İstatistik II - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi örneklemeyi zorunlu kılan nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Zaman
B
Doğru veri toplama
C
Maliyet
D
Ölçüm için birimlerinin zarar görmesi
E
Tam (kesin) sonuç elde etmek
Açıklama:
Tam (kesin) sonuç elde etmek örneklemeyi gerekli veya zorunlu kılmaz.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi örneklemenin amaçlarından birisidir?
Seçenekler
A
Evreni temsil edecek olası bütün örneklemleri oluşturmak.
B
Evrenin bütün birimlerini incelemek
C
Örnekleme seçilen bir birimi incelemek
D
Örneklemdeki birimler arasından yeni birimler seçmek
E
Evreni temsil edecek bir örneklem oluşturmak
Açıklama:
Örnekleme ye başvurmanın temel amacı, evreni temsil edecek bir örneklem oluşturmaktır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi, evrenin tanımlanması için kullanılan bileşenlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Zaman
B
Mekan (yer)
C
Hacim
D
Örnekleme birimi
E
Gözlem birimi
Açıklama:
Evrenin hacmi, yani büyüklüğü evren tanımlanırken kullanılmaz.
Soru 4
Bir kota örneklemesi uygulanması aşamasında, evren a,b vec tabakalarına ayrılmıştır. Tabaka hacimleri Na= 3000, Nb=3000 ve Nc=6000 birimdir. Örnekleme hacmi 480 olarak belirlendiğine göre, Nc tabakasından kaç birim seçilmelidir?
Seçenekler
A
120
B
180
C
240
D
360
E
480
Açıklama:
Nc=6000 ve toplan Nt= Na+Nb+Nc=12000 olduğuna göre; Nc/Nt=6000/12000=0,5 ve 480*0,5=240 birim
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi tanımlanan bir evrenden rassal olarak seçilen n=44 hacimli, mümkün bütün örneklemler için hesaplanan p istatistiğinin oluşturduğu dağılımdır.
Seçenekler
A
Ortalamalar örnekleme dağılımı
B
n=44 hacimli örneklemenin evrene oranı
C
Örnekleme ortalamaları arasındaki farkın olasılığı
D
Oranlar örnekleme dağılımı
E
Örnekleme oranları arsındaki farkın oranı
Açıklama:
Oranlar örnekleme dağılımı
Soru 6
Örneklem oranının değer aralığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
-1 ≤ p ≤ 1
B
0 ≤ p ≤ 1
C
0 ≤ p
D
p ≤ 0
E
-1≤ p ≤ 0
Açıklama:
0 ≤ p ≤ 1
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi olasılıklı olmayan örnekleme yöntemidir?
Seçenekler
A
Tabakalı örnekleme
B
Basit rassal örnekleme
C
Küme örneklemesi
D
Sistematik örnekleme
E
Kartopu örneklemesi
Açıklama:
Kartopu örneklemesi
Soru 8
Evren özelliklerini belirleyen tamsayım sonucu elde edilen sayısal karakteristiklere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çerçeve
B
İstatistik
C
Hacim
D
Parametre
E
Hedef kitle
Açıklama:
Parametre
Soru 9
Evren oranın beklenen değeri E(p)=0,5 ise, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Eğri Sola çarpık
B
Eğri sağa çarpık
C
Eğri simetrik
D
Eğri J şeklinde
E
Eğri ters J şeklinde
Açıklama:
Örnekleme dağılımın şekli (eğri) simetriktir.
Soru 10
Büyük hacimli ve geniş coğrafya ya yayılmış birimlerden oluşan Evrenden örnekleme seçmek için hangi örnekleme tekniğinin seçilmesi gerekir?
Seçenekler
A
Kümeleme
B
Tabakalı
C
Yargısal
D
Kota
E
Sistematik
Açıklama:
Kümeleme
Soru 11
Evrendeki tüm birimler üzerinden elde edilen veriler kullanılarak hesaplanan sayısal değerlerene ad verilir?
Seçenekler
A
İstatistik
B
Örneklem
C
Parametre
D
Anlam düzeyi
E
Tamsayım
Açıklama:
Tamsayım sonucu elde edilen veriler kullanılarak hesaplanan sayısal değerlere parametre denir.
Soru 12
Örnekleme sürecinin ilk aşaması aşağıdakilerden hangsidir?
Seçenekler
A
Evrenin tanımlanması
B
Hipotezlerin oluşturulması
C
Çerçevenin belirlenmesi
D
Örnekleme yönteminin seçimi
E
Örneklem hacminin belirlenmesi
Açıklama:
Örnekleme süreci evrenin tanımlanmasıyla başlar ve bir araştırma sürecinde araştırmacının ilk yapacağı işlerden biridir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi olasılıklı örnekleme yöntemlerinden biridir?
Seçenekler
A
Kolayda örnekleme
B
Yargısal örnekleme
C
Tabakalı örnekleme
D
Kartopu örneklemesi
E
Kota örneklemesi
Açıklama:
Tabakalı örnekleme olasılıklı örnekleme yöntemlerinden biridir.
Soru 14
X rassal değişkeni, ortalaması 40 ve standart sapması 16 olmak üzere normal dağılmıştır. Buna göre, hacmi n=64 olan örneklemin ortalaması 44 değerinin standart normal değeri (z) kaçtır?
Seçenekler
A
0,5
B
1
C
1,5
D
2
E
5
Açıklama:
z=(44-40)/(16/8)=4/2=2
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi birim seçiminin keyfî olarak yapıldığı örnekleme yöntemlerinden biridir?
Seçenekler
A
Basit Rassal Örnekleme
B
Kota Örneklemesi
C
Tabakalı Örnekleme
D
Sistematik Örnekleme
E
Tek Aşamalı Küme Örneklemesi
Açıklama:
Birim seçiminin keyfî olarak yapıldığı örnekleme yöntemleri olasılıklı olmayan örnekleme yöntemleridir. Kota örneklemesi olasılıklı olmayan örnekleme yöntemlerinden biridir.
Soru 16
Araştırma bütçesinin 5000₺ ile sınırlı olduğu bir araştırmada, sabit maliyet 1200₺ ve örnekleme seçilecek her örnekleme birimi için maliyet ise 8₺’dır. Bu bütçeyle oluşturulabilecek örneklem hacmi en fazla ne olabilir?
Seçenekler
A
500
B
250
C
380
D
435
E
475
Açıklama:
(5000-1200)/8 = 475
Soru 17
Tabaka hacimleri sırasıyla 100, 250 ve 450 birimden oluşan bir evrenden tabakalı örnekleme ile 80 birimlik örneklem oluşturulmak istenmektedir. Buna göre ikinci sıradaki tabakadan seçilecek birim sayısı kaç olmalıdır?
Seçenekler
A
10
B
25
C
30
D
45
E
50
Açıklama:
(250/(100+250+400))*80=(250/800)*80=25
Soru 18
Aşağıdaki örnekleme yöntemlerinden hangisi olasılıklı örnekleme yöntemlerinden biridir?
Seçenekler
A
Kolayda Örnekleme
B
Tabakalı Örnekleme
C
Yargısal Örnekleme
D
Kota Örneklemesi
E
Kartopu Örneklemesi
Açıklama:
Tabakalı› örnekleme evren birimlerinin tabakalara ayrıldığı ve her tabakadan rassal seçimle örneklemin oluşturulduğu örneklemedir. Rassal seçim kullanıldığının ifade edilmesi bizi olasılıklı örnekleme yöntemine götürür.
Tabakalı Örnekleme
Tabakalı Örnekleme
Soru 19
Evrenden temsili örneklem oluşturacağına inanılan kriterlere dayalı olarak birimlerin seçilmesi işlemine ne denir?
Seçenekler
A
Yargısal örnekleme
B
Kolayda örnekleme
C
Basit rassal örnekleme
D
Tabakalı örnekleme
E
Sistematik örnekleme
Açıklama:
Evrenden temsili örneklem oluşturacağına inanılan kriterlere dayalı olarak birimlerin seçilmesi işlemine Yargısal örnekleme denir.
Soru 20
İstatistik ana bilim dalında yüksek lisans yapan ve A dersini alan 10 öğrenciye 2'şerli gruplar oluşturarak ödev hazırlamaları gerektiği söylenmiştir. Sonlu bir evren oluşturan bu 10 öğrenci 2 kişilik mümkün kaç farklı grup (örneklem) oluşturabilir?
Seçenekler
A
120
B
45
C
12
D
5
E
54
Açıklama:
Belirtilen özellikleri taşıyan CNnsayıdaki mümkün örneklemlerin oluşacağı ve bunun da kombinasyon formülü kullanılarak 45 olarak bulunacağını söyleyebiliriz.
C102 = 10!/2!*8!=45
Soru 21
Sistematik örnekleme kullanılacak bir araştırmada örneğin, veriler aylık olarak düzenlenmişse, k aşağıdakilerden hangisi olamaz?
Seçenekler
A
2
B
10
C
6
D
12
E
4
Açıklama:
Çerçevenin doğal yapısında tekrarlamalar varsa sistematik örnekleme kullanılmamalıdır. Örneğin, veriler aylık olarak düzenlenmişse ve k = 12 alınmışsa her yılın aynı ayı örnekleme gireceğinden bu tür bir uygulama tek yönlü hatalara neden olabilir. Bu nedenle k=12 alınamaz.
Soru 22
Sistematik örneklemede Evrendeki birim sayısı N = 2000 olduğu ve n = 200 birimlik bir örneklem seçileceği tasarlandıysa, bu durumda k örnekleme aralığı aşağıdakilerden hangisi olur?
Seçenekler
A
10
B
20
C
200
D
40
E
5
Açıklama:
k=N/n=2000/200=10 olarak bulunur.
Soru 23
Örnekleme birim seçimi iadeli de yapılsa iadesiz de yapılsa hesaplanan örneklem ortalamalarının dağılımı neye eşit olur?
Seçenekler
A
Örnek istatistiği
B
Aritmetik ortalama
C
Evren ortalaması
D
Standart hata
E
Standart sapma
Açıklama:
Örnekleme birim seçimi iadeli de yapılsa iadesiz de yapılsa hesaplanan örneklem ortalamalarının dağılımı Evren ortalamasına eşit olur
Soru 24
Evrenin dağılım şekli çarpık bir dağılım gösterse bile, örneklem hacmi arttıkça örneklem aritmetik ortalamasının dağılımı hangi dağılıma yaklaşır?
Seçenekler
A
Normal dağılım
B
F dağılımı
C
Ki-kare dağılımı
D
Binom dağılımı
E
Poisson dağılımı
Açıklama:
Evrenin dağılım şekli çarpık bir dağılım gösterse bile, örneklem hacmi arttıkça örneklem aritmetik ortalamasının dağılımı normal dağılıma yaklaşır.
Soru 25
Bir çocuk yuvasında iki farklı yaşa sahip çocuklara çikolatalı pasta sunulmuş ve bu pastayı beğenenlerin oranları arasında bir fark olup olmadığı araştırılmıştır. Bu amaçla her iki yaş grubundan pastayı beğenenler arasından sırasıyla n1=40 ve n2=50 çocuk rassal olarak seçilmiştir. Birinci yaş grubundan 10, ikinci yaş grubundan 20 çocuk pastayı beğendiğini belirtmiştir. Buna göre dağılımın standart hatası nedir?
Seçenekler
A
0,097
B
0,0047
C
0,0048
D
0,0095
E
0,03
Açıklama:
p1=10/40=0,25
p2=20/50=0,4
Standart hata=√((0,25*0,75)/40)+((0,4*0,6)/50)=√0,0047+0,0048=0,097
p2=20/50=0,4
Standart hata=√((0,25*0,75)/40)+((0,4*0,6)/50)=√0,0047+0,0048=0,097
Soru 26
Araştırma bütçesinin 4200 ile sınırlı olduğu bir araştırmada, sabit maliyet 600
ve örnekleme seçilecek her örnekleme birimi için maliyet ise 50’dır. Bu bütçeyle
oluşturulabilecek örneklem hacmi en fazla ne olabilir?
ve örnekleme seçilecek her örnekleme birimi için maliyet ise 50’dır. Bu bütçeyle
oluşturulabilecek örneklem hacmi en fazla ne olabilir?
Seçenekler
A
120
B
20
C
42
D
70
E
72
Açıklama:
n=(4200-600)/50=3600/50=72
Soru 27
I. Evren hacmi N ve tabaka hacimleri Nh, (Tabaka sayısı h=1, 2,...) belirlenir.
II. Örneklem hacmi n keyfî olarak belirlenir.
III. Her tabakanın, evren hacmi içindeki oranı Nh / N belirlenir.
IV. Evrendeki her birime eşit seçilme şansı vermek suretiyle örnekleme girecek birinci birim rassal seçim araçları kullanılarak belirlenir.
V. Daha sonra her tabakada keyfî seçimle nh = (Nh / N). n sayıda birim seçilir ve bu seçilen birimler örneklemi oluşturur.
Yukarıda belirtilen işlem adımlarından hangisi Kota Örneklemesinin işlem adımlarından biri olamaz?
II. Örneklem hacmi n keyfî olarak belirlenir.
III. Her tabakanın, evren hacmi içindeki oranı Nh / N belirlenir.
IV. Evrendeki her birime eşit seçilme şansı vermek suretiyle örnekleme girecek birinci birim rassal seçim araçları kullanılarak belirlenir.
V. Daha sonra her tabakada keyfî seçimle nh = (Nh / N). n sayıda birim seçilir ve bu seçilen birimler örneklemi oluşturur.
Yukarıda belirtilen işlem adımlarından hangisi Kota Örneklemesinin işlem adımlarından biri olamaz?
Seçenekler
A
I.
B
II.
C
IV.
D
III.
E
V.
Açıklama:
'IV. Evrendeki her birime eşit seçilme şansı vermek suretiyle örnekleme girecek birinci birim rassal seçim araçları kullanılarak belirlenir.' biçiminde ifade edilen adım basit rassal örneklemenin adımıdır. Dolayısıyla Kota Örneklemesinin adımı değildir.
Soru 28
Bir semtte yaşayanlar 20.000 hanede ikamet etmektedir. Bu semtte kiracı olanların oranını tahminlemek amacıyla 150 hane rassal olarak seçiliyor ve 60 tanesinin kiracı olduğu belirleniyor. Bu verileri kullanarak istenen tahminleme yapılırken işlenecek hata düzeyi nedir?
Seçenekler
A
0,24
B
0,015
C
0,36
D
0,04
E
0,6
Açıklama:
Tahminleme yaparken işlenebilecek hata düzeyini belirleme imkânı veren istatistik standart hatadır. sp = karekök((p*(1-p))/n)
p= 60/150 = 0,4 --> sp = karekök((0,4*0,6)/150)= karekök(0,0016)= 0,04
p= 60/150 = 0,4 --> sp = karekök((0,4*0,6)/150)= karekök(0,0016)= 0,04
Soru 29
Aynı yabancı dil sınavına giren İşletme ve İktisat bölümlerinin öğrencileri arasından rassal olarak sırasıyla 40 ve 60 öğrenci seçilmiştir. İşletme bölümünden seçilen öğrencilerin ortalama puanı 81, standart sapması 10; İktisat bölümünden seçilen öğrencilerin ise ortalama puanı 77, standart sapması 15 puan olarak hesaplanmıştır. Bu iki bölümün öğrencilerinin ortalama başarıları arasındaki farkın standart hatası nedir?
Seçenekler
A
2,5
B
3,75
C
4,5
D
5,75
E
6,25
Açıklama:
Ortalama farklar örnekleme dağılımının standart hatası = karekök(s12/n1+s22/n2)= karekök(102/40+152/60)=karekök(2,5+3,75) =karekök(6,25) = 2,5
Soru 30
Bir işyerinde çalışan kadın ve erkek çalışanlar arasından rassal olarak sırasıyla 20 ve 25 kişilik örneklemler seçilerek telefon konuşmaları için harcadıkları ortalama süreler ile ilgili bir araştırma planlanıyor. Seçilen kadın çalışanların telefonla konuşma süresi ortalaması 50 dakika/gün ve standart sapma 23 dakika/gün; buna karşılık seçilen erkek çalışanın telefonla konuşma süresi ortalaması 42 dakika/gün ve standart sapma 18 dakika/gün olarak hesaplanmıştır. Bu araştırmadaki serbestlik derecesinin değeri nedir?
Seçenekler
A
50
B
25
C
20
D
38
E
43
Açıklama:
Örneklem hacimleri n1<30 ve n2<30 birim olması durumunda serbestlik derecesi n1+n2-2 = 20+25-2 = 43
Soru 31
1000 çalışanı olan bir işletmede çalışanların uygulanan kariyer sistemine ilişkin memnuniyet düzeylerini belirlemek amacıyla veri toplanmıştır. Çalışmada tüm çalışanlara ulaşılmış ve kariyer memnuniyet oranı %65 olarak belirlenmiştir.
Bu senaryoda hesaplanan %65 sayısal büyüklüğü aşağıdakilerden hangisine karşılık gelmektedir?
Bu senaryoda hesaplanan %65 sayısal büyüklüğü aşağıdakilerden hangisine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
İstatistik
B
Parametre
C
Tamsayım
D
Örneklem
E
Ortalama
Açıklama:
İş yerinde veri toplama aşamasında tüm çalışanlara ulaşılmıştır. Bu da verinin tamsayım yoluyla toplandığını gösterir. Bu yolla toplanan verilerin kullanılmasıyla hesaplanan tanımlayıcı değerler parametre adını alır. Doğru cevap b' dir.
Soru 32
5000 Lira bütçeli bir araştırmada sabit maliyet 1000 ve örnekleme birimi için değişken maliyet 8 Lira iken örneklem hacmi en fazla ne olabilir?
Seçenekler
A
800
B
700
C
600
D
500
E
400
Açıklama:
Araştırma bütçesi sabit maliyet ve örneklem birim sayısının değişken maliyet çarpımı toplamına eşittir. Buradan hareketle önce sabit maliyeti bütçeden çıkaralım. 5000-1000= 4000. 4000 Lira değişken maliyete bölündüğünde örnekleme dahil edilebilecek maksimum birim sayısı diğer bir deyişle örneklem hacmi belirlenmiş olur. Bu değer 4000/8=500 olarak bulunur.
Soru 33
6000 öğrenciden oluşan bir evrenden sistematik örnekleme yoluyla 50 birimlik örneklem oluşturulmak istenmektedir. Bu amaçla öğrenci numara sırasına göre tüm öğrencilerin sıralandığı liste oluşturulmuştur. Büyütme faktörü dikkate alınarak listedeki 6. sıradaki öğrenci örnekleme girecek birinci birim olarak belirlenmiştir. Örnekleme dahil edilecek bir sonraki öğrencinin liste sıra numarası nedir?
Seçenekler
A
56
B
96
C
126
D
146
E
156
Açıklama:
Evren hacmi 6000' dir ve örneklem hacmi 50 olarak belirlenmiştir. Bu durmda büyütme faktörü 6000/50 den 120' dir. Sistematik örneklemede listeden rassal olarak örneğe dahil edilecek birim büyütme faktörü dikkate alınarak 6 olarak belirlenmiştir. Bu durumda bir sonraki örneğe girecek birim 6+120 den 126' ıncı birimdir. Doğru cevap c'dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi olasılıklı örnekleme yöntemidir?
Seçenekler
A
Tabakalı örnekleme
B
Kolayda örnekleme
C
Kartopu örneklemesi
D
Kota Örneklemesi
E
Yargısal
Açıklama:
Örnekleme yöntemleri olasılıklı ve olasılıklı olmayan örnekleme yöntemleri olmak üzere iki grupta toplanmaktadır. Olasılıklı olmayan örnekleme yöntemleri birim seçiminin keyfî olarak yapıldığı yöntemleridir. Kolayda örnekleme, kota örneklemesi, yargısal örnekleme ve kartopu örneklemesi bu yöntemler arasında yer alır. Tabakalı örnekleme ise bir olasılıklı örnekleme yöntemidir. Doğru cevap a seçeneğinde verilmiştir.
Soru 35
Araştırmaya konusu ile ilgili olan ve doğru yerde ve doğru zamanda bulunan birimler arasından keyfi olarak birimlerin seçilerek örneklemin oluşturulmasına...................... örnekleme denir.
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi doğru biçimde tamamlar?
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi doğru biçimde tamamlar?
Seçenekler
A
Tabakalı
B
Kolayda
C
Kota
D
Sistematik
E
Kartopu
Açıklama:
Araştırma konusu ile ilgili olan ve doğru yerde, doğru zamanda bulunan birimler arasından keyfî olarak birimler seçimi ile örneklemin oluşturulmasına kolayda örnekleme denir. Örneğin öğrencilere yönelik bir araştırmada öğrenci kafeteryasına gidip öğrencilere ulaşılması gibi. Burada amaç, araştırma konusu ile ilgili ve kolayca ulaşılabilir olan birimlerden bir örneklemi oluşturulmaktır.
Soru 36
- Örnekleme seçilen birimlerin gözlem değerlerinden hesaplanır.
- Ait olduğu örneklem için bilgi üretir.
- Rassal değişkendir.
- Evren parametresinden her zaman büyüktür.
Seçenekler
A
i-ii
B
ii-iii
C
i-ii-iii
D
ii-iii-iv
E
i-iv
Açıklama:
Örneklem istatistiği rassal olarak seçilen n hacimli bir örneklem için hesaplanan istatistiktir. Bu değer sadece ait olduğu örneklem için bilgi niteliğindedirler. Örnekleme seçilen bimlerin gözlenmesi ile elde edilen değerlerden elde edilir. Örneğe giren birimlerin farklılaşabilmesi istatistik değerini değiştirebilmekte ve rassal bir değişken niteliğindedir. Ancak evren parametresinden her zaman büyük değil bazı durumlarda küçük bazende eşit çıkabilir. ilk üç ifade doğrudur. Cevap c' dir.
Soru 37
- Evren standart sapmasına bağlıdır.
- Örneklem hacmi ile ters yönde ilişkilidir.
- Evren ortalamasına bağlıdır.
- Yalnız sonlu evrenlerden oluşturulan örneklemler için hesaplanabilir.
Seçenekler
A
i-ii
B
ii-iii
C
i-ii-iii
D
ii-iii-iv
E
i-iv
Açıklama:
Standart hata, evren standart sapmasına bağlı ve örneklem hacmi ile ters yönde ilişkilidir. Buna karşılık evren ortalamasına bağlı değildir. Ayrıca hem sonlu hem de sonsuz evrenlerden oluşturulan örneklemler için hesaplanabilir. ilk iki ifade doğrudur. Bu ifadeleri içeren a seçeneği doğru cevaptır.
Soru 38
Evren dağılım şeklinden bağımsız olarak merkezi limit teoremine göre .................... arttıkça ortalamaların örnekleme dağılımı normal dağılıma yaklaşır
Aşağıdakilerden hangisi boşluğu doğru biçimde tamamlar?
Aşağıdakilerden hangisi boşluğu doğru biçimde tamamlar?
Seçenekler
A
Örnekleme hacmi
B
Örneklem standart sapması
C
Standart hata
D
Örneklem oranı
E
Parametre
Açıklama:
Merkezi limit teoremi; örneğin seçildiği evren dağılım şeklinden bağımsız olarak örnek hacmi arttıkça ortalamaların örnekleme dağılımının normal dağılıma yaklaştığını ifade eder. Örneklem hacmi doğru cevaptır.
Soru 39
Bir araştırmada gözlem değerleri evreni oluşturan tüm birimlere ulaşılıp elde edilmiştir. Bu değerler için hesaplanan karakteristik değerlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
İstatistik
B
Değişken
C
Oran
D
Ortalama
E
Parametre
Açıklama:
Evrenin özellikleri ile ilgili bilgiler ya tamsayım sonucu elde edilen veri kümesinden ya da örneklemden elde edilen veri kümesinden elde edilir. Tamsayım sonucu elde edlen gözlem değerlerinden hareketle hesaplanan karakteristik değerlere parametre, örneklemden elde edilen gözlem değerlerinden hesaplanan karakteristik değerlere ise istatistik denir. Burada evreni oluşturan tüm birimlere ulaşılmıştır. Bu nedenle hesaplanan karakteristik değer parametredir. Doğru cevap e'dir.
Soru 40
Saat üreticisi firma saatlerde kullandığı A pilinin ortalama ömrünü saat olarak tahmin etmek istemektedir. Bu amaçla rassal olarak 81 pil seçilmiş ortalama ömrü 2000 saat ve standart sapması ise 72 saat olarak bulunmuştur. Tahminleme yapılırken işlenebilecek hata nedir?
Seçenekler
A
8
B
9
C
10
D
11
E
12
Açıklama:
Standart hata tahminleme yaparken işlenebilecek hatanın büyüklüğüdür. Bu değer standart sapmanın örneklem hacminin kareköküne bölümüne eşittir. Bu durumda tahminlemede işlenebilecek hata 72'nin 81' in kareköküne bölümü ile elde edilir. Burada 72, 81'in karekökü olan 9 a bölünür ve 8 değerine ulaşılır. Doğru cevap a'dır.
Soru 41
Tanımlanan evrenin birimleri araştırmaya konu olan değişken bakımından heterojen olduğu durumda temsili örneklem oluşturma imkanı veren örnekleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tabakalı örnekleme
B
Basit rassal örnekleme
C
Tek aşamalı örnekleme
D
Çok aşamalı örnekleme
E
Kartopu örneklemesi
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Soru 42
Normal dağılıma sahip bir evrenin standart sapması 12’dir. Bu dağılımdan rassal olarak seçilen bir örneklemin standart hata değeri 1,5 olarak hesaplandığına göre, örneklem hacmi kaçtır?
Seçenekler
A
8
B
36
C
64
D
81
E
114
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 43
Aşağıdaki örnekleme yöntemlerinin hangisinin uygulaması sonucu hesaplanan bilgi genelleme amacıyla kullanılamaz?
Seçenekler
A
Tabakalı örnekleme
B
Basit rassal örnekleme
C
Tek aşamalı örnekleme
D
Sistematik örnekleme
E
Kota örneklemesi
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi örneklemeyi gerek kılan nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Doğru veri elde edilebilmesi
B
Zaman tasarrufu sağlaması
C
Maliyet tasarrufunun sağlanması
D
Birimlerin fiziksel zarara uğrama ihtimali
E
Evrenin sonlu ve küçük olması
Açıklama:
Örneklemeye başvurmanın yararlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 45
Örnekleme sürecinin ilk aşaması hangisidir?
Seçenekler
A
Çerçevenin belirlenmesi
B
Örneklem hacminin belirlenmesi
C
Evrenin tanımlanması
D
Örnekleme yönteminin seçilmesi
E
Örneklemenin uygulanması
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
Soru 46
Örneklemin araştırmacının kişisel arzu, düşünce ve deneyimlerine göre seçilmiş olduğu örnekleme çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kolayda Örnekleme
B
Yargısal Örnekleme
C
Kota Örneklemesi
D
Kartopu Örneklemesi
E
Sistematik Örnekleme
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
Soru 47
Her birinde 50’şer işçi olan iki grubun ortalama verimlilik değerleri arasındaki farkın güven düzeyi 0,95 için tahminlenmek istendiğinde z veya t tablolarından okunacak değer nedir?
Seçenekler
A
t=2,750
B
t=2,042
C
z=1,960
D
z=1,645
E
z=1,276
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 48
Normal dağılıma sahip bir evrenden rassal olarak seçilen 100 birimlik bir örneklemin ortalaması 56, standart hatanın tahmini değeri 1,2’dir. Evren ortalaması 53 ise ortalamanın dönüştüğü z değerinin sağında kalan bölgenin oranlanmış alanı kaçtır?
Seçenekler
A
0.0062
B
0.4893
C
0.4938
D
0.5000
E
0.9893
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 49
İki basketbol takımının oynadığı maçlardaki isabetli basket oranları arasındaki farkın tahminlenmesi isteniyor. İstenen tahminlemede tahminlenecek parametre için bilgi üreten istatistik nedir?
Seçenekler
A
π_1- π_2
B
p
C
p_1- p_2
D
x ̅
E
x ̅_1- x ̅_2
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 50
Bir araştırmada tanımlanan evrenin birimleri araştırmaya konu olan değişken bakımından heterojen olduğunda temsili örneklem hangi örnekleme yöntemi ile elde edilebilir?
Seçenekler
A
Basit rassal örnekleme
B
Kolayda örnekleme
C
Küme örneklemesi
D
Kartopu örneklemesi
E
Tabakalı örnekleme
Açıklama:
Örneklemeye başvurmanın yararlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 51
Araştırma bütçesinin 3.400 TL ile sınırlı olduğu bir araştırmada, sabit maliyet 1000 TL ve örnekleme seçilecek her örnekleme birimi için maliyet ise 100 TL dir. Bu bütçeyle oluşturulabilecek örneklem hacmi en fazla kaç birim olabilir?
Seçenekler
A
240 birim
B
2400 birim
C
340 birim
D
140 birim
E
200 birim
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
sorunun yanıtı 24 olacaktır.
sorunun yanıtı 24 olacaktır.
Soru 52
Hakkında araştırma yapılacak birimler topluluğa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Örneklem
B
Evren
C
Küme
D
Parametre
E
Katsayı
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi örneklemeyi gerekli kılan nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Doğru veri elde etme
B
Evrenin sonlu olması
C
Evrenin sonsuz olması
D
Maliyet
E
Zaman
Açıklama:
Örneklemeye başvurmanın yararlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 54
Gözlemlenmek üzere evrenden seçilen birimlerden oluşan ve evrenin bir parçası olan alt topluluğa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Evren
B
Gözlem birimi
C
Çerçeve
D
Örneklem
E
Oran
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Soru 55
Ortalamalar örnekleme dağılımının standart sapması aşağıdaki ifadelerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Varyans
B
Ortalama sapma
C
Standart hata
D
Değişim katsayısı
E
Değişim aralığı
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
Soru 56
Tamsayım sonucu elde edilen veriler kullanılarak hesaplanan sayısal değerlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
İstatistik
B
Örnekleme
C
Örneklem
D
Kütle
E
Parametre
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi olasılıklı örnekleme yöntemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Basit rassal örnekleme
B
Tabakalı örnekleme
C
Sistematik örnekleme
D
Tek ve çok amaçlı küme örneklemesi
E
Kota örneklemesi
Açıklama:
Örneklemeye başvurmanın yararlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 58
Bir istatistiksel araştırmada tamsayım yapılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Evrenin sonlu ve küçük hacimli olması
B
Evrenin tüm birimlerine ulaşma imkânının bulunmaması
C
Evrenin tüm birimlerine ulaşmak için yeterli zamanın olmaması
D
Örneklemenin fazla maliyetli olması
E
Problemin çözümünde mümkün tüm verilerin elde edilmesine ihtiyaç olmaması
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Soru 59
Tanımlanan evreni ilgilenilen değişkenler bakımından temsil eden ve belirli yöntemler kullanılarak seçilen sınırlı sayıda birimden oluşan topluluğa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Örneklem
B
Örnekleme
C
Tamsayım
D
Evren
E
Yöntem
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Soru 60
Bir cam şişe fabrikası bardak üretimi yapmaktadır. Üretilen bardakların teknik standartlara uygunluğunun test edilmesi amacıyla üretimden 500 adet bardak seçilerek test gerçekleştirilmektedir. Test aşamasında tamsayım yerine örnekleme yapılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrenin sonsuz evren olması
B
Üretim makinelerine güven duyulması
C
Evrenin küçük hacimli olması
D
Evrenin sonlu evren olması
E
Üretilen tüm bardakların test edilmesi
Açıklama:
Örneklemeye başvurmanın yararlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi örneklemeye başvurmayı gerektiren durumlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Evreni oluşturan birimlerin birbirinden çok farklı olması
B
Maliyetin tamsayıma göre düşük olması
C
Zaman tasarrufu sağlaması
D
Doğru Veri Elde Etmeyi kolaylaştırması
E
İncelenecek birimlerin fiziksel zarara uğraması
Açıklama:
Örneklemeye başvurmanın yararlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 62
Bir evrendeki tüm birimler numaralandırıldıktan sonra, bu evren içerisinden n sayıda birimin rassal olarak seçildiği örneklem seçimi yöntemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kura seçimi
B
Sistematik seçim
C
Keyfî seçim
D
Rassal olmayan seçim
E
Tamsayım
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 63
I. Çerçevenin Belirlenmesi, II. Evrenin Tanımlanması, III. Örneklemenin Uygulanması, IV. Örneklem Hacminin Belirlenmesi, V. Örnekleme Yönteminin Seçilmesi. Örnekleme sürecinin aşamaları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
II - I - V - IV - III
B
I - III - IV - V - II
C
V - I - III - IV - II
D
III - II - V - IV - I
E
II - I - IV - III - V
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi, örneklem hacminin belirlenmesinde rol oynayan nitel ya da nicel faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ortalamanın örnekleme dağılımı
B
Evrenin homojenliği
C
Kabul edilebilir hata düzeyi
D
Araştırmada kullanılacak değişken sayısı
E
Araştırma bütçesi
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 65
I. Kolayda Örnekleme, II. Tabakalı Örnekleme, III. Sistematik Örnekleme, IV. Kota Örneklemesi, V. Yargısal Örnekleme.Yukarıdaki örnekleme yöntemlerinden hangilerinde, örneklemin evreni temsil etme olasılığı bilinemez?
Seçenekler
A
I - IV - V
B
I - II - IV - V
C
IV - V
D
II - III - V
E
I - III - V
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 66
Bir araştırmanın bütçesi 3000 TL, bu araştırma için sabit maliyet ise 1000 TL’dir. Her bir örnekleme birimi için değişken maliyet 10 TL olarak verildiğine göre, bu araştırmada oluşturulabilecek örneklem hacmi en fazla kaç olabilir?
Seçenekler
A
10
B
50
C
200
D
300
E
400
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 67
Seçilen örneklemin evreni temsil etme olasılığı, aşağıdaki örnekleme tekniklerinden hangisinde bilinir?
Seçenekler
A
Basit Rassal Örnekleme
B
Kolayda Örnekleme
C
Yargısal Örnekleme
D
Kota Örneklemesi
E
Kartopu Örneklemesi
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 68
Normal bölünmeye sahip bir evrenden rassal olarak seçilen 36 birimlik örneklemler için ortalamanın standart hatası 0,32 olarak hesaplanmıştır. Buna göre ilgili dağılımın standart sapması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
33604
B
11841
C
18719
D
21276
E
42343
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 69
Normal dağılıma sahip bir evrenden rassal olarak seçilen 64 birimlik örneklemler için ortalamanın standart hatası 0,45 olarak hesaplanmıştır. Buna göre ilgili dağılımın standart sapması aşağıdakilerden hangisine eşittir?
Seçenekler
A
42100
B
16650
C
42066
D
42158
E
27426
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 70
Planlanan bir istatistiksel araştırma için tanımlanan sonlu evrenin bütün birimleriüzerinden araştırmaya konu olan değişkenler itibarıyla veri derlenerek işlem yapılmaktadır. Yapılan bu işlem aşağıdakilerden hangisi ile isimlendirilir?
Seçenekler
A
Örnekleme
B
Tamsayım
C
Tahminleme
D
Değerlendirme
E
Planlama
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Soru 71
Tanımlanan evrenden onu ilgilenilen değişkenler bakımından temsil eden sınırlı sayıda birimin belirli yöntemler kullanılarak seçilmesi işlemine örnekleme, seçilen birimlerin oluşturduğu topluluk ise aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Seçenekler
A
Ana kütle
B
Parametre
C
Örneklem
D
İstatistik
E
Olasılık
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Soru 72
Evrenin sonsuz olmasının örnekleme yapmayı gerektirmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tanımlanan evrenin sonsuz evren olması durumunda tamsayım mümkün olmaz.
B
Tanımlanan evrenin sonsuz evren olması durumunda tahminleme yapılamaz.
C
Tanımlanan evrenin sonsuz evren olması durumunda tamsayım için yüklü bir maliyet ortaya çıkar.
D
Tanımlanan evrenin sonsuz evren olması durumunda incelenecek birim sayısının sınırlı olması durumu ortaya çıkar.
E
Tanımlanan evrenin sonsuz evren olması durumunda evreni oluşturan birimler daha değişken hale gelirler.
Açıklama:
Örneklemeye başvurmanın yararlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 73
Karar verici tamsayım mı, örnekleme mi uygulanacağına karar verebilmek için aşağıdaki kriterlerden hangisini dikkate almak zorunda değildir?
Seçenekler
A
Zaman
B
Maliyet
C
İncelenecek birimlerin fiziksel zarara uğraması
D
Evreni oluşturan birimlerin değişkenliği
E
İncelenecek birimlerin katı, sıvı ya da gaz olması
Açıklama:
Örneklemeye başvurmanın yararlarını açıklayabileceksiniz.
Soru 74
Sonlu evrenlerde rassal örnekleme seçimleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Kura Seçimi ve Sistematik Seçim
B
Öncül Seçim ve Sistematik Seçim
C
Kura Seçimi ve Öncül Seçim
D
İlksel Seçim ve Öncül Seçim
E
Kura Seçimi ve İlksel Seçim
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
Soru 75
Örneklem hacminin seçiminde nitel değerlendirmede esas olan faktörler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?I- Evreninin homojenliği II- Araştırmada verilecek kararın önemiIII- Araştırmanın yapısı
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi olasılıklı olmayan örnekleme yöntemlerindendir?
Seçenekler
A
Basit Rassal Örnekleme
B
Tabakalı Örnekleme
C
Sistematik Örnekleme
D
Kartopu Örneklemesi
E
Tek ve Çok Amaçlı Küme Örneklemesi
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
Soru 77
"Örneklemin araştırmacının ya da örneklemecinin kişisel arzu, düşünce ve deneyimlerine göre seçilmiş olduğu örneklemedir." Bu tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Tabakalı örnekleme
B
Kota örneklemesi
C
Yargısal örnekleme
D
Basit Rasasl örnekleme
E
Kartopu örneklemesi
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
Soru 78
• Güncel çerçeve temin edilir ya da hazırlanır.• Örneklem hacmi belirlenir.• Evrendeki her birime eşit 1/N seçilme şansı vermek suretiyle örnekleme girecek birinci birim rassal seçim araçları kullanılarak belirlenir.• Çerçevede yer alan n sayıdaki birime tanımlayıcı numara ya da işaret verilir.• Geriye kalan (N - 1) birimin her birine yine eşit şans vermek suretiyle ikinci birim seçilir. Bu birimin seçilmesi olasılığı 1 / (N-1) olur.• Bu birim seçim süreci n hacimli örneklem seçilinceye kadar tekrarlanır.Yukarıdaki adımlar aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Tabakalı örnekleme gerçekleştirilirken izlenilen adımlar
B
Rassal örneklem oluşturulurken izlenilen adımlar
C
Keyfi seçim yaparken izlenilen adımlar
D
Kartopu örneklemesi gerçekleştirirken izlenilen adımlar
E
Kota örneklemesi gerçekleştirirken izlenilen adımlar
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
Soru 79
Bir firmanın 5 çalışanı bulunmaktadır. İş sağlığı ile ilgili 3 kişi ile aynı anda görüşme yapılması istenmektedir. Çalışanlar arasından seçilecek bu 3 kişinin kaç farklı şekilde oluşturulabileceği aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir
Seçenekler
A
3
B
5
C
8
D
10
E
15
Açıklama:
Bir örnek araştırma için örnekleme uygulaması yapabilecek ve istenen bilgileri üretebileceksiniz.
Soru 80
Tamsayım nedir?
Seçenekler
A
Planlanan bir istatistiksel araştırma için tanımlanan sonlu evrenin bütün birimleri üzerinden araştırmaya konu olan değişkenler itibarıyla veri derlenme işlemine denir.
B
Planlanan bir istatistiksel araştırma için tanımlanan sonsuz evrenin bütün birimleri üzerinden araştırmaya konu olan değişkenler itibarıyla veri derlenme işlemine denir.
C
Planlanan bir istatistiksel araştırma için tanımlanan sonlu evrenin bütün birimleri üzerinden araştırmaya konu olan sabitler itibarıyla veri derlenme işlemine denir.
D
Tanımlanan evrenden onu ilgilendiren değişkenler bakımından temsil eden sınırlı sayıda birimin belirli yöntemler kullanılarak seçilmesi işlemine denir.
E
Tanımlanan evrenden onu ilgilendiren değişkenler bakımından temsil eden sınırsız sayıda birimin belirli yöntemler kullanılarak seçilmesi işlemine denir.
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Planlanan bir istatistiksel araştırma için tanımlanan sonlu evrenin bütün birimleri üzerinden araştırmaya konu olan değişkenler itibarıyla veri derlenme işlemine denir.
Planlanan bir istatistiksel araştırma için tanımlanan sonlu evrenin bütün birimleri üzerinden araştırmaya konu olan değişkenler itibarıyla veri derlenme işlemine denir.
Soru 81
Bir siyasal davranış araştırması yapılırken evrenin sınırlandırılması istendiğinde aşağıdakilerden hangisi akla gelir?
Seçenekler
A
Toplumun tamamı
B
Erkek vatandaşlar
C
Kadın vatandaşlar
D
Seçmenler
E
Erler
Açıklama:
Tamsayım ve örnekleme kavramlarını ayırt edebileceksiniz.
Seçmenler
Seçmenler
Soru 82
Aşağıdaki hangi durumda örneklem seçmek gereklidir?
Seçenekler
A
Daha fazla maliyet düşünüldüğünde
B
Zaman sorunu olmadığı durumlarda
C
Kısa zamanda yeterli bilgiye ulaşmak istenildiğinde
D
Değişkenler homojen olduğu durumda
E
Evreninin sonlu olduğu durumlarda
Açıklama:
Örneklemeye başvurmanın yararlarını açıklayabileceksiniz.
Kısa zamanda yeterli bilgiye ulaşmak istenildiğinde örnekleme kullanılmalıdır.
Kısa zamanda yeterli bilgiye ulaşmak istenildiğinde örnekleme kullanılmalıdır.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi örneklem planı hazırlama aşamasında ilk sırada yer alır?
Seçenekler
A
Araştırma için yeterli olacak örneklem hacmi belirlenir.
B
Evrendeki birimler 1'den N'ye kadar numaralandırılır.
C
Oluşturulan örneklemden elde edilen veriler kullanılarak gerekli isstatistikler hesaplanır.
D
Büyütme faktörü hesaplanır.
E
n hacimli sistematik örneklem oluşturulur.
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
İlk olaak evrendeki birimler 1'den N'ye kadar numaralandırılır.
İlk olaak evrendeki birimler 1'den N'ye kadar numaralandırılır.
Soru 84
1000 birimden oluşan bir evrenden 100 birimlik bir örneklem oluşturulmak isteniyor ilk belirlenen rakam 3 olarak seçildiğinde aşağıdakilerden hangisi örnek olarak seçilebilir?
Seçenekler
A
44
B
26
C
35
D
990
E
33
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
(1000/100) k= 10 sabit değeri bulunur. Daha sonra tamamen tesadüfi olarak 1 ile 10 arasında birinci örnek için bir rakam belirlenir. Ardından bu rakama 10 eklenerek ikinci örnek ve son bulunan rakama da yine 10 eklenerek üçüncü örnek bulunur. İşlem bu şekilde son örneği seçene kadar devam eder. İlk belirlenen rakamı 3 kabul edersek 3-13- 23- 33- 43- 53 ve nihayet 993 numaralı birimler örnek olarak seçilirler
(1000/100) k= 10 sabit değeri bulunur. Daha sonra tamamen tesadüfi olarak 1 ile 10 arasında birinci örnek için bir rakam belirlenir. Ardından bu rakama 10 eklenerek ikinci örnek ve son bulunan rakama da yine 10 eklenerek üçüncü örnek bulunur. İşlem bu şekilde son örneği seçene kadar devam eder. İlk belirlenen rakamı 3 kabul edersek 3-13- 23- 33- 43- 53 ve nihayet 993 numaralı birimler örnek olarak seçilirler
Soru 85
Bir ilin ilkokullarındaki öğrencilerin belli bir konudaki özelliklerinin sınıflara göre değişiklik gösterip göstermediğinin çalııldığı bir araştırma yapılıyor. Buna göre 1. sınıf öğrenci sayısı 7352, 2.sınıf öğrenci sayısı 7208, 3.sınıf öğrenci sayısı 7520, 4.sınıf öğrenci sayısı 6833, 5.sınıf öğrenci sayısı 6429 olduğuna göre bu evrende 800 kişilik bir örneklem oluşturulmak istenirse 3.sınıflar için sonuç ne olur?
Seçenekler
A
170
B
166
C
155
D
140
E
146
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
toplam öğrenci sayısı = 35342 olduğundan ,k=800/35342=0,0226 3. sınıf için 7520*0,0226=170 elde edilir.
toplam öğrenci sayısı = 35342 olduğundan ,k=800/35342=0,0226 3. sınıf için 7520*0,0226=170 elde edilir.
Soru 86
15000 kişinin hasta dosyası bulunan bir hastanede 500 kişinin dosyasını sistemetik örnekleme yöntemi ile seçecek olursak ilk sayı 8 olmak üzere aşağıdakilerden hangisi çıkan sonuçlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
8
B
38
C
68
D
99
E
98
Açıklama:
Örnekleme planı hazırlayabileceksiniz.
15000/500=30 başlangıç sayısı =8 olduğundan 8,38,68,98....,14978 elde edilir.
15000/500=30 başlangıç sayısı =8 olduğundan 8,38,68,98....,14978 elde edilir.
Soru 87
Tanımlanan evrenden onu ilgilenilen değişkenler bakımından temsil eden sınırlı sayıda birimin belirli yöntemler kullanılarak seçilmesi işlemine örnekleme, seçilen birimlerin oluşturduğu topluluğa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Evren
B
Parametre
C
Örneklem
D
Çerçeve
E
İstatistik
Açıklama:
Bu konu Örnekleme - Örneklem başlığında okunabilir.
Tanımlanan evrenden onu ilgilenilen değişkenler bakımından temsil eden sınırlı sayıda birimin belirli yöntemler kullanılarak seçilmesi işlemine örnekleme, seçilen birimlerin oluşturduğu topluluğa örneklem denir.
Tanımlanan evrenden onu ilgilenilen değişkenler bakımından temsil eden sınırlı sayıda birimin belirli yöntemler kullanılarak seçilmesi işlemine örnekleme, seçilen birimlerin oluşturduğu topluluğa örneklem denir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi örnekleme yapmayı gerekli kılan nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Evrenin sonsuz olması
B
Maliyet
C
Zaman
D
Doğru veri elde etme
E
Evrenin tanımlanması
Açıklama:
Bu konu Örnekleme Yapmayı Gerekli Kılan Nedenler başlığında okunabilir.
Evrenin sonsuz olması, maliyet, zaman ve doğru veri elde etme örnekleme yapmayı gerekli kılan nedenlerdendir. Evrenin tanımlanması, örnekleme sürecinin ilk aşamasıdır.
Evrenin sonsuz olması, maliyet, zaman ve doğru veri elde etme örnekleme yapmayı gerekli kılan nedenlerdendir. Evrenin tanımlanması, örnekleme sürecinin ilk aşamasıdır.
Soru 89
- Örneklemenin uygulanması
- Evrenin tanımlanması
- Örneklem hacminin belirlenmesi
- Örnekleme yönteminin seçilmesi
- Çerçevenin belirlenmesi
Yukarıda verilen örnekleme sürecinin aşamaları aşağıdakilerden hangisinde doğru sıra ile verilmiştir?
Seçenekler
A
III, V, IV, II, I
B
II, V, IV, III, I
C
V, II, IV, III, I
D
II, IV, V, III, I
E
IV, V, II, III, I
Açıklama:
Bu konu Örnekleme Sürecinin Aşamaları başlığında okunabilir
Örnekleme sürecinin aşamaları; (II) evrenin tanımlanması, (V) çerçevenin belirlenmesi, (IV) örnekleme yönteminin seçilmesi, (III) örneklem hacminin belirlenmesi ve (I) örneklemenin uygulanması şeklindedir.
Örnekleme sürecinin aşamaları; (II) evrenin tanımlanması, (V) çerçevenin belirlenmesi, (IV) örnekleme yönteminin seçilmesi, (III) örneklem hacminin belirlenmesi ve (I) örneklemenin uygulanması şeklindedir.
Soru 90
- Kolayda örnekleme
- Kartopu örneklemesi
- Tabakalı örneklemesi
- Kota örneklemesi
Yukarıda verilenlerden hangisi olasılıklı olmayan örnekleme yöntemlerindendir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Bu konu Örnekleme Yöntemleri başlığında okunabilir.
(I) Kolayda örnekleme, (II) kartopu örneklemesi ve (IV) kota örneklemesi olasılıklı olmayan örnekleme yöntemlerindendir.
(I) Kolayda örnekleme, (II) kartopu örneklemesi ve (IV) kota örneklemesi olasılıklı olmayan örnekleme yöntemlerindendir.
Soru 91
Tanımlanan evrenin birimleri araştırmaya konu olan değişkenler bakımından heterojen ise önemli farklılıklar gösteriyorsa aşağıdaki örnekleme yöntemlerinden hangisini kullanılması gerekir?
Seçenekler
A
Kolayda örnekleme
B
Kartopu örneklemesi
C
Basit rassal örnekleme
D
Tabakalı örneklemesi
E
Kota örneklemesi
Açıklama:
Bu konu Örnekleme Yöntemleri başlığında okunabilir.
Tanımlanan evrenin birimleri araştırmaya konu olan değişkenler bakımından heterojen ise önemli farklılıklar gösteriyorsa tabakalı örnekleme kullanılması gerekir.
Tanımlanan evrenin birimleri araştırmaya konu olan değişkenler bakımından heterojen ise önemli farklılıklar gösteriyorsa tabakalı örnekleme kullanılması gerekir.
Soru 92
"Ortalaması 8, standart sapması 2 olan normal dağılıma sahip bir evreden basit rassal örnekleme yöntemi ile 64 birimlik bir örneklem seçilmiştir."
Bu durumda örneklem ortalamasının beklenen değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Bu durumda örneklem ortalamasının beklenen değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
2
B
4
C
8
D
16
E
64
Açıklama:
Soru 93
"Ortalaması 8, standart sapması 2 olan normal dağılıma sahip bir evreden basit rassal örnekleme yöntemi ile 64 birimlik bir örneklem seçilmiştir."
Bu durumda örneklem ortalamasının standart hatası aşağıdakilerden hangisidir?
Bu durumda örneklem ortalamasının standart hatası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
0.25
B
0.5
C
2
D
4
E
8
Açıklama:
olarak bulunur.Soru 94
"Bir kentte yaşayanların çevre kirliliğinden rahatsız olanların oranı tahmin edilmek istenmektedir. Bu amaçla, bu kentte yaşayanlardan rassal olarak 1000 kişi seçilmiş ve 620’si çevre kirliliğinden rahatsız olduğu belirlenmiştir."
Bu verileri kullanarak istenen tahminleme yapılırken işlenecek hata düzeyi nedir?
Bu verileri kullanarak istenen tahminleme yapılırken işlenecek hata düzeyi nedir?
Seçenekler
A
0.0158
B
0.0168
C
0.54
D
0.46
E
1.25
Açıklama:
Bu konu Örneklem oranı p’nin Dağılımının Özellikleri başlığında okunabilir.
Soruda verilenlerden örneklem ortalaması
Soruda verilenlerden örneklem ortalaması
Soru 95
Normal dağılıma sahip iki evrenden bağımsız olarak seçilen örneklemlere ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Seçenekler
A
0.1024
B
0.2517
C
0.2639
D
0.3200
E
0.5017
Açıklama:
Bu konu İki Örneklem İstatistiği Arasındaki Farkın Örnekleme Dağılımı başlığında okunabilir.
Soru 96
Seçenekler
A
0.0595
B
0.0601
C
0.0754
D
0.0864
E
0.0987
Açıklama:
Bu konu İki Örneklem İstatistiği Arasındaki Farkın Örnekleme Dağılımı başlığında okunabilir.
Soru 97
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Örnekleme genellikle sonlu ve küçük hacimli evrenlere uygulanır.
B
Tamsayım sonucu elde edilen veriler kullanılarak hesaplanan sayısal değerlere parametre denir.
C
Hakkında araştırma yapılacak birimler topluluğuna evren denir.
D
Örneklem, evrenden belirli yöntemlerle seçilmiş olan birimler kümesidir.
E
Genel nüfus sayımı ve genel seçmen yazımı tamsayım için bilinen örneklerdir.
Açıklama:
Genellikle sonlu ve küçük hacimli evrenlere örnekleme değil tamsayım uygulanır.
Soru 98
- Bir bisküvi fabrikasında üretilen paketlerin planlanan ağırlıkta üretilip üretilmediğinin tespit edilmesi,
- Belirli bir bölge için planlanan siyasi bir araştırmada, partilerin bugünkü oy dağılımının belirlenmesi,
- Savunma sanayi kuruluşunda belirlenen bir gün içinde üretilen mermilerin içerisindeki hatalı mermi oranının belirlenmesi,
- Bilgisayar donanımı ve veritabanına sahip bir bankada, günlük mevduat durumunun belirlenmesi,
Seçenekler
A
Örnekleme - Örnekleme - Örnekleme - Tamsayım
B
Örnekleme - Örnekleme -Tamsayım - Örnekleme
C
Örnekleme -Tamsayım - Örnekleme - Örnekleme
D
Tamsayım - Örnekleme - Örnekleme - Tamsayım
E
Örnekleme - Tamsayım - Örnekleme - Tamsayım
Açıklama:
Bisküvi paketleri bir üretim sürecinin çıktıları niteliğindedir. Üretim sürdükçe bisküvi paketleri evrenine yeni paketler dahil olacaktır. Bu nedenle bisküvi paketleri evreni sonsuz bir evrendir. İlgili araştırma için örnekleme uygulaması zorunludur.
Bu araştırmadaki evren ilgili bölgedeki seçmen sayısıdır, sonlu evrendir. İstenen bilgilerin üretilmesi amacıyla tamsayım yapmaya karar verilirse üstlenilmesi gereken maliyet bölgedeki genel seçim maliyetine eşdeğer olacaktır. Tamsayım yapmanın imkânsız ve maliyetli olduğu bu gibi durumlarda en akılcı yol adı geçen araştırma için örneklemeye başvurmak olmalıdır.
Bu araştırmada tamsayım benimsenirse gerekli verilerin derlenmesi amacıyla üretilen tüm mermilerin patlatma testine tabi tutulması gerekir. Bu durumda üretimin amacı gerçekleşmemiş olur. Bu anlamsız bir testtir. Bu gibi durumlarda örneklemeden yararlanmak kaçınılmaz olur.
Banka şubesinin bilgisayar donanımına sahip olması ve mevduat hesaplarıyla ilgili verilerin veritabanında bulunması nedeniyle, evren hacmi büyük bile olsa çok kısa zamanda gerekli olan bilgilerin elde edilmesi, tamsayım yapılması mümkündür.
Bu araştırmadaki evren ilgili bölgedeki seçmen sayısıdır, sonlu evrendir. İstenen bilgilerin üretilmesi amacıyla tamsayım yapmaya karar verilirse üstlenilmesi gereken maliyet bölgedeki genel seçim maliyetine eşdeğer olacaktır. Tamsayım yapmanın imkânsız ve maliyetli olduğu bu gibi durumlarda en akılcı yol adı geçen araştırma için örneklemeye başvurmak olmalıdır.
Bu araştırmada tamsayım benimsenirse gerekli verilerin derlenmesi amacıyla üretilen tüm mermilerin patlatma testine tabi tutulması gerekir. Bu durumda üretimin amacı gerçekleşmemiş olur. Bu anlamsız bir testtir. Bu gibi durumlarda örneklemeden yararlanmak kaçınılmaz olur.
Banka şubesinin bilgisayar donanımına sahip olması ve mevduat hesaplarıyla ilgili verilerin veritabanında bulunması nedeniyle, evren hacmi büyük bile olsa çok kısa zamanda gerekli olan bilgilerin elde edilmesi, tamsayım yapılması mümkündür.
Soru 99
Araştırma bütçesinin 10.000 TL. olduğu bir araştırmada, sabit maliyet 4.000 TL. ve örnekleme seçilecek her örnekleme birimi için maliyet ise 10 TL.'dir. Bu bütçeyle oluşturulabilecek örneklem hacmi en fazla ne olabilir?
Seçenekler
A
600
B
400
C
6000
D
4000
E
2800
Açıklama:
Soru 100
Aşağıdaki örnekleme yöntemlerinin hangisinde ilgilenilen evrendeki her örnekleme birimine hesaplanabilir ve sıfırdan farklı bir olasılıkla seçilme imkanı verilir?
Seçenekler
A
Tabakalı Örnekleme
B
Kolayda Örnekleme
C
Yargısal Örnekleme
D
Kota Örneklemesi
E
Kartopu Örneklemesi
Açıklama:
Tabakalı örnekleme yönteminde ilgilenilen evrendeki her örnekleme birimine hesaplanabilir ve sıfırdan farklı bir olasılıkla seçilme imkanı verilir.
Soru 101
N=10 birimlik bir evrenden iadesiz seçimle oluşturulabilecek n=5 hacimlik mümkün örneklem sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
252 adet
B
180 adet
C
100 adet
D
75 adet
E
50 adet
Açıklama:
Ünite 2
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi tek evren parametresine ilişkin nokta tahminleme süreci aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yapılacak tahminin güven düzeyi belirlenir.
B
Tanımlanan evrenden, belirlenen n birimlik (hacimli) bir basit rassal örneklem seçilir.
C
Örneklemdeki birimler üzerinden ilgilenilen değişken itibarıyla veriler derlenir.
D
Derlenen veriler kullanılarak tahminlenecek parametre için bilgi üretecek istatistik hesaplanır.
E
Elde edilen istatistiğin değerinden ve dağılımının özelliklerinden yararlanarak parametre için tahminleme yapılır.
Açıklama:
Nokta tahminlemesinde yapılacak tahminin güven düzeyi belirlenmez; bu işlem aralık tahmininde yapılır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi aralık tahminlemesi sürecinde, araştırmacı tarafından önceden belirlenen ve parametre değerini kapsayan güven aralığının tahminlendiği olasılığı ifade eder?
Seçenekler
A
Anlam düzeyi
B
Güven düzeyi
C
Parametre düzeyi
D
Hata düzeyi
E
Aralık düzeyi
Açıklama:
Aralık tahminlemesi sürecinde, araştırmacı tarafından önceden belirlenen olasılık düzeyi ya da güven düzeyi (G.D.) parametre değerini kapsayan güven aralığının tahminlendiği olasılığı ifade eder ve 1-α ile gösterilir.
Soru 3
Bir evrenin aritmetik ortalamasının güven sınırlarını %99,24 güvenle tahmin edebilmek için kullanılacak standart normal dağılım tablo değeri (z) kaçtır?
Seçenekler
A
2,33
B
2,57
C
2,67
D
2,72
E
2,76
Açıklama:
1-α=0,9924 --> α=0,0076
0,5-(α/2)=0,5-0,0038=0,4962
standart normal eğri alanları tablosundan 0,4962 alanına karşı gelen z değeri z(4962) = ±2,67 olarak tablodan belirlenir.
0,5-(α/2)=0,5-0,0038=0,4962
standart normal eğri alanları tablosundan 0,4962 alanına karşı gelen z değeri z(4962) = ±2,67 olarak tablodan belirlenir.
Soru 4
Bir işyeri yöneticisi, çalışalarının ortalama verimliliğini araştırmak amacıyla 50 kişilik bir grup seçerek 0,94 güven düzeyi ile aralık tahmini yapmak istiyor. Bu araştırmada kullanılacak tablo değeri nedir?
Seçenekler
A
t=2,57
B
t=1,86
C
z=1,64
D
z=2,17
E
z= 1,8
Açıklama:
n=50>30 olduğundan z tablosu kullanılır.
α=0,03 --> 0,5-(α/2)=0,5-0,015=0,485
standart normal eğri alanları tablosundan 0,485 alanına karşı gelen z değeri = ±2,17 olarak tablodan belirlenir.
α=0,03 --> 0,5-(α/2)=0,5-0,015=0,485
standart normal eğri alanları tablosundan 0,485 alanına karşı gelen z değeri = ±2,17 olarak tablodan belirlenir.
Soru 5
Hacimleri n1 = 16, n2 = 13 olan birbirinden bağımsız rassal örneklemlerin seçildiği evrenlerin dağılımları normal ise bu iki evrenin ortalamaları arasındaki farkın %90 güven düzeyi için tahminlenmesi istendiğinde, z veya t tablosundan okunacak değer nedir?
Seçenekler
A
2,473
B
1,311
C
1,699
D
1,314
E
1,703
Açıklama:
n1 ve n2 <30 olduğu için t tablosu kullanılır. (0,10/2=) 0,05 anlamlılık düzeyi ve (n1 + n2 -2 = 16+13-2=) 27 serbestlik dereceli t tablosu değeri 1,703'tür.
Soru 6
Normal dağılıma sahip bir evrenden rassal olarak seçilen 60 birimlik bir örneklemin ortalaması 75 ve standart hatanın tahmini değeri 2,5’dir. Evren ortalaması 70 ise ortalamanın dönüştüğü z değerinin sağında kalan bölgenin oranlanmış alanı kaçtır?
Seçenekler
A
0,0228
B
0,0262
C
0,4772
D
0,4798
E
0,4938
Açıklama:
z=(75-70)/2,5=2
z değerinin sağında kalan bölgenin oranlanmış alanı 0,5-0,4772 = 0,0228
z değerinin sağında kalan bölgenin oranlanmış alanı 0,5-0,4772 = 0,0228
Soru 7
Bir sürekli değişken için örnek değerler (bir gündeki hava sıcaklığı ; oC) : 10, 16, 20, ve 28. Örneklemin aritmetik ortalamasının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
18.0
B
18.5
C
19.0
D
19.5
E
20.0
Açıklama:
x = (10 + 16 + 20 + 28) / 4 = 18.5 . sf. 45. Doğru cevap B'dir.
Soru 8
Bir sürekli değişken için örnek değerler (su akış oranı ; litre / saat) : 6, 12, 17, 36, 26, 15, 34, ve 2. Örneklemin aritmetik ortalamasının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
20.0
B
19.5
C
19.0
D
18.5
E
18.0
Açıklama:
x = (6 + 12 + 17 + 36 + 26 + 15 + 34 + 2) / 8 = 148 / 8 = 18.5 . sf. 45. Doğru cevap D'dir.
Soru 9
Bir sürekli değişken için örnek değerler (evdeki elektrik gerilimi ; volt) : 204, 214, 226, 234, ve 242. Örneklemin aritmetik ortalamasının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
220
B
222
C
224
D
226
E
228
Açıklama:
x = (204 + 214 + 226 + 234 + 242) /5 = 224. sf. 45. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
Bir sürekli değişken için örnek değerler (bir sınıftaki gürültü seviyesi ; desibel) : 32, 38, 46, 48, 54, ve 64. Örneklemin aritmetik ortalamasının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
46
B
47
C
48
D
49
E
50
Açıklama:
x = (32 + 38 + 46 + 48 + 54 + 64) / 6 = 47. sf. 45. Doğru cevap B'dir.
Soru 11
Bir çiftlikte 24 dişi ördek, 21 erkek ördek, 15 civciv ördek, 27 dişi kaz, 18 erkek kaz, ve 12 civciv kaz var. Bu çiftlikteki civcivlerin örneklem oranının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
3 / 13
B
13 / 3
C
27 / 100
D
100 / 27
E
13 / 160
Açıklama:
x = (15 + 12) / (24 + 21 + 15 + 27 + 18 + 12) = 27 / 117 = 3 / 13. sf. 46 . Doğru cevap A'dır.
Soru 12
640 örnekli bir örneklemde A tedavisinden sonra iyileşme frekansı 160'tır. Hastalıktan iyileşmenin örneklem oranının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
0.95
B
0.90
C
0.64
D
0.25
E
0.16
Açıklama:
x = 160 / 640 = 0.25. sf. 46. Doğru cevap D'dir.
Soru 13
Aralık tahmini : örneklemin aritmetik ortalaması 14 ve güven aralığının alt sınırı 6 ; güven aralığının üst sınırı nedir?
Seçenekler
A
10
B
11
C
17
D
20
E
22
Açıklama:
14 = (6 + x) / 2 ; x = 22. sf. 48. Doğru cevap E'dir.
Soru 14
Aralık tahmini : güven aralığının sınırları (205, 245), anlamlılık düzeyi α = 0.05. Örneklemin aritmetik ortalaması nedir?
Seçenekler
A
210
B
215
C
225
D
235
E
240
Açıklama:
x = (205 + 245) / 2 = 225. sf. 48. Doğru cevap C'dir.
Soru 15
Aralık tahmini : güven aralığının sınırları (49.6, 50.4), anlamlılık düzeyi α = 0.01. Örneklemin aritmetik ortalaması nedir?
Seçenekler
A
49.8
B
49.9
C
50.0
D
50.1
E
50.2
Açıklama:
x = (49.6 + 50.4) / 2 = 50. sf. 48. Doğru cevap C'dir.
Soru 16
Aralık tahmini : örnek uzayının standart sapması bilinmiyor; örneklemin standart sapması 36, örneklemde 9 gözlem var. Güven aralığını hesaplamak için standart hatanın değeri nedir?
Seçenekler
A
12
B
9
C
6
D
4
E
2
Açıklama:
st hata = st sapma / (n)1/2 = 36 / (9)1/2 = 12. sf. 50. Doğru cevap A'dır.
Soru 17
Bir sürekli değişken için örnek değerler (dizüstü bilgisayarın bir saatteki sıcaklığı ; oC) : 42, 45, 47, 54, ve 58. Örneklemin aritmetik ortalamasının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
48.1
B
48.5
C
50.0
D
50.4
E
49.2
Açıklama:
x = (42 + 45 + 47 + 54 + 58) / 5 = 49.2. sf. 45. Doğru cevap E'dir.
Soru 18
Bir sürekli değişken için örnek değerler (yağmur düşme oranı ; kg / (m2 . saat)) : 110, 125, 155, 130, 180, ve 80. Örneklemin aritmetik ortalamasının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
120.0
B
127.5
C
137.5
D
130.0
E
140.0
Açıklama:
x = (110 + 125 + 155 + 130 + 180 + 80) / 6 = 780 / 6 = 130. sf. 45. Doğru cevap D'dir.
Soru 19
Bir sürekli değişken için örnek değerler (telefon şarj cihazı çıkış gerilimi ; volt) : 4.4, 5.6, 4.5, ve 5.5. Örneklemin aritmetik ortalamasının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
4.6
B
4.8
C
5.0
D
5.2
E
5.4
Açıklama:
x = (4.4 + 5.6 + 4.5 + 5.5) / 4 = 5. sf. 45. Doğru cevap C'dir.
Soru 20
Bir sürekli değişken için örnek değerler (noise level of a laptop computer ; as decibel) : 16, 19, 23, 24, 27, 32, 17, and 10. Örneklemin aritmetik ortalamasının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
18.0
B
19.0
C
20.0
D
21.0
E
22.5
Açıklama:
x = (16 + 19 + 23 + 24 + 27 + 32 + 17 + 10) / 8 = 21. sf. 45. Doğru cevap D'dir.
Soru 21
Bir kutuda 28 kırmızı elma, 24 yeşil elma, 16 ham elma, 32 kırmızı domates, 16 yeşil domates, ve 20 ham domates var. Bu kutudaki ham şeylerin örneklem oranının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
5 / 32
B
9 / 34
C
11 / 90
D
13 / 80
E
15 / 128
Açıklama:
x = (16 + 20) / (28 + 24 + 16 + 32 + 16 + 20) = 36 / 136 = 9 / 34. sf. 46 . Doğru cevap B'dir.
Soru 22
180 örnekli bir örneklemde Eskişehir Porsuk çayı yüzme maratonunu tamamlama frekansı 72'dir. Yüzme maratonunu tamamlamanın örneklem oranının nokta tahmini nedir?
Seçenekler
A
0.40
B
0.85
C
0.90
D
0.35
E
0.18
Açıklama:
x = 72 / 180 = 0.40. sf. 46. Doğru cevap A'dır.
Soru 23
Aralık tahmini : örneklemin aritmetik ortalaması 26 ve güven aralığının üst sınırı 33 ; güven aralığının alt sınırı nedir?
Seçenekler
A
23
B
21
C
20
D
19
E
17
Açıklama:
26 = (x + 33) / 2 ; x = 19. sf. 48. Doğru cevap D'dir.
Soru 24
Aralık tahmini : güven aralığının sınırları (99, 123), anlamlılık düzeyi α = 0.01. Örneklemin aritmetik ortalaması nedir?
Seçenekler
A
104
B
111
C
112
D
114
E
117
Açıklama:
x = (99 + 123) / 2 = 111. sf. 48. Doğru cevap B'dir.
Soru 25
Aralık tahmini : güven aralığının sınırları (4.1, 5.9), anlamlılık düzeyi α = 0.05. Örneklemin aritmetik ortalaması nedir?
Seçenekler
A
4.15
B
4.60
C
5.00
D
5.30
E
5.85
Açıklama:
x = (4.1 + 5.9) / 2 = 5. sf. 48. Doğru cevap C'dir.
Soru 26
Aralık tahmini : örnek uzayının standart sapması bilinmiyor; örneklemin standart sapması 50, örneklemde 25 gözlem var. Güven aralığını hesaplamak için standart hatanın değeri nedir?
Seçenekler
A
2
B
4
C
6
D
10
E
25
Açıklama:
st hata = st sapma / (n)1/2 = 50 / (25)1/2 = 10. sf. 50. Doğru cevap D'dir.
Soru 27
Ortalaması 75 ve varyansı 36 olan 64 birimlik bir örneklemin, evren ortalaması %95 güvenle hangi aralıkta yer alır?
Seçenekler
A
73,53 - 76,47
B
72,04 - 77,96
C
71,65 - 78,35
D
70,29 - 79,71
E
69,42 - 80,58
Açıklama:
Xort - z sxort< μ < Xort + z sxort
75 - 1,96 (6/8) < μ < 75 + 1,96 (6/8)
75 - 1,47 < μ < 75 + 1,47
73,53 < μ < 76,47
75 - 1,96 (6/8) < μ < 75 + 1,96 (6/8)
75 - 1,47 < μ < 75 + 1,47
73,53 < μ < 76,47
Soru 28
Gündüz ve gece vardiyalarında çalışan işçilerin günlük uyku süresi ortalamaları arasındaki farkın tahminlenmesini konu alan bir araştırmada tahminlenecek parametre nedir?
Seçenekler
A
p1 - p2
B
μ1 - μ2
C
σ1 - σ2
D
s1 - s2
E
r1 - r2
Açıklama:
Gündüz ve gece vardiyalarında çalışan işçilerin günlük uyku süresi ortalamaları arasındaki farkın tahminlenmesinde, iki evren ortalamaları arasındaki farka ilişkin bir aralık tahminlemesi yapılacağından μ1 - μ2 tahminlenecektir.
Soru 29
Bir banka müşterilerinin internet bankacılığına olan güvenini araştırmak istemektedir. Bu amaçla 200 kişi rassal olarak seçilmiştir. Seçilen kişiler arasından 170’inin internet bankacılığına güvendiği belirlenmiştir. Bu bilgilere göre bu banka müşterilerinin internet bankacılığına güven oranını tahminleyiniz.
Seçenekler
A
170
B
85
C
0,85
D
0,17
E
0,50
Açıklama:
Nokta tahmini yapılması istenmiş. Bunun için örneklem oranının evren oranına eşit olduğu kabul edilir. Bu nedenle Anakütle oranı için p= 170/200=0,85' dir.
Soru 30
I. Tanımlanan evrenden, belirlenen n birimlik (hacimli) bir basit rassal örneklem seçilir.
II. Bu örneklemdeki birimler üzerinden ilgilenilen değişken itibarıyla veriler derlenir.
III. Bu veriler kullanılarak tahminlenecek parametre θ için bilgi üretecek bir parametre hesaplanır.
IV. Son olarak hesaplanan parametre değerinden ve dağılımının özelliklerinden yararlanarak θ parametresi için tahminleme yapılır.
Yukarıda verilen işlemlerin hangisi ya da hangileri tek evren parametresine ilişkin nokta tahminleme sürecindeki adımlardandır?
II. Bu örneklemdeki birimler üzerinden ilgilenilen değişken itibarıyla veriler derlenir.
III. Bu veriler kullanılarak tahminlenecek parametre θ için bilgi üretecek bir parametre hesaplanır.
IV. Son olarak hesaplanan parametre değerinden ve dağılımının özelliklerinden yararlanarak θ parametresi için tahminleme yapılır.
Yukarıda verilen işlemlerin hangisi ya da hangileri tek evren parametresine ilişkin nokta tahminleme sürecindeki adımlardandır?
Seçenekler
A
I. ve II.
B
Yalnız III.
C
Yalnız IV.
D
III. ve IV.
E
II., III. ve IV.
Açıklama:
Tek evren parametresine ilişkin nokta tahminleme sürecindeki aşamalardan ilk ikisi şunlardır:
I. Tanımlanan evrenden, belirlenen n birimlik (hacimli) bir basit rassal örneklem seçilir.
II. Bu örneklemdeki birimler üzerinden ilgilenilen değişken itibarıyla veriler
derlenir.
Fakat daha sonra örneklemden örnek istatistiği hesaplanır, örneklemden parametre hesaplanmaz.
I. ve II.
I. Tanımlanan evrenden, belirlenen n birimlik (hacimli) bir basit rassal örneklem seçilir.
II. Bu örneklemdeki birimler üzerinden ilgilenilen değişken itibarıyla veriler
derlenir.
Fakat daha sonra örneklemden örnek istatistiği hesaplanır, örneklemden parametre hesaplanmaz.
I. ve II.
Soru 31
Bir evrenden seçilen 26 birimlik rassal bir örneklemin ortalaması 50, standart sapması 10 olarak bulunmuştur. Evren ortalaması %95 güvenle hangi aralıkta yer alır?
Seçenekler
A
44,63 - 55,37
B
32,76 - 39,24
C
47,08 - 52,92
D
34,12 - 65,88
E
45,88 - 54,12
Açıklama:
Xort - t sxort< μ < Xort + t sxort
50 - 2,060 (10/5) < μ <50 + 2,060 (10/5)
50 - 4,12 < μ < 50 + 4,12
45,88 < μ < 54,12
50 - 2,060 (10/5) < μ <50 + 2,060 (10/5)
50 - 4,12 < μ < 50 + 4,12
45,88 < μ < 54,12
Soru 32
Bir telefon işletme yönetimi idaresi abonelerinin 2020 yılındaki ortalama aylık telefon ödeme tutarlarını tahminlemek istemektedir. Bu amaçla rassal olarak 150 abone seçilmiş ve abonelerin ortalama aylık ödeme tutarının 90 Türk lirası ve standart sapmasının da 5 Türk lirası olduğunu hesaplamıştır. Bütün abonelerin aylık ortalama ödeme tutarının tahmini aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
5
B
90
C
150
D
15
E
18
Açıklama:
150 birimlik rassal örneklemin aritmetik ortalaması 90, evren ortalaması
µ için bilgi üreten bir istatistiktir ve bir yansız tahminleyicidir. Bu nokta tahminlemesiyle gerçekte evren ortalaması µ nün 90 Türk Lirasına yakın bir değer olduğu yorumu yapılır.
µ için bilgi üreten bir istatistiktir ve bir yansız tahminleyicidir. Bu nokta tahminlemesiyle gerçekte evren ortalaması µ nün 90 Türk Lirasına yakın bir değer olduğu yorumu yapılır.
Soru 33
Bir çocuk dergisi, son 8 aydır dergide yayınlamaya koyduğu 'evde bilim' başlıklı köşesini beğenenlerin oranını tahminlemek istiyor. Bu amaçla bu dergiyi okuyan çocuklar arasından rassal olarak 1000 çocuk seçiyor ve bunların 850’sinin bu 'evde bilim' köşesini beğendiklerini öğreniyor. Buradaki nokta tahminin değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
%8
B
%10
C
%85
D
%80
E
%68
Açıklama:
p=r/n=850/1000=0,85 değeri bulunur.
Örneklem oranı p = 0,85 değerini, evren oranının yansız tahmini olarak alan
E(p) = μ = 0,85 ifadesi ile nokta tahminlemesi yapılır. Bu bilgiye göre dergiyi okuyan çocuklar arasında 'evde bilim' köşesini beğenenlerin oranının %85 olabileceği söylenebilir.
Örneklem oranı p = 0,85 değerini, evren oranının yansız tahmini olarak alan
E(p) = μ = 0,85 ifadesi ile nokta tahminlemesi yapılır. Bu bilgiye göre dergiyi okuyan çocuklar arasında 'evde bilim' köşesini beğenenlerin oranının %85 olabileceği söylenebilir.
Soru 34
A ve B şubelerinde matematik dersini alan öğrencilerin başarı ortalamaları
arasındaki μ1 - μ2 fark tahminlenmek isteniyor. Bu amaçla A ve B şubelerinde matematik dersini alan öğrenciler arasından rassal olarak 20 şer kişi seçiliyor. A şubesindeki 20 öğrencinin ortalama başarısı 65, B şubesindeki 20 öğrencinin ortalama başarısı 60'tır. Burada istenen nokta tahmin değeri aşağıdakilerden hangisidir?
arasındaki μ1 - μ2 fark tahminlenmek isteniyor. Bu amaçla A ve B şubelerinde matematik dersini alan öğrenciler arasından rassal olarak 20 şer kişi seçiliyor. A şubesindeki 20 öğrencinin ortalama başarısı 65, B şubesindeki 20 öğrencinin ortalama başarısı 60'tır. Burada istenen nokta tahmin değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
5 puanla A şubesindeki öğrenciler daha başarılıdır.
B
5 puanla B şubesindeki öğrenciler daha başarılıdır.
C
A ve B şubelerindeki öğrencilerin başarısı eşittir.
D
15 puanla A şubesindeki öğrenciler daha başarılıdır.
E
65 puanla B şubesindeki öğrenciler daha başarılıdır.
Açıklama:
İki aritmetik ortalama arasındaki farkın beklenen değeri = μ1 - μ2 = 65-60 = 5 puandır.
5 puanla A şubesindeki öğrenciler daha başarılıdır.
5 puanla A şubesindeki öğrenciler daha başarılıdır.
Soru 35
Güven aralığının tahmininde parametre değerini kapsayan olasılığa ne denir?
Seçenekler
A
Küçük örneklem
B
Parametre tahmini
C
Nokta tahmini
D
Aralık tahmini
E
Güven düzeyi
Açıklama:
Güven aralığının tahmininde parametre değerini kapsayan olasılığa güven düzeyi
denilir.
denilir.
Soru 36
Büyük örneklem için yeterli büyüklük aşağıdaki şıkların hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
n<30
B
n ≥ 30
C
n ≥ 100
D
n ≥ 31
E
n<25
Açıklama:
Büyük örneklem hacmi için yeterli büyüklük, n ≥ 30 birim kabul edilmektedir.
Soru 37
Zencefilli bisküvi üreten bir fabrikadan, üretim sırasında 100 bisküvi paketi rassal örneklemeyle seçilmiştir. Bu örneklemdeki bisküvi paketlerinin ortalama ağırlığı 300 gr. ve standart sapma 10 gr. olarak belirlenmiştir. Bisküvi paketlerinin %95 güven düzeyinde ortalama ağırlığını aralık tahmini ile gerçekleştirdiğimizde üst sınırın tahmin değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
301,96
B
300,96
C
300
D
298,04
E
298
Açıklama:
Ortalamanın standart hatası=10/10=1
Üst Güven Sınırı= 300+1,96(1)=301,96
Üst Güven Sınırı= 300+1,96(1)=301,96
Soru 38
Zencefilli bisküvi üreten bir fabrikadan, üretim sırasında 100 bisküvi paketi rassal örneklemeyle seçilmiştir. Bu örneklemdeki bisküvi paketlerinin ortalama ağırlığı 300 gr. ve standart sapma 10 gr. olarak belirlenmiştir. Bisküvi paketlerinin %95 güven düzeyinde ortalama ağırlığını aralık tahmini ile gerçekleştirdiğimizde alt sınırın tahmin değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
298,04
B
295
C
201,04
D
300,96
E
300
Açıklama:
Ortalamanın standart hatası= 10/10=1
Güven düzeyinin alt sınırı= 300-1,96(1)=300-1,96=298,04
Güven düzeyinin alt sınırı= 300-1,96(1)=300-1,96=298,04
Soru 39
Bir bölgede yaşayan kişiler arasından X deterjanı kullananların oranı belirlenmek isteniyor. Bu amaçla rassal olarak 500 kişiden oluşan bir örneklem seçiliyor ve seçilen 500 kişi arasından 100 kişinin X deterjanı kullandığı belirleniyor. Bu bölgede X deterjanı kullananların oranı %95 güven düzeyinde tahmin edilirse üst güven düzeyi ne olur?
Seçenekler
A
0,2784
B
0,2884
C
0,1216
D
0,1316
E
0,2554
Açıklama:
p=100/500=0,20
Sp=0,04
Üst güven sınırı= 0,20+1,96(0,04)= 0,20+0,0784= 0,2784
Sp=0,04
Üst güven sınırı= 0,20+1,96(0,04)= 0,20+0,0784= 0,2784
Soru 40
Bir bölgede yaşayan kişiler arasından X deterjanı kullananların oranı belirlenmek isteniyor. Bu amaçla rassal olarak 500 kişiden oluşan bir örneklem seçiliyor ve seçilen 500 kişi arasından 100 kişinin X deterjanı kullandığı belirleniyor. Bu bölgede X deterjanı kullananların oranı %95 güven düzeyinde tahmin edilirse alt güven düzeyi ne olur?
Seçenekler
A
0,1216
B
0,2216
C
0,3226
D
0,2784
E
0,2786
Açıklama:
p=100/500=0,20
Sp= 0,04
Alt güven sınırı= 0,2-1,96(0,04)= 0,20-0,0784=0,1216
Sp= 0,04
Alt güven sınırı= 0,2-1,96(0,04)= 0,20-0,0784=0,1216
Soru 41
Bir araştırmacı, akıllı telefon kullanan lise öğrencilerinin oranını tahminlemek istemektedir. Bu amaçla, liseye giden öğrenciler arasından rassal olarak 250 kişi seçmiş ve bu öğrencilerden 200’ünde akıllı telefon bulunduğunu belirlemiştir. İstenen nokta tahmin değeri kaçtır?
Seçenekler
A
0.20
B
0.75
C
0.80
D
1.25
E
0.25
Açıklama:
n=250
r=200
p=r/n
p = 0,80
E(p) = μ = 0,80
şeklindeki tahminleme evren oranı π nin nokta tahminlemesidir. Bu bilgiye göre akıllı telefona sahip olan öğrenci oranının %80 olabileceği söylenebilir.
r=200
p=r/n
p = 0,80
E(p) = μ = 0,80
şeklindeki tahminleme evren oranı π nin nokta tahminlemesidir. Bu bilgiye göre akıllı telefona sahip olan öğrenci oranının %80 olabileceği söylenebilir.
