflamanın yanısıra ehl-i kitap kavramının içeriğini oldukça genişleten fakihlere de rastlanmaktadır. Mesela Ebu Hanife Sâbiîleri, İbn Hazm ise Mecusîleri ehl-i kitap saymaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Gayrimüslimlerin temel hak ve özgürlüklerini garanti eden ve insan hakları ihlallerine karşı hukuki koruma sağlayan ve düzenleyen sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?

Zimmet

Evzâi

Mâlik

Müste'men

Harbi

Açıklama:

Gayrimüslimlerin temel hak ve özgürlüklerini garanti eden ve insan hakları ihlallerine karşı hukuki koruma sağlayan düzenleme, zimmet sözleşmesidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

I. Müslümanlar gayrimüslimlerin iş yerlerinde çalışamazlar
II. İslami değerlere aykırı olan bir iş yerinde çalışamazlar
III. İslam’da yasak olan bir işe aracı olamazlar
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri klasik dönem fakihlerine göre bir müslümanların gayrimüslime ait bir iş yerinde çalışması hakkında doğrudur?

I ve II

I ve III

Yalnız I

II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Klasik dönem fakihleri, Müslümanların gayrimüslimlerin yanında işçi olarak çalışmasına ilke olarak karşı değildir. Bu noktada tartışmalı olan, söz konusu işin bir haramın işlenmesine veya müslümanın küçük düşmesine veya düşürülmesine sebep olup olmadığı hususudur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Hanefîler
Mâlikiler
Şâfiîler
Hanbelîler

Yukarıdakilerden hangileri bir zimmînin içki ve domuzuna zarar veren müslümanın, bu malın bedelini ödemesinin vacip olduğu görüşündedirler?

I ve II

III ve IV

I ve IV

II ve IV

I ve III

Açıklama:

Hanefîler, “zimmînin içki ve domuzu müslümanın sirke ve koyunu gibidir” derler.
Bundan dolayı zimmînin içki ve domuzuna zarar veren müslümanın, bu malın bedelini ödemesi vaciptir. Mâlikiler de Hanefîlerin bu görüşüne katılırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 25

İslam bilginlerinin geneline göre bir Müslümanın her hangi bir gayrimüslime ait olup İslami değerlere aykırı olmayan bir iş yerinde çalışmasında dinen sakınca bulunmamaktadır. Buradaki endişe, bir Müslümanın gayrimüslimin işinde çalışmış olmasından çok, onun _____ ve idaresi altına girerek _____ korkusudur.

parası-ezilmesi

hâkimiyeti-küçük düşmesi

iş yeri-çok çalıştırılması

hâkimiyeti-çok çalıştırılması

parası-çok yorulması

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi "mürted"in tanımıdır?

Allah’a ortak koşan, Allah’ın ilahlığına, sıfat ve fiillerinde benzerinin ve ortağının var olduğuna inanan kişi anlamına gelmektedir.

Sınırlı bir süre için izin ve pasaportla İslâm ülkesine gelen gayrimüslimleri ifade etmektedir.

Vahye dayalı bir kitaba inanmayanlar için kullanılan bir tabirdir.

Kişinin kendi iradesiyle müslümanlıktan vazgeçtiğini söz veya yaşantı şeklinde ortaya koyan kişiye verilen addır.

Ortaklık anlamına gelebilecek fiillere denilmektedir.

Açıklama:

Kişinin kendi iradesiyle müslümanlıktan vazgeçtiğini söz veya yaşantı şeklinde ortaya koymasına irtidat, bu tür davranışı sergileyene de mürted denmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

İbn Ömer
Üsame bin Zeyd
İbn Abbas
Velid bin Velid
Ata b. Rebah

Yukarıda sıralanan sahabilerden hangileri müslüman bir erkeğin ehl-i kitaptan bir kadınla evlenmesinin caiz olmadığını kabul etmişlerdir?

I, II ve III

II, III ve IV

III, IV ve V

I, III ve V

II, IV ve V

Açıklama:

İbn Ömer, İbn Abbas ve Ata b. Rebah gibi sahabîler müslüman bir erkeğin ehl-i kitaptan bir kadınla evlenmesinin caiz olmadığını kabul etmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Sâbiî ifadesi aşağıdaki gruplardan hangisi için kullanılmaktadır?