Soru 42
Bir satış müdürü, ürettikleri bir ürünü alan kadın ve erkek müşterilerin ürünü beğenme oranları arasındaki farkı nokta tahmini olarak tahminlemek istemektedir. Bu amaçla, müşteriler arasından rassal olarak 150 kadın, 100 erkek müşteri seçilmiştir. Kadın müşterilerden 120’sinin ürünü beğendiği belirlenmiş ve istenen nokta tahmin değeri 0.15 olarak hesaplanmıştır. Buna göre ürünü beğenen erkek müşteri sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
85
B
15
C
70
D
65
E
35
Açıklama:
Sayfa 47 İki Evren Oranı Arasındaki Fark (π1 - π2)’nin Nokta Tahminlemesi konusunu inceleyiniz.
n1 = 150 kişi r1= 120 kişi
n2 = 100 kişi r2= ??
E (p1 - p2) = π1 - π2 = 0,80 - x = 0,15
x= 0.65 (Ürünü beğenen erkek müşteri oranı)
r2/100= 0.65
r2=65
n1 = 150 kişi r1= 120 kişi
n2 = 100 kişi r2= ??
E (p1 - p2) = π1 - π2 = 0,80 - x = 0,15
x= 0.65 (Ürünü beğenen erkek müşteri oranı)
r2/100= 0.65
r2=65
Soru 43
Bir firma ürettiği ürünlerin rassal olarak 100 tanesini seçmiş ve bu ürünlerin ortalama ağırlığı 450 gr ve standart sapma 10 gr olarak belirlenmiştir. Üretilen ürünlerin ortalama ağırlık tahmini, %99 güven düzeyinde hangi aralıkta yer alır?
Seçenekler
A
448.04 - 451.96
B
444.60 - 455.40
C
448.66 - 451.34
D
447.42 - 452.58
E
445.26 - 454.74
Açıklama:
Sayfa 50 Büyük Örneklemlerde μ’nün Aralık Tahminlemesi bölümü incelenebilir.
n = 100 ürün
Ortalama= 450 gr.
Standart Sapma = 10 gr.
0.99 için z-tablo değeri; 2.58
450 - 2.58(1) < μ < 450 + 2.58(1)
447.42 < μ < 452.58
Bu bilginin anlamı; üretilen ürünlerin ortalama ağırlığı %99 güvenle 447.42 - 452.58 arasındadır. Başka bir ifadeyle 447.42 - 452.58 gr aralığının üretilen ürünlerin gerçek ortalama ağırlığını kapsayacağına %99 güvenilebilir.
n = 100 ürün
Ortalama= 450 gr.
Standart Sapma = 10 gr.
0.99 için z-tablo değeri; 2.58
450 - 2.58(1) < μ < 450 + 2.58(1)
447.42 < μ < 452.58
Bu bilginin anlamı; üretilen ürünlerin ortalama ağırlığı %99 güvenle 447.42 - 452.58 arasındadır. Başka bir ifadeyle 447.42 - 452.58 gr aralığının üretilen ürünlerin gerçek ortalama ağırlığını kapsayacağına %99 güvenilebilir.
Soru 44
Bir evrenden rassal olarak seçilen 26 birimin ortalamasının 65 kg olduğu bilinmektedir. Evren ortalamasının %95 güven düzeyinde hesaplanan güven aralığı 63.764-66.236 olduğuna göre birimlerin standart sapması hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
3
B
9
C
0.6
D
6
E
0.4
Açıklama:
Küçük Örneklemlerde μ’nün Aralık Tahminlemesi bölümü detaylı bilgi için incelenebilir.
n=26
Ortalama=65
%95 için t-tablo değeri=2.06
65-2.06(StandartSapma/Karekök(25))=63.764
65+2.06(StandartSapma/Karekök(25)) =66.236
Standart Sapma=3
n=26
Ortalama=65
%95 için t-tablo değeri=2.06
65-2.06(StandartSapma/Karekök(25))=63.764
65+2.06(StandartSapma/Karekök(25)) =66.236
Standart Sapma=3
Soru 45
25 birimlik örneklemin rassal olarak seçildiği evrenin ortalamasının güven sınırlarını %99 güven düzeyi ile tahmin edebilmek için kullanılacak tablo değeri nedir?
Seçenekler
A
2.58
B
2.797
C
1.96
D
2.064
E
2.060
Açıklama:
Sayfa 54 Küçük Örneklemlerde μ’nün Aralık Tahminlemesi bölümü detaylı bilgi için incelenebilir.
T tablosu incelendiğinde serbestlik derecesi 24 ve alfa=.01 için elde edilen değer 2.797'dir.
T tablosu incelendiğinde serbestlik derecesi 24 ve alfa=.01 için elde edilen değer 2.797'dir.
Soru 46
Bir banka müdürü, bulundukları bölgede yaşayan insanlardan kendi bankasını kullananların oranını belirlemek istemiş ve bulundukları bölgeden 250 kişilik bir örneklemi rassal olarak seçmiştir. Seçilen bu 250 kişiden 120’sinin bu bankayı kullandıkları belirlendiğine göre, ilgili bölgede bu bankayı kullananların oranı %95 (yüzde doksanbeş) olasılıkla hangi aralıkta yer almaktadır?
Seçenekler
A
0.46 - 0.50
B
0.52 - 0.56
C
0.44 - 0.52
D
0.40 - 0.48
E
0.42 - 0.54
Açıklama:
Detaylı bilgi için Evren Oranı π’nin Aralık Tahminlemesi bölümünü inceleyiniz.
n =250 kişi
r=120 kişi
1 - α = 0.95
α = 0.05
π = ?
z tablosundan değer 1.96 belirlenir.
p=120/250 = 0.48 1-p=0.52
Karekök(0.48x0.52/250) = 0.032
0.48 - 1.96 x (0.032) =
0.48 + 1.96 x (0.032)
n =250 kişi
r=120 kişi
1 - α = 0.95
α = 0.05
π = ?
z tablosundan değer 1.96 belirlenir.
p=120/250 = 0.48 1-p=0.52
Karekök(0.48x0.52/250) = 0.032
0.48 - 1.96 x (0.032) =
0.48 + 1.96 x (0.032)
Soru 47
Bir teste ilişkin evren ortalaması güven aralığının %95 olasılıkla tahmin edilebilmesi için kullanılacak z değeri kaçtır?
Seçenekler
A
1.96
B
2.06
C
1.98
D
1.90
E
2.02
Açıklama:
Sayfa 52 detaylı şekilde incelenebilir.
Z tablosundan okunan değer 1.96'dır.
Z tablosundan okunan değer 1.96'dır.
Soru 48
Bir satış müdürü, ürettikleri A ve B ürünlerine ilişkin müşterilerin ürünleri beğenme oranları arasındaki farkı araştırmak istemektedir. Bunun için rassal ve bağımsız olarak A ürününü kullanan 180, B ürününü kullanan 150 müşteri seçilmiştir. A ürününü kullanan müşterilerden 162’si B ürününü kullanan müşterilerden 120’si kullandıkları ürünleri beğendiklerini belirtmiştir. %95 güven düzeyinde müşterilerin beğenme oranları arasındaki farkın hesaplandığı düşünülürse, aşağıda verilen değerlerden hangisi bu aralıkta yer alamaz?
Seçenekler
A
0.05
B
0.09
C
0.12
D
0.15
E
0.019
Açıklama:
İki Evren Oranı Arasındaki Fark (π1 - π2)’nin Aralık Tahminlemesi bölümü tekrar gözden geçirilebilir.
n1=180 r1=162 p1=0.90
n2=150 r2=120 p2=0.80
Sp1-p2= Karekök ( (0.90*0.10/180)+(0.80*0.20/150) ) = 0.04
(0.90-0.80) - 1.96 * 0.04 = 0.022
(0.90-0.80) + 1.96 * 0.04 = 0.178
Müşterilerin beğeni oranları arasındaki fark %95 güvenle % 2.2 ile %17.8
arasında bir değerdir. 0.022 güven aralığının alt sınır değeri; 0.178 ise güven aralığının üst sınır değeridir.
n1=180 r1=162 p1=0.90
n2=150 r2=120 p2=0.80
Sp1-p2= Karekök ( (0.90*0.10/180)+(0.80*0.20/150) ) = 0.04
(0.90-0.80) - 1.96 * 0.04 = 0.022
(0.90-0.80) + 1.96 * 0.04 = 0.178
Müşterilerin beğeni oranları arasındaki fark %95 güvenle % 2.2 ile %17.8
arasında bir değerdir. 0.022 güven aralığının alt sınır değeri; 0.178 ise güven aralığının üst sınır değeridir.
Soru 49
Çalışanlarının evden iş yerine varma sürelerini tahmin etmek isteyen bir yönetici, rassal olarak seçtiği 10 çalışanının yolda geçirdiği süreleri belirlemiştir (Dakika olarak)
30 42 35 40 45 20 25 10 50 15
Buna göre çalışanların yolda geçirdikleri süreye ilişkin evren ortalaması %95 düzeyinde aşağıdakilerden hangisi olamaz?
30 42 35 40 45 20 25 10 50 15
Buna göre çalışanların yolda geçirdikleri süreye ilişkin evren ortalaması %95 düzeyinde aşağıdakilerden hangisi olamaz?
Seçenekler
A
20
B
22
C
25
D
27
E
30
Açıklama:
Küçük Örneklemlerde μ’nün Aralık Tahminlemesi bölümünü tekrar inceleyebilirisiniz.
30 42 35 40 45 20 25 10 50 15
Verilerin ortalaması = 31.20
Standart Sapması= 13.44
t-tablosu değeri= 2.26
31.20 -+ 2.26 * (13.44/3) = 21.08 - 41.32
30 42 35 40 45 20 25 10 50 15
Verilerin ortalaması = 31.20
Standart Sapması= 13.44
t-tablosu değeri= 2.26
31.20 -+ 2.26 * (13.44/3) = 21.08 - 41.32
Soru 50
aşağıdakilerden hangisi için tahminleyicidir?Seçenekler
A
Evren varyansı
B
Evren ortalaması
C
Örneklem ortalaması
D
Örneklem standart sapması
E
Evren standart sapması
Açıklama:
tek örneklem aritmetik ortalaması, evren aritmetik ortalaması için bir tahminleyicidirSoru 51
Bir yapımcı yeni çekilen diziyi beğenenlerin oranını nokta tahmin yoluyla tahminlemek istiyor. Rassal olarak diziyi izleyenlerden 150 kişi seçilmiş ve bu kişilerden 90'ının diziyi beğendiği belirleniyor. Diziyi beğenenlerin nokta tahmin değeri nedir?
Seçenekler
A
0,15
B
0,50
C
0,60
D
0,90
E
0,95
Açıklama:
Tahminlenecek parametre evren oranıdır. Evren oranının nokta tahmininde örneklem oranı p kullanılır. Soruda verilen senaryo için p 90/150 den 0,60 olarak hesaplanır. Doğru cevap c'dir.
Soru 52
Bir aralık tahmininde hesaplanan alt ve üst sınırlarının evren parametresini içine alma oranı ................ olarak isimlendirilir.
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi doğru tamamlar?
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi doğru tamamlar?
Seçenekler
A
Evren oranı
B
Örneklem oranı
C
Etkinlik
D
Yansızlık
E
Güven düzeyi
Açıklama:
Tahminleme sürecinde alt ve üst sınırların evren parametresini barındırma oranı güven düzeyi olarak isimlendirilir. Bu oran aralık tahminlemesinde araştırmacı tarafından belirlenir.
Soru 53
- Basit rassal örneklem seçilir
- Veriler derlenir
- Tahminlenecek parametre için bilgi üreten istatistik hesaplanır
- Güven düzeyi belirlenir
- Parametre için tahminleme yapılır
Seçenekler
A
ii-iii-iv
B
i-ii-iii-v
C
i-iii-iv-v
D
i-iv-v
E
ii-iii-iv-v
Açıklama:
Tek evren parametresine ilişkin nokta tahminlemesinde ilk olarak basit rassal örnekleme ile örneklem seçilir, veriler derlenir, tahminlenecek parametre için bilgi üreten istatistik hesaplanır son olarak parametre için tahminleme yapılır. Güven düzeyi aralık tahminlemesinde söz konusu olur. Hesaplanan alt ve üst sınırın evren parametresini kapsama olasılığını ifade eder.
Soru 54
Bir üretici ürettiği malzemenin dayanma süresini tahmin etmek istemektedir. Bu amaçla rassal olarak 12 birimlik örneklem seçilmiş ve malzemenin ortalama 1200 saat kullanılabildiği standart sapmanın 300 saat olduğu belirlenmiştir. %90 güven düzeyinde istenilen tahminleme yapılmak istendiğinde serbestlik derecesi ne olur?
Seçenekler
A
10
B
11
C
12
D
13
E
14
Açıklama:
Örneklem hacmi 30'dan küçüktür. Bu durumda standart değerler n-1 serbestlik derecesinde t dağılımına sahip olur. Örnek hacmi 12'nin 1 eksiği 11 doğru cevaptır.
Soru 55
Örneklem hacimleri n1=12 ve n2=10 olmak üzere birbirinden bağımsız rassal örneklemlerin seçildiği evrenlerin dağılımları normal ise bu iki evrenin ortalamaları arasındaki farkın %95 güven düzeyi için tahminlenmesi istendiğinde t tablosundan okunacak değer nedir?
Seçenekler
A
0,687
B
0,86
C
1,96
D
2,086
E
2,528
Açıklama:
Örneklem hacimleri 30'dan küçüktür. Küçük örneklemler söz konusudur. T değeri okunurken serbestlik derecesi belirlenmelidir. Serbestlik derecesi birinci ve ikinci örneklem hacimlerinin toplamından tahmin edilen parametre sayısı 2'nin çıkarılması ile elde edilir. n1+n2-2=12+10-2=20 olarak serbestlik derecesi bulunur. %95 güven düzeyi anlam düzeyi 0,05'tir. Bu değer ikiye bölünerek tabloda anlam düzeyi satırında bakılacak anlam düzeyi değeri 0,025 elde edilir. Anlam düzeyi ve serbestlik derecesinin kesiştiği değer 2,086 aranan t değeridir.
Soru 56
Yeni kullanılmaya başlanan bir ürünün ambalajını beğenenlerin oranının aralık tahmini gerçekleştirilecektir. Bu amaçla 100 müşteri rassal olarak seçilmiş ve 90'ının yeni ambalajı beğendiği tespit edilmiştir. %98 güven düzeyinde tahminleme yapıldığında kullanılacak z tablo değeri ne olur?
Seçenekler
A
1,64
B
1,96
C
2,33
D
2,58
E
3
Açıklama:
Soruda verilen senaryoya göre yapılacak aralık tahminlemesinde tablo değerine ulaşmak amacıyla güven düzeyi ikiye bölünür. Elde edilen 0,49 alan değerine karşılık gelen z değeri tablodan okunur. Değerin kendisi yoktur ancak kendisine en yakın 0,4901 alan değerine karşılık gelen z değeri arana değerdir. Bu alan değerini veren z değeri 2,33'tür. Doğru cevap c'dir.
Soru 57
Bisküvi üreten bir fabrikada üretim sırasında 17 bisküvilik bir örneklem seçilmiştir. Bu bisküvi paketlerinin ortalama ağırlığı 80 gr. ve standart sapması 4 gram olarak bulunmuştur. üretilen bisküvi paketlerinin ortalama ağırlığının %95 güven düzeyinde üst sınır değeri nedir?
Seçenekler
A
80
B
81
C
82,12
D
94,12
E
96
Açıklama:
Örnek hacmi 17'dir ve 30'dan küçüktür. Üst sınır değeri paket ortalama ağırlığına standart hata ile tablo değerinin çarpımının eklenmesi ile bulunur. Standart hata standart sapma 4'ün 16'nın karekökü olan 4'e bölünmesi ile 1 olarak hesaplanır. serbestlik derecesi 17-1=16'dır. 16 serbestlik derecesi ve anlam düzeyinin yarısı olan 0,025' in kesiştiği noktada tablo değeri 2,120'dir. Bu değer 1 ile çarpılıp 80'e eklendiğinde üst sınır olan 82,12'ye ulaşılır.
Soru 58
Turşu üreten bir fabrikada turşu kavanozlarının ortalama ağırlığını tahminlemek amacıyla 120 kavanozdan oluşan rassal bir örneklem seçilmiştir. Turşu kavanozlarının ortalama ağırlığı 700 gr. olarak bulunmuştur. Tahminlemede standart hata 20 olarak belirlenmiştir. Üretilen turşu kavanozlarının ortalama ağırlığının %95 güven düzeyinde alt sınır değeri nedir?
Seçenekler
A
680,8
B
690,8
C
695
D
700
E
720
Açıklama:
Soruda standart sapma değeri değil standart hata değeri verilmiştir. Bu durumda aralık tahmininde alt sınır değeri belirlenirken bu değer ile tablo değeri çarpımını 720'den çıkarmak yeterli olacaktır. Örnek hacmi yeterince büyüktür(120>30) Z tablosundan tablo değeri 0,4750 alan değerine karşılık gelen 1,96 olarak belirlenir. Tablo değeri 1,96 ve standart hata 20'nin çarpımı 39,2'dir. Bu değer 720'den çıkarıldığında alt sınır değeri 680,8 değerine ulaşılır. Doğru cevap a'dır.
Soru 59
Hizmet içi eğitim alan kadın ve erkek çalışanların 1 haftalık sürede sattıkları ortalama ürün sayıları arasındaki farkın nokta tahminlemesi yapılmak isteniyor. Bu amaçla kadın ve erkek çalışanlardan 40' ar çalışan seçiliyor. Kadın çalışanlar için ortalama ürün satışı25 adet erkek çalışanların ise 20 adettir. İstenen nokta tahmin değeri nedir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
İki bağımsız örnek ortalaması arasındaki fark iki evren ortalaması arasındaki fark için bilgi üreten yansız ve varyansı en küçük olan tahmincidir. İki örnek ortlaması arasındaki farkın nokta tahmininde kullanılır. Bu değer 25 ile 20 arasındaki fark olan 5'tir.
Soru 60
Her birinde 35'er çalışan olan iki sektörden seçilmiş iki bağımsız örneklemin ortalama ücret değerleri arasındaki fark, güven düzeyi 0,96 için tahminlenmek istendiğinde z veya t tablolarından okunacak değer nedir?
Seçenekler
A
1,65
B
1,96
C
2,05
D
2,101
E
2,58
Açıklama:
Her iki örnek hacmi de 30'dan büyüktür. Bu durumda iki bağımsız örneklem arasındaki farktan hareketle yapılacak tahminde tablo değeri z tablosundan okunur. Güven düzeyinin yarısı 0,48'dir. Tabloda alan bölümünde 0,48 bulunur bu değere karşılık gelen z değeri 2,05'tir. Doğru cevap c'dir.
Soru 61
Bir şirket yönetim kurulu, çalışnalarına 2019 yılı içerisinde ödediği ortalama aylık maaş tutarını tahminlemek istemektedir. Bu amaçla rassal olarak 220 çalışanını seçmiş ve çalışanların ortalama aylık maaş tutarını 2300 lira, standart sapmasını da 25 olarak hesaplamıştır. Bütün çalışanların ortalama aylık maaş tutarına ilişkin yapılacak nokta tahmin kaçtır?
Seçenekler
A
2500
B
2250
C
2300
D
2000
E
2100
Açıklama:
Evren Aritmetik Ortalaması μ’nün Nokta Tahminlemesi bölümünü gözden geçiriniz.
Ortalama=2300
Standart Sapma=25
n=220 çalışan
220 birimlik rassal örneklemin aritmetik ortalaması 2300'dür. Bu ortalama, evren ortalaması μ için bilgi üreten bir istatistiktir ve bir yansız tahminleyicidir. Buradan çalışanların aylık ortalama maaş tutarı μ nün nokta tahmini ortalamanın beklenen
değerine eşit olarak alınır ve;
E(Xort)= μ = 2300
Bu nokta tahminlemesiyle gerçekte evren ortalaması μ nün 2300'e yakın bir değer olduğu yorumu yapılır.
Ortalama=2300
Standart Sapma=25
n=220 çalışan
220 birimlik rassal örneklemin aritmetik ortalaması 2300'dür. Bu ortalama, evren ortalaması μ için bilgi üreten bir istatistiktir ve bir yansız tahminleyicidir. Buradan çalışanların aylık ortalama maaş tutarı μ nün nokta tahmini ortalamanın beklenen
değerine eşit olarak alınır ve;
E(Xort)= μ = 2300
Bu nokta tahminlemesiyle gerçekte evren ortalaması μ nün 2300'e yakın bir değer olduğu yorumu yapılır.
Soru 62
Bir banka müdürü, bankasını kullanan müşterilerin memnuniyet oranlarını tahminlemek istemektedir. Bu amaçla, rassal olarak 150 müşteri seçmiş ve bu müşterilerin 125’inin verilen hizmetten memnun olduklarını belirlemiştir. Müşterilerin memnuniyet oranlarına ilişkin yapılacak nokta tahmini kaçtır?
Seçenekler
A
0.17
B
0.77
C
0.55
D
0.83
E
0.38
Açıklama:
Evren Oranı π’nin Nokta Tahminlemesi bölümünü inceleyiniz.
125/150 = 0.83
125/150 = 0.83
Soru 63
- Örneklemlerdeki birimler üzerinden ilgilenilen değişken itibarıyla veriler derlenir.
- İstatistiğin değerinden ve dağılımının özelliklerinden yararlanarak ilgili parametre için tahminleme yapılır
- Tanımlanan iki evrenden, belirlenen n1 ve n2 birimlik (hacimli) basit rassal örneklemler seçilir.
- Veriler kullanılarak tahminlenecek parametre (θ1 - θ2) için bilgi üretecek θ1 - θ2 istatistiği hesaplanır.
Seçenekler
A
I-III-IV-II
B
I-IV-III-II
C
III-IV-II-I
D
III-IV-I-II
E
III-I-IV-II
Açıklama:
İki Evren Parametresi Arasındaki Farkın Nokta Tahminlemesi (s.42) bölümünü detaylı olarak inceleyiniz.
Doğru sıralama sayfa 42'de sunulmuştur.
Doğru sıralama sayfa 42'de sunulmuştur.
Soru 64
A ve B kurslarına giden öğrencilerin deneme sınavındaki ortalama net sayıları arasındaki fark tahminlenmek isteniyor. Bunun için A ve B kurslarına giden 75'er kişi, bu kurslara giden öğrenciler arasından seçiliyor. A kursuna giden öğrencilerin ortalama net sayısı 80 ve istenen nokta tahmin değeri 15 olduğuna göre; B kursuna giden öğrencilerin ortalama net sayıları ne kadardır?
Seçenekler
A
75
B
65
C
70
D
55
E
80
Açıklama:
İki Evren Ortalaması Arasındaki Fark (μ1- μ2)’nin Nokta Tahminlemesi (s.47) bölümünü inceleyiniz.
A kursuna giden; n1=75 X1=80
B kursuna giden; n2=75 X2=?
E(X1 - X2) = μ1 - μ2 = 80 - X2 = 15 adet
X2=65
A kursuna giden; n1=75 X1=80
B kursuna giden; n2=75 X2=?
E(X1 - X2) = μ1 - μ2 = 80 - X2 = 15 adet
X2=65
Soru 65
Bir firma ürettiği ürünlerin rassal olarak 150 tanesini seçmiş ve bu ürünlerin ortalama ağırlığı 250 gr ve standart sapma 8 gr olarak belirlenmiştir. Üretilen ürünlerin ortalama ağırlık tahmini, %95 güven düzeyinde aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
246.50
B
248.30
C
249.10
D
251.8
E
252.5
Açıklama:
Büyük Örneklemlerde μ’nün Aralık Tahminlemesi (s.50) bölümünü gözden geçirebilirsiniz.
n = 144 ürün
Ortalama= 250 gr.
Standart Sapma = 8 gr.
0.95 için z-tablo değeri; 1.96
250 - 1.96(2/3) < μ < 250 + 1.96(2/3)
248.69< μ < 251.3
n = 144 ürün
Ortalama= 250 gr.
Standart Sapma = 8 gr.
0.95 için z-tablo değeri; 1.96
250 - 1.96(2/3) < μ < 250 + 1.96(2/3)
248.69< μ < 251.3
Soru 66
20 birimlik örneklemin rassal olarak seçildiği evrenin ortalamasının güven sınırlarını %95 güvenle tahmin edebilmek için kullanılacak tablo değeri nedir?
Seçenekler
A
2.093
B
2.861
C
1.96
D
2.064
E
2.080
Açıklama:
Sayfa 54'te yer alan Küçük Örneklemlerde μ’nün Aralık Tahminlemesi bölümü incelenebilir.
Tablodan okunan değer 19 serbestlik derecesi ve %95 güven için 2.093'tür.
Tablodan okunan değer 19 serbestlik derecesi ve %95 güven için 2.093'tür.
Soru 67
Bir evrenden rassal olarak seçilen 18 birime ilişkin evren ortalaması %95 güven düzeyinde hesaplanıyor ve güven aralığı 45.76-48.42 bulunuyor. Buna göre 18 birimin ortalaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
46.35
B
46.80
C
47.02
D
47.09
E
47.70
Açıklama:
Küçük Örneklemlerde μ’nün Aralık Tahminlemesi bölümünü inceleyiniz.
45.76-48.42
İstenen değer bu aralığın tam ortasına denk gelmektedir. Çünkü aralığı belirlemek için yapılan işlem aynı değerin ortalamadan çıkarılması ve ortalamaya eklenmesidir.
μ = 47.09
45.76-48.42
İstenen değer bu aralığın tam ortasına denk gelmektedir. Çünkü aralığı belirlemek için yapılan işlem aynı değerin ortalamadan çıkarılması ve ortalamaya eklenmesidir.
μ = 47.09Soru 68
Bir öğretmen, öğrencilerinin haftalık ortalama ders çalışma sürelerini tahmin etmek amacıyla rassal olarak 10 öğrencisini seçmiş ve ders çalışma sürelerini not almıştır (Saat olarak)
15 9 12 20 22 6 10 13 18 8
Buna göre çalışanların yolda geçirdikleri süreye ilişkin evren ortalaması %95 düzeyinde aşağıdakilerden hangisi olamaz?
15 9 12 20 22 6 10 13 18 8
Buna göre çalışanların yolda geçirdikleri süreye ilişkin evren ortalaması %95 düzeyinde aşağıdakilerden hangisi olamaz?
Seçenekler
A
5.9
B
6.5
C
6.8
D
7.5
E
8.3
Açıklama:
Sayfa 54'ü gözden geçiriniz.
Verilerin ortalaması = 8
Standart Sapması=2.53
t-tablosu değeri= 2.26
8 -+ 2.26 * (2.53/3) = 6.095 ile 9.905 aralığı
Verilerin ortalaması = 8
Standart Sapması=2.53
t-tablosu değeri= 2.26
8 -+ 2.26 * (2.53/3) = 6.095 ile 9.905 aralığı
Soru 69
Bir emlak firması, A ve B bölgelerindeki evlerin aylık ortalama kiraları arasındaki farkı %95 güvenle tahmin etmek istemektedir. Bu amaçla A bölgesinden 75, B bölgesinden 120 kiracıyı rassal olarak seçmiştir. A bölgesinde yaşayan kiracıların aylık ortalama kiraları 1400 ve standart sapmaları 30, B bölgesinde ise kiracıların aylık ortalama kiraları 1250 ve standart sapmaları 25 olarak belirlenmiştir. Aylık ortalama kira farkı için %95 güvenle belirlenen aralık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
140.923 - 160.397
B
141.866 - 158.134
C
142.048 - 158.305
D
142.682 - 158.896
E
142.286 - 159.486
Açıklama:
İki Evren Parametresi Arasındaki Farkın Aralık Tahminlemesi bölümünü inceleyiniz.
n1=75 X1=1400 s1=30
n2=120 X2=1250 s2=25
= 4.15
150 - 1.96 * (4.15) = 141.866
150 + 1.96 * (4.15) = 158.134
n1=75 X1=1400 s1=30n2=120 X2=1250 s2=25
= 4.15150 - 1.96 * (4.15) = 141.866
150 + 1.96 * (4.15) = 158.134
Soru 70
Bir teste ilişkin evren ortalaması güven aralığını tahmin etmek için kullanılan z tablosu değeri 1.87 olduğuna göre, kullanılan güven düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
%99
B
%98.50
C
%96
D
%95.45
E
%94
Açıklama:
Sayfa 50'yi inceleyiniz.
Tabloda okunan değer %94'tür.
Tabloda okunan değer %94'tür.
Soru 71
Dağılımı normal olan bir evrenin aritmetik ortalamasının sınırlarını %99 güvenle tahmin edebilmek için kullanılacak normal dağılım tablo değeri (kritik değer) kaçtır?
Seçenekler
A
2.57
B
2.68
C
2.70
D
2.72
E
2.74
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 72
Dağılımı normal olan bir evrenin aritmetik ortalamasının %95 güven sınırlarını tahmin edebilmek için kullanılacak standart tablo değeri kaçtır?
Seçenekler
A
1.96
B
2.36
C
1.65
D
2.58
E
2.68
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 73
Normal dağılıma sahip bir evrenden rassal olarak 225 birimlik örneklemin ortalaması 141, standart hatasının tahmenlenen değeri 12 dir. 1. Seçilen örneklemin standart sapması kaçtır?
Seçenekler
A
180
B
129
C
18.75
D
1.59
E
11.75
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 74
İstatistiksel tahminleme tanımı aşağıdaki ifadelerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Tanımlanan evrenden rassal olarak seçilen örneklem istatistiklerinden yararlanarak bu evrenin dağılımının parametre değerini araştırmaktır.
B
Tanımlanan evrenden rassal olarak seçilen örneklem için istenen istatistiği hesaplamaktır.
C
Evrenin bütün birimlerinden veri derlemektir.
D
Tamsayım sonuçlarından yararlanarak istenen parametre değerini hesaplamaktır.
E
Örneklem oluşturmaktır.
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 75
Tahminleyici ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yansız tahminleyicilerde önemli olan tahmin hatalarının cebirsel toplamının bire eşit olmasıdır.
B
Yansız tahminleyicinin etkinliği, bu tahminleyicinin örnekleme dağılımının standart hatası ile ölçülür.
C
Tahminleyicinin etkinliği iki yansız tahminleyici arasında tercih yaparken kullanılan bir kriterdir.
D
Yansız tahminleyicinin tahmin hatalarının ortalamasının sıfır olması beklenir.
E
Bir tahminleyicinin yansız tahminleyici olabilmesi için, örneklemin rassal örneklem olması gerekir.
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi nokta tahminlemesi sürecinin aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Örneklemdeki birimler üzerinden verilerin derlenmesi
B
Tahminlenecek parametre için bilgi üreten istatistiğin hesaplanması
C
Keyfi seçimle örneklemin oluşturulması
D
Örneklem istatistiğinin dağılım şeklinin belirlenmesi
E
Parametre için tahminleme yapılması
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 77
Normal dağılıma sahip bir evrenden rassal olarak seçilen 225 birimlik örneklemin ortalaması 16 ve standart sapması 4 olarak hesaplanmıştır. Buna göre, evren ortalaması %99 güvenle hangi aralıkta yer alır?
Seçenekler
A
14,20 - 16,72
B
14,28 - 17,72
C
15,28 - 17,76
D
15,31 - 16,69
E
15,36 - 16,74
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 78
Bir bankamatik makinesinde yapılan son 1.000 işlemin 120’sinde hatalı işlem gerçekleşmiştir. Yukarıdaki bilgilere göre, bu bankamatik makinesinin gerçekleşen tüm işlemlerindeki hatalı işlem oranının %95 güven düzeyindeki üst sınır değeri kaçtır?
Seçenekler
A
0.0196
B
0.1056
C
0.1201
D
0.1396
E
0.196
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 79
Bir elektrik dağıtım şirketi 2015 yılının ilk çeyreğinde, abonelerinin elektrik için ödedikleri ortalama tutarı tahminlemek istemektedir. Bu amaçla rassal olarak 22 abone seçilmiş ve bu abonelerin ortalama aylık ödeme tutarının 73 Lira, standart sapmasının ise 10 Lira olduğu tespit edilmiştir. Abonelerin ödeyecekleri ortalama tutarın aralık tahmininin %90 güvenle üst sınır değeri nedir?
Seçenekler
A
73.758
B
74.758
C
76.758
D
83
E
90.21
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 80
Bir okuldaki kız öğrenciler arasından 80 öğrenci, erkek öğrenciler arasından ise 100 öğrenci rassal olarak seçilmiştir. Seçilen kız öğrencilerin 60’ının, erkek öğrencilerin 65’ı sınıfı doğrudan geçtiği belirlenmiştir. Buna göre, kız ve erkek öğrencilerin sınıfı doğrudan geçme oranları arasındaki farkın nokta tahmin değeri kaçtır?
Seçenekler
A
0.1
B
0.2
C
0.3
D
0.4
E
0.5
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 81
Ortalaması 50 ve varyansı 16 olan 256 birimlik bir rassal örneklemin ait olduğu evrenin ortalamasının %95 güvenle tahminlenmesinde alt sınır değeri kaça eşittir?
Seçenekler
A
45.16
B
46.56
C
48.26
D
49.51
E
52.15
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 82
Aritmetik ortalaması 62,standart sapması 2,35 olan 1532 birimlik bir anakütleden iadesiz seçim yoluyla oluşturulabilmesi mümkün 41 birimlik örneklemden oluşan dağılımın aritmetik ortalaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
62
B
36
C
26
D
68
E
50
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 83
Bir evrenin aritmetik ortalamasının güven sınırlarını %95 güvenle tahmin edebilmek için kullanılacak standart normal dağılım tablo değeri (z) aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
2,58
B
2,16
C
2,05
D
1,96
E
1,57
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi nokta tahminlemesi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
E(? ^ )=?
B
E(? ^ )??
C
E(? ^ )= ? ^
D
E(? ^ )? ? ^
E
? ^=0
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi aralık tahminleme sürecinde yer almaz?
Seçenekler
A
Standart hatanın hesaplanması
B
Güven düzeyinin belirlenmesi
C
Tamsayım
D
Örneklem istatistiğinin hesaplanması
E
Örneklem seçimi
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 86
Kız ve erkek öğrencileri başarı oranları arasındaki farkın tahminlenmesini konu alan bir araştırmada tahminlenecek parametre nedir?
Seçenekler
A
Örneklem ortalamaları arasındaki fark
B
Örneklem oranları arasındaki fark
C
Evren ortalamaları arasındaki fark
D
Evren standart sapmaları arasındaki fark
E
Evren oranları arasındaki fark
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 87
Bir tahminleyicinin örnekleme dağılımının standart hatası en küçük olan tahminleyiciye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yanlı Tahminleyici
B
Tutarlı tahminleyici
C
Yeterli tahminleyici
D
Etkin tahminleyici
E
Yansız tahminleyici
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 88
Tanımlanan evrenden seçilen rassal örneklemden hesaplanan istatistikler yardımıyla, bu evrenin uyduğu dağılımın parametre değerlerini araştırmaya aşağıdakilerden hangisi denir?
Seçenekler
A
Tahminleme
B
Değişken
C
Olasılık
D
Aritmetik ortalama
E
Parametre
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi bir nokta tahminlemesi değildir?
Seçenekler
A
Aralık
B
Tek Evren Parametresine İlişkin
C
Evren Aritmetik Ortalaması μ’nün
D
Evren Oranı π’nin
E
İki Evren Parametresi Arasındaki Farkın
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 90
Bir kitabı beğenenlerin oranı tahminlemek isteniyor. Kitabı okuyanlar arasından 100 kişi rassal olarak seçiliyor ve 35 kişinin kitabı hiç sevmediği öğreniliyor. Bu kitabı beğenenlerin nokta tahmini aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
0,65
B
0,35
C
0,15
D
100
E
Hiçbiri
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 91
Bir sınavda erkek ve kızların başarıları oranları arasındaki fark nokta tahmini olarak tahminlenmek isteniyor. Bu amaçla kızlar arasından 30, erkekler arasından 50 kişi rassal olarak seçiliyor. Kız öğrencilerin 24 ü, erkek öğrencilerin 35 i başarı gösteriyor. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kız öğrenciler daha başarılıdır.
B
Kız öğrencilerin yarısı başarılıdır.
C
Erkek öğrenciler başarılıdır.
D
Erkek öğrencilerin başarısı %80 dir.
E
Kız öğrencilerin başarısı %10 dur.
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 92
Güven aralığının tahmininde parametre değerini kapsayan olasılığa aşağıdakilerden hangisi denir?
Seçenekler
A
Güven düzeyi
B
Parametre
C
Değişken
D
Tahmin
E
Olasılık
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 93
Büyük örneklem hacmi için n kaç olarak seçilmelidir?
Seçenekler
A
30
B
25
C
20
D
15
E
10
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 94
Bir çikolata fabrikasında, 100 tane çikolata rassal olarak seçiliyor. Bu çikolataların ortalama ağırlığı 60 gr. ve standart sapması 15 gr olarak belirlenmiştir. Üretilen çikolataların % 98 güven düzeyinde olabilmesi için ortalama ağırlığı aşağıdakierden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
58,2
B
65,3
C
57,02
D
35
E
63
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 95
μ için aralık tahminlemesi, tanımlanan evrenin normal dağılıma sahip olup olmadığının bilinmesi aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?
Seçenekler
A
Örneklem hacminin küçük olmasına bağlıdır
B
Örneklem hacminin büyük olmasına bağlıdır
C
Tahmine
D
Değişkene
E
Örneklem hacmine eşit olmasına bağlıdır
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 96
Evren Ortalamaları Arasındaki Fark (μ_1-μ_2)’nin Aralık Tahminlemesine aşağıdakilerden hangisi örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
İki farklı firma tarafından üretilenotomobil lastiklerinin ortalama ömürlerinin (km olarak) karşılaştırılması
B
Bir fabrikada hatalı ürün üretimi
C
Maliyet hesabı
D
Ürünlerin aritmetik ortalaması
E
Üniversite sınavındaki başarı
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 97
Bir rassal örneklemden hesaplanan istatistikler yardımıyla, ilgili evrenin parametre değerlerinin araştırılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tahminleme
B
Tahmin
C
Tahminleyici
D
Örneklem aritmetik ortalaması
E
Standart sapma
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Tanım, tahminleme için kitapta geçen tanımdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Tanım, tahminleme için kitapta geçen tanımdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 98
I. Tek örneklem aritmetik ortalaması evren aritmetik ortalaması için tahminleyicidir. II. Evren aritmetik ortalaması tek örneklem aritmetik ortalaması için tahminleyicidir. III. Tahminleyici istatistiğe ilişkin formülasyondur. IV. Tahmin istatistiğe ilişkin formülasyondur. Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I -III
B
I-IV
C
I-II-III
D
II-IV
E
IV
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Hem örneklem, hem de evren için bilgi üreten istatistiğe ilişkin formülasyona tahminleyici adı verilir. Örneklem gözlem değerlerine tahminleyici uygulanmasıyla elde edilen değere ise tahmin adı verilir. Tek örneklem aritmetik ortalaması evren aritmetik ortalaması için tahminleyicidir. Bu bilgiler ışığında I ve III. Seçeneklerin doğru olduğu görülmektedir. Doğru yanıt a şıkkıdır.
Hem örneklem, hem de evren için bilgi üreten istatistiğe ilişkin formülasyona tahminleyici adı verilir. Örneklem gözlem değerlerine tahminleyici uygulanmasıyla elde edilen değere ise tahmin adı verilir. Tek örneklem aritmetik ortalaması evren aritmetik ortalaması için tahminleyicidir. Bu bilgiler ışığında I ve III. Seçeneklerin doğru olduğu görülmektedir. Doğru yanıt a şıkkıdır.
Soru 99
Tek bir deneme sonucunda belirlenen değere göre genel hakkında sonuçlar hesaplamayı sağlayan tahminleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nokta tahminlemesi
B
Aralık tahminlemesi
C
Sapmasız tahminleme
D
Etkin tahminleme
E
İyi tahminleme
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Tek bir rassal örneklemden hesaplanan değerin evren değerine eşit kabul edildiği tahminleme, nokta tahminlemesidir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Tek bir rassal örneklemden hesaplanan değerin evren değerine eşit kabul edildiği tahminleme, nokta tahminlemesidir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 100
I. Bu veriler kullanılarak tahminlenecek parametre için bilgi üretecek istatistikler hesaplanır. II. Örneklemdeki birimler üzerinden ilgilenilen değişken itibarıyla veriler derlenir. III. Tanımlanan evrenden n birimlik bir rassal örneklem seçilir. IV. Son olarak bu istatistiğin değerinden ve dağılımın özelliklerinden yararlanılarak tahminleme yapılır. Tek evren parametresine ilişkin nokta tahminlemesi aşamaları aşağıdakilerden hangisinde doğru yazılmıştır?
Seçenekler
A
III - II - I - IV
B
I - II - III - IV
C
III - I - II - IV
D
II - IV - I - III
E
IV - II - I - III
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Tek evren parametresine ilişkin nokta tahminlemesi için önce örneklem seçmek, seçilen örneklemden veriler derlemek, hesaplama yapmak ve son olarak evren tahminlemesi için tahminleme yapmak gereklidir. Doğru yanıt a şıkkıdır.
Tek evren parametresine ilişkin nokta tahminlemesi için önce örneklem seçmek, seçilen örneklemden veriler derlemek, hesaplama yapmak ve son olarak evren tahminlemesi için tahminleme yapmak gereklidir. Doğru yanıt a şıkkıdır.
Soru 101
Bir elektrik dağıtım kurumu müşterilerinin 2017 yılında ortalama aylık elektrik ödemelerini tahminlemek istemektedir. Bu amaçla rassal olarak 80 abone seçilmiş ve abonelerin ortalama aylık ödeme tutarının 50 TL ve standart sapmanın da 3 TL olduğunu hesaplamıştır. Bütün abonelerin aylık ortalama ödeme tutarı tahmini aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
50 TL
B
30 TL
C
110 TL
D
80 TL
E
3 TL
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Nokta tahminlemesi kullanılan problemin çözümünde, evren ortalamasının örneklem ortalaması olduğu varsayımından doğru cevap 50 TL ya da çok yakın bir değer olacaktır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Nokta tahminlemesi kullanılan problemin çözümünde, evren ortalamasının örneklem ortalaması olduğu varsayımından doğru cevap 50 TL ya da çok yakın bir değer olacaktır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 102
Bir yayınevi yeni çıkan bir kitabın beğenisi oranını belirlemek amacıyla kitabı okuyan 100 kişilik bir rassal örneklem grubu oluşturuyor. Bu örneklemden 45 kişinin kitabı beğendiklerini belirliyor. Genel beğeni oranı, nokta tahmini olarak hangi değerdir?
Seçenekler
A
% 45
B
% 55
C
% 100
D
% 15
E
% 30
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
E(p) = π formülüne göre p=45/100 =0,45 tir. Kitabın beğeni oranı %45 değerindedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
E(p) = π formülüne göre p=45/100 =0,45 tir. Kitabın beğeni oranı %45 değerindedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 103
I. Tanımlanan iki evrenden belirlenen n1 ve n2 birimlik basit rassal örneklemler seçilir. II. Bu istatistiğin değerinden ve dağılımın özelliklerinden yararlanılarak ilgili parametre için tahminleme yapılır. III. Bu örneklemlerdeki birimler üzerinden ilgilenilen değişken itibarıyla veriler derlenir. IV. Bu veriler kullanılarak tahminlenecek parametre için bilgi üretecek istatistik hesaplanır. İki evren parametresi arasındaki farkın nokta tahminlemesinin aşamaları aşağıdakilerden hangisinde doğru yazılmıştır?
Seçenekler
A
I - III - IV - II
B
I - II - III - IV
C
III - I - II - IV
D
II - IV - I - III
E
IV - II - I - III
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
İki evren parametresi arasındaki farkın nokta tahminlemesinin aşamaları a şıkkında doğru sıradadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
İki evren parametresi arasındaki farkın nokta tahminlemesinin aşamaları a şıkkında doğru sıradadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 104
Tahminlemesi yapılacak parametre değeri ile tahmin değeri arasındaki olası fark için bir olasılık ifadesinin, güven düzeyinin kullanılmasına imkan veren aralık tahminlemesi geliştirilmiştir. Bu özellik ışığında nokta tahminleyicisi ile aralık tahminleyicisi açısından aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Aralık tahminleyicisi, nokta tahminleyicisine tercih edilir.
B
Nokta tahminleyicisi, aralık tahminleyicisine tercih edilir.
C
Nokta tahminleyicisinin uygulama kullanımı mümkün değildir.
D
Aralık tahminleyicisinin uygulamada kullanımı mümkün değildir.
E
Her iki tahminleyici de son derece başarılı ve eşit güvenilirliğe sahiptir.
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Verilen bilgi ışığında Aralık tahminleyicisi, nokta tahminleyicisine tercih edilir. Doğru yanıt a şıkkıdır.
Verilen bilgi ışığında Aralık tahminleyicisi, nokta tahminleyicisine tercih edilir. Doğru yanıt a şıkkıdır.
Soru 105
Aralık tahminlemesinde güven aralığının mümkün oldukça dar tutulması arzu edilir. Aşağıdaki güven aralıklarından hangisi en dar güven aralığını vermektedir?
Seçenekler
A
% 90
B
% 92
C
% 95
D
% 97
E
% 99
Açıklama:
Tek evren aritmetik ortalaması, oranı ve iki evren aritmetik ortalaması, oranına ilişkin nokta ve aralık tahminlemesi uygulamalarını açıklayabileceksiniz.
Güven aralığı değeri düştükçe daha dar bir güven aralığı elde edilmektedir. Bu verilere göre en düşük güven aralığı değeri olan % 90 doğru yanıttır. Doğru yanıt a şıkkıdır.
Güven aralığı değeri düştükçe daha dar bir güven aralığı elde edilmektedir. Bu verilere göre en düşük güven aralığı değeri olan % 90 doğru yanıttır. Doğru yanıt a şıkkıdır.
Soru 106
Standart normal eğri altında bulunan alan yüzde kaça eşittir?
Seçenekler
A
% 100
B
% 90
C
% 75
D
% 50
E
% 25
Açıklama:
İstatistiksel tahminleme tanımı yapabilecek ve bazı evren parametreleri için tahminleme sürecinin aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Standart normal eğri altındaki alan 1’e yani %100’e eşittir. Doğru yanıt a şıkkıdır.
Standart normal eğri altındaki alan 1’e yani %100’e eşittir. Doğru yanıt a şıkkıdır.
Ünite 3
Soru 1
Yukarıdaki görselde oklar ile işaretlenen alanlar aşağıdakilerden hangisini temsil etmektedir?Seçenekler
A
H0 Red Bölgesi
B
H1 Red Bölgesi
C
H1 Kabul Bölgesi
D
H0 Kabul Bölgesi
E
Tek yönlü H1 Kabul Bölgesi
Açıklama:
Görselde oklar ile işaretlenen bölgeler iki yönlü testlerde red bölgelerini temsil etmektedir. Dolayısıyla işaretlenen alanlar H0 Red Bölgesi'ni temsil etmektedir.
Soru 2
"Dağılımın evren parametresine ilişkin bir önerme" olduğunu açıklayan en uygun kavram seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
İstatistiksel hipotez
B
Hipotez
C
Sıfır hipotezi
D
Karşıt hipotezi
E
Kabul hipotezi
Açıklama:
"Dağılımın evren parametresine ilişkin bir önerme" olduğunu açıklayan en uygun kavram istatistiksel hipotez kavramıdır.
Soru 3
Seçenekler
A
İki yönlü testlerde red bölgeleri - Tek yönlü üst kuyruk testlerinde red bölgesi - Tek yönlü alt kuyruk testlerinde red bölgesi
B
İki yönlü testlerde red bölgeleri - Tek yönlü alt kuyruk testlerinde red bölgesi - Tek yönlü üst kuyruk testlerinde red bölgesi
C
İki yönlü testlerde kabul bölgeleri - Tek yönlü alt kuyruk testlerinde kabul bölgesi - Tek yönlü üst kuyruk testlerinde kabul bölgesi
D
İki yönlü testlerde kabul bölgeleri - Tek yönlü üst kuyruk testlerinde kabul bölgesi - Tek yönlü alt kuyruk testlerinde kabul bölgesi
E
İki yönlü testlerde kabul bölgeleri - Tek yönlü alt kuyruk testlerinde red bölgesi - Tek yönlü üst kuyruk testlerinde red bölgesi
Açıklama:
Görsellerde 1,2 ve 3 numara ile temsil edilen ve oklarla işaretlenen alanlar sırasıyla; İki yönlü testlerde red bölgeleri - Tek yönlü üst kuyruk testlerinde red bölgesi - Tek yönlü alt kuyruk testlerinde red bölgesi' ni temsil etmektedir.
Soru 4
Yukarıdaki görselde iki yönlü testlerde red bölgeleri ve kritik değerleri temsil eden bölümler oklar ile işaretlenmiştir. Anlamlılık düzeyinin 0.05 olarak kabul edildiği bir test için A1 düzeyi için hesaplanan z1 değeri hangisidir?Seçenekler
A
-1.96
B
+1.96
C
-1.85
D
+1.85
E
-1.05
Açıklama:
Görsel incelendiğinde; Anlamlılık düzeyinin 0.05 olarak kabul edildiği bir test için A1 düzeyi için hesaplanan z1 değeri= -1.96'dır.
Soru 5
Yukarıdaki görselde tek yönlü üst kuyruk testlerinde red bölgesi ve kritik değerleri sunulmaktadır. Ok ile işaretlenen alan için Anlamlılık değeri 0.05 olarak kabul edilen bir test için hesaplanan z değeri seçeneklerden hangisidir?Seçenekler
A
z=1.64
B
z=1.96
C
z=-1.64
D
z=-1.96
E
z=1.05
Açıklama:
Görsel incelendiğinde; ok ile işaretlenen alan için Anlamlılık değeri 0.05 olarak kabul edilen bir test için hesaplanan z değeri=1.64'tür.
Soru 6
Yukarıdaki görselde verilen formül seçeneklerde verilen koşullardan hangisini temsil etmektedir?Seçenekler
A
Tek yönlü alt kuyruk testinde H0'ın reddedilebilmesi koşulu
B
Tek yönlü alt kuyruk testinde H1'ın kabul edilebilmesi koşulu
C
Tek yönlü üst kuyruk testinde H0'ın reddedilebilmesi koşulu
D
Tek yönlü üst kuyruk testinde H1'ın reddedilebilmesi koşulu
E
Tek yönlü üst kuyruk testinde H1'ın kabul edilebilmesinin koşulu
Açıklama:
Tek yönlü alt kuyruk testinde H0'ın reddedilebilmesi için görselde verilen koşulun sağlanması gerekir.
Soru 7
Bir yemek firması, yapmış oldukları yemeklerden memnun olmayan müsteri oranının %10'dan az olduğunu iddia etmektedir. Konuyu araştırmak için bu yemek firmasını tercih eden müşteriler arasından rassal olarak 150 kişi seçilmiş ve 12 kişinin yemeklerden memnun olmadığı öğrenilmiştir. Söz konusu iddianın geçerliliğini 0.01 anlamlılık düzeyinde araştıran bir araştırmacının hesaplayacağı standart hata seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
0.024
B
0.012
C
0.096
D
0.048
E
0.072
Açıklama:
Rassal olarak seçilen 150 müşteri arasından yemeklerinden memnun olmayan müşteri sayısı 12 ise örneklem oranı;
olarak hesaplanır. Örnek için standart hata ise şu şekilde hesaplanır:
Dolayısıyla standart hata = 0.024 olarak hesaplanmalıdır.
Anlamlılık düzeyi 0.01 olarak belirlenen ve Rassal olarak seçilen 150 müşteri arasından yemeklerinden memnun olmayan müşteri sayısı 12 ise örneklem oranı;
olarak hesaplanır. Örnek için standart hata ise şu şekilde hesaplanır:
Dolayısıyla standart hata = 0.024 olarak hesaplanmalıdır.
olarak hesaplanır. Örnek için standart hata ise şu şekilde hesaplanır:
Dolayısıyla standart hata = 0.024 olarak hesaplanmalıdır.
Anlamlılık düzeyi 0.01 olarak belirlenen ve Rassal olarak seçilen 150 müşteri arasından yemeklerinden memnun olmayan müşteri sayısı 12 ise örneklem oranı;
olarak hesaplanır. Örnek için standart hata ise şu şekilde hesaplanır: Dolayısıyla standart hata = 0.024 olarak hesaplanmalıdır.Soru 8
Üç farklı eğitim yönteminin uygulandığı okullardaki öğrencilerin dönem sonu başarı ortalamalarının farklı olup olmadığı araştırmak isteniyor, bu amaçla bu eğitim yöntemlerinin uygulandığı okulların her birinden, birbirinden bağımsız rassal olarak 5'er öğrenci seçiliyor. Seçilen öğrencilerin 10 puan üzerinden değerlendirilen dönem sonu başarı puanları ile ilgili derlenen veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur.
Burada verilen örnek için hesaplanan test istatistiği ve serbestlik dereceleri seçeneklerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?
Burada verilen örnek için hesaplanan test istatistiği ve serbestlik dereceleri seçeneklerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?Seçenekler
A
F=2,69; sd1=2; sd2=12
B
F=1,23; sd1=12; sd2=2
C
F=2,56; sd1=2; sd2=13
D
F=1,56; sd1=2; sd2=14
E
F=2,89; sd1=12; sd2=4
Açıklama:
Söz konusu örnek için hesaplanan test istatistiği ve serbestlik dereceleri; F=2,69; sd1=2; sd2=12 olarak hesaplanmıştır.
Soru 9
Bir yemek firması, yapmış oldukları yemeklerden memnun olmayan müsteri oranının %10'dan az olduğunu iddia etmektedir. Konuyu araştırmak için bu yemek firmasını tercih eden müşteriler arasından rassal olarak 150 kişi seçilmiş ve 12 kişinin yemeklerden memnun olmadığı öğrenilmiştir. Söz konusu iddianın geçerliliğini 0.01 anlamlılık düzeyinde araştıran bir araştırmacı doğru sonucu ileri sürebilmek için aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşmalıdır?
Seçenekler
A
Yemek firmasının yapmış olduğu yemeklerden memnun olmayan müşteri oranının %10'dan az olmadığı
B
Yemek firmasının yapmış olduğu yemeklerden memnun olmayan müşteri oranının %10'dan az olduğu
C
Yemek firmasının yapmış olduğu yemeklerden memnun olmayan müşteri oranının %12'den fazla olduğu
D
Yemek firmasının yapmış olduğu yemeklerden memnun olmayan müşteri oranının %8'den az olduğu
E
Yemek firmasının yapmış olduğu yemeklerden memnun olmayan müşteri oranının %2'den az olduğu
Açıklama:
Söz konusu iddianın geçerliliğini 0.01 anlamlılık düzeyinde araştıran bir araştırmacı doğru sonucu ileri sürebilmek için; Yemek firmasının yapmış olduğu yemeklerden memnun olmayan müşteri oranının %10'dan az olmadığı yargısına ulaşmalıdır.
Soru 10
Karşıt hipotez seçeneklerde verilen sembollerden hangisi ile temsil edilmektedir?
Seçenekler
A
H1
B
H2
C
H3
D
H4
E
H0
Açıklama:
İlgili evren parametresinin bilinen değerinde, istatistiksel olarak anlamlı farkların beklendiğini ifade eden karşıt hipotezi; H1 ile sembolize edilmektedir.
Soru 11
Bir araştırmada ilgilenilen bir ya da daha fazla parametrenin değeri hakkında ileri sürülen ve doğruluğu, geçerliliği bu parametre hakkında bilgi üreten
istatistikten ve bu istatistiğin örnekleme dağılımıyla ilgili bilgilerden yararlanarak araştırılabilen önermeler hangi terim ile ifade edilmektedir?
istatistikten ve bu istatistiğin örnekleme dağılımıyla ilgili bilgilerden yararlanarak araştırılabilen önermeler hangi terim ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Parametrik hipotez
B
Nonparametrik hipotez
C
Evrensel hipotez
D
Niceliksel hipotez
E
İstatistiksel hipotez
Açıklama:
İstatistiksel hipotez, bir araştırmada ilgilenilen bir ya da daha fazla parametrenin değeri hakkında ileri sürülen ve doğruluğu, geçerliliği bu parametre hakkında bilgi üreten istatistikden ve bu istatistiğin örnekleme dağılımıyla ilgili bilgilerden yararlanarak araştırılabilen önermelerdir.
Soru 12
Üzerinden aritmetik işlemler yapmak mümkün olduğu hipotez testleri hangileridir?
Seçenekler
A
Parametrik testler
B
Parametrik olmayan testler
C
Önerme testleri
D
z ve t testleri
E
F testi
Açıklama:
Parametrik testler değişkenlerinin ölçülmesinde eşit aralıklı ya da oranlı ölçeğin kullanıldığı hipotez testleridir. Çünkü; bu iki ölçekte de elde edilen veriler üzerinden aritmetik işlemler yapmak mümkündür.
Soru 13
H1 hipotezi, H0 hipotezinin belirli bir olasılıkla reddedilmesi durumunda kabul
edilen ve genellikle araştırma hipotezinin ifade edildiği hipotezdir, cümlesinde yer alan H1 ve H0 simgelerinin karşılığı sırasıyla hangi seçenekte doğru ifade edilmiştir?
edilen ve genellikle araştırma hipotezinin ifade edildiği hipotezdir, cümlesinde yer alan H1 ve H0 simgelerinin karşılığı sırasıyla hangi seçenekte doğru ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Varlık hipotezi, yokluk hipotezi
B
Karşıt hipotez, sıfır hipotezi
C
Bir hipotezi, sıfır hipotezi
D
Karşıt hipotez, varlık hipotezi
E
Karşıt hpotez, Yokluk hipotezi
Açıklama:
Sıfır hipotezi H0 simgesiyle gösterilir ve hangi hipotezin test edileceğinin
ifade edildiği hipotezdir. H0 hipotezinin test edilebilmesinde, bu hipotezden farklı bir hipotezin de ifade edilmesi gerekir. H1 simgesiyle gösterilen bu hipoteze “karşıt hipotez” adı verilir.
ifade edildiği hipotezdir. H0 hipotezinin test edilebilmesinde, bu hipotezden farklı bir hipotezin de ifade edilmesi gerekir. H1 simgesiyle gösterilen bu hipoteze “karşıt hipotez” adı verilir.
Soru 14
Hipotez testlerinde, sıfır hipotezinin yanlışlıkla reddedilmesi ya da kabul edilmesi sonucu işlenen hataya ne denmektedir?
Seçenekler
A
olumlu hata
B
yanlışlanan hata
C
kabul edilebilir hata
D
gizil hata
E
yorumlama hatası
Açıklama:
Hipotez testlerinde, sıfır hipotezinin yanlışlıkla reddedilmesi ya da kabul edilmesi sonucu işlenen hataya “yorumlama (çıkarsama) hatası” adı verilir. İki tür yorumlama hatası vardır: Bunlar; gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesi durumunda işlenen hatayla, gerçekte yanlış olan sıfır hipotezinin kabul edilmesi durumunda işlenen hatadır.
Soru 15
• Örneklem rassal olarak seçildiği
• Örneklem hacminin yeterli büyüklükte (n ≥ 30) birimden oluştuğu ya da
evrenin dağılımı normal ve değişkenliğinin biliniyor olduğu
• H0 : µ = µ0 hipotezi, seçilecek bir α anlamlılık düzeyi için test edilen test türü aşağıdakilerden hangisidir?
• Örneklem hacminin yeterli büyüklükte (n ≥ 30) birimden oluştuğu ya da
evrenin dağılımı normal ve değişkenliğinin biliniyor olduğu
• H0 : µ = µ0 hipotezi, seçilecek bir α anlamlılık düzeyi için test edilen test türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evren Büyüklüğüne İlişkin Büyük Örneklem Testi
B
Evren Ortalamasına İlişkin Büyük Örneklem Testi
C
Evren Varyansına İlişkin Büyük Örneklem Testi
D
Evren Medyanına İlişkin Büyük Örneklem Testi
E
Evren Moduna İlişkin Büyük Örneklem Testi
Açıklama:
Evren Ortalamasına İlişkin Büyük Örneklem Testi türünde:
• Örneklem rassal olarak seçilir.
• Örneklem hacminin yeterli büyüklükte (n ≥ 30) birimden oluştuğu ya da
evrenin dağılımı normal ve değişkenliğinin biliniyor olması gereklidir.
• H0 : µ = µ0 hipotezi, seçilecek bir α anlamlılık düzeyi için test edilir.
• Örneklem rassal olarak seçilir.
• Örneklem hacminin yeterli büyüklükte (n ≥ 30) birimden oluştuğu ya da
evrenin dağılımı normal ve değişkenliğinin biliniyor olması gereklidir.
• H0 : µ = µ0 hipotezi, seçilecek bir α anlamlılık düzeyi için test edilir.
Soru 16
t dağılımı da normal dağılım gibi ........... bir dağılımdır ve örneklem hacmi
büyüdükçe normal dağılıma yaklaşır. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
büyüdükçe normal dağılıma yaklaşır. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
parabol
B
horizon
C
simetrik
D
yatay
E
dikey
Açıklama:
t dağılımı da normal dağılım gibi simetrik bir dağılımdır ve örneklem hacmi
büyüdükçe normal dağılıma yaklaşır.
Küçük örneklem kullanılarak yapılan tek evren ortalamasına ilişkin hipotez
testleri, kullanılan test istatistiği dışında tek evren ortalamasına ilişkin büyük örneklem testlerine benzemektedir.
büyüdükçe normal dağılıma yaklaşır.
Küçük örneklem kullanılarak yapılan tek evren ortalamasına ilişkin hipotez
testleri, kullanılan test istatistiği dışında tek evren ortalamasına ilişkin büyük örneklem testlerine benzemektedir.
Soru 17
∏ simgesiyle gösterilen oran nedir?
Seçenekler
A
Evren oranı
B
Örneklem oranı
C
Hipotez oranı
D
Hata oranı
E
Test oranı
Açıklama:
Evrenin, ilgilenilen iki şıklı bir değişkeninin herhangi bir şıkkına sahip birimlerinin oranına “evren oranı” denir ve ∏ simgesiyle gösterilir.
Soru 18
F, pozitif değerler aldığından fonksiyonun eğrisi ordinat ekseninin sağ tarafında kalır ve nasıl bir görünüme sahiptir?
Seçenekler
A
Simetrik
B
Asimetrik
C
Horizon
D
Çarpık
E
Basık
Açıklama:
F istatistiği 0 ve +∞ arasında değerler alır. Sürekli bir bölünmedir. F, pozitif değerler aldığından fonksiyonun eğrisi ordinat ekseninin sağ tarafında kalır ve asimetrik bir görünüme sahiptir. Serbestlik derecesi arttıkça dağılımın şekli normal dağılıma yaklaşır.
Soru 19
İkiden fazla evren ortalamasının karşılaştırılması istendiğinde t ve z testleri uygun olmamaktadır. Bu durumda hangi test uygulanmaktadır?
Seçenekler
A
Q Testi
B
H Testi
C
Alfa testi
D
Beta Testi
E
F Testi
Açıklama:
İkiden fazla evren ortalamasının karşılaştırılması istendiğinde t ve z testleri uygun olmamaktadır. Çünkü ikiden fazla evren ortalamasının karşılaştırılması t ve z testleri ile ikişerli kombinasyonlar hâlinde yapılması durumunda doğru
karar verme riski artmaktadır. Bu nedenle bu tür karşılaştırmalar için F testi uygulanmaktadır.
karar verme riski artmaktadır. Bu nedenle bu tür karşılaştırmalar için F testi uygulanmaktadır.
Soru 20
xJ : j’inci grup için evren ortalamasını
x : Bütün gruplar için genel örneklem ortalamasını
nj: j’inci gruptaki gözlem (birim) sayısını
r : Grup sayısını
r - 1 : Gruplar arası serbestlik derecesini
sembollerinden hangisinin açıklaması yanlış verilmiştir?
x : Bütün gruplar için genel örneklem ortalamasını
nj: j’inci gruptaki gözlem (birim) sayısını
r : Grup sayısını
r - 1 : Gruplar arası serbestlik derecesini
sembollerinden hangisinin açıklaması yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
x
B
xJ
C
nj
D
r
E
r - 1
Açıklama:
xJ : j’inci grup için örneklem ortalamasını
x : Bütün gruplar için genel örneklem ortalamasını
nj
: j’inci gruptaki gözlem (birim) sayısını
r : Grup sayısını
r - 1 : Gruplar arası serbestlik derecesini gösterir.
x : Bütün gruplar için genel örneklem ortalamasını
nj
: j’inci gruptaki gözlem (birim) sayısını
r : Grup sayısını
r - 1 : Gruplar arası serbestlik derecesini gösterir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi hipotez testi sürecinin adımlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Hipotezlerin İfade Edilmesi
B
Anlamlılık Düzeyinin Belirlenmesi
C
Örneklemin Seçilmesi, Verilerin Derlenmesi ve Test İstatistiğinin Belirlenmesi
D
Kalite Kontrolünün Yapılması
E
İstatistiksel Kararın Verilmesi
Açıklama:
Kalite Kontrolünün Yapılması hipotez testi sürecinin adımlarından biri değildir
Soru 22
Araştırmalarda I. tip hata işlemenin maksimum olasılığına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Testin gücü
B
Testin anlamlılık düzeyi
C
Testin güvenirliği
D
Testin kabul bölgesi
E
Test istatistiğinin değeri
Açıklama:
Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesi durumunda işlenen hataya, I. Tip hata ya da α tipi hata adı verilir.Araştırmalarda α tipi hata işlemenin maksimum olasılığına “testin anlamlılık düzeyi” denir.
Soru 23
Otomabil lastiği üreten bir işletmede, ürünlerin ortalama ömrünü artırmak amacıyla bir üretim yöntemi uygulanacaktır. Bu amaçla uygulanacak yeni yöntem sınanmak istenmektedir. Bu sınamada kurulacak sıfır hipotezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeni yöntem otomobil lastiğinin ortalama ömrünü artırır.
B
Yeni yöntem ortalama otomobil lastiği üretimini artırır.
C
Yeni yöntem otomobil lastiğinin ortalama ömrünü değiştirmez.
D
Yeni yöntem otomobil lastiğinin ortalama ömrünü değiştirir.
E
Yeni yöntem ortalama otomobil lastiği üretimini azaltır.
Açıklama:
Bu sınamada kurulacak sıfır hipotezi;"Yeni yöntem otomobil lastiğinin ortalama ömrünü değiştirmez." biçiminde kurulur.
Soru 24
Konserve bezelye üreten bir fabrikanın 500 gramlık konserveler hâlinde üretim yapması öngörülmektedir. Bu firmanın belirlenen standartta konserve üretip-üretmediğini araştırmak amacıyla rassal olarak 100 konserve seçilmiş ve ortalama ağırlık 520 gram, standart sapma 40 gram olarak saptanmıştır. Bu araştırmada hesaplanacak test istatistiğinin değeri nedir?
Seçenekler
A
2
B
2,5
C
3,4
D
4,2
E
5
Açıklama:
z=(520-500)/(40/10)=20/4=5
Soru 25
Örneklem büyüklüğü 200 birimden oluşan ve 0,01 anlamlılık düzeyinde yapılan bir tek yönlü üst kuyruk hipotez testinde kritik tablo değeri kaçtır?
Seçenekler
A
1,64
B
1,96
C
2,20
D
2,33
E
2,58
Açıklama:
0,01 anlamlılık düzeyinde yapılan bir tek yönlü üst kuyruk hipotez testinde kritik z tablo değeri 2,33 olur.
Soru 26
0.10 anlam düzeyinde sınanan bir hipotez için, doğru olan sıfır hipotezini reddederek hatalı karar verme olasılığı kaçtır?
Seçenekler
A
0,05
B
0,01
C
0,25
D
0,50
E
0,10
Açıklama:
Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesi durumunda işlenen hataya, I. Tip hata ya da α tipi hata adı verilir. Araştırmalarda α tipi hata işlemenin maksimum olasılığına “testin anlamlılık düzeyi” denir
Soru 27
Bir işletmede, üretilen deterjanın temizleme süresini artırmak için, yeni bir hammaddenin kullanımı düşünülmektedir. Bu hammaddenin olumlu sonuç verip vermediğinin %90 güvenle sınanacağı bir hipotez testinde sıfır hipotezinin red bölgesi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Sağ uçta, %2.5’lik alan
B
Sağ uçta, %5’lik alan
C
Sol uçta, %5’lik alan
D
Sağ uçta, %10’luk alan
E
Sol uçta, %10’luk alan
Açıklama:
Tek yönlü bir hipotez testi olduğu için anlamlılık düzeyinin tümü red bölgesinin alanını oluşturur. Temizleme süresini arttırdığı iddia edildiği için sağ uçta, %10’luk alan olur.
Soru 28
Bir bankada çalışan kadın memurların erkek memurlardan daha az mesaiye kaldıkları yönündeki iddianın araştırılması için her iki gruptan sırasıyla 14 ve 17 memur rassal olarak seçilmiştir. Bu araştırmada serbestlik derecesi kaçtır?
Seçenekler
A
14
B
17
C
29
D
30
E
31
Açıklama:
Küçük örneklemlerde n<30 olduğunda serbestlik derecesi, iki farklı örneklem olduğu için n1+n2-2= 14+17-2=29
Soru 29
Dört farklı beslenme programını uygulayan kişilerin bu programlardan duydukları memnuniyet düzeylerininin farklı olup olmadığını araştıran bir çalışmada, karşıt hipotez; grupların en az ikisinin memnuniyet puan ortalamalarının farklılık gösterdiği şeklinde ifade edilmiş ise, bu araştırmada hangi istatistiksel test yapılmıştır?
Seçenekler
A
Evren Ortalamasına İlişkin Üst Kuyruk Testi
B
İki Evren Ortalaması Arasındaki Farka İlişkin Çift Kuyruk Testi
C
Tek Yönlü Varyans Çözümlemesi-F Testi
D
Tek Evren Oranına İlişkin Küçük Örneklem Testi
E
İki Evren Oranı Arasındaki Farka İlişkin Hipotez Testi
Açıklama:
Birden fazla örneklem ortalaması arasında anlamlı bir fark olup olmadığının testi için
Tek Yönlü Varyans Çözümlemesi-F Testi kullanılır
Tek Yönlü Varyans Çözümlemesi-F Testi kullanılır
Soru 30
Üç farklı sürücü kursundan eğitim alan kişilerin ehliyet sınavı başarı puan ortalamalarının farklı olup olmadığı araştırılmak isteniyor. Bu amaçla sürücü kurslarının her birinden, birbirinden bağımsız rassal olarak 6’şar öğrenci seçilerek elde edilen verilerle yapılan hesaplamalar sonucunda gruplar arası sapma kareler toplamı 28, gruplar içi sapma kareler toplamı 12 olarak elde edilmiştir. Bu araştırmada hesaplanacak olan test istatistiğinin değeri nedir?
Seçenekler
A
17,5
B
2,33
C
7
D
4,6
E
21,8
Açıklama:
r-1=3-1=2, nT-r= 18-3=15
F=((28/2)/(12/15)=14/0,8= 17,5
F=((28/2)/(12/15)=14/0,8= 17,5
Soru 31
İstatistiksel özellikleri diğer hipotezlerden ayıran özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bir frekans dağılımının parametre değerine ait olmasıdır.
B
Bir frekans dağılımının örneklem değerine ait olmasıdır.
C
Bir frekans dağılımının istatistik değerine ait olmasıdır.
D
Bir frekans dağılımı olmasıdır.
E
Bir önerme olmasıdır.
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 32
Evren dağılımı nasıl olursa olsun uygulanabilen testler aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Parametrik test
B
z testi
C
t testi
D
F testi
E
Parametrik olmayan test
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi karşıt hipotezi tanımlar?
Seçenekler
A
İlgili evren parametresinin bilinen değerinde herhangibir farkların beklenmediğini ifade eden hipotezlerdir.
B
İlgili evren parametresinin bilinen değerinde herhangibir farkların beklenip- beklenmediğini ifade eden hipotezlerdir.
C
İlgili evren parametresinin bilinen değerinde istatistiksel olarak anlamlı farkların beklendiğini ifade eden hipotezlerdir.
D
İlgili evren parametresinin bilinen değerinde istatistiksel olarak anlamlı farkların beklenmediğini ifade eden hipotezlerdir.
E
Red bölgesinin yerini belirleyen hipotezlerdir.
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 34
Hipotez testleri hipotezlerin ifade ediliş şekline göre kaç şekilde ifade edilebilir?
Seçenekler
A
1
B
3
C
2
D
5
E
4
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 35
Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesi durumunda işlenen hata aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Güvenilirlik düzeyi
B
Testin gücü
C
II. tip hata
D
I. tip hata
E
Serbestlik derecesi
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 36
Hipotez testleri içerisinde uygun test istatistiğinin seçilmesi konusunda ilgilenilen değişkenlerin ölçülmesinde aşağıdakilerden hangisinin bilinmesine gerek yoktur?
Seçenekler
A
Örneklem hacmi
B
Ölçek türü
C
Örneklem sayısı
D
Örneklemlerin bağımlı-bağımsız olması
E
II. tip hata miktarı
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 37
Hipotez testinin sürecinin adımlarından anlam düzeyi belirlenmesinde aşağıdakilerden hangi ifade yanlıştır?
Seçenekler
A
Sıfır hipotezinin doğru olduğu inanan araştırmacı, α anlamlılık düzeyini çok büyük bir değer olarak seçebilir.
B
Örneklem hacmi sabit olduğunda, α tipi hata işlemenin azalması, β tipi hata işleme olasılığının artmasına neden olur.
C
Hata yapmanın maksimum olasılığı β ile gösterilir.
D
α tipi hatadan daha çok sakınılır ve genellikle α tipi hata kontrol edilir.
E
Örnekleme dağılımında, red bölgesini tanımlamadan önce, örnekleme dağılımını tanımlamak gerekir.
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 38
Bir dağılımın evren parametresine ilişkin ileri sürülen önerme aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Tahminleyici
B
İstatistik
C
İstatistiksel hipotez
D
Anlam düzeyi
E
Hipotez
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 39
I. Bir şirkette çalışanlar günlük ortalama 7 saat internet kullanmaktadır ifadesi istatistiksel bir hipotezdir. II. İstatistiksel hipotezler daima doğrudur.III. İstatistiksel hipotezlere ilişkin karar belli bir hata payıyla verilir. Yukarıda istatistiksel hipotez ile ilgili verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 40
Dağılım şekilleri normal veya normale yakın ve satndart sapmaları birbirine eşit olduğu bilinen iki evrenden birbirinden bağımsız n1>30 ve n2>30 birimlik rassal örneklemler seçilmiş ise H0: μ1 - μ 2 = 0 hipotezinin test edilmesi sürecinde test istatistiği hangi serbestlik derecesi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
n1+ n2 -1
B
n1+ n2 -2
C
n1+ n2 +1
D
n1+ n2 + 2
E
n1+ n2
Açıklama:
İki evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 41
İkiden fazla grup ortalaması karşılaştırması yapılması düşünüldüğünde grup sayısı r=4 olduğunda eğer z ve t uygulaması yapılsaydı kaç tane z ve t test yapılırdı?
Seçenekler
A
5
B
3
C
7
D
6
E
2
Açıklama:
İkiden fazla evren ortalamasına ilişkin karşılaştırma, F testi uygulayabileceksiniz.
Soru 42
Tek yönlü varyans çözümlemesi modelinde (Xij= μij + εij) εij neyi ifade eder?
Seçenekler
A
Grup sayısını
B
j’inci gruptaki i’inci birime ait hata terimini
C
İlgilenilen bağımlı değişkeni
D
j’inci gruptaki i’inci birime ait gözlem değerini
E
İlgilenilen bağımsız değişkeni
Açıklama:
İkiden fazla evren ortalamasına ilişkin karşılaştırma, F testi uygulayabileceksiniz.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi II. Tip hatayı ifade eder?
Seçenekler
A
Gerçekte yanlış olan karşıt hipotezin kabul edilmesi
B
Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin kabul edilmesi
C
Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin red edilmesi
D
Gerçekte yanlış olan sıfır hipotezinin red edilmesi
E
Gerçekte yanlış olan sıfır hipotezinin kabul edilmesi
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Tek Yönlü Varyans Çözümlemesi için yapılan varsayımlardan biridir?
Seçenekler
A
Hata terimleri εij'ler ilişkilidir.
B
Gözlem değerleri Xij ‘ler ilişkilidir.
C
Hata terimleri εij'ler normal dağılıma sahiptir.
D
Grup varyansları birbirinden farklıdır.
E
Xij değerleri μij ve εij değerlerinin çarpımıdır.
Açıklama:
İkiden fazla evren ortalamasına ilişkin karşılaştırma, F testi uygulayabileceksiniz.
Soru 45
Yeni üretilen grip aşısının ortalama etki süresinin mevcut aşıların ortalama etki süresinden daha fazla olduğu ileri sürülmektedir. Bu amaçla yapılacak hipotez testinde kurulacak sıfır hipotezi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Yeni üretilen grip aşısının ortalama etki süresi mevcut aşıların ortalama etki süresinden daha fazladır.
B
Yeni üretilen grip aşısının ortalama etki süresi mevcut aşıların ortalama etki süresinden daha azdır.
C
Yeni üretilen grip aşısının ortalama etki süresi mevcut aşıların ortalama etki süresiyle aynıdır.
D
Yeni üretilen grip aşısının ortalama etki süresi mevcut aşıların ortalama etki süresini düşürür.
E
Yeni üretilen grip aşısının ortalama etki süresi mevcut aşıların ortalama etki süresini arttırır.
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 46
Tek evrenin aritmetik ortalaması için oluşturulan iki yönlü hipotez testinde I. Tip hata işlememe olasılığı 0,94 olarak belirlenmişse, bu test için α anlam düzeyi kaçtır?
Seçenekler
A
0,03
B
0,06
C
0,12
D
0,94
E
0,47
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 47
Bir fabrikada 0,5 litrelik şişeler halinde içecek üretimi yapılmaktadır. Üretilen içecek hacimlerinin kontrolü amacıyla üretilen şişeler arasından 81 tanesi rassal olarak seçilmiş ve bu şişelerdeki içecek hacimleri ortalama 0,485 litre ve standart sapması 0,03 litre olarak elde edilmiştir. Üretilen içecek hacimlerinin belirtildiği gibi olup olmadığına yönelik bir hipotez testi yapılmak istendiğinde, ifade edilecek karşıt hipotez aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
μ=0,5
B
μ=0,485
C
μ≠0,5
D
μ≠0,485
E
μ>0,485
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 48
Bir deterjan firması bir şehirde kendi ürününü kullanan ailelerinin oranının % 25’den fazla olduğunu iddia etmektedir. Bu iddianın doğruluğunu test etmek amacıyla şehirdeki ailelerden rassal olarak 300 aile seçilmiş ve 69’nun bu deterjan firmasının ürününü kullandığı gözlemlenmiştir. Bu iddianın doğruluğu 0,05 anlam düzeyinde test edilmek istenildiğinde, uygun test istatistiğinin değeri kaçtır?
Seçenekler
A
- 0,8
B
- 0,02
C
0,025
D
0,15
E
0,23
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
doğru cevap - 0,8 dir.
doğru cevap - 0,8 dir.
Soru 49
Bir fabrikada A bandında üretilen ürünlerin ortalama ağırlığının B bandında üretilen ürünlerin ortalama ağırlığıyla aynı olup olmadığının sınanması amacıyla A ve B bandından birbirinden bağımsız olarak sırasıyla 12 ve 18 birimlik rassal örneklemler seçilmiştir. %1 anlam düzeyinde yapılacak hipotez testi için uygun tablo değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
2,763
B
2,467
C
2,580
D
2,326
E
1,960
Açıklama:
İki evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 50
Bir banka hizmet verdiği A şubesindeki müşterilerinin memnuniyet oranının ve B şubesindeki müşterilerinin memnuniyet oranından daha düşük olduğu iddiasını %1 anlam düzeyinde sınamak istemektedir. Bu sınamada red bölgesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Örnekleme dağılımının sağ ucundaki 0,01’lik alandır.
B
Örnekleme dağılımının sol ucundaki 0,01’lik alandır.
C
Örnekleme dağılımının sağ ucundaki 0,005’lik alandır.
D
Örnekleme dağılımının sol ucundaki 0,005’lik alandır.
E
Örnekleme dağılımının sol ucundaki 0,05’lik alandır.
Açıklama:
İki evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 51
Bir inşaat firması piyasada bulunan beş farklı marka çeliğin ortalama akma mukavemetleri arasında fark olup olmadığını sınamak istemektedir. Bu amaçla, her bir marka çelikten 7 birimlik rassal örneklem çekilerek tek yönlü varyans çözümlemesi yapılacaktır. 0,99 güven düzeyinde sınamanın yapılabilmesi için kullanılacak uygun kritik değer kaçtır?
Seçenekler
A
2,45
B
2,69
C
3,52
D
4,02
E
5,34
Açıklama:
İkiden fazla evren ortalamasına ilişkin karşılaştırma, F testi uygulayabileceksiniz.
Soru 52
i. İstatistiksel hipotez, bir dağılımın evren parametresine ilişkin bir önermedir.ii. İstatistiksel hipotez, doğru ya da yanlış olabilir.iii. İstatistiksel hipotez testi, örneklem istatistiklerini kullanarak, bir hipotezin doğru olup olmadığını ortaya koymaya yönelik yapılan çalışmalardır.Yukarıdakilerden hangisi/hangileri hipotez testi için söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız i
B
Yalnız ii
C
Yalnız iii
D
Yalnız i-ii
E
i-ii-iii
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 53
i. Hipotezlerin ifade edilmesiii. Anlamlılık düzeyinin belirlenmesiiii. Tam sayım yapılmasıiv. Test istatistiğinin belirlenmesiv. İstatistiksel kararın verilmesiYukarıdakilerden hangisi istatistiksel hipotezlerin testinde izlenen adımlar arasında değildir?
Seçenekler
A
i
B
ii
C
iii
D
iv
E
v
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 54
Bisküvi üreten bir fabrikada 180 gramlık paketler hâlinde üretim yapılması öngörülmektedir. Bu fabrikadan, 64 bisküvi paketinden oluşan rassal örneklem çekilmiş ve bu bisküvi paketlerinin ortalama ağırlıklarının 185 gr. olduğu belirlenmiştir. Buna göre, bisküvi paketlerinin olması gereken ağırlığa sahip olup olmadığının testi için ifade edilmesi gereken hipotezler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
H0: µ = 180H1: µ ≠ 180
B
H0: µ = 185H1: µ ≠ 185
C
H0: µ ≠ 180H1: µ > 180
D
H0: µ ≠ 185H1: µ < 185
E
H0: µ = 185H1: µ < 185
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 55
i. µ0 =180ii. s=5iii. n=9iv. t (1- α /2; n = 8) Bisküvi üreten bir fabrikada 180 gramlık paketler hâlinde üretim yapılması öngörülmektedir. Bu fabrikadan, 9 bisküvi paketinden oluşan rassal örneklem çekilmiş ve bu bisküvi paketlerinin ortalama ağırlıklarının 185 gr ve standart sapmasının 5 gr olduğu belirlenmiştir. Buna göre, α=0.05 anlam düzeyinde bisküvilerin olması gereken ağırlığa sahip olup olmadığına ilişkin hipotez testi yapılırken yukarıdakilerden hangisi/hangileri hesaplamalarda ve karar almada mutlaka gereklidir?