Putperestler

Hıristiyanlar

Yahudiler

Ateşe tapanlar

Yıldızlara tapanlar

Açıklama:

Yahudi ve Hıristiyanları ifade etmek için ehl-i kitap, ateşe tapanlara mecusî, yıldızlara tapanlara sâbiî, putperestler içinse müşrik denilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Sınırlı bir süre için izin ve pasaportla İslâm ülkesine gelen gayrimüslimleri ifade eden
hukuki terim aşağıdakilerden hangisidir?

Zimmi

Müste'men

Mecusi

Harbi

Yabancı

Açıklama:

Müste'men sınırlı bir süre için izin ve pasaportla İslâm ülkesine gelen gayrimüslimleri ifade eden hukuki bir terimdir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisinde "zimmi" kelimesinin anlamı doğru bir şekilde verilmiştir?

Güvenliği garanti altına alınmış kişi

Ülkeye izin giren kişi

Kısmi vatandaşlık hakkına sahip kişi

Müslüman kişi

Ehl-i kitaba sahip kişi

Açıklama:

Zimmi, güvenliği garanti altına alınmış kişi demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Kişinin kendi iradesiyle müslümanlıktan vazgeçtiğini söz veya yaşantı
şeklinde ortaya koymasına ne denir?

Müşrik

Kısas

İrtidat

Şirk

Müste'men

Açıklama:

Kişinin kendi iradesiyle müslümanlıktan vazgeçtiğini söz veya yaşantı
şeklinde ortaya koymasına irtidat, bu tür davranışı sergileyene de mürted denir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi gayrimüslim eşlerden kadının ihtidası sonucu meydana gelen durumlar veya yapılması gerekenlere dair ulema görüşlerinden biri değildir?

Kadın müslüman olunca, nikah akdi kendiliğinden derhal bozulmuş olur

Eşlerden hangisi önce müslüman olursa, diğerine müslüman olması teklif edilir

Taraflardan birisi müslüman olduğunda bu ihtida zifaf öncesi gerçekleşmişse, nikah akdi kendiliğinden son bulmuş olur

Kadın müslüman olunca kocasının da müslüman olmasını bekler. Bu beklemenin bir süre sınırlaması yoktur

Kadın müslüman biriyle evlendirilir

Açıklama:

- Kadın müslüman olunca, nikah akdi kendiliğinden derhal bozulmuş olur. Bu yaklaşım tarzına göre erkekle kadın aynı anda müslüman olmadıkça evliliğin devamı mümkün gözükmemektedir. Tabiûn'dan bazılarının dile getirdiği bu görüş, daha sonraki âlimler tarafından devam ettirilmemiştir.
- Eşlerden hangisi önce müslüman olursa, diğerine müslüman olmasını teklif edilir. Kabul ederse evlilik akdi devam eder, reddederse kadının iddeti beklenmeden evlilik hayatı sona ermiş olur. Bu Ebu Hanife tarafından savunulan görüştür.
- Taraflardan birisi müslüman olduğunda bu ihtida zifaf öncesi gerçekleşmişse, nikah akdi kendiliğinden son bulmuş olur. Şayet ihtida zifaf sonrası gerçekleşmişse, diğerinin ihtidası da kadının beklemekte olduğu iddet içerisinde meydana gelirse nikah akitleri devam eder, aksi halde iddetin sona ermesiyle birlikte evlilikleri kendiliğinden son bulmuş olur. Bu; Şafiî, Ahmed b. Hanbel ve diğer bazı alimlerin görüşüdür.
- Kadın müslüman olunca kocasının da müslüman olmasını bekler. Bu beklemenin bir süre sınırlaması yoktur. İbn Teymiye ve İbnü’l-Kayyım bu görüştedir. Fakat bu süre zarfında kadının cinsel ilişkiye girmemesi gerekir (Kardavî: 2001).

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri müslüman ile gayrimüslim arasındaki miras
ilişkisine dair dayanak oluşturan hadislerdendir?
I - Müslüman
gayrimüslime, gayrimüslim de müslümana mirasçı olamaz
II - İki farklı din mensubu birbirine mirasçı olmaz
III - İslam üstündür ona üstün gelinmez

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I, II

I, II, III

Açıklama:

Verilen hadislerin hepsi konuya dayanak oluşturan hadislerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri ehl-i kitap ve bu kapsamda değerlendirilebilecek insanların temel hakları arasındadır?
I - Yaşama hakkı
II - Din özgürlüğü
III - Mülkiyet hakkı

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I, III

I, II, III

Açıklama:

Gayrimüslimlerden ehl-i kitap ve bu kapsamda değerlendirilebilecek
insanların temel hakları, yapmış oldukları zimmet sözleşmesi gereğince
garanti altına alınmıştır. Bu temel hakların başında yaşama hakkı
gelmektedir. Yaşama hakkı olmadan diğer haklar söz konusu olmadığı için
yaşama hakkı en öncelikli hak kabul edilmektedir. Temel haklardan bir diğeri
de din özgürlüğüdür. Bu da insanca yaşamanın ön şartlarından birisidir.
Mülkiyet hakkı da bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdaki durumlardan hangisi ya da hangileri fakihlerin çoğunluğu tarafından uygun bulunmuştur?
I - Bir Müslümanın kendisiyle aynı ülkede bulunan bir gayrimüslimi kendisine vekil tayin etmesi
II - Müslümanla gayrimüslim arsında kira sözleşmesinin yapılması
III - Müslümanın gayrimüslimin şarabını taşıması, domuzlarını gütmesi

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I, II

I, II, III

Açıklama:

Müslümanın gayrimüslimin şarabını taşıma, domuzlarını gütme gibi, özü itibariyle İslam’da yasak olan bir işe aracı olması fakihlerin çoğunluğuna göre caiz değildir

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdaki hangi mezhebe göre domuz maldır ve tazmini gerekir?

Hanefi

Şafi

Hanbeli

Şii

Caferi

Açıklama:

Domuz, Hanefi ve Mâlikiler'e göre maldır ve tazmine tâbidir

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi islam hukukuna göre uygun bir durum değildir?

Dinlerine göre içki içmek haram olmayanlara, içki içmeleri

Zimmilerin domuz yetiştirmesi

Gayrimüslimlerin ibadet etmesi

Müslümanların Müşriklerle evlenmesi

Zimmilerin mülkiyet hakkı

Açıklama:

Kur'ân’da erkek ya da kadın bir müslümanın müşrik birisiyle evlenmesinin yasak olduğu açıkça ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Şafii ve Hanbeli mezheplerine göre ehl-i kitap kimleri kapsar?

Sabiiler

Sabiiler-Mecusiler

Yahudiler-Sabiiler

Hıristiyanlar-Yahudiler

Hıristiyanlar-Sabiiler

Açıklama:

bu mezhebe göre yahudiler ve Hıristiyanlar ehl-i kitap kapsamındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Zimmi kime denir?

Gayrımüslimlere

İslam ülkesi vatandaşı olmayıp geçici bir süre İslam ülkesine izinle gelenlere

İslam ülkesi vatandaşı olmayıp gizli yollardan bu ülkeye girenlere

İslam ülkesi ile arasında vatandaşlık sözleşmesi yapmış ehl-i kitaplara

Müslüman olup başka bir islam devletinde vatandaşlık hakkı olan Müslüman kişiye.

Açıklama:

İslam ülkesi ile arasında vatandaşlık sözleşmesi yapmış ehl-i kitaplara "zimmi" denir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

İslam ülkesinde bir müslümanın kaza ile zimmi bir vatandaşı öldürmesinin hükmü Hanefiler açısından hangisidir?

Kısas uygulanmaz, diyet yeterlidir.

Kasıt varsa da kısas uygulanmaz, diyet ya da hapis cezası yeterlidir.

Kasıt varsa kısas uygulanır.

Kasıt varsa diyet ödetilir ve zimmi ülkeden ve vatandaşlıktan çıkarılır.

Ömür boyu hapis cezası çekmesi yönünde karar verilir.

Açıklama:

İSlam en temel hak olan yaşama hakkını tüm insanlara eşit görmüştür. Din farklılığı özellikle Hanefilere göre hayat hakkının farklı değerlendirmesini gerektirmez.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Ehl-i zimmet
Zımmiler
Müste'menler
Harbiler

Yukarıdakilerden hangisinin İslam devletiyle aralarında bir sözleşmeleri yoktur?