Seçenekler
A
Yalnız i
B
Yalnız i-ii
C
Yalnız i-ii-iii
D
Yalnız i-ii-iv
E
i-ii-iii-iv
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 56
I-Bir üretim sürecinde üretilen cıvatalar ortalama 11.43 cm uzunluğundadır.II-Bir ilköğretim 8. sınıfta okuyan kız öğrencilerin matematik dersi not ortalaması, erkek öğrencilerin matematik dersi not ortalamasından yüksektir.III-Bir fabrikada çalışma koşullarından memnun olanların oranı %50'den azdır.Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri istatistiksel hipoteze örnek teşkil eder?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 57
Aşağıdaki hangi durum/durumlarda istatistiksel hipotez testi yapmak anlamsız olur?I-TamsayımII-ÖrneklemeIII-Evren parametre değerleri karşılaştırılması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
II ve III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi hipotez testinin aşamalarından değildir?
Seçenekler
A
Hipotezlerin ifade edilmesi
B
Anlamlılık düzeyinin belirlenmesi
C
Örneklemin seçilmesi ve test istatistiğinin hesaplanması
D
Varyans çözümleme tablosunun oluşturulması
E
Probleme ilişkin kararın verilmesi
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 59
Bir hastalığın iyileşme süresinin 5 gün olduğu bilinmektedir. Bir sağlık merkezi bu hastalığın iyileşme süresini azaltacak yeni bir tedavi uygulamaya başlamıştır. Bu tedaviyi alan hastalardan 50 tanesi rassal olarak seçilmiş ve iyileşme süresi ortalaması 3,5 gün olarak hesaplanmıştır. Tedavinin olumlu sonuç verdiği iddiası %95 güvenle araştırılmak istendiğinde örnekleme dağılımının red bölgesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sağ uçta, %2.5’lik alan
B
Sol uçta, %2.5’lik alan
C
Sağ uçta, %5’lik alan
D
Sol uçta, %5’lik alan
E
Sağ uçta, %10’luk alan
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 60
AÖF istatistik sınavında kız öğrencilerin başarıları ortalamasının (μK) erkek öğrencilerin başarı ortalamasından (μE) daha büyük olduğu iddia edilmektedir. Bu iddianın araştırılmasında ifade edilecek hipotezler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
H0: μK = μE H1: μK ≠ μE
B
H0: μK = μE H1: μK > μE
C
H0: μK = μE H1: μK < μE
D
H0: μK > μE H1: μK = μE
E
H0: μK > μEH1: μE ≠ μK
Açıklama:
İki evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 61
Bir istatistiksel hipotez testinde α anlam düzeyinin değeri aşağıdakilerden hangisi olamaz?
Seçenekler
A
0.01
B
0.25
C
0.50
D
0.75
E
1.00
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 62
Bir hipotez testinde, gerçekte alternatif hipotez doğru iken test sonucunda sıfır hipotezi red edilmiş ise bu durumda aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
Seçenekler
A
Birinci tip hata yapılmıştır.
B
İkinci tip hata yapılmıştır.
C
α tipi hata yapılmıştır.
D
Doğru karar verilmiştir.
E
Güven düzeyi yüksektir.
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 63
Sınıfları, motor tipleri ve yakıt türleri aynı olan X, Y ve Z marka otomobillerin saatlik ortalama yakıt tüketimleri arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı araştırılmak isteniyor. Bu amaçla, her markadan 30 otomobil rassal olarak seçiliyor ve saatlik yakıt tüketimleri kaydediliyor. Otomobillerin saatlik yakıt tüketim ortalamaları arasında fark olup olmadığını sınamak için aşağıdaki yöntemlerden hangisini kullanmak en uygundur?
Seçenekler
A
Z testi
B
t testi
C
Regresyon analizi
D
F testi
E
Ki-kare testi
Açıklama:
İkiden fazla evren ortalamasına ilişkin karşılaştırma, F testi uygulayabileceksiniz.
Soru 64
Bir bölgedeki halkın X partisini destekleme oranının 0.9 olduğu iddia edilmektedir. Bu amaç için rassal olarak 300 kişiden oluşan bir örneklem seçilmiş ve seçilen 300 kişiden 90 tanesinin X partisini desteklediği belirlenmiştir. Buna göre, 0.01 anlam düzeyinde iddianın geçerliliği sınanmak istendiğinde hesaplanacak test istatistiği ve karar hakkında aşağıdaki sonuçlardan hangisi doğru olur?
Seçenekler
A
Hesaplanacak test istatistiğinin değeri -34.68 dir ve iddia yanlıştır.
B
Hesaplanacak test istatistiğinin değeri -0.3 dir ve iddia yanlıştır.
C
Hesaplanacak test istatistiğinin değeri 0.9 dur ve iddia doğrudur.
D
Hesaplanacak test istatistiğinin değeri -1.9 dur ve iddia doğrudur.
E
Hesaplanacak test istatistiğinin değeri 1.9 dur ve iddia yanlıştır.
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 65
İlgili evren parametresinin bilinen değerinde herhangi bir farklılığın beklenmediği aşağıdakilerden hangisinde ileri sürülmektedir?
Seçenekler
A
H1 karşıt hipotezinde
B
H0 sıfır hipotezinde
C
Anlam seviyesinde
D
Güven düzeyinde
E
Hata düzeyinde
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 66
İlgili evren parametresinin bilinen değerinde, herhangi bir farklılığın beklenmediğinin ifade edildiği hipoteze ne denir?
Seçenekler
A
Karşıt hipotez
B
Sıfır hipotezi
C
Bir hipotezi
D
İki hipotezi
E
Alternatif hipotez
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 67
İlgili evren parametresinin bilinen değerinde, istatistiksel olarak anlamlı farkların beklendiğini ifade eden hipoteze ne denir?
Seçenekler
A
Sıfır hipotezi
B
Karşıt hipotez
C
Karışık hipotez
D
Karmaşık hipotez
E
Katışık hipotez
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 68
İstatistiksel ifadelerin testinde ikinci adım nedir?
Seçenekler
A
Hipotezlerin ifade edilmesi
B
Anlamlılık düzeyinin belirlenmesi
C
Örneklemin seçilmesi, verilerin derlenmesi ve test istatistiğinin belirlenmesi
D
İstatistiksel kararın verilmesi
E
Probleme ilişkin kararın verilmesi
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 69
Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesi durumunda işlenen hataya ne ad verilir?
Seçenekler
A
α tipi hata
B
θ tipi hata
C
λ tipi hata
D
σ tipi hata
E
β tipi hata
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 70
α tipi hata yapmanın maksimum olasılığına ne denir?
Seçenekler
A
Testin güven düzeyi
B
Testin kontrol düzeyi
C
Testin anlam düzeyi
D
Testin tepe düzeyi
E
Testin kabul düzeyi
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 71
Sıfır hipotezi doğru iken test sonucunda reddedilirse hangi tip hata gerçekleşmiş olur?
Seçenekler
A
α tipi hata
B
β tipi hata
C
μ tipi hata
D
λ tipi hata
E
θ tipi hata
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 72
Sıfır hipotezi doğru değilken test sonucunda kabul edilirse hangi tip hata gerçekleşmiş olur?
Seçenekler
A
I. tip hata
B
II. tip hata
C
III. tip hata
D
IV. tip hata
E
V. tip hata
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 73
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testlerinde örneklem hacmi olan n'nin hangi değerleri için küçük örneklem testi yapılır?
Seçenekler
A
n < 30
B
n < 50
C
n < 100
D
n < 500
E
n < 1000
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 74
Uygulamada evren ortalamasına ilişkin hipotez testleri, örneklem hacmine göre kaç farklı durumda ele alınır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 75
"Probleme ilişkin kararın verilmesi" hipotez testi sürecinin kaçıncı adımıdır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 76
Değişkenlerinin ölçülmesinde eşit aralıklı ya daoranlı ölçeğin kullanıldığı hipotez testleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Parametrik hipotez testleri
B
Parametrik olmayan hipotez testleri
C
Tek taraflı hipotez testleri
D
Çift taraflı hipotez testleri
E
Yanlı hipotez testleri
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi hipotez testi sürecinin adımlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Hipotezlerin ifade edilmesi
B
Sebep-sonuç ilişkisinin kurulması
C
Test istatistiğinin belirlenmesi
D
Anlamlılık düzeyinin belirlenmesi
E
Örneklerin seçilmesi ve verilerin derlenmesi
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 78
Gerçekte yanlış olan Ho hipotezinin kabul edilmesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
I. Tip Hata
B
II. Tip Hata
C
Güven Düzeyi
D
Risk Düzeyi
E
Testin Gücü
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 79
Evrenden rassal olarak seçilen bir örneklem için hesaplananortalama değeriyle, bu örneklemin seçildiği evrenin aritmetik ortalaması μ ile ilgili, önceden belirlenen (ya da bilinen) μ0 gibi bir değer arasındaki farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığının araştırılması için oluşturulan hipotez testi, aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Evren oranına ilişkin hipotez testi
B
Evren ortalamasına ilişkin hipotez testi
C
Evren varyansına ilişkin hipotez testi
D
İki evren oranı arasındaki farka ilişkin hipotez testi
E
İki evren ortalaması arasındaki farka ilişkin hipotez testi
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 80
300 gramlık paketleme yapan bir makineden rassal olarak seçilen 100 adet paketin ağırlıkları ölçülmüş ve ortalama ağırlık 303 gr. standart sapma ise 15gram olarak saptanmıştır. Paket ağırlıklarının 300 grama eşit olup olmadığı testinde hesaplanan z değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1.0
B
1.5
C
2.0
D
2.5
E
3.0
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 81
25 cm. uzunluğunda tahta parçalar kesen bir makineden rassal olarak seçilen 10 adet tahtanın uzunlukları ölçülmüş ve ortalama uzunluk 24,7 cm. standart sapma ise 0,6 cm. olarak saptanmıştır. Tahta uzunluklarının 25 cm. ye eşit olup olmadığı testinde kullanılan t değeri kaçtır?
Seçenekler
A
-0,55
B
-0,75
C
-1,05
D
-1,50
E
-1,75
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 82
Oyuncak üreten bir makinenin %20 hatalı üretim yaptığı bilinmektedir. Bu makineden rassal olarak seçilen 100 adet oyuncağın 15 adedi hatalı çıkmıştır. Hatalı oranının %20'ye eşit olup olmadığı testinde kullanılan z değeri kaçtır?
Seçenekler
A
-1.00
B
-1.15
C
-1.25
D
-1.35
E
-1.5
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 83
Normal dağıldığı bilinen iki evrenden birbirinden bağımsız seçilen 12 ve 24 birimlik rassal örneklemlerin ortalama değerleri sırasıyla 123 ve 111 olarak bulunmuştur. Bu iki evrenin standart sapmaları sırasıyla 6 ve 12 olarak bilinmektedir. İki evren ortalamaları arasında fark olup olamadığı test edilirken hesaplanan t test istatistiğinin değeri kaçtır?
Seçenekler
A
2,14
B
2,28
C
3,17
D
3,45
E
4,00
Açıklama:
İki evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi gerçekte yanlış olan sıfır hipotezinin kabul edilmesi olarak ifade edilir?
Seçenekler
A
I. Tip Hata
B
Güven Düzeyi
C
Anlam Düzeyi
D
II. Tip Hata
E
Risk Düzeyi
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesinin maksimum olasılığı olarak ifade edilir?
Seçenekler
A
Anlam Düzeyi
B
II. Tip Hata
C
III. Tip Hata
D
Güven Düzeyi
E
β Tipi Hata
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 86
I- Hipotez testlerinde örneklem istatistiğinin dağılımının bilinmesi zorunludur.II- Hipotez testi aşamalarının ilki, test istatistiğinin hesaplanmasıdır.III- Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesine II. tip hata denir.Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 87
Örneklem büyüklüğü 15 birim, anlam düzeyi 0.01 olan çift yönlü bir sınamadaki kritik t değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1.345
B
2.602
C
2.624
D
2.947
E
2.977
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 88
Bir salça fabrikası, Sağlık Bakanlığının izin verdiği oranda tuz kullanarak üretim yaptığını iddia etmektedir. Denetçiler tarafından da tuz oranının belirlenen orandan yüksek olup olmadığı test edilmek istenmektedir.Bu sınamada kurulacak sıfır hipotezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fabrikadaki salçaların ortalama tuz oranı Sağlık Bakanlığınca verilen orandan farklıdır.
B
Fabrikadaki salçaların ortalama tuz oranı Sağlık Bakanlığınca verilen orandan yüksektir.
C
Fabrikadaki salçaların ortalama tuz oranı Sağlık Bakanlığınca verilen orandan düşüktür.
D
Fabrikadaki salçaların ortalama tuz oranı Sağlık Bakanlığınca verilen orana eşittir.
E
Fabrikadaki salçaların ortalama üretimi, Sağlık Bakanlığınca verilen orandan yüksektir.
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 89
Bir salça fabrikası, Sağlık Bakanlığının izin verdiği oranda tuz kullanarak üretim yaptığını iddia etmektedir. Denetçiler tarafından tuz oranının belirlenen orandan yüksek olup olmadığı test edilmek istenmektedir.Bu sınamada kurulacak alternatif hipotez aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fabrikadaki salçaların ortalama üretimi Sağlık Bakanlığınca verilen orandan farklıdır.
B
Fabrikadaki salçaların ortalama üretimi Sağlık Bakanlığınca verilen orandan düşüktür.
C
Fabrikadaki salçaların ortalama tuz oranı Sağlık Bakanlığınca verilen orandan farklıdır.
D
Fabrikadaki salçaların ortalama tuz oranı Sağlık Bakanlığınca verilen orandan düşüktür.
E
Fabrikadaki salçaların ortalama tuz oranı Sağlık Bakanlığınca verilen orandan yüksektir.
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Doğru cevap E dir.
Doğru cevap E dir.
Soru 90
Bir fabrikada üretilen çelik halatların yeni bir yöntemin kullanılması durumunda dayanıklılık süresini arttırabileceğine dair bir iddianın %95 güven düzeyi ile test edilmesi istenmektedir. Bu sınama için belirlenecek red bölgesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sağ uçta %2.5'lik alan
B
Sol uçta %2.5'lik alan
C
Hem sağ hem de sol uçta %2.5'lik alanlar
D
Sağ uçta %5'lik alan
E
Sol uçta %5'lik alan
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 91
Bir spor okulunun giriş sınavına katılan kız ve erkek adayların başarı durumları hakkında bir araştırma yapılıyor. Bu amaçla sınava katılan kızlardan rasgele seçilen 64 kişilik örneklemin ortalaması 120 puan, standart sapması 16 puan, erkeklerden rasgele seçilen 100 kişilik örneklemin ortalaması ise 126 puan, standart sapması 20 puandır. Buna göre kız ve erkek öğrencilerin başarısı arasında fark olup olmadığı %95 güven düzeyi ile test edilmek istenmektedir.Aşağıdakilerden hangisi bu hipotez testi için belirlenecek red bölgesini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Sağ uçta %2.5'lik alan
B
Sol uçta %2.5'lik alan
C
Hem sağ hem de sol uçta %2.5'lik alanlar
D
Sağ uçta %5'lik alan
E
Sol uçta %5'lik alan
Açıklama:
İki evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 92
Bir spor okulunun giriş sınavına katılan kız ve erkek adayların başarı durumları hakkında bir araştırma yapılıyor. Bu amaçla sınava katılan kızlardan rasgele seçilen 64 kişilik örneklemin ortalaması 120 puan, standart sapması 16 puan, erkeklerden rasgele seçilen 100 kişilik örneklemin ortalaması ise 126 puan, standart sapması 20 puandır. Buna göre kız ve erkek öğrencilerin başarısı arasında fark olup olmadığı %95 güven düzeyi ile test edilmek istenmektedir. Bu hipotez testi için hesaplanan test istatistiği değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
3
B
2.7
C
2.5
D
2.3
E
2
Açıklama:
İki evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 93
Bir hipotezi 0,98 güven düzeyinde sınarken, doğru olan sıfır hipotezini reddederek hatalı karar verme olasılığı kaçtır?
Seçenekler
A
0.01
B
0,02
C
0.05
D
0.98
E
0.99
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 94
% 5 anlamlılık düzeyinde sınanan iki yönlü bir hipotez sınaması için, gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesi olasılığı kaçtır?
Seçenekler
A
0.05
B
0.25
C
0.95
D
0.475
E
0.99
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 95
Tek evren aritmetik ortalamasıyla ilgili iki yönlü bir hipotez testinde benimsenen anlamlılık düzeyi 0,05 ve örneklem hacmi 17 birim ise hesaplanan istatistiğin karşılaştırılacağı tablo değeri kaçtır?
Seçenekler
A
2,160
B
2.12
C
2.11
D
1,746
E
1,740
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 96
Araştırmalarda α tipi hata işlemenin maksimum olasılığına ne ad verilir?--- Soru anlamlı değil.
Seçenekler
A
Anlamlılık düzeyi
B
II. tip hata
C
Kapsam hatası
D
Testin güven düzeyi
E
Test istatistiği
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 97
Bir araştırmada ilgilenilen dağılımın parametre değeri hakkında ileri sürülen önermelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
İstatistiksel hipotez
B
İstatistiksel tahminleme
C
Anlamlılık düzeyi
D
Güven düzeyi
E
I. tip hata
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi istatistiksel hipotez testi için doğru açıklama değildir?
Seçenekler
A
İstatistiksel hipotezin doğru ya da yanlışlığını araştırmak için mutlaka tam sayım yapmak gerekir.
B
İstatistiksel hipotez doğru ya da yanlış olabilir.
C
İstatistiksel hipotez bir önermedir.
D
Hipotez testinde H0 hipotezi hakkında karar verilir.
E
Sıfır hipotezi reddedilirse karşıt hipotez kabul edilir.
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 99
Aşağıdaki ifadelerin hangisi tek yönlü alt kuyruk testi için doğru ifadedir?
Seçenekler
A
Ɵ < Ɵ0
B
Ɵ ≠ Ɵ0
C
Ɵ > Ɵ0
D
Ɵ = Ɵ0
E
Ɵ ≥ Ɵ0
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 100
Bir işletmede kullanılan makinelerin üretim hızını artırmak amacıyla makineler üzerinde bir değişiklik yapılmıştır. Sonucun üretim hızını artırıp artırmadığı sınanmak istenmektedir. Buna göre, bu sınamadaki sıfır hipotezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Değişiklik hatalı ürün oranını artırır.
B
Değişiklik hatalı ürün oranını değiştirmez.
C
Değişiklik üretim hızını etkilemez.
D
Değişiklik üretim hızını etkiler.
E
Değişiklik üretim hızını düşürür.
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 101
Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin hata ile reddedilmesi durumunda işlenen hataya ne ad verilir?
Seçenekler
A
I. tip hata
B
II. tip hata
C
Örnekleme hatası
D
Rassal hata
E
Sistematik hata
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 102
Uygulanmakta olan bir öğretim sisteminin ortalama başarısı 75 puandır. Başarıyı yükseltmek amacıyla bu öğretim sisteminde değişiklik yapılmıştır. Yeni öğretim sistemiyle öğrenim gören öğrencilerden rassal olarak seçilen 100 kişinin ortalama başarısı 80 puan ve standart sapması 20 puan olarak hesaplanmıştır. Yukarıdaki bilgilere göre, yeni öğretim sisteminin başarıyı arttırıp arttırmadığına ilişkin karar verirken hesaplanacak test istatistiğinin değeri kaçtır?---Soruda test istatistiği olarak hangisinin kullanılacağı (örneğin z ya da t testi) ve alpha değeri (örneğin 0.05 olup olmadığı) verilmemiş. Ayrıca öğrenci başarısının Gauss dağılımlı olup olmadığı da belirtilmemiş. Bu şekilde sorulması yanlış.
Seçenekler
A
0.5
B
2.5
C
4.8
D
5
E
6.2
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 103
Uygulanmakta olan bir öğretim sisteminin ortalama başarısı 75 puandır. Başarıyı yükseltmek amacıyla bu öğretim sisteminde değişiklik yapılmıştır. Yeni öğretim sistemiyle öğrenim gören öğrencilerden rassal olarak seçilen 100 kişinin ortalama başarısı 80 puan ve standart sapması 20 puan olarak hesaplanmıştır. Bu bilgilere göre, yeni öğretim sisteminin başarıyı arttırıp arttırmadığına ilişkin karar verirken test edilecek hipotez aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
μ = 75 puan
B
μ> 75 puan
C
μ = 80 puan
D
μ > 80 puan
E
μ < 80 puan
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 104
Tek evren aritmetik ortalamasına ilişkin bir tek yönlü alt kuyruk testinde karşıt hipotez H1 nasıl ifade edilir?
Seçenekler
A
H1 : μ ≠ μ0
B
H1: μ = μ0
C
H1: μ > μ0
D
H1 : μ < μ0
E
H1: μ ≥ μ0
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 105
Evren ortalamasının 70 olup olmadığının test edilmesinde rassal olarak seçilen ve hacmi 49 birim olan bir örneklemin ortalaması 76, standart sapması 21 olarak hesaplanmıştır. Buna göre, test istatistiğinin değeri kaçtır?--- Soruda test istatistiği olarak z ya t istatistiğinden hangisinin kastedildiği ve evren örneklerinin dağılımının ne olduğu (örneğin Gauss) net bir şekilde belirtilmelidir. Bu bilgiler soruda eksik.
Seçenekler
A
0.5
B
1.0
C
1.5
D
2.0
E
2.5
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 106
Tek evren aritmetik ortalamasıyla ilgili iki yönlü bir hipotez testinde benimsenen anlamlılık düzeyi 0,05 ve örneklem hacmi 17 birim ise hesaplanan istatistiğin karşılaştırılacağı tablo değeri kaçtır? --- Soruda bir yanlışlık olmamakla birlikte kitap arkasındaki bir spesifik tablonun spesifik bir değerini sormak, öğrencinin tüm tabloyu manasız bir şekilde ezberlemesini gerektirir. Kötü bir soru...
Seçenekler
A
2.160
B
2.120
C
2.110
D
1.746
E
1.74
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 107
Bir hipotezi 0,98 güven düzeyinde sınarken, doğru olan sıfır hipotezini reddederek hatalı karar verme olasılığı kaçtır?
Seçenekler
A
0.01
B
0.02
C
0.05
D
0.98
E
0.99
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 108
İki evren ortalaması arasındaki farka ilişkin bir küçük örneklem testinde örneklem hacimleri 10 ve 8 birim ise serbestlik derecesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
16
B
10
C
8
D
18
E
6
Açıklama:
İki evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 109
Örnek büyüklüğü 18 birim, anlam düzeyi 0,01 olan çift yönlü bir sınamadaki kritik t değeri kaçtır? --- Bu soru tamamen Ek-2 Tablo:2'nin baştan sona ezberlenmesini gerektirir. Çok kötü bir soru. Ayrıca kritik t değerleri çok daha küçüktür, sorunun cevabı ve çeldiricilerin 2,898 şeklinde sayılar olması beklenir.
Seçenekler
A
23774
B
35065
C
21186
D
21217
E
2,898
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 110
Normal dağılıma sahip bir evrenin ortalamasının en az 53 olduğu yönündeki bir iddianın 0,01 anlamlılık düzeyi kullanılarak sınanması için hesaplanan test istatistiğinin değeri 4,2’dir. Buna göre, bu sınamada verilecek hem istatistiksel karara ve hem de problem ilişkin kararla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
H0 red, evrenin ortalaması en az 53 değildir. (H0; 0 Alt indis olarak yazılacak)
B
H0 red, evrenin ortalaması en az 53’tür.
C
H1 red, evrenin ortalaması en az 53’tür. (H1; 1 Alt indis olarak yazılacak)
D
H0 kabul, evrenin ortalaması en fazla 53’tür.
E
H1 kabul, evrenin ortalaması en fazla 53’tür.
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 111
Tek yönlü üst kuyruk testinde örneklem istatistiğinin normal dağıldığı bilinmektedir. Buna göre, %5 anlamlılık düzeyinde yapılacak testte kabul bölgesinin oransal büyüklüğü kaçtır?
Seçenekler
A
0.95
B
0.5
C
0.25
D
0.05
E
0.025
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 112
Tek evren ortalamasına ilişkin bir iddianın test edilmesi amacıyla n=17 birimlik bir örneklem rassal olarak seçilmiş ve Aritmetik Ortalama=20, s=2 olarak bulunmuştur. Buna göre, bu sınamada kullanılacak serbestlik derecesi kaçtır?
Seçenekler
A
13
B
14
C
15
D
16
E
17
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 113
0,01 anlam düzeyinde test edilen bir hipotez için doğru olan H0 hipotezinin reddedilerek hatalı karar verilme olasılığı kaçtır?
Seçenekler
A
0.02
B
0.99
C
0.98
D
0.01
E
0.05
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 114
Çift yönlü bir hipotez testinde t değerinin 3,106 olduğu bilindiğine göre örneklem büyüklüğü ve anlamlılık düzeyinin değeri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? ---- Soru yanlış değil. Ancak bu soru tamamen t testi tablosunun baştan sona ezberlenmesini gerektirir. Çok kötü bir soru.
Seçenekler
A
11 ; 0.05
B
13 ; 0.10
C
12 ; 0.01
D
13 ; 0.01
E
12 ; 0.05
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 115
Gözlem değerlerinin kategorik bir bağımsız değişkene göre gruplandırıldığı ve grupların ortalamalarının birbirine eşitliğinin test edildiği modellere verilen isim nedir? ---- Soru tek başına düşünüldüğünde doğru olabilir. Ancak gerek 3. ünitede, gerekse kitabın tamamında ANOVA konusu ve bu cevaba ulaşacak bilgi mevcut değildir. Dolayısıyla bu soru öğrenciye bu kitapla ilgili olarak sorulamaz.
Seçenekler
A
Karmaşık modeller
B
Doğrusal programlama modelleri
C
Deterministik modeller
D
Tek yönlü varyans çözümlemesi modelleri
E
Çift yönlü varyans çözümlemesi modelleri
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 116
Aşağıdakilerden hangisi istatistiksel hipotezi açıklamaktadır?
Seçenekler
A
İstatistiksel hipotez bir dağılımın evren parametresine ilişkin bir önermedir.
B
İstatistiksel hipotez karşılaşılan özel bir önermedir.
C
İstatistiksel hipotez bir varsayımdır.
D
İstatistiksel hipotez bir sayıdır.
E
İstatistiksel hipotez bir kütledir.
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 117
Bir araştırmada ilgilenilen bir ya da daha fazla parametrenin değeri hakkında ileri sürülen ve doğruluğu, geçerliliği bu parametre hakkında bilgi üreten istatistikden ve bu istatistiğin örnekleme dağılımıyla ilgili bilgilerden yararlanarak araştırılabilen önermelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
İstatistiksel hipotez
B
Hipotez
C
Parametrik test
D
Sıfır hipotezi
E
Karşıt hipotez
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 118
Evren dağılımı nasıl olursa olsun uygulanabilen testlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hipotez Testi
B
Parametrik Test
C
Parametrik Olmayan Test
D
z Testi
E
t Testi
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 119
Hipotez testlerinde, sıfır hipotezinin yanlışlıkla reddedilmesi durumunda işlenen hataya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Güven düzeyi
B
Anlamlılık düzeyi
C
I. tip hata
D
II. tip hata
E
Ret bölgesi
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 120
Araştırmalarda α tipi (I. Tip) hata işlemenin maksimum olasılığına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Testin gücü
B
Red bölgesi
C
Kritik değer
D
Anlamlılık düzeyi
E
Yorumlama hatası
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 121
Bir hipotez testinde örneklem istatistiğinin değeriyle evrenin, sıfır hipotezinde ifade edilen değeri arasındaki farkın standartlaştırılmış değerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sıfır hipotezi
B
Örneklem istatistiği
C
Test istatistiği
D
Kritik değer
E
I. tip hata
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 122
Süt üreten bir fabrikada 500 gramlık paketler halinde üretim yapılmaktadır. Süt paketlerinin ağırlığını kontrol etmek için rassal olarak 100 paket seçilmiş ve seçilen paketler için ortalama ağırlık 498 gram ve standart sapma 20 gram olarak saptanmıştır. α = 0.08 anlam düzeyinde, paket ağırlıklarının belirlenen standartta olup olmadıklarını belirlemek amacıyla yapılacak testte hesaplanacak test istatistiğinin değeri nedir?
Seçenekler
A
-2
B
-1
C
0
D
1
E
2
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 123
Aşağıdakilerden hangisi tek yönlü varyans çözümlemesi - F testi sürecinin aşamalarından değildir?
Seçenekler
A
Hipotezlerin ifade edilmesi
B
Modelin tanıtılması
C
Anlamlılık düzeyinin belirlenmesi
D
Test istatistiğinin hesaplanması
E
İstatistiksel kararın verilmesi
Açıklama:
İkiden fazla evren ortalamasına ilişkin karşılaştırma, F testi uygulayabileceksiniz.
Soru 124
Araştırmacılar tam sayım yapamayınca aşağıdakilerden hangisi ile karşılaşmazlar?
Seçenekler
A
Tam değerlere
B
Evren parametrelerinin önceden bilinen değerlerinde değişikliğe
C
Parametrenin standart değerinde farlılığa
D
İki veya daha fazla evren parametresinideki artışa
E
İki veya daha fazla evren parametresinideki azalışa
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 125
İstatistiksel hipotez aşağıdaki özelliklerden hangisini bulundurmalıdır?
Seçenekler
A
Parametrenin doğruluğu
B
Araştırmanın ne zaman yapıldığı
C
Araştırmanın kimlere uygulandığı
D
Araştırmanın nerede yapıldığı
E
Yapanın kim olduğu
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 126
Aşağıdakilerden hangisi hipotez testi değildir?
Seçenekler
A
Rassal örneklem
B
Parametrik
C
Parametrik olmayan
D
Eşit aralıklı parametrik
E
Oranlı ölçek kullanılan
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Soru 127
Hipotez testlerinde aşağıdakilerden hangisinin bilinmesi zorunludur?
Seçenekler
A
Örneklem istatistiğinin dağılımı
B
Testin kimin yaptığı
C
Testin ne zaman yapıldığı
D
Amaç
E
Tablo
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 128
Evren parametresinin bilinen değerlerinde herhangi bir farklılık beklenmeyen hipotez aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sıfır Hipotezi
B
Karşıt Hipotez
C
Tek yönlü Üst kuyruk testlerinde hipotez
D
Tek yönlü alt kuyruk testlerinde hipotez
E
İki yönlü testlerde hipotez
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 129
α tipi hatanın maksimum olasılığına aşağıdakilerden hangisi denir?
Seçenekler
A
Anlam düzeyi
B
Yorumlama hatası
C
Red bölgesi
D
Risk
E
Adı
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 130
Evren ortalamasına ilişkin hipotez testinde, örneklem hacmi 30'dan büyük veya eşit ise aşağıdaki testlerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Evren ortalamasına ilişkin büyük örneklem testi
B
Evren ortalamasına ilişkin küçük örneklem testi
C
I.Tip hata
D
Alt kuyruk testi
E
Red bölgesi
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 131
A firması çalışanları arasında, meslek lisesinden mezun olanların anadolu meslek lisesinden mezun olanlara göre daha fazla sayıda olduğu öne sürülmüştür. Bu iddaya göre araştırma yapılırken, her iki kurumdan da biribirinden bağımsız ve rassal olarak n1=90 ve n2=75 öğrenci seçilmiştir; 90 öğrencinin 70'i, 75 öğrencinin ise 50'sinin A firmasında çalıştığı belirlenmiştir. Buna göre hangi test uygulanır?
Seçenekler
A
Tek yönlü üst kuyruk testi
B
Tek yönlü alt kuyruk
C
Çift yönlü alt kuyruk
D
Evren ortalamasına ilişkin küçük örneklem testi
E
Evren ortalamasına ilişkin büyük örneklem testi
Açıklama:
İki evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Soru 132
Tek yönlü varyans çözümleme formülünde j indisi aşağıdakilerden hangisi olarak ifade edilir?
Seçenekler
A
Grup sayısı
B
İlgilenilen bağımlı değişken
C
Grup ortalaması
D
Gözlem değeri
E
Hata terimi
Açıklama:
İkiden fazla evren ortalamasına ilişkin karşılaştırma, F testi uygulayabileceksiniz.
Soru 133
F istatistiği hangi aralıkta değer alır?
Seçenekler
A
Pozitif değerler
B
Negatif değerler
C
0 (sıfır)
D
(-1,0)
E
(-2,2)
Açıklama:
İkiden fazla evren ortalamasına ilişkin karşılaştırma, F testi uygulayabileceksiniz.
Soru 134
Bir dağılımın evren parametresine ilişkin önerme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İstatistiksel Hipotez
B
Öngörü
C
Tahmin
D
Hipotez
E
Saptama
Açıklama:
Hipotez, istatistiksel hipotez ayrımını ifade edebileceksiniz.
Tanım, istatistiksel hipotez için kitapta geçen tanımdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Tanım, istatistiksel hipotez için kitapta geçen tanımdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 135
I. Anlamlılık düzeyinin belirlenmesiII. Probleme ilişkin karar verilmesiIII. Örneklemin seçilmesi, verilerin derlenmesi ve test istatistiğinin belirlenmesiIV. Hipotezlerin ifade edilmesiV. İstatistiksel kararın verilmesiYukarıda verilen hipotez testi sürecinin adımlarını ilk adımdan son adıma sıralayınız.
Seçenekler
A
IV - I - III - V - II
B
IV - III - II - V - I
C
V - I - II - IV - III
D
IV - II - V - I - III
E
II - III - V - IV - I
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Hipotez testi sürecinin aşamaları Hipotezlerin ifade edilmesi ile başlar. Sırası ile anlamlılık düzeyinin belirlenmesi, örneklemin seçilmesi, verilerin derlenmesi ve test istatistiğinin belirlenmesi ve İstatistiksel kararın verilmesi ile devam eder. Testin son aşaması probleme ilişkin karar verilmesidir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Hipotez testi sürecinin aşamaları Hipotezlerin ifade edilmesi ile başlar. Sırası ile anlamlılık düzeyinin belirlenmesi, örneklemin seçilmesi, verilerin derlenmesi ve test istatistiğinin belirlenmesi ve İstatistiksel kararın verilmesi ile devam eder. Testin son aşaması probleme ilişkin karar verilmesidir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 136
3. Sıfır hipotezi aşağıdaki simgelerin hangisi ile gösterilir?
Seçenekler
A
Ho
B
µ
C
H1
D
θ
E
β
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Sıfır hipotezi için kullanılan simge H0 ‘dır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Sıfır hipotezi için kullanılan simge H0 ‘dır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 137
Aşağıdaki ikililerden hangisi iki yönlü testlerde kullanılan hipotezlerdir?
Seçenekler
A
H0 : θ = θ0 H1 : θ ≠ θ0
B
H0 : θ = θ0 H1 : θ > θ0
C
H0 : θ = θ0 H1 : θ < θ0
D
H0 : θ ≠ θ0 H1 : θ ≠ θ0
E
H0 : θ > θ0 H1 : θ < θ0
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
İki yönlü testlerde kullanılan H0 hipotezi θ = θ0 ile, H1 hipotezi ise θ ≠ θ0 ile gösterilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
İki yönlü testlerde kullanılan H0 hipotezi θ = θ0 ile, H1 hipotezi ise θ ≠ θ0 ile gösterilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 138
Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesi durumunda işlenen hata aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
α (alfa) tipi hata
B
β (beta) tipi hata
C
∞ (sonsuz) tipi hata
D
Ω (omega) tipi hata
E
µ (mu) tipi hata
Açıklama:
İstatistiksel hipotezlerin test aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesi durumunda işlenen hata I. Tip hata yani α (alfa) tipi hatadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Gerçekte doğru olan sıfır hipotezinin reddedilmesi durumunda işlenen hata I. Tip hata yani α (alfa) tipi hatadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 139
I. Örneklem hacminin yeterli büyüklükte (n ≥ 30) birimden oluştuğu ya da evrenin dağılımı normal ve değişkenliğinin biliniyor olması gereklidir.II. H0 : µ = µ0 hipotezi, seçilecek bir α anlamlılık düzeyi için test edilir.III. Örneklem rassal olarak seçilir.Evren ortalamasına ilişkin büyük örneklem testi sürecinin adımlarını sıralayınız.
Seçenekler
A
III - I - II
B
I - II - III
C
II - I - III
D
I - III - II
E
III - II - I
Açıklama:
Tek evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
Evren ortalamasına ilişkin büyük örneklem testi yapabilmek için öncelikle örneklem rassal olarak seçilir. Seçilen örneklem hacminin yeteli büyüklükte olması ya da evren dağılımının normal olması ve değişkenliğinin biliniyor olması gereklidir. Son olarak seçilen bir anlamlılık düzeyi için Ho hipotezi test edilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Evren ortalamasına ilişkin büyük örneklem testi yapabilmek için öncelikle örneklem rassal olarak seçilir. Seçilen örneklem hacminin yeteli büyüklükte olması ya da evren dağılımının normal olması ve değişkenliğinin biliniyor olması gereklidir. Son olarak seçilen bir anlamlılık düzeyi için Ho hipotezi test edilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 140
Ho= µ1 - µ2 = 0 hipotezi ile aynı anlama gelen hipotez aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
H0: µ1 = µ2
B
H0: µ1 ≠ µ2
C
H0: µ1 > µ2
D
H0: µ1 < µ2
E
H1: µ1 = µ2
Açıklama:
İki evren parametresiyle ilgili hipotez testi uygulayabileceksiniz.
µ1 - µ2 = 0 ifadesi ile µ1 = µ2 aynı anlama gelen ifadelerdir. Bu nedenle yukarıdaki hipotez bir başka şekilde Ho: µ1 = µ2 şeklinde ifade edilebilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
µ1 - µ2 = 0 ifadesi ile µ1 = µ2 aynı anlama gelen ifadelerdir. Bu nedenle yukarıdaki hipotez bir başka şekilde Ho: µ1 = µ2 şeklinde ifade edilebilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 141
Bir fabrika ihtiyacı olan yarı mamul metal parçaları üç faklı yöntemle atölyede üretmektedir. Bu üretim teknikleri arasında farklılık olup olmadığının araştırılması için her bir yöntemden 5 adet numune alınarak ölçülmüştür. Tek yönlü varyans çözümlemesi - F Testi kullanılmak istenilen yöntem için ifade edilecek hipotezler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
H0 : µ1 = µ2 = µ3 H1 : µ1 ≠ µ2 ≠ µ3
B
H0 : µ1 = µ2 = µ3 H1 : µ1 = µ2 ≠ µ3
C
H0 : µ1 = µ2 = µ3 H1 : µ1 ≠ µ2 = µ3
D
H0 : µ1 = µ2 = µ3 H1 : µ1 > µ2 > µ3
E
H0 : µ1 = µ2 = µ3 H1 : µ1 < µ2 < µ3
Açıklama:
İkiden fazla evren ortalamasına ilişkin karşılaştırma, F testi uygulayabileceksiniz.
Tek yönlü varyans çözümlemesi - F testi kullanılmak istendiğinde H0 ve H1 hipotezleri a şıkkında doğru verilmiştir.
Tek yönlü varyans çözümlemesi - F testi kullanılmak istendiğinde H0 ve H1 hipotezleri a şıkkında doğru verilmiştir.
Soru 142
I. Günlük ortalama üretimi 1200 kg olan bir ilaç fabrikasında, uygulanan yeni üretim tekniği, ortalama üretimi arttırmıştır.II. Bir üretim sürecinde üretilen margarin paketleri ortalama 250 gr ağırlığındadır.III. Bir yerleşim yerinde ikamet eden ailelerin %68’i sebze ve meyve alışverişlerini pazarlardan yapmaktadır.IV. Şizofreni hastalarının kullandıkları yeni ilaçtan dolayı rüyalarında artış olmuştur. Yukarıda belirtilen hipotezlerden hangisi ya da hangileri istatistiksel hipotez olarak tanımlanabilir?
Seçenekler
A
II. ve IV.
B
I. ve IV.
C
Yalnız I.
D
Yalnız IV.
E
I., II. ve III.
Açıklama:
Evren parametre değerleri hakkındaki hipotezler (önermeler) parametre değerleri hakkında, daha önceden bilinen, belirlenen standart bir değer ya da varsayımsal bir değer olabilir.
Birinci şıkta, ilaç üretim yönteminin ortalama üretim düzeyi olan 1200 kg bilinen bir değerdir.
İkinci şıkta margarin paketlerinin planlanan ağırlığı olan 250 gr standart bir değerdir.
Üçüncü şıktaki pazarlardan alışveriş yapan ailelerin oranı olan %68 varsayımsal bir değerdir ya da daha önce aynı konuda yapılan araştırmalarda elde edilen bir bilgidir.
Ancak dördüncü şıkta rüya net bir biçimde sayılamadığından istatistiksel bir birim olamaz. Bu yüzden istatistiksel bir hipotezin kurulmasında da bu durum önemli bir engel oluşturmaktadır.
I., II. ve III. şıklardakiler istatistiksel hipotezdir, ancak IV. şık istatistiksel hipotez olamaz.
Birinci şıkta, ilaç üretim yönteminin ortalama üretim düzeyi olan 1200 kg bilinen bir değerdir.
İkinci şıkta margarin paketlerinin planlanan ağırlığı olan 250 gr standart bir değerdir.
Üçüncü şıktaki pazarlardan alışveriş yapan ailelerin oranı olan %68 varsayımsal bir değerdir ya da daha önce aynı konuda yapılan araştırmalarda elde edilen bir bilgidir.
Ancak dördüncü şıkta rüya net bir biçimde sayılamadığından istatistiksel bir birim olamaz. Bu yüzden istatistiksel bir hipotezin kurulmasında da bu durum önemli bir engel oluşturmaktadır.
I., II. ve III. şıklardakiler istatistiksel hipotezdir, ancak IV. şık istatistiksel hipotez olamaz.
Soru 143
Aşağıdaki hipotezlerden hangisi çift yönlü sınama gerektiren bir hipotez testinde karşıt hipotez olarak kullanılır?
Seçenekler
A
H1 : θ ≠ θ0
B
H1 : θ = θ0
C
H1 : θ < θ0
D
H1 : θ > θ0
E
H1 : θ ≤ θ0
Açıklama:
İki Yönlü Testlerde Hipotezler:
H0 : θ = θ0
H1 : θ ≠ θ0
H0 : θ = θ0
H1 : θ ≠ θ0
Soru 144
H0 doğru değilken test sonucunda kabul edilirse hangi hata gerçekleşmiş olur?
Seçenekler
A
Örnekleme hatası
B
β tipi hata
C
I. tip hata
D
Rassal hata
E
Kapsam hatası
Açıklama:
Sıfır hipotezi gerçekte yanlış olabilir ve araştırmacı yanlış olan bu hipotezi kabul ederse hatalı karar vermiş olur; bu tür hataya II. Tip hata ya da β tipi hata denir.
Soru 145
Sıfır hipotezinin test edilebilmesinde, aşağıda belirtilen şıklardan hangisinin dağılımının özelliklerinin bilinmesine ve bu özelliklere bağlı olarak belirlenen uygun test istatistiğine gereksinim vardır?
Seçenekler
A
Örneklem istatistiği
B
Evren varyansı
C
Evren aritmetik ortalaması
D
Evren oranı
E
İki evren ortalaması
Açıklama:
Sıfır hipotezinin test edilebilmesinde, örneklem istatistiğinin dağılımının özelliklerinin bilinmesine ve bu özelliklere bağlı olarak belirlenen uygun test istatistiğine gereksinim vardır.
Soru 146
Bir su dolum sisteminde doldurulan damacanalardaki su miktarının 12 litre olması planlanmıştır. Damacanalardaki su miktarının belirlenen standartta olup olmadığını kontrol etmek amacıyla rassal olarak 26 damacana seçilerek, bunlardaki ortalama su miktarı 12,2 litre ve standart sapması 0,2 litre olarak hesaplanmıştır. Su dolum sisteminde damacanaların olması gerektiği gibi doldurulup doldurulmadığı, dolum sisteminin doğru çalışıp çalışmadığı hakkında 0,05 anlamlılık düzeyinde karar verirken örneklem ortalamasının standart hata tahmini aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
0,40
B
0,32
C
0,04
D
0,14
E
0,05
Açıklama:
örneklem ortalamasının standart hata tahmini= s/√n-1=0,2/√26-1=0,2/5=0,04
Soru 147
Bir su dolum sisteminde doldurulan damacanalardaki su miktarının 12 litre olması planlanmıştır. Damacanalardaki su miktarının belirlenen standartta olup olmadığını kontrol etmek amacıyla rassal olarak 26 damacana seçilerek, bunlardaki ortalama su miktarı 12.2 litre ve standart sapması 0.2 litre olarak hesaplanmıştır. Su dolum sisteminde damacanaların olması gerektiği gibi doldurulup doldurulmadığı, dolum sisteminin doğru çalışıp çalışmadığı hakkında 0.05 anlamlılık düzeyinde karar verirken hesaplanan test istatistiği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
-1,5
B
-5
C
5
D
0,5
E
-1
Açıklama:
test istatistiği=12,2-12/0,04=0,2/0,04=5
Soru 148
Bir su dolum sisteminde doldurulan damacanalardaki su miktarının 12 litre olması planlanmıştır. Damacanalardaki su miktarının belirlenen standartta olup olmadığını kontrol etmek amacıyla rassal olarak 26 damacana seçilerek, bunlardaki ortalama su miktarı 12,2 litre ve standart sapması 0,2 litre olarak hesaplanmıştır. Su dolum sisteminde damacanaların olması gerektiği gibi doldurulup doldurulmadığı, dolum sisteminin doğru çalışıp çalışmadığı hakkında 0,05 anlamlılık düzeyinde karar verirken kullanılacak tablo değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1,708
B
2,060
C
2,485
D
2,787
E
1,316
Açıklama:
t tablo değeri=t(0,95/2;26-1)=2,060
2,060 t tablosu kullanılacaktır.
2,060 t tablosu kullanılacaktır.
Soru 149
Seçilen 100 öğrenciden oluşan rassal örneklemde üniversitede istediği bölümü kazananların sayısı 88 kişidir. Bu durumda test edilecek evren oranı ∏ hakkında bilgi üreten örneklem oranı p aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
0,85
B
0,12
C
0,15
D
0,88
E
0,80
Açıklama:
p=r/n=88/100=0,88
Soru 150
İki evren oranı arasındaki farka ilişkin hipotez testinde kullanılan sıfır hipotezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
H0: ∏1 = ∏2
B
H0: ∏1 < ∏2
C
H0: ∏1 > ∏2
D
H0: µ1 = µ2
E
H0: µ1 < µ2
Açıklama:
İki Evren Oranı Arasındaki Farka İlişkin Hipotez Testinde kullanılan sıfır hipotezi:
H0: ∏1 = ∏2
H0: ∏1 = ∏2
Soru 151
0,05 anlam düzeyinde sınanan bir hipotez için, doğru olan sıfır hipotezini reddederek hatalı karar verme olasılığı kaçtır?
Seçenekler
A
0,95
B
0,05
C
0,10
D
0,02
E
0,01
Açıklama:
0,05 anlam düzeyinde sınanan bir hipotez için, doğru olan sıfır hipotezini reddederek hatalı karar verme olasılığı 0,05'tir.
Soru 152
Aşağıdaki ifadelerden hangisi bir karşıt hipotez örneği oluşturmaz?
Seçenekler
A
Evren ortalaması 20' den farklıdır.
B
Evren oranı 0,80' den azdır.
C
Birinci evrenin ortalaması ikinci evrenin ortalamasından küçüktür.
D
İkinci evrenin oranı birinci evrenin oranından büyüktür.
E
Evren oranı 0,70' e eşittir.
Açıklama:
Hipotez testinde sıfır ve karşıt olmak üzere iki hipotez tanımlanır. Sıfır hipotezinde evren parametresinin (evren ortalaması, evren oranı iki evren oranı arasındaki fark iki evren ortalaması arasındaki fark) bir sayısal büyüklüğe eşitliği ifade edilir. Karşıt hipotezde araştırmacının iddiası evren parametreleri ile tanımlanır. Bu tanımda evren parametresinin sıfır hipotezinde yer alan sayısal büyüklükten farklılığı, büyüklüğü veya küçüklüğü yer alır. E seçeneğinde olduğu gibi karşıt hipotezde evren parametresinin bir sayısal büyüklüğe eşitliği verilmez. Eşitlik sıfır hipotezinde yer alır. Yanlış ifade e seçeneğinde yer almaktadır.
Soru 153
- Sıfır hipotezinin kabul bölgesinin büyüklüğünü gösterir.
- Yanlış olan sıfır hipotezini doğru kabul etme olasılığını gösterir.
- I. tip hata yapma olasılığını gösterir.
- Testin anlamlılık düzeyidir.
Seçenekler
A
i-ii
B
i-iv
C
ii-iii
D
iii-iv
E
ii-iii-iv
Açıklama:
I. tip hata yapma olasılığı anlamlılık düzeyi olarak da ifade edilir. Bu değer sıfır hipotezinin red bölgesinin büyüklüğüne karşılık gelir. Bu bilgiler madde iii ve iv' te yer almaktadır. Dğer verilenler I. tip hata için geçersizdir. Doğru cevap d' dir.
Soru 154
Bir su şişeleme tesisinde damacanalardaki su miktarının 19 litre olması planlanmıştır. Şişelemenin planlandığı gibi gerçekleşip gerçekleşmediğini kontrol etme amaçlı 26 damacana seçilmiş ve ortalama su miktarı 19,1 litre standart sapma 0,2 litre olarak bulunmuştur. 0,05 anlam düzeyinde şişelemenin planlandığı gibi olduğu iddiası test edilmek istendiğinde standart hata değeri ne olur?
Seçenekler
A
0,01
B
0,02
C
0,03
D
0,04
E
0,05
Açıklama:
Verilen senaryoda örnek hacmi 30' dan küçüktür. Bu durumda standart hata hesaplanırken standart sapma örnek hacminin kareköküne değil örnek hacminin 1 eksiğinin kareköküne bölünür. Gerekli işlemler yerine getirildiğinde standart hata, 0,4' ün 5' e bölümünden 0,04 olarak hesaplanır.
Soru 155
Bir su şişeleme tesisinde damacanalardaki su miktarının 20 litre olması planlanmıştır. Şişelemenin planlandığı gibi gerçekleşip gerçekleşmediğini kontrol etme amaçlı 36 damacana seçilmiş ve ortalama su miktarı 20,12 litre standart sapma 0,18 litre olarak bulunmuştur. 0,05 anlam düzeyinde şişelemenin planlandığı gibi olduğu iddiası test edilmek istendiğinde test istatistiği değeri ne olur?
Seçenekler
A
5
B
4
C
3
D
2
E
1
Açıklama:
Örnek hacmi 36 ve bu değer 30' dan büyüktür. Bu durumda örneklem ortalamasının örnekleme dağılımı normal dağılım gösterir. Bu nedenle tek evren ortalamasına ilişkin bu testte test istatistiği z'dir. Örnek ortalaması ile evren ortalaması arasındaki farkın standart hataya bölümü ile elde edilir. Bu durumda gerekli işlemler yerine getirildiğinde standart hata 0,03, z değeri de 0,12(20,12-20=0,12) farkının bu değere bölümünden 4 olarak hesaplanır. Doğru cevap b'dir.
Soru 156
Bir paketleme makinesinde ıspanakların 1000 gr. olarak paketlenmesi planlanmıştır. Paketlemenin istendiği gibi olup olmadığının kontrolü amacıyla 40 paket seçilmiştir. Ortalama ağırlık 1020 gr. ve standart sapma 40 gr. olarak bulunmuştur. 0,05 anlam düzeyinde sistemin kontrol altında olduğu test edilmek istendiğinde karşıt hipotez aşağıdakilerden hangisi olur?
Seçenekler
A
Ortalama paket ağırlığı 1000 gr.' dır.
B
Ortalama paket ağırlığı 1020 gr.' dan fazladır.
C
Ortalama paket ağırlığı 1020 gr.' dır.
D
Ortalama paket ağırlığı 1000 gr' dan azdır
E
Ortalama paket ağırlığı 1000 gr.' dan farklıdır.
Açıklama:
Bu senaryoda sıfır hipotezi ortalama paket ağırılığı 1000gr ' dır olarak ifade edilir. Karşıt hipotez ise paketlerin hem 1000 gr' dan az hem de fazla olması durumunda sistemin planlandığı gibi çalışmadığı anlamına geleceğinden, ortalama paket ağırlığı 1000 gr.'dan farklıdır olarak kurulur.
Soru 157
Bir paketleme makinesinde ıspanakların 1000 gr. olarak paketlenmesi planlanmıştır. Paketlemenin istendiği gibi olup olmadığının kontrolü amacıyla 40 paket seçilmiştir. Ortalama ağırlık 1020 gr. ve standart sapma 40 gr. olarak bulunmuştur. 0,05 anlam düzeyinde sistemin kontrol altında olduğu test edilmek istendiğinde I. tip hata yapma olasılığı ne olur?
Seçenekler
A
40
B
20
C
0,95
D
0,05
E
0,01
Açıklama:
Bir hipotez testinde anlamlılık düzeyi I. tip hata yapma olasılığını verir. 0,05 anlamlılık düzeyi verilmiştir. Bu büyüklük I. tip hata yapma olasılığına eşittir. Doğru cevap d'dir.
Soru 158
Ehliyet sınavında erkek öğrencilerin kız öğrencilerden daha başarılı olduğu yönündeki iddianın araştırılmasında her iki gruptan sırasıyla 22 ve 23 kişi seçilmiştir. Bu araştırmada serbestlik derecesi nedir?
Seçenekler
A
41
B
42
C
43
D
44
E
45
Açıklama:
Verilen senaryoda iki örnek hacmide 30' dan küçüktür. Küçük örneklemler söz konusudur. İki evren ortalaması arasındaki farka yönelik iddianın araştırılmasında serbestlik derecesi bu evrenlerden seçilen örneklem hacimlerinin toplamının 2 eksiğidir. n1+n2-2=22+23-2=43'tür.
Soru 159
Örneklem büyüklüğü 16 anlam düzeyi 0,01 olan tek yönlü bir sınamadaki kritik t değeri nedir?
Seçenekler
A
1,746
B
1,753
C
1,96
D
2,583
E
2,602
Açıklama:
Örneklem büyüklüğü 30' dan küçüktür. Küçük örneklem söz konusudur. Kritik t değerinin bulunmasında önce serbestlik derecesi bulunur. Serbestlik derecesi sd=n-1' dir. t tablosundan red bölgesi olan 0,01(Dikkat! tek yönlü hipotez testi olması nedeniyle 2 ye bölmüyoruz.) ile serbestlik serbestlik derecesinin kesiştiği değer 2,602' dir. Doğru cevap c'dir.
Soru 160
Bir lisenin mezunlarının üniversiteye giriş sınavında başarılı olma oranı 0,70'tir. Bu oranın daha az olduğu iddiasını araştırmak amacıyla 200 öğrenci seçilmiştir. 200 öğrenciden 130' u sınavda başarılı olmuştur. 0,01 anlamlılık düzeyinde iddianın geçerliliği araştırılmak istendiği tek yönlü hipotez testinde kritik z değeri nedir?
Seçenekler
A
1,64
B
1,96
C
2,33
D
2,58
E
2,88
Açıklama:
Senaryoda tek yönlü bir sınama yapılmaktadır. Z tablosundan yararlanabilmek için önce alan değerine ulaşılır. Bu değer 0,5-0,01=0,49' dur. Bu değer tablonun alan değerlerinin bulunduğu orta kısmından bulunur yana çıkılır ilk iki kısmı, yukarı çıkılarak son basamak okunur. Bu değer 2,33' tür.
Soru 161
Bir şirkette üç farklı eğitim yöntemi uygulanmış uygulama sonunda 7'şer kişilik 3 grup sınava tabi tutulmuştur. Grup başarı puanları sırasıyla 72, 74 ve 77 olarak bulunmuştur. Tek yönlü varyans sınaması ile eğitim türüne bağlı olarak başarı puan ortalamasının farklılık gösterip göstermediği araştırılmak istendiğinde gruplararası serbestlik derecesi nedir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Senaryoda verilen sınama gerçekleştirilirken gruplararası serbestlik derecesi r-1(grupsayısı - 1) den 3-1=2 olarak bulunur. Doğru cevap b'dir.
Soru 162
Aşağıdakilerden hangisi hipotez testi süreci adımlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Hipotezlerin ifade edilmesi
B
Anlamlılık düzeyinin belirlenmesi
C
Örneklemin seçilmesi, verilerin derlenmesi ve test istatistiğinin belirlenmesi
D
İstatistiksel kararın verilmesi
E
Güven aralığının oluşturulması
Açıklama:
Konu: Hipotez Testi Sürecinin Adımları
Hipotez testi sürecinin adımları; hipotezlerin ifade edilmesi; anlamlılık düzeyinin belirlenmesi, örneklemin seçilmesi, verilerin derlenmesi ve test istatistiğinin belirlenmesi, istatistiksel kararın verilmesi ve probleme ilişkin kararın verilmesi şeklindedir. Dolayısıyla güven aralığının oluşturulması hipotez testi süreçlerinden biri değildir.
Hipotez testi sürecinin adımları; hipotezlerin ifade edilmesi; anlamlılık düzeyinin belirlenmesi, örneklemin seçilmesi, verilerin derlenmesi ve test istatistiğinin belirlenmesi, istatistiksel kararın verilmesi ve probleme ilişkin kararın verilmesi şeklindedir. Dolayısıyla güven aralığının oluşturulması hipotez testi süreçlerinden biri değildir.
Soru 163
"Süt paketlerinin ortalama ağırlığının 1 litre olması gerekmektedir. Kalite kontrol ekipleri paketleme sisteminin doğru çalışıp çalışmadığını kontrol etmek için rassal olarak 49 paket süt seçmiştir. Elde edilen örneklemin ortalaması 0.97 litre gram ve standart sapması 0.36 litre olarak hesaplanmıştır."
Yukarıda ifade edilen problem için hipotezler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Yukarıda ifade edilen problem için hipotezler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Konu: Evren Ortalamasına İlişkin Büyük Örneklem Testi
Soruda verilen “Süt paketlerinin ortalama ağırlığının 1 litre olması gerekmektedir” ifadesinden dolayı sıfır hipotezi
Soruda verilen “Süt paketlerinin ortalama ağırlığının 1 litre olması gerekmektedir” ifadesinden dolayı sıfır hipotezi
Soru 164
"Süt paketlerinin ortalama ağırlığının 1 litre olması gerekmektedir. Kalite kontrol ekipleri paketleme sisteminin doğru çalışıp çalışmadığını kontrol etmek için rassal olarak 49 paket süt seçmiştir. Elde edilen örneklemin ortalaması 0.97 litre gram ve standart sapması 0.36 litre olarak hesaplanmıştır."
Yukarıda ifade edilen problem için test istatistiğinin hesaplanan değeri nedir?
Yukarıda ifade edilen problem için test istatistiğinin hesaplanan değeri nedir?
Seçenekler
A
-0.5833
B
-0.7549
C
0.5833
D
0.7549
E
0.8876
Açıklama:
Konu: Evren Ortalamasına İlişkin Büyük Örneklem Testi
Soru 165
"Süt paketlerinin ortalama ağırlığının 1 litre olması gerekmektedir. Kalite kontrol ekipleri paketleme sisteminin doğru çalışıp çalışmadığını kontrol etmek için rassal olarak 49 paket süt seçmiştir. Elde edilen örneklemin ortalaması 0.97 litre gram ve standart sapması 0.36 litre olarak hesaplanmıştır."
Seçenekler
A
1.28
B
1.64
C
1.96
D
2.33
E
2.58
Açıklama:
Konu: Evren Ortalamasına İlişkin Büyük Örneklem Testi
Soru 166
Seçenekler
A
1.28
B
1.64
C
1.96
D
2.33
E
2.58
Açıklama:
Konu: Evren Ortalamasına İlişkin Büyük Örneklem Testi
Soru 167
"Geçen yıl yapılan bir çalışmada bir kentte yaşayanların %62’si çevre kirliliğinden rahatsız olduğunu belirtmiştir. Yapılan düzenlemelerden sonra bu oranın bu yıl düştüğü iddia edilmektedir."
Yukarıda ifade edilen problem için hipotezler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Yukarıda ifade edilen problem için hipotezler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Konu: Evren Oranına İlişkin Hipotez Testi
Soru 168
"Geçen yıl yapılan bir çalışmada bir kentte yaşayanların %62’si çevre kirliliğinden rahatsız olduğunu belirtmiştir. Yapılan düzenlemelerden sonra bu oranın bu yıl düştüğü iddia edilmektedir. Bu amaçla, bu kentte yaşayanlardan rassal olarak 1000 kişi seçilmiş ve 540’ı çevre kirliliğinden rahatsız olduğu belirlenmiştir."
Yukarıda ifade edilen problem test istatistiğinin hesaplanan değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda ifade edilen problem test istatistiğinin hesaplanan değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
0.0153
B
0.0158
C
1.2578
D
5.0633
E
5.2288
Açıklama:
Konu: Evren Oranına İlişkin Hipotez Testi
Soru 169
Örneklem büyüklüğü 16, anlam düzeyi 0.10 olan çift yönlü bir sınamada kullanılması gereken kritik t değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1.3368
B
1.3406
C
1.7396
D
1.7531
E
1.7459
Açıklama:
Konu: Evren Ortalamasına İlişkin Küçük Örneklem Testi
Soru 170
Seçenekler
A
4 ve 4
B
4 ve 3
C
3 ve 4
D
3 ve 3
E
1 ve 2
Açıklama:
Konu: Tek Yönlü Varyans Çözümlemesi Modeli
12 + I = 16 olmalıdır. Buradan, I = 4 olur. II + 16 = 19 olmalıdır. Buradan, II = 3 olur.
12 + I = 16 olmalıdır. Buradan, I = 4 olur. II + 16 = 19 olmalıdır. Buradan, II = 3 olur.
Soru 171
Seçenekler
A
4
B
8
C
16
D
32
E
64
Açıklama:
Konu: Tek Yönlü Varyans Çözümlemesi Modeli
F= (Gruplar arası Varyans) / (Gruplar için Varyans) = 4 / 0.25 = 16 olur.
F= (Gruplar arası Varyans) / (Gruplar için Varyans) = 4 / 0.25 = 16 olur.
Ünite 4
Soru 1
İki ya da daha çok sınıflı nitel değişkenler arasındaki bağımsızlık hangi test ile araştırılmaktadır?
Seçenekler
A
Ki-kare bağımsızlık testi
B
Ki-kare homojenlik testi
C
Ki-kare uygunluk testi
D
Kontenjan katsayısı
E
Kuramsal(beklenen)frekans
Açıklama:
İki ya da daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlık olup olmadığını incelemek için, ki-kare bağımsızlık testine başvurmak gerekir. Bu test yapılırken kontenjans tablosundan yararlanılmaktadır.
Soru 2
Bir araştırmacı farklı meslek grupları ile sahiplenilen evcil hayvan türleri arasında bir ilişki olduğunu düşünmektedir. Buna göre araştırmacı aşağıdaki analiz yöntemlerinden hangisine başvurmalıdır?
Seçenekler
A
Ki-kare uyum testi
B
Ki-kare homojenlik testi
C
Ki-kare bağımsızlık testi
D
Çoklu regresyon analizi
E
Güvenirlik analizleri
Açıklama:
İkiden fazla nitel değişken olması sebebiyle yapılacak olan analiz yöntemi ki-kare bağımsızlık testi olmalıdır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri ki-kare homejenlik testi için doğru olur?
Seçenekler
A
İlgili gözenin yer aldığı satır toplamıyla sütun toplamı çarpılarak genel toplama bölünmek suretiyle elde edilir.
B
İki ya da daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlık olup olmadığını incelemek için kullanılmaktadır.
C
İki ya da daha fazla bağımsız örneklemin, aynı anakütleden seçilip seçilmediğinin araştırılmasında kullanılır.
D
Esasını, n hacimli (birimlik) bir örneklemin anakütleyi iyi temsil edip edemeyeceğini araştırmak oluşturur.
E
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirlemektedir.
Açıklama:
Diğer şıklar ki-kare homojenlik, uyum, kontenjan tablosu ve beklenen değerler ile ilgilidir.
Soru 4
4. ve 5. soruları yukarıdaki tabloya göre cevaplayınız. Yapılan bir araştırmada bireylerin eğitim düzeyleri ile günde en az 1 saat kitap okuma alışkanlıkları sorgulanarak bu iki bağıntı arasında bir bağıntı olup olmadığı 300 kişiyi kapsayan bir örneklem ile açıklanmaya çalışılmaktadır. Gözlem sonuçları yukarıdaki tablo ile verilmiş olup aşağıdakilerden hangisi serbestlik derecesini ifade etmektedir?Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
1
E
5
Açıklama:
v=(r-1) (c-1) ifadesine göre serbestlik derecesi
v=(2-1) (3-1)
v=2
v=(2-1) (3-1)
v=2
Soru 5
Verilen tabloya göre x2 test istatistiğinin sonucu nedir?
Seçenekler
A
0.65
B
0.75
C
0.67
D
0.61
E
0.63
Açıklama:
Öncelikle beklenen frekanslar hesaplanmalı:
B11 (birinci satır birinci sütunda yer alacak frekans)
B11 = (birinci satır toplamı x birinci sütun toplamı) / (genel toplam) = (140 x 90) / (300) = 42
B12 = (birinci satır toplamı x ikinci sütun toplamı) / (genel toplam) = (140 x 120) / (300) = 56
Test istatistiği: x2 = (45 - 42)2 / 42 + (55 - 56)2 / (56) + (40 - 42)2 / (42) + (45 - 48)2 / (48) + (65 -64)2 / (64) + (50 - 48)2 / (48) = 0.61
B11 (birinci satır birinci sütunda yer alacak frekans)
B11 = (birinci satır toplamı x birinci sütun toplamı) / (genel toplam) = (140 x 90) / (300) = 42
B12 = (birinci satır toplamı x ikinci sütun toplamı) / (genel toplam) = (140 x 120) / (300) = 56
Test istatistiği: x2 = (45 - 42)2 / 42 + (55 - 56)2 / (56) + (40 - 42)2 / (42) + (45 - 48)2 / (48) + (65 -64)2 / (64) + (50 - 48)2 / (48) = 0.61
Soru 6
Bir üniversitenin farklı fakültelerinde Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersini ortak olan öğrencilerden 120 tanesi rastsal olarak alınmış ve başarılı olma durumları aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Fakülteler için Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersinde başarılı olan öğrencilere yönelik test istatistiği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
2.58
B
3.21
C
2.18
D
1.64
E
2.74
Açıklama:
x2 = (20 - 24)2 / (24) + (26 -24)2 / (24) + (22 -24)2 / (24) + (28 - 24)2 / (24) + (24-24)2 / (24)= 1.64
Soru 7
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesi nasıl belirlenmektedir?
Seçenekler
A
Gözlenen frekans
B
Beklenen frekans
C
Kontenjan katsayısı
D
Ki-kare bağımsızlık testi
E
Ki-kare homojenlik testi
Açıklama:
Ki-kare bağımsızlık testiyle iki değişken arasındaki ilişkinin varlığıyla ilgili karar verilebiliyordu. Oysa ki bazı hâllerde, iki değişken arasındaki ilişkinin kuvveti hakkında da bilgi sahibi olmak istenebilir. İşte kontenjans katsayısı rxc kontenjans tablolarından (r > 2 ve c > 2) hesaplanan x2 değerinin gösterdiği ilişki düzeyini saptamak amacıyla kullanılan bir katsayıdır.
Soru 8
300 kişilik yapılan bir araştırmada a=0.01 anlamlılık düzeyinde ki kare bağımsızlık testi yapılmış ve değer 57.91 olarak bulunmuştur. İki değişken arasında anlamlı bir ilişki söz konusu olduğuna göre bu araştırmada kontenjans katsayısı kaç olarak bulunur?
Seçenekler
A
0.60
B
0.50
C
0.40
D
0.30
E
0.35
Açıklama:
formülüne göre; 0.40Soru 9
N birimlik örneklemin çekildiği, evreni, iyi temsil edip edemeyeceği hangi test ile araştırılmaktadır?
Seçenekler
A
Ki-kare homojenlik testi
B
Ki-kare uygunluk testi
C
Ki-kare bağımsızlık testi
D
Faktör analizi
E
t testleri
Açıklama:
Ki-kare uygunluk testinin esası, n hacimli (birimlik) bir örneklemin anakütleyi iyi temsil edip edemeyeceğini araştırmak oluşturur. Bu testte, yine x2 değişkeninin doğası gereği, gözlenen ve beklenen frekanslardan yararlanılır.
Soru 10
6 farklı fabrika işçisinin ortak verilen bir hizmet içi eğitim programı sonucunda başarılı olup olmadıklarını öğrenmek için rastsal olarak belirlenen işçiler üzerinden bir araştırma yapılmaktadır. Araştırma hangi analiz ile yürütülmelidir?
Seçenekler
A
Ki-kare homojenlik testi
B
Ki-kare uygunluk testi
C
Ki-kare bağımsızlık testi
D
Çok boyutlu t testleri
E
Geçerlik analizleri
Açıklama:
Ki-kare uygunluk testinin esası, n hacimli (birimlik) bir örneklemin anakütleyi
iyi temsil edip edemeyeceğini araştırmak oluşturur. Bu testte, yine x2 değişkeninin doğası gereği, gözlenen ve beklenen frekanslardan yararlanılır.
iyi temsil edip edemeyeceğini araştırmak oluşturur. Bu testte, yine x2 değişkeninin doğası gereği, gözlenen ve beklenen frekanslardan yararlanılır.
Soru 11
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki herhangi bir ilişkinin var olmadığını ileri sürerek bu hipotezin red edilip edilemeyeceğinin incelenmesinde uygulanan test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
H0 hipotezi testi
B
H1 hipotezi testi
C
Ki-Kare testi
D
Ki-Kare homojenlik testi
E
Ki-Kare uyum testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki herhangi bir ilişkinin var olmadığını ileri sürerek (H0 hipotezi) bu hipotezin red edilip edilemeyeceğinin incelenmesinde uygulanan Ki-Kare testi’dir.
Soru 12
Ki-Kare testinin gerçekleştirildiği işlemler hangi numaralarda doğru olarak verilmiştir?
I. H0 hipotezinin red edilip edilmeyeceği
II. Örneklemin; frekans dağılımının binom, Poisson, normal vb. gibi genellenmiş bir dağılıma uygun olup olmadığı
III. İki ya da daha fazla örneklemin aynı evrenden seçilip seçilmedikleri
I. H0 hipotezinin red edilip edilmeyeceği
II. Örneklemin; frekans dağılımının binom, Poisson, normal vb. gibi genellenmiş bir dağılıma uygun olup olmadığı
III. İki ya da daha fazla örneklemin aynı evrenden seçilip seçilmedikleri
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I- II
C
Yalnız III
D
II- III
E
I- II- III
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki herhangi bir ilişkinin var olmadığını ileri sürerek (H0 hipotezi) bu hipotezin red edilip edilemeyeceğinin incelenmesinde uygulanan Ki-Kare testi’dir. Bir örneklemin gözlemlenmesi sonucunda elde edilen frekans dağılımının binom, Poisson, normal vb. gibi genellenmiş bir dağılıma uygun olup olmadığına karar verebilmek için kullanılan test yine Ki-kare testi olacaktır. Diğer yandan iki ya da daha fazla örneklemin aynı evrenden seçilip seçilmedikleri konusunda karar verilirken de ki-kare testinden yararlanılır.
Soru 13
İki ya da daha fazla bağımsız örneklemin, aynı anakütleden seçilip seçilmediğinin araştırılmasında kullanılan test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ki-kare homojenlik testi
B
Ki-kare heterojenlik testi
C
Ki-kare uyum testi
D
Ki-kare serbestlik testi
E
Ki-kare bağımsızlık testi
Açıklama:
Ki-kare homojenlik testi ana çizgileriyle iki ya da daha fazla bağımsız örneklemin, aynı anakütleden seçilip seçilmediğinin araştırılmasında kullanılır.
Soru 14
Ki-kare uygunluk testinde ne araştırılmaktadır?
Seçenekler
A
iki ya da daha fazla bağımsız örneklemin, aynı anakütleden seçilip seçilmediği araştırılır
B
n hacimli (birimlik) bir örneklemin anakütleyi iyi temsil edip edemeyeceği araştırılır
C
İki ya da daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlık olup olmadığı araştırılır
D
Bir örneklemin gözlemlenmesi sonucunda elde edilen frekans dağılımı araştırılır
E
Normallik dağılımı araştırılır
Açıklama:
Ki-kare uygunluk testinin esası, n hacimli (birimlik) bir örneklemin anakütleyi
iyi temsil edip edemeyeceğini araştırmak oluşturur.
iyi temsil edip edemeyeceğini araştırmak oluşturur.
Soru 15
İki değişken arasındaki ilişkinin kuvveti hakkında da bilgi sahibi olmak için hangi değeri hesaplamak gerekmektedir?
Seçenekler
A
Serbestlik derecesi
B
Frekans değeri
C
Çarpıklık katsayısı
D
Kontenjans katsayısı
E
Basıklık katsayısı
Açıklama:
Ki-kare bağımsızlık testiyle iki değişken arasındaki ilişkinin varlığıyla ilgili karar verilebiliyordu. Oysa ki bazı hâllerde, iki değişken arasındaki ilişkinin kuvveti hakkında da bilgi sahibi olmak istenebilir. İşte kontenjans katsayısı rxc kontenjans tablolarından (r > 2 ve c > 2) hesaplanan x2 değerinin gösterdiği ilişki düzeyini saptamak amacıyla kullanılan bir katsayıdır.
Soru 16
İstatistikte değişkenler sayısal (......) değişkenler ve sayısal olmayan (........) değişkenler olmak üzere iki grupta sınıflandırılmaktadır, bilgisinde boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi terimler gelmelidir?
Seçenekler
A
nicel, nitel
B
parametrik, nonparametrik
C
homojen, heterojen
D
H0 Hipotezi, H1 Hipotezi
E
sınıflama, sıralama
Açıklama:
İstatistikte değişkenler sayısal (nicel) değişkenler ve sayısal olmayan (nitel) değişkenler olmak üzere iki grupta sınıflandırılmaktadır.
Soru 17
Bir gözenin yer aldığı satır toplam frekansıyla sütunun toplam frekansı çarpılıp genel toplam frekansa bölünmesiyle elde edilen değer hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Gözlenen frekanslar
B
beklenen (kuramsal) frekanslar
C
Ölçülen frekanslar
D
Saklanan frekanslar
E
Gizlenen frekanslar
Açıklama:
Test istatistiğinin hesaplanabilmesi için öncelikle beklenen (kuramsal) frekansların hesaplanması gerekmektedir. Herhangi bir gözenin beklenen frekansı bulunurken, o gözenin yer aldığı satır toplam frekansıyla sütunun toplam frekansı çarpılıp genel toplam frekansa bölünmektedir.
Soru 18
Kontenjans katsayısı hesaplanırken iki değişken arasında bir ilişki bulunmuyorsa c değeri hangi sayı ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
1
B
-1
C
2
D
-2
E
0
Açıklama:
Kontenjans katsayısı rxc kontenjans tablolarından (r > 2 ve c > 2) hesaplanan x2 değerinin gösterdiği ilişki düzeyini saptamak amacıyla kullanılan bir katsayıdır. İki değişken arasında bir ilişki bulunmuyorsa c = 0 değeri verir.
Soru 19
Ki-kare testi hangi yıl kim tarafından bulunmuştur?
Seçenekler
A
1900, Karl Pearson
B
1900, Köln Pearson
C
1800, Karl Pearson
D
1800, Köln Pearson
E
1900, Karl Spearman
Açıklama:
1900 yıllarında Karl Pearson tarafından bulunan ve ismi de onun tarafından
verilen bu istatistiksel test Ki-kare testi olarak bilinmektedir.
verilen bu istatistiksel test Ki-kare testi olarak bilinmektedir.
Soru 20
Ki-kare testi yapılırken ................. yararlanılmaktadır. Boşluğa hangi bilgi gelmelidir?
Seçenekler
A
İstatistiksel tablo
B
Değişken tablosu
C
Kontenjans tablosundan
D
Homojenlik tablosu
E
Belirtge tablosu
Açıklama:
İki ya da daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlık olup olmadığını incelemek için, ki-kare bağımsızlık testine başvurmak gerekir. Bu test
yapılırken kontenjans tablosundan yararlanılmaktadır.
yapılırken kontenjans tablosundan yararlanılmaktadır.
Soru 21
Yetişkinler arasından rassal olarak 120 kişiye iki soru sorulmuştur. Soru 1: Eğitik düzeyiniz nedir? Soru 2: Medeni durumunuz nedir? Seçilenlerin eğitim düzeyleri ile medeni durumlarım arsında bir ilişki olup olmadığı hangi test türü ile test edilebilir?
Seçenekler
A
Ki-Kare Uygunluk Testi
B
Ki-Kare Homejenlik Testi
C
Büyük Örneklem Testi
D
Ki-Kare Bağımsızlık Testi
E
Evren Oranı Testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 22
Kontenjans katsayısının 1’e çok yakın olması aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
İki değişken arasında orta düzey bir ilişki olduğunu
B
İki değişken arasında alt düzey bir ilişki olduğunu
C
İki değişken arasında üst düzey bir ilişki olduğunu
D
İki değişken arasında bir ilişki olmadığını
E
Beklenen frekansların gözlenen frekanslardan daha büyük olduğunu
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 23
Satır ve sütun sayıları eşit olan bir kontenjans tablosuna ilişkin serbestlik derecesi aşağıdaki değerlerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
5
B
6
C
7
D
8
E
9
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 24
Ki-kare homojenlik testinin yapılma amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
n hacimli bir örneklemin anakütleyi iyi temsil edip edemeyeceğini araştırmak
B
İki nitel değişken arasında ilişki olup olmadığını araştırmak
C
İki nitel değişken arasındaki ilişkinin derecesini araştırmak
D
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini araştırmak
E
İki nicel değişken arasında ilişki olup olmadığını araştırmak
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 25
Cinsiyet ile görüşün yönü araştırılması için hesaplanan test istatistiğinin değerine gerçek frekansı 40 olan hücrenin katkısı yaklaşık kaçtır?
Seçenekler
A
0.095
B
0.048
C
0.952
D
0.05
E
0.195
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 26
Birbirinden bağımsız iki örneklemin aynı kategoriler bakımından aynı evrenden gelip gelmediğinin araştırılması için kullanılan test türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ki-Kare homojenlik testi
B
Ki-Kare bağımsızlık testi
C
z testi
D
t testi
E
Ki-Kare uygunluk testi
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 27
n hacimli bir örneklemin ait olduğu evreni temsil edip etmediğinin araştırılması istendiğinde kullanılacak test istatistiği nedir?
Seçenekler
A
Ki-Kare uygunluk testi
B
Ki-Kare bağımsızlık testi
C
z testi
D
t testi
E
Ki-Kare homojenlik testi
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 28
Kontenjans katsayısının değeri aşağıdakİ durumların hangisinde sıfır olur?
Seçenekler
A
Hesaplanan ki-kare değeri tablo değerinden büyük çıktığında
B
İki nitel değişken arasında bir ilişki bulunmadığında
C
Sıfır hipotezi reddedildiğinde
D
Beklenen frekanslar gözlenen frekanslardan küçük çıktığında
E
İki nitel değişken arasında orta düzeyde bir ilişki bulunduğunda
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 29
Ki-kare bağımsızlık testinde serbestlik derecesi aşağıdakilerden hangisiyle hesaplanır?
Seçenekler
A
(r-1) (c-1)
B
(r+1) (c+1)
C
r/(c-1)
D
(r-1)+(c-1)
E
r/c
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 30
Bir nitel araştırmada ifade edilen sıfır hipotezi (H0) “ iki örneklem de aynı ana kütleden seçilmiştir” şeklinde ise bu araştırmada hangi test uygulanmaktadır?
Seçenekler
A
Ki-Kare bağımsızlık testi
B
F testi
C
Ki-kare homojenlik testi
D
Küçük örneklem testi
E
Ki-kare uygunluk testi
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 31
Kontenjans katsayısı aşağıdaki değerlerden hangisini alamaz?
Seçenekler
A
0,10
B
0,25
C
0,50
D
0,83
E
1,25
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 32
250 kişiden elde edilen verilerin değerlendirildiği bir araştırmada ki-kare istatistiğinin değeri 0,85 olarak hesaplanmıştır. Bu bilgilere göre kontenjans katsayısının değeri aşağıdakilerden hangisine eşittir?
Seçenekler
A
0,058
B
0,764
C
0,543
D
0,453
E
0,321
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 33
Kontenjans katsayısının değeri, hangi durumda sıfır olur?
Seçenekler
A
İki nitel değişken arasında bir ilişki bulunmadığında
B
Hesaplanan ki-kare değeri tablo değerinden büyük çıktığında
C
Sıfır hipotezi reddedildiğinde
D
Beklenen frekanslar gözlenen frekanslardan küçük çıktığında
E
İki nitel değişken arasında orta düzeyde bir ilişki bulunduğu
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 34
Bir örneklemin çekildiği evreni iyi temsil edip edemeyeceğinin araştırılmasında aşağıdakilerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Ki-Kare bağımsızlık testi
B
Büyük örneklem testi
C
Ki-kare homojenlik testi
D
Küçük örneklem testi
E
Ki-kare uygunluk testi
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 35
İki nitel değişken arasında ilişki olup olmadığı aşağıdaki tekniklerden hangisiyle araştırılır?
Seçenekler
A
Ki-Kare Uygunluk Testi
B
Ki-Kare Homojenlik Testi
C
Kontenjans Katsayısı
D
Korelasyon Katsayısı
E
Ki-Kare Bağımsızlık Testi
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 36
Gözlem sayısı 200 olan bir araştırmada kontenjans katsayısı 0,10 olarak bulunmuştur. Buna göre, X2 (ki-kare) istatistiğinin değeri kaçtır?
Seçenekler
A
2.02
B
2.52
C
3.52
D
4.32
E
4.58
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 37
250 kişiden elde edilen verilerin değerlendirildiği bir araştırmada ki-kare istatistiğinin değeri 0,85 olarak hesaplanmıştır. Bu bilgilere göre kontenjans katsayısının değeri aşağıdakilerden hangisine eşittir?