Yalnız IV

I ve II

II ve III

I, II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Harbilerin hiç biz sözleşmesi ve izni yoktur

Doğru Cevap: A

Soru 45

Din özgürlüğü kapsamında aşağıdakilerden hangisi girmez?

İnanç özgürlüğü

İbadet özgürlüğü

Dinlerin sosyal boyutuyla ilgili özgürlükler

Özel hukuk alanında özerklik vermek

Halkı rahatsız etmek pahasına dininin izin verdiği şeyleri yapmak

Açıklama:

Din özgürlüğü çerçevesinde izin verilen uygulamalar, kamu düzenini bozmamalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Bir müslüman bir zimminin domuzunu telef ederse ne yapılır?

Domuz, mal kapsamına girmediğinden hiç bir şey yapılmaz

Domuzu telef eden müslüman sahibinden özür diler

Müslümanın tazmin sorumluluğu vardır

Kasten telef etmişse normal bedelinin iki katını öder

Müslümana hapis cezası verilir

Açıklama:

Müslüman domuzun bedelini tazmin etmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Bir müslümanla bir müşrik evliliklerinin hükmü nedir?

Müslüman olan taraf müşfiğin ihtida etmesini bekler

Bu tür evlilikler baştan batıldır.

Müslüman olan taraf diğerine İslam'ı tebliğ eder

Müslüman olan taraf 3 ay bekler. Eşi müslüman olmazsa boşanır.

Gayrımüslim olan taraf eşinin müslüman olmasını sıkıntı yapmıyorsa evlilik devam etmelidir.

Açıklama:

Böyle bir evlilik yapılamaz yapılsa bile batıl olur.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Zimmet sözleşmesinin yapılabileceği din mensuplarını en çok sınırlayan fukara hangisinde doğru verilmiştir?

Ebu Hanife- Ahmed b. Hanbel

İmam Şafii- Ahmed b. Hanbel

Ebu hanife- İmam Şafii

İmam Malik- Ahmed b. Hanbel

İmam Şafii- İmam Malik

Açıklama:

Bu konuda en çok sınırlama getiren İmam Şafii ile İmam Ahmed b. Hanbel'dir

Doğru Cevap: B

Soru 49

Hangisi gezi veya ticaret amacıyla İslam ülkesine gelen gayrımüslimler için kullanılan hukuki tabirdir?

Müşrik

Mürted

Müste'men

Harbi

Zimmi

Açıklama:

Gezi veya ticaret için İslam ülkelerine gelen gayrimüslimlere Müste'men denilir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

İslam bilginlerinden hangisi din ayrılığını bir miras engeli olarak görmez?

Zahiriler

Ahmed b. Hanbel

Ebu Hanife

Şafiiler

Said İbnü'l Müseyyeb

Açıklama:

Söz konusu tabiinden imam din ayrılığını miras engeli olarak görmez

Doğru Cevap: E

Soru 51

Yıldızlara tapan gayrimüslimler için aşağıdaki isimlerden hangisi kullanılmaktadır?

Küfr

Ehl-i Kitap

Müşrik

Sâbii

Mecusi

Açıklama:

Gayrimüslim, en genel tanımıyla, İslam dinine inanmayan kişi anlamına gelmektedir. Kur’ân ve hadislerde bu durumu ifade için "küfr" kökünden türeyen kelimeler kullanılmaktadır. Ancak bazı gayrimüslim gruplarının özel isimlerle ifade edildiği de görülmektedir. Yahudi ve Hıristiyanları ifade etmek için ehl-i kitap, ateşe tapanlara mecusî, yıldızlara tapanlara sâbiî, putperestler içinse müşrik denilmektedir. Bu nedenle cevap “D” seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Ateşe tapan gayrimüslimler için aşağıdaki isimlerden hangisi kullanılmaktadır?

Küfr

Ehl-i Kitap

Müşrik

Sâbii

Mecusi

Açıklama:

Gayrimüslim, en genel tanımıyla, İslam dinine inanmayan kişi anlamına gelmektedir. Kur’ân ve hadislerde bu durumu ifade için "küfr" kökünden türeyen kelimeler kullanılmaktadır. Ancak bazı gayrimüslim gruplarının özel isimlerle ifade edildiği de görülmektedir. Yahudi ve Hıristiyanları ifade etmek için ehl-i kitap, ateşe tapanlara mecusî, yıldızlara tapanlara sâbiî, putperestler içinse müşrik denilmektedir. Bu nedenle cevap “E” seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

“İslam devleti ilevatandaşlık sözleşmesi yapan ehl-i kitab” manasına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Zimmî

Müste’men

Harbî

Mecusi

Sâbii

Açıklama:

Zimmî, İslam devleti ile vatandaşlık sözleşmesi yapan ehl-i kitab demektir. Bu nedenle cevap “A” seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

“Sınırlı bir süre için izin ve pasaportla İslâm ülkesine gelen gayrimüslimleri ifade eden hukuki bir terim” biçiminde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Zimmî

Müste’men

Harbî

Mecusi

Sâbii

Açıklama:

Müste’men ise sınırlı bir süre için izin ve pasaportla İslâm ülkesine gelen gayrimüslimleri ifade eden hukuki bir terimdir. Bu nedenle cevap “B” seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

İslam ülkesinin vatandaşı olmayıp bu ülkeye izinsiz olarak girenler için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Zimmî

Müste’men

Harbî

Mecusi

Sâbii

Açıklama:

İslam ülkesinin vatandaşı olmayıp bu ülkeye izinsiz olarak girenler için de harbî terimi kullanılmaktadır. Bu nedenle cevap “C” seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Gayrimüslimlerin İslam hukukundaki vatandaşlık hakları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Müslüman ve zimmîler, doğrudan vatandaşlık hukukuna tâbidir.

Müste’menlere kısmi vatandaşlık hükümleri uygulanır.

Harbîler, ülkeye izinsiz girdiğinden vatandaşlık haklarından yararlanamamaktadır.

Hem Müslümanlar hem de zimmîler İslam ülkesinin vatandaşları konumumdadırlar.

İslam hukukunda vatandaş ve yabancı ayrımı aslında, kişinin bağlı bulunduğu ülkeye göre değil, inanca göre yapılmaktadır.

Açıklama:

İslam hukukunda vatandaş ve yabancı ayrımı aslında inanca göre değil, kişinin bağlı bulunduğu ülkeye göre yapılmaktadır. Bu nedenle “E” seçeneği yanlıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıda gayrimüslimlerle ekonomik ve sosyal ilişkiler ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

İslam hukukunda gayrimüslimlerin çalışma hürriyetlerini kısıtlayıcı özel bir hüküm bulunmamaktadır.

Gayrimüslimlerin dinleri tarafından yasaklanmayan yiyecek ve içecek türlerinin üretim, tüketim ve ticaretine kısıtlama ve yasaklama getirilemez.

Bir Hıristiyan içki ve domuz ticareti yaparken bir müslüman bu tür bir ticarete dâhil olamaz.

Bir Müslümanın her hangi bir gayrimüslime ait olup İslami değerlere aykırı olmayan bir iş yerinde çalışmasında dinen sakınca yoktur.

Müslümanın gayrimüslimle ortaklık kurması caiz değildir.

Açıklama:

Müslümanın gayrimüslimle ortaklık kurmasında bir sakınca yoktur. Dolayısıyla ortaklığın sonuçlarından yararlanabilir. Bu nedenle “E” seçeneği yanlıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 58

I-Müslümanın müşrik ile evliliği
II-Müslümanın mürted biri ile evliliği
III-Müslüman erkeğin ehl-i kitap kadınla evliliği
Yukarıda verilen evlilik durmunlarının hangisi ya da hangileri haramdır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Müslümanın müşrik ile evliliği ve Müslümanın mürted biri ile evliliği haramdır. Ancak İslam bilginlerinin büyük çoğunluğuna göre ise ehl-i kitaptan olan kadınlarla evlenmek haram değildir. Bu nedenle cevap “C” seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi gayrimüslim grupları ifade etmekte kullanılmaz?

Kafir

Mecusi

Sabii

Ehl-i kitap

Müşrik

Açıklama:

Bazı gayrimüslim gruplarının özel isimlerle ifade edildiği de görülmektedir. Yahudi ve Hıristiyanları ifade etmek için ehl-i kitap, ateşe tapanlara mecusî, yıldızlara tapanlara sâbiî,
putperestler içinse müşrik denilmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi İslam devleti ile vatandaşlık sözleşmesi yapan gayrimüslimlerden ehl-i kitabı ifade eder?