Seçenekler
A
0.321
B
0.453
C
0.764
D
0.543
E
0.058
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 38
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediği aşağıdaki testlerden hangisiyle araştırılmaktadır?
Seçenekler
A
Ki-kare bağımsızlık testi
B
Ki-kare homojenlik testi
C
Ki-kare uygunluk testi
D
Kontenjans katsayısı
E
Korelasyon katsayısı
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 39
Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Ki-kare testinde kullanılan beklenen frekanslar, ilgili gözenin yer aldığı satır toplamıyla sütun toplamı çarpılarak genel toplama bölünmek suretiyle elde edilir.
B
Ki-kare testinde serbestlik derecesi gözlem sayısına eşittir.
C
Ki-kare testinde beklenen frekanslar, ilgili gözenin yer aldığı satır toplamının genel toplama bölünmesiyle elde edilir.
D
Ki-kare testinde beklenen frekanslar, ilgili gözenin yer aldığı sütun toplamının genel toplama bölünmesiyle elde edilir.
E
Ki-kare testinde beklenen frekanslar, ilgili gözenin yer aldığı satır toplamının sütun toplamıyla çarpımı sonucunda elde edilir.
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 40
Kontenjans katsayısı ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesi, kontenjans katsayısıyla belirlenir.
B
Kontenjans katsayısı, 0 ile 1 arasında değer alır.
C
İki değişken arasında bir ilişki yoksa kontenjans katsayısı sıfıra eşit çıkar.
D
Kontenjans katsayısı, ki-kare değerinden yararlanılarak hesaplanır.
E
Kontenjans katsayısı, -1 ile 1 arasında değerler alır.
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 41
İki ya da daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlığın incelenmesinde kullanılan test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
t testi
B
z testi
C
Ki-kare bağımsızlık testi
D
Ki-kare uygunluk testi
E
Ki-kare homojenlik testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 42
2*2 kontenjans tablosu yardımıyla 0,01 anlamlılık düzeyinde ki-kare bağımsızlık testi yapılmak istendiğinde, ki-kare kritik(tablo) değeri kaçtır?
Seçenekler
A
0,0002
B
6,6349
C
7,3778
D
7,8147
E
9,2103
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 43
Birden çok örneklemin aynı evrenden çekilip, çekilmediğinin belirlenmesi için yapılan teste ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ki- kare bağımsızlık testi
B
Ki- kare homojenlik testi
C
Büyük örneklem oran testi
D
Büyük örneklem aritmetik ortalama testi
E
Ki- kare uygunluk testi
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 44
100 kişiden elde edilen verilerin değerlendirildiği bir araştırmada ki-kare istatistiğinin değeri 16,67 olarak hesaplanmıştır. Bu bilgilere göre kontenjans katsayısının değeri kaçtır?
Seçenekler
A
0,14
B
0,17
C
0,27
D
0,37
E
0,44
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 45
300 kişiden elde edilen verilerin değerlendirildiği bir araştırmada ki-kare istatistiğinin değeri 24 olarak hesaplanmıştır. Bu bilgilere göre kontenjans katsayısının değeri kaçtır?
Seçenekler
A
0,07
B
0,10
C
0,17
D
0,20
E
0,27
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 46
İki ya da daha çok sınıflı nitel değişkenler arasındaki bağımsızlık aşağıdaki hangi istatistiksel test yardımıyla araştırılır?
Seçenekler
A
Büyük Örneklem Testi
B
Ki-kare BağımsızlıkTesti
C
Ki-kare Uygunluk Testi
D
Küçük Örneklem Testi
E
Ki-kare Homojenlik Testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 47
Yapılan bir bağımsızlık sınamasında 5 satırlı, 4 sütunlu bir kontenjans tablosu oluşturulmak istendiğinde serbestlik derecesinin değeri kaçtır?
Seçenekler
A
11
B
12
C
13
D
20
E
21
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 48
Kontenjans tablosu incelenen iki değişkenin şıklarına düşen gözlenen frekansların yazıldığı, yatay (satırlar) ve düşey (sütunlar) bantlardan oluşan nasıl bir tablodur?
Seçenekler
A
Tek yönlü bir tablodur.
B
Yönü belli olmayan bir tablodur.
C
Çift yönlü bir tablodur.
D
Sabit yönlü bir tablodur.
E
Çapraz olamayan bir tablodur.
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 49
Ki-kare test istatistiği hesaplanırken beklenen frekanslar nasıl bulunur?
Seçenekler
A
İlgili gözenin yer aldığı satır toplamıyla sütun toplamı çarpılarak genel toplama bölünmesiyle bulunur.
B
İlgili gözenin yer aldığı satırdaki frekans ile sütundaki frekans çarpılarak genel toplama bölünmesiyle bulunur.
C
İlgili gözenin yer aldığı satır toplamıyla sütun toplamı çarpılmasıyla bulunur.
D
İlgili gözenin yer aldığı satır ve sütun çarpılarak genel toplama bölünmesiyle bulunur.
E
İlgili gözenin gözelerdeki frekansların çarpılmasıyla bulunur.
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 50
İki yada daha fazla bağımsız örneklemin, aynı anakütleden seçilip -seçilmediğinin araştırılmasında hangi ki-kare testi kullanılır?
Seçenekler
A
Ki-kare bağımsızlık sınaması
B
Ki-kare uygunluk sınaması
C
Ki-kare iyi uyum testi
D
Ki-kare homojenlik sınaması
E
Ki-kare ilişki testi
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 51
Ki-kare homojenlik sınamasının amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ele alınan nitel değişkenler arasında bir ilişki olup-olmadığını araştırmaktır.
B
Ele alınan nicel değişkenler arasında bir ilişki olup-olmadığını araştırmaktır.
C
İki ya da daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlık olup- olmadığını incelemektir.
D
n hacimli bir örneklemin ana kütleyi iyi temsil edip- etmediğini araştırmaktır.
E
İki yada daha fazla bağımsız örneklemin aynı evrenden seçilip- seçilmediğini araştırmaktır.
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 52
Ki-kare uygunluk sınamasının esası aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Ele alınan nitel değişkenler arasında bir ilişki olup- olmadığını araştırmaktır.
B
n hacimli bir örneklemin ana kütleyi iyi temsil edip-etmediğini araştırmaktır.
C
Ele alınan nicel değişkenler arasında bir ilişki olup- olmadığını araştırmaktır.
D
İki yada daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlık olup- olmadığını incelemektir.
E
İki yada daha fazla bağımsız örneklemin aynı evrenden seçilip- seçilmediğini araştırmaktır.
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 53
Yapılan bir homojenlik sınamsında 3 satırlı, 5 sütunlu bir kontenjans tablosu oluşturulmak istendiğinde serbestlik derecesinin değeri kaçtır?
Seçenekler
A
9
B
8
C
7
D
15
E
6
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 54
İki değişken arasındaki ilişkinin kuvveti hakkında bilgi sahibi olunmak istendiğinde aşağıdakilerden hangisini hesaplamak gerekir?
Seçenekler
A
Ki-kare bağımsızlık sınamasına ilişkin test istatistiği
B
Ki-kare homojenlik sınamasına ilişkin test istatistiği
C
Ki-kare uygunluk sınamasına ilişkin test istatistiği
D
Kontenjans katsayısı
E
Ki-kare iyi uyum sınamasına ilişkin test istatistiği
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 55
Homojenlik sınamasında Karşıt Hipotez aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Örneklemler farklı anakütlelerden seçilmiştir.
B
Örneklem farklı anakütleden seçilmiştir.
C
İki örneklemde aynı anakütleden seçilmiştir.
D
İki değişken birbirinden bağımsızdır.
E
İki veya daha fazla örneklemde aynı anakütleden seçilmiştir.
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 56
Bağımsızlık sınamasında Sıfır Hipotezi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
İki değişken arasında bir ilişki vardır.
B
Örneklemler farklı anakütlelerden seçilmiştir.
C
İki değişken arasında bir ilişki yoktur.
D
Örneklemler aynı anakütlelerden seçilmiştir.
E
İki veya daha fazla değişken arasında bir bağıntı vardır.
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 57
Bir okulda okuyan öğrencilerin başarıları araştırılırken başarı ile derse devam ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmak istenmektedir. Dersten geçenlerle -kalanlar ve derse devam edenler ve derse devam etmeyenler arasındaki ilişki araştırılmak istendiğinde hangi ki-kare testini yapmak uygun olur?
Seçenekler
A
Ki-kare homojenlik sınaması
B
Ki-kare bağımsızlık sınaması
C
Ki-kare uygunluk testi
D
Ki-kare iyi uyum testi
E
Ki-kare testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 58
Bir okulda okuyan öğrencilerin başarıları araştırılırken başarı ile derse devam ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmak istenmektedir. Dersten geçenlerle -kalanlar ve derse devam edenler ve derse devam etmeyenler arasındaki ilişki araştırılmak istendiğinde ilgili ki-kare testini yapmak istendiğinde oluşturulacak kontenjans tablosundaki satır ve sütun sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
2X3
B
3X3
C
2X2
D
4X4
E
3X2
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 59
Kontenjans tablosu hangi ki-kare sınamaları için oluşturulmaz?
Seçenekler
A
Ki-kare uyunluk sınaması
B
Ki-kare bağımsızlık sınaması
C
Kontenjans tablosu hesaplamasında
D
Ki-kare homojenlik sınamasında
E
Ki-kare ilişki sınamasında
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 60
Kontenjans tablosuna bağlı ki-kare sınamalarında serbestlik derecesi aşağıdaki hangi formülle hesaplanır?
Seçenekler
A
v=(r-1)(c-1)
B
v=(r-1)(c-2)
C
v=(r-2)(c-1)
D
v=(r)(c)
E
v=k-1
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 61
Ki-kare uygunluk testinde serbestlik derecesi aşağıdaki hangi formülle hesaplanır?
Seçenekler
A
v=(r-1)(c-1)
B
v=k-1
C
v=k+1
D
v=rxc
E
v=k-2
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 62
İki değişken arasında bir ilişkinin bulunmadığı durumlarda kontenjans katsayısının değeri nedir?
Seçenekler
A
0
B
1
C
0,01
D
0,05
E
0,1
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 63
Bir müzenin belli bir hafta boyunca ziyaretçi sayısı, günlere göre verilmiş olsun. Haftanın günleri arasında, ziyaretçi sayısı açısından fark olup olmadığının test edilmesi için uygulanması gereken test nedir?
Seçenekler
A
Ki-kare homojenlik testi
B
Ki-kare bağımsızlık testi
C
Küçük örneklem testi
D
Ki-kare uygunluk testi
E
Büyük örneklem testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 64
Ki-kare homojenlik testi hangi amaçla yapılır?
Seçenekler
A
n hacimli bir örneklemin evreni iyi temsil edipedemeyeceğini araştırmak için
B
İki değişken arasındaki ilişkinin kuvvetli olup olmadığını araştırmak için
C
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini araştırmak için
D
İki nitel değişken arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmak için
E
Evrendeki değişkenlerin homojen olup olmadığını araştırmak için
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 65
İki ya da daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlık olup olmadığını incelemek için, hangi testi kullanmak uygun olur?
Seçenekler
A
Z testi
B
t testi
C
Ki-kare
D
F testi
E
Korelasyon testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 66
i. Kontenjans katsayısı 1'e yakın bir değer ise iki değişken arasında en üst düzey ilişki vardır. ii. Kontenjans katsayısı 0 ise iki değişken arasında ilişki yoktur. iii. Kontenjans katsayısı 2 ise orta düzeyde ilişki vardır.Yukarıdakilerden hangileri kontenjans katsayısı için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız i-ii
B
Yalnız i-iii
C
Yalnız ii-iii
D
i-ii-iii
E
Hiçbiri
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi ki-kare bağımsızlık testi için söylenemez?
Seçenekler
A
İki nitel değişken arasında bağımsızlık olup olmadığını incelemek için kullanılır.
B
Test yapılırken genellikle kontenjans tablosundan yararlanılır.
C
Gözlenen ve beklenen frekanslara dayalı hesaplamalar yapılır.
D
Karar alınırken Ki-kare tablosundan yararlanılır.
E
H0 hipotezi, iki değişken arasında bir ilişki vardır şeklinde kurulur.
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 68
i. Değişkenler arasında ilişki güçlüdür.ii. Değişen arasında ki-kare değeri 426,3 dür.iii. Değişkenler arasında ilişkinin derecesi negatiftir.100 kişiden oluşan bir araştırmada iki değişken arasında kontenjans katsayısı 0,90 olarak bulunmuş ise yukarıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız I-II
E
Yalnız II-III
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 69
Bir araştırmada katılımcıların tercih ettikleri cep telefonu operatörü ile eğitim düzeyi arasında bir ilişki olup olmadığını belirlenmeye çalışılmaktadır. Bu araştırma için aşağıdaki testlerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Ki-kare homojenlik testi
B
t testi
C
Ki-kare bağımsızlık testi
D
Ki-kare uygunluk testi
E
F testi
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 70
Ki-kare bağımsızlık testi için oluşturulan kontenjans tablosunda satır sayısı 3 ve serbestlik derecesi 12 olduğuna göre sütun sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
4
B
6
C
7
D
15
E
22
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 71
Ki-kare homojenlik testinde sıfır hipotezi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
İki örneklem aynı anakütleden seçilmiştir.
B
İki değişken birbirinden bağımsızdır.
C
İki örneklemin ortalaması sıfırdır.
D
İki örneklem farklı anakütleden seçilmiştir.
E
İki değişken arasında bir ilişki vardır.
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 72
Ki-kare homojenlik testi için oluşturulan kontenjans tablosunda satır sayısı 4 ve sütun sayısı 5 olduğuna göre serbestlik derecesi kaçtır?
Seçenekler
A
4
B
5
C
8
D
12
E
20
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 73
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini araştırmak için hangi test kullanılır?
Seçenekler
A
Ki-kare bağımsızlık
B
Ki-kare homojenlik
C
Ki-kare benzeşmezlik
D
Ki-kare eşitsizlik
E
Ki-kare uygunluk
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 74
i. Sayısal olmayan değişkenler arasında herhangi birilişkinin var olup olmadığının test edilmesinde Ki-kare bağımsızlık testi kullanılır.ii. İki ya da daha fazla bağımsız örneklemin, aynı anakütleden seçilip seçilmediğinin araştırılmasında Ki-kare Homojenlik Testi kullanılır.iii. n hacimli (birimlik) bir örneklemin anakütleyi iyi temsil edip edemeyeceğini araştırılmasında Ki-kare Uygunluk Testi kullanılır. yukarıdakilerden hangileri ki-kare testi için söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız I-II
E
Yalnız I-II-III
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 75
I. Anlam düzeyiII. Birinci değişkenin şıklarının sayısıIII. Birinci değişkene ilişkin frekanslarIV. İkinci değişkenin şıklarının sayısıV. İkinci değişkene ilişkin frekanslarKi-kare homojenlik testinin yapıldığı bir çalışmada ki-kare tablosundan sıfır hipotezinin red bölgesinin bulunabilmesi için yukarıdakilerden hangileri kullanılır?
Seçenekler
A
II-IV
B
III-V
C
I-III
D
I-III-V
E
I-II-IV
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 76
300 kişiden oluşan bir araştırmada kontenjans katsayısı 0,2 olarak bulunmuştur. Bu bilgilere göre ki-kare istatistiğinin değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
7,5
B
9,8
C
12,5
D
16,3
E
18,1
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 77
İki nitel değişken arasında ilişkinin derecesi veya düzeyi aşağıda verilen hangi değerler arasında yer alır?
Seçenekler
A
-1 ≤ c ≤ 1
B
-1 ≤ c ≤ 0
C
0,5 ≤ c ≤ 1
D
0 ≤ c ≤ 0,5
E
0 ≤ c ≤ 1
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 78
100 kişiden oluşan bir araştırmada ki-kare test istatistiğinin değeri 16,4 olarak hesaplanmıştır. Bu bilgilere göre kontenjans katsayısının değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
0,140
B
0,164
C
0,255
D
0,375
E
0,404
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 79
Ki-kare bağımsızlık testinde kritik değer için hesaplanan serbestlik derecesi, r satır sayısı, c sütun sayısı olmak üzere, aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
r*c
B
(r-1)*c
C
r*(c-1)
D
(r-1)*(c-1)
E
(r-2)*(c-2)
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 80
Ki-Kare bağımsızlık testinde, hesaplanan gözenin yer aldığı satır toplam frekansıyla, sütun toplam frekansının çarpılıp, genel toplam frekansa bölünmesiyle hesaplanan değere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gözlenen frekans
B
Beklenen (Kuramsal) frekans
C
Serbestlik derecesi
D
Kritik değer
E
Test istatistiği
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 81
İki satır üç sütundan oluşan bir kontenjans tablosu için gerçekleştirilen ki-kare bağımsızlık testinde, 0.05 anlam düzeyinde elde edilen kritik değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
5.99
B
7.37
C
9.21
D
9.48
E
12.59
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 82
n hacimli bir örneklemin anakütleyi iyi temsil edip etmediğini araştırmak için aşağıdakilerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Ki-kare bağımsızlık testi
B
Ki-kare uygunluk testi
C
Ki-kare homojenlik testi
D
Ki-kare ilişki testi
E
Kontenjans katsayısı
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 83
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin düzeyini ölçmek için aşağıdakilerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Ki-kare bağımsızlık testi
B
Ki-kare uygunluk testi
C
Ki-kare homojenlik testi
D
Ki-kare ilişki testi
E
Kontenjans katsayısı
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 84
İki ya da daha fazla bağımsız örneklemin, aynı anakütleden seçilip seçilmediğinin araştırılmasında aşağıdakilerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Ki-kare bağımsızlık testi
B
Ki-kare uygunluk testi
C
Ki-kare homojenlik testi
D
Ki-kare ilişki testi
E
Kontenjans katsayısı
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 85
İki ya da daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlık olup olmadığını incelemek için hangi test kullanılır?
Seçenekler
A
ki-kare bağımsızlık testi
B
ki-kare farklılık testi
C
ki-kare sınıf testi
D
ki-kare değişken testi
E
ki-kare nitel testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 86
Eğitim düzeyi ile sigara içme alışkanlığı arasında bir bağlantı olup olmadığı araştırılıyorsa, sıfır hipotez aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sigara içen herkesin eğitim düzeyi yüksektir.
B
Sigara içen herkesin eğitim düzeyi düşüktür.
C
Eğitim düzeyi düşük olan herkes sigara içer.
D
Eğitim düzeyi yüksek olan herkes sigara içer.
E
Sigara içme alışkanlığı ile eğitim düzeyi birbirinden bağımsızdır.
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 87
Beklenen frekansların diğer adı nedir?
Seçenekler
A
kurumsal frekanslar
B
gözlenen frekanslar
C
kuramsal frekanslar
D
gözüken frekanslar
E
ortalama frekanslar
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi ki-kare homojenlik testi ile araştırılır?
Seçenekler
A
farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediği
B
aynı örneklemlerin farklı evrenden seçilip seçilmediği
C
farklı örneklemlerin farklı evrenden seçilip seçilmediği
D
aynı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediği
E
farklı örneklemlerin aynı frekanstan seçilip seçilmediği
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 89
Ki-kare uygunluk testinin diğer adı nedir?
Seçenekler
A
uyumluluk testi
B
doğru uyum testi
C
iyi uyum testi
D
gerçek uyum testi
E
beklenen uyum testi
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 90
n birimlik örneklemin çekildiği, evreni, iyi temsil edip edemeyeceği hangi test ile araştırılır?
Seçenekler
A
ki-kare homojenlik testi
B
ki-kare uygunluk testi
C
ki-kare heterojenlik testi
D
ki-kare temsil testi
E
ki-kare örneklem testi
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 91
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesi ne ile belirlenir?
Seçenekler
A
kontenjans katsayısıyla
B
uyumluluk katsayısıyla
C
sabit katsayıyla
D
frekans katsayısıyla
E
ki-kare katsayısıyla
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 92
ki-kare bağımlılık testinde ilk adım nedir?
Seçenekler
A
sıfır hipotezi ve karşıt hipotezin belirlenmesi
B
istatistiksel test
C
anlamlılık düzeyinin belirlenmesi
D
test istatistiğinin hesaplanması
E
istatistiksel karar
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 93
Ki-kare testinde Ho hipotezini red etmek için hesaplanan Ki-kare değeri ile tablodaki Ki-kare arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Hesaplanan Ki-kare değeri, tablodaki Ki-kare değerinden büyük olmalı
B
Hesaplanan Ki-kare değeri, tablodaki Ki-kare değerine eşit olmalı
C
Hesaplanan Ki-kare değeri, tablodaki Ki-kare değerinden küçük olmalı
D
Hesaplanan Ki-kare değeri tablodaki Ki-kare değerinden küçük eşit olmalı
E
Hesaplanan Ki-kare değeri, tablodaki Ki-kare değeri arasında ilişki yoktur
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 94
Sayısal olmayan değişkenler arasında bir ilişkinin var olmadığını inceleyerek karar vermeye yardımcı olan test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
z testi
B
t testi
C
Ki-Kare testi
D
d testi
E
f testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 95
Sinemeya gitme sıklığının eğitim düzeyine bağlı olup olmadığını araştırmak için ilköğretim-orta öğretim-lise-üniversite mezunlarına sinemaya gitme sıklığı sorularak az-orta-çok şeklinde cevap vermeleri istenmiştir. Kullanılacak Ki-Kare testinde serbestlik derecesi kaç olur?
Seçenekler
A
3
B
4
C
6
D
8
E
12
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 96
İstatistikte değişkenler kaça ayrılır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 97
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki herhangi bir ilişkinin var olmadığını ileri sürerek bu hipotezin red edilip edilemeyeceğinin incelenmesinde uygulanan test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ki-Kare testi
B
F-Test istatistiği
C
İstatistiksel Hipotez Testi
D
Örneklem Testi
E
Büyük örneklem Testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 98
Karl Person tarafından bulunanan ve ismide onun tarafından verilen Ki-Kare ve serbestlik derecesi hesabı kaç yıllarında bulunmuştur?
Seçenekler
A
1800
B
1850
C
1900
D
1950
E
1970
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 99
İki ya da daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlık olup olmadığını incelemek için hangi teste başvururuz?
Seçenekler
A
Ki-Kare Testi
B
Ki-Kare Bağımsızlık Testi
C
Ki-Kare Homojenlik Testi
D
Ki-Kare Uyumluluk Testi
E
Hipotez Testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 100
Kontenjans tablosu satır ve sütun sayılarından birer çıkartılarak bunların çarpılmasından elde edilen şey, aşağıdakilerden hangisi olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Serbestlik Derecesi
B
Kuramsal Frekanslar
C
İstatistiksel Karar
D
Bağımsızlık Testi
E
Uygunluk Testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 101
İlgili gözenin yer aldığı satır toplamıyla sütün toplamı çarpılarak genel toplama bölünmek sureti ile elde edilen tanımlama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Serbestlik derecesi
B
İstatistiksel Hipotez
C
Örneklem
D
Kuramsal frekans
E
Ki-Kare Testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 102
İki ya da daha fazla bağımsız örneklemin aynı ana kütleden seçilip seçilmediğinin araştırmasında kullanılan test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ki-Kare Bağımsızlık Testi
B
Ki-Kare Testi
C
Hipotez Testi
D
Ki-Kare Uygunluk Testi
E
Ki-Kare Homojenlik Testi
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Soru 103
n birimlik örneklemin çekildiği evreni iyi temsil edip edemeyeceğini araştıran teste ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ki-Kare uygunluk Testi
B
Ki-Kare bağımsızlık Testi
C
F-Testi
D
Ki-Kare homojenlik Testi
E
İstatistiksel Test
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Soru 104
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyen tanımlama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Serbestlik derecesi
B
Kuramsal frekans
C
Kontenjans katsayısı
D
Uygunluk testi
E
Bağımsızlık Testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 105
Ki-Kare bağımsızlık testinde serbestlik derecesi hesaplama formülü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
v = (r+1) - (c+1)
B
v = (r-1) (c+1)
C
v =( r+1) / (c+1)
D
v = (r-1) (c-1)
E
v = r+ (c-1)
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi nitel bir değişken değildir?
Seçenekler
A
Yirmi
B
Evli
C
Bekar
D
İşçi
E
Devlet memuru
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Yirmi
Yirmi
Soru 107
Sayısal olmayan değişkenler arasında ilişki olmadığını ileri süren ve hipotezin kabul edilip edilmeyaceğini belirleyen test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ki-Kare testi
B
Evren ortalamsına ilişkin Hipotez testi
C
Küçük örneklem testi
D
F testi
E
İki evren oranı arasındaki farka ilişkin hipotez testi
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
İşte sayısal olmayan değişkenler arasındaki herhangi bir ilişkinin var olmadığını ileri sürerek (H0 hipotezi) bu hipotezin red edilip edilemeyeceğinin incelenmesinde uygulanan Ki-Kare testi’dir.
İşte sayısal olmayan değişkenler arasındaki herhangi bir ilişkinin var olmadığını ileri sürerek (H0 hipotezi) bu hipotezin red edilip edilemeyeceğinin incelenmesinde uygulanan Ki-Kare testi’dir.
Soru 108
Bir seçim sonucunda seçime katılan partilerin aldıkları oy ve seçmenlerin eğitim düzeyleri arasındaki ilişki öngörülen bir örneklem üzerinde gerçekleştirilen araştırma da aşağıdaki testlerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Ki-kare testi
B
F testi
C
Hipotez Testi
D
Küçük örneklem testi
E
Evren ortalamasına göre küçük örneklem testi
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Bir seçim sonrası bir il merkezindeki yerel basın, seçime katılan partilerin aldıkları oylarla seçmenlerin eğitim düzeyleri arasında, göz ardı edilemeyecek, bir ilişkinin varlığını ileri sürmektedir. Oy dağılımına ilişkin farklı görüş taşıyan A partisi yöneticileri, yerel basının bu konuda ne kadar haklı olduğunu belirlemek amacıyla bir araştırmanın yaptırılmasını kararlaştırmıştır. Araştırma, yeterli görülen bir örneklem üzerinden gerçekleştirilecektir. Bu ve benzeri problemlerin çözümlenmesinde uygun bir istatistiksel teknik de ki-kare testidir.
Bir seçim sonrası bir il merkezindeki yerel basın, seçime katılan partilerin aldıkları oylarla seçmenlerin eğitim düzeyleri arasında, göz ardı edilemeyecek, bir ilişkinin varlığını ileri sürmektedir. Oy dağılımına ilişkin farklı görüş taşıyan A partisi yöneticileri, yerel basının bu konuda ne kadar haklı olduğunu belirlemek amacıyla bir araştırmanın yaptırılmasını kararlaştırmıştır. Araştırma, yeterli görülen bir örneklem üzerinden gerçekleştirilecektir. Bu ve benzeri problemlerin çözümlenmesinde uygun bir istatistiksel teknik de ki-kare testidir.
Soru 109
Sayısal olmayan değişkenler arasında herhangi bir ilişkinin var olup olmadığını belirlemeyi sağlayan Ki-Kare testi aşağıdaki değişkenlerin hangisi için kullanılabilır?
Seçenekler
A
Medeni Durum
B
Boy
C
Kilo
D
Yaş
E
Vücut Ölçüleri
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Ki-kare testi soruda da belirtildiği gibi sayısal olmayan yani sözel değişkenler arasındaki ilişkinin durumunu belirlemek için kullanılır. Cevap seçeneklerine bakılacak olursa, sadece medeni durum sözel bir değişken, diğer şıklar ise sayısal değer alan değişkenlerdir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Ki-kare testi soruda da belirtildiği gibi sayısal olmayan yani sözel değişkenler arasındaki ilişkinin durumunu belirlemek için kullanılır. Cevap seçeneklerine bakılacak olursa, sadece medeni durum sözel bir değişken, diğer şıklar ise sayısal değer alan değişkenlerdir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 110
İki ya da daha fazla sınıflı nitel değişken arsında bağımsızlık olup olmadığını inceleyen test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ki-Kare Bağımsızlık Testi
B
Ki-Kare Homojenlik Testi
C
F Testi
D
Ki-Kare Uygunluk Testi
E
Kontenjans Katsayısı
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Tanım ki-kare bağımsızlık testinin tanımıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Tanım ki-kare bağımsızlık testinin tanımıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 111
Ki-kare bağımsızlık testinin yapılması aşamasında faydalanılan tablo aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kontenjans Tablosu
B
Ki-Kare Tablosu
C
F Tablosu
D
T Tablosu
E
Değerler Tablosu
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Ki-kare bağımsızlık testinin yapılası aşamasında kontenjans tablosundan faydalanılır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Ki-kare bağımsızlık testinin yapılası aşamasında kontenjans tablosundan faydalanılır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 112
Kuramsal (beklenen) frekanslar nasıl elde edilir?
Seçenekler
A
İlgili gözenin yer aldığı satır toplamıyla sütun toplamı çarpılarak genel toplama bölünür.
B
İlgili gözenin yer aldığı satır toplamından sütun toplamı çıkarılır.
C
İlgili gözenin yer aldığı satır toplamıyla sütun toplamı toplanır.
D
Satır ve sütun sayılarından birer çıkartılarak çarpılır.
E
Satır ve sütun sayılarından birer eklenerek çarpılır.
Açıklama:
Sayısal olmayan değişkenler arasındaki ilişkinin varlığını test edebileceksiniz.
Kuramsal frekanslar hesaplanırken ilgili gözenin yer aldığı satır toplamıyla sütun toplamı çarpılarak genel toplama bölünür. Doğru cevap A seçeneğidir.
Kuramsal frekanslar hesaplanırken ilgili gözenin yer aldığı satır toplamıyla sütun toplamı çarpılarak genel toplama bölünür. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 113
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediği konusunu araştıran test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ki-Kare Homojenlik Testi
B
Ki-Kare Bağımsızlık Testi
C
F Testi
D
Ki-Kare Uygunluk Testi
E
Kontenjans Katsayısı
Açıklama:
Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediğini test edebileceksiniz.
Tanım ki-kare homojenlik testinin tanımıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Tanım ki-kare homojenlik testinin tanımıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 114
N birimlik örneklemin çekildiği evreni iyi temsil edip edemeyeceğini araştıra test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ki-Kare Uygunluk Testi
B
Ki-Kare Homojenlik Testi
C
Ki-Kare Bağımsızlık Testi
D
F Testi
E
Kontenjans Katsayısı
Açıklama:
n hacimli bir örneklemin, ilgili evreni, iyi temsil edip edemediğini belirleyebileceksiniz.
Tanım ki-kare uygunluk testinin tanımıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Tanım ki-kare uygunluk testinin tanımıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 115
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesi aşağıdakilerden hangisi ile belirlenir?
Seçenekler
A
Kontenjans Katsayısı
B
Ki-Kare Uygunluk Testi
C
Ki-Kare Homojenlik Testi
D
Ki-Kare Bağımsızlık Testi
E
F Testi
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Tanım kontenjans katsayısının tanımıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Tanım kontenjans katsayısının tanımıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 116
Kontenjans katsayısında c değerinin 1 ya da 1’e yakın çıkmasının anlamı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
İki değişken arasında üst düzey bir ilişki vardır
B
İki değişken arasında alt seviye bir ilişki vardır
C
İki değişken arasında ilişki yoktur
D
Üç ya da daha fazla değişken arasında alt seviye bir ilişki vardır
E
Üç ya da daha fazla değişken arasında hiçbir ilişki yoktur
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
c değerinin 1 ya da 1’e yakın çıkması iki değişken arasında üst düzey bir ilişki oluduğu anlamına gelmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
c değerinin 1 ya da 1’e yakın çıkması iki değişken arasında üst düzey bir ilişki oluduğu anlamına gelmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 117
Seçenekler
A
9.4877
B
7.8147
C
12.5916
D
21.0261
E
5.9915
Açıklama:
Konu: Ki-Kare Bağımsızlık Testi
Soru 118
Seçenekler
A
x2 >13.3616
B
x2 > 9.2364
C
x2 > 22.3071
D
x2 < 22.3071
E
x2 < 13.3616
Açıklama:
Konu: Ki-Kare Bağımsızlık Testi
Soru 119
"Bir zarın hileli olup olmadığını test etmek için zar 600 kez havaya atılmış ve üste gelen sayılara ilişkin gözlenen frekanslar kaydedilmiştir."
Zarı hileli olup olmadığını test etmek için kullanılması gerek istatistiksel yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Zarı hileli olup olmadığını test etmek için kullanılması gerek istatistiksel yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Küçük örneklem testi
B
Ki-kare bağımsızlık testi
C
Ki-kare homojenlik testi
D
Büyük örneklem testi
E
Ki-kare uygunluk testi
Açıklama:
Konu: Ki-Kare Uygunluk Testi
n birimlik örneklemin çekildiği, evreni, iyi temsil edip edemeyeceği, ki-kare uygunluk testi ile araştırılır. Bu durumda, soruda verilen problem için ki-kare uygunluk testini yapmak gerekmektedir.
n birimlik örneklemin çekildiği, evreni, iyi temsil edip edemeyeceği, ki-kare uygunluk testi ile araştırılır. Bu durumda, soruda verilen problem için ki-kare uygunluk testini yapmak gerekmektedir.
Soru 120
"Bir zarın hileli olup olmadığını test etmek için zar 600 kez havaya atılmış ve üste gelen sayılara ilişkin gözlenen frekanslar kaydedilmiştir."
Ki-kare uygunluk testi ile zarı hileli olup olmadığını test etmek istenmektedir. Bu durumda, üste gelen her bir sayı için beklenen frekans aşağıdakilerden hangisidir?
Ki-kare uygunluk testi ile zarı hileli olup olmadığını test etmek istenmektedir. Bu durumda, üste gelen her bir sayı için beklenen frekans aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
60
B
100
C
300
D
400
E
600
Açıklama:
Konu: Ki-Kare Uygunluk Testi
Zar hileli değilse üste gelen 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 sayılarının eşit oranda gözlenmesi beklenir. Hilesiz bir zar atıldığında 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 sayılarından herhangi birinin gözlenmesi olasılığı 1/6 olduğundan bu sayıların 600 atışta beklenen frekansı 600*(1/6) = 100 olur.
Zar hileli değilse üste gelen 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 sayılarının eşit oranda gözlenmesi beklenir. Hilesiz bir zar atıldığında 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 sayılarından herhangi birinin gözlenmesi olasılığı 1/6 olduğundan bu sayıların 600 atışta beklenen frekansı 600*(1/6) = 100 olur.
Soru 121
Seçenekler
A
9.2364
B
10.0540
C
10.2568
D
11.0705
E
15.0863
Açıklama:
Konu: Ki-Kare Uygunluk Testi
Soru 122
Seçenekler
A
0
B
6
C
10
D
400
E
1000
Açıklama:
Konu: Ki-Kare Uygunluk Testi
Soru 123
100 birimden oluşan bir çalışmada ki-kare test istatistiği 18.25 olarak hesaplanmıştır. Bu durumda, kontenjans katsayısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
0.3929
B
0.3246
C
0.2761
D
0.1865
E
0.1543
Açıklama:
Konu: Kontenjans Katsayısı
Soru 124
Seçenekler
A
Gelir düzeyi yüksek olanlarda kültürel etkinliklere katılım daha fazladır.
B
Gelir düzeyi düşük olanlarda kültürel etkinliklere katılım daha azdır.
C
Gelir düzeyi değişkeni ile kültürel etkinliklere katılım arasında ilişki yoktur.
D
Gelir düzeyi değişkeni ile kültürel etkinliklere katılım arasında ilişki vardır.
E
Kültürel etkinliklere katılım fazladır.
Açıklama:
Konu: Ki-Kare Bağımsızlık Testi
Gelir düzeyi ile kültürel etkinlere katılım sıklığı arasında ilişkinin araştırıldığı bu çalışmada sıfır hipotezi “Gelir düzeyi değişkeni ile kültürel etkinliklere katılım arasında ilişki yoktur.” şeklindedir.
Gelir düzeyi ile kültürel etkinlere katılım sıklığı arasında ilişkinin araştırıldığı bu çalışmada sıfır hipotezi “Gelir düzeyi değişkeni ile kültürel etkinliklere katılım arasında ilişki yoktur.” şeklindedir.
Soru 125
Seçenekler
A
Ki-kare uygunluk testi
B
Küçük örneklem testi
C
Büyük örneklem testi
D
Regresyon analizi
E
Ki-kare bağımsızlık testi
Açıklama:
Konu: Ki-Kare Bağımsızlık Testi
Burada, gelir düzeyi ile kültürel etkinlere katılım sıklığı arasında ilişki araştırıldığı için ki-kare bağımsızlık testinin kullanılması gerekmektedir.
Burada, gelir düzeyi ile kültürel etkinlere katılım sıklığı arasında ilişki araştırıldığı için ki-kare bağımsızlık testinin kullanılması gerekmektedir.
Soru 126
Seçenekler
A
2
B
4
C
6
D
8
E
10
Açıklama:
Konu: Ki-Kare Bağımsızlık Testi
Gelir düzeyinin 3 düzeyi olduğu için r = 3, kültürel etkinliklere katılımın üç düzeyi olduğu için c = 3 olduğundan serbestlik derecei ( r - 1 ) x ( c - 1) = 2 x 1 = 4 olur.
Gelir düzeyinin 3 düzeyi olduğu için r = 3, kültürel etkinliklere katılımın üç düzeyi olduğu için c = 3 olduğundan serbestlik derecei ( r - 1 ) x ( c - 1) = 2 x 1 = 4 olur.
Soru 127
Aşağıda verilen testlerden hangisi ile n birimlik örneklemin, çekildiği evreni, iyi temsil edip edemeyeceği araştırılır?
Seçenekler
A
Ki-kare uygunluk testi
B
F testi
C
Ki-kare homojenlik testi
D
Küçük örneklem testi
E
Ki-kare bağımsızlık testi
Açıklama:
Ki-kare uygunluk testinin esası, n hacimli (birimlik) bir örneklemin anakütleyi
iyi temsil edip edemeyeceğini araştırmak oluşturur.
iyi temsil edip edemeyeceğini araştırmak oluşturur.
Soru 128
Kontenjans katsayısı c=0 olduğunda aşağıdaki yorumların hangisi yapılır?
Seçenekler
A
İki değişken arasında güçlü bir ilişki yoktur.
B
İki değişken arasında ilişki yoktur.
C
İki değişken arasında güçlü bir ilişki vardır.
D
İki değişken arasında zayıf bir ilişki vardır.
E
İki değişken arasında ters yönde bir ilişki vardır.
Açıklama:
Kontenjans katsayısı rxc kontenjans tablolarından (r > 2 ve c > 2) hesaplanan x2 değerinin gösterdiği ilişki düzeyini saptamak amacıyla kullanılan bir katsayıdır. İki değişken arasında bir ilişki bulunmuyorsa c = 0 değeri verir
İki değişken arasında ilişki yoktur.
İki değişken arasında ilişki yoktur.
Soru 129
Kontenjans katsayısının hesaplanmasında kullanılacak kontenjans tablosunun rxc boyutu en az ne olmalıdır?
Seçenekler
A
1x3
B
2x2
C
3x3
D
4x4
E
2x4
Açıklama:
kontenjans katsayısı rxc kontenjans tablolarından (r > 2 ve c > 2) hesaplanan x2 değerinin gösterdiği ilişki düzeyini saptamak amacıyla kullanılan bir katsayıdır.
3x3
3x3
Soru 130
Kontenjans katsayısının alabileceği değerler söz konusu olduğunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
0
B
-1
C
-1
D
0≤c<1
E
0
Açıklama:
Kontenjans katsayısı rxc kontenjans tablolarından (r > 2 ve c > 2) hesaplanan x2 değerinin gösterdiği ilişki düzeyini saptamak amacıyla kullanılan bir katsayıdır. İki değişken arasında bir ilişki bulunmuyorsa c = 0 değeri verir. Buna karşılık iki değişken arasında en üst düzeydeki ilişki katsayısı her zaman 1 çıkmaz, 1’e çok yakın bir değer olur.
0≤c<1
0≤c<1
Soru 131
Bir lisenin öğrencileri arasında spor yapma alışkanlığına ilişkin bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırmada cinsiyet ile düzenli spor yapma arasında bir ilişki olduğu iddia edilmektedir. Bu amaçla rassal olarak seçilen 100 öğrenciden elde edilen bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Cinsiyetin düzenli spor yapma üzerinde etkili olup olmadığı konusunda %1 anlam düzeyinde karar verilmesi istenmektedir.
Bu araştırmada kullanılacak serbestlik derecesi aşağıdakilerden hangisidir?
Bu araştırmada kullanılacak serbestlik derecesi aşağıdakilerden hangisidir?
| Cinsiyet | Düzenli spor yapma durumu | Toplam | |
| Yapanlar | Yapmayanlar | ||
| Kız | 15 | 20 | 35 |
| Erkek | 35 | 30 | 65 |
| Toplam | 50 | 50 | 100 |
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
6
Açıklama:
v=(r-1)(c-1)=(2-1)(2-1)=1
Soru 132
Bir lisenin öğrencileri arasında spor yapma alışkanlığına ilişkin bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırmada cinsiyet ile düzenli spor yapma arasında bir ilişki olduğu iddia edilmektedir. Bu amaçla rassal olarak seçilen 100 öğrenciden elde edilen bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Cinsiyetin düzenli spor yapma üzerinde etkili olup olmadığı konusunda %1 anlam düzeyinde karar verilmesi istenmektedir.
Bu araştırmada kız olup düzenli spor yapan öğrencilerin beklenen frekans değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Bu araştırmada kız olup düzenli spor yapan öğrencilerin beklenen frekans değeri aşağıdakilerden hangisidir?
| Cinsiyet | Düzenli spor yapma durumu | Toplam | |
| Yapanlar | Yapmayanlar | ||
| Kız | 15 | 20 | 35 |
| Erkek | 35 | 30 | 65 |
| Toplam | 50 | 50 | 100 |
Seçenekler
A
17,5
B
17
C
10,5
D
21
E
20
Açıklama:
B=(35x50)/100=1750/100=17,5
Soru 133
Bir lisenin öğrencileri arasında spor yapma alışkanlığına ilişkin bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırmada cinsiyet ile düzenli spor yapma arasında bir ilişki olduğu iddia edilmektedir. Bu amaçla rassal olarak seçilen 100 öğrenciden elde edilen bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Cinsiyetin düzenli spor yapma üzerinde etkili olup olmadığı konusunda %1 anlam düzeyinde karar verilmesi istenmektedir.
Bu araştırmada erkek olup düzenli spor yapmayan öğrencilerin beklenen frekans değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Bu araştırmada erkek olup düzenli spor yapmayan öğrencilerin beklenen frekans değeri aşağıdakilerden hangisidir?
| Cinsiyet | Düzenli spor yapma durumu | Toplam | |
| Yapanlar | Yapmayanlar | ||
| Kız | 15 | 20 | 35 |
| Erkek | 35 | 30 | 65 |
| Toplam | 50 | 50 | 100 |
Seçenekler
A
32
B
32,5
C
35
D
37,5
E
37
Açıklama:
B=(65x50)/100=3250/100=32,5
Soru 134
Bir okulda aynı dersten Klasik yazılı ve Test olmak üzere iki farklı teknikle sınav yapılmıştır. Sınav yapma açısından kullanılan tekniklerin zaman açısından homojen olup olmadığını belirlemek amacıyla Klasik yazılı olan 30, Test olan 70 öğrenci rassal olarak seçilmiştir. Yapılan gözlemler sonucunda aşağıdaki tabloda verilen verilerin gözlemlendiğini söylemek mümkündür. Bu araştırmada %1 anlam düzeyinde homojenliğe karar verilmesi istenmektedir.
Bu araştırmada kullanılacak serbestlik derecesi aşağıdakilerden hangisidir?
Bu araştırmada kullanılacak serbestlik derecesi aşağıdakilerden hangisidir?
| Zaman Süresi | Sınavda kullanılan teknik | Toplam | |
| Klasik yazılı | Test | ||
| Normalden Uzun | 10 | 10 | 20 |
| Normal Düzeyde | 10 | 30 | 40 |
| Normalden Kısa | 10 | 30 | 40 |
| Toplam | 30 | 70 | 100 |
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
6
Açıklama:
v=(r-1)(c-1)= (3-1)(2-1)=2x1=2
Soru 135
Bir okulda aynı dersten Klasik yazılı ve Test olmak üzere iki farklı teknikle sınav yapılmıştır. Sınav yapma açısından kullanılan tekniklerin zaman açısından homojen olup olmadığını belirlemek amacıyla Klasik yazılı olan 30, Test olan 70 öğrenci rassal olarak seçilmiştir. Yapılan gözlemler sonucunda aşağıdaki tabloda verilen verilerin gözlemlendiğini söylemek mümkündür. Bu araştırmada %1 anlam düzeyinde homojenliğe karar verimesi istenmektedir.
Bu araştırmada test tekniğine göre sınav olup normal düzeyde sınavı tamamlayan öğrencilerin beklenen frekans değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Bu araştırmada test tekniğine göre sınav olup normal düzeyde sınavı tamamlayan öğrencilerin beklenen frekans değeri aşağıdakilerden hangisidir?
| Zaman Süresi | Sınavda kullanılan teknik | Toplam | |
| Klasik yazılı | Test | ||
| Normalden Uzun | 10 | 10 | 20 |
| Normal Düzeyde | 10 | 30 | 40 |
| Normalden Kısa | 10 | 30 | 40 |
| Toplam | 30 | 70 | 100 |
Seçenekler
A
32,5
B
37
C
28
D
40
E
10
Açıklama:
B=(40x70)/100=28
Soru 136
Bir okulda aynı dersten Klasik yazılı ve Test olmak üzere iki farklı teknikle sınav yapılmıştır. Sınav yapma açısından kullanılan tekniklerin zaman açısından homojen olup olmadığını belirlemek amacıyla Klasik yazılı olan 30, Test olan 70 öğrenci rassal olarak seçilmiştir. Yapılan gözlemler sonucunda aşağıdaki tabloda verilen verilerin gözlemlendiğini söylemek mümkündür. Bu araştırmada %1 anlam düzeyinde homojenliğe karar verilmesi istenmektedir.
Bu araştırmada klasik yazılı tekniğine göre sınav olup normalden kısa sürede sınavı tamamlayan öğrencilerin beklenen frekans değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Bu araştırmada klasik yazılı tekniğine göre sınav olup normalden kısa sürede sınavı tamamlayan öğrencilerin beklenen frekans değeri aşağıdakilerden hangisidir?
| Zaman Süresi | Sınavda kullanılan teknik | Toplam | |
| Klasik yazılı | Test | ||
| Normalden Uzun | 10 | 10 | 20 |
| Normal Düzeyde | 10 | 30 | 40 |
| Normalden Kısa | 10 | 30 | 40 |
| Toplam | 30 | 70 | 100 |
Seçenekler
A
12
B
10
C
40
D
9
E
20
Açıklama:
B=(40x30)/100=12
Soru 137
İki ya da daha fazla bağımsız örneklemin, aynı anakütleden seçilip seçilmediğinin test edilmesinde aşağıdakilerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Çift kuyruk testi
B
Ki-kare uygunluk testi
C
Ki-kare bağımsızlık testi
D
Ki-kare homojenlik testi
E
F testi
Açıklama:
Ki-kare homojenlik testi ana çizgileriyle iki ya da daha fazla bağımsız örneklemin, aynı anakütleden seçilip seçilmediğinin araştırılmasında kullanılır.
Soru 138
Ki-Kare bağımsızlık testinde, 3 satırı ve 2 sütunu olan bir kontenjans tablosu için serbestlik derecesi kaçtır?
Seçenekler
A
4
B
3
C
2
D
6
E
5
Açıklama:
v = (r-1) (c-1) = (3-1) (2-1) = 2
Soru 139
Cinsiyet (kadın, erkek) ile tercih edilen spor branşı (yüzme, koşu, tenis) arasında herhangi bir ilişkinin (bağıntının) var olup olmadığının test edilmesinde aşağıdakilerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Kucuk orneklem testi
B
Buyuk orneklem testi
C
F testi
D
Çift kuyruk testi
E
Ki-kare bağımsızlık testi
Açıklama:
İki ya da daha fazla sınıflı iki nitel değişken arasında bağımsızlık olup olma-dığını incelemek için, ki-kare bağımsızlık testine başvurmak gerekir.
Soru 140
Bir çalışmada meslek ile kullanılan cep telefonu markası arasında bir ilişki olup olmadığı araştırılmak isteniyor. Buna göre oluşturulacak sıfır hipotezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meslek ile kullanılan cep telefonu markası birbirinden bağımsızdır.
B
Meslek ile kullanılan cep telefonu markası birbirine bağımlıdır.
C
Meslek ile kullanılan cep telefonu markası birbirinden farklıdır.
D
Meslek ile kullanılan cep telefonu homojendir.
E
Meslek ile kullanılan cep telefonu birbiri ile uyumludur.
Açıklama:
Meslek ile kullanılan cep telefonu markası arasında bir ilişki olup olmadığı ki-kare bağımsızlık testi ile araştırılır. Bu nedenle sıfır hipotezi;"Meslek ile kullanılan cep telefonu markası birbirinden bağımsızdır." olmalıdır.
Soru 141
Ki-Kare bağımsızlık testinde, 3 satırı ve 3 sütunu olan bir kontenjans tablosuna göre 0.05 anlamlılık düzeyinde test yaparken H0 hipotezinin red bölgesi aşağıdakilerden
hangisidir?
hangisidir?
Seçenekler
A
ꭓ2>13.27
B
ꭓ2>7.37
C
ꭓ2>11.14
D
ꭓ2>5.99
E
ꭓ2>9.48
Açıklama:
Hesaplanan test istatistiği v = (3-1) (3-1) = 4 serbestlik derecesi ve 0.05 anlamlılık düzeyi için ki-kare tablosundan bulunan kritik değer = 9.48’dir. Eğer hesaplanan x2 istatistiğinin değeri = 9.48’den büyük çıkarsa H0 red edilecektir.
Soru 142
Aile eğitim düzeyi ile sigara içme alışkanlığı arasında bir ilişki olup- olmadığının araştırıldığı bir çalışmada toplanan verilerle aşağıdaki tablo elde edilmiştir. Buna göre ailesi yüksek öğrenim mezunu ve sigara içen kişilere ait beklenen frekans değeri kactır?
Seçenekler
A
40.25
B
45.5
C
54.25
D
74.75
E
84.5
Açıklama:
B13 = (birinci satır toplamı x üçüncü sütun toplamı) / (genel toplam) = (140 x 130) / (400) = 45.5
Soru 143
Aile eğitim düzeyi ile sigara içme alışkanlığı arasında bir ilişki olup-olmadığının araştırıldığı bir çalışmada oluşturulacak karşıt hipotez aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aile eğitim düzeyi ile sigara içme alışkanlığı birbirinden bağımsızdır.
B
Ailesi yüksek eğitim düzeyine sahip olanlar daha az sigara içer.
C
Aile eğitim düzeyi ile sigara içme alışkanlığı birbirinden farklıdır.
D
Aile eğitim düzeyi ile sigara içme alışkanlığı arasında bir ilişki vardır.
E
Aile eğitim düzeyi ile sigara içme alışkanlığı aynı anakütleden seçilmiştir.
Açıklama:
K-kare bağımsızlık testinde karşıt hipotez; "Aile eğitim düzeyi ile sigara içme alışkanlığı arasında bir ilişki vardır."
Soru 144
n birimlik örneklemin çekildiği anakütleyi iyi temsil edip edemeyeceğinin araştırılması amacıyla yapılan test aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ki-kare uygunluk testi
B
Ki-kare homojenlik testi
C
Ki-kare bağımsızlık testi
D
Büyük örneklem testi
E
Küçük örneklem testi
Açıklama:
Ki-kare uygunluk testinin esası, n hacimli (birimlik) bir örneklemin anakütleyi iyi temsil edip edemeyeceğini araştırmak oluşturur.
Soru 145
Kontenjans katsayısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Test istatistiğinin belirlenmesinde kullanılır.
B
Grup ortalamaları arasında kıyaslama yapmak amacıyla kullanılır.
C
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesinin belirlenmesinde kullanılır.
D
Küçük örneklemlerin serbestlik derecesinin belirlenmesinde kullanılır.
E
Çift kuyruk hipotez testlerinde kullanılır.
Açıklama:
Sayısal olmayan iki değişken arasındaki ilişkinin derecesi, kontenjans katsayısıyla belirlenir.
Soru 146
400 kişiden elde edilen verilerin değerlendirildiği bir araştırmada ki-kare istatistiğinin değeri 16.8 olarak hesaplanmıştır. Bu bilgilere göre kontenjans katsayısının değeri nedir?
Seçenekler
A
0.08
B
0.37
C
0.54
D
0.13
E
0.20
Açıklama:
c=karekök(x2/(x2+n))= karekök(16.8/416.8)=karekök(0.04)=0.2
Soru 147
Bir araştırmanın sonucunda elde edilen gözlem sonuçları tabloda verilmiştir.
Yaş grupları ile düzenli gazete okuma alışkanlığı arasındaki bağımlılık araştırıldığında sıfır hipotezinin doğru ifadesi nedir?
| Yaş Grupları | Düzenli Gazete Okuyor | Düzenli Gazete Okumuyor |
| 15-25 | 10 | 30 |
| 25-35 | 25 | 20 |
| 35-45 | 30 | 10 |
| 45-+ | 35 | 10 |
Seçenekler
A
Bireylerin yaş grupları ile düzenli gazete okuma alışkanlığı birbirinden bağımsızdır.
B
Bireylerin yaş grupları ile düzenli gazete okuma alışkanlığı birbirine bağımlıdır.
C
Bireylerin yaş grupları yükseldikçe düzenli gazete okur.
D
45 ve üzeri yaş grubu en çok düzenli gazete okuyan gruptur.
E
Düzenli gazete okuyanların oranı okumayanlardan yüksektir.
Açıklama:
Bireylerin yaş grupları ile düzenli gazete okuma alışkanlığı arasındaki bağımlılık (ilişki) ki-kare bağımsızlık testi ile araştırılır. Bu hipotez testinde sıfır hipotezi yokluk ifadesini taşır ve "Bireylerin yaş grupları ile düzenli gazete okuma alışkanlığı birbirinden bağımsızdır" olarak ifade edilir. Doğru cevap a' dır.
Soru 148
1700 bireyin katıldığı bir araştırmanın sonuçları tabloda verilmiştir. Yaş ile düzenli gazete okuma alışkanlığı arasındaki ilişki araştırılmak istenmektedir. Bu testte serbestlik derecesi nedir?
| Yaş Grupları | Düzenli Gazete Okuyor | Düzenli Gazete Okumuyor |
| 15-25 | 100 | 300 |
| 25-35 | 250 | 200 |
| 35-45 | 300 | 100 |
| 45-+ | 350 | 100 |
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Yaş ile düzenli gazete okuma alışkanlığı arasındaki ilişki araştırıldığında ki kare bağımsızlık testi kullanılır. Ki kare bağımsızlık testinde serbestlik derecesi (r-1)x(c-1)'dir. Satır sayısının bir eksiği ile sütun sayısının 1 eksiğinin çarpımına eşittir. (4-1)x(2-1)=3 olarak serbestlik derecesi belirlenir.
Soru 149
Bir araştırmanın sonucunda elde edilen gözlem sonuçları tabloda verilmiştir.
Yaş gruplarının ile düzenli gazete okuma üzerinde etkili olup 0,01 anlamlılık düzeyinde belirlenmek istendiğinde tablodan okunacak ki kare değeri nedir?
| Yaş Grupları | Düzenli Gazete Okuyor | Düzenli Gazete Okumuyor |
| 15-25 | 10 | 30 |
| 25-35 | 25 | 20 |
| 35-45 | 30 | 10 |
| 45-+ | 35 | 10 |
Seçenekler
A
7,814
B
9,210
C
11,344
D
13,815
E
16,266
Açıklama:
Anlamlılık düzeyi bilinmekle birlikte tablodan kritik ki kare değeri okunabilmesi için serbestlik derecesinin belirlenmesi gerekmektedir. Serbestlik derecesi r satır c ise sütun sayısını göstermek üzere (r-1)x(c-1) çarpımından bulunur. Sd= (4-1)(2-1)=3 Tabloda sd sütununda 3 değeri bulunur. Bu değerle anlamlılık düzeyi satırından 0,01 değerinin kesiştiği hücredeki 11,344 aranan kritik değerdir. Doğru cevap c dir.
Soru 150
| Sınıflar | Başarılı öğrenci sayısı |
| A | 22 |
| B | 21 |
| C | 24 |
| D | 20 |
| E | 23 |
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Ki kare uygunluk testi kullanılarak matematik dersi başarı oranının tüm sınıflar için aynı olduğu hipotezi test edilir. Ki kare uygunluk testinde serbestlik derecesi sınıf sayısı k olmak üzere k-1' dir. 5 sınıf olduğundan serbestlik derecesi 5-1' dir.
Soru 151
| Sınıflar | Başarılı öğrenci sayısı |
| A | 22 |
| B | 21 |
| C | 24 |
| D | 20 |
| E | 23 |
Seçenekler
A
9,384
B
9,487
C
11,070
D
11,143
E
14,860
Açıklama:
Sıfır hipotezinin red bölgesinin başlangıç noktasını gösteren kritik tablo değeri tabloda serbestlik dercesi ile anlamlılık düzeyinin kesiştiği değerdir. Ki kare uygunluk testinde serbestlik derecesi sınıf sayısının 1 eksiğidir. Bu durumda serbestlik derecesi için 5-1=4 olarak bulunur. 4 ile anlamlılık düzeyi 0,05'in kesiştiği noktada 9,487 değeri okunur. Doğru cevap b'dir.
Soru 152
| Sınıflar | Başarılı öğrenci sayısı |
| A | 22 |
| B | 21 |
| C | 24 |
| D | 20 |
| E | 23 |
Seçenekler
A
20
B
21
C
22
D
23
E
25
Açıklama:
Yapılacak ki kare uygunluk testinde sıfır hipotezi tüm sınıflar için matematik dersinin başarı oranı aynı olduğu ileri sürülmektedir. Bu durumda her bir sınıf için genel oran 1/ toplam sınıf sayısıdır. Bu değer 1/5' tir. Bu durumda b sınıfının beklenen frekansı 110/5= 22' dir. Cevap c' dir.
Soru 153
i. Farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediği araştırılır.
ii. Serbestlik derecesi k-1'dir.
iii. Tablodan okunan ki kare değeri serbestlik derecesine göre farklılık gösterir.
iv. Kritik değerden büyük ki kare değerleri H0 (sıfır hipotezi) red bölgesini oluşturur.
Yukarıdakilerden hangileri ki kare homojenlik testi için geçerlidir?
ii. Serbestlik derecesi k-1'dir.
iii. Tablodan okunan ki kare değeri serbestlik derecesine göre farklılık gösterir.
iv. Kritik değerden büyük ki kare değerleri H0 (sıfır hipotezi) red bölgesini oluşturur.
Yukarıdakilerden hangileri ki kare homojenlik testi için geçerlidir?
Seçenekler
A
i-ii
B
i-iii
C
ii-iv
D
i-iii-iv
E
ii-iii-iv
Açıklama:
Ki kare homojenlik testinde; farklı örneklemlerin aynı evrenden seçilip seçilmediği araştırılır. Serbestlik derecesi (r-1)x(c-1) dir. Soruda k-1 olarak verilmiştir. Bu serbestlik derecesi uygunluk testinde serbestlik derecesinin belirlenmesinde kullanılır. Ki kare dağılımından okunan değerler serbestlik derecesine bağlıdır ve tablodan okunan ki kare değeri serbestlik derecesine göre farklılık gösterir. Kritik değerden büyük ki kare değerleri H0 (sıfır hipotezi) red bölgesini oluşturur. ii nolu madde dışındakiler homojenlik testi için geçerlidir. Doğru cevap d' dir.
Soru 154
| Okuma Hızı Grupları | A tekniği | B tekniği |
| Yavaş | 20 | 10 |
| Normal | 15 | 15 |
| Hızlı | 10 | 20 |
Seçenekler
A
İki örneklem aynı anakütleden seçilmiştir.
B
İki örneklem farklı anakütlelerden seçilmiştir.
C
A tekniği ile eğitim verilenlerin okuma hızı B tekniği ile aynıdır.
D
B tekniği A tekniğine bağımlıdır.
E
A tekniği B tekniğinden bağımsızdır.
Açıklama:
Seçilen iki örneklemin aynı anakütleden seçilip seçilmediği ki kare homojenlik testi ile belirlenmektedir. Bu soruda alternatif hipotez "İki örneklem farklı anakütlelerden seçilmiştir" olarak ifade edilir.
Soru 155
| Okuma Hızı Grupları | A tekniği | B tekniği |
| Yavaş | 20 | 10 |
| Normal | 15 | 15 |
| Hızlı | 10 | 20 |
Seçenekler
A
15
B
20
C
25
D
30
E
35
Açıklama:
Ki kare homojenlik testinde beklenen frekans ilgili gözenin yer aldığı satır toplam frekansıyla sütun toplam frekansı çarpımının toplam frekansa bölümüdür. Satır toplam frekansı 30 ile sütun toplam frekansı 45'in çarpımı 1350' dir. Bu değer frekanslar toplamı 90' a bölündüğünde 15 değerine ulaşılır.
Soru 156
Örneklem hacminin 100 olduğu bir araştırmada ki kare değeri 23,42 olarak bulunmuştur. İki değişken arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durumda kontenjans katsayısı değeri nedir?
Seçenekler
A
0,34
B
0,40
C
0,44
D
0,50
E
1
Açıklama:
Kontenjans katsayısı ki kare ve örneklem hacmine bağlıdır. Ki kare değerinin ki kare değeri ile örneklem hacminin toplamına bölümünün kareköküne eşittir. (23,42/100+23,42) 0,19 olarak bulunur. 0,19' un karekökü ise 0,44 tür. İki değişken arasında orta düzeyde ilişki vardır. Doğru cevap c' dir.
Ünite 5
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi regresyon analizi serpilme diyagramını göstermektedir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
X ve Y gözlem ikililerinin grafik üzerinde birer nokta hâlinde işaretlendiği şekil serpilme diyagramı olarak isimlendirilir
Soru 2
Tek bir bağımlı değişkenin farklı bağımsız değişkenlerce açıklanmaya çalışıldığı ve sonunda bir model ortaya çıkan analiz türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çoklu regresyon analizi
B
Basit regresyon analizi
C
Korelasyon analizi
D
Ki-kare uygunluk testi
E
Ki-kare homojenlik testi
Açıklama:
Regresyon analizinde bağımsız değişken sayısı bir olması durumunda basit regresyon analizi; birden fazla bağımsız değişken olması durumunda ise çoklu regresyon analizi söz konusu olmaktadır
Soru 3
Basit doğrusal regresyon modelin de yer alan değerlere ilişkin "Yi= α + βXi + εi "aşağıdakilerden hangisi doğru olmaz?
Seçenekler
A
Yi; bağımlı değişkeninin i’inci gözlemlenen değerini,
B
Xi; bağımsız değişkeninin i’inci gözlemlenen değerini,
C
εi; hata terimi
D
α: bilinmeyen sabit parametre
E
β: bilinmeyen sabit parametre
Açıklama:
α, doğrusal modelin sabit terimidir ve X=0 olduğunda regresyon doğrusunun dikey eksen Y’yi kestiği noktayı göstermektedir. β ise doğrusal modelin eğimini vermektedir ve regresyon analizinde, bağımsız değişken X’deki bir birimlik değişmenin, bağımlı değişken Y’de ne kadarlık bir değişmeye yol açacağını gösteren regresyon parametresidir.
Soru 4
Bir araştırmacı kütüphaneye bir günde gelen öğrenci sayısı ve aldıkları kitap sayısı ile ilgili bir çalışma yapmak istemiş ve rastgele belirlediği 4 güne ilişkin gözlem yapmıştır. Aşağıdaki tabloya göre 4.5. ve 6. soruları yanıtlayınız.
Basit doğrusal regresyon denklemine göre 
a ve b katsayıları sırasıyla nedir?
Basit doğrusal regresyon denklemine göre a ve b katsayıları sırasıyla nedir?Seçenekler
A
22.95 ve 1.60
B
38.57 ve 1.25
C
29.87 ve 1.57
D
39.78 ve 5.60
E
12.45 ve 0.58
Açıklama:
333=4a+151b
15332=151a+7429b
a=22.95
b=1.60
15332=151a+7429b
a=22.95
b=1.60
Soru 5
4. sorudaki tablo verilerine göre regresyon denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A 
= 22,95 + 1,60X
= 22,95 + 1,60X B =1,60+22,95X
=1,60+22,95X C =3,20+45,56X
=3,20+45,56X D =45,56+ 1,72X
=45,56+ 1,72X E = 12,56+2,12X
= 12,56+2,12X
Açıklama:
= 22,95 + 1,60X şeklinde ifade edilmelidir.Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi basit doğrusal korelasyon katsayısı için doğru olmaz?
Seçenekler
A
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin derecesini gösterir ve
B
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin yönünü belirler
C
Negatif değer alamaz
D
r ile gösterilir
E
-1 ≤ r ≤ 1 aralığında değer alır
Açıklama:
Pozitif korelasyon katsayısı değişkenlerden birinin değeri arttığında diğerinin de değerinin arttığını; negatif korelasyon katsayısı ise değişkenlerden birinin değeri artarken diğerinin değerinin
azaldığını belirtir.
azaldığını belirtir.
Soru 7
Pearson Korelasyon Katsayısının İlişki Yön ve Derecelerine ilişkin aşağıda verilenlerden hangisi doğru olur?
Seçenekler
A
Tam Mükemmel Negatif (Ters Yönlü) ilişki değeri +1'dir.
B
Tam Mükemmel Pozitif (Aynı Yönlü) ilişki değeri -1'dir.
C
Eğer değer 0 ise korelasyon olmadığına işarettir.
D
0 ile +1 aralığı ters yönlü ilişkiye işaret eder.
E
-1 ile 0 arası pozitif yönlü ilişkiye işaret eder.
Açıklama:
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü belirlemek için r ile
gösterilen Pearson korelasyon katsayısı veya basit korelasyon katsayısı hesaplanır.
Bu katsayı, -1 ≤ r ≤ 1 aralığında değer alır. Pozitif korelasyon katsayısı değişkenlerden birinin değeri arttığında diğerinin de değerinin arttığını; negatif korelasyon katsayısı ise değişkenlerden birinin değeri artarken diğerinin değerinin
azaldığını belirtir. r = ± 1 olduğunda, söz konusu iki değişken mükemmel/tam
ilişki içindedir. Buna karşılık r = 0 olması iki değişkenin hiçbir ilişki içinde olmadıklarını gösterir. r -0,50 ya da +0,50 etrafında bir değer aldığında ise değişkenler
arasında orta düzeyli bir ilişkinin varlığından söz edilir. Korelasyon en az iki değişken için tanımlansa da, bir değişkenin kendisi ile korelasyonu +1’dir.
gösterilen Pearson korelasyon katsayısı veya basit korelasyon katsayısı hesaplanır.
Bu katsayı, -1 ≤ r ≤ 1 aralığında değer alır. Pozitif korelasyon katsayısı değişkenlerden birinin değeri arttığında diğerinin de değerinin arttığını; negatif korelasyon katsayısı ise değişkenlerden birinin değeri artarken diğerinin değerinin
azaldığını belirtir. r = ± 1 olduğunda, söz konusu iki değişken mükemmel/tam
ilişki içindedir. Buna karşılık r = 0 olması iki değişkenin hiçbir ilişki içinde olmadıklarını gösterir. r -0,50 ya da +0,50 etrafında bir değer aldığında ise değişkenler
arasında orta düzeyli bir ilişkinin varlığından söz edilir. Korelasyon en az iki değişken için tanımlansa da, bir değişkenin kendisi ile korelasyonu +1’dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri belirlilik katsayısı, için doğru olur?
I. Bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki değişmelerle açıklanabileceğini belirlemek amacıyla belirlilik katsayısı kullanılır.
II. Belirlilik katsayısı Pearson korelasyon katsayısı r’nin karesinin alınması ile hesaplanır.
III. 0 ile 1 arasında değerler alır, r2 sembolü ile gösterilir.
I. Bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki değişmelerle açıklanabileceğini belirlemek amacıyla belirlilik katsayısı kullanılır.
II. Belirlilik katsayısı Pearson korelasyon katsayısı r’nin karesinin alınması ile hesaplanır.
III. 0 ile 1 arasında değerler alır, r2 sembolü ile gösterilir.
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I-II
D
I-III
E
I-II-III
Açıklama:
Değişkenler arasındaki ilişkinin derecesi korelasyon katsayısı yardımıyla belirlenirken bu katsayının değerine bağlı olarak zayıf, orta ve güçlü ilişki gibi nitelemeler söz konusu olur. Bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki değişmelerle açıklanabileceğini belirlemek amacıyla belirlilik katsayısı kulanılır. Belirlilik katsayısı Pearson korelasyon katsayısı r’nin karesinin alınması ile hesaplanır ve 0 ile 1 arasında değerler alır, r2 sembolü ile gösterilir. 0 ≤ r2 ≤ 1 r2= 1 ise Y’deki değişimin %100 (yüzde yüz)’ünün X bağımsız değişkeni tarafından açıklanabildiği kabul edilir. r2= 0 ise X bağımsız değişkeni, Y bağımlı değişkenini hiç açıklayamıyor demektir.
Soru 9
r değeri 0.56 olark bulunan iki değişken arasındaki birbirini açıklama yüzdesi yaklaşık olarak kaçtır?
Seçenekler
A
%45
B
%78
C
%56
D
%31
E
%12
Açıklama:
r=0.56; r2=0.31 ve o da yaklaşık %31' karşılık gelmektedir.
Soru 10
- Yi: Bağımlı değişkenin i'inci gözlemlenen değerini gösterir
- Xi: Bağımlı değişkenin i'inci gözlemlenen değerini gösterir
- β : Bilinmeyen regresyon parametresini gösterir
- εi: Hata terimini gösterir
Seçenekler
A
1,3 ve 4
B
2,3 ve 4
C
2 ve 4
D
1,2 ve 3
E
1,2,3 ve 4
Açıklama:
- Yi: Bağımlı değişkenin i'inci gözlemlenen değerini gösterir
- Xi: Bağımsız değişkenin i'inci gözlemlenen değerini gösterir
- β : Bilinmeyen regresyon parametresini gösterir
- εi: Hata terimini gösterir
Dolayısıyla 1,3 ve 4 numaralı ifadeler doğru olarak verilmiştir.
- Yi: Bağımlı değişkenin i'inci gözlemlenen değerini gösterir
- Xi: Bağımsız değişkenin i'inci gözlemlenen değerini gösterir
- β : Bilinmeyen regresyon parametresini gösterir
- εi: Hata terimini gösterir
Soru 11
Yukarıdaki görselde Pearson Korelasyon Katsayısının İlişki Yön ve Dereceleri sunulmuştur. Görselde X,Y ve Z olarak işaretlenen bölümlere yazılması gereken değerler sırasıyla seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?Seçenekler
A
-1,0,1
B
0,1,2
C
1,0,-1
D
-10,0,10
E
-0.1,0,0.1
Açıklama:
Görselde X,Y ve Z bölümlerinde bulunması gereken değerler sırasıyla 1-,0,1 olmalıdır.
Soru 12
Yukarıdaki görselde %5 anlam düzeyi ile korelasyon katsayısı anlamlılık testinde H0'ın kabul ve red bölgeleri verilmiştir. Bu görsele göre serbestlik derecesi nedir?Seçenekler
A
8
B
6
C
4
D
2
E
1
Açıklama:
Görsel incelendiğinde Sıfır Hipotezinin red ve kabul bölgeleri %5 anlam düzeyi ve 8 serbestlik derecesine göre belirlenmiştir.
Soru 13
Yukarıdaki görselde sunulan saçılım grafiklerinden hangisi ya da hangileri doğrusal bir ilişkiyi temsil etmektedir?Seçenekler
A
d
B
c
C
b
D
a
E
a, b ve d
Açıklama:
Görselde sunulan saçılım grafikleri incelendiğinde; yalnızca (d) doğrusal bir ilişkiyi temsil etmektedir.
Soru 14
Yukarıdaki görselde sunulan saçılım grafiklerinden hangisi ya da hangileri doğrusal olmayan bir ilişkiyi temsil etmektedir?Seçenekler
A
a ve b
B
a ve c
C
b ve c
D
b ve d
E
Yalnızca b
Açıklama:
Görselde sunulan saçılım grafiklerinden (a) ve (b) doğrusal olmayan bir ilişkiyi temsil etmektedir.
Soru 15
Yukarıdaki görselde; bir mağaza için bir araştırmacının rastgele seçtiği 10 günde yaptığı gözlemler ve ilgili günler itibarıyla gelen günlük müşteri sayısı ve elde edilen ciro değerleri sunulmuştur. Buna göre 5. gün için gözlenen değerler dikkate alınarak hesaplanacak X2 değeri seçeneklerden hangisinde verilmiştir?Seçenekler
A
7921
B
7225
C
6724
D
5041
E
17424
Açıklama:
5. gün için X değeri müşteri sayısı (89) olmakla birlikte X2 değeri ise (89)2=7921 olarak hesaplanmalıdır.
Soru 16
Yukarıdaki görselde; bir mağaza için bir araştırmacının rastgele seçtiği 10 günde yaptığı gözlemler ve ilgili günler itibarıyla gelen günlük müşteri sayısı ve elde edilen ciro değerleri sunulmuştur. Buna göre elde edilmesi gereken basit doğrusal regresyon denklemi seçeneklerin hangisinde verilmiştir?Seçenekler
A
Regresyon doğrusu denklemi= 20,175+3,29X
B
Regresyon doğrusu denklemi= 27,175+4,29X
C
Regresyon doğrusu denklemi= 20,145+1,29X
D
Regresyon doğrusu denklemi= 10,145+1,29X
E
Regresyon doğrusu denklemi= 10,145+1,79X
Açıklama:
Görselde verilen bilgiler incelendiğinde Toplam Y değerinin 3629 oldu, Toplam X değerinin 1041 olduğu ve gözlemlenen gün sayısının 10 olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla elde edilmesi gereken basit regresyon denklemi (3629=10a+1041b) ve (390918=1041a+112359b) olarak hesaplanmalıdır. Bu denklemde yer alan a ve b katsayıları a=20,175; b=3,29 olarak hesaplanır
Soru 17
Yukarıdaki görselde; bir mağaza için bir araştırmacının rastgele seçtiği 10 günde yaptığı gözlemler ve ilgili günler itibarıyla gelen günlük müşteri sayısı ve elde edilen ciro değerleri sunulmuştur. Buna göre β katsayısı %95 güven aralığında hesaplanırsa regresyon katsayısının alabileceği değerler hangi aralıkta olur?Seçenekler
A
+2,04 ile +4,54 arasında
B
+3,04 ile +5,45 arasında
C
+2,04 ile +4,02 arasında
D
+3,04 ile +5,05 arasında
E
-1.00 ile +1.00 arasında
Açıklama:
Görselde verilen bilgiler incelendiğinde b değeri 3,29 olarak hesaplanır.
8 serbestlik derecesine göre t tablo değeri 2,306'dır. Buna göre β katsayısı %95 güven aralığında hesaplanırsa;
Dolayısıyla regresyon katsayısının alabileceği değerler +2,04 ile +4,54 arasındadır.
Görselde verilen bilgiler incelendiğinde b değeri 3,29 olarak hesaplanır.
8 serbestlik derecesine göre t tablo değeri 2,306'dır. Buna göre β katsayısı %95 güven aralığında hesaplanırsa;
Dolayısıyla regresyon katsayısının alabileceği değerler +2,04 ile +4,54 arasındadır.
8 serbestlik derecesine göre t tablo değeri 2,306'dır. Buna göre β katsayısı %95 güven aralığında hesaplanırsa;
Dolayısıyla regresyon katsayısının alabileceği değerler +2,04 ile +4,54 arasındadır.
Görselde verilen bilgiler incelendiğinde b değeri 3,29 olarak hesaplanır.
8 serbestlik derecesine göre t tablo değeri 2,306'dır. Buna göre β katsayısı %95 güven aralığında hesaplanırsa; Dolayısıyla regresyon katsayısının alabileceği değerler +2,04 ile +4,54 arasındadır.Soru 18
Yukarıdaki görselde; bir mağaza için bir araştırmacının rastgele seçtiği 10 günde yaptığı gözlemler ve ilgili günler itibarıyla gelen günlük müşteri sayısı ve elde edilen ciro değerleri sunulmuştur. Buna göre günlük elde edilen ciro değişkeninin ne kadarlık bir bölümü günlük müşteri sayısı ile açıklanabilir?Seçenekler
A
%82
B
%72
C
%46
D
%34
E
%18
Açıklama:
Bu sorunun yanıtlanabilmesi için korelasyon katsayı değerine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu değer r=0,908 olarak hesaplanır. Bu sayının karesi belirlilik katsayısı olacağından (0,908)2=0,82 olarak hesaplanır. Söz konusu mağazanın günlük cirosuna, günlük müşteri sayısının etkisinin %82 olduğu söylenir.
Soru 19
Yukarıdaki görselde verilen grafik türü seçeneklerin hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?Seçenekler
A
Bir serpilme diyagramıdır.
B
Bir pasta diyagramıdır.
C
Bir radar diyagramıdır.
D
Bir sütun-çizgi diyagramıdır.
E
Bir alan diyagramıdır.
Açıklama:
Görselde verilen grafik bir serpilme diyagramıdır.
Soru 20
denkleminde B katsayısı neyi temsil etmektedir?Seçenekler
A
Modelin sabit terimi
B
Hata terimi
C
Bağımlı değişkenin i. değeri
D
Doğrusal modelin eğimi
E
Korelasyon
Açıklama:
Sayfa 118 ve 119'da yer alan Basit Doğrusal Regresyon Denklemi bölğmleri incelenebilir.
Doğrusal modelin eğimi
Doğrusal modelin eğimi
Soru 21
Verilen terimlerden hangisi "X=0 olduğunda regresyon doğrusunun dikey eksen Y’yi kestiği nokta" olarak yorumlanmaktadır?
Seçenekler
A
Eğim
B
Sabit terim
C
Korelasyon
D
Parametre
E
Hata
Açıklama:
Sayfa 119'daki tanımlamalar gözden geçirilebilir.
Doğrusal modelin sabit terimi X=0 olduğunda regresyon doğrusunun dikey eksen
Y’yi kestiği noktayı göstermektedir.
Doğrusal modelin sabit terimi X=0 olduğunda regresyon doğrusunun dikey eksen
Y’yi kestiği noktayı göstermektedir.
Soru 22
- X’teki bir birimlik artış Y’de 4 birimlik artışa neden olmaktadır.
- X=0 olduğunda regresyon doğrusu dikey ekseni +2 noktasında kesmektedir.
Yukarıdaki koşulların her ikisini de sağlayan regresyon denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
- X=0 olduğunda regresyon doğrusu dikey ekseni +2 noktasında kesmektedir.
Yukarıdaki koşulların her ikisini de sağlayan regresyon denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Y= 4 + 2X
B
Y = 4 - 2X
C
Y = 2 + 4X
D
Y = 2 - 4X
E
Y = -2 + 4X
Açıklama:
Basit Doğrusal Regresyon konusunu tekrar gözden geçirebilirsiniz.
C seçeneğidir.
C seçeneğidir.
Soru 23
Y= 15.4 + 11.2X denklemine ilişkin verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
X=0 olduğunda, regresyon doğrusunun Y eksenini kestiği nokta 11.2'dir.
B
X'teki bir birimlik değişim Y'de 11.2 birimlik değişime neden olur.
C
X değişkeni 1 birim arttığında, Y değişkeninde 15.4 birimlik artış gözlenir.
D
X değişkeni 1 birim arttığında, Y değişkeninde 15.4 birimlik azalma gözlenir.
E
Bağımlı değişken (Y) 35 olarak kestirildiği durumda X'in değeri 11.2'dir.
Açıklama:
Basit Doğrusal Regresyon bölümünü inceleyiniz.
Soru 24
Bir regresyon çalışmasında, β katsayısı için %95 güven aralığı (-3.31, 2.45) olarak hesaplanmıştır. İlgili β katsayısının 0.05 anlamlılık düzeyinde yapılan anlamlılık testi için (Ho: β=0; H1: β≠0) aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? (t-tablo değeri =2.306)
Seçenekler
A
Hesaplanan t test istatistiği t tablo değerinden büyük olduğu için β katsayısı istatistiksel olarak anlamlıdır.
B
Hesaplanan t test istatistiği t tablo değerinden küçük olduğu için β katsayısı istatistiksel olarak anlamlıdır.
C
Hesaplanan t test istatistiği t tablo değerine eşit olduğu için β katsayısı istatistiksel olarak anlamlıdır.
D
Hesaplanan t test istatistiği t tablo değerinden büyük olduğu için β katsayısı istatistiksel olarak anlamlı değildir.
E
Hesaplanan t test istatistiği t tablo değerinden küçük olduğu için β katsayısı istatistiksel olarak anlamlı değildir.
Açıklama:
Sayfa 126 ve 127'deki Basit Doğrusal Regresyonda Aralık Tahmini ve Regresyon
Katsayısının Anlamlılık Testi bölümlerini inceleyiniz.
b-t.sb ≤ β ≤ b + t.sb = (-3.31 ≤ β ≤ 2.45)
b = 0.43
0.43 + (2.306) x sb = 2.45
sb=0.88
th=b/sb = 0.43/0.88 = 0.49
Elde edilen th değeri 0.49, tablo değeri 2.306'dan küçüktür. Bu nedenle Ho kabul edilir ve β katsayısının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olmadığı sonucuna varılır.
Katsayısının Anlamlılık Testi bölümlerini inceleyiniz.
b-t.sb ≤ β ≤ b + t.sb = (-3.31 ≤ β ≤ 2.45)
b = 0.43
0.43 + (2.306) x sb = 2.45
sb=0.88
th=b/sb = 0.43/0.88 = 0.49
Elde edilen th değeri 0.49, tablo değeri 2.306'dan küçüktür. Bu nedenle Ho kabul edilir ve β katsayısının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olmadığı sonucuna varılır.
Soru 25
Yukarıdaki tabloda X ve Y değişkenlerine ait değerler verilmiştir. Bu değerlere göre bakıldığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?Seçenekler
A
X değerleri azaldıkça, Y değerleri azalmıştır.
B
X ve Y değişkenleri arasında pozitif yönlü bir ilişki vardır.
C
X ve Y değişkenleri arasındaki korelasyon katsayısı 1'dir.
D
X ve Y arasında negatif yönlü mükemmel ilişki vardır.
E
Y’deki değişimin %100’ü X bağımsız değişkeni tarafından açıklanabilmektedir.
Açıklama:
Sayfa 127'yi inceleyiniz.
D
D
Soru 26
Yukarıdaki tabloda A, B, C ve D değişkenleri arasındaki korelasyon katsayıları verilmiştir. Tabloda verilenlere göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?Seçenekler
A
En güçlü korelasyon B ve C değişkenleri arasındadır.