Harbi

Sabii

Zimmi

Mürted

Müşrik

Açıklama:

Gayrimüslimler de kendi içinde zimmîler ve müste’menler şeklinde iki grupta değerlendirilmektedir. Zimmî, İslam devleti ile vatandaşlık sözleşmesi yapan ehl-i kitab demektir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Harbi terimi aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

İslam ülkesinde yaşayanları

İslam ülkesi dışında yaşayanları

Yahudi ve Hıristiyanları

İslam ülkesinin vatandaşı olmayıp bu ülkeye izinsiz olarak girenleri

Sınırlı bir süre için izin ve pasaportla İslam ülkesine gelen gayrimüslimleri

Açıklama:

İslam ülkesinin vatandaşı olmayıp bu ülkeye izinsiz olarak girenler için de harbî terimi kullanılmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Temel hak ve özgürlükler çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi hiçbir şekilde İslm ülkesinin vatandaşlık haklarından yararlanamaz?

Müslüman

Müste'men

Harbi

Zimmi

Ehl-i sünnet

Açıklama:

Bunlardan Müslüman ve zimmî, doğrudan vatandaşlık hukukuna tâbidir. Müste’menlere ise kısmi vatandaşlık hükümleri uygulanır. Buna karşılık harbî, ülkeye izinsiz girdiğinden vatandaşlık haklarından yararlanamamaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Kişinin kendi iradesiyle müslümanlıktan vazgeçtiğini söz veya yaşantı şeklinde ortaya koymasına ne denir?

Fasık

İrtidat

Harbi

Zimmî

Müste’men

Açıklama:

Kişinin kendi iradesiyle müslümanlıktan vazgeçtiğini söz veya yaşantı şeklinde ortaya koymasına irtidat, bu tür davranışı sergileyene de mürted denmektedir. Bu nedenle cevap “B” seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Müslüman-gayrimüslim miras ilişkisi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Aralarında kan bağı veya evlilikten kaynaklanan hısımlık ilişkisi var olsa bile bir gayrimüslimin müslümana mirasçı olamaz.

Bir Müslüman gayrimüslim birinin mirasçısı olamaz.

Hanefîler, Malikîler ve Şafiîlere göre din farkı miras ilişkisinin oluşumuna engeldir.

Hanbelîler, Zahiriler'e göre din farkı miras ilişkisinin oluşumuna engel değildir.

Ömer, Mu’az b. Cebel ve Muaviye b. Ebi Süfyan gibi sahabîlerin, müslümanın gayrimüslime mirasçı olabileceği görüşünde oldukları nakledilmektedir.

Açıklama:

Hanefîler, Malikîler, Şafiîler,Hanbelîler, Zahiriler'e göre, din farkı miras ilişkisinin oluşumuna engeldir. Bu nedenle “D” seçeneği yanlıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi hiçbir sınırlama getirmeksizin bütün gayrimüslimlerle zimmet sözleşmesi yapılabileceğini söylemiştir?

Ebu Hanife

Ebu Yusuf

İmam Şâfiî

İmam Malik

İmam Ahmed b. Hanbel

Açıklama:

Hanefî bilginleri putperest Araplarla zimmet (vatandaşlık) sözleşmesinin yapılamayacağı görüşündedirler. İmam Şâfiî ve İmam Ahmed b. Hanbel ise bu alanı biraz daha daraltarak ehl-i kitap ve mecusiler dışındaki gayrimüslimlerle zimmet akdi yapılamayacağını söylemişlerdir. Evzâî ve İmam Mâlik'e göre ise bütün gayrimüslimlerle bu sözleşme yapılabilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Temel hak ve özgürlüklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Gayrimüslimlerin temel hak ve özgürlüklerini garanti eden düzenleme, zimmet sözleşmesidir.

İslam, farklı dinlere mensup insanlarla insanî ilişkileri kesmeyi emreder.

İslam hukuku, yaşama hakkının dokunulmazlığı konusunda İslam ülkesinde yaşayan Müslüman ve gayrimüslimler arasında bir fark gözetmemektedir.

İslâm hukukçuları İslam ülkesinde yaşayan herkesin mülkiyet hakkı ve dokunulmazlığı konusunda eşit haklara sahip olduğunu kabul etmişlerdir.

İslam’a göre, haram olduğu için hukuk nazarında mal sayılmayan şeyler, gayrimüslimlerin dinlerince helal ise onlar için mal sayılır.

Açıklama:

İslam farklı dinlere mensup insanlarla insanî ilişkileri kesmeyi veya onların temel insan haklarını ihlâl etmeyi hoş görmemektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Hanefîlere göre, zimmînin içki ve domuzuna zarar veren müslümanın, bu malın bedelini ödemesiyle ilgili görüşü nedir?

Kesinlikle ödememelidir.

Ödeyip ödememekte serbesttir.

Zimmi talep ederse ödemek zorundadır.

Karar vericinin kararını uygular.

Malın bedelini ödemesi vaciptir.

Açıklama:

Hanefîler, “zimmînin içki ve domuzu müslümanın sirke ve koyunu gibidir” derler. Bundan dolayı zimmînin içki ve domuzuna zarar veren müslümanın, bu malın bedelini ödemesi vaciptir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi ticari ilişkilerde Müslümanlarla gayrimüslimler arasında doğrudur?

Gayrimüslimler vatandaşlık hakkının sağladığı tüm imkânlardan yararlanma hakkına sahiptirler.

İslam hukukunda gayrimüslimlerin çalışma hürriyetlerini kısıtlayıcı özel hükümler bulunmaktadır.

İslam devletinde gayrimüslimler istedikleri işlerde çalışamazlar.

Gayrimüslimlerin Müslümanlarla ortaklık ve diğer ticari alanlarda hukuki ilişkiye girmeleri yasaktır.

İslam hukukuna göre alış-veriş konusunda Müslümanlarla gayrimüslimler arasında önemli bir ayrım söz konusudur.

Açıklama:

İslam hukukunda gayrimüslimlerin çalışma hürriyetlerini kısıtlayıcı özel bir hüküm bulunmamaktadır. Onlar vatandaşlık hakkının sağladığı tüm imkânlardan yararlanma hakkına sahiptirler. Dolayısıyla genel ilke olarak istedikleri işlerde çalışabilir ve arzu ettikleri ticaret alanında faaliyet gösterebilirler. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Gayrimüslimlerle evlilik konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İslam hukukçuları, bir Müslümanın irtidat etmiş birisiyle evlenebileceği hususunda görüş birliği içerisindedirler.

İslam,evliliklerde din birliğini şart koşmamaktadır.

Zimmet sözleşmesi, Müslüman erkeğin mürted kadınla evliliğini kolaylaştırmaktadır.

İrtidattan vazgeçip İslama dönen eşlerin evlilikler kesintisiz devam eder.

Kur'ân’da erkek ya da kadın bir Müslümanın müşrik birisiyle evlenmesinin yasak olduğu açıkça ifade edilmektedir.

Açıklama:

İslam, aralarında hiçbir fark gözetmeden bütün şirk çeşitlerine karşı çıkmaktadır. Kur'ân’da erkek ya da kadın bir Müslümanın müşrik birisiyle evlenmesinin yasak olduğu açıkça ifade edilmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Müslümanlıktan vazgeçtiğini söz veya yaşantı şeklinde ortaya koyan bir mürted ile evlenmenin hükmü nedir?

Helal

Haram

Mekruh

Müstehap

Vacip

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 98

İslam bilginlerinin çoğunluğunun kanaatine göre müslüman bir kadının ehl-i kitap bir erkekle evliliğinin hükmü nedir?

Caizdir

Caiz değildir

Mekruhtur

Müstehabdır

Uygundur

Açıklama:

Son zamanlarda aksi görüşte olan birkaç istisna dışında bu tür evliliklerin caiz olmadığı yönünde İslam bilginlerinin ortak bir kanaati vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 99

Bir müslümanın bir gayrimüslime mirasçı olabilmesinin hükmü aşağıdakilerden hangisidir?

Helaldir

Caizdir

Caiz değildir

Mekruhtur

Müstehaptır

Açıklama:

Bu ayet ve hadisleri kaynak olarak kullanan fakihler, aralarında kan bağı veya evlilikten kaynaklanan hısımlık ilişkisi var olsa bile bir gayrimüslimin müslümana mirasçı olamayacağı hususunda görüş birliği etmişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 100

Bir zimmînin içki ve domuzuna zarar veren müslümanın, bu malın bedelini ödemesinin Hanefi mezhebine göre hükmü nedir?