B
B değişkeninin değerleri azaldıkça, D değişkeninin değerleri azalmaktadır.
C
C ve D değişkenler arasında güçlü bir ilişki vardır.
D
En zayıf ilişki B ve D değişkenleri arasındadır.
E
A-B arasındaki ilişki, A-D arasındaki ilişkiden güçlüdür.
Açıklama:
Korelasyon Analizi bölümünü inceleyiniz.
Soru 27
Yandaki tabloda, 10 öğrencinin İstatistik dersine karşı tutumu ve İstatistik başarısı puanları verilmiştir. 8. 9. ve 10. sorular bu tabloya dayalı olarak cevaplanacaktır.S8. Tutum ve Başarı değişkenleri arasındaki korelasyon katsayısı kaçtır?
Seçenekler
A
-0.55
B
0.32
C
0.77
D
0.90
E
-0.38
Açıklama:
Sayfa 128'deki fromül yardımıyla hesaplama yapınız.
C
C
Soru 28
Soru 8'de verilen tablodaki verileri inceleyiniz. Başarı puanının ne kadarlık kısmı tutum puanı ile açıklanabilmektedir?
Seçenekler
A
0.59
B
0.41
C
0.73
D
0.39
E
0.88
Açıklama:
Belirlilik Katsayısı bölümünü inceleyebilirsiniz.
Bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki
değişmelerle açıklanabileceğini belirlemek amacıyla belirlilik katsayısı kullanılır. Belirlilik katsayısı korelasyon katsayısının karesine eşittir. Verilere ilişkin hesaplanan korelasyon katsayısı:
r=0.77
r^2= 0.59
Bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki
değişmelerle açıklanabileceğini belirlemek amacıyla belirlilik katsayısı kullanılır. Belirlilik katsayısı korelasyon katsayısının karesine eşittir. Verilere ilişkin hesaplanan korelasyon katsayısı:
r=0.77
r^2= 0.59
Soru 29
Soru 8'de elde edilen korelasyon katsayısının %1 anlamlılık düzeyinde yapılan anlamlılık testine ilişkin verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
t tablosundan okunan ilgili değer 2.306'dır.
B
Hesaplanan t istatistiği değeri, t tablo değerinden küçük olduğu için Ho hipotezi kabul edilmiştir.
C
Değişkenler arasındaki korelasyon anlamlılık düzeyine ulaşmıştır.
D
“İlgilenilen değişkenler arasındaki korelasyon sıfırdır.” hipotezi kabul edilmiştir.
E
Hesaplanan t istatistiği değeri, t tablo değerinden büyük olduğu için Ho hipotezi kabul edilmiştir.
Açıklama:
Korelasyon Katsayısı Anlamlılık Testi bölümünü inceleyiniz.
Serbestlik derecesi 8 ve 0.01 anlamlılık testi için t tablosu değeri 3.355.
Hesaplanan t istatistiği;
t= 0.77 * Karekök(8) / Karekök (1-0.77^2)
= 4.432
Tablo değerinden büyük olduğu için Ho reddedilir ve korelasyon katsayısının sıfırdan farklı olduğu sonucuna varılır.
Serbestlik derecesi 8 ve 0.01 anlamlılık testi için t tablosu değeri 3.355.
Hesaplanan t istatistiği;
t= 0.77 * Karekök(8) / Karekök (1-0.77^2)
= 4.432
Tablo değerinden büyük olduğu için Ho reddedilir ve korelasyon katsayısının sıfırdan farklı olduğu sonucuna varılır.
Soru 30
Y=34,4-3X regresyon denklemi için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Regresyon doğrusu Y eksenini 34,4 noktasında keser.
B
Bağımsız değişkendeki 1 birimlik artış bağımlı değişkende 3 birimlik bir artışa neden olur.
C
Bağımlı değişkenle, bağımsız değişken arasında ters yönlü bir ilişki vardır.
D
Regresyon doğrusunun eğimi -3 tür.
E
Bağımsız değişkendeki 1 birimlik artış bağımlı değişkende 3 birimlik bir azalışa neden olur.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 31
Bağımlı değişkenin, gözlem değeri ile regresyon denkleminden hesaplanan tahmin değeri arasındaki farka ne ad verilir?
Seçenekler
A
En Küçük Kareler
B
Hata Kareleri Toplamı(HKT)
C
Kovaryans
D
Fark Değişkeni
E
Hata Terimi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 32
Bir bağımlı, birden fazla bağımsız değişken arasındaki ilişkiyi açıklayacak olan modelin belirlenmesi çalışmalarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çoklu regresyon analizi
B
Korelasyon analizi
C
Korelasyon katsayısı
D
Basit doğrusal regresyon analizi
E
Korelasyon katsayısının anlamlılık testi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 33
Aşağıdaki kavramlardan hangisi, herhangi bir olaya ilişkin olasılık tahmin edilir ya da belirlenirken, mevcut görüşler ve eldeki diğer bilgilerin değerlendirildiği olasılık yaklaşımını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Öznel Olasılık
B
Saymanın Temel İlkesi
C
Klasik Olasılık
D
Ortak Olasılık
E
Bayes Teoremi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 34
Yapılacak korelasyon analizinde tahminlenecek katsayının anlamlılığını test etmek için hesaplanacak istatistiğin değeri kaçtır?
Seçenekler
A
-0.379
B
-0.067
C
-0.26
D
0.26
E
1.12
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 35
Bu regresyon analizinin ortalamalar orijinine göre yapılması durumunda sabit parametrenin tahminlenen değeri kaçtır?
Seçenekler
A
0
B
4.93
C
3.14
D
0.193
E
2.11
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 36
Korelasyon katsayısı teorik olarak aşağıdaki değerlerin hangisini almaz?
Seçenekler
A
1.05
B
0.99
C
1
D
0.75
E
0.9399999999999999
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 37
X rassal değişkeni, p=0,3 olmak üzere Binom dağılımına sahiptir. X’in varyansı 2,1 ise n kaçtır?
Seçenekler
A
10
B
2
C
5
D
7
E
21
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 38
Tahminlenen bir doğrusal regresyon modeli ile ilgili bazı veri ve bilgiler yukarıda verilmiştir. Regresyon katsayısının anlamlılığını test ederken kullanılacak serbestlik derecesi kaçtır?
Seçenekler
A
12
B
8
C
10
D
6
E
4
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 39
16 gözlem değeri kullanılarak tahminlenen bir regresyon doğrusunun regresyon katsayısının anlamlılığını test ederken kullanılan serbestlik derecesi kaçtır?
Seçenekler
A
14
B
12
C
10
D
9
E
8
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 40
12 kişilik bir sınıfta 3 kız, 9 erkek öğrenci bulunmaktadır. Bu sınıftan 2 kız, 4 erkek öğrenciden oluşacak bir kurul kaç farklı şekilde seçilebilir?
Seçenekler
A
378
B
665280
C
18144
D
2326
E
48
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 41
n=10 olan bir doğrusal regresyon analizinde hesaplanan belirlilik katsayısının değeri 0,82 dir. Korelasyon katsayısının anlamlılığının araştırılması için hesaplanacak test istatistiğinin değeri kaçtır?
Seçenekler
A
6.09
B
4.15
C
12.05
D
1.84
E
0.18
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 42
Tahminlenen regresyon modeline dayanarak elde edilen tahminler ile gözlem değerleri arasındaki farkın kareli ortalamasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Değişim katsayısı
B
Standart sapma
C
Örnekleme hatası
D
Tahminlerin standart hatası
E
Korelasyon katsayısı
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 43
Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkinin matematiksel bir fonksiyonla ifade edilmesi aşağıdakilerden hangisinin konusunu oluşturur?
Seçenekler
A
Regresyon analizi
B
Varyans analizi
C
Korelasyon analizi
D
Hipotez testi
E
Güvenirlik analizi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 44
Bir malın talep miktar ile o malın fiyatı arasındaki ilişkinin matematiksel modelle ifade edilmesi çalışmalarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Regresyon analizi
B
Korelasyon analizi
C
Ki-kare Testi
D
Kontenjans katsayısı
E
Zaman serileri analizi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 45
İki veya daha fazla nicel değişken arasındaki ilişkinin hangi matematiksel modelle ifade edileceğinin araştırılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Regresyon analizi
B
Belirlilik katsayısı
C
Korelasyon analizi
D
Hipotez testi
E
Ki-Kare ilişki analizi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 46
Bir sayı aralığı ya da aralık kümesi üzerinde tanımlanan ve sonsuz sayıda olası değeri bulunan rassal değişkenlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sürekli rassal değişken
B
Sürekli olasılık dağılımı
C
Kesikli rassal değişken
D
Kesikli olasılık dağılımı
E
Standart normal değişken
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 47
Kurumsal olarak ilişki içinde olan iki nicel değişken için derlenen gözlem değerlerinin bir koordinat sistemi üzerinde eşleştirilerek gösterilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Serpilme diyagramı
B
Histogram
C
Frekans poligonu
D
Pasta grafiği
E
Normal eğri
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 48
Tahminlenen Ŷ=11+0,2 X regresyon doğrusu için aşağıdaki açıklamaların hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
X değişkeninin değeri artarken Y değişkeninin değeri azalır
B
Bağımsız değişkenin değeri bir birim arttığında bağımlı değişkenin değeri ortalama 0,2 birim artar
C
Regresyon doğrusunun eğimi 0,2 dir
D
Y değişkeni ile X değişkeni arasında aynı yönde ilişki vardır
E
X = 0 için Y= 11 değerini alır
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 49
Tahminlenen Y= 20,2 + 3,3 X regresyon doğrusu için aşağıdaki hangi ifade söylenemez?
Seçenekler
A
X’teki bir birimlik artış Y’de ortalama 3,3’lük bir artışa neden olur.
B
X artarken Y artar.
C
Y artarken X artar.
D
X ile Y arasında aynı yönde ilişki vardır.
E
X ile Y arasında doğrusal artan ilişki vardır.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 50
Bir araştırmada basit doğrusal regresyon modeli tahmin denklemi olarak Y=14+5X hesaplanmıştır. Buna göre, çizilen regresyon doğrusunun Y eksenini kesim noktası neresidir?
Seçenekler
A
5
B
9
C
12
D
14
E
19
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 51
Bir araştırmada bağımsız değişken X ve bağımlı değişken Y için hesaplanan gözlem değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. (TABLO X: 9, 12, 15, 19 Y: 6, 9, 12, 10 ) Bu veri kümesi için oluşturulacak regresyon tahmin denkleminin eğim değeri kaçtır?
Seçenekler
A
0.12
B
0.43
C
3.41
D
4.25
E
6.02
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 52
Gelir ve harcama miktarı arasındaki ilişkinin incelendiği bir araştırmada regresyon denklemi Y= 120+0,8X olarak kurulmuştur. Bu denkleme göre, geliri 1.000 Türk Lirası olan bir kişinin harcama miktarının kaç Türk Lirası olması beklenir?
Seçenekler
A
1,400
B
1,000
C
920
D
800
E
280
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 53
Basit doğrusal regresyon analizi yürütülen bir araştırmada korelasyon katsayısının değeri 0,57 olarak tespit edilmiştir. Bu değerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İki değişken arasında çok yüksek aynı yönlü ilişki vardır.
B
İki değişken arasında ilişki yoktur.
C
İki değişken arasında orta düzeyli ters yönlü ilişki vardır.
D
İki değişken arasında tam mükemmel ilişki vardır.
E
İki değişken arasında orta düzeyli aynı yönlü ilişki vardır.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 54
X : 12, 8, 10, 9, 11 Y : 7, 9, 6, 8, 5 Yukarıdaki bileşik seriye ait basit doğrusal regresyon denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ŷ=1,42 +0,7X
B
Ŷ=14 - 0,7X
C
Ŷ=14+0,7X
D
Ŷ=35-1,42X
E
Ŷ=35+1,42X
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 55
Belirlilik katsayısının değeri 0,90 ise, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bağımlı değişkendeki değişimin 0,10’luk bölümü bağımsız değişken tarafından açıklanır.
B
Bağımlı değişkendeki değişikliğin 0,81’lik bir bölümü bağımsız değişken tarafından açıklanır.
C
Bağımsız değişkendeki bir birimlik değişiklik bağımlı değişkende 0,90’lık bir değişime neden olacağını belirtir.
D
Değişkenler arasında aynı yönlü zayıf bir ilişki vardır.
E
Bağımlı değişkendeki değişimin 0,90’lık bölümü bağımsız değişken tarafından açıklanır.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 56
Aşağıdaki verilere göre tahminlerin standart hatası nedir? Xi : 4, 6, 8, 10 Yi : 12, 8, 6, 4
Seçenekler
A
0.96
B
0.77
C
0.98
D
0.83
E
1.32
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 57
Aşağıdaki verilere göre Y’nin X’e göre regresyon katsayısı aşağıdakilerden hangisidir? Xi : 4, 6, 8, 10 Yi : 12, 8, 6, 4
Seçenekler
A
-1.3
B
1.3
C
1.6
D
-1.6
E
1.7
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 58
Aşağıdaki verilere göre HKT değeri aşağıdakilerden hangisidir? Xi : 4, 6, 8, 10 Yi : 12, 8, 6, 4
Seçenekler
A
3.6
B
3.4
C
2.8
D
1.7
E
1.2
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 59
Belirlilik katsayısı r2=0,84 olması durumunda aşağıdaki yorumlardan hangisi doğru olur?
Seçenekler
A
Bağımlı değişkendeki (Y) değişimin %84’ü bağımsız değişken (X) tarafından açıklanmaktadır.
B
Bağımsız değişkendeki (X) değişimin %84’ü bağımlı değişken (Y) tarafından açıklanmaktadır.
C
Bağımsız değişken (X) ile bağımlı değişken (Y) arasında ilişki yoktur.
D
Bağımsız değişken (X) bağımlı değişkeni (Y) %100 açıklamaktadır.
E
Bağımsız değişkenin (X) değerindeki değişimin bağımlı değişkenin (Y) değerine etkisi yoktur.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 60
(Yi- Yi) artıklarının kareleri toplamını en küçük yapabilen ∝ ve β’ nın tahminlerinin elde edilmesinde kullanılan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
t testi
B
F testi
C
En küçük kareler yöntemi
D
Ki-kare testi
E
Hipotez testi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 61
Y bağımlı değişkeninde meydana gelen değişimlerin ne kadarının X bağımsız değişkenindeki değişimler tarafından açıklanabileceğini gösteren katsayı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
β_1Katsayısı
B
Korelasyon Katsayısı
C
Belirlilik Katsayısı
D
Regresyon Katsayısı
E
Belirsizlik Katsayısı
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 62
Aşağıda verilen regresyon denklemlerinden hangisi ortalamalar orijinine göre regresyon doğrusunun denklemi olabilir?
Seçenekler
A
Y=1,23+0,8X
B
Y=-23,4-5,4X
C
Y=12-3,7X
D
Y=1,4X
E
Y=3,5+0,89X
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi X ve Y gözlem ikililerinin grafik üzerinde birer nokta halinde işaretlendiği şekildir?
Seçenekler
A
Serpilme diyagramı
B
Normal eğri
C
t dağılım eğrisi
D
Ki-kare dağılım eğrisi
E
Histogram
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 64
X bağımsız ve Y bağımlı değişkenleri arasındaki ilişkinin derecesini ölçen katsayı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Standart hata
B
Regresyon katsayısı
C
Belirlilik katsayısı
D
Korelasyon katsayısı
E
Varyans
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 65
Bir araştırmacı seçtiği matematik sınıfındaki öğrencileri incelemiştir. Araştırma sonucu verilen örnekleri haftalık olarak yapan öğrencilerin , diğerlerine göre daha başarılı olduğunu gözlemlemiştir. Araştırmadaki bağımlı değişken aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öğrenciler.
B
Haftalık çalışma.
C
Başarı
D
Örnek çözmeyen öğrenciler.
E
Matematik sınıfındaki öğrenciler.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 66
Bir araştırmacı seçtiği matematik sınıfındaki öğrencileri incelemiştir. Araştırma sonucu verilen örnekleri haftalık olarak yapan öğrencilerin , diğerlerine göre daha başarılı olduğunu gözlemlemiştir. Araştırmadaki bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öğrenciler.
B
Haftalık çalışma.
C
Başarı.
D
Başarısızlık.
E
Matematik sınıfı.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 67
Regresyon analizinde açıklanmaya çalışılan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Değişkenler arasındaki ilişkinin derecesi.
B
Değişkenler arasındaki oran.
C
Bağımsız değişken üzerinde oluşan değişimler.
D
Bağımlı değişken üzerinde oluşan değişimler.
E
Bağımlı değişkenin derecesi.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Soru 68
İki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin derecesini ve yönünü aşağıdakilerden hangisi belirler?
Seçenekler
A
Hipotez testi
B
Basit doğrusal korelasyon katsayısı
C
Frekans poligonu
D
Serpilme diyagramı
E
Varyans analizi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 69
Bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki değişmelerle açıklaabileceğini gösteren ifadeye ne denir?
Seçenekler
A
Belirlilik katsayısı
B
Varyans
C
Aralık tahmini
D
Hata katsayısı
E
Regresyon katsayısı
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 70
İki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin nasıl bir matematiksel modelle ifade edileceği aşağıdaki hangi istatistiksel testle araştırılır?
Seçenekler
A
Ki kare testi
B
Hipotest testi
C
Regresyon analizi
D
Tek değişkenli testler
E
Çok değişkenli testler
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
İki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin hangi matematiksel modelle ifade edilmesinin araştırılması regresyon analizi yardımı ile yapılır.
İki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin hangi matematiksel modelle ifade edilmesinin araştırılması regresyon analizi yardımı ile yapılır.
Soru 71
Bağımsız değişken sayısının bir olmasında hangi tip regresyon analizi uygulanır?
Seçenekler
A
Çoklu regresyon analizi
B
Korelasyon analizi
C
Varyans analizi
D
Basit regresyon
E
Kümeleme analizi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Regresyon analizinde bağımsız değişken sayısı bir ise basit doğrusal regresyon analizi uygulanır.
Regresyon analizinde bağımsız değişken sayısı bir ise basit doğrusal regresyon analizi uygulanır.
Soru 72
Bir araştırmacı, Y bağımlı değişkeninin X bağımsız değişkenine göre tahmin edilen doğrusal regresyon denklemini Y' = 3+4X olarak belirlemiştir. Bu denkleme göre, (b) regresyon katsayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak yorumlanmıştır?
Seçenekler
A
X deki bir birimlik artış Y de bir birimlik artışa neden olur.
B
X deki bir birimlik azalma, Y de bir birimlik azalmaya neden olur.
C
X deki bir birimlik değişim, Y de 4 birimlik değişime neden olur.
D
X'deki değişimin Y'nin değerine etkisi yoktur.
E
X deki bir birimlik değişim Y de 3 birimlik değişime neden olur.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Y ̂ = a+bX regresyon denkleminde, (b) , bağımsız değişken X deki bir birimlik değişmenin, bağımlı değişken Y'de ne kadarlik bir değişmeye yol açacağını gösteren bir parametredir. Verilen denklemde b=4 olduğundan "X deki bir birimlik değişim, Y de 4 birimlik değişime neden olur" seçeneği doğru yanıttır.
Y ̂ = a+bX regresyon denkleminde, (b) , bağımsız değişken X deki bir birimlik değişmenin, bağımlı değişken Y'de ne kadarlik bir değişmeye yol açacağını gösteren bir parametredir. Verilen denklemde b=4 olduğundan "X deki bir birimlik değişim, Y de 4 birimlik değişime neden olur" seçeneği doğru yanıttır.
Soru 73
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü belirlemek için r ile gösterilen Pearson korelasyon katsayısı hesaplanır. Hesaplama sonucunda r=±1 çıkması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Değişkenlerden birinin değeri artıyorsa diğerinin de artar.
B
Değişkenlerden birinin değeri azalıyorsa diğerinin de azalır.
C
İki değişken mükemmel/tam bir ilişki içindedir.
D
İki değişken hiç bir ilişki içinde değildir.
E
Değişkenlerden birinin değeri azalıyorsa diğerinin değeri artar.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
r = ± 1 olduğunda, söz konusu iki değişken mükemmel/tam ilişki içindedir. Bu nedenle doğru seçenek (C) seçeneğidir.
r = ± 1 olduğunda, söz konusu iki değişken mükemmel/tam ilişki içindedir. Bu nedenle doğru seçenek (C) seçeneğidir.
Soru 74
Bir araştırmacı elde ettiği verilerle şu değerleri hesaplamıştır. b=3,30, sb=0,55 ve v=8 serbestlik derecesinde t tablo değerini 2,306 olarak belirlemiştir. β için %95 güven aralığı nedir?
Seçenekler
A
P(2,04 ≤ β ≤ 4,54) = 0,95
B
P(2,00 ≤ β ≤ 4,56) = 0,95
C
P(2,08 ≤ β ≤ 4,58) = 0,95
D
P(2,05 ≤ β ≤ 4,50) = 0,95
E
P(2,00 ≤ β ≤ 4,54) = 0,95
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi belirlilik katsayısı için doğru değildir?
Seçenekler
A
Belirlilik katsayısı değişkenler arasındaki ilişkinin derecesini belirler.
B
0 ile 1 arasında değerler alır.
C
Pearson korelasyon katsayısının karesine eşittir.
D
Bağımlı değişkende meydana gelen değişimlerin ne kadarının bağımsız değişkenlerle açıklanabileceğini gösterir.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Bağımlı değişkende meydana gelen değişimlerin ne kadarının bağımsız değişkenlerle açıklanabileceğini belirlemek amacıyla belirlilik katsayısı kullanılır.
Bağımlı değişkende meydana gelen değişimlerin ne kadarının bağımsız değişkenlerle açıklanabileceğini belirlemek amacıyla belirlilik katsayısı kullanılır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi pozitif korelasyon katsayısına ilişkin bir ifadedir?
Seçenekler
A
Değişkenlerden birinin değeri arttığında diğerinin değerinin azaldığını belirtir.
B
Değişkenlerden birinin değeri arttığında diğerininde değeri artar.
C
İki değişken arasında hiçbir ilişki olmadığını belirtir.
D
Değişkenlerden birinin değeri azaldığında, diğerinin de değerinin azaldığını gösterir.
E
Korelasyon katsayısı sıfır değerini alır.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Pozitif korelasyon katsayısı değişkenlerden birinin değeri arttığında diğerininde değerinin arttığını gösterir.
Pozitif korelasyon katsayısı değişkenlerden birinin değeri arttığında diğerininde değerinin arttığını gösterir.
Soru 77
Basit doğrusal regresyon modeliyle hataların hesaplanmasında, α ve β'nın tahminleri a ve b kullanıldığında serbestlik derecesi aşağıdakilerden hangisi ile yazılabilir?
Seçenekler
A
(n-1)
B
n
C
(n-2)
D
(n-3)
E
(n+1)
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Basit doğrusal regresyon modeliyle hataların hesaplanmasında , α ve β'nın tahminleri a ve b kullanıldığında serbestlik derecesi (n-2) ile hesaplanır.
Basit doğrusal regresyon modeliyle hataların hesaplanmasında , α ve β'nın tahminleri a ve b kullanıldığında serbestlik derecesi (n-2) ile hesaplanır.
Soru 78
Basit regresyon analizinde kaç bağımlı kaç bağımsız değişken vardır?
Seçenekler
A
İki bağımlı, bir bağımsız değişken vardır.
B
Bir bağımlı, iki bağımsız değişken değişken vardır.
C
Bir bağımlı, birden fazla bağımsız değişken vardır.
D
Bir bağımlı, bir bağımsız değişken vardır.
E
Birden fazla bağımlı, birden fazla bağımsız değişken vardır.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Regresyon analizinde bağımsız değişken bir olması durumunda basit regresyon analizi sözkonusudur.
Regresyon analizinde bağımsız değişken bir olması durumunda basit regresyon analizi sözkonusudur.
Soru 79
Stokastik bir model olan basit doğrusal regresyon modelinde Yi neyi gösterir?
Seçenekler
A
Hata terimini
B
Bağımsız değişkenin i'ninci gözlem değerini
C
Bilinmeyen sabit parametreyi
D
Bağımlı değişkenin i'ninci gözlem değerini
E
Bilinmeyen regresyon parametresini
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Yi: Bağımlı değişkenin i’ninci gözlem değerini gösterir.
Yi: Bağımlı değişkenin i’ninci gözlem değerini gösterir.
Soru 80
X ve Y gözlem ikililerinin grafik üzerinde birer nokta halinde işaretlendiği şekile aşağıdakilerden hangisi karşılık gelir?
Seçenekler
A
Histogram
B
Serpilme diyagramı
C
Pasta grafiği
D
Kutu grafiği
E
Diyagram
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
X ve Y gözlem ikililerinin grafik üzerinde birer nokta halinde işaretlendiği şekil serpilme diyagramı olarak isimlendirilir.
X ve Y gözlem ikililerinin grafik üzerinde birer nokta halinde işaretlendiği şekil serpilme diyagramı olarak isimlendirilir.
Soru 81
Regresyon analizine ilişkin bir uygulamada b=1,2 olarak ve sb = 0,2 olarak hesaplanmıştır. %95 güven düzeyinde serbestlik dercesi de 8 olarak alındığında güven aralıklarını aşağıdakilerden hangisine eşittir?
Seçenekler
A
P (0,7388 ≤ β ≤ 1,6612)
B
P (0,6388 ≤ β ≤ 1,5612)
C
P (0,0388 ≤ β ≤ 1,1612)
D
P (0,3388 ≤ β ≤ 1,1112)
E
P (0,2388 ≤ β ≤ 1,2612)
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Soru 82
X ve Y gözlem ikililerinin grafik üzerinde birer nokta hâlinde işaretlendiği şekle ne ad verilir?
Seçenekler
A
serpilme diyagramı
B
yayılma diyagramı
C
dağılma diyagramı
D
X diyagramı
E
Y diyagramı
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
soruda tanımlanan serpilme diyagramıdır.
soruda tanımlanan serpilme diyagramıdır.
Soru 83
Hata terimlerinin kareleri toplamını en küçük yapabilen alfa ve beta tahminlerinin elde edilmesine ilişkin yöntemin adı nedir?
Seçenekler
A
EKK
B
AKG
C
EKG
D
EGK
E
OGS
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
sorunun cevabı EKK dır.
sorunun cevabı EKK dır.
Soru 84
İki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin derecesini ve yönünü belirleyen katsayıya ne ad verilir?
Seçenekler
A
basit doğrusal korelasyon katsayısı
B
belirlilik katsayısı
C
bileşik doğrusal korelasyon katsayısı
D
bileşik doğrusal olmayan korelasyon katsayısı
E
belirsizlik katsayısı
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
sorunun cevabı basit doğrusal korelasyon katsayısıdır.
sorunun cevabı basit doğrusal korelasyon katsayısıdır.
Soru 85
Bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki değişmelerle açıklanabileceğini gösteren katsayıya ne ad verilir?
Seçenekler
A
belirlilik katsayısı
B
belirsizlik katsayısı
C
bağımlılık katsayısı
D
bağımsızlık katsayısı
E
değişken katsayı
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
sorunun cevabı belirlilik katsayısıdır.
sorunun cevabı belirlilik katsayısıdır.
Soru 86
Evren korelasyon katsayısı hangi sembolle gösterilir?
Seçenekler
A
ρ
B
β
C
α
D
λ
E
φ
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
sorunun cevabı ρ dir.
sorunun cevabı ρ dir.
Soru 87
Pearson korelasyon katsayısının diğer adı nedir?
Seçenekler
A
basit korelasyon katsayısı
B
bileşik korelasyon katsayısı
C
temel korelasyon katsayısı
D
değişken korelasyon katsayısı
E
invaryant korelasyon katsayısı
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
sorunun cevabı basit korelasyon katsayısıdır.
sorunun cevabı basit korelasyon katsayısıdır.
Soru 88
Basit doğrusal regresyon modelinde α (alfa) neyi sembolize eder?
Seçenekler
A
bilinmeyen sabit parametre
B
bilinmeyen regresyon parametresi
C
hata terimi
D
bağımlı değişkenin gözlemlenen değeri
E
bağımsız değişkenin gözlemlenen değeri
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
sorunun cevabı bilinmeyen sabit parametredir.
sorunun cevabı bilinmeyen sabit parametredir.
Soru 89
Basit doğrusal regresyon modelinde β (beta) neyi sembolize eder?
Seçenekler
A
bilinmeyen regresyon parametresi
B
bilinmeyen sabit parametre
C
hata terimi
D
bağımlı değişkenin gözlemlenen değeri
E
bağımsız değişkenin gözlemlenen değeri
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
sorunun cevabı bilinmeyen regresyon parametresidir.
sorunun cevabı bilinmeyen regresyon parametresidir.
Soru 90
Doğrusal regresyon denkleminde örneklem verilerinden hareketle, anakütle parametrelerini tahmin ederken hatanın en küçük yapılması istendiğinde aşağıdaki hangi method kullanılmalıdır?
Seçenekler
A
En küçük hata yöntemi
B
En küçük hata toplamları yöntemi
C
En küçük kareler yöntemi
D
Langrange çarpanları yöntemi
E
Serpilme diyagramı yöntemi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
En küçük kareler yöntemi
En küçük kareler yöntemi
Soru 91
Serpilme diyagramında noktaların en dışta kalanları birleştirilerek elde edilen şekil dar bir elipse benziyorsa, değişkenler arasındaki ilişki hakkında ne söylenebilir?
Seçenekler
A
kuvvetlidir.
B
zayıftır.
C
belirsizdir.
D
değişkendir.
E
normaldir.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
sorunun cevabı kuvvetli ilişkidir.
sorunun cevabı kuvvetli ilişkidir.
Soru 92
Regresyon analizinde birden fazla bağımsız değişken olması durumunda hangi regresyon analizi söz konusudur?
Seçenekler
A
çoklu
B
ikili
C
basit
D
üçlü
E
sınırsız
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
sorunun cevabı çoklu regresyon analizidir.
sorunun cevabı çoklu regresyon analizidir.
Soru 93
Standart sapma ile varyans arasında hangi ilişki vardır?
Seçenekler
A
Standart sapma, varyansın örnek büyüklüğüne bölünmüş halidir
B
Standart sapma, varyansın pozitif kareköküdür
C
Standart sapma varyansın örnek büyüklüğüne bölümünün kareköküdür
D
Standart sapma ile varyans eşittir
E
Standart sapma ile varyans arasında ilişki yoktur
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Standart sapma, varyansın pozitif kareköküdür
Standart sapma, varyansın pozitif kareköküdür
Soru 94
Havadaki nem oranı hava sıcaklığına etki etmektedir ve aralarında y=12+4,5x şeklinde bir ilişki vardır. Buna göre, nem değeri 6 olduğunda tahmin edilen hava sıcaklığı kaçtır?
Seçenekler
A
25
B
27
C
32
D
39
E
41
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
y=12+4,5(6)=39
y=12+4,5(6)=39
Soru 95
Regresyon denkleminde a sabit sayısı 2,8 ve a'nın standart hatası 1,2 iken 10 verilik bir örneklem için %95 güven seviyesinde çift taraflı güven aralığı hesaplanırken üst sınır kaç olur? ( t =2,3)
Seçenekler
A
4,55
B
4,89
C
5,56
D
6,30
E
6,7
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
2,8+2,3(1,2)=5,56
2,8+2,3(1,2)=5,56
Soru 96
Regresyon katsayısının anlamlılık testinde aşağıdaki hangi hipotez araştırılır?
Seçenekler
A
Katsayının "0" a eşit olup olmadığı
B
Katsayının "1" e eşit olup olmadığı
C
Katsayının belli bir değere eşit olup olmadığı
D
Katsayının "0" dan büyük olduğu
E
Katsayının "0" dan küçük olduğu
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Katsayının "0" a eşit olup olmadığı
Katsayının "0" a eşit olup olmadığı
Soru 97
Basit doğrusal regresyon modelindeki regresyon katsayısına ilişkin hipotez testinde aşağıdaki hangi test istatistiği kullanılır?
Seçenekler
A
z testi
B
t testi
C
F testi
D
Ki-Kare testi
E
Gamma testi
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
t testi
t testi
Soru 98
İki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin derecesini ve yönünü gösteren değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Regresyon katsayısı
B
Regresyon denklemindeki sabit değer
C
t değeri
D
Korelasyon katsayısı
E
Güven aralığı
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Korelasyon katsayısı
Korelasyon katsayısı
Soru 99
Aşağıda regresyon analizi için söylenenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Regresyon analizinde iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin hangi matematiksel modelle ifade edileceği araştırılır.
B
İncelenen iki değişken arasındaki ilişki genellikle neden-sonuç ilişkisi biçiminde ortaya çıkar.
C
Regresyon analizindeki değişkenlerden neden durumundaki değişken bağımlı değişken, sonuç durumundaki değişken ise bağımsız değişken olarak isimlendirilir.
D
Regresyon analizinde bağımlı değişken üzerinde oluşan değişimlerin açıklanmasına çalışılır.
E
Regresyon analizinde genellikle bağımlı değişken Y sembolüyle, bağımsız değişken ise X ile ifade edilir.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
C şıkkındaki ifadenin aksine regresyon analizindeki değişkenlerden sonuç durumundaki değişken bağımlı değişken, neden durumundaki değişken ise bağımsız değişken olarak isimlendirilir.
C şıkkındaki ifadenin aksine regresyon analizindeki değişkenlerden sonuç durumundaki değişken bağımlı değişken, neden durumundaki değişken ise bağımsız değişken olarak isimlendirilir.
Soru 100
Regresyon analizinde X ve Y gözlem ikililerinin grafik üzerinde birer nokta halinde işaretlenmesi ile oluşan şekle ne ad verilir?
Seçenekler
A
Basit Doğrusal Regresyon
B
Aralık Tahmini
C
Korelasyon katsayısı
D
Belirlilik Katsayısı
E
Serpilme Diyagramı
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
X ve Y gözlem ikililerinin grafik üzerinde birer nokta halinde işaretlenmesi ile oluşan şekle serpilme diyagramı denir.
X ve Y gözlem ikililerinin grafik üzerinde birer nokta halinde işaretlenmesi ile oluşan şekle serpilme diyagramı denir.
Soru 101
I. Regresyon doğrusu Y eksenini -1,17 den keserII. Doğrunun eğimi 2,6 dır.III. X ile Y arasında ilişki negatiftir.X ve Y değişkenleri arasındaki basit doğrusal regresyon denklemi -1,17+2,6X olarak tahmin edilmiştir. Buna göre yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
-1,17+2,6X doğrusunda X=0 için Y=-1,17 olduğundan, regresyon doğrusu Y eksenini -1,17 den keser. -1,17+2,6X doğrusunda 2,6 doğrunun eğimidir. Doğrunun eğimi 2,6 olduğundan ilişki pozitiftir. X artarken Y lerden de artar. I-II doğrudur.
-1,17+2,6X doğrusunda X=0 için Y=-1,17 olduğundan, regresyon doğrusu Y eksenini -1,17 den keser. -1,17+2,6X doğrusunda 2,6 doğrunun eğimidir. Doğrunun eğimi 2,6 olduğundan ilişki pozitiftir. X artarken Y lerden de artar. I-II doğrudur.
Soru 102
I. İlgili tahmincinin standart hatasıII. α anlamlılık düzeyine karşılık Student t tablo değeriIII. Korelasyon katsayısı. Basit doğrusal regresyon analizinde, regresyon katsayısının anlamlılık testini yapabilmek için yukarıdakilerden hangileri gereklidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Basit doğrusal regresyon analizinde, regresyon katsayısının anlamlılık testini yapabilmek için, İlgili tahmincinin standart hatası ve α anlamlılık düzeyine karşılık Student t tablo değeri gereklidir. (th=b/sb)
Basit doğrusal regresyon analizinde, regresyon katsayısının anlamlılık testini yapabilmek için, İlgili tahmincinin standart hatası ve α anlamlılık düzeyine karşılık Student t tablo değeri gereklidir. (th=b/sb)
Soru 103
I. X ve Y arasında pozitif ilişki vardır. II. Model y-eksenini 8,2 de keser.III. X bir birim arttırıldığında Y 0,9 birim artar.Yukarıdakilerden hangileri tahmin edilmiş regresyon modeli Y=8,2+0,9X den elde edilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
Yalnız I-II
D
Yalnız II-III
E
I-II-III
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Y=8,2+0,9X modelinden . Eğim katsayısı 0,9 olduğundan dolayı X ve Y arasında pozitif ilişki vardır. X=0 olduğunda Y=8,2 dir ve model y-eksenini 8,2 de keser.X bir birim arttırıldığında Y 0,9 birim artar. I-II-III doğrudur.
Y=8,2+0,9X modelinden . Eğim katsayısı 0,9 olduğundan dolayı X ve Y arasında pozitif ilişki vardır. X=0 olduğunda Y=8,2 dir ve model y-eksenini 8,2 de keser.X bir birim arttırıldığında Y 0,9 birim artar. I-II-III doğrudur.
Soru 104
5 öğrencinin Matematik dersinden aldıkları notlar (X: açıklayıcı değişken) ile İstatistik dersinden aldıkları notlara (Y: bağımlı değişken) ilişkin tahmin edilmiş regresyon modeli 8,2+0,9X şeklinde ise X=80, Y=85 için artık ve tahmin değerleri sırasıyla hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
4,8 ve 80,2
B
-4,8 ve 80,2
C
2,5 ve 85,8
D
2,47 ve 82,5
E
8,5 ve 85,5
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Y=8.2+0.9x80=80,2 tahmin değeri ve 85-80,2=4,8 artık değeridir.
Y=8.2+0.9x80=80,2 tahmin değeri ve 85-80,2=4,8 artık değeridir.
Soru 105
Bir regresyon analizi çalışmasında Y ̂=0,46+1,26X modeli tahmin edilmiş ve n=10 için sb=0,13 şeklinde hesaplanmıştır. Buna göre, regresyon katsayısı β’nın anlamlılığını test etmek için kullanılacak test istatistiğinin değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
-9,69
B
-1,26
C
1,72
D
1,26
E
9,69
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
1,26/0,13=9,69
1,26/0,13=9,69
Soru 106
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü belirlemek için kullanılan katsayıya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Beta Katsayısı
B
Regresyon Katsayısı
C
Belirlilik katsayısı
D
Pearson korelasyon katsayısı
E
Hata katsayısı
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü belirlemek için kullanılan katsayıya Pearson korelasyon katsayısı denir.
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü belirlemek için kullanılan katsayıya Pearson korelasyon katsayısı denir.
Soru 107
I. Regresyon analizi iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin matematiksel modelini ifade eder. II. Korelasyon katsayısı iki değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü ifade eder.III. İki değişken arasında nedensel bir ilişki olmasa bile korelasyon katsayısı yüksek çıkabilir.Regresyon ve korelasyon analiziyle ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
Yukarıda verilen bilgilerin üçü de doğrudur.
Yukarıda verilen bilgilerin üçü de doğrudur.
Soru 108
Bir araştırmada X ve Y değişkenleri için gözlem değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. X: 25 30 42 67 Y: 40 65 69 110Bu gözlem değerlerine göre Y’nin X’e göre tahmin edilen doğrusal regresyon denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Y ̂=9,77+1,49X
B
Y ̂=-3,31+0,62X
C
Y ̂=8,54+2,03X
D
Y ̂=-2,19+1,23X
E
Y ̂=6,19+0,86X
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Basit doğrusal regresyon modelinin katsayılarının tahmini için gerekli formüller kullanıldığında Y ̂=9,77+1,49X denklemi bulunur.
Basit doğrusal regresyon modelinin katsayılarının tahmini için gerekli formüller kullanıldığında Y ̂=9,77+1,49X denklemi bulunur.
Soru 109
Bir araştırmada X ve Y değişkenleri için gözlem değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. X: 3 2 4 5 Y: 2 4 6 8Ortalamalar orijinine göre Y’nin X’e göre regresyon denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
y ̂=-0,6x
B
y ̂=0,4x
C
y ̂=1,1x
D
y ̂=1,6x
E
y ̂=2,5x
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
∑xy/∑x^2 formülünde gerekli işlemler yapılırsa y ̂=1,6x sonucu bulunur.
∑xy/∑x^2 formülünde gerekli işlemler yapılırsa y ̂=1,6x sonucu bulunur.
Soru 110
Bir araştırmada Y’nin X’e göre tahmin edilen doğrusal regresyon denkleminde byx=7,89 olarak bulunmuştur. X’in Y’ye göre doğrusal regresyon denklemi tahmin edildiğinde elde edilecek bxy’nin işareti ve değeriyle ilgili aşağıda yapılan yorumlarda hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Pozitiftir ve byx ile aynı değere sahiptir.
B
Negatiftir ve byx ile aynı değere sahiptir.
C
Herhangi bir yorum yapılamaz.
D
Negatiftir ve byx ile aynı değere sahiptir.
E
Pozitiftir ve byx ile farklı değere sahiptir.
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
bxy ile byx aynı işaretli ve farklı değerlere sahip olur. Dolayısıyla doğru yanıt: pozitiftir ve byx ile farklı değere sahiptir olmalıdır.
bxy ile byx aynı işaretli ve farklı değerlere sahip olur. Dolayısıyla doğru yanıt: pozitiftir ve byx ile farklı değere sahiptir olmalıdır.
Soru 111
Bir basit doğrusal regresyon analizi araştırmasında tahminlerin standart hatası 23 ve hata kareler toplamı 5290 olarak hesapladığına göre, bu araştırmadaki gözlem sayısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
8
B
10
C
12
D
15
E
18
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Tahminlerin standart hatası formülünde gerekli işlemler yapıldığında n=12 olarak bulunur.
Tahminlerin standart hatası formülünde gerekli işlemler yapıldığında n=12 olarak bulunur.
Soru 112
Bir regresyon analizi araştırmasında 17 gözlem değeri için Y ̂=0,73+0,56X ve s_b=0,23 olarak bulunmuştur. Bu bilgilere göre, β katsayısı için %95 güven düzeyinde oluşturulan güven aralığı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
0,07≤β≤1,05
B
0,24≤β≤1,22
C
0,16≤β≤0,96
D
0,33≤β≤1,13
E
0,20≤β≤1,18
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
%95 güven düzeyi için t tablo değeri 2,131 bulunur. β katsayısın güven aralığı için gerekli işlemler yapıldığında 0,07≤β≤1,05 olarak bulunur.
%95 güven düzeyi için t tablo değeri 2,131 bulunur. β katsayısın güven aralığı için gerekli işlemler yapıldığında 0,07≤β≤1,05 olarak bulunur.
Soru 113
Bir araştırmada X ve Y değişkenleri için Y ̂=-0,33+1,29X ve X ̂=-2,53+0,56Y regresyon denklemleri tahmin edilmiştir. Bu bilgilere X ve Y değişkenleri arasındaki korekasyon katsayısının değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
-0,91
B
-0,85
C
0,78
D
0,85
E
0,91
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Korelasyon katsayısının hesabında (bxy*byx)^0,5 formülü kullanıldığında ve her iki katsayı pozitif olduğu için 0,85 sonucu bulunur.
Korelasyon katsayısının hesabında (bxy*byx)^0,5 formülü kullanıldığında ve her iki katsayı pozitif olduğu için 0,85 sonucu bulunur.
Soru 114
I. İki değişken arasında tam ve aynı yönlü ilişki varsa, korelasyon katsayısı 1 dir.II. Korelasyon katsayısı r, -1 ≤r ≤ 1 aralığında değer alır.III. Belirlilik katsayısı r^2, -1≤ r^2 ≤ 1 aralığında değer alır.IV. X bağımsız değişkeni, Y bağımlı değişkenini hiç açıklayamıyorsa, belirlilik katsayısı -1 dir. Korelasyon ve belirlilik katsayısıyla ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-II-III
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
İki değişken arasında tam ve aynı yönlü ilişki varsa, korelasyon katsayısı 1 dir ve korelasyon katsayısı -1 ile 1 arasındadır.
İki değişken arasında tam ve aynı yönlü ilişki varsa, korelasyon katsayısı 1 dir ve korelasyon katsayısı -1 ile 1 arasındadır.
Soru 115
Bir araştırmada X ve Y değişkenleri için gözlem değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. X: 2 4 3 7 Y: 40 60 70 110Bu gözlem değerlerine göre, aşağıdaki değerlerden hangisi Y’deki değişimin ne kadarının X değişkeni tarafından açıklandığını gösterir?
Seçenekler
A
0,7123
B
0,8267
C
0,8901
D
0,9434
E
0,9713
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirleyebileceksiniz.
İki değişken arasındaki korelasyon katsayısı 0,9434 olarak bulunur ve belirlilik katsayısı da 0,8901 dir.
İki değişken arasındaki korelasyon katsayısı 0,9434 olarak bulunur ve belirlilik katsayısı da 0,8901 dir.
Soru 116
Basit doğrusal regresyon modelinde, hata terimlerinin ortak varyansının tahmini aşağıdakilerden hangisi ile hesaplanır?
Seçenekler
A
Hata Kareler Toplamı
B
Hata Kareler Toplamının Karekökü
C
Hata Kareler Ortalamasının Karekökü
D
Hata Kareler Ortalamasının serbestlik derecesine bölümü
E
Hata Kareler Toplamının serbestlik derecesine bölümü
Açıklama:
İki değişken arasındaki ilişkiyi açıklayan doğrusal modeli kurabileceksiniz.
Basit doğrusal regresyon modelinde, hata terimlerinin ortak varyansının tahmini, Hata Kareler Toplamının serbestlik derecesine bölümü ile bir başka değişle Hata Kareler Ortalaması ile hesaplanır.
Basit doğrusal regresyon modelinde, hata terimlerinin ortak varyansının tahmini, Hata Kareler Toplamının serbestlik derecesine bölümü ile bir başka değişle Hata Kareler Ortalaması ile hesaplanır.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi ile iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin hangi matematiksel modelle ifade edileceği araştırılır?
Seçenekler
A
Tek Kuyruk Hipotez Testi
B
Varyans Analizi
C
Regresyon Analizi
D
Korelasyon Analizi
E
Bağımsızlık Analizi
Açıklama:
Regresyon analizinde iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin hangi matematiksel modelle ifade edileceği araştırılır.
Soru 118
Bağımlı değişken ve bağımsız değişken ikililerinin grafik üzerinde birer nokta hâlinde işaretlendiği şekil aşağıdakileden hangisidir?
Seçenekler
A
Çizgi grafiği
B
Serpilme diyagramı
C
Sütun grafiği
D
Frekans poligonu
E
Histogram
Açıklama:
Değişkenler arasındaki ilişkiyi göstermenin ilk yolu grafik yöntemidir. X ve Y gözlem ikilileri bir grafik üzerinde birer nokta hâlinde gösterilir. İşaretlenen bu noktaların oluşturduğu şekil serpilme diyagramı olarak isimlendirilir.
Soru 119
Yˆ = 22 + 6,5X Regresyon denkleminde (b) regresyon katsayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
X’deki bir birimlik artış Y’de 1 birimlik artışa neden olur.
B
X’de 1 birimlik azalma Y’de 1 birimlik azalışa neden olur.
C
X’de bir birimlik değişim Y’de 22 birimlik değişime neden olur.
D
X’deki bir birimlik değişim Y’de 6,5 birimlik değişime neden olur.
E
X’in değerindeki değişimin Y’nin değerine etkisi yoktur.
Açıklama:
X’deki bir birimlik değişim Y’de 6,5 birimlik değişime neden olur.
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi birlikte değişim gösterme eğilimindeki değişkenler arasındaki ilişkinin derecesini temsil eden bir katsayıdır?
Seçenekler
A
Belirlilik katsayısı
B
Korelasyon katsayısı
C
Nedensellik katsayısı
D
Varyans katsayısı
E
Anlamlılık katsayısı
Açıklama:
Korelasyon, birlikte değişim gösterme eğilimindeki değişkenler arasındaki ilişkinin derecesini temsil eden bir katsayıdır. Bu katsayı değişkenler arasındaki ilişkinin derecesinin yanısıra ilişkinin yönünüde belirler.
Soru 121
Korelasyon ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirlemek için kullanılır.
B
Pozitif korelasyon katsayısı değişkenlerden birinin değeri arttığında diğerinin de değerinin arttığını belirtir.
C
Düşük korelasyon değeri değişkenlerden birinin diğerinin nedeni olabileceğini gösterir.
D
Değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü belirler.
E
-1 ≤ r ≤ 1 aralığında değer alır.
Açıklama:
İki değişken arasında yüksek korelasyon olması bile, iki değişkenden birinin diğerinin nedeni olabileceğini göstermez. Korelasyon analizi iki değişken arasındaki nedensellik için kullanılamadığından, nedensellik araştırması için diğer farklı istatistik tekniklerinin kullanılması gerekir. -1 ≤ r ≤ 1 aralığında değer alır.
Soru 122
İki değişken arasındaki ilişkiyi yorumlamak için hesaplanan korelasyon katsayısı değerinin r = 0,8 olması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır.
Seçenekler
A
İki değişken arasında aynı yönlü zayıf bir ilişki vardır.
B
İki değişken arasında ters yönlü zayıf bir ilişki vardır.
C
İki değişken arasında ters yönlü kuvvetli bir ilişki vardır.
D
İki değişken arasında aynı yönlü kuvvetli bir ilişki vardır.
E
İki değişken arasında ilişki yoktur.
Açıklama:
Korelasyon katsayısı, -1 ≤ r ≤ 1 aralığında değer alır. Pozitif korelasyon katsayısı değişkenlerden birinin değeri arttığında diğerinin de değerinin arttığını, aynı yönlü bir ilişkiyi belirtir. r = ± 1 olduğunda, söz konusu iki değişken mükemmel/tam ilişki varken, r = 0 olması iki değişkenin hiçbir ilişki içinde olmadıklarını gösterir. r -0,50 ya da +0,50 etrafında bir değer aldığında ise değişkenler arasında orta düzeyli bir ilişkinin varlığından söz edilir.
Soru 123
Aşağıdakilerden hangisi bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki değişmelerle açıklanabileceğini gösterir?
Seçenekler
A
Belirlilik katsayısı
B
Regresyon katsayısı
C
Değişim katsayısı
D
Varyans katsayısı
E
Birleşim katsayısı
Açıklama:
Bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki değişmelerle açıklanabileceğini belirlemekamacıyla belirlilik katsayısı kulanılır.
Soru 124
Belirlilik katsayısının değeri 0,64 olarak elde edildiyse, korelasyon katsayısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
0,40
B
0,78
C
0,80
D
0,96
E
0,98
Açıklama:
Belirlilik katsayısı, korelasyon katsayısının karesidir. r2=0,64 ise r=0,80
Soru 125
Aşağıdaki tablodaki verilerden oluşturulan regresyon modelindeki regresyon katsayısının değeri nedir?
Seçenekler
A
0,88
B
10,54
C
5,08
D
2,21
E
3,76
Açıklama:
85=5a+35b
639=35a+295b
b=0,88
639=35a+295b
b=0,88
Soru 126
Aşağıdaki tabloda yer alan verilerden oluşturulan regresyon modelindeki regresyon sabitinin değeri nedir?
Seçenekler
A
0,4
B
6,8
C
21,2
D
9,7
E
15,7
Açıklama:
110=5a+35b
815=35a+295b
a=15,7 b=0,9
815=35a+295b
a=15,7 b=0,9
Soru 127
Sör Francis Galton, 1885 yılında hangi alanda çalışırken yaptığı araştırmada, değişken değerlerinin ortalamaya doğru yönlendiğini belirterek regresyon kelimesinin temelini oluşturmuştur?
Seçenekler
A
Kalıtım
B
İletişim
C
İktisat
D
Eğitim
E
Hukuk
Açıklama:
Regresyon teriminin kökeni Sör Francis Galton’a dayanır. Galton bir değişken
üzerinde meydana gelen değişimin başka bir ya da daha fazla değişken tarafından açıklanıp açıklanamayacağı konusunda çalışan ilk araştırmacılardandır. 1885 yılında kalıtım konusunda çalışırken babalar ve oğulların boyları konusunda yaptığı araştırmasında, oğulların boylarının ortalamaya doğru yönlendiğini (İngilizce karşılığı “regressed”) belirterek regresyon kelimesinin temelini oluşturmuştur.
üzerinde meydana gelen değişimin başka bir ya da daha fazla değişken tarafından açıklanıp açıklanamayacağı konusunda çalışan ilk araştırmacılardandır. 1885 yılında kalıtım konusunda çalışırken babalar ve oğulların boyları konusunda yaptığı araştırmasında, oğulların boylarının ortalamaya doğru yönlendiğini (İngilizce karşılığı “regressed”) belirterek regresyon kelimesinin temelini oluşturmuştur.
Soru 128
Regresyon analizinde iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin ne tür bir modelle ifade edileceği araştırılmaktadır?
Seçenekler
A
Kavramsal
B
Matematiksel
C
Deneysel
D
Topografik
E
Simgesel
Açıklama:
Regresyon analizinde iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkinin hangi matematiksel modelle ifade edileceği araştırılır.
Soru 129
En Küçük Kareler Yönteminde hata terimleri “pozitif ” ya da “negatif ” ya da “sıfır” değerlerine sahip olurken, bu farkların cebirsel toplamı hangi değere eşittir?
Seçenekler
A
1
B
0
C
-1
D
10
E
-100
Açıklama:
En Küçük Kareler Yönteminde hata terimleri “pozitif ” ya da “negatif ” ya da “sıfır” değerlerine sahip olurken, bu farkların cebirsel toplamı sıfıra eşittir.
0 (sıfır)
0 (sıfır)
Soru 130
Regresyon analizinde En Küçük Kareler Yönteminin kullanılmasında temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anakütle parametrelerini tahmin etmek
B
Büyük örneklem oluşturabilmek
C
Küçük örneklemlerde veri üretmek
D
Serpilme diyagramını oluşturabilmek
E
İstatistiksel hipotezleri oluşturabilmek
Açıklama:
Örneklem verilerinden hareketle anakütle parametreleri α ve β nın tahminlerini elde edebilmek için EKK yönteminden yararlanılabilir.
EKK Yöntemi ei artıklarının kareleri toplamını en küçük yapabilen α ve β’nın tahminlerinin elde edilmesine ilişkin bir yöntemdir.
Anakütle parametrelerini tahmin etmek
EKK Yöntemi ei artıklarının kareleri toplamını en küçük yapabilen α ve β’nın tahminlerinin elde edilmesine ilişkin bir yöntemdir.
Anakütle parametrelerini tahmin etmek
Soru 131
Bir regresyon doğrusunun sıfır orijinine göre veya ortalamalar orijinine göre hesaplanması durumunda değişmeyecek değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bileşik indeksi
B
Evren Parametresi
C
Eğim Katsayı Değeri
D
İyimserlik Ölçütü
E
Karar Ağacı
Açıklama:
Bir regresyon doğrusu ister sıfır orijinine göre yazılsın ister ortalamalar orijinine göre yazılsın eğimi değişmez.
Eğim Katsayı Değeri
Eğim Katsayı Değeri
Soru 132
Hata Kareler Ortalaması (HKO), Hata Kareler Toplamının (HKT) hangi değere bölünmesi ile hesaplanabilmektedir?
Seçenekler
A
Kontenjans katsayısına
B
Eğim katsayısına
C
Varyansa
D
Serbestlik derecesine
E
Hata Kareler Toplamına
Açıklama:
HKT’in serbestlik derecesine bölümüyle elde edilen
HKO= HKT/n-k
Hata Kareler Ortalamasıdır.
HKO= HKT/n-k
Hata Kareler Ortalamasıdır.
Soru 133
Basit doğrusal regresyon modeliyle hataların hesaplanmasında, α ve β’nın tahminleri a ve b kullanıldığından, serbestlik derecesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
n-6
B
n-1
C
n-2
D
n-4
E
n-7
Açıklama:
Basit doğrusal regresyon modeliyle hataların hesaplanmasında, α ve β’nın tahminleri a ve b kullanıldığından, serbestlik derecesi (n-2) olarak yazılır.
Soru 134
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü belirlemek için r ile gösterilen Pearson korelasyon katsayısının alabileceği en küçük değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
+0,5
B
-0,5
C
0
D
+1
E
-1
Açıklama:
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin derecesini ve yönünü belirlemek için r ile gösterilen Pearson korelasyon katsayısı veya basit korelasyon katsayısı hesaplanır.
Bu katsayı, -1 ≤ r ≤ 1 aralığında değer alır. Dolayısıyla bu katsayı en küçük -1 değerini alır.
Bu katsayı, -1 ≤ r ≤ 1 aralığında değer alır. Dolayısıyla bu katsayı en küçük -1 değerini alır.
Soru 135
Bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki değişmelerle açıklanabileceğini gösteren katsayıya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Regresyon katsayısı
B
Kontenjans katsayısı
C
Eğim Katsayısı
D
Pearson korelasyon katsayıs
E
Belirlilik Katsayısı
Açıklama:
Bağımlı değişkende meydana gelen değişmelerin ne kadarının bağımsız değişkendeki değişmelerle açıklanabileceğini belirlemek amacıyla belirlilik katsayısı kullanılır.
Soru 136
Evren korelasyon katsayısı ρ=0 olan bir evrenden seçilen örneklemlerin r katsayıları aşağıda verilen dağılımlardan hangisine sahiptir?
Seçenekler
A
Normal dağılım
B
Ki-kare dağılımı
C
F dağılımı
D
t dağılımı
E
Standart normal dağılım
Açıklama:
Evren korelasyon katsayısı ρ=0 olan bir evrenden seçilen örneklemlerin r katsayıları normal dağılıma sahiptir.
Soru 137
- İki sayısal değişken arasında neden sonuç ilişkisi vardır.
- Bağımlı değişken üzerinde oluşan değişimlerin açıklanmasına çalışılır.
- Bağımsız değişken sonuç durumundaki değişkendir.
- Serpilme diyagramı ile bağımlı ve bağımsız değişken arasındaki ilişkinin yapısı gözlenebilir.
Seçenekler
A
i-ii
B
i-iii
C
i-ii-iv
D
i-ii-iii
E
ii-iii-iv
Açıklama:
Regresyon analizinde iki sayısal değişken arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Bu değişkenler neden ve sonuç durumundaki değişkenlerdir. Bir değişken değerinde meydana gelen değişim bir başka değişken değerleri ile açıklanmaya çalışılır. Bağımlı değişken sonuç bağımsız değişken ise neden durumundaki değişkenlerdir. Bağımlı ve bağımsız değişken arasındaki ilişkinin yapısını anlamak için serpilme diyagramından yararlanılır. Bu bilgiler ışığında iii nolu madde yanlış iken i-ii-iv doğru ifadelerdir.
Soru 138
Aşağıdaki değişken çiftlerinden hangisinin arasında regresyon analizi yapmak anlamsızdır?
Seçenekler
A
Gelir-Kira Harcaması
B
Gelir-Tatil harcaması
C
Çalışma süresi-Kıdem tazminatı
D
Çalışma süresi-Tuz tüketim miktarı
E
Gübre miktarı-Verim miktarı
Açıklama:
Regresyon analizi ile değişkenler arasındaki ilişki araştırılması ancak değişkenler arasında neden sonuç ilişki olması halinde anlamlı olur. D seçeneğinde yer alan çalışma süresi ve tuz tüketim miktarı arasında bir ilişki yoktur dolayısıyla regresyon analizini yapmanın anlamı yoktur.
Soru 139
Regresyon denklemini kullanarak aşağıdakilerden hangisi bulunamaz?
Seçenekler
A
Belirli bir bağımsız değişken değerine karşılık bağımlı değişken değeri
B
Belirli bir bağımlı değişken değerine karşılık bağımsız değişken değeri
C
İki değişken arasındaki ilişkinin yönü
D
İki değişken arasındaki ilişkinin derecesi
E
Regresyon doğrusunun grafiğinde y eksenini kestiği nokta
Açıklama:
Regresyon denklemi elde edildikten sonra; belirli bir bağımsız değişken değerine karşılık bağımlı değişken değeri, belirli bir bağımlı değişken değerine karşılık bağımsız değişken değeri, b katsayısının işareti kullanılarak İki değişken arasındaki ilişkinin yönü ve bağımsız değişken değeri 0 olarak belirlenip regresyon doğrusunun grafiğinde y eksenini kestiği nokta belirlenebilir. Ancak İki değişken arasındaki ilişkinin derecesi belirlenemez.
Soru 140
Bir araştırmacı bir market için rastgele seçtiği 20 günde gözlem yapmış ve günler itibariyle gelen günlük müşteri sayısı ve elde edilen ciro değerleri dikkate alınarak veri toplanmıştır. Cironun, müşteri sayısına göre, basit doğrusal regresyon denkleminin tahmini en küçük kareler tekniğiyle Y= 12,5 + 3x olarak elde edilmiştir. Markete gelen müşteri sayısının bir günde 10 müşteri olması durumunda ciro ne olur?
Seçenekler
A
12,5
B
25,5
C
42,5
D
55
E
95
Açıklama:
İki değişken arasındaki doğrusal ilişiyi ifade eden regresyon denklemi elde edildikten sonra bağımlı ve bağımsız değişkenlerin belirli değerlerine karşılık diğer değişken değeri bulunabilir. Örnekte 10 müşteri dendiğine göre bağımsız değişken değeri 10'dur. Bu durumda denklemde x yerine 10 değeri konur ve ciro değeri bulunur. Y=12,5+3x10=42,5
Soru 141
Bir araştırmacı bir banka şubesi için rastgele seçtiği 22 günde gözlem yapmış ve günler itibariyle gelen günlük müşteri sayısı ve yatırılan para değerleri dikkate alınarak veri toplanmıştır. Yatırılan paranın, müşteri sayısına göre, basit doğrusal regresyon denkleminin tahmini en küçük kareler tekniğiyle Y= 1500x olarak elde edilmiştir. Bir günde şubeye yatan paranın 150000 Lira olması için aynı gün şubeye gelen müşteri sayısı ne olmalıdır?
Seçenekler
A
100
B
90
C
80
D
70
E
50
Açıklama:
Regresyon doğrusu denklemi kullanılarak bağımlı değişken değerine bağlı olarak bağımsız değişken, bağımsız değişken değerine bağlı olarak bağımlı değişken değeri belirlenebilir. Soruda bağımlı değişken değeri verilmiş ve bağımsız değişken değeri sorulmaktadır. 150000=1500x burada x değeri gerekli işlemler yerine getirildikten sonra 100 olarak bulunur.
Soru 142
Bir araştırmacı bir market için rastgele seçtiği 10 günde gözlem yapmış ve günler itibariyle gelen günlük müşteri sayısı ve elde edilen ciro değerleri dikkate alınarak veri toplanmıştır. Cironun, müşteri sayısına göre, basit doğrusal regresyon denkleminin tahmini en küçük kareler tekniğiyle Y= 12,5 + 3x olarak elde edilmiştir. Anakütle regresyon katsayısının %95 güvenle aralık tahmini yapılmak istendiğinde t tablo değeri ne olur?
Seçenekler
A
2,306
B
2,580
C
2,660
D
2,792
E
2,995
Açıklama:
Anakütle regresyon katsayısının aralık tahmininde bulunmak mümkündür. Bu tahmini gerçekleştirirken öncelikle küçük örnekler söz konusu ise t tablo değeri belirlenmelidir. Bu değer serbestlk derecesine bağlıdır. Bu soruda n=10 dur dolayısıyla serbestlik derecesi de 10-2= 8 'dir. 8 serbestlik derecesinde anlam düzeyinin yarısı 0,025 in kesiştiği nokta aranan t tablo değeri 2,306 dır.
Soru 143
Bir araştırmacı bir market için rastgele seçtiği 22 günde gözlem yapmış ve günler itibariyle gelen günlük müşteri sayısı ve elde edilen ciro değerleri dikkate alınarak veri toplanmıştır. Cironun, müşteri sayısına göre, basit doğrusal regresyon denkleminin tahmini en küçük kareler tekniğiyle Y= 15 + 5x olarak elde edilmiştir. Anakütle regresyon katsayısının 0,05 anlam düzeyinde anlamlılık testi yapılmak istendiğinde serbestlik derecesi değeri ne olur?
Seçenekler
A
22
B
21
C
20
D
19
E
15
Açıklama:
Basit doğrusal regresyon modelinde regresyon katsayısının anlamlılık testi gerçekleştirilirken serbestlik dercesi n-2' dir. Verilen soruda n rastgele seçilen gün sayısı olan 22' dir. Dolayısıyla serbestlik derecesi 22-2=20'dir. Doğru cevap c seçeneğinde verilmiştir.
Soru 144
Basit korelasyon katsayısının alabileceği en büyük değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
100
B
10
C
2
D
1
E
0,5
Açıklama:
Basit korelasyon katsayısı iki sayısal değişken arsındaki ilişkinin yönü ve derecesine ilişkin bilgi sağlar. Basit korelasyon katsayısı -1 ile 1 arasında değer alabilir. Bu katsayının alabileceği en yüksek değer 1' dir. Doğru cevap d'dir.
Soru 145
İki sayısal değişken arasındaki korelasyon katsayısı 0,90 bulunmuştur. Bu katsayının doğru yorumu hangi seçenekte verilmiştir?
Seçenekler
A
İki değişken arasında aynı yönlü zayıf ilişki vardır.
B
İki değişken arasında aynı yönlü kuvvetli ilişki vardır.
C
İki değişken arasında zıt yönlü zayıf ilişki vardır.
D
İki değişken arasında zıt yönlü kuvvetli ilişki vardır.
E
İki değişken arasında doğrusal bir ilişki yoktur.
Açıklama:
Korelasyon katsayısı iki sayısal değişken arasındaki ilişkinin yönü ve derecesini yorumlayabilmemizi olanaklı kılan katsayıdır. -1 ve 1 değerleri arasında değer alabilir. 0 katsayı değeri değişkenler arasında doğrusal bir ilişki bulunmadığını gösterir. Buna karşılık katsayının işareti değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü ifade eder. Sınır değerlere yaklaştıkça ilişkinin dercesinin kuvvetinin arttığı ifade edilir. Verilen 0,90 değeri + işaret taşımaktadır. Değişkenler arasında aynı yönlü doğrusal ilişki vardır. 0,90 1' e yakındır. İki değişken arasında kuvvetli derecede doğrusal ilişki söz konusudur.
Soru 146
X bağımsız ve Y bağımlı değişken olmak üzere iki değişken arasındaki ilişki araştırılmış ve korelasyon katsayısı 0,8 olarak hesaplanmıştır. Bağımsız değişken bağımlı değişkendeki değişimin ne kadarlık bölümünü açıklamaktadır?
Seçenekler
A
0,10
B
0,60
C
0,64
D
0,80
E
1
Açıklama:
Bağımsız değişkenin bağımlı değişkenin ne kadarlık bölümünü açıkladığını belirlilik katsayısı ortaya koyar. Bu katsayı korelasyon katsayısının karesine eşittir. Soruda korelasyon katsayısı 0,8 olarak verilmiştir. Karesi alındığında 0,64 değerine ulaşılır. Bu değer bağımlı değişken değerlerinde meydan gelen değişimin %64' ünün bağımsız değişken tarafından açıklanabildiğini gösterir.
Soru 147
Korelasyon analizi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin derecesini belirlemek için kullanılır.
B
İki nicel değişken arasındaki ilişkinin yönünü belirlemek için kullanılır.
C
Katsayı, -1 ≤ r ≤ 1 aralığında değer alır.
D
Değerler 0'a yaklaştıkça daha kuvvetli hale gelir.
E
-1 ve +1 değerdeki uç değerler mükemmel değerlere işaret etmektedir.
Açıklama:
0'a yaklaştıkça nicel değişkenler arasındaki ilişki azalmaya başlamaktadır.
Ünite 6
Soru 1
Verilenlerden hangisi zaman serilerin verilerindeki dalgalanmaları etkileyen faktörler arasındadır?
Seçenekler
A
Trend
B
Varyans
C
Korelasyon
D
Limit
E
İndeks
Açıklama:
Zaman serilerinin değerlerinde görülen bu dalgalanmaların dört faktörün etkisinden kaynaklandığı varsayılmaktadır. Bu dört faktör:
T: Trend (uzun devre eğilimi, ana eğilim),
M: Mevsimlik Dalgalanmalar,
K: Konjonktürel Dalgalanmalar,
D: Düzensiz (Rassal) Dalgalanmalar olarak kabul edilmektedir.
Cevap A şıkkıdır.
T: Trend (uzun devre eğilimi, ana eğilim),
M: Mevsimlik Dalgalanmalar,
K: Konjonktürel Dalgalanmalar,
D: Düzensiz (Rassal) Dalgalanmalar olarak kabul edilmektedir.
Cevap A şıkkıdır.
Soru 2
I. Bir olayın zaman değişkenine göre aldığı değerlerin alt alta sıralanması ile elde edilen veri setine zaman serisi denir.
II. Zaman serisi analizi, her bir değişkenin zaman ve mekan içindeki oluşum sürecinin matematiksel modelinin belirlenmesidir.
III. Zaman serisinin grafiği çizilirken, zaman değişkeni yatay eksende, gözlem değerleri değişkeni de dikey eksende yer alır.
Zaman serisi analizi ile ilgili verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Zaman serisi analizi, her bir değişkenin zaman ve mekan içindeki oluşum sürecinin matematiksel modelinin belirlenmesidir.
III. Zaman serisinin grafiği çizilirken, zaman değişkeni yatay eksende, gözlem değerleri değişkeni de dikey eksende yer alır.
Zaman serisi analizi ile ilgili verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
Bir olayın zaman değişkenine göre aldığı değerlerin alt alta sıralanması ile elde edilen veri setine zaman serisi denir. Zaman serisi analizi, her bir değişkenin zaman içindeki oluşum sürecinin matematiksel modelinin belirlenmesidir. Zaman serisinin grafiği çizilirken, zaman değişkeni yatay eksende, gözlem değerleri değişkeni de dikey eksende yer alır.
Cevap E şıkkdır.
Cevap E şıkkdır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangileri zaman serisi analizleri için doğrudur?
I. Zaman serisi analizi, her bir değişkenin zaman içindeki oluşum sürecinin matematiksel modelinin belirlenmesidir.
II. Zaman serisinin grafiği çizilirken, zaman değişkeni yatay eksende, gözlem değerleri değişkeni de dikey eksende yer alır.
III. Zaman serisi, yalnız bir çeşit ürünün (küçük boy buzdolabı) üretim miktarından oluşabileceği gibi, farklı ürünlerin (farkı büyüklükte buzdolapları) toplam üretim miktarından da oluşabilir.
IV. Zaman serilerinde zaman birimi yalnızca yıl üzerinden yapılmaktadır.
I. Zaman serisi analizi, her bir değişkenin zaman içindeki oluşum sürecinin matematiksel modelinin belirlenmesidir.
II. Zaman serisinin grafiği çizilirken, zaman değişkeni yatay eksende, gözlem değerleri değişkeni de dikey eksende yer alır.
III. Zaman serisi, yalnız bir çeşit ürünün (küçük boy buzdolabı) üretim miktarından oluşabileceği gibi, farklı ürünlerin (farkı büyüklükte buzdolapları) toplam üretim miktarından da oluşabilir.
IV. Zaman serilerinde zaman birimi yalnızca yıl üzerinden yapılmaktadır.
Seçenekler
A
I-IV
B
II-IV
C
I-II-III
D
II-III
E
I-III
Açıklama:
Zaman serilerinde zaman birimi, yıl olabileceği gibi yılın alt zaman birimleri olan ay, hafta veya gün, hatta saat bile olabilir. Zaman serileri gözlem değerlerinin elde edilmesinde benimsenen yaklaşım, zaman değişkenini türüne göre adlandırılmasıdır. Örneğin gözlem değerleri aylık olarak elde edilmiş ise “aylık zaman serisi”, yıllık olarak elde edilmiş ise “yıllık zaman serisi” adını almaktadır.
Soru 4
Bir zaman serisinde uzun dönem içinde görülen artma veya azalma trend (ana eğilim) adını alır. Bu tanıma göre aşağıdakilerden hangisi bu tanıma uygun bir grafik olmaz?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
D şıkkında bir trend söz konusu değildir.
Soru 5
Zaman serisinin trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönem dalgalanmalarına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Düzensiz Dalgalanmalar
B
Mevsimlik Dalgalanmalar
C
Konjonktürel Dalgalanmalar
D
Doğrusal artan trend
E
Doğrusal azalan trend
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen diğer bir faktör, konjonktürel dalgalanmalardır. Zaman serisinin trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönem dalgalanmalarına konjonktürel dalgalanmalar denir. İş dünyasında yatırım artışlarının, üretim artışlarına ve üretim artışlarının gelir artışlarına yol açmasıyla ekonomik durumda bir süreliğine bir gelişme görülür.
Soru 6
| Yıllar | Ton |
| 2015 | 2500 |
| 2016 | 3650 |
| 2017 | 4210 |
| 2018 | 1450 |
| 2019 | 2560 |
Seçenekler
A
2514, 3214, 1478
B
3681, 4561, 3215
C
2645, 7412, 2589
D
3453, 3103, 2740
E
1478, 254, 8974
Açıklama:
Soru 7
5.6.ve 7. soruları aşağıdaki tabloya göre cevaplayınız.
Küçük çapta bir işletmenin aylara göre elde ettiği gelir tablosu yukarıdaki gibidir. Buna göre doğrusal trend denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
| Yıllar | Lira (Yi) |
| Aralık | 6500 |
| Ocak | 7200 |
| Şubat | 5200 |
| Mart | 9650 |
| Nisan | 6400 |
Seçenekler
A
Y=6690+225X
B
Y=225+6690X
C
Y=125+4500X
D
Y=4500+125X
E
Y=250+2300X
Açıklama:
| Yıllar | Lira (Yi) | Xi | XY | Xi2 |
| Aralık | 6500 | -2 | -13000 | 4 |
| Ocak | 7200 | -1 | -7200 | 1 |
| Şubat | 5200 | 0 | 0 | 0 |
| Mart | 9650 | 1 | 9650 | 1 |
| Nisan | 6400 | 2 | 12800 | 4 |
| ΣY=34950 | ΣX=0 | ΣXY=2250 | Σ Xi2=10 |
a=ΣY/n b=ΣXY/ Σ Xi2
a=6690 b=225
Soru 8
Mart ayındaki teorik trend değeri nedir?
Seçenekler
A
6690
B
6915
C
7190
D
3410
E
6410
Açıklama:
Y=6690+225X eşitliğinden mart ayı için 6915 değeri bulunur.
Soru 9
Rassal nedenlerle veya geçici olarak ortaya çıkan dalgalanmalara ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Düzensiz dalgalanmalar
B
Mevsimlik dalgalanmalar
C
Konjonktürel Dalgalanmalar
D
Ana Eğilim-Uzun Devre Eğilimi
E
Trend doğrusalı
Açıklama:
Düzensiz dalgalanmalar, beklenmedik olayların zaman serileri üzerinde etkisiyle meydana gelen dalgalanmalardır. Düzensiz dalgalanmalara, ne zaman ve ne şekilde ortaya çıkacağı bilinmeyen su baskını, deprem, don gibi doğal afetler ile grev, seçimler, savaşlar gibi beklenmeyen olaylar neden olabilir.
Soru 10
Trend analizine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğru olmaz?
Seçenekler
A
Trend analizinin birinci amacı, sadece uzun dönem hareketlerin etkisi altındaki seri değerlerini ortaya çıkarmaktır.
B
Trend analizinin amaçlarından birisi de seriyi öngörü amacıyla analiz etmektir.
C
Uygulamada en az “10-15 yıllık” veriyle trend hesaplanır.
D
Uygulamada 30-40 yıldan çok veriyle çalışmamak gerekir
E
2-3 yıllık veriler trend analizi için yeterlidir.
Açıklama:
Trend analizinde, trendi bulunacak zaman serisinin elden geldiğince çok sayıda veriyi kapsaması, ancak bu veriler içinde aşırı değerlerin bulunmaması arzu edilir. Uygulamada en az “10-15 yıllık” veriyle trend hesaplanır. Çünkü 5-6 yıldan çok kısa bir dönemde trend yeterince ortaya çıkamaz. Öte yandan 30-40 yıldan çok veriyle de çalışmamak gerekir.
Soru 11
Ok ile gösterilen dalgalanmalar aşağıdakilerden hangisidir?Seçenekler
A
Mevsimlik ve düzensiz
B
Mevsimlik ve trend
C
Düzensiz ve konjonktürel
D
Konjonktürel ve mevsimlik
E
Düzensiz ve trend
Açıklama:
Dalgalanmalar mevsimlik ve düzensiz dalgaları ifade etmektedir.
Soru 12
Trend neye denir?
Seçenekler
A
Bir zaman serisinde uzun dönem içinde görülen artmaya veya azalmaya trend denir.
B
Bir zaman serisinde uzun dönem içinde görülen sürekli artmaya trend denir.
C
Bir zaman serisinde uzun dönem içinde görülen sürekli azalmaya trend denir.
D
Bir zaman serisinde bir dönemde görülen artmaya veya azalmaya trend denir.
E
Rassal nedenlerle veya geçici olarak ortaya çıkan dalgalanmalara trend denir.
Açıklama:
Bir zaman serisinde uzun dönem içinde görülen artma veya azalma trend (ana eğilim) adını alır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 13
I. Trendi doğrusal olmalı
II. Dalga uzunlukları eşit olmalı
III. Dalga şiddetleri farklı olmalı
IV. Dalga şiddetleri aynı olmalı
Bir zaman serisi trendinin belirlenmesinde hareketli ortalamalar tekniği kullanılabilmesi için verilenlerden hangileri gereklidir?
II. Dalga uzunlukları eşit olmalı
III. Dalga şiddetleri farklı olmalı
IV. Dalga şiddetleri aynı olmalı
Bir zaman serisi trendinin belirlenmesinde hareketli ortalamalar tekniği kullanılabilmesi için verilenlerden hangileri gereklidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
Bir zaman serisi trendinin belirlenmesinde hareketli ortalamalar tekniği kullanılabilmesi için;
• Trendi doğrusal olmalı,
• Dalga uzunlukları eşit olmalı,
• Dalga şiddetleri aynı olmalıdır.
Cevap E şıkkıdır.
• Trendi doğrusal olmalı,
• Dalga uzunlukları eşit olmalı,
• Dalga şiddetleri aynı olmalıdır.
Cevap E şıkkıdır.
Soru 14
I. Çeşitli fonksiyonların her biri için standart hata hesaplamak ve en küçük standart hataya sahip olan fonksiyonu tercih etmek gerekir.
II. Serpilmenin genel seyrinin bir doğruya mı, yoksa eğriye mi, uyduğuna karar verilir.
III. Zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel ilişki doğrusal olur.
En Küçük Kareler Tekniği (EKKT) ile ilgili verilenlerden hangisi doğrudur?
II. Serpilmenin genel seyrinin bir doğruya mı, yoksa eğriye mi, uyduğuna karar verilir.
III. Zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel ilişki doğrusal olur.
En Küçük Kareler Tekniği (EKKT) ile ilgili verilenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Zaman serileri analizinde, zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel ilişki en küçük kareler tekniği ile araştırılır. Bu fonksiyonel ilişki doğrusal olabileceği gibi eğrisel de olabilir. Serpilmenin genel seyrinin bir doğruya mı, yoksa eğriye mi, uyduğuna karar verilir. Zaman serisinin trendini belirlerken uygun fonksiyon türünü belirlemede kararsızlığa düşüldüğünde; çeşitli fonksiyonların her biri için standart hata hesaplamak ve en küçük standart hataya sahip olan fonksiyonu tercih etmek gerekir. Cevap C şıkkıdır.
Soru 15
I. Zaman serisinin trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönem dalgalanmalarına konjonktürel dalgalanmalar denir.
II. Konjonktürel dalgalanmalar döngüsel değil, ancak periyodik dalgalanmalardır.
III. Bu dalgalanmalar ekonomi ve işletmeyle ilgili değişkenler üzerinde aynı şiddette olmasa da aynı yönde etki ederler.
Konjonktürel dalgalanmalarla ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Konjonktürel dalgalanmalar döngüsel değil, ancak periyodik dalgalanmalardır.
III. Bu dalgalanmalar ekonomi ve işletmeyle ilgili değişkenler üzerinde aynı şiddette olmasa da aynı yönde etki ederler.
Konjonktürel dalgalanmalarla ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen diğer bir faktör, konjonktürel dalgalanmalardır. Zaman serisinin trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönem dalgalanmalarına konjonktürel dalgalanmalar denir. İş dünyasında yatırım artışlarının, üretim artışlarına ve üretim artışlarının gelir artışlarına yol açmasıyla ekonomik durumda bir süreliğine bir gelişme görülür. Bu gelişme genel ekonomide olabileceği gibi bir sektörde de (inşaat sektörü gibi) görülebilir. Gelişmenin maksimum aşamasında bir kriz ortaya çıkar. Sonra bir düşüş başlar. İzleyen aşamada işler belli bir düzeyde bir süre hareketsiz kalır. Daha sonra işlerde yeniden bir kımıldanma ve canlanma görülmeye başlar. Bu aşamalar 3-15 yılda bir tekrarlanır gider.Konjonktürel dalgalanmalar periyodik değil, ancak döngüsel dalgalanmalardır. Bu dalgalanmalar ekonomi ve işletmeyle ilgili değişkenler üzerinde aynı şiddette olmasa da aynı yönde etki ederler. Konjonktürün artma yönündeki etkisi, trendin artış eğilimini hızlandırır. Buna karşın, konjonktürün azalma yönünde etkisi, trendin artış hızını yavaşlatır, hatta tamamen ortadan kaldırabilir.
Cevap D şıkkıdır.
Cevap D şıkkıdır.
Soru 16
I. Bir zaman serisinde mevsim etkisiyle bir yıllık aralarla düzenli bir şekilde tekrarlanan dalgalanmalara, mevsimlik dalgalanmalar adı verilir.
II. Mevsimlik dalgalanmalar, tekrar tekrar meydana gelmesi nedeniyle de döngüsel özelliğe sahiptir ve periyodik özelliklere sahip değildir.
III. evsimlik dalgalanmaların maksimum ve minimum noktaları arasındaki yükseklik farkına dalga şiddeti adı verilir.
Mevsimsel dalgalanmalarla ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Mevsimlik dalgalanmalar, tekrar tekrar meydana gelmesi nedeniyle de döngüsel özelliğe sahiptir ve periyodik özelliklere sahip değildir.
III. evsimlik dalgalanmaların maksimum ve minimum noktaları arasındaki yükseklik farkına dalga şiddeti adı verilir.
Mevsimsel dalgalanmalarla ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen diğer bir faktör, mevsimlik dalgalanmalardır. Bir zaman serisinde mevsim etkisiyle bir yıllık aralarla düzenli bir şekilde tekrarlanan dalgalanmalara, mevsimlik dalgalanmalar adı verilir. Mevsimlik dalgalanmalarda birbirini izleyen iki maksimum veya minimum nokta arasındaki zaman farkına dalga uzunluğu adı verilir. Zaman serilerinde mevsimsel dalgalanmaların dalga uzunluğu hep aynı ve 12 aydır. Mevsimlik dalgalanmalar, dalga uzunluklarının birbirine eşit olması nedeniyle periyodik, tekrar tekrar meydana gelmesi nedeniyle de döngüsel özelliğe sahiptir. Mevsimlik dalgalanmaların maksimum ve minimum noktaları arasındaki yükseklik farkına dalga şiddeti adı verilir. Mevsimlik dalgalanmalar genellikle doğal ve sosyoekonomik nedenlerden ortaya çıkar. Bir malın üretim, satış, tüketim ve fiyatında hava koşulları ve alışkanlıklar nedeniyle mevsimlik değişmeler meydana gelebilir.
Cevap D şıkkıdır.
Cevap D şıkkıdır.
Soru 17
I. Zaman serilerinde düzensiz dalgalanmaların dalga uzunluğu hep aynı ve 12 aydır.
II. Düzensiz dalgalanmalar, beklenmedik olayların zaman serileri üzerinde etkisiyle meydana gelen dalgalanmalardır.
III. Düzensiz dalgalanmalara, ne zaman ve ne şekilde ortaya çıkacağı bilinen ve beklenen olaylar neden olabilir.
Düzensiz dalgalanmalarla ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Düzensiz dalgalanmalar, beklenmedik olayların zaman serileri üzerinde etkisiyle meydana gelen dalgalanmalardır.
III. Düzensiz dalgalanmalara, ne zaman ve ne şekilde ortaya çıkacağı bilinen ve beklenen olaylar neden olabilir.
Düzensiz dalgalanmalarla ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Düzensiz dalgalanmalar, beklenmedik olayların zaman serileri üzerinde etkisiyle meydana gelen dalgalanmalardır. Düzensiz dalgalanmalara, ne zaman ve ne şekilde ortaya çıkacağı bilinmeyen su baskını, deprem, don gibi doğal afetler ile
grev, seçimler, savaşlar gibi beklenmeyen olaylar neden olabilir.
Cevap B şıkkıdır.
grev, seçimler, savaşlar gibi beklenmeyen olaylar neden olabilir.
Cevap B şıkkıdır.
Soru 18
I. Doğrusal trend denklemi Yˆ= a*b*X şeklinde yazılır ve “a” ve “b” değerleri normal denklemlerle hesaplanır.
II. Zaman serisinde, trend denkleminin belirlenmesinde temel amaç, ileriye dönük öngörü yapmaktır.
III. Denklemde her yıla karşı gelecek Y değeri, denklemde yerine konularak geleceğe dönük öngörüler yapılabilir.
Trend denklemi ile ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Zaman serisinde, trend denkleminin belirlenmesinde temel amaç, ileriye dönük öngörü yapmaktır.
III. Denklemde her yıla karşı gelecek Y değeri, denklemde yerine konularak geleceğe dönük öngörüler yapılabilir.
Trend denklemi ile ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Zaman serisinde, trend denkleminin belirlenmesinde temel amaç, ileriye dönük öngörü yapmaktır. Doğrusal trend denklemi Yˆ = a + bX şeklinde yazılır ve “a” ve “b” değerleri normal denklemlerle hesaplanır. Bu denklemde her yıla karşı gelecek X değeri, denklemde yerine konularak geleceğe dönük öngörüler yapılabilir.
Cevap B şıkkıdır.
Cevap B şıkkıdır.
Soru 19
I. Zaman serisinde gözlem değerleri toplamı ile teorik trend değerleri toplamı birbirine eşit olmakla birlikte, yıllık değerleri çoğu kez birbirinden farklılık göstermektedir.
II. Trend denklemi ile yapılan öngörünün hatalarına “Öngörü Hataları” adı verilir.
III. Öngörü hatalarının ortalama ölçüsü “Öngörülerin Standart Hatası” gözlem sayısına bakmaksızın hesaplanır.
Standard hata ile ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Trend denklemi ile yapılan öngörünün hatalarına “Öngörü Hataları” adı verilir.
III. Öngörü hatalarının ortalama ölçüsü “Öngörülerin Standart Hatası” gözlem sayısına bakmaksızın hesaplanır.
Standard hata ile ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Zaman serisinde gözlem değerleri toplamı ile teorik trend değerleri toplamı birbirine eşit olmakla birlikte, yıllık değerleri çoğu kez birbirinden farklılık göstermektedir. Bu farklar, trend denklemi ile yapılan öngörünün hatasını gösterir. Bu hatalara “Öngörü Hataları” adı verilir ve öngörü hatalarının ortalama ölçüsü “Öngörülerin Standart Hatası”, standart sapmaya benzer şekilde hesaplanır.
Cevap C şıkkıdır.
Cevap C şıkkıdır.
Soru 20
İstatistiksel bir olayda, gözlem değerlerinin zaman değişkeninin konumlarına
göre aldığı değerlerin sıralanmasıyla elde edilen verilere ne denir?
göre aldığı değerlerin sıralanmasıyla elde edilen verilere ne denir?
Seçenekler
A
Mekan serisi
B
Zaman serisi
C
Açısal ilerleme
D
Gelecek eğrisi
E
Çan eğrisi
Açıklama:
İstatistiksel bir olayda, gözlem değerlerinin zaman değişkeninin konumlarına
göre aldığı değerlerin sıralanmasıyla elde edilen verilere “zaman serisi” denir.
Zaman serileri genellikle eşit zaman aralıklarında toplanan gözlem değerlerinden
oluşur; burada, bir filmin bir birini izleyen karelerine benzeyen eşit aralıklı gözlem değerleri, zamanın bir fonksiyonu olarak düşünülür: Y=f (zaman). Doğru yanıt B şıkkıdır.
göre aldığı değerlerin sıralanmasıyla elde edilen verilere “zaman serisi” denir.
Zaman serileri genellikle eşit zaman aralıklarında toplanan gözlem değerlerinden
oluşur; burada, bir filmin bir birini izleyen karelerine benzeyen eşit aralıklı gözlem değerleri, zamanın bir fonksiyonu olarak düşünülür: Y=f (zaman). Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 21
Bir zaman serisi en az kaç sütundan oluşmaktadır?
Seçenekler
A
Bir
B
İki
C
Üç
D
Dört
E
Beş
Açıklama:
Zaman serilerinde zaman birimi, yıl olabileceği gibi yılın alt zaman birimleri
olan ay, hafta veya gün, hatta saat bile olabilir. Zaman serileri gözlem değerlerinin
elde edilmesinde benimsenen yaklaşım, zaman değişkenini türüne göre adlandırılmasıdır. Örneğin gözlem değerleri aylık olarak elde edilmiş ise “aylık zaman
serisi”, yıllık olarak elde edilmiş ise “yıllık zaman serisi” adını almaktadır. Bir zaman serisi iki sütundan (en az) oluşmaktadır. Doğru yanıt B şıkkıdır.
olan ay, hafta veya gün, hatta saat bile olabilir. Zaman serileri gözlem değerlerinin
elde edilmesinde benimsenen yaklaşım, zaman değişkenini türüne göre adlandırılmasıdır. Örneğin gözlem değerleri aylık olarak elde edilmiş ise “aylık zaman
serisi”, yıllık olarak elde edilmiş ise “yıllık zaman serisi” adını almaktadır. Bir zaman serisi iki sütundan (en az) oluşmaktadır. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi zaman serilerinde görülen dalgalanmalara etki eden faktörler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Trend
B
Mevsimlik dalgalanmalar
C
Konjonktürel dalgalanmalar
D
Konvansiyonel dalgalanmalar
E
Düzensiz dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serisinin grafiği çizildiğin de görülebilir ki gözlem değerleri
birtakım dalgalanmalar gösterir. Söz konusu bu dalgalanmalar, ele alınan bu olayı etkileyen çeşitli faktörlerin sonuçlarıdır. Faktörlerden biri gözlem değerlerinin
artması yönünde etki yaparken bir diğeri azalma yönünde etkili olabilir. Zaman
serilerinin değerlerinde görülen bu dalgalanmaların dört faktörün etkisinden kaynaklandığı varsayılmaktadır. Bu dört faktör:T: Trend (uzun devre eğilimi, ana eğilim), M: Mevsimlik Dalgalanmalar, K: Konjonktürel Dalgalanmalar, D: Düzensiz (Rassal) Dalgalanmalar olarak kabul edilmektedir. Doğru yanıt D şıkkıdır.
birtakım dalgalanmalar gösterir. Söz konusu bu dalgalanmalar, ele alınan bu olayı etkileyen çeşitli faktörlerin sonuçlarıdır. Faktörlerden biri gözlem değerlerinin
artması yönünde etki yaparken bir diğeri azalma yönünde etkili olabilir. Zaman
serilerinin değerlerinde görülen bu dalgalanmaların dört faktörün etkisinden kaynaklandığı varsayılmaktadır. Bu dört faktör:T: Trend (uzun devre eğilimi, ana eğilim), M: Mevsimlik Dalgalanmalar, K: Konjonktürel Dalgalanmalar, D: Düzensiz (Rassal) Dalgalanmalar olarak kabul edilmektedir. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 23
Bir zaman serisinde uzun dönem içinde görülen artma veya azalma .......... adını alır. Verilen tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Konjonktürel dalgalanma
B
Mevsimlik dalgalanma
C
Rassal dalgalanma
D
Düzensiz dalgalanma
E
Trend
Açıklama:
Zaman serilerindeki dalgalanmalara neden olan faktörler, ona belirli bir yön verir. Bir zaman serisinin uzun bir dönemde belli bir yöne doğru gösterdiği eğilime trend veya ana eğilim adı verilir. Trend, zamana bağlı değişken üzerinde genel eğilime neden olan uzun dönemli etkileri açıklar. Bu etkiler genel olarak nüfus artışları, sermaye birikimindeki artışlar, enerji kaynaklarının genişlemesi, teknik ve teknolojik gelişmeler, tüketici zevk ve alışkanlıklarındaki değişmeler ve fiyat değişmelerindeki etkiler olabilir. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi zaman serisinin grafiği çizildiğinde açıkça görülen konjonktürel
ve mevsimlik dalgalanmaların etkisini ortadan kaldırmak amacıyla kullanılır?
ve mevsimlik dalgalanmaların etkisini ortadan kaldırmak amacıyla kullanılır?
Seçenekler
A
Rassal dalgalanma tekniği
B
Standart hata tekniği
C
Hareketli ortalamalar tekniği
D
Mevsimlik dalgalanmalar tekniği
E
Trend
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniğinin esası, zaman serisinin gözlem değerlerini belirli büyüklükte kümeler hâlinde toplama, her küme için aritmetik ortalama hesaplamak ve
bu ortalamaları ilgili kümede tam ortaya düşen değerin yerine koymaktır. Hareketli
ortalamalar tekniği, zaman serisinin grafiği çizildiğinde açıkça görülen konjonktürel
ve mevsimlik dalgalanmaların etkisini ortadan kaldırmak amacıyla kullanılır. Doğru yanıt C şıkkıdır.
bu ortalamaları ilgili kümede tam ortaya düşen değerin yerine koymaktır. Hareketli
ortalamalar tekniği, zaman serisinin grafiği çizildiğinde açıkça görülen konjonktürel
ve mevsimlik dalgalanmaların etkisini ortadan kaldırmak amacıyla kullanılır. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 25
Zaman serisinde birbirini izleyen iki maksimum (veya minimum) nokta arasındaki zaman genişliği,............... olarak tanımlanır. Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Dalga şiddeti
B
Üretim grafiği
C
Dalga uzunluğu
D
Boylam endeksi
E
Standart hata
Açıklama:
Zaman serisinde birbirini izleyen iki maksimum (veya minimum) nokta arasındaki zaman genişliği, dalga uzunluğu olarak tanımlanır. Aynı dalgada maksimum ve minimum noktalar arasındaki yükseklik farkı da dalga şiddeti olarak tanımlanır. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 26
Zaman serileri analizinde, zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel ilişkiye bakmak isteyen bir araştırmacı aşağıdakilerden hangisini kullanmak zorundadır?
Seçenekler
A
Standart hata
B
Hareketli ortalama tekniği
C
Mevsimlik dalgalanmalar
D
En kuçük kareler tekniği
E
Kononktürel dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serileri analizinde, zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel ilişki en küçük kareler tekniği ile araştırılır. Bu fonksiyonel ilişki doğrusal olabileceği gibi eğrisel de olabilir. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 27
Zaman serisinde, trend denkleminin belirlenmesinde temel amaç nedir?
Seçenekler
A
Geçmişe dönük bilgi elde etmek
B
Mevcut durumu analiz etmek
C
Geleceğe dair öngörüde bulunmak
D
Standart sapmayı belirlemek
E
Trendi bulmak
Açıklama:
Zaman serisinde, trend denkleminin belirlenmesinde temel amaç, ileriye dönük öngörü yapmaktır. Bunun yanında öngörüler ileriye olmasının yanında geriye de (bazen), hatta zaman serisinin içindeki boşlukları doldurmak için içeriye de yapılabilir. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 28
Düzensiz dalgalanmalar, beklenmedik olayların zaman serileri üzerinde etkisiyle meydana gelen dalgalanmalardır. Aşağıdakilerden hangisi düzensiz dalgalanmalara örnek olarak verilemez?
Seçenekler
A
Sel
B
Deprem
C
Don
D
Grev
E
Mevsimlik dalgalanmalar
Açıklama:
Düzensiz dalgalanmalar, beklenmedik olayların zaman serileri üzerinde etkisiyle meydana gelen dalgalanmalardır. Düzensiz dalgalanmalara, ne zaman ve ne
şekilde ortaya çıkacağı bilinmeyen su baskını, deprem, don gibi doğal afetler ile
grev, seçimler, savaşlar gibi beklenmeyen olaylar neden olabilir. Mevsimlik dalglanmalar ise öngörülebilir ve geçmişe dönük araştırmalarla ortaya konabilir, doğru yanıt E şıkkıdır.
şekilde ortaya çıkacağı bilinmeyen su baskını, deprem, don gibi doğal afetler ile
grev, seçimler, savaşlar gibi beklenmeyen olaylar neden olabilir. Mevsimlik dalglanmalar ise öngörülebilir ve geçmişe dönük araştırmalarla ortaya konabilir, doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 29
.................dalga uzunluklarının birbirine eşit olması nedeniyle periyodik, tekrar tekrar
meydana gelmesi nedeniyle de döngüsel özelliğe sahiptir. Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
meydana gelmesi nedeniyle de döngüsel özelliğe sahiptir. Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Rassal dalgalanmalar
B
Mevsimlik dalgalanmalar
C
Trend
D
Standart sapma
E
Konjonktürel dalgalanmalar
Açıklama:
Mevsimlik dalgalanmalarda birbirini izleyen iki maksimum veya minimum nokta
arasındaki zaman farkına dalga uzunluğu adı verilir. Zaman serilerinde mevsimsel dalgalanmaların dalga uzunluğu hep aynı ve 12 aydır. Mevsimlik dalgalanmalar, dalga uzunluklarının birbirine eşit olması nedeniyle periyodik, tekrar tekrar meydana gelmesi nedeniyle de döngüsel özelliğe sahiptir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
arasındaki zaman farkına dalga uzunluğu adı verilir. Zaman serilerinde mevsimsel dalgalanmaların dalga uzunluğu hep aynı ve 12 aydır. Mevsimlik dalgalanmalar, dalga uzunluklarının birbirine eşit olması nedeniyle periyodik, tekrar tekrar meydana gelmesi nedeniyle de döngüsel özelliğe sahiptir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 30
Aşağıda bazı değişkenler verilmiştir. Bu değişkenlerin hangisinde veriler zaman serisi formunda derlenemez?
Seçenekler
A
Öğrencilerin, bir dersin sınavında aldıkları başarı puanları
B
İhracat tutarı
C
Turizm gelirleri
D
Döviz kur fiyatları
E
Enflasyon oranı
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 31
10 gözlem değerinden oluşan bir zaman serisi için 3’erli hareketli ortalama uygulanıyor. Bu Hareketli ortalama uygulamasında eksilen veri sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
2
B
1
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği ile trendi araştırabileceksiniz.
Soru 32
Zaman serilerindeki dalgalanmalara neden olan faktörler, ona belirli bir yön verir. Bir zaman serisinin uzun bir dönemde belli bir yöne doğru gösterdiği eğilime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Konjonktürel eğilim
B
Mevsimlik eğilim
C
Trend eğilim
D
Aylık eğilim
E
Düzensiz eğilim
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 33
Zaman serisini etkileyen diğer bir faktör konjonktürel dalgalanmalardır. Zaman serisinin trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönemli dalgalanmalara konjonktürel dalgalanmalar denir. Konjonktürel dalgalanmalar nasıl dalgalanmalardır?
Seçenekler
A
Eğrisel
B
Yüzeysel
C
Doğrusal
D
Periyodik
E
Döngüsel
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 34
Bir zaman serisinde mevsim etkisiyle bir yıllık aralarla düzenli bir şekilde tekrarlanan dalgalanmalara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mevsimlik
B
Altı aylık
C
Aylık
D
Haftalık
E
Günlük
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 35
Mevsimlik dalgalanmalarda birbirini izleyen iki maksimum veya iki minimum nokta arasındaki zaman farkına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dalga şiddeti
B
Dalga bükümü
C
Dalga uzunluğu
D
Dalga kırılması
E
Döngüsel dalga
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 36
Zaman serilerinin değerlerinde görülen dalgalanmaları etkileyen faktörler, aşağıda verilenlerden hangisi değildir?
Seçenekler
A
Trend
B
Dalga şiddeti
C
Mevsimlik dalgalanmalar
D
Konjonktürel dalgalanmalar
E
Düzensiz dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 37
Hareketli ortalamalar tekniği, zaman serisinin grafiği çizildiğinde hangi dalgalanmaların etkisini ortadan kaldırmak amacıyla kullanılır?
Seçenekler
A
Düzensiz dalgalanmalar
B
Mevsimlik dalgalanmalar
C
Mevsimlik ve düzensiz dalgalanmalar
D
Konjonktürel ve mevsimlik dalgalanmalar
E
Düzensiz ve konjonktürel dalgalanmalar
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği ile trendi araştırabileceksiniz.
Soru 38
Bir zaman serisinin trendinin belirlenmesinde; trendin doğrusal olması, dalga uzunluklarının eşit olması ve dalga şiddetinin aynı olması gibi özellikleri kullanan teknik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
En büyük kareler tekniği
B
Küçük kareler tekniği
C
En küçük kareler tekniği
D
Hareketli ortalamalar tekniği
E
Trend tekniği
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği ile trendi araştırabileceksiniz.
Soru 39
Zaman serileri analizinde, zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel ilişkiyi araştıran tekniğin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Trend tekniği
B
Küçük kareler tekniği
C
En küçük kareler tekniği
D
En büyük kareler tekniği
E
Hareketli ortalamalar tekniği
Açıklama:
En küçük kareler tekniği ile doğrusal trend analizi yapabileceksiniz.
Soru 40
10 gözlem değerinden oluşan bir zaman serisi için 3’erli hareketli ortalama uygulanıyor. Bu Hareketli Ortalama metodu uygulaması sonucu oluşan serideki veri sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
8
B
6
C
4
D
3
E
2
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği ile trendi araştırabileceksiniz.
Soru 41
Doğal afetlerin zaman serileri üzerinde etkisiyle meydana gelen dalgalanmalar ne tür dalgalanmalardandır?
Seçenekler
A
Düzensiz dalgalanma
B
Konjonktürel dalgalanma
C
Periyodik ve devri dalgalanma
D
Trend
E
Mevsimsel dalgalanma
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 42
Rassal nedenlerle veya geçici olarak ortaya çıkan dalgalanmalar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düzensiz dalgalanma
B
Trend
C
Mevsimsel dalgalanma
D
Konjonktürel dalgalanma
E
Döngüsel ve periyodik dalgalanma
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 43
Birbirini izleyen yılların aynı aylarında bir maksimuma bir minimuma gitme yönünde meydana gelen dalgalanmaların iki maksimum nokta arasındaki zaman aralığına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dalga uzunluğu
B
Değişkenlik ölçüsü
C
Dalga şiddeti
D
Trend
E
Mevsimsel dalgalanma
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen ana faktörü tanımlayabileceksiniz.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi bir zaman serisi analizinin sonucu değildir?
Seçenekler
A
Geri dönem değerlerindeki dalgalanmaların belirlenmesi
B
Trendin etkisinin belirlenmesi
C
Mevsimsel dalgalanma etkisinin belirlenmesi
D
Ön dönem için öngörü yapılması
E
Konjonktür etkisinin belirlenmesi
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen ana faktörü tanımlayabileceksiniz.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi yıllık bir zaman serisini etkileyen faktör değildir?
Seçenekler
A
Mevsimsel dalgalanma
B
Trend
C
Rassal dalgalanma
D
Düzensiz dalgalanma
E
Konjonktürel dalgalanma
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen ana faktörü tanımlayabileceksiniz.
Soru 46
Bir zaman serisi için uygun trend modeli y’=6+0,8X şeklinde tahminlenmiştir. Bu model için aşağıdaki açıklamalardan hangisi yapılamaz?
Seçenekler
A
Serinin gözlem değerlerinde mevsimsel etki vardır.
B
Trend doğrusaldır.
C
Trend artandır.
D
Zaman bir birim değiştiğinde serinin değeri ortalama 0,8 birim artar.
E
Seri değerleri trend ve düzensiz dalgalanmaların etkisindedir.
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 47
Bir zaman serisinin gözlem değerleri ile bu değerler kullanılarak trend modeli ile hesaplanan (Teorik) değerleri arasındaki farkların kareli ortalamasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tahminlerin standart hatası
B
Standart sapma
C
Varyans
D
Değişkenlik
E
Değişim aralığı
Açıklama:
En küçük kareler tekniği ile doğrusal trend analizi yapabileceksiniz.
Soru 48
Zaman serilerini etkileyen faktörlerle ilgili aşağıdaki ifadelerin hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Trend sadece artan eğilim gösterir
B
Trend, uzun dönem eğilimidir
C
Mevsimsel dalgalanmalar periyodik ve devre özellikteki dalgalanmalar
D
Birbirini izleyen iki mevsimsel dalgalanma arasındaki zaman aralığına dalga uzunluğu denir
E
Dalga uzunluğu mevsimlik serilerde 4’tür.
Açıklama:
En küçük kareler tekniği ile doğrusal trend analizi yapabileceksiniz.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi bir zaman serisi ve zaman serisi analizi için doğru anlam ifade etmez?
Seçenekler
A
Yıllık zaman serilerinde trend ve mevsimsel dalgalanma etkisi vardır.
B
Zaman serisinin uzun dönemdeki eğilimine trend denir
C
Zaman ilerledikçe zaman serisi gözlem değerlerinde azalma gözleniyorsa seri azalan trend etkisi altındadır.
D
Mevsimsel dalgalanma devrilik ve periyodiklik özelliklerine sahiptir.
E
Konjonktürel dalgalanma devrilik özelliğine sahiptir.
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 50
Bir zaman serisi için tahminlenen y ̂=34+8x trend denklemi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Zaman bir birim arttığında değişkenin alacağı değer 8 olur.
B
Zaman sıfır olduğunda y değişkeni 34 değerini alır.
C
Trend doğrusaldır.
D
Trend doğrusal artandır.
E
Trendin eğimi artandır.
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 51
Bir değişkenin zaman içindeki oluşum sürecinin matematiksel modelinin belirlenmesi çalışmalarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Zaman serisi analizi
B
Zaman serisi
C
Regresyon analizi
D
Korelasyon analizi
E
İndeks serisi oluşturma
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 52
Zamana bağlı bir değişkenin zaman değişkeninin ölçme düzeylerine göre aldığı değerlerin kronolojik olarak sıralanmasıyla oluşturulan serilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Zaman serisi
B
Mekan serisi
C
Bölünme serisi
D
Bileşik seri
E
Birikimli seri
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 53
Yandaki seri için ∑(Y-Ŷ)2(karesi)=7,21 iken, “tahminlerin standart hatası” kaça eşittir? (Seri YILLAR: 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 Satışlar (kg) : 5, 4, 7, 5, 6, 9)
Seçenekler
A
1.24
B
1.34
C
1.44
D
1.54
E
1.64
Açıklama:
En küçük kareler tekniği ile doğrusal trend analizi yapabileceksiniz.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi zaman serisini etkileyen temel faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Uzun devre eğilimi(Trend)
B
Konjonktürel dalgalanmalar
C
Mevsimsel dalgalanmalar
D
Rassal dalgalanmalar
E
Talep dalgalanmaları
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 55
Yandaki bilgilere göre, doğrusal trend denkleminde 2014 yılı için satışların öngörü değeri (Ŷ14) kaça eşittir? (Seri YILLAR: 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 Satışlar (KG) : 14, 32, 38, 56, 80)
Seçenekler
A
72.8
B
80.8
C
82.8
D
90.8
E
92.8
Açıklama:
Doğrusal trend denklemi ile öngörüler yapabileceksiniz.
Soru 56
Bir katı yakıt satan işletmenin yıllara göre kömür satış miktarları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Buna göre, doğrusal trend denklemi yardımıyla 2015 yılı satış miktarının öngörü değeri nedir? TABLO: Yıllar: 2005,2006,2007,2008,2009,2010,2011,2012,2013,2014: Kömür Satış (ton) : 1,2,3,4,6,9,12,15,17,20)
Seçenekler
A
23
B
21
C
45
D
29
E
24
Açıklama:
En küçük kareler tekniği ile doğrusal trend analizi yapabileceksiniz.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisinde toplanacak veriler "zaman serisi" oluşturmaz?
Seçenekler
A
Boğaziçi köprüsünden her saat başı geçen araç sayıları
B
Hanelere göre gıda harcamaları
C
Bir mağazanın günlere göre hasılatı
D
Çimento fabrikasının aylara göre üretim miktarı
E
Yıllara göre Türkiye’ye ithal edilen otomobil sayıları
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi zaman serilerinin değerlerini etkileyen faktörlerden değildir?
Seçenekler
A
Mevsimlik dalgalanmalar
B
Konjonktürel dalgalanmalar
C
Sistematik dalgalanmalar
D
Trend etkisi
E
Düzensiz dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi zaman serisini etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Düzensiz dalgalanmalar
B
Konjonktürel dalgalanmalar
C
Mevsimsel dalgalanmalar
D
Mekân
E
Trend
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 60
Gözlem değerlerinin zaman değişkeninin konumlarına göre aldığı değerlerin sıralanmasıyla elde edilen seriye ne denir?
Seçenekler
A
Zaman serisi
B
Mekân serisi
C
Bileşik seri
D
Basit seri
E
Frekans serisi
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi trend analizinde kullanılan tekniklerden birisidir?
Seçenekler
A
Hipotez testi
B
t-testi tekniği
C
Varyans analizi
D
Hareketli ortalamalar tekniği
E
Ki-kare tekniği
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği ile trendi araştırabileceksiniz.
Soru 62
Bir olayın zaman değişkenine göre aldığı değerlerin alt alta sıralanması ile elde edilen veri setine ne denir?
Seçenekler
A
Trend
B
Zaman serisi analizi
C
Zaman serisi
D
Ana eğilim
E
Mevsimlik dalgalanma
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi zaman serilerini etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Trend
B
Mevsimlik dalgalanmalar
C
Konjonktürel dalgalanmalar
D
Düzensiz dalgalanmalar
E
Saatlik dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 64
Bisiklet satışlarının yaz aylarında artış göstermesi, buna karşılık kış aylarında satışlarda belirgin azalışlar olması ne tür bir dalgalanmaya örnek olur?
Seçenekler
A
Konjonktürel dalgalanma
B
Düzensiz dalgalanma
C
Mevsimsel dalgalanma
D
Trend
E
Aylık dalgalanma
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Soru 65
Bir tabloda firmanın son 12 yıla ait otomobil ihracat değerleri verilmektedir. Zaman serisi grafiği çizildiğinde dalga uzunluğunun 4 yıl olduğu belirlenmiştir. Bu verilere göre hareketli ortalamalar tekniği ile hesaplamalar yapılırken kümeler kaçar yıldan oluşacaktır?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği ile trendi araştırabileceksiniz.
Soru 66
Her bir değişkenin zaman içindeki oluşum sürecinin matematiksel modelinin belirlenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Zaman serisi
B
Konjonktürel dalgalanma
C
Dalga boyu
D
Dalga şiddeti
E
Zaman serisi analizi
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 67
Bir zaman serisinin uzun bir dönemde belli bir yöne doğru gösterdiği eğilime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Trend
B
Dalga boyu
C
Dalga şiddeti
D
Konjonktür
E
Mevsimlik dalga uzunluğu
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği ile trendi araştırabileceksiniz.
Soru 68
Bir zaman serisinin uzun bir dönemde belirli bir yöne doğru gösterdiği eğilim aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Konjöktürel dalgalanmalar
B
Trend
C
Rassal dalgalanmalar
D
Mevsimlik dalgalanmalar
E
Düzensiz dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen ana faktörü tanımlayabileceksiniz.
Zaman serilerindeki dalgalanmalara neden olan faktörler, ona belirli bir yön verir.Bir zaman serisinin uzun bir dönemde belirli bir yöne doğru gösterdiği eğilime trend denir.
Zaman serilerindeki dalgalanmalara neden olan faktörler, ona belirli bir yön verir.Bir zaman serisinin uzun bir dönemde belirli bir yöne doğru gösterdiği eğilime trend denir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi zaman serileri için doğru değildir?
Seçenekler
A
Zaman serisi değerleri devamlı derleme ile kaydedilen değerlerdir.
B
Zaman serisi değerleri tesadüfi seçilen örnek değerleridir.
C
Zaman serisi değerleri daha çok geleceğe yönelik öngörü için kullanılır.
D
Hipotez testleri zaman serilerinde uygulanmaz.
E
İstatistiksel çıkarsama tekniklerinden olan aralık tahmini zaman serilerinde uygulanmaz.
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Zaman serisi değerleri tesadüfi seçilen örnek değerler değildir.
Zaman serisi değerleri tesadüfi seçilen örnek değerler değildir.
Soru 70
Aşağıdaki olaylardan hangisi trend eğilimine örnek olay olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Doğal afetler
B
Süt üretimi
C
Enerji kaynaklarının genişlemesi
D
Seçimler
E
Doğalgaz tüketimi
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen ana faktörü tanımlayabileceksiniz.
Trend, zamana bağlı değişken üzerinde genel eğilime neden olan uzun dönemli etkileri açıklar. Bu etkiler genel olarak nüfus artışları, sermaye birikimindeki artışlar, enerji kaynaklarının genişlemesi, teknik ve teknolojik gelişmeler, tüketici zevk ve alışkanlıklarındaki değişlmeler ve fiyat değişmelerindeki etkiler olabilir.
Trend, zamana bağlı değişken üzerinde genel eğilime neden olan uzun dönemli etkileri açıklar. Bu etkiler genel olarak nüfus artışları, sermaye birikimindeki artışlar, enerji kaynaklarının genişlemesi, teknik ve teknolojik gelişmeler, tüketici zevk ve alışkanlıklarındaki değişlmeler ve fiyat değişmelerindeki etkiler olabilir.
Soru 71
Aşağıdaki olaylardan hangisi mevsimlik dalgalanmalara örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
Su baskını
B
Deprem
C
Doğal afetler
D
Doğalgaz tüketimi
E
Seçimler
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Mevsimlik dalgalanmalar genellikle doğal ve sosyo ekonomik nedenlerden or- taya çıkar. Bir malın üretim, satış, tüketim ve fiyatında hava koşulları ve alışkanlıklar nedeniyle mevsimlik değiflmeler meydana gelebilir. Örneğin, doğal gaz tüketimi kış aylarında artarken yaz aylarında azalır.
Mevsimlik dalgalanmalar genellikle doğal ve sosyo ekonomik nedenlerden or- taya çıkar. Bir malın üretim, satış, tüketim ve fiyatında hava koşulları ve alışkanlıklar nedeniyle mevsimlik değiflmeler meydana gelebilir. Örneğin, doğal gaz tüketimi kış aylarında artarken yaz aylarında azalır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi zaman serileri için ifade edilebilir?
Seçenekler
A
Zaman serisi değerleri süreksiz derleme ile kaydedilen değerlerdir.
B
Zaman serisi değerleri tesadüfi seçilen örnek değerleridir.
C
Zaman serisi değerleri daha çok geleceğe yönelik öngörü için kullanılır.
D
Hipotez testleri zaman serilerinde uygulanır.
E
İstatistiksel çıkarsama tekniklerinden olan aralık tahmini zaman serilerinde uygulanır.
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Zaman serisi değerleri daha çok geleceğe yönelik öngörü için kullanılır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Zaman serisi değerleri daha çok geleceğe yönelik öngörü için kullanılır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 73
Üçerli hareketli ortalamada (k=3) kaç gözlem değeri kaybedilir?
Seçenekler
A
3
B
2
C
4
D
1
E
5
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği ile trendi araştırabileceksiniz.
Üçerli hareketli ortalamada (k=3) bir baştan ve bir sondan olmak üzere 2 gözlem değeri kaybedilir.
Üçerli hareketli ortalamada (k=3) bir baştan ve bir sondan olmak üzere 2 gözlem değeri kaybedilir.
Soru 74
Aynı dalgada maksimum ve minimum noktalar arasındaki yükseklik farkı aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Dalga uzunluğu
B
Dalga boyu
C
Dalga şiddeti
D
Dalga değeri
E
Dalga
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği ile trendi araştırabileceksiniz.
Aynı dalgada maksimum ve minimum noktalar arasındaki yükseklik farkına dalga şiddeti denilir.
Aynı dalgada maksimum ve minimum noktalar arasındaki yükseklik farkına dalga şiddeti denilir.
Soru 75
i. Zaman serisini etkileyen bir faktör dür.ii. Trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönemli dalgalanmalardır.iii. Periyodik değil, ancak döngüsel dalgalanmalardır.Yukarıdakilerden ifadelerden hangileri Konjonktürel dalgalanmalar için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
I-II-III Konjonktürel dalgalanmalar için doğrudur.
I-II-III Konjonktürel dalgalanmalar için doğrudur.
Soru 76
Rassal nedenlerle veya geçici olarak ortaya çıkan dalgalanmalara ne ad verilir ?
Seçenekler
A
Düzensiz dalgalanmalar
B
Mevsimlik dalgalanmalar
C
Sezonluk dalgalanmalar
D
Konjonktürel dalgalanmalar
E
Uzun dönemli dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Rassal nedenlerle veya geçici olarak ortaya çıkan dalgalanmalara düzensiz dalgalanmalar denir
Rassal nedenlerle veya geçici olarak ortaya çıkan dalgalanmalara düzensiz dalgalanmalar denir
Soru 77
i. Zaman serisini konjonktürel dalgalanmalar ve düzensiz dalgalanmalarınetkisinden arındırmak.ii. Seriyi öngörü amacıyla analiz etmek.iii. Düzensiz dalgaları analiz etmek.Yukarıdakilerden hangilerinde trendin bulunmasının amacı verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen ana faktörü tanımlayabileceksiniz.
Trend analizinin birinci amacı, zaman serisini konjonktürel dalgalanmalar ve düzensiz dalgalanmaların etkisinden arındırarak, sadece uzun dönem hareketlerin etkisi altındaki seri değerlerini ortaya çıkarmaktır. Trend analizinin ikinci amacı ise seriyi öngörü amacıyla analiz etmektir.
Trend analizinin birinci amacı, zaman serisini konjonktürel dalgalanmalar ve düzensiz dalgalanmaların etkisinden arındırarak, sadece uzun dönem hareketlerin etkisi altındaki seri değerlerini ortaya çıkarmaktır. Trend analizinin ikinci amacı ise seriyi öngörü amacıyla analiz etmektir.
Soru 78
2001 ile 2011 yılları arasında (2001 ve 2011 dahil) bir firmanın satış gelirleri (Milyon TL) zaman serisinin trendi EKK yöntemi ile tahmin edildiğinde, doğrusal trend denklemi 78,90+ 9,11 X şeklinde belirlenmiştir. Buna göre, trend denkemi yardımıyla 2002 yılı için trend değeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
42,46
B
51,57
C
60,68
D
78,9
E
88,01
Açıklama:
En küçük kareler tekniği ile doğrusal trend analizi yapabileceksiniz.
78,90+ 9,11(-4)= 42,46
78,90+ 9,11(-4)= 42,46
Soru 79
2002 ile 2011 yılları arasında (2002 ve 2011 dahil) bir firmanın satış gelirleri (Milyon TL) zaman serisinin trendi EKK yöntemi ile tahmin edildiğinde, doğrusal trend denklemi 80+ 10 X şeklinde belirlenmiştir. Buna göre, trend denkemi yardımıyla 2012 ve 2013 yılı öngörü değerleri toplamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
80
B
110
C
190
D
210
E
400
Açıklama:
En küçük kareler tekniği ile doğrusal trend analizi yapabileceksiniz.
2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 Sayıları:-9, -7, -5, -3, -1, 1, 3, 5, 7, 9 a dönüştürülür. 2012 11 e 2013 ise 13 değerine atanır. 2012 yılı için öngörü değeri denklemden 80+ 10x11=190 ve 2013 yılı için öngörü değeri denklemden 80+ 10 x13=210. Böylece toplam 190+210=400
2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 Sayıları:-9, -7, -5, -3, -1, 1, 3, 5, 7, 9 a dönüştürülür. 2012 11 e 2013 ise 13 değerine atanır. 2012 yılı için öngörü değeri denklemden 80+ 10x11=190 ve 2013 yılı için öngörü değeri denklemden 80+ 10 x13=210. Böylece toplam 190+210=400
Soru 80
İstatistiksel bir olayda, gözlem değerlerinin zaman değişkeninin konumlarına göre aldığı değerlerin sıralanmasıyla elde edilen veriler ne olarak adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Sıralı seriler
B
Zaman serisi
C
Regresyon serisi
D
Mevsimsel seri
E
Düzensiz seri
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 81
Bir zaman serisinde bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gözlem değerleri
B
Ölçüm değerleri
C
Zaman
D
Ekonomik göstergeler
E
Dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi zaman serisini etkileyen faktörler içinde değildir?
Seçenekler
A
Trend
B
Kişisel dalgalanmalar
C
Mevsimsel dalgalanmalar
D
Konjonktürel Dalgalanmalar
E
Düzensiz dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Kişisel dalgalanmalar
Kişisel dalgalanmalar
Soru 83
Bir zaman serisinin uzun bir dönemde belli bir yöne doğru gösterdiği eğilime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dalgalanma
B
Zaman
C
Konjonktür
D
Trend
E
Periyod
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Trend
Trend
Soru 84
Bir olayın zaman değişkenine göre aldığı değerlerin alt alta sıralanması ile elde edilen veri setine ne ad verilir?
Seçenekler
A
zaman serisi
B
zaman değişkeni
C
zaman verileri
D
zaman dizisi
E
zaman papametresi
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Sorunun cevabı zaman serisidir.
Sorunun cevabı zaman serisidir.
Soru 85
Her bir değişkenin zaman içindeki oluşum sürecinin matematiksel modelinin belirlenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
zaman serisi analizi
B
istatistiksel model
C
zaman istatistiği
D
değişken serisi analizi
E
gözlem değerleri analizi
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Sorunun cevabı zaman serisi analiziridir.
Sorunun cevabı zaman serisi analiziridir.
Soru 86
Bir zaman serisinde uzun dönem içinde görülen artma veya azalmaya ne denir?
Seçenekler
A
Trend
B
Mevsimlik dalgalanmalar
C
Düzensiz dalgalanmalar
D
Konjonktürel dalgalanmalar
E
Frekans
Açıklama:
Zaman serisini tanımlayabileceksiniz.
Sorunun cevabı trenddir.
Sorunun cevabı trenddir.
Soru 87
Zaman serisinde, bir yıllık aralarla düzenli bir şekilde tekrarlanan dalgalanmalara ne denir?
Seçenekler
A
Günlük dalgalanmalar
B
Haftalık dalgalanmalar
C
Aylık dalgalanmalar
D
Mevsimlik dalgalanmalar
E
Yıllık dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen faktörleri açıklayabileceksiniz.
Sorunun cevabı mevsimlik dalgalanmalardır.
Sorunun cevabı mevsimlik dalgalanmalardır.
Soru 88
Mevsimlik dalgalanmaların maksimum ve minimum noktaları arasındaki yükseklik farkına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dalga aralığı
B
Dalga uzunluğu
C
Dalga genişliği
D
Dalga boyu
E
Dalga şiddeti
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen ana faktörü tanımlayabileceksiniz.
Sorunun cevabı dalga şiddetidir.
Sorunun cevabı dalga şiddetidir.
Soru 89
Mevsimlik dalgalanmalarda birbirini izleyen iki maksimum veya minimum nokta arasındaki zaman farkına ne denir?
Seçenekler
A
Dalga uzunluğu
B
Dalga boyu
C
Dalga şiddeti
D
Dalga genişliği
E
Dalga aralığı
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen ana faktörü tanımlayabileceksiniz.
Sorunun cevabı dalga uzunluğudur.
Sorunun cevabı dalga uzunluğudur.
Soru 90
Rassal nedenlerle veya geçici olarak ortaya çıkan dalgalanmalara ne denir?
Seçenekler
A
Düzensiz dalgalanmalar
B
İstenmeyen dalgalanmalar
C
Gürültü
D
Kontrolsüz dalgalanmalar
E
Belirsiz dalgalanmalar
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen ana faktörü tanımlayabileceksiniz.
Sorunun cevabı düzensiz dalgalanmalardır.
Sorunun cevabı düzensiz dalgalanmalardır.
Soru 91
Zaman serileri analizinde, zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel ilişki hangi teknikle araştırılır?
Seçenekler
A
En küçük kareler
B
İnterpolasyon
C
İntegral
D
Optimizasyon
E
Türev
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği ile trendi araştırabileceksiniz.
Sorunun cevabı en küçük kareler tekniğidir.
Sorunun cevabı en küçük kareler tekniğidir.
Soru 92
İstatistiksel bir olayda, gözlem değerlerinin zaman değişkeninin konumlarına göre aldığı değerlerin sıralanmasıyla elde edilen verilere.................. denir. Tanımı yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
zaman çizelgesi
B
zaman serisi
C
zaman doğrusu
D
zaman eğrisi
E
zaman sistematiği
Açıklama:
İstatistiksel bir olayda, gözlem değerlerinin zaman değişkeninin konumlarına göre aldığı değerlerin sıralanmasıyla elde edilen verilere “zaman serisi” denir
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi zaman serilerinin değerlerinde görülen dalgalanmaları etkileyen faktörler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Düzensiz (Rassal) Dalgalanmalar
B
Konjonktürel Dalgalanmalar
C
Mevsimlik Dalgalanmalar
D
Trend
E
Sistematik dalgalanmalar
Açıklama:
Faktörlerden biri gözlem değerlerinin artması yönünde etki yaparken bir diğeri azalma yönünde etkili olabilir. Zaman serilerinin değerlerinde görülen bu dalgalanmaların dört faktörün etkisinden kaynaklandığı varsayılmaktadır. Bu dört faktör:
T: Trend (uzun devre eğilimi, ana eğilim),
M: Mevsimlik Dalgalanmalar,
K: Konjonktürel Dalgalanmalar,
D: Düzensiz (Rassal) Dalgalanmalar olarak kabul edilmektedir.
T: Trend (uzun devre eğilimi, ana eğilim),
M: Mevsimlik Dalgalanmalar,
K: Konjonktürel Dalgalanmalar,
D: Düzensiz (Rassal) Dalgalanmalar olarak kabul edilmektedir.
Soru 94
Bir zaman serisinde uzun dönem içinde görülen artma veya azalma nasıl tanımlanır?
Seçenekler
A
zaman çizelgesi
B
trend doğrusu
C
ana eğilim
D
mevsimlik dalgalanma
E
konjonktürel dalgalanma
Açıklama:
Zaman serilerindeki dalgalanmalara neden olan faktörler, ona belirli bir yön verir. Bir zaman serisinin uzun bir dönemde belli bir yöne doğru gösterdiği eğilime trend veya ana eğilim adı verilir.
Soru 95
Yukarıdaki şekilde görülen trend aşağıdakilerden hangisini ifade eder?Seçenekler
A
trend yok
B
eğrisel trend
C
doğrusal artan trend
D
doğrusal azalan trend
E
zıt yönlü trend
Açıklama:
Şekilde görülen trend eğrisinde, herhangi bir trend olmadığı; zamanla birlikte ifade edilen değişimin düzensiz olduğu görülür.
Soru 96
Zaman serisinin trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönem dalgalanmalarına .............. dalgalanmalar denir. Boşluğa hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
eğrisel
B
doğrusal
C
sistematik
D
konjonktürel
E
mevsimsel
Açıklama:
Zaman serisinin trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönem dalgalanmalarına konjonktürel dalgalanmalar denir.
Soru 97
Bir zaman serisinde mevsim etkisiyle bir yıllık aralarla düzenli bir şekilde tekrarlanan dalgalanmalara, ............... dalgalanmalar adı verilir. Boşluğa hangisi uygundur?
Seçenekler
A
doğrusal
B
mevsimlik
C
eğrisel
D
konjonktürel
E
rassal
Açıklama:
Bir zaman serisinde mevsim etkisiyle bir yıllık aralarla düzenli bir şekilde tekrarlanan dalgalanmalara, mevsimlik dalgalanmalar adı verilir.
Soru 98
Mevsimlik dalgalanmaların maksimum ve minimum noktaları arasındaki yükseklik farkına dalga ................ adı verilir. Boşluğa hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
boyu
B
eğrisi
C
şiddeti
D
derinliği
E
genişliği
Açıklama:
Mevsimlik dalgalanmaların maksimum ve minimum noktaları arasındaki yükseklik farkına dalga şiddeti adı verilir.
Soru 99
.............. dalgalanmalar, beklenmedik olayların zaman serileri üzerinde etkisiyle meydana gelen dalgalanmalardır. Boşluk hangisiyle doldurulmalıdır?
Seçenekler
A
düzenli
B
düzensiz
C
eğrisel
D
doğrusal
E
çizgisel
Açıklama:
Düzensiz dalgalanmalar, beklenmedik olayların zaman serileri üzerinde etkisiyle
meydana gelen dalgalanmalardır.
meydana gelen dalgalanmalardır.
Soru 100
Zaman serileri analizinde, zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel ilişki en küçük ............ tekniği ile araştırılır. Boşluk aşağıdakilerden hangisi ile doldurulmalıdır?
Seçenekler
A
üçgenler
B
dikdörtgenler
C
kareler
D
çizgiler
E
daireler
Açıklama:
Zaman serileri analizinde, zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel
ilişki en küçük kareler tekniği ile araştırılır.
ilişki en küçük kareler tekniği ile araştırılır.
Soru 101
Bu farklar, trend denklemi ile yapılan öngörünün hatasını gösterir. Bu hatalara “........ Hataları” adı verilir. Boşluğa hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
standardizasyon
B
öngörü
C
sistem
D
konjonktür
E
hipotez
Açıklama:
Zaman serisinde gözlem değerleri toplamı ile teorik trend değerleri toplamı birbirine eşit olmakla (ΣYi = ΣYˆi) birlikte, yıllık değerleri çoğu kez birbirinden farklılık (Yi≠Yˆi) göstermektedir. Bu farklar, trend denklemi ile yapılan öngörünün hatasını gösterir. Bu hatalara “Öngörü Hataları” adı verilir.
Soru 102
Her bir değişkenin zaman içindeki oluşum sürecinin matematiksel modelinin belirlenmesi aşağıdakilerden hangisi ile gerçekleştirilir?
Seçenekler
A
Regresyon analizi
B
Ki-kare analizi
C
Zaman serisi analizi
D
Varyans analizi
E
Korelasyon analizi
Açıklama:
Zaman serisi analizi,her bir değişkenin zaman içindeki oluşum sürecinin matematiksel modelinin belirlenmesidir.
Soru 103
Aşağıdaki veri setlerinden hangisi zaman serisi özelliği taşımaz?
Seçenekler
A
Aylara göre ihracat miktarı
B
Günlere göre yurtdışından gelen turist sayısı
C
Bölgelere göre yağış miktarı
D
Yıllara göre satış miktarı
E
Haftalara göre trafik kazası sayısı
Açıklama:
Bir olayın zaman değişkenine göre aldığı değerlerin alt alta sıralanması ile elde edilen veri setine zaman serisi denir. Zaman serilerinde zaman birimi, yıl olabileceği gibi yılın alt zaman birimleri olan ay, hafta veya gün, hatta saat bile olabilir. Bölgelere göre yağış miktarı zaman serisi özelliği göstermez, mekân serisidir.
Soru 104
Zaman serileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Zaman serisi, yalnız bir çeşit ürünün üretim miktarından oluşabileceği gibi, farklı ürünlerin toplam üretim miktarından da oluşabilir.
B
Zaman serilerinde zaman birimi, yıl olabileceği gibi yılın alt zaman birimleri olan ay, hafta veya gün ve saat de olabilir.
C
Zaman serisi analizi ile gelecek hakkında öngörüler yapılırken geçmişteki hareketlerin gelecekte de aynı eğilim içinde bulunacağı varsayılır.
D
Zaman serisi değerleri anlık derleme ile kaydedilen değerlerdir, tesadüfi olarak seçilen örnek değerlerdir.
E
İstatistiksel çıkarsama tekniklerinden olan aralık tahmini ve hipotez testleri zaman serilerinde uygulanmaz.
Açıklama:
Zaman serisi değerleri devamlı derleme ile kaydedilen değerlerdir, tesadüfi olarak seçilen örnek değerler değildir.
Soru 105
I. Trend
II. Mevsimlik Dalgalanmalar
III. Konjonktürel dalgalanmalar
Yukarıdakil maddelerden hangisi/hangileri zaman serilerini etkileyen faktörlerden biridir?
II. Mevsimlik Dalgalanmalar
III. Konjonktürel dalgalanmalar
Yukarıdakil maddelerden hangisi/hangileri zaman serilerini etkileyen faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Zaman serilerinin değerlerinde görülen dalgalanmaların dört faktörün etkisinden kaynaklandığı varsayılmaktadır. Bu dört faktör; Trend (uzun devre eğilimi, ana eğilim), Mevsimlik Dalgalanmalar, Konjonktürel Dalgalanmalar ve Düzensiz (Rassal) Dalgalanmalar olarak kabul edilmektedir.
Soru 106
- Zaman serisi verisi devamlı derleme ile toplanır.
- Zaman serisi analizi geleceğe ilişkin öngörüde bulunmak amacıyla gerçekleştirilir.
- Zaman serisi bir değişkenin zaman birimine bağlı kaydedilmiş değerlerinden oluşur.
- Zaman serisi verisi aralık tahmini gerçekleştirmek amacıyla toplanır.
Seçenekler
A
i-ii
B
ii-iii
C
i-ii-iii
D
ii-iii-iv
E
i-ii-iv
Açıklama:
Zaman serisi analizinde kullanılan zaman serileri bir zaman birimi ve bu zaman birimine bağlı olarak kayıt edilmiş gözlem değerlerinden oluşur. Zaman serisi verisi devamlı derleme ile toplanır. Çoğunlukla zaman serisi analizi geleceğe ilişkin öngörüde bulunmak amacıyla gerçekleştirilir. Bir değişkenin saniye, dakika, saat, ay, yıl gibi zaman birimine bağlı kaydedilmiş değerlerinden oluşur. Zaman serisi verisi aralık tahmini hipotez testi gibi işlemleri gerçekleştirmek amacıyla toplanmaz. Bu durumda ilk üç madde doğru iken dördüncü madde zaman serisi analizi için geçerli değildir.
Soru 107
Mevsimlik dalgalanmalarda birbirini izleyen iki maksimum veya minimum nokta arasındaki zaman farkı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dalga uzunluğu
B
Dalga şiddeti
C
Dalga yoğunluğu
D
Dalga konjontürü
E
Dalga geçmişi
Açıklama:
Mevsimlik dalgalanmalarda birbirini izleyen iki maksimum veya minimum nokta arasındaki zaman farkına dalga uzunluğu adı verilir.
Soru 108
Hareketli ortalamalar tekniğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Zaman serisinin grafiği çizildiğinde açıkça görülen konjonktürel ve mevsimlik dalgalanmaların etkisini ortadan kaldırmak amacıyla kullanılır.
B
Hareketli ortalamalar hesabı, zaman serisi boyunca hareket eden aritmetik ortalamaya dayanır.
C
Bu teknikte zaman serisinin değerleri, belirli kümeler hâlinde toplanır ve her bir küme için aritmetik ortalama hesaplanır.
D
Hareketli ortalama tekniği trend için matematiksel bir fonksiyon vermez.
E
Trendin belirlenmesinde hareketli ortalamalar tekniği kullanılabilmesi için dalga uzunlukları farklı olmalıdır.
Açıklama:
Bir zaman serisi trendinin belirlenmesinde hareketli ortalamalar tekniği kul-lanılabilmesi için; Trendi doğrusal olmalı, Dalga uzunlukları eşit olmalı, Dalga şiddetleri aynı olmalıdır.
Soru 109
Zaman serileri analizinde, zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel ilişki aşağıdakilerden hangisi ile araştırılır?
Seçenekler
A
Tablo ortalaması tekniği
B
Grafik tekniği
C
Hareketli ortalamalar tekniği
D
Varyans hesaplama tekniği
E
En küçük kareler tekniği
Açıklama:
Zaman serileri analizinde, zaman değişkeni ile gözlem değerleri arasındaki fonksiyonel ilişki en küçük kareler tekniği ile araştırılır.
Soru 110
Aşağıdakilerden hangisi zaman serisini etkileyen faktörler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Trend
B
Mevsimlik dalgalanmalar
C
Fiyat dalgalanmaları
D
Konjonktürel dalgalanmalar
E
Düzensiz dalgalanmalar
Açıklama:
Bir zaman serisi verisinin oluşumunda dört faktör etkilidir. Bu faktörler sırasıyla trend, düzensiz dalgalanmalar, mevsimlik dalgalanmalar ve konjonktürel dalgalanmalardır. Fiyat dalgalanmaları zaman serisinin değerlerinin oluşumunda etkili faktörler arasında yer almamaktadır. Doğru cevap c' dir.
Soru 111
Zaman serilerinde mevsimsel dalgalanmaların dalga uzunluğu kaç aydır?
Seçenekler
A
3
B
6
C
9
D
12
E
15
Açıklama:
Mevsimlik dalgalanmalarda birbirini izleyen iki maksimum veya minimum nokta arasındaki zaman farkına dalga uzunluğu denir. Zaman serilerinde mevsimsel dalgalanmaların dalga uzunluğu birbirine eşit ve 12 aydır. Bu bilgiden hareketle doğru cevap d' dir.
Soru 112
Aşağıda verilen gözlem değerlerinden hangisinde mevsimlik dalganlanma etkisi görülür?
Seçenekler
A
Grev
B
Deprem
C
Seçim
D
Buğday üretimi
E
Su baskını
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen diğer bir faktör, mevsimlik dalgalanmalardır. Bir zaman serisinde mevsim etkisiyle bir yıllık aralarla düzenli bir şekilde tekrarlanan dalgalanmalardır. Seçeneklerde verilenlerden buğday üretimi dışındakiler düzenli arlıklarla tekrar eden olaylara örnek oluşturmaz. Buğday üretimi ise yılın aynı ayında en yüksek değerine ulaşmaktadır. Bu bilgiler ışığında doğru cevap d'dir.
Soru 113
- Grev
- Doğal gaz tüketimi
- Doğal Afetler
- Enflasyon
Seçenekler
A
i-ii
B
i-iii
C
ii-iii
D
i-ii-iii
E
i-ii-iv
Açıklama:
Beklenmedik olayların zaman serileri üzerinde etkisiyle dalgalanmalar meydana gelir. Bu dalgalanmalara düzensiz dalgalamalar denir. Düzensiz dalgalanmalara, ne zaman ve ne şekilde ortaya çıkacağı bilinmeyen su baskını, deprem, grev, seçimler, savaşlar gibi beklenmeyen olaylar neden olabilir. Bu durumda sıralanalar içinden grev ve doğal afetler düzensiz dalgalanmalara neden olabileceğinden doğru cevap b' dir.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi trend analizinde kullanılan tekniklerden biridir?
Seçenekler
A
En küçük kareler tekniği
B
Ki-kare
C
Aralık tahmini
D
Rassal ortalamalar tekniği
E
Korelasyon analizi
Açıklama:
Bir zaman serisinin uzun bir dönemde belli bir yöne doğru gösterdiği ana eğilim trenddir. Trendin belirlenmesi amacıyla trend analizi gerçekleştirilir. Trend analizinde çeşitli teknikler kullanılmaktadır. Bu tekniklerden yaygın kullanıma sahip olan; Hareketli Ortalamalar Tekniği ve En Küçük Kareler Tekniği (EKKT)’dir. Seçeneklerde En Küçük Kareler Tekniği verilmiştir. Doğru cevap a'dır.
Soru 115
- Trendi eğrisel olmalıdır
- Dalga uzunlukları eşit olmalıdır
- Dalga şiddetleri aynı olmalıdır
- Hesaplanması zaman serisi boyunca hareket eden aritmetik ortalamaya dayanır
Seçenekler
A
i-ii
B
ii-iii
C
iii-iv
D
i-ii-iii
E
ii-iii-iv
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği, zaman serisinde etkisi açıkça görülen konjonktürel ve mevsimlik dalgalanmaların etkisini ortadan kaldırmak amacıyla kullanılır. Hareketli ortalamalar hesabı, zaman serisi boyunca hareket eden aritmetik ortalamaya dayanmaktadır. Hareketli ortalama tekniğini kullanabilmek için ise trendin doğrusal, dalga uzunluğu eşit ve dalga şiddetinin aynı olması gerekir. Bu durumda sayılanlardan ii-iii-iv nolu maddeler doğrudur. Cevap E seçeneğidir.
Soru 116
4' erli hareketli ortalama hesaplanırken trend değeri hesaplanmayan dönem (kaybedilen değer) sayısı kaçtır?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Gözlem değeri sayısı tek sayı ise bu değer üzerinden hareketli ortalama hesaplandığında kümelerin gözlem değeri sayısı “k” olmak üzere (k-1) kadar gözlem değeri (baştan ve sondan eşit miktarda olmak üzere) kaybedilir. Çift sayıda gözlem değeri söz konusu olduğunda ise hesaplanan hareketli ortalama kadar gözlem değeri kaybedilir. Dörderli hareketli ortalamada (k=4), iki baştan ve iki sondan olmak üzere toplam 4 gözlem değeri kaybedilir. Doğru cevap d' dir.
Soru 117
Bir işletmenin 2015-2019 yılları boyunca 5 yıl aralıksız olarak toplanan üretim değerlerinden hareketle doğrusal trend denklemi Y=110+500x olarak bulunmuştur. Doğrusal trend denklemi yardımıyla 2020 yılı üretim miktarının öngörüsü nedir?
Seçenekler
A
110
B
610
C
1110
D
1310
E
1610
Açıklama:
Doğrusal trend denklemi yardımıyla 2020 yılı üretim miktarının öngörü değerine ulaşabilmek için bağımsız değişken değerlerinin belirlenmesi gerekmektedir. 2015-2019 5 yıllık bir dönem ve dönem sayısı tek sayıdır. Tam ortaya karşılık gelen 2017 yılının bağımsız değişken değeri 0 olarak belirlenir. Sonraki yılların değerleri 1 birim arttırılarak, 2018 1, 2019 2 ve 2020 yılı için 3 olarak belirlenir. Bu durumda 2020 üretim sayısı trend doğrusu denkleminde x yerine 3 değeri verilerek belirlenir. Y=110+500(3)=1610 olarak belirlenir. Doğru cevap e' dir.
Soru 118
A işletmesinin 2014-2019 yılları boyunca 6 yıl aralıksız olarak toplanan satış değerlerinden hareketle doğrusal trend denklemi Y=1300+200x olarak bulunmuştur. Doğrusal trend denklemi yardımıyla 2020 yılı üretim miktarının öngörüsü nedir?
Seçenekler
A
3000
B
2700
C
1400
D
1000
E
200
Açıklama:
Doğrusal trend denklemi yardımıyla 2020 yılı satış miktarının öngörü değerine ulaşabilmek için bağımsız değişken değerlerinin belirlenmesi gerekmektedir. 2014-2019 6 yıllık bir dönem ve dönem sayısı çift sayıdır. Tam ortaya karşılık gelen bir yıl yoktur. tam ortaya karşılık gelen 2016 yılının bağımsız değişken değeri -1 2017 yılına ait bağımsız değişken değeri 1 olarak belirlenir. Sonraki yılların değerleri aradaki fark olan 2 birim arttırılarak, 2018 3, 2019 5 ve 2020 yılı için 7 olarak belirlenir. Bu durumda 2020 üretim sayısı trend doğrusu denkleminde x yerine 7 değeri verilerek belirlenir. Y=1300+200(7)=2700 olarak belirlenir. Doğru cevap b' dir.
Soru 119
Verilen zaman serisinin doğrusal trend denklemindeki "a" ve "b" katsayıları aşağıdakilerden hangisinde doğru yazılmıştır?Seçenekler
A
a=8 b=1,7
B
a=3,4 b=7
C
a=1,7 b=8
D
a=1,7 b=3,4
E
a=8 b=3,4
Açıklama:
a= 40/5 = 8
b= 17/10 =1,7
b= 17/10 =1,7
Soru 120
Verilen zaman serisine ait doğrusal trend denklemi yardımıyla 2020 yılı satış miktarının öngörüsü nedir?Seçenekler
A
10,8
B
11,5
C
12,2
D
13,1
E
14,8
Açıklama:
Y^=8+1,7X = 8 + 1,7(3) =13,1
Soru 121
Verilen zaman serisinin doğrusal trend denklemine ait "a" ve "b" katsayıları aşağıdakilerin hangisinde doğru yazılmıştır?Seçenekler
A
a=2,6 b=13
B
a=19 b=2,6
C
a=3,6 b=9
D
a=9 b=13
E
a=19 b=3,6
Açıklama:
a = 76/4 =19
b= 52/20 =2,6
b= 52/20 =2,6
Soru 122
Aşağıda verilen faktörlerden hangisi zaman serilerini etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Uzun devre eğilimi
B
Mevsimlik dalgalanma
C
Konjonktürel dalgalanma
D
Rassal dalgalanma
E
Evren homojenliği
Açıklama:
Zaman serilerini etkileyen faktörler:
Ancak Evren homojenliği bu faktörlerden biri değildir.
- Uzun devre eğilimi
- Mevsimlik dalgalanma
- Konjonktürel dalgalanma
- Rassal dalgalanma
Ancak Evren homojenliği bu faktörlerden biri değildir.
Soru 123
Aşağıdaki ilişkilerden hangisi aylık zaman serilerinde kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Yi=Ti+Ki+Mi+Di
B
Yi=Ti×Ki×Mi×Di
C
Yi=Ti×Ki×Di
D
Yi=Ti+Ki+Di
E
Yi=Ti+Mi+Di
Açıklama:
Aylık Zaman Serilerinde Yi=Ti×Ki×Mi×Di formülü kullanılır
Soru 124
Zaman serisinin trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönem dalgalanmalarına ne denmektedir?
Seçenekler
A
Konjonktürel dalgalanma
B
Periyodik dalgalanma
C
Döngüsel dalgalanma
D
Mevsimlik dalgalanma
E
Düzensiz dalgalanma
Açıklama:
Zaman serisini etkileyen diğer bir faktör, konjonktürel dalgalanmalardır. Zaman
serisinin trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönem dalgalanmalarına
konjonktürel dalgalanmalar denir.
serisinin trend doğrusu veya eğrisi etrafındaki uzun dönem dalgalanmalarına
konjonktürel dalgalanmalar denir.
Soru 125
Konjonktürel dalgalanma özellikle ne tür dalgalanmalardır?
Seçenekler
A
Trend
B
Periyodik dalgalanma
C
Döngüsel dalgalanma
D
Düzensiz dalgalanma
E
Mevsimlik dalgalanma
Açıklama:
Konjonktürel dalgalanmalar periyodik değil, ancak döngüsel dalgalanmalardır. Bu dalgalanmalar ekonomi ve işletmeyle ilgili değişkenler üzerinde aynı şiddette olmasa da aynı yönde etki ederler.
Soru 126
Mevsimlik dalgalanmalarda birbirini izleyen iki maksimum veya minimum nokta arasındaki zaman farkına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dalga uzunluğu
B
Dalga şiddeti
C
Büyütme faktörü
D
Örnekleme aralığı
E
Rassal dalgalanma
Açıklama:
Mevsimlik dalgalanmalarda birbirini izleyen iki maksimum veya minimum nokta arasındaki zaman farkına dalga uzunluğu adı verilir. Zaman serilerinde mevsimsel dalgalanmaların dalga uzunluğu hep aynı ve 12 aydır. Mevsimlik dalgalanmalar, dalga uzunluklarının birbirine eşit olması nedeniyle periyodik, tekrar tekrar meydana gelmesi nedeniyle de döngüsel özelliğe sahiptir.
Soru 127
Trend analizinde trendi hesaplanacak zaman serisinin veri sayısı aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
Seçenekler
A
3
B
5
C
6
D
4
E
10
Açıklama:
Trend analizinde, trendi bulunacak zaman serisinin elden geldiğince çok sayıda
veriyi kapsaması, ancak bu veriler içinde aşırı değerlerin bulunmaması arzu edilir.
Uygulamada en az “10-15 yıllık” veriyle trend hesaplanır. Çünkü 5-6 yıldan çok kısa
bir dönemde trend yeterince ortaya çıkamaz. Öte yandan 30-40 yıldan çok veriyle
de çalışmamak gerekir. Çünkü böylesi uzun bir dönemde trend değişmiş olabilir.
veriyi kapsaması, ancak bu veriler içinde aşırı değerlerin bulunmaması arzu edilir.
Uygulamada en az “10-15 yıllık” veriyle trend hesaplanır. Çünkü 5-6 yıldan çok kısa
bir dönemde trend yeterince ortaya çıkamaz. Öte yandan 30-40 yıldan çok veriyle
de çalışmamak gerekir. Çünkü böylesi uzun bir dönemde trend değişmiş olabilir.
Soru 128
Zaman serisinin grafiği çizildiğinde konjonktürel ve mevsimlik dalgalanmaların etkisini ortadan kaldırmak amacıyla kullanılan teknik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Örnekleme tekniği
B
Korelasyon analizi
C
Ortalamalar indeks tekniği
D
İndeks ortalamaları tekniği
E
Hareketli ortalamalar tekniği
Açıklama:
Hareketli ortalamalar tekniği, zaman serisinin grafiği çizildiğinde açıkça görülen konjonktürel ve mevsimlik dalgalanmaların etkisini ortadan kaldırmak amacıyla kullanılır.
Soru 129
I. Trendi doğrusal olmalı,
II. Dalga uzunlukları eşit olmalı,
III. Dalga şiddetleri aynı olmalı,
IV. Konjoktürel dalgalanma olmalı,
V. Zaman serisi yıllık olmalı.
Yukarıda verilen şıklardan hangileri bir zaman serisinde trendin belirlenmesinde hareketli ortalamalar tekniğinin kullanılabilmesi için gerekli olan şartlardır?
II. Dalga uzunlukları eşit olmalı,
III. Dalga şiddetleri aynı olmalı,
IV. Konjoktürel dalgalanma olmalı,
V. Zaman serisi yıllık olmalı.
Yukarıda verilen şıklardan hangileri bir zaman serisinde trendin belirlenmesinde hareketli ortalamalar tekniğinin kullanılabilmesi için gerekli olan şartlardır?
Seçenekler
A
I., II. ve III.
B
Yalnız V.
C
I. ve V.
D
II., III. ve IV.
E
Yalnız IV.
Açıklama:
Bir zaman serisi trendinin belirlenmesinde hareketli ortalamalar tekniği kullanılabilmesi için;
• Trendi doğrusal olmalı,
• Dalga uzunlukları eşit olmalı,
• Dalga şiddetleri aynı olmalıdır.
I., II. ve III.
• Trendi doğrusal olmalı,
• Dalga uzunlukları eşit olmalı,
• Dalga şiddetleri aynı olmalıdır.
I., II. ve III.
Soru 130
Zaman serilerinde trendin uygun fonksiyon türü belirlenirken serpilme diyagramında zaman ve gözlem değerlerinin artış veya azalış oranı sabit gibi görünüyorsa hangi fonksiyon tipi kullanılır?
Seçenekler
A
Doğrusal fonksiyon
B
Kübik fonksiyon
C
Üstel fonksiyon
D
Kuadratik fonksiyon
E
Lojit fonksiyon
Açıklama:
Serpilme diyagramındaki noktaların dağılımına göre trendin uygun fonksiyon türü belirlenirken
• Gelişim yönünü değiştirmeyen, devamlı olarak artışı (veya azalışı) sabit
gibi görünenlere doğrusal fonksiyon,
• Artış (veya azalış) oranı sabit gibi görünenlere üstel fonksiyon,
• Bükülme noktalarının sayısına göre çeşitli derecelerden parabolik fonksiyonlar kullanılır.
• Gelişim yönünü değiştirmeyen, devamlı olarak artışı (veya azalışı) sabit
gibi görünenlere doğrusal fonksiyon,
• Artış (veya azalış) oranı sabit gibi görünenlere üstel fonksiyon,
• Bükülme noktalarının sayısına göre çeşitli derecelerden parabolik fonksiyonlar kullanılır.
Soru 131
Değeri öngörülecek yıl zaman serisinin içinde ise yapılacak öngörüye ne denir?
Seçenekler
A
Enterpolasyon
B
Extrapolasyon
C
Aralık tahmini
D
Standart hata tahmini
E
Varyans tahmini
Açıklama:
Zaman serisinde, trend denkleminin belirlenmesinde temel amaç, ileriye dönük öngörü yapmaktır. Bunun yanında öngörüler ileriye olmasının yanında geriye de (bazen), hatta zaman serisinin içindeki boşlukları doldurmak için içeriye de yapılabilir. Değeri öngörülecek yıl zaman serisinin içinde ise yapılacak olan öngörüye “enterpolasyon” denir.
Ünite 7
Soru 1
X = 18, Y = 30. X'in Y'ye göre basit indeks sayısı nedir?
Seçenekler
A
60
B
125
C
400 / 9
D
225
E
500
Açıklama:
x = (18 / 30) . 100 = 60. sf. 166. Doğru cevap A'dır.
Soru 2
X ve Y şirketlerinin aylık satışları, sırasıyla, 30 birim ve 40 birim. X'in Y'ye göre indeksi nedir?
Seçenekler
A
1.200
B
400 / 7
C
300 / 7
D
400 / 3
E
75
Açıklama:
x = (30 / 40) . 100 = 75 . sf. 166. Doğru cevap E'dir.
Soru 3
X'in Ocak'taki ve Nisandaki fiyatı, sırasıyla, 10 birim ve 8 birim. Ocak, temel dönemdir. Nisan için sabit esaslı basit fiyat indeksi nedir?
Seçenekler
A
800
B
200
C
125
D
80
E
20
Açıklama:
x = (8 / 10) . 100 = 80. sf. 166. Doğru cevap D'dir.
Soru 4
X'in Mart, Nisan, ve Mayıs'taki fiyatı, sırasıyla, 3, 4, ve 2 birimdir. Nisan için zincirleme esaslı basit fiyat indeksi nedir?
Seçenekler
A
75
B
400 / 3
C
50
D
80
E
200
Açıklama:
x = (4 / 3) . 100. sf. 167. Doğru cevap B'dir.
Soru 5
A gurubu ürünlerin X ve Y aylarındaki toplam fiyatı, sırasıyla, 10 ve 12 birimdir. Y ayı temel olduğunda X ayı için basit toplam fiyat indeksi nedir?
Seçenekler
A
220
B
150
C
500 / 11
D
250 / 3
E
80
Açıklama:
x = (10 / 12) . 100 = 250 / 3 . sf. 166 . Doğru cevap D'dir.
Soru 6
A gurubu ürünlerin X ve Y haftalarındaki toplam fiyatı, sırasıyla, 20 ve 18 birimdir. Y haftası temel olduğunda X haftası için sabit esaslı basit ortalama fiyat indeksi nedir?
Seçenekler
A
90
B
100 / 9
C
100 / 19
D
19
E
25
Açıklama:
x = (20 / 18) . 100 = 100 / 9. sf. 166. Doğru cevap B'dir.
Soru 7
A gurubu ürünlerin X ve Y aylarındaki toplam fiyatı ve miktarı, sırasıyla ve a birim ve b birim cinsinden, 14 ve 5, ve 25 ve 4 birimdir. Y ayı temel olduğunda X ayı için A gurubu ürünlerin Laspeyres fiyat indeksi nedir?
Seçenekler
A
19.5
B
125 / 7
C
56.0
D
70.0
E
95.0
Açıklama:
x = ((14. 5) / (25 . 4)) . 100 = (70 / 100) . 100 = 70 . sf. 175. Doğru cevap D'dir.
Soru 8
A gurubu ürünlerin X ve Y yıllarındaki toplam fiyatı ve miktarı, sırasıyla ve a birim ve b birim cinsinden, 5 ve 18, ve 10 ve 20 birimdir. Y yılı temel olduğunda X yılı için A gurubu ürünlerin Paasche fiyat indeksi nedir?
Seçenekler
A
25
B
45
C
50
D
90
E
200
Açıklama:
x = ((5 . 18) / (10 . 20)) . 100 = (90 / 200) . 100 = 45 . sf. 176. Doğru cevap B'dir.
Soru 9
A gurubu ürünlerin X ve Y yıllarındaki toplam fiyatı ve miktarı, sırasıyla ve a birim ve b birim cinsinden, 4 ve 33, ve 5 ve 40 birimdir. Y yılı temel olduğunda X yılı için A gurubu ürünlerin Fisher fiyat indeksi nedir?
Seçenekler
A
200.0
B
132.0
C
66.0
D
33.0
E
16.5
Açıklama:
Fisher indeksi = (Laspeyres indeksi . Paashe indeksi)1/2 ; bu durum için : Laspeyres indeksi . Paashe indeksi = Fisher indeksi ; x = ((4 . 33) / (5 . 40)) . 100 = (132 / 200) . 100 = 66 . sf. 180. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
A gurubu ürünlerin X ve Y yıllarındaki toplam fiyatı ve miktarı, sırasıyla ve a birim ve b birim cinsinden, 4 ve 50, ve 6 ve 24 birimdir. X yılı temel olduğunda Y yılı için A gurubu ürünlerin Fisher fiyat indeksi nedir?
Seçenekler
A
200
B
144
C
36
D
72
E
125 / 9
Açıklama:
Fisher indeksi = (Laspeyres indeksi . Paashe indeksi)1/2 ; bu durum için : Laspeyres indeksi . Paashe indeksi = Fisher indeksi ; x = ((6 . 24) / (4 . 50)) . 100 = (144 / 200) . 100 = 72 . sf. 180. Doğru cevap D'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekân içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan, oransal ölçüye verilen isimdir?
Seçenekler
A
BÜFE
B
S.E.F.İ
C
Devre
D
İndeks
E
Katman
Açıklama:
Belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekân içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan, oransal ölçülere indeks (indeks sayısı) denir. İndeks bir başka ifadeyle kıyaslamayı kolaylaştıran oransal bir ölçüdür. İndeksler verilen bir dönemin, başka bir dönemle karşılaştırılmasını sağlayacak olan fiyatların, miktarların veya tutarların (fiyat ile miktar çarpımı) genellikle yüzdeler (%) şeklinde ifade edilmiş oranlarıdır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi birden çok malın fiyatında birlikte değişim veya fiyat ve miktarlarındaki birlikte değişim halini gösteren indeks türüdür?
Seçenekler
A
Oransal İndeks
B
Basit İndeks
C
Bileşik İndeks
D
Miktar İndeksi
E
Fiyat İndeksi
Açıklama:
İndeks hesabında; tek bir malın fiyatında veya miktarında meydana gelen oransal değişimlerin belirlenmesi söz konusu ise basit indeks, birden çok malın fiyatında birlikte değişim veya fiyat ve miktarlarındaki birlikte değişim halinde bileşik indeks söz konusudur.
Bileşik İndeks
Bileşik İndeks
Soru 13
Sabit esaslı indeks hesabı yaparken en önemli unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel devrenin seçimi
B
Hesap çetelesi
C
Zaman serisi
D
Kullanılacak formül
E
Miktar indeksi seçimi
Açıklama:
Sabit esaslı indeks hesabında temel devrenin seçimi çok önemlidir. Temel devrenin enflasyon, deflasyon (durgunluk) ve devalüasyon gibi iktisadi olayların aşırılık kazanmadığı, istikrarlı bir dönemden seçilmesi gerekir. Bu nedenle ekonomik kriz ve savaş yılları temel devre olarak seçilmez.
Soru 14
Sabit esaslı indekslerin bilinmesi hâlinde, indekslerin birinden diğerine geçiş formülü aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Bir devrenin sabit esaslı indeksi bir önceki devrenin sabit esaslı indeksiyle çarpılır ve sonuç 100 ile çarpılır
B
Bir devrenin sabit esaslı indeksi bir önceki devrenin sabit esaslı indeksiyle çarpılır ve sonuç 100 ile bölünür
C
Bir devrenin sabit esaslı indeksi bir önceki devrenin sabit esaslı indeksine oranlanır ve sonuç 100 ile oranlanır
D
Bir devrenin sabit esaslı indeksi bir önceki devrenin sabit esaslı indeksine oranlanır ve sonuç 100 ile çarpılır
E
Bir devrenin sabit esaslı indeksi bir önceki devrenin sabit esaslı indeksine oranlanır ve sonuç 100 ile çarpılır
Açıklama:
Sabit esaslı indekslerin bilinmesi hâlinde, bir devrenin sabit esaslı indeksi bir önceki devrenin sabit esaslı indeksine oranlanır ve sonuç 100 ile çarpılarak, ilgili devrenin değişken esaslı indeksine ulaşılır.
Bir devrenin sabit esaslı indeksi bir önceki devrenin sabit esaslı indeksine oranlanır ve sonuç 100 ile çarpılır
Bir devrenin sabit esaslı indeksi bir önceki devrenin sabit esaslı indeksine oranlanır ve sonuç 100 ile çarpılır
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi bileşik indeks hesabında kullanılan tekniklerden biri değildir?
Seçenekler
A
İndeks ortalaması tekniği
B
Ortalamalar indeksi tekniği
C
Laspeyres ve Paasche indeksleri
D
Kusher (Oto) indeks tekniği
E
Fisher (İdeal) indeks tekniği
Açıklama:
Bileşik indeks hesabında amaç, indekse dahil edilecek bütün mal ve hizmetlerin eş zamanlı fiyatlarındaki (miktarlarındaki) gelişmeyi temsil edecek bir ortalama bulmak olduğundan, bu tür indekslerin hazırlanmasında “ortalamalar”dan yararlanılır. “İndeks ortalaması” ve “ortalamalar indeksi” tekniklerinin ortak yönü, elde edilen bileşik indekslerin “tartısız bileşik indeks” niteliğinde olmasıdır. “Laspeyres, Paasche” ve bunlara bağlı olarak hesaplanan “Fisher (İdeal)” İndeksleri ise “tartılı bileşik indeks” niteliğindedir.
Kusher (Oto) indeks tekniği
Kusher (Oto) indeks tekniği
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi indeks uygulamalarında fiyat indekslerinin, miktar indekslerinden daha çok tercih edilme sebeplerindendir?
Seçenekler
A
Fiyatlardaki oransal değişmeler ekonomik yönden daha büyük öneme sahiptir
B
Miktar indekslerinin verilerini elde etmek daha kolaydır
C
Daha net sonuç verir
D
Zaman içerisinde büyük oransal değişmeler yaşamaz
E
Standardize edilebilir
Açıklama:
İndeks uygulamalarında fiyat indeksleri, miktar indekslerinden daha çok tercih edilmektedir. Çünkü fiyatlardaki oransal değişmeler, ekonomik yönden büyük öneme sahiptir. Buna ek olarak fiyat verilerini elde etmek daha kolay olmakta ve karar vermek için çoğunlukla fiyatlar yeterli kabul edilmektedir. Uygulamada en önemli bileşik fiyat indeksleri “tüketici fiyatları indeksi (TÜFE)” ve “üretici fiyatları indeksi (ÜFE)”dir. Şimdi bunları sırasıyla açıklamaya çalışalım.
Fiyatlardaki oransal değişmeler ekonomik yönden daha büyük öneme sahiptir
Fiyatlardaki oransal değişmeler ekonomik yönden daha büyük öneme sahiptir
Soru 17
Üretici fiyatları indeksi (ÜFE) ve türetici fiyatları indeksi (TÜFE) hesabında etkin olarak kullanılan bileşik indeks hesaplama tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Laspeyres indeks tekniği
B
Ortalamalar indeks tekniği
C
Fisher indeks tekniği
D
İndeks ortalamalar tekniği
E
Paasche indeks tekniği
Açıklama:
Laspeyres indeks tekniği kitabımızın 182. Sayfasında detaylı olarak anlatılmıştır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Laspeyres ve Paasche indekslerinin taşıdıkları bazı sakıncaları gidermek üzere geliştirilen fiyat endeksidir?
Seçenekler
A
Ortalamalar indeks tekniği
B
İndeks ortalamalar tekniği
C
Fisher indeks tekniği
D
Üretici fiyat indeksi
E
Tüketici fiyat indeksi
Açıklama:
Laspeyres ve Paasche indekslerinin taşıdıkları bazı sakıncaları gidermek üzere Amerikalı İktisatçı İrving Fisher tarafından “İdeal İndeks” adı verilen bir indeks geliştirilmiştir.
Fisher indeks tekniği
Fisher indeks tekniği
Soru 19
Laspeyres fiyat indeksinden sonra geliştirilen, Laspeyres’e benzemekle birlikte, tartısı farklılık gösteren indeks tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ortalamalar indeks tekniği
B
İndeks ortalamalar tekniği
C
Paasche indeks tekniği
D
Üretici fiyat indeksi
E
Tüketici fiyat indeksi
Açıklama:
Paasche fiyat indeksi, Laspeyres fiyat indeksinden sonra geliştirilmiştir. Paasche indeksi, Laspeyres’e benzemekle birlikte, tartısı farklılık gösterir.
Paasche indeks tekniği
Paasche indeks tekniği
Soru 20
“İndeks ortalaması” ve “ortalamalar indeksi” tekniklerinin ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Elde edilen bileşik indekslerin “tutarlı ve değişmez” nitelikte olmasıdır.
B
Elde edilen bileşik indekslerin “tartısız bileşik indeks” niteliğinde olmasıdır.
C
Elde edilen bileşik indekslerin “kavramsal ve oranlı” nitelikte olmasıdır.
D
Elde edilen bileşik indekslerin “oranlı değişken” nitelikte olmasıdır.
E
Elde edilen bileşik indekslerin “tartılı bileşik indeks” nitelikte olmasıdır.
Açıklama:
“İndeks ortalaması” ve “ortalamalar indeksi” tekniklerinin ortak yönü, elde edilen bileşik indekslerin “tartısız bileşik indeks” niteliğinde olmasıdır. “Laspeyres, Paasche” ve bunlara bağlı olarak hesaplanan “Fisher (İdeal)” İndeksleri ise “tartılı bileşik indeks” niteliğindedir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi indeks türleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Laspeyres indeksi
B
Paasche indeksi
C
Basit indeksler
D
Karmaşık indeksler
E
Bileşik indeksler
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi bileşik indeks hesabında kullanılan teknikler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İndeks ortalaması tekniği
B
Ortalamalar indeksi tekniği
C
Bileşenler indeksi tekniği
D
Laspeyres ve Paasche indeksleri
E
Fisher indeks tekniği
Açıklama:
Başlıca fiyat indekslerini açıklayabileceksiniz.
Soru 23
2011 yılına göre dört ürünün hesaplanan 2012 yılı Laspeyres fiyat indeks değeri 122,7 olarak hesaplanmıştır. Bu değerin doğru yorumu nedir?
Seçenekler
A
2012 yılında dört ürünün fiyatında 2011 yılına göre ortalama % 22,7 lik bir artış olmuştur.
B
2012 yılında dört ürünün ortalama fiyatı 22,7 olmuştur.
C
2012 yılında dört ürünün fiyatında önceki yılın fiyatına göre ortalama olarak % 78,3 artış olmuştur.
D
Dört ürünün iki yıllık basit ortalama fiyatı 122,7 liradır.
E
Dört ürünün 2012 yılındaki fiyatı 122,7 liradır.
Açıklama:
Enflasyon hesabında Laspeyres fiyat indeksi hesabını açıklayabileceksiniz.
Soru 24
Bir mal veya hizmetin fiyatında zaman içinde meydana gelen oransal değişimi gösteren ölçüye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Basit fiyat indeksi
B
Bileşik fiyat indeksi
C
Mekan indeksi
D
Birikimli indeks
E
Ortalamalar indeksi
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Soru 25
Bir mal veya hizmetin zaman içinde fiyatında meydana gelen oransal değişmeler aşağıdaki indeks türlerinden hangisi ile hesaplanır?
Seçenekler
A
Basit miktar indeksi
B
Bileşik fiyat indeksi
C
Bileşik miktar indeksi
D
Basit fiyat indeksi
E
İdeal fiyat indeksi
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Soru 26
En az iki mal veya hizmetin zaman içinde fiyatında/miktarında meydana gelen oransal değişimleri gösteren indeks aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bileşik indeks
B
Basit indeks
C
Mekan indeksi
D
Değişken esaslı basit indeks
E
Sabit esaslı basit indeks
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 27
İndeks hesaplamalarında değişimi araştırılacak sayıya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Cari değer
B
Temel değer
C
Kıyaslama değer
D
Gözlem değeri
E
Seri değeri
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Soru 28
Laspeyres ve Paasche indekslerinin geometrik ortalaması olan indeks türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
İdeal indeks
B
Ortalamalar indeksi
C
Sabit esaslı bileşik indeks
D
Değişken esaslı bileşik indeks
E
Bileşik indeks
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 29
Bir zaman serisinin gözlem değerlerinin, bu serinin belirlenen bir zaman dönemindeki değerine göre oransal değişimini gösteren indekse ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sabit esaslı indeks
B
Bileşik indeks
C
Mekan indeksi
D
Değişken esaslı indeks
E
Ortalamalar indeksi
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Soru 30
Özellikle ücretli çalışanların satın alma gücünde zaman içindeki meydana gelen değişimi gösteren indekse ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tüketici fiyat indeksi
B
Üretici fiyat indeksi
C
Fisher indeksi
D
Sabit esaslı basit indeks
E
Değişken esaslı basit fiyat indeksi
Açıklama:
Başlıca fiyat indekslerini açıklayabileceksiniz.
Soru 31
Bir malın fiyatıyla ilgili zaman serisi verilmiş ve bu malın zaman içindeki fiyatındaki değişme bir önceki zaman dilimine göre yapılmış olsun. Fiyattaki değişimi gösteren bu bilgiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Zincirleme indeks
B
Basit indeks
C
Sabit esaslı indeks
D
Bileşik indeks
E
Ortalamalar indeksi
Açıklama:
Başlıca fiyat indekslerini açıklayabileceksiniz.
Soru 32
İndeks hesaplanırken değişimi araştırılacak sayıya ne denir?
Seçenekler
A
Cari değer
B
İndeks değer
C
Temel değer
D
Kıyaslanan değer
E
Yüzde değer
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Soru 33
Bir otomobil üreticisi firmanın yıllara göre üretmiş olduğu otomobil adetleri aşağıda verilmiştir. Buna göre, otomobil miktarı için 2011 yılı sabit esaslı miktar indeksi (S.E.M.İ) aşağıdakilerden hangisidir? TABLO: Yıllar: 2008, 2009, 2010,2011,2012 : İ: 0,1,2,3,4 ; Üretim miktarı: 1838,1945,2334,2757,2863)
Seçenekler
A
% 120
B
% 125
C
% 150
D
% 170
E
% 200
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Soru 34
Tek bir malın fiyatında, miktarında ve değer tutarında (fiyat*miktar) zaman içinde meydana gelen oransal değişmeyi gösteren ölçüye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bileşik indeks
B
Laspeyres indeksi
C
Paasche indeksi
D
Fisher indeksi
E
Basit indeks
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Soru 35
Kırmızı et satış fiyatlarından (₺/kg) oluşan zaman serisi aşağıda verilmiştir. Buna göre kırmızı et için 2014 yılı sabit esaslı fiyat endeksi (S.E.F.İ) aşağıdakilerden hangisidir? TABLO: Yıllar: 2010,2011,2012,2013,2014: İ: 0,1,2,3,4 ; Kırmızı et fiyatı (tl) : 18,20,25,28,36)
Seçenekler
A
% 118
B
% 125
C
% 170
D
% 200
E
% 225
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Soru 36
Tüketici fiyatları indeksi (T.Ü.F.E) hesabında etkin olarak kullanılan bileşik indeks hesaplama tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ortalamalar indeks tekniği
B
İndeks ortalamalar tekniği
C
Laspeyres indeks tekniği
D
Paasche indeks tekniği
E
Fisher indeks tekniği
Açıklama:
Enflasyon hesabında Laspeyres fiyat indeksi hesabını açıklayabileceksiniz.
Soru 37
2014 yılında üç adet tüketim malına ilişkin Laspeyres fiyat indeksi % 125 ve Paasche fiyat indeksi % 132 olarak hesaplanmıştır. Buna göre Fisher fiyat indeksi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
115.47
B
128.45
C
130.78
D
126.55
E
125
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 38
Aşağıdaki zaman serisinde sabit esaslı fiyat indeksleri (S.E.F.İ) verilmiştir. Buna göre 2012 yılı değişken esaslı fiyat indeksi (D.E.F.İ) aşağıdakilerden hangisidir? TABLO: Yıllar: 2010,2011,2012,2013,2014: İ: 0,1,2,3,4 ; S.E.F.İ. : 100,120,140,156,168)
Seçenekler
A
% 116,66
B
% 123,22
C
% 141,33
D
% 171,66
E
% 200
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Soru 39
X malının birim satış fiyatlarından (TL/kg) oluşan zaman serisi aşağıdaki tabloda verilmiştir. (TABLO YILLAR: 2008, 2009, 2010, 2011 İ : 0, 1, 2, 3 X MALI SATIŞ FİYATI (TL/kg) : 18, 20, 15, 21) Bu bilgilere göre, X malı için 2010 yılı Sabit Esaslı Miktar İndeksi yüzde kaç tır?
Seçenekler
A
83.33
B
93.33
C
111.11
D
116.67
E
126.67
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Soru 40
Bir bankadan alınan tüketici kredilerinin büyük çoğunluğu ev ve otomobil almak için kullanılmıştır. 2009 ile 2011 yılları arasında bunlar için alınan krediler zaman serisi olarak aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bu zaman serisinde 2009 yılında kredilendirilen ev sayısı 500.000 adet ve otomobil ise 2.600.000 adet olmuştur. (TABLO YILLAR: 2009, 2010, 2011 İ : 0, 1, 2 Ev kredisi kredi tutarı (Milyon TL) : 200, 280, 290 Otomobil kredisi kredi tutarı (Milyon TL) : 170, 220, 230 )Bu bilgilere göre, 2010 yılı Laspeyres fiyat indeksi yüzde kaçtır?
Seçenekler
A
123.48
B
131.36
C
143.48
D
253.48
E
263.48
Açıklama:
Enflasyon hesabında Laspeyres fiyat indeksi hesabını açıklayabileceksiniz.
Soru 41
Bir mal veya hizmetin zaman içinde miktarında meydana gelen oransal değişmeler aşağıdaki indeks türlerinden hangisi ile hesaplanır?
Seçenekler
A
Basit miktar indeksi
B
Basit fiyat indeksi
C
Bileşik miktar indeksi
D
Bileşik fiyat indeksi
E
İdeal fiyat indeksi
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Soru 42
Birden çok mal veya hizmetin zaman içinde fiyatında meydana gelen oransal değişmeler aşağıdaki indeks türlerinden hangisi ile hesaplanır?
Seçenekler
A
Basit miktar indeksi
B
Basit fiyat indeksi
C
Bileşik miktar indeksi
D
İdeal miktar indeksi
E
Bileşik fiyat indeksi
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 43
Fiyatın, miktarın veya birlikte değişim değerinin iki ayrı zaman noktasındaki karşılaştırılmasında kullanılan oransal ölçüye verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İndeks
B
Fiyat
C
Miktar
D
Enflasyon
E
TÜFE
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Soru 44
İndeksler hesaplanırken değişimi araştırılacak sayıya verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kıyaslanan değer
B
Temel değer
C
Cari değer
D
Temel değer
E
Nominal değer
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Soru 45
İndeks hesabında; birden çok malın fiyatında birlikte değişim veya fiyat ve miktarlarındaki birlikte değişim halinde söz konusu olan indeks türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Basit indeks
B
Miktar indeksi
C
Fisher indeksi
D
Bileşik indeks
E
Ortalamalar indeksi
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Soru 46
I- Araştırmaya konu olan malın fiyatıyla ilgili zaman serisi elde edilir.II- Temel devre belirlenir.III- Her bir devre için indeks değeri formülle hesaplanır.Genel olarak basit bir indeks hesabında izlenen adım süreci aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-III-II
C
II-I-III
D
II-III-I
E
III-II-I
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Soru 47
Zaman serisinde belirli bir devreyi temel alarak serinin bütün değerlerini bunun yüzdesi olarak göstermek suretiyle hesaplanan indeks aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Laspeyres indeksi
B
Paasche indeksi
C
Fisher indeksi
D
Sabit esaslı indeks
E
Değişken esaslı indeks
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi bileşik indeks hesabında kullanılan teknikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Değişken esaslı indeks
B
İndeks ortalaması tekniği
C
Ortalamalar indeksi tekniği
D
Laspeyres ve Paasche indeksleri
E
Fisher indeks tekniği
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 49
Özellikle fiyatlardaki enflasyonu ölçmeye yarayan indeks aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fisher indeksi
B
Paasche indeksi
C
Ortalamalar indeksi
D
Basit indeks
E
Laspeyres indeksi
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 50
Laspeyres ve Paasche indekslerinin geometrik ortalaması olan ve bu iki indeks değerinin arasında bir değere sahip olan indeks türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Basit indeks
B
Fisher indeksi
C
Bileşik indeks
D
Ortalamalar indeksi
E
İndeks ortalaması
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 51
Belirli bir coğrafi alanda, belirli bir sosyoekonomik grubun, belirli bir hayat standardını sürdürebilmesi için fiyat değişmelerinin ne ölçüde etkili olduğunu ortaya koyan indeks aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Laspeyres indeksi
B
Fisher indeksi
C
Basit indeks
D
Paasche indeksi
E
Tüketici fiyatları indeksi
Açıklama:
Başlıca fiyat indekslerini açıklayabileceksiniz.
Soru 52
Türkiye'de üretici fiyatları indeksi hesaplanmasında kullanılan indeks tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Paasche indeksi
B
Fisher indeksi
C
Laspeyres indeksi
D
Basit indeks
E
Ortalama indeks
Açıklama:
Enflasyon hesabında Laspeyres fiyat indeksi hesabını açıklayabileceksiniz.
Soru 53
Belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekân içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan, oransal ölçülere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Temel değer
B
İndeks
C
Cari değer
D
Bileşik değer
E
Yüzde
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekân içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan oransal ölçülere indeks denilir.
Belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekân içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan oransal ölçülere indeks denilir.
Soru 54
Zaman serisinde belirli bir devreyi temel alarak serinin bütün değerlerini bunun yüzdesi olarak göstermek suretiyle hesaplanan indeks aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Basit fiyat indeksi
B
Sabit esaslı indeks
C
Basit miktar indeksi
D
Değişken fiyat esaslı indeks
E
Değişken esaslı indeks
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Sabit esaslı indeks,zaman serisinde belirli bir devreyi temel alarak serinin bütün değerlerini bunun yüzdesi olarak göstermek suretiyle hesaplanan indekstir.
Sabit esaslı indeks,zaman serisinde belirli bir devreyi temel alarak serinin bütün değerlerini bunun yüzdesi olarak göstermek suretiyle hesaplanan indekstir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi tartılı bileşik indeks niteliğinde değildir?
Seçenekler
A
Sabit esaslı indeks
B
Passche
C
Laspeyres
D
Fisher indeksi
E
İdeal indeks
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
“Laspeyres, Paasche” ve bunlara bağlı olarak hesaplanan “Fisher (ideal)” indeksleri ise tartılı bileşik indeks niteliğindedir.
“Laspeyres, Paasche” ve bunlara bağlı olarak hesaplanan “Fisher (ideal)” indeksleri ise tartılı bileşik indeks niteliğindedir.
Soru 56
İndeks ortalama” ve “ortalamalar indeks” tekniklerinin ortak yönü aşağıdakilerden hangisine karşı gelir?
Seçenekler
A
Tartılı olmasıdır.
B
Kapsadığı maddelerin önem farkını dikkate alır.
C
Kapsadığı malların önem farkını dikkate alır.
D
Kapsadığı hizmetlerin önem farkını dikkate alır.
E
Tartısız olmasıdır.
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
İndeks ortalama” ve “ortalamalar indeks” tekniklerinin ortak yönü “tartısız” olması yani kapsadığı maddelerin (malların veya hizmetlerin) önem farkını› dikkate almamasıdır.
İndeks ortalama” ve “ortalamalar indeks” tekniklerinin ortak yönü “tartısız” olması yani kapsadığı maddelerin (malların veya hizmetlerin) önem farkını› dikkate almamasıdır.
Soru 57
İdeal indeks, Laspeyres ve Paasche indekslerinin hangi ortalamasına eşittir?
Seçenekler
A
Aritmetik
B
Kareli
C
Harmonik
D
Geometrik
E
Medyan
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
İdeal indeks, Laspeyres ve Paasche indekslerinin geometrik ortalamasıdır.
İdeal indeks, Laspeyres ve Paasche indekslerinin geometrik ortalamasıdır.
Soru 58
Türkiye’de üretici fiyatları indeksi hesaplanmasında hangi indeks kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Laspeyres miktar indeksi tekniği
B
Laspeyres fiyat indeksi tekniği
C
İdeal fiyat indeksi
D
Paasche fiyat indeksi
E
İdeal miktar indeksi
Açıklama:
Enflasyon hesabında Laspeyres fiyat indeksi hesabını açıklayabileceksiniz.
Türkiye’de üretici fiyatları indeksi hesaplanmasında Laspeyres fiyat indeksi tekniği kullanılmaktadır.
Türkiye’de üretici fiyatları indeksi hesaplanmasında Laspeyres fiyat indeksi tekniği kullanılmaktadır.
Soru 59
Paasche fiyat indeksinin Laspeyres fiyat indeksinden farkını aşağıdakilerden hangisi gösterir?
Seçenekler
A
Paasche miktar indeksinde, indeksi hesaplanacak yılın miktarı tartı olarak kullanılamaz.
B
Paasche fiyat indeksi , Laspeyres fiyat indeksiyle aynı zamanda geliştirilmiştir.
C
Paasche fiyat indeksinde , indeksi hesaplanacak yılın miktarı tartı olarak kullanılmaktadır.
D
Paasche fiyat indeksi , Laspeyres fiyat indeksinden önce geliştirilmiştir.
E
Paasche indeksi Laspeyres’e farklılık göstermekle birlikte, tartısı benzerlik gösterir.
Açıklama:
Başlıca fiyat indekslerini açıklayabileceksiniz.
Paasche indeksi Laspeyres’e benzemekle birlikte, tartısı farklılık gösterir. Paasche fiyat indeksinde , indeksi hesaplanacak yılın miktarı tartı olarak kullanılmaktadır. Paasche fiyat indeksinde miktar tartı iken Paasche miktar indeksine de indeksi hesaplanacak yılın fiyatıtartı olarak kullanılır.
Paasche indeksi Laspeyres’e benzemekle birlikte, tartısı farklılık gösterir. Paasche fiyat indeksinde , indeksi hesaplanacak yılın miktarı tartı olarak kullanılmaktadır. Paasche fiyat indeksinde miktar tartı iken Paasche miktar indeksine de indeksi hesaplanacak yılın fiyatıtartı olarak kullanılır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi indeks ortalama tekniği için doğru değildir?
Seçenekler
A
İndeks ortalama tekniği, kapsadığı mal ve hizmetler arasında önem farkını hesaba katmaz.
B
Fiyatlarında aşırı değişme olan hizmetlerin etkisi altında kalır.
C
Fiyatlarında aşırı değişme olan malların etkisi altında kalır.
D
Bu teknik fiyat analizinde çoğunlukla tercih edilen bir yöntemdir.
E
Yıllara göre birden çok mal ve hizmetin fiyatlarındaki (miktarlarındaki) oransal değişim indeks ortalama tekniği ile hesaplanır.
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
İndeks ortalama tekniği, kapsadığı mal ve hizmetler arasında önem farkını hesaba katmadığından, fiyatlarında aşırı değişme olan mal ve hizmetlerin etkisi altında kalır. Örneğin, verilen üç kahvaltılık maddeden reçel, alışkanlığımız nedeniyle zeytin ve peynir kadar önemli değildir. Oysa hesaplamalarda, onlarla eşit önemde kabul edilmiştir. İndeks ortalama tekniği taşıdığı bu sakıncalar nedeniyle çoğunlukla tercih edilmez.
İndeks ortalama tekniği, kapsadığı mal ve hizmetler arasında önem farkını hesaba katmadığından, fiyatlarında aşırı değişme olan mal ve hizmetlerin etkisi altında kalır. Örneğin, verilen üç kahvaltılık maddeden reçel, alışkanlığımız nedeniyle zeytin ve peynir kadar önemli değildir. Oysa hesaplamalarda, onlarla eşit önemde kabul edilmiştir. İndeks ortalama tekniği taşıdığı bu sakıncalar nedeniyle çoğunlukla tercih edilmez.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Bileşik indeks hesabında kullanılcak tekniklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ortalamalar indeks tekniği
B
İndeks ortalamlar tekniği
C
Fisher tekniği
D
Değişken esaslı indeks
E
Laypeyres tekniği
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Bileşik indeks hesabında kullanılan teknikler aşağıdaki gibi sıralanır. i. İndeks ortalaması tekniği, ii. Ortalamalar indeksi tekniği iii. Laspeyres ve Paasche indeksleri iv. Fisher (ideal) indeks tekniği
Bileşik indeks hesabında kullanılan teknikler aşağıdaki gibi sıralanır. i. İndeks ortalaması tekniği, ii. Ortalamalar indeksi tekniği iii. Laspeyres ve Paasche indeksleri iv. Fisher (ideal) indeks tekniği
Soru 62
İndekslerin birinden diğerine geçişte aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Değişken esaslı indekslerin bilinmesi hâlinde, bir devrenin değişken esaslı indeksi ile bir önceki devrenin sabit esaslı indeksi çarpılır sonuç 100’e bölünerek ilgili devrenin değişken esaslı indeksine ulaşılmış olur.
B
Aralarındaki matematiksel bağlantılar nedeniyle sabit ve değişken esaslı indekslerden birine ait indeks değerleri bilindiğinde, bunlardan yararlanarak diğeri hesaplanabilir.
C
Sabit esaslı indekslerin bilinmesi hâlinde, bir devrenin sabit esaslı indek- si bir sonraki devrenin sabit esaslı indeksine oranlanır ve sonuç 100 ile çarpılarak, ilgili devrenin değişkenin esaslı indeksine ulaşılır.
D
Değişken esaslı fiyat indeksleri yardımıyla hesaplanan sabit esaslı fiyat indeksleri farklı yorumlanır.
E
Değişken esaslı fiyat indeksleri yardımıyla hesaplanan sabit esaslı fiyat indeksleri daha önce gözlem değerleri yardımıyla bulunan sabit esaslı fiyat indeksleri ile farklıdır.
Açıklama:
Başlıca fiyat indekslerini açıklayabileceksiniz.
Aralarındaki matematiksel bağlantılar nedeniyle sabit ve değişken esaslı indekslerden birine ait indeks değerleri bilindiğinde, bunlardan yararlanarak diğeri hesaplanabilir.
Aralarındaki matematiksel bağlantılar nedeniyle sabit ve değişken esaslı indekslerden birine ait indeks değerleri bilindiğinde, bunlardan yararlanarak diğeri hesaplanabilir.
Soru 63
i. Değişimleri göstermek amacıyla hesaplanır. ii. Oransal ölçüdür. iii. Zaman serilerinde ve Mekân serilerinde hesaplanabilir.
Yukarıdakilerden hangileri İndeks için doğrudur?
Yukarıdakilerden hangileri İndeks için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-II
D
I-III
E
I-II-III
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
İndeksler i-ii-iii özelliklerini sağlar.
İndeksler i-ii-iii özelliklerini sağlar.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi indekler için yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Değişken esaslı indeks hesabında her değer, kendinden bir önceki değere oranlanır.
B
Sabit esaslı indeks, zaman serisinde belirli bir devreyi temel alarak serinin bütün değerlerini bunun yüzdesi olarak göstermek suretiyle hesaplanan indekstir.
C
İndeks hesabında kesrin paydası sabit kaldığın “sabit esaslı indeks”, değiştiğinde “değişken esaslı indeks” söz konusudur.
D
Değişken esaslı indeks oransal bir ölçü iken, sabit esaslı indeks oransal ölçü değildir.
E
İndeksler fiyat ve miktar indeksi olarak iki şekilde ele alınmaktadır.
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Değişken ve basit esaslı indeksler oransal bir ölçülerdir. Bu yüzden D yanlıştır. Diğer şıklar doğrudur.
Değişken ve basit esaslı indeksler oransal bir ölçülerdir. Bu yüzden D yanlıştır. Diğer şıklar doğrudur.
Soru 65
2005-2015 yılları arası Eskişehir'de bir kg dana eti ortalama fiyatı serisi verilmiş 2010 yılı değişken fiyat indeksi 97,2 olarak hesaplanmaktadır. Buna göre, aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Eskişehir’de 2010 yılı bir kg et fiyatı 2009'a göre %2,8 oranında artmıştır.
B
Eskişehir’de 2010 yılı bir kg et fiyatı 2009'a göre %2,8 oranında azalmıştır.
C
Eskişehir’de 2010 yılı bir kg et fiyatı 2005'a göre %2,8 oranında azalmıştır.
D
Eskişehir’de 2010 yılı bir kg et fiyatı 2005'a göre %2,8 oranında artmıştır
E
Eskişehir’de 2010 yılı bir kg et fiyatı 2011'a göre %2,8 oranında azalmıştır.
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
2010 yılı değişken fiyat indeksi bir önceki yıla göre yorumlanır. 100-97,2=2,8 azalır vardır.
2010 yılı değişken fiyat indeksi bir önceki yıla göre yorumlanır. 100-97,2=2,8 azalır vardır.
Soru 66
i. İndeks ortalaması tekniği; ii. Oranlar indeksi tekniği; iii. Laspeyres ve Paasche indeksleri;
Bileşik indeks hesabında kullanılan teknikler yukarıdakilerden hangileridir?
Bileşik indeks hesabında kullanılan teknikler yukarıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
i. indeks ortalaması tekniği, ii. Ortalamalar indeksi tekniği, iii. Laspeyres ve Paasche indeksleri iv. Fisher (ideal) indeks tekniği Bileşik indeks hesabında kullanılan tekniklerdir.
i. indeks ortalaması tekniği, ii. Ortalamalar indeksi tekniği, iii. Laspeyres ve Paasche indeksleri iv. Fisher (ideal) indeks tekniği Bileşik indeks hesabında kullanılan tekniklerdir.
Soru 67
i. Tüketicilerin ve özellikle ücretli kesimin satın alma gücünde zaman içinde meydana gelen oransal değişmelerin ve perakende fiyat hareketlerinin seyrinin bir göstergesidir; ii. Ekonomik kararların alınmasında, ücret ayarlamalarında, mahkemeler tarafından nafaka bağlanmasında, nafakanın belirlenmesi ve özel okulların yıllık ücretlerinin belirlenmesinde kullanılmaktadır; iii.Türkiye’de tüketici fiyatları indeksi Paasche fiyat indeksi tekniği kullanılarak hesaplanmaktadır;
Yukarıdakilerden hangileri "Tüketici fiyatlari indeksi" için doğru bir ifadedir?
Yukarıdakilerden hangileri "Tüketici fiyatlari indeksi" için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I-II
D
I-III
E
II-III
Açıklama:
Başlıca fiyat indekslerini açıklayabileceksiniz.
Türkiye’de tüketici fiyatları indeksi Laspeyres fiyat indeksi tekniği kullanılarak hesaplanmaktadır.
Türkiye’de tüketici fiyatları indeksi Laspeyres fiyat indeksi tekniği kullanılarak hesaplanmaktadır.
Soru 68
i. Toptan satışa konu olan malların, toptan fiyatlarındaki oransal değişmenin bir göstergesidir.; ii. Hesaplanırken gerekli veriler üniversitelerden elde edilir.; iii. Hesaplanırken, Laspeyres fiyat indeksi tekniği kullanılmaktadır.;
Yukarıdakilerden hangileri "Üretici fiyatlari indeksi" için doğru bir ifadedir?
Yukarıdakilerden hangileri "Üretici fiyatlari indeksi" için doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Başlıca fiyat indekslerini açıklayabileceksiniz.
Üretici fiyatları indekslerinin hesaplamasına temel oluşturacak veriler, genellikle toptancılardan, imalatçılardan ve borsalardan elde edilir. I-III doğru II yanlıştır.
Üretici fiyatları indekslerinin hesaplamasına temel oluşturacak veriler, genellikle toptancılardan, imalatçılardan ve borsalardan elde edilir. I-III doğru II yanlıştır.
Soru 69
I. Sabit veya değişken esaslı indekslerden birinin değerleri bilindiğinde, diğerini değeri hesaplanabilir
II. İndeks hesabında temel değer paya, kıyaslanan değer de paydaya yazılır.
III. Zincirleme indeks hesabında her değer, kendinden bir önceki değere oranlanır.
Yukarıda verilen indekslerle ilgili bilgilerden hangileri doğrudur?
II. İndeks hesabında temel değer paya, kıyaslanan değer de paydaya yazılır.
III. Zincirleme indeks hesabında her değer, kendinden bir önceki değere oranlanır.
Yukarıda verilen indekslerle ilgili bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Yukarıda verilen bilgilerden, indeks hesabında temel değer paydaya, kıyaslanan değer de paya yazılacağı için sadece II yanlıştır. I ve III doğrudur.
Yukarıda verilen bilgilerden, indeks hesabında temel değer paydaya, kıyaslanan değer de paya yazılacağı için sadece II yanlıştır. I ve III doğrudur.
Soru 70
I. İndeks ortalamaları tekniği her bir yıl için hesaplanan indekslerin ortalamalarının alınmasıyla hesaplanır
II. Paasche indeksinde temel devre değerleri tartı olarak kullanılır
III. Laspeyres indeksinde hesaplanan yıl değerleri tartı olarak kullanılır
IV. İdeal indeks tartılı bileşik indekstir.
Yukarıda verilen indekslerle ilgili bilgilerden hangileri doğrudur?
II. Paasche indeksinde temel devre değerleri tartı olarak kullanılır
III. Laspeyres indeksinde hesaplanan yıl değerleri tartı olarak kullanılır
IV. İdeal indeks tartılı bileşik indekstir.
Yukarıda verilen indekslerle ilgili bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II
B
I-IV
C
II-III
D
I-II-III
E
II-III-IV
Açıklama:
Başlıca fiyat indekslerini açıklayabileceksiniz.
Yukarıda verilen bilgilerden, Laspeyres indeksinde temel devre değerleri tartı olarak kullanılırken Paasche indeksinde hesaplanan yıl değerleri tartı olarak kullanılır. Dolayısıyla I ve IV doğrudur.
Yukarıda verilen bilgilerden, Laspeyres indeksinde temel devre değerleri tartı olarak kullanılırken Paasche indeksinde hesaplanan yıl değerleri tartı olarak kullanılır. Dolayısıyla I ve IV doğrudur.
Soru 71
Belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekân içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan, oransal ölçülere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Standart hata
B
Trend
C
Talep
D
İndeks
E
Konjonktür
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Soru 72
İndekslerde değişimi araştırılacak değere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Cari değer
B
Temel değer
C
Karşılaştırılacak değer
D
Tüketim değeri
E
Üretim değeri
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Cari değer
Cari değer
Soru 73
İndekslerde değişimin karşılaştırıldığı değere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Cari değer
B
Temel değer
C
Açık değer
D
Zaman değeri
E
Mekan değeri
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Temel değer
Temel değer
Soru 74
İndeks hesabında birden fazla malın fiyatında veya miktarında meydana gelen birlikte değişimlerin karşılaştırıldığı indekse ne ad verilir?
Seçenekler
A
Basit indeks
B
Tekli indeks
C
Bileşik indeks
D
Çoklu indeks
E
Çoğulcul indeks
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 75
Zaman serisinde belirli bir devreyi temel alarak serinin bütün değerlerini bunun yüzdesi olarak göstermek suretiyle hesaplanan indeks aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bileşik indeks
B
Basit indeks
C
Sabit esaslı indeks
D
Zaman indeksi
E
Temel indeks
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Sabit esaslı indeks
Sabit esaslı indeks
Soru 76
İndekslerde, her değerin kendinden bir önceki değere oranlanması ile elde edilen indekse ne ad verilir?
Seçenekler
A
Basit indeks
B
Bileşik indeks
C
Temel indeks
D
Sabit esaslı indeks
E
Değişken esaslı indeks
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Değişken esaslı indeks
Değişken esaslı indeks
Soru 77
Her bir malın önce ayrı ayrı basit fiyat indekslerinin hesaplanması sonra da bu indekslerin her yıl için ortalamalarının alınması aşağıdaki hangi teknik olarak adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
İndeks Ortalamaları Tekniği
B
Ortalamalar indeksi tekniği
C
Laspeyres indeksi tekniği
D
Paasche indeksi tekniği
E
Fisher indeks tekniği
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
İndeks Ortalamaları Tekniği
İndeks Ortalamaları Tekniği
Soru 78
Öncelikle her yıl için birden fazla malın fiyatlarının ortalaması hesaplanrak bir zaman serisi elde edilen sonrasında da yıllara göre indeks hesaplanması tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İndeks ortalaması tekniği
B
Ortalamalar indeksi tekniği
C
Laspeyres indeks tekniği
D
Paasche indeks tekniği
E
Fisher indeks tekniği
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Ortalamalar indeksi tekniği
Ortalamalar indeksi tekniği
Soru 79
İndeks hesabında tartılı indeks hesaplama yöntemi aşağıdaki hangi teknikte kullanılır?
Seçenekler
A
İndeks ortalaması tekniği
B
Ortalamalar indeksi tekniği
C
Laspeyres ve Paasche indeksleri
D
Fisher indeks tekniği
E
Basit indeks tekniği
Açıklama:
Enflasyon hesabında Laspeyres fiyat indeksi hesabını açıklayabileceksiniz.
Laspeyres ve Paasche indeksleri
Laspeyres ve Paasche indeksleri
Soru 80
Fiyatın, miktarın veya birlikte değişim değerinin iki ayrı zaman noktasındaki karşılaştırılmasında kullanılan oransal ölçüye ne ad verilir?
Seçenekler
A
indeks
B
ortalama
C
portföy
D
tahvil
E
dolar
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Sorunun cevabı indekstir.
Sorunun cevabı indekstir.
Soru 81
İndeks hesaplanmasında değişimin karşılaştırılacağı değere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Temel değer
B
İkinci değer
C
Cari değer
D
Esas değer
E
İlk değer
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Sorunun cevabı, temel değerdir.
Sorunun cevabı, temel değerdir.
Soru 82
Belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekan içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan oransal ölçülere ne ad verilir?
Seçenekler
A
İndeks
B
Varyans
C
Kovaryans
D
Korelasyon
E
Standart hata
Açıklama:
İndeks kavramını açıklayıp, indeks sayısı okuyabileceksiniz.
Belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekan içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan oransal ölçülere indeks adı verilir.
Belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekan içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan oransal ölçülere indeks adı verilir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi bileşik indeks hesabında kullanılan tekniklerden biri değildir?
Seçenekler
A
İndeks ortalaması tekniği
B
Ortalamalar indeksi tekniği
C
Laspeyres indeks tekniği
D
Sabit esaslı indeks tekniği
E
Fisher indeks tekniği
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Bileşik indeks hesabında kullanılan teknikler; i) İndeks ortalaması tekniği ii) Ortalamalar indeksi tekniği iii) Laspeyres ve Paasche indeksleri iv) Fisher indeks tekniği şeklinde sıralanır. Sabit esaslı indeks tekniği basit indeksler grubuna girer.
Bileşik indeks hesabında kullanılan teknikler; i) İndeks ortalaması tekniği ii) Ortalamalar indeksi tekniği iii) Laspeyres ve Paasche indeksleri iv) Fisher indeks tekniği şeklinde sıralanır. Sabit esaslı indeks tekniği basit indeksler grubuna girer.
Soru 84
Genel olarak basit indeks hesaplaması hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
herhangi bir devrenin değeri temel devre değerine bölünür ve sonuç 100 ile çarpılır.
B
herhangi bir devrenin değeri temel devre değeri ile toplanır ve sonuç 100 ile çarpılır.
C
herhangi bir devrenin değeri temel devre değerinden çıkarılır ve sonuç 100 ile çarpılır.
D
herhangi bir devrenin değeri temel devre değerinden çıkarılır ve sonuç 100 ile bölünür.
E
herhangi bir devrenin değeri temel devre değeri ile çarpılır ve sonuç 100'e bölünür.
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Sorunun cevabı A seçeneğinde verilmiştir.
Sorunun cevabı A seçeneğinde verilmiştir.
Soru 85
Zaman serisinde belirli bir devreyi temel alarak serinin bütün değerlerini bunun yüzdesi olarak göstermek suretiyle hesaplanan indekse ne ad verilir?
Seçenekler
A
sabit esaslı indeks
B
değişken esaslı indeks
C
tartılı indeks
D
parametrik esaslı indeks
E
çok esaslı indeks
Açıklama:
Basit fiyat (miktar) indeksi hesaplayıp yorumlayabileceksiniz.
Sorunun cevabı sabit esaslı indekstir.
Sorunun cevabı sabit esaslı indekstir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi bileşik indeks hesabında kullanılan tekniklerden biri değildir?
Seçenekler
A
geometrik ortalama tekniği
B
indeks ortalaması tekniği
C
ortalamalar indeksi tekniği
D
Laspeyres ve Paasche indeksleri
E
Fisher indeks rekniği
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Sorunun cevabı geometrik ortalama tekniğidir.
Sorunun cevabı geometrik ortalama tekniğidir.
Soru 87
Yıllara göre birden çok mal ve hizmetin fiyatlarındaki (miktarlarındaki) oransal değişme hangi teknik ile hesaplanır?
Seçenekler
A
İndeks ortalamaları tekniği
B
Ortalamalar indeksi tekniği
C
Laspeyres indeksi
D
Paasche indeksi
E
Fischer indeksi
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Bileşik indeksler
Bileşik indeksler
Soru 88
İdeal indeksin diğer adı nedir?
Seçenekler
A
Fisher indeksi
B
Laspeyres indeksi
C
Paasche indeksi
D
Tüketici fiyatları indeksi
E
Üretici fiyatları indeksi
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Sorunun cevabı Fisher indeksidir.
Sorunun cevabı Fisher indeksidir.
Soru 89
Laspeyres ve Paasche indekslerinin geometrik ortalamasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fisher indeksi
B
Laspeyres indeksi
C
Paasche indeksi
D
İndeks ortalamaları tekniği
E
Ortalamalar indeks tekniği
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Sorunun cevabı Fisher indeksidir.
Sorunun cevabı Fisher indeksidir.
Soru 90
Ortalamalar indeks tekniğinde ortalamaların hesaplanmasında hangi ortalama kullanılır?
Seçenekler
A
aritmetik ortalama
B
kareli ortalama
C
harmonik ortalama
D
analitik ortalama
E
hareketli ortalama
Açıklama:
Bileşik indeks hesaplama tekniklerini açıklayabileceksiniz.
sorunun cevabı aritmetik ortalamadır.
sorunun cevabı aritmetik ortalamadır.
Soru 91
TÜFE'nin açılımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tüketici Fiyatları İndeksi
B
Türkiye Fiyat İndeksi
C
Toptan Eşya Fiyat İndeksi
D
Tarım Fiyatları İndeksi
E
Tüketim Fiyatları Fark İndeksi
Açıklama:
Başlıca fiyat indekslerini açıklayabileceksiniz.
Sorunun cevabı tüketici fiyatları indeksidir.
Sorunun cevabı tüketici fiyatları indeksidir.
Soru 92
Belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekân içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan, oransal ölçülere ne ad verilir?
Seçenekler
A
İndeks
B
Ölçek
C
Frekans
D
Oran
E
Nitelik
Açıklama:
Belli bir değişkenin veya değişkenler grubunun, zaman veya mekân içinde ortaya çıkan değişimlerini göstermek amacıyla hesaplanan, oransal ölçülere indeks adı verilir.
Soru 93
Zaman serisinde belirli bir devreyi temel alarak serinin bütün değerlerini bunun yüzdesi olarak göstermek suretiyle hesaplanan indekse ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sabit esaslı indeks
B
Değişken esaslı İndeks
C
Nitel indeks
D
Nicel İndeks
E
Bileşik indeks
Açıklama:
Zaman serisinde belirli bir devreyi temel alarak serinin bütün değerlerini bunun yüzdesi olarak göstermek suretiyle hesaplanan indekse "Sabit esaslı indeks" adı verilir.
Soru 94
Tek bir malın fiyatında miktarında ve değer tutarında (fiyat*miktar) zaman içinde meydana gelen oransal değişmeyi gösteren ölçüye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Basit indeks
B
Değişken esaslı İndeks
C
Nitel indeks
D
Nicel İndeks
E
Bileşik indeks
Açıklama:
Tek bir malın fiyatında miktarında ve değer tutarında (fiyat*miktar) zaman içinde meydana gelen oransal değişmeyi gösteren ölçüye "basit indeks" ne adı verilir.
Soru 95
Temel devre her bir indeks hesabı için değişiyorsa aşağıdakilerden hangisi söz konusudur?
Seçenekler
A
Basit indeks
B
Değişken esaslı İndeks
C
Nitel indeks
D
Nicel İndeks
E
Bileşik indeks
Açıklama:
Eğer temel devre her bir indeks hesabı için değişiyorsa "değişken esaslı indeks" söz konusudur.
Soru 96
Aşağıdaki durumların hangisinde bir devrenin değişken esaslı indeksi ile bir önceki devrenin sabit esaslı indeksi çarpılır ve sonuç 100’e bölünerek ilgili devrenin sabit esaslı indeksine ulaşılır?
Seçenekler
A
Değişken esaslı indekslerin bilinmesi durumunda
B
Sabit esaslı indekslerin bilinmesi durumunda
C
Bileşik indekslerin bilinmesi durumunda
D
İndekslerin bilinmemesi durumunda
E
Tüm indekslerin bilinmesi durumunda
Açıklama:
Değişken esaslı indekslerin bilinmesi durumunda bir devrenin değişken esaslı indeksi ile bir önceki devrenin sabit esaslı indeksi çarpılır ve sonuç 100’e bölünerek ilgili devrenin sabit esaslı indeksine ulaşılır.
Soru 97
Birbiriyle ilişkili birden çok malın fiyatında ve/ veya miktarında meydana gelen oransal değişmelerin belirlenmesinde kullanılan indekse ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bileşik indeks
B
Sabit indeks
C
Değişken indeks
D
Nitel indeks
E
Nicel İndeks
Açıklama:
Birbiriyle ilişkili birden çok malın fiyatında ve/ veya miktarında meydana gelen oransal değişmelerin belirlenmesinde kullanılan indekse "bileşik indeks" adı verilir.
Soru 98
Belli bir grup hane halkının tüketim alışkanlıklarını temsil eden belirli bir grup mal ve hizmetin, ortalama parkende satış fiyatlarında zaman içinde meydana gelen değişmelerini ölçmeyi hedefleyen araca ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tüfe
B
Fifo
C
Laspeyres
D
Fisher
E
Üfe
Açıklama:
Belli bir grup hane halkının tüketim alışkanlıklarını temsil eden belirli bir grup mal ve hizmetin, ortalama parkende satış fiyatlarında zaman içinde meydana gelen değişmelerini ölçmeyi hedefleyen araca "Tüfe" adı verilir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi özellikle ücretli ailelerin belli bir ihtiyacı karşılamak amacıyla satın aldığı bütün mal ve hizmetler yerine çoğunlukla tükettiği mal ve hizmetlerden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
Tüketim malları sepeti
B
Üretim maliyeti
C
Laspeyres seviyesi
D
Üfe
E
Fifo
Açıklama:
"Tüketim malları sepeti" özellikle ücretli ailelerin belli bir ihtiyacı karşılamak amacıyla satın aldığı bütün mal ve hizmetler yerine çoğunlukla tükettiği mal ve hizmetlerden oluşmaktadır.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi toplam satışa konu olan malların fiyatlarını zaman içinde karşılaştırarak fiyat değişikliklerini ölçer?
Seçenekler
A
Üretici Fiyatları İndeksi
B
Tüketim malları sepeti
C
Üretim maliyeti
D
Laspeyres seviyesi
E
Fifo
Açıklama:
"Üretici Fiyatları İndeksi" toplam satışa konu olan malların fiyatlarını zaman içinde karşılaştırarak fiyat değişikliklerini ölçer.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi bileşik indeks hesabında kullanılan tekniklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Fifo tekniği
B
İndeks ortalaması tekniği,
C
Ortalamalar indeksi tekniği,
D
Laspeyres ve Paasche indeksleri
E
Fisher (İdeal) indeks tekniği,
Açıklama:
"Fifo Tekniği" bileşik indeks hesabında kullanılan tekniklerden biri değildir.
Soru 102
I. İndeks ortalaması
II. Ortalamalar indeksi
III. Laspeyres ve Paasche indeksleri
IV. Fisher (İdeal) indeks
Verilen maddelerden hangisi/hangileri tartılı bileşik indeks niteliğindedir?
II. Ortalamalar indeksi
III. Laspeyres ve Paasche indeksleri
IV. Fisher (İdeal) indeks
Verilen maddelerden hangisi/hangileri tartılı bileşik indeks niteliğindedir?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
İndeks ortalaması” ve “ortalamalar indeksi” tekniklerinin ortak yönü, elde
edilen bileşik indekslerin “tartısız bileşik indeks” niteliğinde olmasıdır. “Laspeyres,
Paasche” ve bunlara bağlı olarak hesaplanan “Fisher (İdeal)” İndeksleri ise “tartılı
bileşik indeks” niteliğindedir.
edilen bileşik indekslerin “tartısız bileşik indeks” niteliğinde olmasıdır. “Laspeyres,
Paasche” ve bunlara bağlı olarak hesaplanan “Fisher (İdeal)” İndeksleri ise “tartılı
bileşik indeks” niteliğindedir.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi birbiriyle ilişkili birden çok malın fiyatında ve/veya miktarında meydana gelen oransal değişmelerin belirlenmesinde kullanılan bir indeks değildir?
Seçenekler
A
Ortalamalar İndeksi
B
Basit fiyat endeksi
C
Laspeyres İndeksi
D
Paasche İndeksi
E
Fisher İndeksi
Açıklama:
Bileşik indeksler; birbiriyle ilişkili birden çok malın fiyatında ve/veya miktarında meydana gelen oransal değişmelerin belirlenmesinde kullanılmaktadır. Basit indeks, tek bir malın fiyatında miktarında ve değer tutarında (fiyat*miktar) zaman içinde meydana gelen oransal değişmeyi gösteren bir ölçüdür.
Soru 104
Verilen zaman serisinde A malının değişken esaslı fiyat indeksi verilmiştir. Hesaplanan indeks ile ilgili aşağıdakileren hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
A malının 2018 yılı fiyatı 2017 yılı fiyatına göre %5 azalmıştır.
B
A malının 2018 yılı fiyatı 2017 yılı fiyatına göre %5 artmıştır.
C
A malının 2019 yılı fiyatı 2017 yılı fiyatına göre %15 artmıştır.
D
A malının 2019 yılı fiyatı 2018 yılı fiyatına göre %20 azalmıştır.
E
A malının 2019 yılı fiyatı 2018 yılı fiyatına göre %5 azalmıştır.
Açıklama:
Değişken esaslı fiyat indeksi verildiği için, değerleri bir önceki yıla göre yorumluyoruz. Buna göre A malının 2019 yılı fiyatı 2018 yılı fiyatına göre %5 azalmıştır.
Soru 105
Verilen zaman serisinde sabit esaslı fiyat indeksleri (S.E.F.İ.) verilmiştir. Bunların yardımıyla hesaplanan 2019 yılı değişken esaslı fiyat indeksi (D.E.F.İ.) aşağıdakilerin hangisidir?Seçenekler
A
112
B
110
C
120
D
142
E
89
Açıklama:
Sabit esaslı indekslerin bilinmesi hâlinde, bir devrenin sabit esaslı indeksi
bir önceki devrenin sabit esaslı indeksine oranlanır ve sonuç 100 ile çarpılarak,
ilgili devrenin değişken esaslı indeksine ulaşılır.
I = (140/125)*100 =112
bir önceki devrenin sabit esaslı indeksine oranlanır ve sonuç 100 ile çarpılarak,
ilgili devrenin değişken esaslı indeksine ulaşılır.
I = (140/125)*100 =112
Soru 106
Bir ürüne ait yıllara göre satış fiyatlarından oluşan zaman serisi verilmiştir. Bu ürün için 2018 yılı sabit esaslı fiyat endeksi (S.E.F.İ.) aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
110,5
B
111,2
C
119,1
D
132,5
E
147,5
Açıklama:
(S.E.F.İ.) I2018= (106/80)*100= 132,5
Soru 107
Aşağıda Türkiye'de yıllara göre Toplam Otomobil Üretim Miktarları verilmiştir. Buna göre 2017 yılına ait Değişken Esaslı Miktar İndeksi (D.E.M.İ.) aşağıdakilerden hangisidir?
| Yıllar | Miktar |
| 2014 | 61120 |
| 2015 | 65919 |
| 2016 | 79237 |
| 2017 | 93405 |
| 2018 | 85537 |
| 2019 | 81887 |
Seçenekler
A
117,88
B
107,85
C
117
D
107
E
97,8
Açıklama:
| Yıllar | Miktar | (i) devre | D.E.M.İ. (%) |
| 2014 | 61120 | 0 | 100 |
| 2015 | 65919 | 1 | 107.85 |
| 2016 | 79237 | 2 | 120.2 |
| 2017 | 93405 | 3 | 117.88 |
2017 yılı için D.E.M.İ. hesaplaması:
İ3/2= (93,405/79,237)*100=117,88
Soru 108
Aşağıda Türkiye'de yıllara göre Toplam Otomobil Üretim Miktarları verilmiştir. Buna göre 2019 yılına ait Değişken Esaslı Miktar İndeksi aşağıdakilerden hangisidir?
| Yıllar | Miktar |
| 2014 | 61120 |
| 2015 | 65919 |
| 2016 | 79237 |
| 2017 | 93405 |
| 2018 | 85537 |
| 2019 | 81887 |
Seçenekler
A
95
B
95,73
C
99
D
111
E
91,57
Açıklama:
| Yıllar | Miktar | (i) devre | D.E.M.İ. (%) |
| 2014 | 61120 | 0 | 100.00 |
| 2015 | 65919 | 1 | 107.85 |
| 2016 | 79237 | 2 | 120.20 |
| 2017 | 93405 | 3 | 117.88 |
| 2018 | 85537 | 4 | 91.58 |
| 2019 | 81887 | 5 | 95.73 |
2019 yılı için D.E.M.İ. hesaplanışı:
İ5/4 = (81,887/85,537)*100=95,73
Soru 109
Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yıllara göre üç büyük ilde Konut Birim Fiyatları (TL/m2) verilmiştir. Buna göre 2015 yılı temel devre alınarak indeks ortalama tekniği ile hesaplanacak olan 2016 yılına ait sabit esaslı bileşik indeks değeri aşağıdakilerden hangisidir?
| Yıllar | Ankara | İstanbul | İzmir |
| 2015 | 1611 | 3926 | 2055 |
| 2016 | 1756 | 4392 | 2419 |
| 2017 | 1874 | 4664 | 2834 |
| 2018 | 2078 | 5086 | 3209 |
| 2019 | 2205 | 4938 | 3384 |
Seçenekler
A
112,86
B
112
C
124
D
100
E
138,23
Açıklama:
| Yıllar | Ankara | İstanbul | İzmir | (i) devre | Ankara S.E.B.F.İ.(%) | İstanbul S.E.B.F.İ.(%) | İzmir S.E.B.F.İ.(%) | indeks | İndeks Ortalama Tekniği S.E.B.F.İ. |
| 2015 | 1611 | 3926 | 2055 | 0 | 100 | 100 | 100 | İ15 | 100 |
| 2016 | 1756 | 4392 | 2419 | 1 | 109.001 | 111.87 | 117.713 | İ16 | 112.86 |
112,86
Soru 110
Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yıllara göre üç büyük ilde Konut Birim Fiyatları (TL/m2) verilmiştir. Buna göre 2015 yılı temel devre alınarak indeks ortalama tekniği ile hesaplanacak olan 2018 yılına ait sabit esaslı bileşik indeks değeri aşağıdakilerden hangisidir?
| Yıllar | Ankara | İstanbul | İzmir |
| 2015 | 1611 | 3926 | 2055 |
| 2016 | 1756 | 4392 | 2419 |
| 2017 | 1874 | 4664 | 2834 |
| 2018 | 2078 | 5086 | 3209 |
| 2019 | 2205 | 4938 | 3384 |
Seçenekler
A
138,23
B
142,5
C
144
D
142
E
124
Açıklama:
| Yıllar | Ankara | İstanbul | İzmir | (i) devre | Ankara S.E.B.F.İ.(%) | İstanbul S.E.B.F.İ.(%) | İzmir S.E.B.F.İ.(%) | indeks | İndeks Ortalama Tekniği S.E.B.F.İ. |
| 2015 | 1611 | 3926 | 2055 | 0 | 100 | 100 | 100 | İ15 | 100 |
| 2016 | 1756 | 4392 | 2419 | 1 | 109.001 | 111.87 | 117.713 | İ16 | 112.86 |
| 2017 | 1874 | 4664 | 2834 | 2 | 116.325 | 118.798 | 137.908 | İ17 | 124.34 |
| 2018 | 2078 | 5086 | 3209 | 3 | 128.988 | 129.547 | 156.156 | İ18 | 138.23 |
138,23
Soru 111
Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yıllara göre Yabancılara yapılan konut satış miktarları (sayıları) verilmiştir. Buna göre 2014 yılı temel devre olmak üzere ortalamalar indeks tekniği ile hesaplanacak olan 2016 yılına ait sabit esaslı bileşik miktar indeks değeri aşağıdakilerden hangisidir?
| Yıllar | Ankara | Antalya | İstanbul |
| 2014 | 31 | 545 | 465 |
| 2015 | 50 | 506 | 624 |
| 2016 | 52 | 363 | 484 |
Seçenekler
A
36
B
36,86
C
86,36
D
113
E
100
Açıklama:
| Yıllar | Ankara | Antalya | İstanbul | Aritmetik Ortalama | indeks değerleri S.E.B.M.İ. (%) |
| 2014 | 31 | 545 | 465 | 347 | 100 |
| 2015 | 50 | 506 | 624 | 393.33 | 113.4 |
| 2016 | 52 | 363 | 484 | 299.67 | 86.36 |
2014 yılı için Aritmetik Ortalama = (31+545+465)/3=347
2016 yılı için Aritmetik Ortalama = (52+363+484)/3=299,67
2016 yılı için S.E.B.M.İ. = (299,67/347)*100=86,36
Soru 112
Son beş yılda zeytinyağı fiyatında meydana gelen değişim 2015 yılı fiyatına göre ortaya konmak istendiğinde aşağıdaki indekslerden hangisi hesaplanır?
Seçenekler
A
Sabit esaslı miktar indeksi
B
Sabit esaslı fiyat indeksi
C
Paasche fiyat indeksi
D
Bileşik fiyat indeksi
E
Basit miktar indeksi
Açıklama:
Zeytinyağı fiyatında zaman içerisinde meydana gelen değişimin ortaya konması istenmektedir. Bu durumda tek bir malın fiyatındaki değişim incelenmektedir. 2015 yılı fiyatına göre değişim incelendiğinden sabit esaslı indeks hesabı söz konusudur. Bu durumda incelenen problemde sabit esaslı fiyat indeksi hesaplanmaktadır. Doğru cevap b seçeneğinde verilmiştir.
Soru 113
Eskişehir' de son beş yılda benzin tüketim miktarındaki değişim bir önceki yıl tüketimine göre zincirleme olarak ortaya konmak istenmektedir. Böylelikle hesaplanacak indeks değeri kullanılarak bir yılın tüketimini bir önceki yıla göre karşılaştırmak mümkün olacaktır. Bu çalışmada hangi indeks hesaplanmalıdır?
Seçenekler
A
Sabit esaslı miktar indeksi
B
Sabit esaslı fiyat indeksi
C
Değişken esaslı fiyat indeksi
D
Değişken esaslı miktar indeksi
E
Sabit esaslı indeks
Açıklama:
Bu çalışmada benzin tüketim miktarındaki değişim bir önceki yıla göre ortaya çıkarılmak istenmektedir. Bu durumda indeks hesabında tek bir malın miktarındaki değişimin hesaplanması nedeniyle basit indeks hesaplaması söz konusudur. Bir dönemin tüketim miktarının bir önceki döneme göre hesaplanması nedeniyle hesaplanan indeks değişken esaslı miktar indeksidir. Doğru cevap d seçeceğinde verilmiştir.
Soru 114
A malının fiyatı 2015' de 20 Lira, 2016' da 24, 2017' de 26, 2018' de 30, 2019' da 33 ve 2020' de 34 olarak kayıt edilmiştir. Temel devre 2015 olmak üzere A malının sabit esaslı fiyat indeks değeri nedir?
Seçenekler
A
100
B
108
C
110
D
115
E
120
Açıklama:
Sabit esaslı indeks hesaplanırken ilgili devrenin değeri temel devre değerine bölünür ve 100 ile çarpılır. 2016 yılına ilişkin sabit esaslı fiyat indeksi hesaplandığından 2016 yılı değeri 24 2015 temel devre değeri 20' ye bölünür ve sonuç 100 ile çarpılır. Gerekli işlemler yerine getirildiğinde (24/20)*100=120 değerine ulaşılır.
Soru 115
X malının fiyatı 2015' de 10, 2016' da 11, 2017' de 12, 2018' de 13, 2019' da 14 ve 2020' de 15 olarak kayıt edilmiştir. Bu mala ilişkin 2019 yılı değişken esaslı fiyat indeksi nedir?
Seçenekler
A
100
B
107,7
C
140
D
150,7
E
200
Açıklama:
Değişken esaslı fiyat indeksi ilgilenilen dönem değerinin bir önceki dönem değerine bölünüp 100 ile çarpılması ile bulunur. Bu durumda 2019 değeri 14 2018 değeri 13' e bölünür ve 100 ile çarpılır. Gerekli işlemler yerine getirildiğinde (14/13)*100=107,7 sonucuna ulaşılır.
Soru 116
Türkiye İstatistik Kurumu her ayın 3-5' inde açıkladığı tüketici fiyatları indeksinin hesaplanmasında aşağıdaki indekslerden hangisini kullanmaktadır?
Seçenekler
A
Laspeyres Fiyat İndeksi
B
Paasche Fiyat İndeksi
C
İdeal Fiyat İndeksi
D
Basit Fiyat İndeksi
E
Basit Fiyat İndeksi
Açıklama:
Türkiye İstatistik Kurumu her ayın 3-5'i arasında hesapladığı tüketici fiyatları indeksini açıklamaktadır. Tüketici fiyatları indeksinin hesaplanmasında tartılı bileşik indekslerden Laspeyres Fiyat İndeksi kullanılmaktadır.
Ünite 8
Soru 1
Karar probleminin bileşenlerinde çok sayıda farklı fikir içeren çözüm önerileri hangi bileşen içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Karar alternatifleri
B
Doğal durumlar
C
Sonuçlar
D
Strateji tablosu
E
İyimserlik ölçütü
Açıklama:
Üzerinde çözüm araştırılan karar verme probleminde, karar vericinin uygulayabileceği farklı karar seçenekleri “karar alternatifleri”ni oluşturur. Finansal yatırım yapmak isteyen bir kişi elinde bulunan parayı farklı yatırım seçeneklerinde değerlendirebilir
Soru 2
Yukarıda karar vericinin 3 duruma ilişkin probleme dayalı strateji tablosuna yer verilmiştir. Son sütünda ise karar verici belirli bir ölçüt kullanarak karar almaya çalışmaktadır. Karar verici hangi ölçütü kullanmaya çalışmaktadır?Seçenekler
A
Genelleştirilmiş iyimserlik ölçütü
B
İyimserlik ölçütü
C
Kötümserlik ölçütü
D
En büyük olasılık ölçütü
E
Karar ağacı
Açıklama:
Karar vericinin iyimser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa olsun “hep iyi durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir. İyimserlik ölçütü yaklaşımında, karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür.
Soru 3
Yukarıdaki tabloda karar verici kötümserlik ölçütünü dikkate almaktadır. Buna göre karar vericinin hangi kararı uygulaması beklenmektedir?Seçenekler
A
Karar 1
B
Karar 2
C
Karar 3
D
Karar 4
E
Karar 5
Açıklama:
Karar vericinin kötümser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa olsun “hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir. Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür. Buna göre karar vericinin 55 değeri ile karar 1'i uygulaması beklenmektedir.Soru 4
Genelleştirilmiş İyimserlik Ölçütü'ne ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru olmaz?
Seçenekler
A
Hurwicz tarafından önerilmiştir.
B
İyimserlik ve kötümserlik ölçütlerini bir arada kullanmayı hedefler.
C
Karar vericinin iyimserlik düzeyi α ile gösterilir.
D
Karar verme aşamasında strateji tablosunun sonuna üç adet sütun eklenir.
E
Eğer α 1’e eşit ise karar verici kötümser 1'e eşit ise karar verici iyimserdir.
Açıklama:
Daha önce bahsedilen iyimserlik ve kötümserlik ölçütleri, karar verme durumu ile karşı karşıya kalan karar vericinin benimseyebileceği iki uç durumu temsil etmektedir. Karar vericinin, karar probleminin doğasına ve içinde bulunduğu psikolojik duruma ilişkin daha esnek davranmasına olanak vermek amacı ile iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerini bir arada kullanan bir ölçüt Hurwicz tarafından önerilmiştir. Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütünde karar vericinin iyimserlik düzeyini belirleyen bir katsayı bulunmaktadır. Karar vericinin iyimserlik düzeyi α ile gösterilir. Hurwicz’in iyimserlik düzeyi olan a’ın 0 ile 1 aralığında değerler aldığı varsayılır. Eğer α 1’e eşit ise karar verici iyimser, 0’a eşit ise karar verici kötümserdir.
Soru 5
5. sorudaki tabloya göre karar vericinin alabileceği en kötü karar nedir?
Seçenekler
A
Karar 1
B
Karar 2
C
Karar 3
D
Karar 4
E
Karar 5
Açıklama:
Soru 6
Risk ortamında karar verme durumunda en çok kullanılan ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
En iyi beklenen değer ölçütü
B
En büyük olasılık ölçütü
C
Hurwicz’in Genelleştirilmiş İyimserlik Ölçütü
D
Kötümserlik Ölçütü
E
İyimserlik Ölçütü
Açıklama:
Risk ortamında karar verme durumunda en çok kullanılan ölçüt, en iyi beklenen değer ölçütüdür. Genellikle EMV kısaltması ile gösterilir. En iyi beklenen değerin hesaplanması için, her bir karar alternatifinde yer alan sonuçlar ilgili doğal durum olasılıkları ile çarpılır, daha sonra bu çarpım değerleri her satır için toplanarak ilgili karar alternatifi için beklenen kazanç veya maliyet değeri hesaplanmış olur. Daha sonra karar alternatifleri için hesaplanan beklenen değerlerin kazanç yapılı problemlerde en büyük değerli karar alternatifi, maliyet yapılı karar problemlerinde ise en küçük değerli karar alternatifi en iyi karar olarak tanımlanır.
Soru 7
Karar vericinin çeşitli karar alternatiflerinden birini seçtiği karar ağacı bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karar düğümü
B
Şans düğümü
C
İyimserlik ölçütü
D
Kötümserlik ölçütü
E
En büyük olasılık ölçütü
Açıklama:
Karar Düğümü: Karar düğümünde karar vericinin çeşitli karar alternatiflerinden birisini seçmesi beklenir. Strateji tablosunun satırlarında yer alan karar alternatifleri bu düğümde kullanılır. Karar düğümleri kare sembolü ile gösterilir. Bu karar düğümü karar ağacının başlangıç düğümüdür. Bu düğümden sağa doğru karar alternatifi sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Her bir karar alternatifini temsil eden çizginin üzerine o karar alternatifinin adı yazılır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri karar ağacı bileşenlerinden şans düğümü ile ilgili doğrudur?
I. Şans düğümleri daire sembolü ile gösterilir.
II. Eğer birden fazla karar verme söz konusu ise bir şans dalından sonra bir başka karar düğümü yer alabilir.
III. Her şans dalı sonunda ise strateji tablosunun sonuç değerleri yer alır.
I. Şans düğümleri daire sembolü ile gösterilir.
II. Eğer birden fazla karar verme söz konusu ise bir şans dalından sonra bir başka karar düğümü yer alabilir.
III. Her şans dalı sonunda ise strateji tablosunun sonuç değerleri yer alır.
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız I
C
I-II
D
I-III
E
I-II-III
Açıklama:
Verilen bilgilerin tamamı şan düğümü için doğrudur.
Soru 9
“Hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar” moddosu hangi karar alma ölçütünü ifade etmektedir?
Seçenekler
A
İyimserlik ölçütü
B
Genelleştirilmiş iyimserlik ölçütü
C
Kötümserlik ölçütü
D
En iyi beklenen değer ölçütü
E
En büyük olasılık ölçütü
Açıklama:
Karar vericinin kötümser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa olsun “hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir. Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür.
Soru 10
- Karar alternatifleri
- Doğal durumlar
- Sonuçlar
- Strateji tablosu
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Düzeltme Önerisi:
Sayfa 191
Karar alıcının çevresindekilerinde…
Karar alıcının çevresindekilerin de…
Bireyler veya işletmeler karar verme durumu ile karşı karşıya kaldıklarında, en iyi karara ulaşabilmek için, karar probleminin çeşitli bileşenlerini en doğru şekilde tanımlamalıdır. Karar verme sürecinde, doğru ve eksiksiz bir şekilde tanımlanması beklenen çeşitli karar bileşenleri bulunmaktadır. Bu bileşenler aşağıdaki gibi sıralanabilir.
Karar Alternatifleri: Üzerinde çözüm araştırılan karar verme probleminde, karar vericinin uygulayabileceği farklı karar seçenekleri “karar alternatifleri”ni oluşturur. Finansal yatırım yapmak isteyen bir kişi elinde bulunan parayı farklı yatırım seçeneklerinde değerlendirebilir. Örneğin, yatırımcı elindeki para ile altın alımında bulunabilir, belirli bir faiz oranı ile bankaya yatırabilir veya borsada çeşitli hisse senetlerine yatırım yapabilir. Yeni bir fabrika kurmak isteyen bir yönetici fabrikasını mevcut fabrikanın yanında mı yoksa farklı bölgelerdeki alternatiflerden birisinde mi kuracağı kararını vermek durumunda olabilir. Yeni bir otomobil geliştiren üretici, ön cam silecek lastiklerini kendi fabrikası içerisinde mi üreteceği yoksa dışarıdan temin yoluna mı gideceği kararını vermek durumundadır. Hemen hemen tüm işletme eylemlerinde farklı karar alternatiflerine rastlamak mümkündür. Karar verici, üzerinde çalıştığı problem için ortaya çıkabilecek tüm karar alternatiflerini araştırmalı ve mümkün olan tüm karar seçeneklerini problemine eklemelidir.
Doğal Durumlar: Doğal durumlar genellikle bir kişi veya kuruluşun eylemi olarak ortaya çıkmayan ancak karar vericinin verdiği kararın sonuçlarını doğrudan etkileyen durumları temsil etmek üzere tespit edilirler. Doğal durumlar, karar verici çeşitli karar alternatiflerden birisini seçtikten sonra ortaya çıkabilecek ve karar vericinin üzerinde etkisi olmayan ancak problemde yer alan karar seçeneklerinin sonuçlarını etkileyebilecek farklı senaryoları gösterirler. Doğal durumlar atmosferik olaylar olabileceği gibi politik durum, ekonomik durum, işçilerin psikolojik durumları gibi farklı durumlarda olabilirler. Örneğin, finansal bir yatırım kararını verecek olan yönetici, yatırımın getirisini beklediği dönemdeki bölgesel ekonomik durum hakkında bilgi sahibi olmak isteyecektir. Yatırım yapılacak dönem içerisinde ekonomik bir durgunluk beklentisinin olup olmaması, yatırımcının parasını borsada, faizde veya altında değerlendirip değerlendirmeme kararında belirleyici olacaktır. Böyle bir durumda doğal durumlar, “ekonomik durgunluk beklentisi var” ve “ekonomik durgunluk beklentisi yok” şeklinde düzenlenecektir. Bir başka örnekte ise bölünmüş yol inşaatı yapmakta olan bir firmanın işi zamanında bitirmesi için inşaat süresi içerisinde “uygun hava koşullarının ortaya çıkması” veya “uygun hava koşullarının ortaya çıkmaması” doğal durumlar olarak tanımlanabilir. Doğal durumlar, karar vericinin belirlediği karar seçenekleri üzerinde direkt veya dolaylı sonuçlara yol açacak durumlardır ve belirlenmeleri zor olmakla beraber, karar verme süreci için çok önemli bir bileşendir. Kimi durumlarda karar verici, doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarını da belirleyebilir.
Sonuçlar: Belirli bir karar alternatifinin seçilmesi sonrasında ortaya çıkacak olan kazanç veya maliyet değeri sonuç olarak adlandırılır. Sonuç değerleri seçilen karar alternatifi ve ortaya çıkan doğal duruma göre farklı değerlere sahip olacaktır. Genellikle parasal ifadeler ile tanımlanırlar. Kimi durumlarda karar verici karar eylemleri sonucunda elde edeceği kazanca göre hesaplama yapabilirken kimi diğer durumlarda ise ortaya çıkacak maliyetlere göre hesaplama yapılabilir. Örneğin, bir senelik bir süre sonucunda T1000’lik bir altın yatırımı ekonomik durgunluk olmaması durumunda T1050’na ulaşabilir, elde edilen bu T1050 değeri sonuç değeri olarak ele alınacaktır. Sonuç değerlerinin farklı karar alternatifleri ve ortaya çıkabilecek farklı doğal durumlara göre tek tek hesaplanması gereklidir.
Strateji Tablosu (pay-off): Karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getiren tabloya strateji tablosu adı verilir. Strateji tablosu kazanç yapılı olarak kurulabileceği gibi maliyet yapılı olarak da kurulabilir. Strateji tablosunun satırlarında farklı karar alternatifleri bulunur. m tane karar alternatifinin bulunduğu bir karar probleminde karar seçenekleri d1, d2, d3, ..., dm ile gösterilirler. Strateji tablosunun sütunlarında ise doğal durumlar yer alır. N tane doğal durumun bulunduğu karar probleminde doğal durumlar S1, S2, ..., Sn ile gösterilir. Strateji tablosunun her bir hücresinde ise karar alternatifi ve doğal durum ikilisi sonucu ortaya çıkan kazanç/maliyet değerleri yer alır. Sonuç değerleri, i seçilen karar alternatifini ve j ortaya çıkan doğal durumu göstermek üzere öij ile gösterilir. Karar probleminin çözülebilmesi için strateji tablosunun en doğru şekilde oluşturulması gereklidir. Eğer araştırmacı/karar verici, ortaya çıkması muhtemel olan doğal durumların gerçekleşme olasılıklarını tespit edebiliyor ise bu olasılıklarda strateji tablosuna doğal durumların altında veya üstünde yer alacak şekilde eklenir.
Karar probleminin tüm bileşenleri doğru ve eksiksiz olarak belirlendikten sonra farklı teknikler yardımı ile strateji tablosundan faydalanılarak en iyi karar alternatifinin hangisi olduğuna karar verilir. İzleyen kesimlerde strateji tablosunun çözümünde kullanılan teknikler ele alınacaktır.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap D’dir. Karar probleminin bileşenleri; karar alternatifleri, doğal durumlar, sonuçlardır. Karar probleminin tüm bileşenleri doğru ve eksiksiz olarak belirlendikten sonra farklı teknikler yardımı ile strateji tablosundan faydalanılarak en iyi karar alternatifinin hangisi olduğuna karar verilir.
Sayfa 191
Karar alıcının çevresindekilerinde…
Karar alıcının çevresindekilerin de…
Bireyler veya işletmeler karar verme durumu ile karşı karşıya kaldıklarında, en iyi karara ulaşabilmek için, karar probleminin çeşitli bileşenlerini en doğru şekilde tanımlamalıdır. Karar verme sürecinde, doğru ve eksiksiz bir şekilde tanımlanması beklenen çeşitli karar bileşenleri bulunmaktadır. Bu bileşenler aşağıdaki gibi sıralanabilir.
Karar Alternatifleri: Üzerinde çözüm araştırılan karar verme probleminde, karar vericinin uygulayabileceği farklı karar seçenekleri “karar alternatifleri”ni oluşturur. Finansal yatırım yapmak isteyen bir kişi elinde bulunan parayı farklı yatırım seçeneklerinde değerlendirebilir. Örneğin, yatırımcı elindeki para ile altın alımında bulunabilir, belirli bir faiz oranı ile bankaya yatırabilir veya borsada çeşitli hisse senetlerine yatırım yapabilir. Yeni bir fabrika kurmak isteyen bir yönetici fabrikasını mevcut fabrikanın yanında mı yoksa farklı bölgelerdeki alternatiflerden birisinde mi kuracağı kararını vermek durumunda olabilir. Yeni bir otomobil geliştiren üretici, ön cam silecek lastiklerini kendi fabrikası içerisinde mi üreteceği yoksa dışarıdan temin yoluna mı gideceği kararını vermek durumundadır. Hemen hemen tüm işletme eylemlerinde farklı karar alternatiflerine rastlamak mümkündür. Karar verici, üzerinde çalıştığı problem için ortaya çıkabilecek tüm karar alternatiflerini araştırmalı ve mümkün olan tüm karar seçeneklerini problemine eklemelidir.
Doğal Durumlar: Doğal durumlar genellikle bir kişi veya kuruluşun eylemi olarak ortaya çıkmayan ancak karar vericinin verdiği kararın sonuçlarını doğrudan etkileyen durumları temsil etmek üzere tespit edilirler. Doğal durumlar, karar verici çeşitli karar alternatiflerden birisini seçtikten sonra ortaya çıkabilecek ve karar vericinin üzerinde etkisi olmayan ancak problemde yer alan karar seçeneklerinin sonuçlarını etkileyebilecek farklı senaryoları gösterirler. Doğal durumlar atmosferik olaylar olabileceği gibi politik durum, ekonomik durum, işçilerin psikolojik durumları gibi farklı durumlarda olabilirler. Örneğin, finansal bir yatırım kararını verecek olan yönetici, yatırımın getirisini beklediği dönemdeki bölgesel ekonomik durum hakkında bilgi sahibi olmak isteyecektir. Yatırım yapılacak dönem içerisinde ekonomik bir durgunluk beklentisinin olup olmaması, yatırımcının parasını borsada, faizde veya altında değerlendirip değerlendirmeme kararında belirleyici olacaktır. Böyle bir durumda doğal durumlar, “ekonomik durgunluk beklentisi var” ve “ekonomik durgunluk beklentisi yok” şeklinde düzenlenecektir. Bir başka örnekte ise bölünmüş yol inşaatı yapmakta olan bir firmanın işi zamanında bitirmesi için inşaat süresi içerisinde “uygun hava koşullarının ortaya çıkması” veya “uygun hava koşullarının ortaya çıkmaması” doğal durumlar olarak tanımlanabilir. Doğal durumlar, karar vericinin belirlediği karar seçenekleri üzerinde direkt veya dolaylı sonuçlara yol açacak durumlardır ve belirlenmeleri zor olmakla beraber, karar verme süreci için çok önemli bir bileşendir. Kimi durumlarda karar verici, doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarını da belirleyebilir.
Sonuçlar: Belirli bir karar alternatifinin seçilmesi sonrasında ortaya çıkacak olan kazanç veya maliyet değeri sonuç olarak adlandırılır. Sonuç değerleri seçilen karar alternatifi ve ortaya çıkan doğal duruma göre farklı değerlere sahip olacaktır. Genellikle parasal ifadeler ile tanımlanırlar. Kimi durumlarda karar verici karar eylemleri sonucunda elde edeceği kazanca göre hesaplama yapabilirken kimi diğer durumlarda ise ortaya çıkacak maliyetlere göre hesaplama yapılabilir. Örneğin, bir senelik bir süre sonucunda T1000’lik bir altın yatırımı ekonomik durgunluk olmaması durumunda T1050’na ulaşabilir, elde edilen bu T1050 değeri sonuç değeri olarak ele alınacaktır. Sonuç değerlerinin farklı karar alternatifleri ve ortaya çıkabilecek farklı doğal durumlara göre tek tek hesaplanması gereklidir.
Strateji Tablosu (pay-off): Karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getiren tabloya strateji tablosu adı verilir. Strateji tablosu kazanç yapılı olarak kurulabileceği gibi maliyet yapılı olarak da kurulabilir. Strateji tablosunun satırlarında farklı karar alternatifleri bulunur. m tane karar alternatifinin bulunduğu bir karar probleminde karar seçenekleri d1, d2, d3, ..., dm ile gösterilirler. Strateji tablosunun sütunlarında ise doğal durumlar yer alır. N tane doğal durumun bulunduğu karar probleminde doğal durumlar S1, S2, ..., Sn ile gösterilir. Strateji tablosunun her bir hücresinde ise karar alternatifi ve doğal durum ikilisi sonucu ortaya çıkan kazanç/maliyet değerleri yer alır. Sonuç değerleri, i seçilen karar alternatifini ve j ortaya çıkan doğal durumu göstermek üzere öij ile gösterilir. Karar probleminin çözülebilmesi için strateji tablosunun en doğru şekilde oluşturulması gereklidir. Eğer araştırmacı/karar verici, ortaya çıkması muhtemel olan doğal durumların gerçekleşme olasılıklarını tespit edebiliyor ise bu olasılıklarda strateji tablosuna doğal durumların altında veya üstünde yer alacak şekilde eklenir.
Karar probleminin tüm bileşenleri doğru ve eksiksiz olarak belirlendikten sonra farklı teknikler yardımı ile strateji tablosundan faydalanılarak en iyi karar alternatifinin hangisi olduğuna karar verilir. İzleyen kesimlerde strateji tablosunun çözümünde kullanılan teknikler ele alınacaktır.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap D’dir. Karar probleminin bileşenleri; karar alternatifleri, doğal durumlar, sonuçlardır. Karar probleminin tüm bileşenleri doğru ve eksiksiz olarak belirlendikten sonra farklı teknikler yardımı ile strateji tablosundan faydalanılarak en iyi karar alternatifinin hangisi olduğuna karar verilir.
Soru 11
- Karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getiren tabloya strateji tablosu adı verilir.
- Strateji tablosu kazanç yapılı olarak kurulabileceği gibi maliyet yapılı olarak da kurulabilir.
- Strateji tablosunun satırlarında farklı karar alternatifleri bulunur.
- Strateji tablosunun sütunlarında ise doğal durumlar yer alır.
- Strateji tablosunun her bir hücresinde karar alternatifi ve doğal durum ikilisi sonucu ortaya çıkan kazanç/maliyet değerleri yer alır.
- Sonuç değerleri, i seçilen karar alternatifini ve j ortaya çıkan doğal durumu göstermek üzere öij ile gösterilir.
Seçenekler
A
I ve II
B
II, IV ve V
C
I, III, IV ve VI
D
II, III, IV, V ve VI
E
I, II, III, IV, V ve VI
Açıklama:
Strateji Tablosu (pay-off): Karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getiren tabloya strateji tablosu adı verilir. Strateji tablosu kazanç yapılı olarak kurulabileceği gibi maliyet yapılı olarak da kurulabilir. Strateji tablosunun satırlarında farklı karar alternatifleri bulunur. m tane karar alternatifinin bulunduğu bir karar probleminde karar seçenekleri d1, d2, d3, ..., dm ile gösterilirler. Strateji tablosunun sütunlarında ise doğal durumlar yer alır. N tane doğal durumun bulunduğu karar probleminde doğal durumlar S1, S2, ..., Sn ile gösterilir. Strateji tablosunun her bir hücresinde ise karar alternatifi ve doğal durum ikilisi sonucu ortaya çıkan kazanç/maliyet değerleri yer alır. Sonuç değerleri, i seçilen karar alternatifini ve j ortaya çıkan doğal durumu göstermek üzere öij ile gösterilir. Karar probleminin çözülebilmesi için strateji tablosunun en doğru şekilde oluşturulması gereklidir. Eğer araştırmacı/karar verici, ortaya çıkması muhtemel olan doğal durumların gerçekleşme olasılıklarını tespit edebiliyor ise bu olasılıklarda strateji tablosuna doğal durumların altında veya üstünde yer alacak şekilde eklenir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir. Strateji tablosuna ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir. Strateji tablosuna ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Soru 12
- Karar vericinin, doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı duruma belirsizlik adı verilir.
- Belirsizlik durumunda karar verme işlemi yürütülür ise karar verme sürecine belirsizlik altında karar verme adı verilir.
- Belirsizlik altında karar vermek durumunda olan bir karar verici, karar probleminin doğal durumlarını bilmekle beraber, hangi durumun gerçekten ortaya çıkabileceğini veya hangi durumun hangi olasılık ile ortaya çıkabileceğini bilmemektedir.
- Belirsizlik altında karar verme durumunda kullanılan tekniklere göre verilen bir karar için, karar vericinin nasıl bir riske girdiğini hesaplaması mümkün değildir.
- Karar verici, kararını problemde ortaya çıkan ve strateji tablosunda gösterilen sonuç değerlerine göre verecektir.
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
II, IV ve V
D
I, II, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Karar vericinin, doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı duruma belirsizlik adı verilir. Belirsizlik durumunda karar verme işlemi yürütülür ise karar verme sürecine belirsizlik altında karar verme adı verilir. Bu tür durumlarda karar verici farklı kriterlere göre her bir karar alternatifinin kendisine olan getirisini hesaplayarak, içinde bulunduğu duruma en uygun karar alternatifini seçecektir. Belirsizlik altında karar vermek durumunda olan bir karar verici, karar probleminin doğal durumlarını bilmekle beraber, hangi durumun gerçekten ortaya çıkabileceğini veya hangi durumun hangi olasılık ile ortaya çıkabileceğini bilmemektedir. Dolayısıyla belirsizlik altında karar verme durumunda kullanılan tekniklere göre verilen bir karar için, karar vericinin nasıl bir riske girdiğini hesaplaması mümkün değildir. Karar verici, kararını problemde ortaya çıkan ve strateji tablosunda gösterilen sonuç değerlerine göre verecektir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler; iyimserlik ölçütü, kötümserlik ölçütü ve Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüdür. Bu ölçütler genel olarak karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtacak şekilde tasarlanmış ölçütlerdir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir. Belirsizlik altında karar verme sürecine ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir. Belirsizlik altında karar verme sürecine ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Soru 13
- Karar vericinin iyimser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa olsun “hep iyi durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir.
- İyimserlik ölçütü yaklaşımında, karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür.
- Her karar alternatifinin en uygun değerlerinden de en büyük kazanç veya en küçük maliyete sahip kararın kendisi için geçerli olacağını kabul eder.
- İyimserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en büyük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir.
- İyimserlik ölçütünde karar verici, maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir.
Seçenekler
A
I ve II
B
I, III ve IV
C
II, IV ve V
D
I, II, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Karar verici, kararını problemde ortaya çıkan ve strateji tablosunda gösterilen sonuç değerlerine göre verecektir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler; iyimserlik ölçütü, kötümserlik ölçütü ve Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüdür. Bu ölçütler genel olarak karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtacak şekilde tasarlanmış ölçütlerdir.
İyimserlik ölçütü, karar vericinin iyimser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa olsun “hep iyi durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir. İyimserlik ölçütü yaklaşımında, karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür. Her karar alternatifinin en uygun değerlerinden de en büyük kazanç veya en küçük maliyete sahip kararın kendisi için geçerli olacağını kabul eder. İyimserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en büyük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket ederken maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği tekniklerden biri olan iyimserlik ölçütüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
İyimserlik ölçütü, karar vericinin iyimser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa olsun “hep iyi durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir. İyimserlik ölçütü yaklaşımında, karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür. Her karar alternatifinin en uygun değerlerinden de en büyük kazanç veya en küçük maliyete sahip kararın kendisi için geçerli olacağını kabul eder. İyimserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en büyük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket ederken maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği tekniklerden biri olan iyimserlik ölçütüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Soru 14
- Karar vericinin kötümser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür.
- Her ne olursa olsun “hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir.
- Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür.
- Kötümserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en küçük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir.
- Kötümserlik ölçütünde karar verici, maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en büyük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir.
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve IV
C
III, IV ve V
D
I, II, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Karar verici, kararını problemde ortaya çıkan ve strateji tablosunda gösterilen sonuç değerlerine göre verecektir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler; iyimserlik ölçütü, kötümserlik ölçütü ve Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüdür. Bu ölçütler genel olarak karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtacak şekilde tasarlanmış ölçütlerdir.
Kötümserlik ölçütü, karar vericinin kötümser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa olsun “hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir. Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür. Kötümserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en küçük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket ederken maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en büyük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği tekniklerden biri olan kötümserlik ölçütüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Kötümserlik ölçütü, karar vericinin kötümser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa olsun “hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir. Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür. Kötümserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en küçük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket ederken maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en büyük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği tekniklerden biri olan kötümserlik ölçütüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Soru 15
- Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütünde karar vericinin iyimserlik düzeyini belirleyen bir katsayı bulunmaktadır.
- Karar vericinin iyimserlik düzeyi α ile gösterilir.
- Hurwicz’in iyimserlik düzeyi olan α’nın 0 ile 1 aralığında değerler aldığı varsayılır.
- Eğer α 1’e eşit ise karar verici iyimser, 0’a eşit ise karar verici kötümserdir.
- Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüne göre karar verilirken strateji tablosunun sonuna üç adet sütun eklenir.
- Eklenen ilk sütunda her bir karar alternatifi için en büyük değerler yer alırken, eklenen ikinci sütunda ise en küçük değerler yer alır.
- Eklenen son sütun ise problemin kazanç veya maliyet yapılı olmasına göre önerilen formüllerden bir tanesi kullanılarak oluşturulur.
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, III, IV ve V
D
I, II, III, IV, V ve VII
E
I, II, III, IV, V, VI ve VII
Açıklama:
Düzeltme Önerisi:
Sayfa 198
Hurwicz’in iyimserlik düzeyi olan a’ın 0 ile 1 aralığında değerler aldığı varsayılır.
Hurwicz’in iyimserlik düzeyi olan α’nın 0 ile 1 aralığında değerler aldığı varsayılır.
Karar verici, kararını problemde ortaya çıkan ve strateji tablosunda gösterilen sonuç değerlerine göre verecektir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler; iyimserlik ölçütü, kötümserlik ölçütü ve Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüdür. Bu ölçütler genel olarak karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtacak şekilde tasarlanmış ölçütlerdir.
İyimserlik ve kötümserlik ölçütleri, karar verme durumu ile karşı karşıya kalan karar vericinin benimseyebileceği iki uç durumu temsil etmektedir. Karar vericinin, karar probleminin doğasına ve içinde bulunduğu psikolojik duruma ilişkin daha esnek davranmasına olanak vermek amacı ile iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerini bir arada kullanan bir ölçüt Hurwicz tarafından önerilmiştir. Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütünde karar vericinin iyimserlik düzeyini belirleyen bir katsayı bulunmaktadır. Karar vericinin iyimserlik düzeyi α ile gösterilir. Hurwicz’in iyimserlik düzeyi olan α’nın 0 ile 1 aralığında değerler aldığı varsayılır. Eğer α 1’e eşit ise karar verici iyimser, 0’a eşit ise karar verici kötümserdir.
Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüne göre karar verilirken strateji tablosunun sonuna üç adet sütun eklenir. Eklenen ilk sütunda her bir karar alternatifi için en büyük değerler yer alırken, eklenen ikinci sütunda ise en küçük değerler yer alır. Eklenen son sütun ise problemin kazanç veya maliyet yapılı olmasına göre önerilen formüllerden bir tanesi kullanılarak oluşturulur.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, doğru cevap E’dir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği tekniklerden biri olan Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Sayfa 198
Hurwicz’in iyimserlik düzeyi olan a’ın 0 ile 1 aralığında değerler aldığı varsayılır.
Hurwicz’in iyimserlik düzeyi olan α’nın 0 ile 1 aralığında değerler aldığı varsayılır.
Karar verici, kararını problemde ortaya çıkan ve strateji tablosunda gösterilen sonuç değerlerine göre verecektir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler; iyimserlik ölçütü, kötümserlik ölçütü ve Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüdür. Bu ölçütler genel olarak karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtacak şekilde tasarlanmış ölçütlerdir.
İyimserlik ve kötümserlik ölçütleri, karar verme durumu ile karşı karşıya kalan karar vericinin benimseyebileceği iki uç durumu temsil etmektedir. Karar vericinin, karar probleminin doğasına ve içinde bulunduğu psikolojik duruma ilişkin daha esnek davranmasına olanak vermek amacı ile iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerini bir arada kullanan bir ölçüt Hurwicz tarafından önerilmiştir. Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütünde karar vericinin iyimserlik düzeyini belirleyen bir katsayı bulunmaktadır. Karar vericinin iyimserlik düzeyi α ile gösterilir. Hurwicz’in iyimserlik düzeyi olan α’nın 0 ile 1 aralığında değerler aldığı varsayılır. Eğer α 1’e eşit ise karar verici iyimser, 0’a eşit ise karar verici kötümserdir.
Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüne göre karar verilirken strateji tablosunun sonuna üç adet sütun eklenir. Eklenen ilk sütunda her bir karar alternatifi için en büyük değerler yer alırken, eklenen ikinci sütunda ise en küçük değerler yer alır. Eklenen son sütun ise problemin kazanç veya maliyet yapılı olmasına göre önerilen formüllerden bir tanesi kullanılarak oluşturulur.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, doğru cevap E’dir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği tekniklerden biri olan Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Soru 16
- Risk ortamında karar verme durumunda en çok kullanılan ölçüt, en iyi beklenen değer ölçütüdür ve genellikle EMV kısaltması ile gösterilir.
- En iyi beklenen değerin hesaplanması için, her bir karar alternatifinde yer alan sonuçlar ilgili doğal durum olasılıkları ile çarpılır.
- Bu çarpım değerleri her satır için toplanarak ilgili karar alternatifi için beklenen kazanç veya maliyet değeri hesaplanmış olur.
- Karar alternatifleri için hesaplanan beklenen değerlerin kazanç yapılı problemlerde en büyük değerli karar alternatifi en iyi karar olarak tanımlanır.
- Karar alternatifleri için hesaplanan beklenen değerlerin maliyet yapılı karar problemlerinde ise en küçük değerli karar alternatifi en iyi karar olarak tanımlanır.
Seçenekler
A
I ve II
B
I, III ve IV
C
II, III ve V
D
I, II, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
RİSK ALTINDA KARAR VERME
Kimi durumlarda karar problemi için tanımlanan doğal durumların ortaya çıkma olasılıkları belirlenebilir. Örneğin, bir yatırımcı yatırım dönemi içerisinde ekonomide durgunluk yaşanıp yaşanmama olasılığını geçmiş deneyimlerine dayanarak tespit edebilir. Böyle bir durumda, yatırımcının tespit ettiği olasılık değerini karar verme sürecinde kullanmak istemesi en doğal eylem olacaktır. Doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarının biliniyor olmasının karar vericiye vereceği en büyük avantaj, karar vericinin benimsediği karar alternatifine göre elde etmeyi beklediği kazanç/maliyet için ne kadarlık bir riske girdiğini hesaplayabiliyor olmasıdır. Risk ortamında doğal durumlar için olasılıkların belirlenmesi süreci çok önemlidir. Ortaya çıkma olasılığı düşük olan bir durum için yüksek bir olasılık değerinin atanması, karar vericinin kararının yanlış olmasına neden olacaktır. Bilindiği gibi, olasılık değerleri 0 ile 1 arasında değerler almaktadır ve 0’a yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının az, 1’e yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının ise yüksek olduğu söylenmektedir. Risk ortamında karar verme sürecinde, strateji tablosu içerisinde yer alan tüm doğal durumların gerçekleşme şansına ilişkin bir olasılık değerinin mutlaka tanımlanması ve tüm doğal durumların olasılıklar toplamının da 1’e eşit olması gereklidir. Doğal durumların ortaya çıkma/gerçekleşme olasılıkları belirlendikten sonra bu olasılıklar strateji tablosuna eklenirler. Daha sonra da ünitenin izleyen kesiminde verilen ölçütlerden bir tanesi kullanılarak, en iyi kararın hangisi olduğu tespit edilir.
En İyi Beklenen Değer Ölçütü
Risk ortamında karar verme durumunda en çok kullanılan ölçüt, en iyi beklenen değer ölçütüdür. Genellikle EMV kısaltması ile gösterilir. En iyi beklenen değerin hesaplanması için, her bir karar alternatifinde yer alan sonuçlar ilgili doğal durum olasılıkları ile çarpılır, daha sonra bu çarpım değerleri her satır için toplanarak ilgili karar alternatifi için beklenen kazanç veya maliyet değeri hesaplanmış olur. Daha sonra karar alternatifleri için hesaplanan beklenen değerlerin kazanç yapılı problemlerde en büyük değerli karar alternatifi, maliyet yapılı karar problemlerinde ise en küçük değerli karar alternatifi en iyi karar olarak tanımlanır.
En Büyük Olasılık Ölçütü
Daha önce belirsizlik ortamında ele alınan iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerinin karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtan ölçütler olduğu belirtilmişti. Benzer şekilde bir karar probleminde risk altında karar verme süreci ile karşı karşıya kalan karar verici, eğer tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma şansı bir başka deyişle gerçekleşme olasılığı en yüksek olan doğal duruma göre hareket ederse, en büyük olasılık ölçütüne göre karar vermiş olur. Böyle bir durumda karar verici yalnızca en yüksek olasılıklı doğal durumun sonuçları ile ilgilenir. Eğer karar problemi kazanç yapılı ise en yüksek olasılığa sahip doğal durum için karar alternatiflerinin sonuç değerlerinden en yükseğini veren karar alternatifi, en iyi karar olarak kabul edilir. Karar problemi maliyet yapılı ise en yüksek olasılığa sahip doğal durum sonuçları içinde en küçük değeri veren karar alternatifi, en iyi karar olarak ele alınır. En büyük olasılık ölçütü, hesaplaması en kolay ölçütlerden biri olmakla beraber, yalnızca bir tek doğal durumu gözönüne aldığından dolayı, diğer ölçütlere göre daha zayıf bir karar verme ölçütüdür. Unutulmamalıdır ki bir olayın olasılığının (doğal durumun olasılığının) düşük olması bu olayın gerçekleşmeyeceği (doğal durumun ortaya çıkmayacağı) anlamı taşımaz. Bunun aksine, olayın gerçekleşme olasılığının var olduğunu ancak diğer alternatiflere göre ortaya çıkma şansının düşük olduğunu gösterir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, doğru cevap E’dir. Risk ortamında karar verme durumunda kullanılan ölçütlerden biri olan en iyi beklenen değer ölçütüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Kimi durumlarda karar problemi için tanımlanan doğal durumların ortaya çıkma olasılıkları belirlenebilir. Örneğin, bir yatırımcı yatırım dönemi içerisinde ekonomide durgunluk yaşanıp yaşanmama olasılığını geçmiş deneyimlerine dayanarak tespit edebilir. Böyle bir durumda, yatırımcının tespit ettiği olasılık değerini karar verme sürecinde kullanmak istemesi en doğal eylem olacaktır. Doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarının biliniyor olmasının karar vericiye vereceği en büyük avantaj, karar vericinin benimsediği karar alternatifine göre elde etmeyi beklediği kazanç/maliyet için ne kadarlık bir riske girdiğini hesaplayabiliyor olmasıdır. Risk ortamında doğal durumlar için olasılıkların belirlenmesi süreci çok önemlidir. Ortaya çıkma olasılığı düşük olan bir durum için yüksek bir olasılık değerinin atanması, karar vericinin kararının yanlış olmasına neden olacaktır. Bilindiği gibi, olasılık değerleri 0 ile 1 arasında değerler almaktadır ve 0’a yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının az, 1’e yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının ise yüksek olduğu söylenmektedir. Risk ortamında karar verme sürecinde, strateji tablosu içerisinde yer alan tüm doğal durumların gerçekleşme şansına ilişkin bir olasılık değerinin mutlaka tanımlanması ve tüm doğal durumların olasılıklar toplamının da 1’e eşit olması gereklidir. Doğal durumların ortaya çıkma/gerçekleşme olasılıkları belirlendikten sonra bu olasılıklar strateji tablosuna eklenirler. Daha sonra da ünitenin izleyen kesiminde verilen ölçütlerden bir tanesi kullanılarak, en iyi kararın hangisi olduğu tespit edilir.
En İyi Beklenen Değer Ölçütü
Risk ortamında karar verme durumunda en çok kullanılan ölçüt, en iyi beklenen değer ölçütüdür. Genellikle EMV kısaltması ile gösterilir. En iyi beklenen değerin hesaplanması için, her bir karar alternatifinde yer alan sonuçlar ilgili doğal durum olasılıkları ile çarpılır, daha sonra bu çarpım değerleri her satır için toplanarak ilgili karar alternatifi için beklenen kazanç veya maliyet değeri hesaplanmış olur. Daha sonra karar alternatifleri için hesaplanan beklenen değerlerin kazanç yapılı problemlerde en büyük değerli karar alternatifi, maliyet yapılı karar problemlerinde ise en küçük değerli karar alternatifi en iyi karar olarak tanımlanır.
En Büyük Olasılık Ölçütü
Daha önce belirsizlik ortamında ele alınan iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerinin karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtan ölçütler olduğu belirtilmişti. Benzer şekilde bir karar probleminde risk altında karar verme süreci ile karşı karşıya kalan karar verici, eğer tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma şansı bir başka deyişle gerçekleşme olasılığı en yüksek olan doğal duruma göre hareket ederse, en büyük olasılık ölçütüne göre karar vermiş olur. Böyle bir durumda karar verici yalnızca en yüksek olasılıklı doğal durumun sonuçları ile ilgilenir. Eğer karar problemi kazanç yapılı ise en yüksek olasılığa sahip doğal durum için karar alternatiflerinin sonuç değerlerinden en yükseğini veren karar alternatifi, en iyi karar olarak kabul edilir. Karar problemi maliyet yapılı ise en yüksek olasılığa sahip doğal durum sonuçları içinde en küçük değeri veren karar alternatifi, en iyi karar olarak ele alınır. En büyük olasılık ölçütü, hesaplaması en kolay ölçütlerden biri olmakla beraber, yalnızca bir tek doğal durumu gözönüne aldığından dolayı, diğer ölçütlere göre daha zayıf bir karar verme ölçütüdür. Unutulmamalıdır ki bir olayın olasılığının (doğal durumun olasılığının) düşük olması bu olayın gerçekleşmeyeceği (doğal durumun ortaya çıkmayacağı) anlamı taşımaz. Bunun aksine, olayın gerçekleşme olasılığının var olduğunu ancak diğer alternatiflere göre ortaya çıkma şansının düşük olduğunu gösterir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, doğru cevap E’dir. Risk ortamında karar verme durumunda kullanılan ölçütlerden biri olan en iyi beklenen değer ölçütüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Soru 17
- Bir karar probleminde risk altında karar verme süreci ile karşı karşıya kalan karar verici, eğer tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma şansı bir başka deyişle gerçekleşme olasılığı en yüksek olan doğal duruma göre hareket ederse, en büyük olasılık ölçütüne göre karar vermiş olur.
- Eğer karar problemi kazanç yapılı ise en yüksek olasılığa sahip doğal durum için karar alternatiflerinin sonuç değerlerinden en yükseğini veren karar alternatifi, en iyi karar olarak kabul edilir.
- Karar problemi maliyet yapılı ise en yüksek olasılığa sahip doğal durum sonuçları içinde en küçük değeri veren karar alternatifi, en iyi karar olarak ele alınır.
- En büyük olasılık ölçütü, hesaplaması en kolay ölçütlerden biri olmakla beraber, yalnızca bir tek doğal durumu göz önüne aldığından dolayı, diğer ölçütlere göre daha zayıf bir karar verme ölçütüdür.
- Bir olayın olasılığının (doğal durumun olasılığının) düşük olması bu olayın gerçekleşmeyeceği (doğal durumun ortaya çıkmayacağı) anlamı taşımaz, bunun aksine, olayın gerçekleşme olasılığının var olduğunu ancak diğer alternatiflere göre ortaya çıkma şansının düşük olduğunu gösterir.
Seçenekler
A
I ve II
B
IV ve V
C
I, III ve IV
D
I, II, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Düzeltme Önerisi:
Sayfa 206
Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan bir karar vericinin kullanabileceği bir başka araçta,
Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan bir karar vericinin kullanabileceği bir başka araç da,
RİSK ALTINDA KARAR VERME
Kimi durumlarda karar problemi için tanımlanan doğal durumların ortaya çıkma olasılıkları belirlenebilir. Örneğin, bir yatırımcı yatırım dönemi içerisinde ekonomide durgunluk yaşanıp yaşanmama olasılığını geçmiş deneyimlerine dayanarak tespit edebilir. Böyle bir durumda, yatırımcının tespit ettiği olasılık değerini karar verme sürecinde kullanmak istemesi en doğal eylem olacaktır. Doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarının biliniyor olmasının karar vericiye vereceği en büyük avantaj, karar vericinin benimsediği karar alternatifine göre elde etmeyi beklediği kazanç/maliyet için ne kadarlık bir riske girdiğini hesaplayabiliyor olmasıdır. Risk ortamında doğal durumlar için olasılıkların belirlenmesi süreci çok önemlidir. Ortaya çıkma olasılığı düşük olan bir durum için yüksek bir olasılık değerinin atanması, karar vericinin kararının yanlış olmasına neden olacaktır. Bilindiği gibi, olasılık değerleri 0 ile 1 arasında değerler almaktadır ve 0’a yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının az, 1’e yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının ise yüksek olduğu söylenmektedir. Risk ortamında karar verme sürecinde, strateji tablosu içerisinde yer alan tüm doğal durumların gerçekleşme şansına ilişkin bir olasılık değerinin mutlaka tanımlanması ve tüm doğal durumların olasılıklar toplamının da 1’e eşit olması gereklidir. Doğal durumların ortaya çıkma/gerçekleşme olasılıkları belirlendikten sonra bu olasılıklar strateji tablosuna eklenirler. Daha sonra da ünitenin izleyen kesiminde verilen ölçütlerden bir tanesi kullanılarak, en iyi kararın hangisi olduğu tespit edilir.
En İyi Beklenen Değer Ölçütü
Risk ortamında karar verme durumunda en çok kullanılan ölçüt, en iyi beklenen değer ölçütüdür. Genellikle EMV kısaltması ile gösterilir. En iyi beklenen değerin hesaplanması için, her bir karar alternatifinde yer alan sonuçlar ilgili doğal durum olasılıkları ile çarpılır, daha sonra bu çarpım değerleri her satır için toplanarak ilgili karar alternatifi için beklenen kazanç veya maliyet değeri hesaplanmış olur. Daha sonra karar alternatifleri için hesaplanan beklenen değerlerin kazanç yapılı problemlerde en büyük değerli karar alternatifi, maliyet yapılı karar problemlerinde ise en küçük değerli karar alternatifi en iyi karar olarak tanımlanır.
En Büyük Olasılık Ölçütü
Daha önce belirsizlik ortamında ele alınan iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerinin karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtan ölçütler olduğu belirtilmişti. Benzer şekilde bir karar probleminde risk altında karar verme süreci ile karşı karşıya kalan karar verici, eğer tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma şansı bir başka deyişle gerçekleşme olasılığı en yüksek olan doğal duruma göre hareket ederse, en büyük olasılık ölçütüne göre karar vermiş olur. Böyle bir durumda karar verici yalnızca en yüksek olasılıklı doğal durumun sonuçları ile ilgilenir. Eğer karar problemi kazanç yapılı ise en yüksek olasılığa sahip doğal durum için karar alternatiflerinin sonuç değerlerinden en yükseğini veren karar alternatifi, en iyi karar olarak kabul edilir. Karar problemi maliyet yapılı ise en yüksek olasılığa sahip doğal durum sonuçları içinde en küçük değeri veren karar alternatifi, en iyi karar olarak ele alınır. En büyük olasılık ölçütü, hesaplaması en kolay ölçütlerden biri olmakla beraber, yalnızca bir tek doğal durumu göz önüne aldığından dolayı, diğer ölçütlere göre daha zayıf bir karar verme ölçütüdür. Unutulmamalıdır ki bir olayın olasılığının (doğal durumun olasılığının) düşük olması bu olayın gerçekleşmeyeceği (doğal durumun ortaya çıkmayacağı) anlamı taşımaz. Bunun aksine, olayın gerçekleşme olasılığının var olduğunu ancak diğer alternatiflere göre ortaya çıkma şansının düşük olduğunu gösterir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, doğru cevap E’dir. Risk ortamında karar verme durumunda kullanılan ölçütlerden biri olan en büyük olasılık ölçütüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Sayfa 206
Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan bir karar vericinin kullanabileceği bir başka araçta,
Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan bir karar vericinin kullanabileceği bir başka araç da,
RİSK ALTINDA KARAR VERME
Kimi durumlarda karar problemi için tanımlanan doğal durumların ortaya çıkma olasılıkları belirlenebilir. Örneğin, bir yatırımcı yatırım dönemi içerisinde ekonomide durgunluk yaşanıp yaşanmama olasılığını geçmiş deneyimlerine dayanarak tespit edebilir. Böyle bir durumda, yatırımcının tespit ettiği olasılık değerini karar verme sürecinde kullanmak istemesi en doğal eylem olacaktır. Doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarının biliniyor olmasının karar vericiye vereceği en büyük avantaj, karar vericinin benimsediği karar alternatifine göre elde etmeyi beklediği kazanç/maliyet için ne kadarlık bir riske girdiğini hesaplayabiliyor olmasıdır. Risk ortamında doğal durumlar için olasılıkların belirlenmesi süreci çok önemlidir. Ortaya çıkma olasılığı düşük olan bir durum için yüksek bir olasılık değerinin atanması, karar vericinin kararının yanlış olmasına neden olacaktır. Bilindiği gibi, olasılık değerleri 0 ile 1 arasında değerler almaktadır ve 0’a yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının az, 1’e yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının ise yüksek olduğu söylenmektedir. Risk ortamında karar verme sürecinde, strateji tablosu içerisinde yer alan tüm doğal durumların gerçekleşme şansına ilişkin bir olasılık değerinin mutlaka tanımlanması ve tüm doğal durumların olasılıklar toplamının da 1’e eşit olması gereklidir. Doğal durumların ortaya çıkma/gerçekleşme olasılıkları belirlendikten sonra bu olasılıklar strateji tablosuna eklenirler. Daha sonra da ünitenin izleyen kesiminde verilen ölçütlerden bir tanesi kullanılarak, en iyi kararın hangisi olduğu tespit edilir.
En İyi Beklenen Değer Ölçütü
Risk ortamında karar verme durumunda en çok kullanılan ölçüt, en iyi beklenen değer ölçütüdür. Genellikle EMV kısaltması ile gösterilir. En iyi beklenen değerin hesaplanması için, her bir karar alternatifinde yer alan sonuçlar ilgili doğal durum olasılıkları ile çarpılır, daha sonra bu çarpım değerleri her satır için toplanarak ilgili karar alternatifi için beklenen kazanç veya maliyet değeri hesaplanmış olur. Daha sonra karar alternatifleri için hesaplanan beklenen değerlerin kazanç yapılı problemlerde en büyük değerli karar alternatifi, maliyet yapılı karar problemlerinde ise en küçük değerli karar alternatifi en iyi karar olarak tanımlanır.
En Büyük Olasılık Ölçütü
Daha önce belirsizlik ortamında ele alınan iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerinin karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtan ölçütler olduğu belirtilmişti. Benzer şekilde bir karar probleminde risk altında karar verme süreci ile karşı karşıya kalan karar verici, eğer tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma şansı bir başka deyişle gerçekleşme olasılığı en yüksek olan doğal duruma göre hareket ederse, en büyük olasılık ölçütüne göre karar vermiş olur. Böyle bir durumda karar verici yalnızca en yüksek olasılıklı doğal durumun sonuçları ile ilgilenir. Eğer karar problemi kazanç yapılı ise en yüksek olasılığa sahip doğal durum için karar alternatiflerinin sonuç değerlerinden en yükseğini veren karar alternatifi, en iyi karar olarak kabul edilir. Karar problemi maliyet yapılı ise en yüksek olasılığa sahip doğal durum sonuçları içinde en küçük değeri veren karar alternatifi, en iyi karar olarak ele alınır. En büyük olasılık ölçütü, hesaplaması en kolay ölçütlerden biri olmakla beraber, yalnızca bir tek doğal durumu göz önüne aldığından dolayı, diğer ölçütlere göre daha zayıf bir karar verme ölçütüdür. Unutulmamalıdır ki bir olayın olasılığının (doğal durumun olasılığının) düşük olması bu olayın gerçekleşmeyeceği (doğal durumun ortaya çıkmayacağı) anlamı taşımaz. Bunun aksine, olayın gerçekleşme olasılığının var olduğunu ancak diğer alternatiflere göre ortaya çıkma şansının düşük olduğunu gösterir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, doğru cevap E’dir. Risk ortamında karar verme durumunda kullanılan ölçütlerden biri olan en büyük olasılık ölçütüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur.
Soru 18
- Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan bir karar vericinin kullanabileceği bir başka araç da, karar problemi için karar ağacının oluşturulmasıdır.
- Özellikle birden fazla kararın ardı ardına alınmasını gerektiren durumlarda strateji tablosu yetersiz kalacaktır, bu tür ardışık karar verme problemlerinde, karar problemi için karar ağacının oluşturulması en iyi kararların belirlenmesi işlemini kolaylaştıracaktır.
- Karar ağaçları karar vericinin içinde bulunduğu karar verme probleminde ortaya çıkabilecek tüm durumları, senaryoları, bir arada görebileceği bir grafiksel yaklaşımdır.
- Karar ağaçları, risk altında karar verme durumunda bulunan karar vericiler tarafından oluşturulurlar.
- Karar ağaçlarında en iyi karar alternatifinin hangisi olduğunu göstermek üzere karar düğümünden çıkan en iyi karar alternatifine bir ok işareti konulur.
Seçenekler
A
I ve II
B
I, III ve IV
C
II, IV ve V
D
I, II, III ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Düzeltme Önerisi:
Sayfa 207
Karar ağaçlarında en iyi karar alternatifinin hangisi olduğunu göstermek üzere karar düğümünden çıkan en iyi karar alternatifine bir ok işareti konulur. Şekil 8.1’de verilen karar ağacı örneğinde en iyi karar alternatifi 1 numaralı karar alternatifi olarak örneklenmiş ve ok işareti bu karar dalına eklenmiştir. _Şekil 8.1.’de karar düğümünden çıkan her iki karar alternatifine de ok işareti konulmuş, tekrar gözden geçirilebilir mi?
KARAR AĞACI
Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan bir karar vericinin kullanabileceği bir başka araç da, karar problemi için karar ağacının oluşturulmasıdır. Karar ağaçları karar probleminin grafiksel olarak gösterimidir. Ayrıca karar ağaçları karar vericinin içinde bulunduğu karar verme probleminde ortaya çıkabilecek tüm durumları, senaryoları, bir arada görebileceği bir grafiksel yaklaşımdır. Pek çok kişi, derlenen verilerin kendilerine tablolar şeklinde sunulması yerine, grafiklerle sunulması durumunda daha kolay, daha ayrıntılı ve net bilgiyi elde edebildiklerini belirtmektedirler. Özellikle birden fazla kararın ardı ardına alınmasını gerektiren durumlarda strateji tablosu yetersiz kalacaktır. Bu tür ardışık karar verme problemlerinde, karar problemi için karar ağacının oluşturulması en iyi kararların belirlenmesi işlemini kolaylaştıracaktır. Karar ağaçları, risk altında karar verme durumunda bulunan karar vericiler tarafından oluşturulurlar. Karar ağaçları temel olarak izleyen bileşenlerden oluşur.
Karar Düğümü: Karar düğümünde karar vericinin çeşitli karar alternatiflerinden birisini seçmesi beklenir. Strateji tablosunun satırlarında yer alan karar alternatifleri bu düğümde kullanılır. Karar düğümleri kare sembolü ile gösterilir. Bu karar düğümü karar ağacının başlangıç düğümüdür. Bu düğümden sağa doğru karar alternatifi sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Her bir karar alternatifini temsil eden çizginin üzerine o karar alternatifinin adı yazılır.
Şans Düğümü: Daha önce strateji tablosunda incelediğimiz doğal durumları göstermek amacı ile şans düğümü oluşturulur. Şans düğümleri (veya şans çatalları) daire sembolü ile gösterilir. Şans düğümünden sağa doğru doğal durum sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Şans düğümünden sağa doğru çizilen doğrulara şans dalı adı verilir. Şans dalının sonunda ise strateji tablosunun hücrelerinde yer alan sonuç değerleri yer alacaktır. Eğer birden fazla karar verme söz konusu ise bir şans dalından sonra bir başka karar düğümü yer alabilir. Şans dalının üzerinde ise o şans dalının temsil ettiği doğal durumun ortaya çıkma olasılığı yer alır. Her şans düğümünün üzerinde ise o şans dalına ulaşmak için seçilmesi gereken karar alternatifi için hesaplanan EMV değerleri (en iyi beklenen değerler) yer alacaktır.
Karar ağaçlarında en iyi karar alternatifinin hangisi olduğunu göstermek üzere karar düğümünden çıkan en iyi karar alternatifine bir ok işareti konulur. Karar ağaçları çizimleri kolay olan ve karar vericiye en iyi karar alternatifinin seçiminde görsel olarak yardımcı olan grafiklerdir. Karar vericinin içinde bulunduğu karar probleminin modellenmesinde önemli bir araçtır. Karar ağacının en soldan en sağa kadar ilerleyerek bulunan her bir dal sırası o karar problemi için bir senaryo olacaktır. Dolayısıyla bir karar ağacı karar probleminde ortaya çıkabilecek tüm senaryoları bir arada göstermeye yarayan bir grafiksel gösterimdir. Ancak karar ağaçlarının en büyük dezavantajı, karar alternatifi ve doğal durum sayısının artması durumunda karar ağacının karmaşık bir yapı alabilmesidir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, karar ağaçlarına ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur, dolayısıyla doğru cevap E’dir.
Sayfa 207
Karar ağaçlarında en iyi karar alternatifinin hangisi olduğunu göstermek üzere karar düğümünden çıkan en iyi karar alternatifine bir ok işareti konulur. Şekil 8.1’de verilen karar ağacı örneğinde en iyi karar alternatifi 1 numaralı karar alternatifi olarak örneklenmiş ve ok işareti bu karar dalına eklenmiştir. _Şekil 8.1.’de karar düğümünden çıkan her iki karar alternatifine de ok işareti konulmuş, tekrar gözden geçirilebilir mi?
KARAR AĞACI
Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan bir karar vericinin kullanabileceği bir başka araç da, karar problemi için karar ağacının oluşturulmasıdır. Karar ağaçları karar probleminin grafiksel olarak gösterimidir. Ayrıca karar ağaçları karar vericinin içinde bulunduğu karar verme probleminde ortaya çıkabilecek tüm durumları, senaryoları, bir arada görebileceği bir grafiksel yaklaşımdır. Pek çok kişi, derlenen verilerin kendilerine tablolar şeklinde sunulması yerine, grafiklerle sunulması durumunda daha kolay, daha ayrıntılı ve net bilgiyi elde edebildiklerini belirtmektedirler. Özellikle birden fazla kararın ardı ardına alınmasını gerektiren durumlarda strateji tablosu yetersiz kalacaktır. Bu tür ardışık karar verme problemlerinde, karar problemi için karar ağacının oluşturulması en iyi kararların belirlenmesi işlemini kolaylaştıracaktır. Karar ağaçları, risk altında karar verme durumunda bulunan karar vericiler tarafından oluşturulurlar. Karar ağaçları temel olarak izleyen bileşenlerden oluşur.
Karar Düğümü: Karar düğümünde karar vericinin çeşitli karar alternatiflerinden birisini seçmesi beklenir. Strateji tablosunun satırlarında yer alan karar alternatifleri bu düğümde kullanılır. Karar düğümleri kare sembolü ile gösterilir. Bu karar düğümü karar ağacının başlangıç düğümüdür. Bu düğümden sağa doğru karar alternatifi sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Her bir karar alternatifini temsil eden çizginin üzerine o karar alternatifinin adı yazılır.
Şans Düğümü: Daha önce strateji tablosunda incelediğimiz doğal durumları göstermek amacı ile şans düğümü oluşturulur. Şans düğümleri (veya şans çatalları) daire sembolü ile gösterilir. Şans düğümünden sağa doğru doğal durum sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Şans düğümünden sağa doğru çizilen doğrulara şans dalı adı verilir. Şans dalının sonunda ise strateji tablosunun hücrelerinde yer alan sonuç değerleri yer alacaktır. Eğer birden fazla karar verme söz konusu ise bir şans dalından sonra bir başka karar düğümü yer alabilir. Şans dalının üzerinde ise o şans dalının temsil ettiği doğal durumun ortaya çıkma olasılığı yer alır. Her şans düğümünün üzerinde ise o şans dalına ulaşmak için seçilmesi gereken karar alternatifi için hesaplanan EMV değerleri (en iyi beklenen değerler) yer alacaktır.
Karar ağaçlarında en iyi karar alternatifinin hangisi olduğunu göstermek üzere karar düğümünden çıkan en iyi karar alternatifine bir ok işareti konulur. Karar ağaçları çizimleri kolay olan ve karar vericiye en iyi karar alternatifinin seçiminde görsel olarak yardımcı olan grafiklerdir. Karar vericinin içinde bulunduğu karar probleminin modellenmesinde önemli bir araçtır. Karar ağacının en soldan en sağa kadar ilerleyerek bulunan her bir dal sırası o karar problemi için bir senaryo olacaktır. Dolayısıyla bir karar ağacı karar probleminde ortaya çıkabilecek tüm senaryoları bir arada göstermeye yarayan bir grafiksel gösterimdir. Ancak karar ağaçlarının en büyük dezavantajı, karar alternatifi ve doğal durum sayısının artması durumunda karar ağacının karmaşık bir yapı alabilmesidir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi, karar ağaçlarına ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur, dolayısıyla doğru cevap E’dir.
Soru 19
- Karar düğümünde karar vericinin çeşitli karar alternatiflerinden birisini seçmesi beklenir.
- Strateji tablosunun satırlarında yer alan karar alternatifleri bu düğümde kullanılır.
- Karar düğümleri kare sembolü ile gösterilir. Bu karar düğümü karar ağacının başlangıç düğümüdür.
- Karar düğümünden sağa doğru karar alternatifi sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir.
- Her bir karar alternatifini temsil eden çizginin üzerine o karar alternatifinin adı yazılır.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, IV ve V
D
I, III, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Karar ağaçları temel olarak izleyen bileşenlerden oluşur:
Karar Düğümü: Karar düğümünde karar vericinin çeşitli karar alternatiflerinden birisini seçmesi beklenir. Strateji tablosunun satırlarında yer alan karar alternatifleri bu düğümde kullanılır. Karar düğümleri kare sembolü ile gösterilir. Bu karar düğümü karar ağacının başlangıç düğümüdür. Bu düğümden sağa doğru karar alternatifi sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Her bir karar alternatifini temsil eden çizginin üzerine o karar alternatifinin adı yazılır.
Şans Düğümü: Daha önce strateji tablosunda incelediğimiz doğal durumları göstermek amacı ile şans düğümü oluşturulur. Şans düğümleri (veya şans çatalları) daire sembolü ile gösterilir. Şans düğümünden sağa doğru doğal durum sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Şans düğümünden sağa doğru çizilen doğrulara şans dalı adı verilir. Şans dalının sonunda ise strateji tablosunun hücrelerinde yer alan sonuç değerleri yer alacaktır. Eğer birden fazla karar verme söz konusu ise bir şans dalından sonra bir başka karar düğümü yer alabilir. Şans dalının üzerinde ise o şans dalının temsil ettiği doğal durumun ortaya çıkma olasılığı yer alır. Her şans düğümünün üzerinde ise o şans dalına ulaşmak için seçilmesi gereken karar alternatifi için hesaplanan EMV değerleri (en iyi beklenen değerler) yer alacaktır.
Karar ağaçları bileşenlerinden biri olan karar düğümüne ilişkin olarak yukarıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangileri doğrudur?
Karar ağaçları bileşenlerinden biri olan karar düğümüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur, dolayısıyla doğru cevap E’dir.
Karar Düğümü: Karar düğümünde karar vericinin çeşitli karar alternatiflerinden birisini seçmesi beklenir. Strateji tablosunun satırlarında yer alan karar alternatifleri bu düğümde kullanılır. Karar düğümleri kare sembolü ile gösterilir. Bu karar düğümü karar ağacının başlangıç düğümüdür. Bu düğümden sağa doğru karar alternatifi sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Her bir karar alternatifini temsil eden çizginin üzerine o karar alternatifinin adı yazılır.
Şans Düğümü: Daha önce strateji tablosunda incelediğimiz doğal durumları göstermek amacı ile şans düğümü oluşturulur. Şans düğümleri (veya şans çatalları) daire sembolü ile gösterilir. Şans düğümünden sağa doğru doğal durum sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Şans düğümünden sağa doğru çizilen doğrulara şans dalı adı verilir. Şans dalının sonunda ise strateji tablosunun hücrelerinde yer alan sonuç değerleri yer alacaktır. Eğer birden fazla karar verme söz konusu ise bir şans dalından sonra bir başka karar düğümü yer alabilir. Şans dalının üzerinde ise o şans dalının temsil ettiği doğal durumun ortaya çıkma olasılığı yer alır. Her şans düğümünün üzerinde ise o şans dalına ulaşmak için seçilmesi gereken karar alternatifi için hesaplanan EMV değerleri (en iyi beklenen değerler) yer alacaktır.
Karar ağaçları bileşenlerinden biri olan karar düğümüne ilişkin olarak yukarıdaki seçeneklerde yer alan ifadelerden hangileri doğrudur?
Karar ağaçları bileşenlerinden biri olan karar düğümüne ilişkin olarak seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü doğrudur, dolayısıyla doğru cevap E’dir.
Soru 20
Bireyler veya işletmeler karar verme durumu ile karşı karşıya kaldıklarında, en iyi karara ulaşabilmek için, karar probleminin çeşitli bileşenlerini en doğru şekilde tanımlamalıdır. Karar verme sürecinde, doğru ve eksiksiz bir şekilde tanımlanması beklenen çeşitli karar bileşenleri bulunmaktadır. Bu bileşenlerden karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getiren tabloya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Pay-off tablosu
B
Karar tablosu
C
Alternatifler tablosu
D
Durum tablosu
E
Değişken tablosu
Açıklama:
Strateji Tablosu (pay-off): Karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getiren tabloya strateji tablosu adı verilir. Strateji tablosu kazanç yapılı olarak kurulabileceği gibi maliyet yapılı olarak da kurulabilir. Yanıt A seçeneğidir.
Soru 21
Aşağıdakiler, karar verme problemlerindeki hangi unsura örnek oluştururlar?
- Ekonominin iyi - kötü olması
- Havanın sıcak - soğuk olması
- En iyi -en kötü senaryo
Seçenekler
A
Yapay unsurlar
B
Doğal durumlar
C
Karar verici durumları
D
Karar değişkeni durumları
E
Alternatif durumları
Açıklama:
Doğal durumlar, karar verici çeşitli karar alternatiflerden birisini seçtikten sonra ortaya çıkabilecek ve karar vericinin üzerinde etkisi olmayan ancak problemde yer alan karar seçeneklerinin sonuçlarını etkileyebilecek farklı senaryoları gösterirler. Yanıt B seçeneğidir.
Soru 22
Bir karar verici yapacağı yatırım için X-Y-Z hisse senetlerinden birini seçmek istiyor. Hisse senetlerinin en kötü, ortalama ve en iyi ekonomik durum koşulları altındaki beklenen değerleri aşağıdaki gibidir. Karar verici eğer kötümserlik ölçütüne göre karar verecekse hangi hissenin hangi değerle seçilmesine karar verecektir?
| En kötü | Ortalama | En iyi | |
| X | 18 | 22 | 25 |
| Y | 14 | 23 | 24 |
| Z | 13 | 25 | 30 |
Seçenekler
A
24-Y
B
25-X
C
14-Y
D
13-Z
E
18-X
Açıklama:
| En kötü | Ortalama | En iyi | En küçük | |
| X | 18 | 22 | 25 | 18 |
| Y | 14 | 23 | 24 | 14 |
| Z | 13 | 25 | 30 | 13 |
Soru 23
Bir karar verici yapacağı yatırım için X-Y-Z hisse senetlerinden birini seçmek istiyor. Hisse senetlerinin en kötü, ortalama ve en iyi ekonomik durum koşulları altındaki beklenen değerleri aşağıdaki gibidir. Karar verici eğer iyimserlik ölçütüne göre karar verecekse hangi hissenin hangi değerle seçilmesine karar verecektir?
| En kötü | Ortalama | En iyi | |
| X | 18 | 22 | 25 |
| Y | 14 | 23 | 24 |
| Z | 13 | 25 | 30 |
Seçenekler
A
X-25
B
Y-24
C
Z-30
D
X-18
E
Z-13
Açıklama:
| En kötü | Ortalama | En iyi | En büyük | |
| X | 18 | 22 | 25 | 25 |
| Y | 14 | 23 | 24 | 24 |
| Z | 13 | 25 | 30 | 30 |
Soru 24
Bir karar verici yapacağı seyahat için X-Y-Z rotalarından birini seçmek istiyor. Rotaların en kötü, ortalama ve en iyi hava durumu koşulları altındaki beklenen haftalık süre değerleri aşağıdaki gibidir. Karar verici eğer kötümserlik ölçütüne göre karar verecekse ve seyahatini olabildiğince kısa sürece tamamlamak istiyorsa aşağıdakilerden hangi rotayı hangi süre değeriyle seçecektir?
| En kötü | Ortalama | En iyi | |
| X | 15 | 12 | 8 |
| Y | 16 | 13 | 5 |
| Z | 18 | 15 | 13 |
Seçenekler
A
X-15
B
Y-16
C
Z-18
D
X-8
E
Z-13
Açıklama:
Kötümserlik ölçütüne göre rotaların beklenen süresel karşılıkları karşısındaki en kötü durumlarına bakılarak en iyi değeri sunan rotanın seçilmesi beklenir. Yanıt A seçeneğidir.
| En kötü | Ortalama | En iyi | En büyük | |
| X | 15 | 12 | 8 | 15 |
| Y | 16 | 13 | 5 | 16 |
| Z | 18 | 15 | 13 | 18 |
Soru 25
Karar vericinin, karar probleminin doğasına ve içinde bulunduğu psikolojik duruma ilişkin daha esnek davranmasına olanak vermek amacı ile iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerini bir arada kullanan bir ölçüt Hurwicz tarafından önerilmiştir. Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütünde karar vericinin iyimserlik düzeyini belirleyen bir katsayı bulunmaktadır. Karar vericinin iyimserlik düzeyi α ile gösterilir. Bu karar verme ölçütü ve 0.1 iyimserlik katsayısı altında, X-Y-Z yatırımlarının farklı ekonomik durumlar altındaki gelir miktarlarının sunulduğu aşağıdaki karar verme tablosu altında karar verici hangi yatırımı toplamdaki hangi değer sebebiyle seçecektir?
| En kötü | Ortalama | En iyi | |
| X | 5 | 12 | 15 |
| Y | 5 | 7 | 10 |
| Z | 10 | 11 | 12 |
Seçenekler
A
X-15
B
Y-10
C
Z-10.2
D
Y-5.5
E
Z-12
Açıklama:
| En kötü | Ortalama | En iyi | En büyük | En küçük | En büyük*a | En küçük*(1-a) | Toplam | |
| X | 5 | 12 | 15 | 15 | 5 | 1,5 | 4,5 | 6 |
| Y | 5 | 7 | 10 | 10 | 5 | 1 | 4,5 | 5,5 |
| Z | 10 | 11 | 12 | 12 | 10 | 1,2 | 9 | 10,2 |
Soru 26
Karar verici yatırım yapmak için üç arsa arasından birini seçmek istemektedir. Senaryolara göre arsaların gelecekteki değerleri tabloda verilmiştir. En iyi senaryonun %30, ortalama senaryonun %30 ve en iyi senaryonun yaşanma ihtimalinin %40 olduğu varsayıldığında karar vericinin hangi arsayı hangi değer ile seçmesi beklenir?
| En kötü | Ortalama | En iyi | |
| X | 5 | 12 | 15 |
| Y | 5 | 7 | 10 |
| Z | 10 | 11 | 12 |
Seçenekler
A
X-10.1
B
Y-7,1
C
Z-10,9
D
X-15
E
Z-12
Açıklama:
| Beklenen değerler | |||||||
| En kötü | Ortalama | En iyi | En kötü * 0,4 | Ortalama*0,3 | En iyi * 0,3 | Toplam | |
| X | 5 | 12 | 15 | 2 | 3,6 | 4,5 | 10,1 |
| Y | 5 | 7 | 10 | 2 | 2,1 | 3 | 7,1 |
| Z | 10 | 11 | 12 | 4 | 3,3 | 3,6 | 10,9 |
Soru 27
Karar verici bir bitkinin yaşamının X-Y-Z şartları altında incelemek istemektedir. Bitkinin bu koşullara uyumunun kötü uyum, ortalama uyum ve iyi uyum sağlaması halinde bitkinin beklenen yaşam süreleri tabloda verilmiştir. Bitkinin en fazla süre boyunca yaşamasını isteyen karar verici, şartlar iyimser yaklaşımla değerlendirecek olması durumunda hangi şartı en iyi olarak seçecektir ve eğer hangi şartın daha iyi olacağını bilinmesine ilişkin tam bilgiyi elde etme şansı olsaydı bu bilginin beklenen değeri ne olacaktır?
| p=0.5 | p=0.2 | p=0.3 | |
| Kötü | Ortalama | İyi | |
| X | 5 | 12 | 15 |
| Y | 5 | 7 | 10 |
| Z | 10 | 11 | 12 |
Seçenekler
A
X - 1
B
X - 0,6
C
Y - 0,5
D
Z - 1
E
Z - 1,1
Açıklama:
| p=0.5 | p=0.2 | p=0.3 | Beklenen değerler | ||||
| En kötü | Ortalama | En iyi | En kötü * 0.5 | Ortalama*0.2 | En iyi * 0.3 | Toplam | |
| X | 5 | 12 | 15 | 2,5 | 2,4 | 4,5 | 9,4 |
| Y | 5 | 7 | 10 | 2,5 | 1,4 | 3 | 6,9 |
| Z | 10 | 11 | 12 | 5 | 2,2 | 3,6 | 10,8 |
Bilginin değerini belirlemek için ise;
| En kötü | Ortalama | En iyi | |
| En iyiler | 10 | 12 | 15 |
| 10*0.5 | 12*0.2 | 15*0.3 |
Sonuç, 11,9-10,8= 1,1
Yanıt E seçeneğidir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangileri karar ağaçlarının özelliklerindendir?
- Tüm alternatifleri ve senaryoları bir arada gösterir.
- Grafiksel sunumlar olduğu için daha anlaşılırlar.
- Karar düğümleri, karar vericinin seçmesi gereken alternatiflerden birinin seçilmesinin beklendiği düğümlerdir.
- Şans düğümleri, doğal durumları gösterir.
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III
D
I-II-III
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Verilen ifadelerin hepsi doğrudur. Yanıt E seçeneğidir.
Soru 29
Karar ağaçlarında her dal karar verme problemindeki neyi temsil eder?
Seçenekler
A
Kısıtları
B
Amaçları
C
Karar değişkenlerini
D
Senaryoları
E
Getirileri
Açıklama:
Karar ağaçları çizimleri kolay olan ve karar vericiye en iyi karar alternatifinin seçiminde görsel olarak yardımcı olan grafiklerdir. Karar vericinin içinde bulunduğu karar probleminin modellenmesinde önemli bir araçtır. Karar ağacının en soldan en sağa kadar ilerleyerek bulunan her bir dal sırası o karar problemi için bir senaryo olacaktır. Yanıt D seçeneğidir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi karar probleminin bileşenleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Karar alternatifleri
B
Doğal durumlar
C
Sonuçlar
D
Strateji tablosu
E
Kararsızlık
Açıklama:
Bireyler veya işletmeler karar verme durumu ile karşı karşıya kaldıklarında, en iyi
karara ulaşabilmek için, karar probleminin çeşitli bileşenlerini en doğru şekilde
tanımlamalıdır. Karar verme sürecinde, doğru ve eksiksiz bir şekilde tanımlanması beklenen çeşitli karar bileşenleri bulunmaktadır. Bu bileşenler ; Karar alternatifleri, Doğal durumlar, Sonuç ve strateji tablosu şeklindedir. Doğru yanıt E şıkkıdır.
karara ulaşabilmek için, karar probleminin çeşitli bileşenlerini en doğru şekilde
tanımlamalıdır. Karar verme sürecinde, doğru ve eksiksiz bir şekilde tanımlanması beklenen çeşitli karar bileşenleri bulunmaktadır. Bu bileşenler ; Karar alternatifleri, Doğal durumlar, Sonuç ve strateji tablosu şeklindedir. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 31
Yeni bir otomobil geliştiren üretici, ön cam silecek lastiklerini kendi fabrikası içerisinde mi üreteceği yoksa dışarıdan temin yoluna mı gideceği kararını vermek durumundadır. Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisine örnek olararak verilebilir?
Seçenekler
A
Strateji tablosu
B
Karar alternatifleri
C
Sonuç
D
Doğal durumlar
E
Kararsızlık
Açıklama:
Üzerinde çözüm araştırılan karar verme probleminde, karar vericinin uygulayabileceği farklı karar seçenekleri “karar alternatifleri”ni oluşturur. Finansal yatırım yapmak isteyen bir kişi elinde bulunan parayı farklı yatırım seçeneklerinde değerlendirebilir. Hemen hemen tüm işletme eylemlerinde farklı karar alternatiflerine rastlamak mümkündür. Karar verici, üzerinde çalıştığı problem için ortaya çıkabilecek tüm karar alternatiflerini araştırmalı ve mümkün olan tüm karar seçeneklerini problemine eklemelidir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getirir?
Seçenekler
A
Değerleri eğrisi
B
Strateji tablosu
C
Hüküm süreçleri
D
Rassal eğriler
E
Kar-zarar tablosu
Açıklama:
Karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getiren tabloya strateji tablosu adı verilir. Strateji tablosu kazanç yapılıolarak kurulabileceği gibi maliyet yapılı olarak da kurulabilir. Strateji tablosunun satırlarında farklı karar alternatifleri bulunur. m tane karar alternatifinin bulunduğu bir karar probleminde karar seçenekleri d1, d2, d3, ..., dm ile gösterilirler. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 33
Belirsizlik altında karar verme süreci ile ilgili aşağıdaki hangi bilgi yanlıştır?
Seçenekler
A
Karar vericinin nasıl bir riske girdiğini hesaplaması mümkün değildir
B
Karar verici, karar probleminin doğal durumlarını bilmez
C
Karar verici, hangi durumun hangi olasılık ile ortaya çıkabileceğini bilmemektedir
D
Karar verici, kararını problemde ortaya çıkan ve strateji tablosunda gösterilen sonuç değerlerine göre verecektir
E
Bir karar vericinin kullanabileceği iyimserlik ölçütü, kötümserlik ölçütü ve Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüdür
Açıklama:
Belirsizlik altında karar vermek durumunda olan bir karar verici, karar probleminin doğal durumlarını bilmekle beraber, hangi durumun gerçekten ortaya çıkabileceğini veya hangi durumun hangi olasılık ile ortaya çıkabileceğini bilmemektedir. Dolayısıyla belirsizlik altında karar verme durumunda kullanılan tekniklere göre verilen bir karar için, karar vericinin nasıl bir riske girdiğini hesaplaması mümkün değildir. Karar verici, kararını problemde ortaya çıkan ve strateji tablosunda gösterilen sonuç değerlerine göre verecektir. Belirsizlik altında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler; iyimserlik ölçütü, kötümserlik ölçütü ve Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüdür. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 34
Karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alanher karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı
karşıya kalacağını düşünür. Verilen özellik aşağıdakilerden hangisine aittir?
karşıya kalacağını düşünür. Verilen özellik aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütü
B
Kötümserlik ölçütü
C
Çoklu seçenek paradoksu
D
İyimserlik ölçütü
E
Strateji tablosu
Açıklama:
Karar vericinin iyimser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa
olsun “hep iyi durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar
vericilerin uyguladığı bir tekniktir. İyimserlik ölçütü yaklaşımında, karar verici
hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan
her karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı
karşıya kalacağını düşünür. Her karar alternatifinin en uygun değerlerinden de en
büyük kazanç veya en küçük maliyete sahip kararın kendisi için geçerli olacağını
kabul eder. Doğru yanıt D şıkkıdır.
olsun “hep iyi durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar
vericilerin uyguladığı bir tekniktir. İyimserlik ölçütü yaklaşımında, karar verici
hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan
her karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı
karşıya kalacağını düşünür. Her karar alternatifinin en uygun değerlerinden de en
büyük kazanç veya en küçük maliyete sahip kararın kendisi için geçerli olacağını
kabul eder. Doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 35
Maliyet yapılı problemlerde iyimserlik ölçtünde karar verici hangi felsefe ile hareket etmelidir?
Seçenekler
A
Kazanabileceği en büyük kazançlardan en büyüğünü seçer
B
Zarar odaklı olup tedbirli davranır
C
Ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en küçüğünü seçer
D
Kar-zarar dengesini gözetip ortalama değerler üzerinden karar verir
E
En büyük riske ve kazanca odaklanır
Açıklama:
Her karar alternatifinin en uygun değerlerinden de en büyük kazanç veya en küçük maliyete sahip kararın kendisi için geçerli olacağını kabul eder. İyimserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en büyük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket ederken maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir. Doğru yanıt C şıkkıdır.
Soru 36
Karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer
alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri
ile karşı karşıya kalacağını düşünür. Verilen özellik aşağıdakilerden hangisine aittir?
alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri
ile karşı karşıya kalacağını düşünür. Verilen özellik aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Kötümserlik ölçütü
B
İyimserlik ölçütü
C
Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütü
D
Strateji tablosu
E
Karar alternatifleri
Açıklama:
Karar vericinin kötümser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa
olsun “hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir. Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür. Kötümserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en küçük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket ederken maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en büyük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir. Doğru yanıt A şıkkıdır.
olsun “hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir. Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür. Kötümserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en küçük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket ederken maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en büyük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir. Doğru yanıt A şıkkıdır.
Soru 37
Olasılıkla ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Olasılık değerleri 0 ile 2 arasında bir değer alır.
B
0’a yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şansları azdır
C
1'e yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şansları azdır
D
2'ye yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şansları çoktur
E
2'ye yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şansları en yüksektir
Açıklama:
Risk ortamında doğal durumlar için olasılıkların belirlenmesi süreci çok önemlidir. Ortaya çıkma olasılığı düşük olan bir durum için yüksek bir olasılık değerinin atanması, karar vericinin kararının yanlış olmasına neden olacaktır. Bilindiği gibi, olasılık değerleri 0 ile 1 arasında değerler almaktadır ve 0’a yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının az, 1’e yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının ise yüksek olduğu söylenmektedir. Risk ortamında karar verme sürecinde, strateji tablosu içerisinde yer alan tüm doğal durumların gerçekleşme şansına ilişkin bir olasılık değerinin mutlaka tanımlanması ve tüm doğal durumların olasılıklar toplamının da 1’e eşit olması gereklidir. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi karar ağacı bileşenleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Şans düğümü
B
Karar dalları
C
Doğal durum olasılıkları
D
Karar düğümü
E
Rassal karar
Açıklama:
Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan bir karar vericinin kullanabileceği bir
başka araçta, karar problemi için karar ağacının oluşturulmasıdır. Karar ağaçları
karar probleminin grafiksel olarak gösterimidir. Karar ağaçları temel olarak izleyen bileşenlerden oluşur. Karar Düğümü: Karar düğümünde karar vericinin çeşitli karar alternatiflerinden birisini seçmesi beklenir. Strateji tablosunun satırlarında yer alan karar alternatifleri bu düğümde kullanılır. Karar düğümleri kare sembolü ile gösterilir. Bu karar düğümü karar ağacının başlangıç düğümüdür. Bu düğümden sağa doğru
karar alternatifi sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Her bir karar alternatifini
temsil eden çizginin üzerine o karar alternatifinin adı yazılır. Şans Düğümü: Daha önce strateji tablosunda incelediğimiz doğal durumları göstermek amacı ile şans düğümü oluşturulur. Şans düğümleri (veya şans çatalları) daire sembolü ile gösterilir. Şans düğümünden sağa doğru doğal durum sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Şans düğümünden sağa doğru çizilen doğrularaşans dalı adı verilir. Şans dalının sonunda ise strateji tablosunun hücrelerinde yer alan sonuç değerleri yer alacaktır. Eğer birden fazla karar verme söz konusu ise bir şans dalından sonra bir başka karar düğümü yer alabilir. Şans dalının üzerinde ise o şans dalının temsil ettiği doğal durumun ortaya çıkma olasılığı yer alır. Doğru yanıt E şıkkıdır.
başka araçta, karar problemi için karar ağacının oluşturulmasıdır. Karar ağaçları
karar probleminin grafiksel olarak gösterimidir. Karar ağaçları temel olarak izleyen bileşenlerden oluşur. Karar Düğümü: Karar düğümünde karar vericinin çeşitli karar alternatiflerinden birisini seçmesi beklenir. Strateji tablosunun satırlarında yer alan karar alternatifleri bu düğümde kullanılır. Karar düğümleri kare sembolü ile gösterilir. Bu karar düğümü karar ağacının başlangıç düğümüdür. Bu düğümden sağa doğru
karar alternatifi sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Her bir karar alternatifini
temsil eden çizginin üzerine o karar alternatifinin adı yazılır. Şans Düğümü: Daha önce strateji tablosunda incelediğimiz doğal durumları göstermek amacı ile şans düğümü oluşturulur. Şans düğümleri (veya şans çatalları) daire sembolü ile gösterilir. Şans düğümünden sağa doğru doğal durum sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Şans düğümünden sağa doğru çizilen doğrularaşans dalı adı verilir. Şans dalının sonunda ise strateji tablosunun hücrelerinde yer alan sonuç değerleri yer alacaktır. Eğer birden fazla karar verme söz konusu ise bir şans dalından sonra bir başka karar düğümü yer alabilir. Şans dalının üzerinde ise o şans dalının temsil ettiği doğal durumun ortaya çıkma olasılığı yer alır. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 39
Hangi doğal durumun ortaya çıkacağının kesinlikle öğrenilmesiyle elde edilebilecek en iyi beklenen değer ile hangi doğal durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisi öğrenilmeden önceki en iyi beklenen değer arasındaki farktır. Verilen tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Karar ağacı
B
Tam bilginin beklenen değeri
C
En büyük olasılık ölçütü
D
En iyi beklenen değer ölçütü
E
Risk altında karar verme
Açıklama:
Tam bilginin beklenen değeri tanımı, hangi doğal durumun ortaya çıkacağının kesinlikle öğrenilmesiyle elde edilebilecek en iyi beklenen değer ile hangi doğal
durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisi öğrenilmeden önceki en iyi beklenen
değer arasındaki fark olarak verilebilir. Eğer karar verici hangi doğal durumun ortaya çıkacağını kesinlikle öğrenmek isterse bu bilgiye ödeyeceği en büyük miktarı bilmek zorundadır. Doğru yanıt B şıkkıdır.
durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisi öğrenilmeden önceki en iyi beklenen
değer arasındaki fark olarak verilebilir. Eğer karar verici hangi doğal durumun ortaya çıkacağını kesinlikle öğrenmek isterse bu bilgiye ödeyeceği en büyük miktarı bilmek zorundadır. Doğru yanıt B şıkkıdır.
Soru 40
Karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getiren tabloya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Strateji Tablosu
B
Karar Tablosu
C
Durum Tablosu
D
Yatırım Tablosu
E
Belirsizlik Tablosu
Açıklama:
Karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getiren tabloya strateji tablosu adı verilir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi gelecekte ortaya çıkması mümkün olan gerçek olayları gösterir?
Seçenekler
A
Doğal Durumlar
B
Karmaşık Durumlar
C
Stratejik Durumlar
D
Alternatif Durumlar
E
Teorik Durumlar
Açıklama:
Doğal durumlar, karar verici çeşitli karar alternatiflerden birisini seçtikten sonra ortaya çıkabilecek ve karar vericinin üzerinde etkisi olmayan ancak problemde yer alan karar seçeneklerinin sonuçlarını etkileyebilecek farklı senaryoları gösterirler. Doğal durumlar atmosferik olaylar olabileceği gibi politik durum, ekonomik durum, işçilerin psikolojik
durumları gibi farklı durumlarda olabilirler.
durumları gibi farklı durumlarda olabilirler.
Soru 42
Belirli bir karar alternatifinin seçilmesi sonrasında ortaya çıkacak olan kazanç veya maliyet değerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sonuçlar
B
Kriterler
C
Stratejiler
D
Durumlar
E
Belirsizlikler
Açıklama:
Belirli bir karar alternatifinin seçilmesi sonrasında ortaya çıkacak olan kazanç veya maliyet değeri sonuç olarak adlandırılır. Sonuç değerleri seçilen karar alternatifi ve ortaya çıkan doğal duruma göre farklı değerlere sahip olacaktır.
Soru 43
Karar vericinin, doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin herhangi bir olasılık değerine
sahip olmadığı duruma ne ad verilir?
sahip olmadığı duruma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Belirsizlik
B
Karmaşıklık
C
Strateji
D
Karışıklık
E
İyimserlik
Açıklama:
Karar vericinin, doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin herhangi bir olasılık değerine
sahip olmadığı duruma belirsizlik adı verilir.
sahip olmadığı duruma belirsizlik adı verilir.
Soru 44
Karar vericinin iyimser olduğu durumlarda kullanılan ölçüte ne ad verilir?
Seçenekler
A
İyimserlik Ölçütü
B
Doğallık Ölçütü
C
Karamsarlık Ölçütü
D
Alternatiflilik Ölçütü
E
Genelleştirilme Ölçütü
Açıklama:
Karar vericinin iyimser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa
olsun “hep iyi durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar
vericilerin uyguladığı bir tekniktir. İyimserlik ölçütü yaklaşımında, karar verici
hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan
her karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı
karşıya kalacağını düşünür.
olsun “hep iyi durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar
vericilerin uyguladığı bir tekniktir. İyimserlik ölçütü yaklaşımında, karar verici
hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan
her karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı
karşıya kalacağını düşünür.
Soru 45
Karar vericinin kötümser olduğu durumlarda kullanılan ölçüte ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kötümserlik Ölçütü
B
İyimserlik Ölçütü
C
Belirsizlik Ölçütü
D
Netlik Ölçütü
E
Strateji Ölçütü
Açıklama:
Karar vericinin kötümser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa
olsun “hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar
vericilerin uyguladığı bir tekniktir. Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar
verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer
alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri
ile karşı karşıya kalacağını düşünür.
olsun “hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar
vericilerin uyguladığı bir tekniktir. Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar
verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer
alan her bir karar alternatifinin en düşük kazanç veya en yüksek maliyet değerleri
ile karşı karşıya kalacağını düşünür.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi risk ortamında karar verme durumunda en çok kullanılan ölçüttür?
Seçenekler
A
En iyi beklenen değer ölçütü
B
En kötü beklenen değer ölçütü
C
Stratejik beklenen değer ölçütü
D
Alternatif beklenen değer ölçütü
E
En kötü olasılık ölçütü
Açıklama:
Risk ortamında karar verme durumunda en çok kullanılan ölçüt, en iyi beklenen
değer ölçütüdür.
değer ölçütüdür.
Soru 47
Bir karar probleminde risk altında karar verme süreci ile karşı karşıya kalan karar verici, eğer tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma şansı bir başka deyişle gerçekleşme olasılığı en yüksek olan doğal duruma göre hareket ederse, aşağıdakilerden hangisine göre karar vermiş olur?
Seçenekler
A
En büyük olasılık ölçütü
B
En küçük olasılık ölçütü
C
Klasik olasılık ölçütü
D
Stratejik olasılık ölçütü
E
Koşullu olasılık ölçütü
Açıklama:
Bir karar probleminde risk altında karar verme süreci ile karşı karşıya kalan karar verici, eğer tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma şansı bir başka deyişle gerçekleşme olasılığı en yüksek olan doğal duruma göre hareket ederse, en büyük olasılık ölçütüne göre karar vermiş olur. Böyle bir durumda karar verici yalnızca en yüksek olasılıklı doğal durumun sonuçları ile ilgilenir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi hangi doğal durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisinin elde
edilmesi ile karar vericinin elde edeceği ilave kazancı temsil etmektedir?
edilmesi ile karar vericinin elde edeceği ilave kazancı temsil etmektedir?
Seçenekler
A
Tam bilginin beklenen değeri
B
Stratejik beklenen değer
C
İstatistiksel beklenen değer
D
Ortalama beklenen değer
E
Kötümser beklenen değer
Açıklama:
Tam bilginin beklenen değeri tanımı, hangi doğal durumun ortaya çıkacağının
kesinlikle öğrenilmesiyle elde edilebilecek en iyi beklenen değer ile hangi doğal
durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisi öğrenilmeden önceki en iyi beklenen
değer arasındaki fark olarak verilebilir.
kesinlikle öğrenilmesiyle elde edilebilecek en iyi beklenen değer ile hangi doğal
durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisi öğrenilmeden önceki en iyi beklenen
değer arasındaki fark olarak verilebilir.
Soru 49
Karar vericinin içinde bulunduğu karar verme probleminde ortaya çıkabilecek tüm durumları, senaryoları, bir arada görebileceği grafiksel yaklaşıma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Karar ağacı
B
Karar düğümü
C
Şans düğümü
D
Belirsizlik düğümü
E
Olasılık düğümü
Açıklama:
Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan bir karar vericinin kullanabileceği bir
başka araçta, karar problemi için karar ağacının oluşturulmasıdır. Karar ağaçları
karar probleminin grafiksel olarak gösterimidir. Ayrıca karar ağaçları karar vericinin
içinde bulunduğu karar verme probleminde ortaya çıkabilecek tüm durumları,
senaryoları, bir arada görebileceği bir grafiksel yaklaşımdır.
başka araçta, karar problemi için karar ağacının oluşturulmasıdır. Karar ağaçları
karar probleminin grafiksel olarak gösterimidir. Ayrıca karar ağaçları karar vericinin
içinde bulunduğu karar verme probleminde ortaya çıkabilecek tüm durumları,
senaryoları, bir arada görebileceği bir grafiksel yaklaşımdır.
Soru 50
Üzerinde çözüm araştırılan karar verme probleminde, karar vericinin uygulayabileceği farklı karar seçeneklere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karar mekanizmaları
B
Karar alternatifleri
C
Karar merkezleri
D
Karar seçkileri
E
Karar durumları
Açıklama:
Karar Alternatifleri: Üzerinde çözüm araştırılan karar verme probleminde, karar vericinin uygulayabileceği farklı karar seçenekleri “karar alternatifleri”ni oluşturur. Finansal yatırım yapmak isteyen bir kişi elinde bulunan parayı farklı yatırım seçeneklerinde değerlendirebilir.
Soru 51
Bir karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür. Bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisine denk düşmektedir?
Seçenekler
A
İyimserlik ölçütü
B
Tam bilginin beklenen değeri
C
Strateji tablosu
D
En iyi beklenen değer ölçütü
E
Kötümserlik ölçütü
Açıklama:
Karar vericinin iyimser olduğu durumlarda kullanılan ölçüttür. Her ne olursa olsun “hep iyi durumlar benim için ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin uyguladığı bir tekniktir. İyimserlik ölçütü yaklaşımında, karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji tablosunun satırlarında yer alan her karar alternatifinin en yüksek kazanç veya en düşük maliyet değerleri ile karşı karşıya kalacağını düşünür.
Soru 52
“Her bir karar alternatifinde yer alan sonuçlar ilgili doğal durum olasılıkları ile çarpılır, daha sonra bu çarpım değerleri her satır için toplanarak ilgili karar alternatifi için beklenen kazanç veya maliyet değeri hesaplanmış olur. Daha sonra karar alternatifleri için hesaplanan beklenen değerlerin kazanç yapılı problemlerde en büyük değerli karar alternatifi, maliyet yapılı karar problemlerinde ise en küçük değerli karar alternatifi en iyi karar olarak tanımlanır.”
Yukarıdaki bahsedilen formül aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki bahsedilen formül aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İyimserlik ölçütü
B
Tam bilginin beklenen değeri
C
Strateji tablosu
D
En iyi beklenen değer ölçütü
E
Kötümserlik ölçütü
Açıklama:
Doğru seçenek D şıkkıdır.
En iyi beklenen değer ölçütü
En iyi beklenen değer ölçütü
Soru 53
İyimserlik, Kötümserlik ve En Büyük Olasılık Ölçütlerinin ortak yanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karar vericinin ekonomik gücünü yansıtan ölçütlerdir
B
Karar verici üzerindeki etkisi tutarsızdır
C
Karar verici üzerindeki etkisi tutarlıdır.
D
Karar vericinin stratejik durumunu yansıtan ölçütlerdir
E
Karar vericinin psikolojik durumunu yansıtan ölçütlerdir
Açıklama:
Daha önce belirsizlik ortamında ele alınan iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerinin karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtan ölçütler olduğu belirtilmişti. Benzer şekilde bir karar probleminde risk altında karar verme süreci ile karşı karşıya kalan karar verici, eğer tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma şansı bir başka deyişle gerçekleşme olasılığı en yüksek olan doğal duruma göre hareket ederse, en büyük olasılık ölçütüne göre karar vermiş olur. Böyle bir durumda karar verici yalnızca en yüksek olasılıklı doğal durumun sonuçları ile ilgilenir. Eğer karar problemi kazanç yapılır.
Karar vericinin psikolojik durumunu yansıtan ölçütlerdir
Karar vericinin psikolojik durumunu yansıtan ölçütlerdir
Soru 54
Hangi doğal durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisinin elde edilmesi ile karar vericinin elde edeceği ilave kazancı temsil eden değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İyimserlik ölçütü
B
Tam bilginin beklenen değeri
C
Strateji tablosu
D
En iyi beklenen değer ölçütü
E
Kötümserlik ölçütü
Açıklama:
Tam bilginin beklenen değeri, böyle bir bilginin (hangi doğal durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisinin) elde edilmesi ile karar vericinin elde edeceği ilave kazancı temsil etmektedir. Genellikle EVPI kısaltması ile gösterilir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi karar vericinin karar verme anında kullanabileceği bir başka araçtır?
Seçenekler
A
Karar belgesi
B
Karar danışmanı
C
Karar ağacı
D
Karar merci
E
Karar teknesi
Açıklama:
Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan bir karar vericinin kullanabileceği bir başka araçta, karar problemi için karar ağacının oluşturulmasıdır.
Soru 56
Aşağıdakilarden hangisi Karar Ağacı’nı oluşturan bileşenlerden değildir?
Seçenekler
A
Dönüm Noktaları
B
Karar Düğümü
C
Şans Düğümü
D
Dallar
E
Şans Çatalları
Açıklama:
Karar Ağacı’nda dönüm noktası diye bir bileşen yoktur.
Dönüm Noktaları
Dönüm Noktaları
Soru 57
Kesin olarak yanlıştır diyebileceğimiz şık aşağıdakilerin hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
İyimserlik ölçütünde her zaman iyi durumların ortaya çıkacağı benimsenir
B
Karar ağaçları, karar problemlerinin grafiksel gösterim biçimidir.
C
Strateji tabloları kazanç yapılı kurulur
D
Doğal durumların ortaya çıkma olasılıkları biliniyorsa risk ortamında karar verme söz konusudur
E
Doğal durumlar gelecekte ortaya çıkması mümkün olan gerçek olayları gösterir
Açıklama:
Sorunun cevabı Ünitemizin 191. Sayfasında “Giriş” kısmında detaylı bir şekilde yer almaktadır.
Strateji tabloları kazanç yapılı kurulur
Strateji tabloları kazanç yapılı kurulur
Soru 58
Bir karar probleminde karar vericinin tercih etmesi gereken beş adet karar alternatifi vardır. Karar verici, her bir alternatif için beklenen değerleri tespit etmiştir. Karar alternatif sırasına göre bahsedilen değerler 12, 21, 17, 28 ve 30’dur. En iyi beklenen değer ölçütüne göre karar verici hangi kararı vermelidir?
Seçenekler
A
verilen değerler ile hesaplama yapılamaz
B
beşinci karar alternatifini
C
tüm kararları uygulayabilir
D
ikinci karar alternatifini
E
üçüncü karar alternatifini
Açıklama:
Sorunun cevabı ünitemizin 202. Sayfasında En İyi Değer Ölçütü Kısmında detaylı bir şekilde anlatılmştır.
beşinci karar alternatifini
beşinci karar alternatifini
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi karar vericinin kontrolü altında olmayan ve karar probleminde yer alan karar alternatiflerinin sonuçlarını etkilediği düşünülen karar bileşenine verilen addır?
Seçenekler
A
doğal durum
B
sonuç
C
olasılık
D
en yüksek değerli karar alternatifi
E
karar verici
Açıklama:
Doğal Durumlar: Doğal durumlar genellikle bir kişi veya kuruluşun eylemi olarak ortaya çıkmayan ancak karar vericinin verdiği kararın sonuçlarını doğrudan etkileyen durumları temsil etmek üzere tespit edilirler.
Soru 60
Karar verme sürecinde karar probleminin zaman içerisinde oluşturacağı sonuçlardan etkilenen sorumluya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Doğal durum sorumlusu
B
Müşteri
C
Karar ağacı
D
Karar verici
E
Temel değer hesaplayıcı
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 61
Karar verme durumu ile karşı karşıya kalan, birden fazla karar alternatifi ile doğal duruma sahip olan bir karar vericinin kullanabileceği grafiksel gösterime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Histogram
B
Saçılım Grafiği
C
Normal Dağılım
D
Karar Ağacı
E
Pasta Grafiği
Açıklama:
Karar ağacı çizebileceksiniz.
Soru 62
Hurwicz genelleştirilmiş iyimserlik ölçütünde karar vericinin iyimserlik düzeyi ne ile gösterilir?
Seçenekler
A
α
B
β
C
r
D
r2
E
t
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 63
Karar vermeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle yanlıştır?
Seçenekler
A
Birden fazla seçenek içerisinden seçim yapma işlemine karar verme denir.
B
Belirsizlik ortamında karar verme sürecinde doğal durumların ortaya çıkma olasılıkları bilinmemektedir.
C
Tüm doğal durumların olasılıklar toplamı 1’e eşit olmalıdır.
D
İyimserlik ölçütü sadece kazanç yapılı karar problemlerinde uygulanabilir.
E
Karar ağaçları risk altında karar verme durumunda oluşturulurlar.
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 64
Belirsizlik altında karar verme ölçütleriyle ilgili olan aşağıdaki ifadelerin hangisi doğru anlam ifade etmez?
Seçenekler
A
Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici kazanç yapılı problemlerde en küçük kazançlı; maliyet yapılı problemlerde en büyüğünü seçer.
B
İyimserlik ölçütüne göre karar alternatifi stratejisi, kazanç yapılı problemlerde, her karar alternatifi için en büyük değerlerin seçilmesi yönünde olur.
C
Karar verici maliyet yapılı problem ile ilgileniyorsa her karar alternatifi için strateji olarak en küçük değerleri seçer.
D
Hurwicz genelleştirilmiş iyimserlik ölçütü iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerini bir arada kullanan ölçüttür.
E
Karar verici kazanç yapılı problemlerde küçük kazanç seçenekleri arasından en büyüğünü seçer.
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi çeşitli eylem seçeneklerinden belirlenen kararın etkin ve uygulanabilir olması bakımından taşıması gereken bir özellik değildir?
Seçenekler
A
Karar her koşul ve şart altında geçerli olmalı
B
Karar kendi yargı birimlerine göre iyi olmalı
C
Kararın uygulayıcılar arasında yüksek kabul görmesi
D
Karar alıcının çevresindekiler, alınan kararı iyi nitelemeli
E
İyi karar farklı yöneticiler tarafından benzer problemler için aynı koşullar altında geçerli olmalı
Açıklama:
Risk altında karar verebileceksiniz.
Soru 66
Karar problemlerinin zaman içerisinde oluşturacağı sonuçlardan etkilenen sorumlu kişiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Karar verici
B
Karar süreci
C
Kararın uygulayıcısı
D
Karar kriterleri
E
Karar kriterleri arasından seçim yapma
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 67
Bir karar ağacında karar alternatifleri aşağıdakilerden hangisiyle gösterilir?
Seçenekler
A
Şans düğümü
B
Şans çatalı
C
Şans dalı
D
Sonuç değeri
E
Karar düğümü
Açıklama:
Karar ağacı çizebileceksiniz.
Soru 68
Hurwicz’in genelleştirilmiş iyimserlik ölçütüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle yanlıştır?
Seçenekler
A
İyimserlik ve kötümserlik ölçütlerini bir arada kullanan bir ölçüttür.
B
Karar vericinin iyimserlik düzeyi 0 ise karar verici kötümserdir.
C
Karar vericinin iyimserlik düzeyi 1 ise karar verici iyimserdir.
D
Karar vericinin iyimserlik düzeyi -1 ile 1 arasında değerler alır.
E
Belirsizlik altında karar verme durumunda kullanılan bir ölçüttür.
Açıklama:
Risk altında karar verebileceksiniz.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi risk altında karar verme durumundaki bir karar vericinin kullanabileceği karar ölçütlerinden biridir?
Seçenekler
A
İyimserlik Ölçütü
B
Kötümserlik Ölçütü
C
Hurwicz’in Genelleştirilmiş İyimserlik Ölçütü
D
En İyi Beklenen Değer Ölçütü
E
Pişmanlık Ölçütü
Açıklama:
Risk altında karar verebileceksiniz.
Soru 70
Karar vericinin, doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı durumda karar verme süreci için aşağıdakilerden hangisi söz konusu olur?
Seçenekler
A
Risk altında karar verme
B
Belirlilik altında karar verme
C
Belirsizlik altında karar verme
D
Tam bilgi ile karar verme
E
Rekabet altında karar verme
Açıklama:
Belirsizlik altında karar verebileceksiniz.
Soru 71
Bir karar ağacıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Karar düğümü, karar ağacının bitiş düğümüdür.
B
Karar düğümü daire sembolü ile gösterilir.
C
Karar alternatifleri şans düğümleri ile gösterilir.
D
En iyi karar alternatifine bir ok işareti konulur.
E
Bir karar ağacında sadece tek bir karar verme söz konusudur
Açıklama:
Karar ağacı çizebileceksiniz.
Soru 72
Özellikle birden fazla kararın ardı ardına alınmasını gerektiren durumlarda kullanılan ve karar probleminin grafiksel gösterimine olanak sağlayan karar verme aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Strateji Tablosu
B
Pay-off Tablosu
C
Karar Matrisi
D
Karar Tablosu
E
Karar Ağacı
Açıklama:
Karar ağacı çizebileceksiniz.
Soru 73
Karar vericinin çeşitli karar alternatiflerinden birini seçtikten sonra ortaya çıkabilecek ve karar vericinin üzerinde etkisi olmayan ancak problemde yer alan karar seçeneklerinin sonuçlarını etkileyebilecek farklı senaryoları gösteren karar problemi bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karar Değişkeni
B
Doğal Durumlar
C
Karar Alternatifleri
D
Seçenekler
E
Sonuçlar
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 74
Bir araştırmada tam bilgi durumunun gerçekleşmesi halinde beklenen değer 1523 TL ve tam bilgi elde edilmeden önce beklenen kazanç değeri ise 1418 TL olarak tespit edilmiştir. Bu problemde tam bilginin beklenen değeri nedir?
Seçenekler
A
0
B
102
C
500
D
1418
E
2941
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 75
Genellikle bir kişi veya kurumun eylemi olarak ortaya çıkmayan ancak karar vericinin verdiği kararın sonuçlarını doğrudan etkileyen etmenleri temsil etmek üzere strateji tablosuna neler eklenmelidir?
Seçenekler
A
Doğal durumlar
B
Karar ağacı
C
Parasal değerler
D
Hurwicz kriteri
E
En iyi beklenen değerler
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 76
Starteji matrisinde aşağıda yer alan seçeneklerden hangisi mutlaka bulunmak zorunda değildir?
Seçenekler
A
Doğal durumlar
B
Kazanç veya maliyet sonuçları
C
Karar alternatifleri
D
Doğal durum olasılıkları
E
Doğal durum ve karar alternatif ikilileri
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 77
Karar alternatifleri, doğal durumlar ve sonuçları bir araya getiren tabloya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hurwicz kriteri
B
Varyans analizi tablosu
C
Kontenjans tablosu
D
Olasılık tablosu
E
Strateji tablosu
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 78
Strateji tablosu aşağıdakilerden hangi niteliklere göre kurulabilir?
Seçenekler
A
Kazanç veya maliyet
B
Satış
C
Planlama
D
Vergi
E
Mali boyut
Açıklama:
Karar problemlerinde strateji tablosu oluşturabileceksiniz.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi belirsizlik altında karar verme kriterlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İyimserlik
B
Kötümserlik
C
Hayalcilik
D
Pişmanlık
E
Eşit olabilirlik
Açıklama:
Belirsizlik altında karar verebileceksiniz.
Belirsizlik altında kara verme kriterlerinden bir diğeri hayalcilik değil gerçekçiliktir.
Belirsizlik altında kara verme kriterlerinden bir diğeri hayalcilik değil gerçekçiliktir.
Soru 80
Karar ağacı çizimlerinde iki tür düğüm bulunur. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biridir?
Seçenekler
A
Gerçeklik
B
Olasılık
C
Hayalcilik
D
Karar verme
E
Rastgele seçim
Açıklama:
Karar ağacı çizebileceksiniz.
Karar ağacı çizimlerinde iki tür düğüm bulunur.Bunlar olasılık ve karar düğümleridir.
Karar ağacı çizimlerinde iki tür düğüm bulunur.Bunlar olasılık ve karar düğümleridir.
Soru 81
Karar ağaçları çizilirken aşağıdakilerden hangisi algoritma adımlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Öğrenme kümesi oluşturma
B
Kümedeki örnekler ile en iyi ayıran niteliğin belirlenmesi
C
Kümedeki örneklerden en kötü niteliğin belirlenmesi
D
Düğüm oluşturulur
E
Alt küme verileri oluşturulur
Açıklama:
Karar ağacı çizebileceksiniz.
Kümedeki örneklerden en kötü niteliğin belirlenmesi karar ağacı oluşturulurken kullanılan bir algoritma adımı değildir.
Kümedeki örneklerden en kötü niteliğin belirlenmesi karar ağacı oluşturulurken kullanılan bir algoritma adımı değildir.