Helal

Haram

Vacip

Mekruh

Müstehap

Açıklama:

Hanefîler, “zimmînin içki ve domuzu müslümanın sirke ve koyunu gibidir” derler. Bundan dolayı zimmînin içki ve domuzuna zarar veren müslümanın, bu malın bedelini ödemesi vaciptir.

Doğru Cevap: C

Soru 101

İslam literatüründe Yahudi ve Hıristiyanları ifade etmek için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Mecusî

Sâbiî

Müşrik

Zındık

Ehl-i kitap

Açıklama:

Gayrimüslim, en genel tanımıyla, İslam dinine inanmayan kişi anlamına gelmektedir. Kur’ân ve hadislerde bu durumu ifade için "küfr" kökünden türeyen kelimeler kullanılmaktadır. Ancak bazı gayrimüslim gruplarının özel isimlerle ifade edildiği de görülmektedir. Yahudi ve Hıristiyanları ifade etmek için ehl-i kitap, ateşe tapanlara mecusî, yıldızlara tapanlara sâbiî, putperestler içinse müşrik denilmektedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 102

İslam devleti ile vatandaşlık sözleşmesi yapan ehl-i kitabı ifade etmek için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Müste’men

Harbî

Zimmî

Evsî

Hazrecî

Açıklama:

İslâm ülkesinde yaşayan insanlar, Müslümanlar ve gayrimüslimler olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır. Gayrimüslimler de kendi içinde zimmîler ve müste’menler şeklinde iki grupta değerlendirilmektedir. Zimmî, İslam devleti ile vatandaşlık sözleşmesi yapan ehl-i kitab demektir. Müste’men ise sınırlı bir süre için izin ve pasaportla İslâm ülkesine gelen gayrimüslimleri ifade eden hukuki bir terimdir. İslam ülkesinin vatandaşı olmayıp bu ülkeye izinsiz olarak girenler için de harbî terimi kullanılmaktadır. Bunlardan Müslüman ve zimmî, doğrudan vatandaşlık hukukuna tâbidir. Müste’menlere ise kısmi vatandaşlık hükümleri uygulanır. Buna karşılık harbî, ülkeye izinsiz girdiğinden vatandaşlık haklarından yararlanamamaktadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Aşağıdakilerden hangisi evli çiftlerden birinin müslüman olması durumundaki Ebu Hanife'nin savunduğu görüştür?

Eşlerden hangisi önce müslüman olursa, diğerine müslüman olmasını teklif edilir. Kabul ederse evlilik akdi devam eder, reddederse kadının iddeti beklenmeden evlilik hayatı sona ermiş olur.

Kadın müslüman olunca, nikah akdi kendiliğinden derhal bozulmuş olur. Bu yaklaşım tarzına göre erkekle kadın aynı anda müslüman olmadıkça evliliğin devamı mümkün gözükmemektedir.

Taraflardan birisi müslüman olduğunda bu ihtida zifaf öncesi gerçekleşmişse, nikah akdi kendiliğinden son bulmuş olur. Şayet ihtida zifaf sonrası gerçekleşmişse, diğerinin ihtidası da kadının beklemekte olduğu iddet içerisinde meydana gelirse nikah akitleri devam eder, aksi halde iddetin sona ermesiyle birlikte evlilikleri kendiliğinden son bulmuş olur.

Kadın müslüman olunca kocasının da müslüman olmasını bekler. Bu beklemenin bir süre sınırlaması yoktur.

Daha önce bir akitle başlanmış olan evliliğin yeni bir evlilik akdine gerek olmadan sürdürülmesi uygundur.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 120

I. Din ayrılığı
II. Kölelik
III. Boşanma
IV. Küslük
V. Miras bırakanı öldürme
İslam hukuku açısından ittifak edilen miras engelleri yukarıdakilerden hangileridir?

I-II-V

I-IV-V

II-III-IV

III-V

II-III-IV-V

Açıklama:

İslam hukuku açısından ittifak edilen miras engelleri; kölelik, miras bırakanı öldürme ve din ayrılığı olmak üzere üç kısımda değerlendirilmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Günümüz Fıkıh Problemleri - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler