İktisat Tarihi - İktisat | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Erken Kalkolitik Çağ,
Orta Kalkolitik Çağ
Geç Kalkolitik Çağ
Tunç Çağı,
Demir Çağı,

“Maden Çağı ise MÖ 3000’li yıllardan başlayıp MÖ 300’lü yıllara kadar sürer. Bu çağ kendi içinde üç alt bölüme ayrılır” bilgisini esas aldığımızda yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri maden çağının bir alt bölümüne verilen isim(ler)dir?

I,II, III

III,IV

I,III,V

I,II,III,IV,V

IV,V

Açıklama:

giriş
I,II, III Doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Mezopotamya,
Mısır,
Orta Asya
Orta Amerika
Hindistan’daki İndus

Dünya da hububat üretimi MÖ 6000’li yıllarda başlayıp 2500 yıldan itibaren dünyaya yayılmıştır. Yukarıda sıralanan bölgelerden hangisi/hangileri ilk hububat üretiminin yapıldığı yerler arasında yer alır?

I,II

II,III,IV,V

I,II,III,IV,V

Sadece I

III,IV

Açıklama:

Giriş
Hepsi

Doğru Cevap: C

Soru 3

Manifaktür üretimin aile içi ihtiyaca yönelik olması
Köleliğin önemli iş gücü olduğu
Henüz toplumsal sınıfların olmadığı
Dinlerin ekonomi üzerinde etkili olduğu
Para kullanımının sınırlı olduğu

Yukarıda sıralanan bilgilerden hangisi/hangileri Milada kadar dünya ekonomisinin karakteristlik özellikleri arasında yer alır?

I,V

I,II,IV,V

I,III,IV,V

II,IV,V

I,II,III,IV,V

Açıklama:

Milada Kadar Dünya Ekonomisi
I,II,IV,V doğru III yanlış tamda toplumsal sınıfların ortaya çıktığı zamandır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Raphael Pumpelly ve Gordon Childe tarafından geliştirilmiştir
İklimin bozulması ve hayvanların yok olması etkilidir
Çekirdek alanda kültürel bir gelişmedir
Nüfusunun artması ile gıda maddesine duyulan ihtiyaç
Eğlence, şölen ve dinî ritüellerin etkisi

Ziraat Devrimi’nin ortaya çıkması ile ilgili olarak öne sürülen vaha teorisi hakkında yukarıda sıralanan bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

I,II

II,III,IV

I,II,III,IV,V

III,V

Sadece II

Açıklama:

Ziraat Devrimi’nden Milada Kadar Ekonomi
I,II doğrudur. Diğerleri MÖ 10000’li yıllarda insanlığın, avcılık-toplayıcılıktan (çobanlık) yerleşik tarımsal üretime geçişi Ziraat Devrimi olarak isimlendirilmektedir. İnsanlığın Ziraat Devrimi’ni nasıl gerçekleştirmiş olduğuna yönelik beş teoriye aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Canlı hayvanlar,

Çeşitli dokumalar,

Deri ve kürk gibi mallar

Demirden yapılan aletler

Ham ipek

Yukarıda sıralanan ürünler içinde hangisi/hangileri Türkler, Hindistan, Çin, Orta Doğu, Anadolu toprakları ve Rusya içleri arasında yürütülen ticarete konu olan ticari meta ürünleri arasında yer alır?

I,V

II,III

III,IV,V

II,III,IV

I,II,III,IV,V

Açıklama:

Orta Asya’da Ekonomi
söz konusu bölgeler ipek yolu ticareti kapsamındadır verilerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Ticari zihniyetlerinde aracılık rolü
Kolonizasyona önem vermeleri
Erguvan boyasının tekeli
Sadece köle ticaretinden yüksek kar elde etmeleri
Akdeniz, Karadeniz ve Atlantik’te ticari bağları olmaları

Yukarıda sıralanan bilgilerden hangisi/hangileri MÖ 3000’lerden MÖ 900’lü yıllara kadar Finikelilerin yürüttüğü ticareti tanımlayan dair doğru bir bilgidir?

I,II

II,IV,V

IV, V

I,II,III

III,IV,V

Açıklama:

Mısır ve Fenike’de Ekonomi
I,II,III doğru diğerleri değil.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Gelişmiş bir Gemi yapım sanayisi vardır
Ev içi manifaktür üretimi gelişmiştir.
Çok çeşitli zanaatkârlıklarda uzmanlaşma vardır
İç ve dış ticaret aynı derece gelişmiştir
Tarımsal üretimde yoğun köle emeği kullanılmıştır

Antik Yunan şehir devletleri bilgilerden hangisi Antik Yunan’ın polislerinin ilkçağda ekonomisini tanımlayan doğru bir göstergedir?

I,II,III

I,III,V

I,II,III,IV

I,V

I,II,III,IV,V

Açıklama:

Tarımsal Üretim ve Tarım Politikaları ve Manifaktür üretim 11-12
Hepsi

Doğru Cevap: E

Soru 8

Suriye, Mısır ve Güney Anadolu sahilleri
Ege Adaları, Batı Anadolu, boğazlar, Karadeniz,
Kuzey Afrika sahilleri,
Marsilya, Sardunya, Korsika, İspanya
İpek ve kral yolu güzergâhı

Yukarıda sıralanan güzergâhlardan hangisi/hangileri Antik Yunan şehir devletlerinin ticaret rotaları arasında yer alır?

I,II,III,IV

I,II,III,IV,V

I,II

I,II,III

II,IV

Açıklama:

Ticaret, Para ve Maliye
I,II,III,IV doğru

Doğru Cevap: A

Soru 9

Lidya
Miletos,
Samos
Khios
Efesos

Elektron (altın ve gümüş karışımı) isimli parayı ilk kullanan antik devletler arasında yukarıda sıralanan hangileri yer alır vardır?

Saedece I

I,II,V

I,II,III,IV

I,V

Sadece V

Açıklama:

Ticaret, Para ve Maliye
I,II,III,IV

Doğru Cevap: C

Soru 10

Siyasal egemenlik ile ekonomik zenginlik arasında bir ilişki vardır

Roma kendine yeten (otarşik) bir üretim yapısına sahiptir

Roma da lüks tüketim yönetici sınıfların ihtiyaçlarına yöneliktir

Savaşlar roma ekonomisine büyük kaynak yaratmıştır

Roma kalıcı ve etkili bir mali organizasyon kuramamıştır

Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri Roma ekonomisine dair doğru bir bilgidir?

I,V

I, II,III,IV,V

I,II

III,IV,V

I,III,IV,V

Açıklama:

Roma Ekonomisinin Genel Özellikleri
I, III,IV, V doğrudur. II Yanlış

Doğru Cevap: E

Soru 11

İnsanlık tarihinin incelenmesinde her bir olayın orjinal olduğunu kabul eden tarih anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Yatay bölme tarih anlayışı

Dikey bölme tarih anlayışı

Hatti (çizgisel) tarih anlayışı

Dairevi (döngüsel) tarih anlayışı

Siyasi tarih anlayışı

Açıklama:

İnsanlık tarihinin incelenmesinde iki ana yaklaşım söz konusudur. Bunlardan ilki, tarihsel olayların birbirini tekrarladığı inancına dayanan dairevi (döngüsel), ikincisi ise tarihin düz bir çizgi hâlinde ilerlediğini ve her bir olayın orjinal olduğunu kabul eden hatti (çizgisel) tarih anlayışıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

İnsanlık tarihinin incelenmesinde tarihsel olayların birbirini tekrarladığı inancına dayanan tarih anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Yatay bölme tarih anlayışı

Dikey bölme tarih anlayışı

Hatti (çizgisel) tarih anlayışı

Dairevi (döngüsel) tarih anlayışı

Siyasi tarih anlayışı

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 13

XVIII. yüzyıldaki Sanayi Devrimi ile birlikte dünya tarihinin iki büyük devriminden kabul edilen, MÖ 10.000’li yıllara gelindiğinde gerçekleşen ve insanlığın, çobanlık ve toplayıcılıktan yerleşik hayata geçmesini sağlayan devrim aşağıdakilerden hangisidir?

Şehirleşme Devrimi

Ziraat Devrimi

Aile Devrimi

Medeniyet Devrimi

Toplanma Devrimi

Açıklama:

MÖ 10000’li yıllara gelindiğinde Ziraat Devrimi gerçekleşmiş ve insanlık, çobanlık ve toplayıcılıktan yerleşik hayata geçmiştir. Bu devrim, XVIII. yüzyıldaki Sanayi Devrimi ile birlikte dünya tarihinin iki büyük devriminden birisidir. Zira bu iki devrim ile birlikte nüfus ve üretimde ki büyüme süreklilik kazanmıştır ve nüfusun gıda maddeleri üzerindeki baskısı verimlilikteki artış sayesinde kaybolmaya başlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

İnsanların yerleşik tarıma geçerek Ziraat Devrimi’ne neden olmalarını, eğlence, şölen ve dinî amaçlı toplantılarda ihtiyaç duyulan gıda maddesi talebine bağlayan teoriye ne isim verilir?

Vaha teorisi

Çekirdek alan teorisi

Demografik gelişme teorisi

Ziyafet teorisi

Evrimsel uyum teorisi

Açıklama:

Ziyafet teorisi, insanların yerleşik tarıma geçerek Ziraat Devrimi’ne neden olmalarını, eğlence, şölen ve dinî amaçlı toplantılarda ihtiyaç duyulan gıda maddesi talebine bağlayan teoridir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

İlk çağ Yunan şehir devletlerine ne isim verilirdi?

Sparta

Polis

Attika

Peloponnes

Koloni

Açıklama:

Yunanistan yarımadasının coğrafyası şehir devletleri (polis) şeklinde örgütlenen bir siyasal yapılanmanın doğmasında da etkili olmuştur. Kurulan bu Yunan kent devletleri, geniş bir alana yayılmadığından bugünkü orta boy şehirler ölçeğindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

İlk çağ Yunan şehir devletlerinde gerçekleştirilen “Manifaktür üretimi” aşağıdakilerden hangisi açıklamaktadır?

Avcılık ve toplayıcılığa dayalı üretim şeklidir

Tarıma dayalı üretimdir

Kolonilerden gelen üretim şeklidir

Altın ve diğer değerli madenlerin üretimini ifade eder

İş bölümüyle gerçekleştirilen ve el emeğine dayanan büyük kapitalist üretim şeklidir

Açıklama:

Manifaktür üretim, iş bölümüyle gerçekleştirilen ve el emeğine dayanan büyük kapitalist üretim şeklidir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

“Cumhuriyete gelene değin patricii ve pleb sınıfı arasında cereyan eden ve daha çok siyasi erki ele geçirmek şeklinde ortaya çıkan çatışma, cumhuriyet ile birlikte daha ekonomik bir görünüm kazanarak zenginlik ve servet sahibi kitleler ile bunların karşıtları arasında cereyan etmeye başlamıştır. Siyasal egemenlik ile ekonomik zenginlik arasındaki ilişki, bu ikisi arasında döngüsel bir nedenselliği de gündeme getirmiştir.”
Yukarıdaki açıklama, Roma İmparatorluğunun ekonomik yapısını belirleyen temel özelliklerden hangisini ifade etmektedir?

Sınıf savaşı

Kendi kendine yeten üretim yapısı

Savaşçı ve yayılmacı politikalar

Köleli üretim

Özel mali organizasyon

Açıklama:

Roma İmparatorluğu’nun ekonomik yapısını belirleyen en temel özelliklerden bir tanesi, bütün Roma tarihinin sınıf savaşı tarihi olmasıdır. Cumhuriyete gelene değin patricii ve pleb sınıfı arasında cereyan eden ve daha çok siyasi erki ele geçirmek şeklinde ortaya çıkan çatışma, cumhuriyet ile birlikte daha ekonomik bir görünüm kazanarak zenginlik ve servet sahibi kitleler ile bunların karşıtları arasında cereyan etmeye başlamıştır. Siyasal ege menlik ile ekonomik zenginlik arasındaki ilişki, bu ikisi arasında döngüsel bir nedenselliği de gündeme getirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Roma imparatorluğu üretim açısından aşağıdakilerden hangisi ile nitelenebilir?

Endüstri devletidir

Değerli madenler üreticisidir

Tarım devletidir

Ticaret devletidir

Hizmetler üreticisidir

Açıklama:

Roma İmparatorluğu bir tarım devletidir. Çoğu durumda Romalı yöneticiler de dâhil olmak üzere nüfusun %90’ına yakını tarım sektöründe yer almıştır. Büyük şehirlerin beslenebilmesi için gerekli fazla ürünün temin edilmesi ve toprak ile askerlik arasında, profesyonel orduya geçilene kadar kurulan doğrusal ilişki, tarım sektörünün ve tarımsal üretimin önemini bir kat daha artırmıştır ancak buna rağmen tarım sektörü sürekli problemler yaşamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

İslam’ın gelişine kadar Arap yarımadasının coğrafi yapılanması nasıl şekillenmiştir?

Hayvancılık yapılarak

Manifaktür üretim ile

Tarımsal üretim ile

Ticaret ve ticari aracılık ile

Değerli madenler üretimi ile

Açıklama:

Arap Yarımadası’nın coğrafi yapılanması, hayvancılık ve manifaktür üretim yapmaya imkân tanısa da ticaret ve ticari aracılık üzerine kurulmuştur. Nitekim bu yarımada, Mezopotamya ve Anadolu ile Yemen Bölgesi, Hindistan ile Akdeniz ve Avrupa, Afrika ile Mezopotamya ve İran Bölgesi arasın da yürütülen ticaretin üzerinde bulunmakta ve bu ticari canlılıktan önemli kazançlar elde etmektedir. Bu ticarette ise tefecilik en üst sırada yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Servete bağlı sınıfsal yapı, erkek egemenliği, kölelik, kan asaleti, zenginlik ve kabile asabiyetinin öne çıktığı Arap yarımadasının birliğini sağlayan ve V. yüzyılda zirveye ulaşan tek unsur aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Ticari zenginlik

Fetihler

Arap kabilesine dışarıdan katılanlar

Tarımsal üretim

Arap dili

Açıklama:

Önceleri Kureyş’den seçilen bir reis ve klan başkanlarından oluşan Mala Meclisi ile yönetilen Mekke, yavaş yavaş oligarşik bir yönetime dönüşmüştür. Servete bağlı sınıfsal yapı, erkek egemenliği, kölelik, kan asaleti, zenginlik ve kabile asabiyetinin öne çıktığı bölgede bütün yarımadanın birliğini sağlayan ve V. yüzyılda zirveye ulaşan tek unsur Arap dili olmuştur.

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi feodalizm sisteminin temel özelliklerinden biri değildir?

Ülke topraklarının belirli büyüklükte bölgelere ayrılması

Merkezden atanan görevlilerin bölgeleri yönetmesi

Yöneticilerin teoride kraldan kopuk ya da sembolik olarak bağlı olması

Ekonomik yapının ziraata bağımlı olması

Ulaşım imkânlarının yetersiz olması

Açıklama:

Feodalizmde yöneticiler teoride krala bağlı olmakla birlikte pratikte kraldan kopuk ya da sembolik olarak bağlıdır. Tamamen bağımsız olma durumu feodalizmin tanımına uymamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Frank İmparatorluğu’nun 843 yılında yapılan Verdun Antlaşması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İmparatorluk, Charlamagne’nin üç oğlu arasında paylaştırılmıştır.

İmparatorluk, daha güçlü bir merkezi yönetim oluşturmak amacıyla birleştirilmiştir.

İmparatorluk, dış istilalara karşı korunmak için askeri bir ittifak kurmuştur.

İmparatorluk, kilisenin kontrolüne bırakılmıştır.

İmparatorluk, feodal yapının tamamen ortadan kalkmasıyla sonuçlanmıştır.

Açıklama:

843 yılında yapılan Verdun Antlaşması ile Frank İmparatorluğu, Charlamagne’nin üç oğlu arasında paylaştırılmıştır. Bu paylaşım, imparatorluğun daha da küçülmesine neden olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 3

MS 500-1200 yılları arasındaki dönemde merkezî otoritelerin zirai üretimi sürdürme ve vergi toplama konusunda karşılaştıkları temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?

Zirai toprakların özel mülkiyete konu edilmesi ve üretimin denetlenmesi

Para kullanımının yaygın olmaması ve pazar mekanizmasının sınırlılığı

Tarımsal üretimin geçimlik düzeyde kalması ve ihtiyaç fazlası ürünün nadir olması

Merkezî otoritenin etkin bir mali ve siyasi kurumsal yapıya sahip olmaması

Zirai toprakların halka dağıtılması ve üretimin maksimizasyonunun sağlanması

Açıklama:

Bu dönemde para kullanımının sınırlı olması ve pazar mekanizmasının yetersizliği, tarımsal üreticilerin ihtiyaç fazlası ürünlerini satmalarını ve vergi ödemelerini zorlaştırmıştır. Bu durum, merkezî otoritelerin ekonomik ve mali sorunlarının temel nedenlerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Roma İmparatorluğu’nun son dönemlerinde uygulanan “Kolonluk Yasası” ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Köylülerin toprağa bağlanması ve serf sınıfının oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Zanaatkârların ve esnafın serbestçe mesleklerini icra etmelerini sağlamıştır.

Roma hukukunun özel mülkiyet ve serbest sözleşme temellerini güçlendirmiştir.

Merkezî otoritenin vergi toplama sistemini tamamen ortadan kaldırmıştır.

Köylülerin toprak sahipleriyle eşit haklara sahip olmasını sağlamıştır.

Açıklama:

Kolonluk Yasası, köylülerin toprağa bağlanmasına ve serf sınıfının oluşmasına neden olmuştur. Bu uygulama, zanaatkârların ve esnafın da belirli yerlere bağlanmasına yol açmış, Roma hukukunun özel mülkiyet ve serbest sözleşme temellerini zayıflatmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Avrupa kıtasının coğrafi özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Avrupa'nın doğu sınırı kesin olarak Ural Dağları ve Türkiye'nin doğusu ile belirlenmiştir.

Avrupa kıtasının güney, doğu ve kuzey cephesindeki göller, ulaşım ve ekonomik taşımacılık için önemli bir rol oynamaktadır.

Avrupa'nın nehirleri, Orta Çağ'dan itibaren kentlerin stratejik konumlarının belirlenmesinde etkili olmuştur.

Avrupa'nın ormanları, tarım yapmak ve yerleşim kurmak için herhangi bir engel teşkil etmemiştir.

Avrupa kıtasının güney bölgesi, kuzey bölgesine göre daha soğuk ve yağışlı bir iklime sahiptir.

Açıklama:

Avrupa'nın nehirleri, Orta Çağ'dan itibaren kentlerin stratejik konumlarının belirlenmesinde etkili olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Avrupa kıtasının iklim özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Avrupa kıtasının tamamında aynı iklim özellikleri görülmektedir.

İskandinavya, Kuzey Avrupa ve İngiltere, sıcak ve kuru bir iklim yapısına sahiptir.

Güney Avrupa’da, Akdeniz kıyılarına yaklaştıkça sıcak ve kuru bir iklim yapısı egemendir.

Orta Avrupa’nın iklimi, Kuzey Avrupa’ya göre daha soğuk ve nemlidir.

Avrupa’nın iklim çeşitliliği, tarımsal üretimde yetiştirilecek ürünler üzerinde herhangi bir etkiye sahip değildir.

Açıklama:

Güney Avrupa’da, özellikle Akdeniz kıyılarında sıcak ve kuru bir iklim egemendir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa’da 1347 yılında başlayan nüfus azalmasının temel nedenlerinden biridir?

İklim koşullarının iyileşmesi ve tarımsal verimliliğin artması

Yeni enerji kaynaklarının kullanılmaya başlanması

Feodalitenin güçlenmesi ve köylü isyanlarının azalması

Veba salgını ve kötü iklim koşulları

Kilisenin nüfus artışını engelleyici politikaları

Açıklama:

1347 yılında başlayan nüfus azalmasının temel nedenleri arasında veba salgını ve kötü iklim koşulları yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Feodal dönemde malikânelerdeki toprakların kullanımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Lordun reserve toprakları, köylülerin mülkiyetindedir.

Ortak araziler (common), sadece lordun kullanımına ayrılmıştır.

Tarımsal arazilerin tamamı, köylüler arasında eşit büyüklükte dağıtılmıştır.

Köylüler, topraklarını istedikleri gibi satma veya devretme hakkına sahiptir.

Köylülere verilen topraklar, tenure adı verilen ve lord tarafından tahsis edilen şeritlerdir.

Açıklama:

Köylülere verilen topraklar, tenure adı verilen ve lord tarafından tahsis edilen şeritlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Feodal dönemde üçlü tarla rotasyon sistemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üçlü rotasyon sistemi, tarımsal arazinin tamamının ekilmesini öngörür.

Bu sistemde, arazinin 1/3’ü nadasa bırakılır, 1/3’üne yaz ekimi, 1/3’üne kış ekimi yapılır.

Üçlü rotasyon sistemi, tarımsal verimliliği düşürmüştür.

Bu sistem, sadece İngiltere’de uygulanmıştır.

Üçlü rotasyon sistemi, köylülerin bireysel çalışmasını teşvik etmiştir.

Açıklama:

Üçlü rotasyon sistemi, arazinin 1/3’ünün nadasa bırakılmasını, 1/3’üne yaz ekimi ve 1/3’üne kış ekimi yapılmasını öngörür.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Orta Çağ Avrupa’sında ticaretin yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ticaret, büyük ölçüde uluslararası boyutta ve yoğun bir şekilde gerçekleşmiştir.

Deniz taşımacılığı, karadan yapılan ticarete göre çok daha gelişmiş ve yaygındır.

Ticaret, tamamen yerel ürünlerle sınırlı kalmış ve hiçbir ithalat yapılmamıştır.

Ticaret, malikâne pazarlarında basit malların trampasına dayanmıştır.

Ticaret, özellikle Doğu ile yapılan alışverişte aktif bir dengeye sahiptir.

Açıklama:

Ticaret, malikâne pazarlarında basit malların trampasına dayanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Farklı zamanlar ile temsil edilse de Orta Çağ Avrupa kıtası için aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?

Kalkınmaya hazırlık çağı

Sömürgecilik çağı

Geriliği ve karanlığı temsil eden bir çağ

Refah çağı

Aydınlanma çağı

Açıklama:

Orta Çağ XVI. yüzyıldan itibaren geriliği ve karanlığı (dark age) temsil eden bir çağ olarak tanımlanmaktadır. Bunda Francesco Patrerca (1304-1374) isimli din adamının etkisi olmuştur. Patrerca’ya göre Antik Çağ’dan sonra gelen süreçte Latincenin bir dil olarak etkisini yitirmesi nedeniyle bu zamanlar karanlık çağlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Ülke topraklarının belirli büyüklükte bölgelere ayrılarak merkezden atanan görevliler eliyle o bölgelerin siyasi, adli, askerî, mali ve ekonomik olarak yönetildiği ortaçağın siyasal sistemine ne isim verilmektedir?

Krallık

Feodalite

Monarşi

Çarlık

Papalık

Açıklama:

Feodalizm, ülke topraklarının belirli büyüklük te bölgelere ayrılarak merkezden atanan görevliler eliyle o bölgelerin siyasi, adli, askerî, mali ve ekonomik olarak yönetildiği sistemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Roma İmparatorluğunun dağılmasından sonra ortaya çıkan ve Feodalitenin oluşmasında en önemli etkiyi hangi imparatorluk yapmıştır?

Frank İmparatorluğu

Burgonya İmparatorluğu

Galiçya İmparatorluğu

Büyük Moravya İmparatorluğu

Aragon İmparatorluğu

Açıklama:

Frank İmparatorluğu’nun dağılması sonrasın da oluşan kaotik ortam ile birlikte Avrupa Orta Çağı’nın feodalitesi başlamıştır. Ancak feodalizm bütün Avrupa kıtasında ve İngiltere’de, uygulama açısından birbirine çok benzemesine rağmen homojen bir yapı oluşturamamıştır. Feodal siyasal sis tem VIII. yüzyılda oluşmaya başlamış, XI ve XIII. yüzyıllar arasında da olgunluk dönemine ulaşmıştır. İlk uygulanmaya başlandığı yer Frank İmparatorluğu topraklarındaki Ren ve Loire nehirlerinin arasındaki bölgedir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Feodalitenin oluşmasında, piyasa mekanizmasının henüz oluşmadığı ortaçağ Avrupa’sında merkezi otorite, ihtiyaçlarını karşılamak için hangi yöntemi kullanmıştır?

Toprakları köylülere dağıtmıştır

Toprakları işlemesi için görevliler belirlemiştir

Tarımsal üretimdeki tüm artığa el koymuştur

Tarımsal üretim ile askeri giderleri ilişkilendirmiştir

Dış ticareti yoğun kullanmaya başlamıştır

Açıklama:

Çözüm için bulunan yol, en kısa ifadesi ile ulu sal hasılayı oluşturan en önemli sektör olan tarım sal üretim ile en önemli gider kalemi olan askerî giderleri ilişkilendirmek olmuştur. Bu yöntem dönemin teknolojik düzeyine, verimliliğine ve özellikle malikâne gibi küçük birimlerde uygulanmaya müsait bir yöntem olarak benimsenmiştir. Böylece ülke toprakları küçük siyasal ve ekonomik birimler şeklinde parçalanmış ve her bir parça bir soyluya, o birimden elde edeceği vergi gelirleri karşılığında, bağlı olduğu krallığa askerî hizmet sunma koşuluyla verilmiştir. Sonuçta hem merkezin askerî finansmanı taşraya yansıtılmış, hem krallığa bağlı halklar yönetilmiş ve güvenlikleri sağlanmış, hem de ülke deki zirai üretimin devamlılığı sağlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Orta Çağ’da feodalizmin uygulamaya geçmesi ve müdahaleci bir siyasal yönetimi dikte etmesinde en önemli unsur aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Çok geniş bir coğrafyanın olması

Ekonominin kendi kendini düzenleyecek araçlardan yoksun olması

Sömürgeciliğin başlaması

Şehirlerin küçük olması

Haberleşme olanaklarının kısıtlılığı

Açıklama:

Orta Çağ’da feodalizmin uygulamaya geçmesini ve müdahaleci bir siyasal yönetimi dikte etmesindeki bir diğer unsur, ekonominin kendi kendini düzenleyecek araçlardan yoksun olmasıdır. Bu neden le de bir toplumsal birimde neyin, ne kadar, hangi faktörler yardımıyla üretileceği ve üretimin nasıl paylaşılacağını, ekonomiyi kendi hâline bırakarak piyasa mekanizması içinde çözmek mümkün olmamıştır. Bu nedenle de toplumun ve merkezî otoritenin ya da feodal malikânenin ihtiyaç duyduğu malların üretimini sağlayacak üretim sürecinin işlemesi ve çıktının paylaşılması için müdahale edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Ortaçağ Avrupa’sında Roma Dönemi’nden beri benimsenen toplumsal bir sınıflaşmanın kabul görmesi ve bunun feodal Orta Çağ Avrupa’sında da uygulanması Feodalizmin oluşmasının hangi kök nedeni içerisinde incelenir?

Siyasal nedenler

Ekonomik nedenler

Coğrafi nedenler

Sosyolojik nedenler

Teknik nedenler

Açıklama:

Feodalizmin oluşmasının en temel sosyolojik nedeni, Roma Dönemi’nden beri benimsenen toplumsal bir sınıflaşmanın kabul görmesi ve bunun feodal Orta Çağ Avrupa’sında da uygulanmasıdır. Nitekim çağlar boyunca insanlık, toplum hâlinde yaşamaya başladıktan sonra ihtiyaçlarını giderebilmek için dört temel yöntem bulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Avrupa’da Orta Çağ’dan bu yana kurulan kentlerin stratejik konumlarının belirlenmesinde başlıca unsur aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Dağlar

Ormanlar

Nehirler

Yollar

İklim

Açıklama:

Orta Çağ’dan bu yana kurulan kentlerin stratejik konumlarının belirlenmesinde nehirlerin konumu neredeyse birinci neden olmuştur. R. Davidson, Avrupa kıtasının ekonomik yükselişinde birbirine yakın yerleşim yerleri kurulmasını ve bunların ekonomik anlam da birbirini tetiklemesini öne çıkarmıştır. Bunun nedeni şehirlerin birbirleri ile coğrafi ilişkilerinin nehirler aracılığı ile kolay olmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Ortaçağ Avrupa’sında feodalizmin ekonomik temelini oluşturan, Avrupa’ya ve İngiltere’ye saçılmış binlerce küçük, görece bağımsız ve çevresinden soyutlanmış küçük siyasal ve ekonomik birimlere ne isim verilir?

Vassal

Cottar

Bordar

Turmae

Malikane

Açıklama:

Feodalizmin ekonomik temelini, Avrupa’ya ve İngiltere’ye saçılmış binlerce küçük, görece bağımsız ve çevresinden soyutlanmış küçük siyasal ve ekonomik birimler oluşturmuştur. Manor ya da malikâne ismi verilen bu küçük birimlerde, krala bağlılığını sunduğundan dolayı bir soylu (lord, vicont, dük, kont gibi), bu soyluya bağlı askerler (şövalye) ve zanaatkârlar genellikle de bir kilise ile din adamı bulunurdu.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Orta Çağ’da Avrupa’nın ticaret dengesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifadedir?

Pasif karakterlidir

Sanayi üretime hazırlık aşamasındadır

Uluslararası ticaret yaygındır

Denizaşırı ticarete dayalıdır

Para ekonomisine dayalıdır

Açıklama:

Orta Çağ’da Avrupa’nın ticaret dengesi pasif karakterlidir. March Bloch’a göre, birkaç anayol üzerinden yürütülen Avrupa ticareti cılızdır ve ticaret açık vermektedir. Bu açık, özellikle Doğu ile yapılan ticarette belirgindir. Koşullar nedeniyle Batı, yükte hafif ama pahada yüksek malları tercih etmektedir. Doğu’dan aldığı mallar karşılığında verebileceği yegâne mal, Baltık Bölgesi’nden topladığı kölelerdir. Ancak bu türden bir ticaret de açığı kapatmak için yeterli olmamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Avrupa feodalitesi hangi yıllara doğru gelinirken yavaş yavaş çözülmeye ve biçim değiştirmeye başlamıştır?

1000’li yıllar

1100’lü yıllar

1200’lü yıllar

1300’lü yıllar

1400’lü yıllar

Açıklama:

Avrupa feodalitesi 1100’lü yıllara doğru gelinirken yavaş yavaş çözülmeye ve biçim değiştirmeye başlamıştır.

Doğru Cevap: B

Ünite 3

Soru 1

Hangi terim verimliliğin düşük, ticaret hacminin sınırlı, pazarların küçük, para kullanımının dar ve mevcut üretim düzeyini aşmanın zor olduğu koşullarda, devletin merkezî yönetiminin gelirlerinin artırılmasını sağlamak ya da düşmesini önlemek olarak tanımlanabilir?

Fiskalizm

Provizyonizm

Kapitülasyon

İltizam

Mukataa

Açıklama:

Fiskalizm; verimliliğin düşük, ticaret hacminin sınırlı, pazarların küçük, para kullanımının dar ve mevcut üretim düzeyini aşmanın zor olduğu koşullarda fiskalizm, devletin merkezî yönetiminin gelirlerinin artırılmasını sağlamak ya da düşmesini önlemek olarak tanımlanabilir.
Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

I. Miri arazilerdeki üretim faaliyetleri, çift-hane sistemine göre yapılmıştır.
II. Sipahi, kendisine devlet tarafından verilen toprakları o tımar sınırları içinde ikamet eden köylü ailelerine 60-150 dönüm arasında değişen büyüklüklerde bir tapu resmi karşılığında dağıtırdı.
III. Bu topraklar hassa çiftliği olarak isimlendirilirdi.
Miri arazilerdeki üretim faaliyetleri ile ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Miri arazilerdeki üretim faaliyetleri, çift-hane sistemine göre yapılmıştır. Buna göre sipahi, kendisine devlet tarafından verilen toprakları o tımar sınırları içinde ikamet eden köylü ailelerine 60-150 dönüm arasında değişen büyüklüklerde bir tapu resmi karşılığında dağıtırdı. Bu topraklar reaya çiftliği olarak isimlendirilirdi.
Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

I. İç ticaret üretim ve pazarlamayı genellikle bir arada yapan ve esnaf dernekleri hâlinde örgütlenen zanaatkârlar ve tüccarlar tarafından yürütülmüştür.
II. Osmanlı İmparatorluğu’nda içeride üretilen veya dışarıdan getirilen ticaret eşyasının ülke içerisindeki dağıtımı toptancı tüccarlar tarafından yapılmıştır.
III. Osmanlı şehirlerinde çarşı, genellikle merkezine büyükçe bir camiyi alan ve vakıf olarak kurulan imaretler ve bunları finanse eden işletmelerden uzak yerlerde konumlanmıştır.
Verilenlerden hangisi ya da hangileri Osmanlı Devlet'inde İç Ticaret ile ilgili doğru bir önermedir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

İç ticaret üretim ve pazarlamayı genellikle bir arada yapan ve esnaf dernekleri hâlinde örgütlenen zanaatkârlar ve tüccarlar tarafından yürütülmüştür. Faaliyetleri sıkı denetime tabi olan bu zanaatkâr ve tüccarların faaliyet yerleri şehir merkezleri ve çarşılardır. Osmanlı şehirlerinde çarşı, genellikle merkezine büyükçe bir camiyi alan ve vakıf olarak kurulan imaretler (medrese, hastane, han, çeşme, yol, köprü) ve bunları finanse eden işletmeler (kervansaray, hamam, aşhane vs.) etrafında konumlanmıştır. Her önemli şehrin bir büyük camii ve imaret yerlerine gelir sağlayan kapalı pazarı (bedesten, arasta) olup, birçok Balkan şehrinde ticaret hayatı bu kapalı pazarlar etrafında gelişmiştir. Esnafa ait işyerleri de genellikle bedesten veya arastaların etrafında toplanır, pazar yeri de aynı civarda bulunurdu. Osmanlı İmparatorluğu’nda içeride üretilen veya dışarıdan getirilen ticaret eşyasının ülke içerisindeki dağıtımı toptancı tüccarlar tarafından yapılmıştır.
Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Verilenlerden hangisi Osmanlı Devlet'inde dış ticaret ile ilgili doğrudur?

Uzak mesafeli ticarette mübadeleye sahne olan mallar, lüks ve nadir bulunan eşyalar ile sanayide ihtiyaç duyulan bazı ham maddeler etrafında yapılıyordu.

Dış ticaret Osmanlı Devleti ile yabancı ülke ve devletler arasında sadece deniz yoluyla yapılan uzak mesafeli ticaret faaliyetlerini kapsar.

Bu ticarete Osmanlı tebaası Müslümanlar yoğun olarak katılmış, ancak aralarında sayıca daha az olmakla birlikte gayrimüslimler ve yabancılar da yer almıştır.

Osmanlı Devleti iaşeci iktisat politikaları çerçevesinde ihracatı teşvik edip ithalatı kısıtlamıştır.

Uzak mesafeli ticaret, farklı bölgeler arasındaki fiyat farkına bağlı olarak yüksek kazanç vaat eden ancak yol güvenliği, iklim şartları ve piyasa dinamikleri bakımından az riskli bir faaliyetti.

Açıklama:

Dış ticaret Osmanlı Devleti ile yabancı ülke ve devletler arasında kara ve deniz yoluyla yapılan uzak mesafeli ticaret faaliyetlerini kapsar. Bu ticarete gayrimüslimler (Rum, Ermeni, Yahudi) ve yabancılar (Acem, Hintli, Frenk) yoğun olarak katılmış, ancak aralarında sayıca daha az olmakla birlikte Osmanlı tebaası Müslümanlar da yer almıştır. Uzak mesafeli ticaret, farklı bölgeler arasındaki fiyat farkına bağlı olarak yüksek kazanç vaat eden ancak yol güvenliği (korsanlık, eşkıyalık vb.), iklim şartları ve piyasa dinamikleri bakımından riskli yönleri olan bir faaliyetti. İç ticarete kıyasla denetimin daha zayıf olduğu bu faaliyet türünde zenginleşme imkânı da fazlaydı. Ancak uzak mesafeli ticaret teşebbüslerinde yer alabilmek için belli bir sermayeye sahip olmak gerekiyordu. Uzak mesafeli ticarette mübadeleye sahne olan mallar, daha çok temel ihtiyaçlara cevap veren mahalli ve perakende ticarettekilerin aksine, lüks (mücevherat, pahalı kumaşlar, kürk vs.) ve nadir bulunan eşyalar (baharat, boya, ecza, koku vs.) ile sanayide ihtiyaç duyulan bazı ham maddeler etrafında yapılıyordu. Osmanlı Devleti iaşeci iktisat politikaları çerçevesinde ithalatı teşvik edip ihracatı kısıtlamıştır.
Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

I. Osmanlı dış ticaret politikalarının en önemli araçlarından birisi kapitülasyonlardır.
II. Kapitülasyonlar Batılı devletlere verilen ticari imtiyazları kapsar ve özünde ticaret serbestisi, yol güvenliği ve gümrük vergileri vardır.
III. Kapitülasyonların erken devirlerde Osmanlı Devleti’ne olumsuz etkileri olmuştur.
Kapitülasyonlar ile ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Osmanlı dış ticaret politikalarının en önemli araçlarından birisi kapitülasyonlardır. Kapitülasyonlar Batılı devletlere verilen ticari imtiyazları kapsar ve özünde ticaret serbestisi, yol güvenliği ve gümrük vergileri vardır. Kapitülasyonların erken devirlerde Osmanlı Devleti’ne olumlu etkileri olmuştur.
Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

I. Osmanlı sanayi hayatında son zamanlara kadar küçük ve orta ölçekli üretim hâkim olmuştur.
II. Küçük ve orta ölçekli üretimin yaygın olarak yapıldığı alanlar dokumacılık, boyacılık ve dericiliktir.
III. Bu sektörler içerisinde en gelişmiş olanı, tarım ve hayvancılıktan beslenen boyacılıktır.
Osmanlı Devlet'inde küçük ölçekli sanayi ile ilgili verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Osmanlı sanayi hayatında son zamanlara kadar küçük ve orta ölçekli üretim hâkim olmuştur. Bu üretimin yaygın olarak yapıldığı alanlar dokumacılık, boyacılık ve dericiliktir. Bu sektörler içerisinde en gelişmiş olanı, boyacılık ile yakın ilişki içerisinde olan ve tarım ve hayvancılıktan beslenen dokumacılıktır.
Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Osmanlı mali yapısının örgütlenmesi hangi seçenekte tam ve doğru olarak verilmiştir?

Arazi-i memlûke, arazi-i mîriyye, arazi-i mevkûfe, arazi-i metrûke ve arazi-i mevat

Arazi-i metrûke ve arazi-i mevat

Dirlik sistemi

Tımar sistemi ve merkez maliyesi

Merkez maliyesi, dirlik sistemi ve vakıflar

Açıklama:

Osmanlı mali yapısı merkez maliyesi, dirlik (tımar) sistemi ve vakıflar olmak üzere üç farklı örgütlenmeye sahne olmuş, devletin gelir-giderleri bu üç yolla denetlenmiştir. Cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Mukataaları işletim hakkının bir kısmı peşin ödenen muayyen bir bedel karşılığında ve tahvil denen üç yıllık periyotlar için özel müteşebbislere (mültezimlere) açık artırma (müzayede) yoluyla ihale edilmesine ne denir?

Manifaktür

İltizam

Nuzül

Dirlik

Mukataa

Açıklama:

İltizam, mukataaları işletim hakkının bir kısmı peşin ödenen muayyen bir bedel karşılığında ve tahvil denen üç yıllık periyotlar için özel müteşebbislere (mültezimlere) açık artırma (müzayede) yoluyla ihale edilmesidir. Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

I. Sikke basımında Avrupa’dan getirilen makineler ile modern darp teknikleri kullanılmıştır.
II. 1944 yılında yapılan sikke tashihinde altın lira ve gümüş kuruş temel para birimleri kabul edilip 1 lira=10 kuruş paritesi benimsenmiştir.
III. Piyasadaki paralar sağlam standartlara kavuşturulmuş, eski paraların tedavülü yasaklanmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Tanzimat Dönemi’nde madeni para sisteminde yapılan köklü değişiklikler arasındadır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Tanzimat Dönemi’nde madeni para sisteminde köklü değişiklikler yapılmış, sikke basımında Avrupa’dan getirilen makineler ile modern darp teknikleri kullanılmış, piyasadaki paralar sağlam standartlara kavuşturulmuş, eski paraların tedavülü yasaklanmış ve tağşiş uygulamaları son bulmuştur. 1844 yılında yapılan sikke tashihinde altın lira ve gümüş kuruş temel para birimleri kabul edilip 1 lira=100 kuruş paritesi benimsenmiştir. Eskiden beri uygulanan 1 kuruş=40 para paritesi de muhafaza edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Hangi dönemde bütün padişahlar tahta çıktıklarında, genellikle mevcut vezin ve ayarları değiştirmeksizin kendi adlarına para bastırmışlar, eski paraların tedavülünü de yasaklamışlardır?

Bimetalizm

Monometalizm

Tanzimat

Sanayi devrimi

Klasik

Açıklama:

Monometalizm döneminde bütün padişahlar tahta çıktıklarında, genellikle mevcut vezin ve ayarları değiştirmeksizin kendi adlarına para bastırmışlar, eski paraların tedavülünü de yasaklamışlardır. Ancak Fatih devrinde beş kez tekrarlanan bu uygulama akçenin vezin ve ayarının düşürülmesine sahne olmuş ve hazine için önemli bir gelir kapısı halini almıştır. Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Osmanlı devletinin siyasal yönetimi ve ekonomik yapısının öznelliği ile diğer dünya devletlerinden farklılaşmasının başlıca kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Çok büyük bir coğrafyaya yayılması

Yöneticilerinin ve halkının dini inançlarının ve dünyaya yönelik düşünce ve tasavvurlarının farklılığı

Reform, rönesans ve coğrafi keşifleri yaşamamış olması

Avrupa ile bağlantısının kısıtlılığı

Karasal üretime dayalı, denizle ilişkisinin yüksek olmadığı bir toplum olması

Açıklama:

Osmanlı Devleti (1299-1923) çok dinli ve çok etnisiteli bir toplumsal yapıya sahipti ve gelişmiş döneminde 7 milyon km2 dolayında bir toprak büyüklüğüne ulaşmıştı. Reform, Rönesans, coğrafi keşifler, Aydınlanma, Sanayi Devrimi, I. Dünya Savaşı gibi dünya tarihinin gördüğü en büyük kırılmalarını yaşamıştı. Bu büyük devlet siyasal yönetimi ve ekonomik yapısının öznelliği ile diğer dünya devletlerinden farklılaşmaktaydı. Bu farklılık, Osmanlı Devleti yöneticilerinin ve halkının dinî inançlarının ve dünyaya yönelik düşünce ve tasavvurlarının farklılığından kaynaklanıyordu. Bu nedenle de Osmanlı Devleti’nde ekonomiye bakış ve uygulanan ekonomi politikaları Batı dünyasındaki devletlerden ve sistemlerden farklıydı.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Osmanlı devletinde ülke içinde ihtiyaç duyulan mal ve hizmetlerin olabildiğince bol, kaliteli ve ucuz olarak temin edilmesini ve toplumun bütün sınıflarına dağılmasını amaçlayan ana ekonomik politikalardan ilkine ne isim verilir?

Miri arazilerde üretim

Tımar toprağında üretim

Provizyonizm

Fiskalizm

Çift hane sistemi

Açıklama:

Devletin klasik dönemde izlediği ana ekonomik politikalardan ilki provizyonizm (iaşecilik) olarak adlandırılmıştır. Provizyonizm, ülke içinde tüketim maddelerinin mümkün olduğunca bol olmasını ve toplumun bütün sınıflarına dağılmasını amaçlayan ana

Doğru Cevap: C

Soru 13

Osmanlı devletinde beş başlık altında toplanan zirai toprağın dağılımında aşağıdakilerden hangisi en yaygındır?

Arazi-i memlûke

Arazi-i mîriyye

Arazi-i mevkûfe

Arazi-i metruke

Arazi-i mevat

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde toprak arazi-i memlûke, arazi-i mîriyye, arazi-i mevkûfe, arazi-i metrûke ve arazi-i mevat olmak üzere beş başlık altında top lanmıştır. İlk üç toprak türü yaygın olup, bunlar içinde de miri olanlar baskındır. Bütün zirai toprakların yaklaşık %87-90’ına karşılık gelen miri topraklar tımar yöntemi ile işletilirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Osmanlı devletinde ülke içinde ihtiyaç duyulan mal ve hizmetlerin olabildiğince bol, kaliteli ve ucuz olarak temin edilmesini ve toplumun bütün sınıflarına dağılmasını amaçlayan iaşeci ekonomik politikaları çerçevesinde dış ticarete yönelik aşağıdakilerden hangisini uygulamıştır?

Yabancı uyruklu tüccarlara imtiyaz sağlamıştır

Gayrimüslüm tüccarlara imtiyaz sağlamıştır

Yüksek gümrük vergileri uygulamıştır

İthalatı teşvik edip ihracatı kısıtlamıştır

İhracatı teşvik edip ithalatı kısıtlamıştır

Açıklama:

Osmanlı Devleti iaşeci iktisat politikaları çerçevesinde ithalatı teşvik edip ihracatı kısıtlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde en gelişmiş esnaf dernekleri olan loncalarla ilgili yanlış bir ifadedir?

Lokal organizasyonlar olarak faaliyet göstermiştir

Himayeci ve eşitlikçi bir yapı söz konusudur

Öncelikli olarak iç pazarın karşılanmasına yönelik üretim söz konusudur

Üretim ağırlıklı olarak kısa mesafeli pazarlar için yapılmıştır

Rekabetçi ve hiyerarşik bir yapılanmaya sahiptir

Açıklama:

Loncalar ilk zamanlardan itibaren yöneticiler ve devlet ile yakın ilişkiler içerisinde olmuş, XIX. yüz yıl ortalarına kadar devlet tarafından bilinçli olarak desteklenmiştir. Devletin esnaf derneklerine müdahalesi ise sınırlı kalmıştır. En gelişmiş örneklerine İstanbul’da rastlanan ve İstanbul’daki örgütlenmeleri model alan bu teşkilatlar, lokal organizasyonlar olarak faaliyet göstermiştir. Rekabetin ve hiyerarşik yapılanmanın yerini dayanışmacı, himayeci ve eşitlikçi yapının aldığı bu teşkilatlar öncelikli olarak iç pazarın karşılanmasına hizmet etmiş, yapılan üretimin sadece bir kısmı ihracata konu olmuştur. Üretim ve pazarlama faaliyetlerinin genellikle bir arada yürütüldüğü, üretimin ağırlıklı olarak kısa mesafeli pazarlar için, düşük sermaye kullanarak ve el emeğine dayanan geleneksel yöntemlerle gerçekleştirildiği esnaf dernekleri, kendi içlerinde bir otokontrol sistemi geliştirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Osmanlı devletinde merkez maliyesi kim tarafından yönetilirdi?

Mültezim

Baş defterdar

Kadı

Vezir

Hazinedar

Açıklama:

Osmanlı devletinde merkez maliyesi başdefterdar tarafından yönetilir, merkeze ait gelir-giderlerin denetimi devlet hazinesi (Hazine-i Amire) tarafından yapılırdı.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Osmanlı devletinde kendilerine vaat edilen emniyet ve savaş muafiyetinin karşılığı olarak yetişkin ve faal gayrimüslim erkeklerden alınan şeri baş vergisine ne isim verilirdi?

Mukataa

Esham

Cizye

İltizam

Nuzül

Açıklama:

Cizye (haraç), kendilerine vaat edilen emniyet ve savaş muafiyetinin karşılığı olarak yetişkin ve faal gayrimüslim erkeklerden alınan şeri bir baş vergisiydi. 1856 Islahat Fermanı ile cizye vergisi kaldırıldı ve yerine gayrimüslimlerin askerlik muafiyeti karşılığında ödemesi gereken bedel-i askerî getirildi.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Cizye
Mukataa gelirleri
Avarız vergileri

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı Devletinde merkez maliyesinin gelir kalemleri içerisinde yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Merkez maliyesinin gelir ve giderlerinin takibi bütçeler aracılığıyla yapılmıştır. Bu bütçeler birkaç sayfalık özet hesaplar niteliğindedirler. Merkezin mali durumunu gösteren bütçelerin cizye, mukataa gelirleri ve avarız vergileri olmak üzere en önemli üç gelir kaynağı; mevacipler, teslimatlar ve has-salyane giderleri olmak üzere de üç tür gider kalemi bulunmaktaydı.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Osmanlı Devleti’nde eğitim, bayındırlık, ulaşım, sağlık, beslenme, barınma-konaklama ve ibadet gibi dinî, ekonomik ve sosyal fonksiyonları olan hayır kurumları olarak işlev görmüş yapılar aşağıdakilerden hangisidir?

Dirlik sistemi

İltizam

Mukataa

Hazine-i Hassa

Vakıflar

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde vakıflar eğitim, bayındırlık, ulaşım, sağlık, beslenme, barınma-konaklama ve ibadet gibi dinî, ekonomik ve sosyal fonksiyonları olan hayır kurumları olarak işlev görmüş tür.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Osmanlı devletinde sermayenin oluşumu ile ilgili hangi ifade yanlıştır?

Sermaye kontrol altında tutulmuştur

Sermayedar sınıfın ortaya çıkmaması için tedbirler alınmıştır

Kar marjları düşürülerek kontrol edilmiştir

Sermayenin kapitalist teşebbüslere dönüşümü engellenmiştir

Her dönem yabancı sermaye en önemli kullanım alanı olmuştur

Açıklama:

Osmanlı Devleti izlediği provizyonist politikaların bir uzantısı olarak sermayeyi kontrol etmeye çalışmış, sermayenin toplum kesimleri arasında eşit şekilde dağılması, belirli ellerde birikmemesi ve toplum kesimleri içerisinde sermayedar bir sınıfın ortaya çıkmaması için çeşitli tedbirler almıştır. Bu maksatla ticaret hayatında fiyatlara narh sistemiyle müdahale edilmiş, kâr marjları %5-15 düzeyine düşürülmüş ve sermayenin kapitalist teşebbüslere dönüşmesini engelleyen diğer sınırlamalar getirilmiştir. Ancak devlet maliyesinin finansmanını sağ lamaları beklenen ve yüksek kâr hadleriyle (%20-24) çalışan sarrafların faaliyetleri bu kapsamın dışında tutulmuştur. Osmanlı Devleti yabancı sermaye ile XIX. yüzyıl ortalarında tanışmıştır.

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyıla doğru Avrupa'daki en önemli dönüşümlerden biri değildir?

Coğrafi keşifler

Rönesans

Aydınlanma ve bilimsel gelişme

Liberalizm

Reform

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen "XVII. YÜZYILA DOĞRU AVRUPA’DAKİ GELİŞMELER" başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
XVII. yüzyıla doğru gelirken Avrupa’daki en önemli dönüşümler, ulusal devletlerin oluşumu, Rönesans, Reform, coğrafi keşifler, Aydınlanma ve bilimsel gelişme, merkantilist politikaların yaygınlık kazanması ve sömürgeciliğin bir politik alet olarak kullanılması ana başlıklarında toplanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Endülüs’te Toledo ve Kurtuba gibi kentlerdeki Müslüman Arapların, Avrupa’nın düşünce dünyasına yaptıkları katkıları aşağıdakilerden hangisinin oluşmasında büyük bir rol oynamıştır?

Rönesans

Reform

Merkantilizm

Liberalizm

Coğrafi keşiflerin

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen "XVII. YÜZYILA DOĞRU AVRUPA’DAKİ GELİŞMELER" başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Rönesans’ın oluşmasında Haçlı Seferleri, İstanbul’un fethi, Amerika’nın keşfi ve diğer coğrafi keşifler, dilde, edebiyatta ve sanatta ortaya çıkan gelişmelerin rolü olmakla birlikte Endülüs’te Toledo ve Kurtuba gibi kentlerdeki Müslüman Arapların, Avrupa’nın düşünce dünyasına yaptıkları katkıların da büyük rolü olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Keşif hareketlerinde aşağıdaki ülkelerden hangisi başı çekmekteydi?

İspanya

İngiltere

Hollanda

Fransa

Portekiz

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen XVII. YÜZYILA DOĞRU AVRUPA’DAKİ GELİŞMELER başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Keşif hareketlerinde Portekiz’in başını çektiği, onu Hollanda, İtalya ve İngiltere’nin izlediği denizcilik teknolojisindeki gelişmelerin de rolü olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Vasco de Gama’nın 1498 yılında Hindistan’a yaptığı ilk seyahatin kâr oranı aşağıdakilerden hangisine ulaşmıştı?

%600

%300

%25

%100

%250

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen XVII. YÜZYILA DOĞRU AVRUPA’DAKİ GELİŞMELER başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Vasco de Gama’nın 1498 yılında Hindistan’a yaptığı ilk seyahatin kâr oranı %600’lere ulaşmıştı.

Doğru Cevap: A

Soru 5

I. Gıda
II. Gemi yapım sanayi
III. Bayındırlık hizmetleri
Coğrafi keşifler yukarıdaki sektörlerden hangisini/hangilerini kelebek etkisi ile harekete geçirmiştir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen XVII. YÜZYILA DOĞRU AVRUPA’DAKİ GELİŞMELER başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Coğrafi keşiflerin sunduğu yeni fırsatları gören Avrupalı devletler liman, ambar ve depo gibi alt yapı tesislerini kuruyor, ticaret gemilerinin güvenliğini sağlıyor ve hukuki ve mali mevzuatlar üzerindeki düzenlemelerle bu ticaretin yürütülmesini kolaylaştırıyorlardı. Avrupa’da gıda, dokuma, madencilik, gemi yapım sanayi, inşaat, bayındırlık hizmetleri ve bunlarla ilişkili olan bütün sektörler, bir tür kelebek etkisi ile harekete geçmişlerdi. Meydana gelen bu gelişmeler iş gücünde de değişime neden olmuştu.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aydınlanma düşüncesinin temel unsurlarından biri olan kuruculuk aşağıdaki kategorilerden hangisini içermekteydi?

Rasyonalizm

Etik

Ontolojik

Epistemik

Hurafecilik

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen XVII. YÜZYILA DOĞRU AVRUPA’DAKİ GELİŞMELER başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Kuruculuk boyutu, yıkılan geleneklerin ve inançların yerine yenilerinin kurulması süreciydi. Bu süreç içinde rasyonalizm, bilimselcilik, ilerlemecilik ve liberalizm olarak dört kategoriye ayrılabilirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Colbertizm aşağıdakilerden hangisini açıklamak için kullanılmıştır?

İspanyol merkantilizmi

İngiliz merkantilizmi

Hollanda merkantilizmi

Alman merkantilizmi

Fransız merkantilizmi

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen XVII. YÜZYILA DOĞRU AVRUPA’DAKİ GELİŞMELER başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Fransa’nın, dönemin, nüfus itibarıyla en büyük devleti olması, topraklarının hacimce büyüklüğü ve aristokrasinin gücüne paralel olarak asaleti ve seçkinliği önemseyerek tarımı ve çiftçiyi, tüccarı, esnafı ve burjuvaziyi küçümsemesi, krallar nezdinde de güçlü bir Fransız Devleti’nin tesis edilmesi yolunda etkili olmuş olmalıydı. Devletçi uygulamalar en sert yapısına 1661 ve 1683 dönemlerinde büyük yetkilerle bakanlık yapan Jean Babtiste Colbert zamanında ulaştı. Bu nedenle de Fransız merkantilizmi ve merkantilist uygulamaları Colbertizm olarak anılacaktı.

Doğru Cevap: E

Soru 8

I. Salgın hastalıkların kesilmesi
II. Merkezî devletlerin güvenliği sağlanması
III. Kırsal nüfusun büyük bir kısmının büyük şehirlere yerleşmesi
IV. İklim düzenlilikleri
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri XVI. yüzyılda Avrupa nüfusunun artmasına neden olan etkenlerdir?

I ve II

I, II, III ve IV

I, III ve IV

I, II ve IV

II ve III

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen SEKTÖREL OLARAK AVRUPA EKONOMİSİ 1500-1750 başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
I. Salgın hastalıkların kesilmesi
II. Merkezî devletlerin güvenliği sağlanması
III. Kırsal nüfusun büyük bir kısmının büyük şehirlere yerleşmesi
IV. İklim düzenlilikleri
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri XVI. yüzyılda Avrupa nüfusunun artmasına neden olan etkenlerdir?

Doğru Cevap: D

Soru 9

1450-1600 döneminde aşağıdaki ülkelerden hangisi gemi yapım sanayisinde başı çekiyordu?

İngiltere

İspanya

Hollanda

Fransa

Portekiz

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen SEKTÖREL OLARAK AVRUPA EKONOMİSİ 1500-1750 başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Avrupa’da 1450-1600 döneminde gemi yapım sanayisinin ve bunun desteklediği alt sanayilerin önemli bir yeri vardı. Akdeniz’in görece önemini yitirmeye başlaması ile birlikte, ticari malların ve yolcuların okyanuslarda taşınabilmesi için yeni gemilerin yapılması ve taşıma maliyetlerinin de düşürülmesi gerekliydi. Bu gelişmede Hollanda başı çekti. Hollanda bu konuda o kadar iyiydi ki, gücünün zirvesine ulaştığı zamanlarda, ticaret filosunda 15.000 dolayında gemi bulunuyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 10

I. Nüfustaki artış, bilim ve teknolojideki
II. Tarım sektöründeki gelişmeler
III. Ticari taşımacılıktaki gelişmeler
IV. Bankacılık ve finans alanındaki gelişmeler
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri sanayi devriminin nedeni/nedenleri arasında gösterilebilir?

II ve III

I, II, III ve IV

I ve IV

I, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen SANAYİ DEVRİMİ başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Sanayi Devrimi’nin birtakım nedenleri vardı. Nüfustaki artış, bilim ve teknolojideki, tarım sektöründeki, ticaretteki, ticari taşımacılıktaki, bankacılık ve finans alanındaki gelişmeler bu nedenlerin başında geliyordu.

Doğru Cevap: B

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi kolonyal dönemde ABD'de kurulan İngiliz kolonilerinden biri değildir?

Mississippi

Massachusetts

Rhode Island

Kuzey ve Güney Karolina

Pennsylvania

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen KOLONYAL DÖNEMDE KUZEY AMERİKA’DA EKONOMİK YAPI (1607-1776) başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Yaklaşık 150 yıl süren koloniler döneminde on üç İngiliz kolonisi (bugünkü New Hampshire, Massachusetts, Rhode Island, Connecticut, New York, New Jersey, Pennsylvania, Delaware, Maryland, Virginia, Kuzey ve Güney Karolina, Georgia eyaletleri) kurulmuştu ve bu koloniler zaman içinde batı yönünde gerçekleşen toprak kazanımları yenileri eklenerek sayısal olarak artacaktı.

Doğru Cevap: A

Soru 2

İnkalarda mal değişiminden ve paradan söz etmenin pek mümkün olmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İç ticaretin belli merkezlerde toplanması nedeniyle

Üretim ve tüketimin devlet tarafından belirlenmesi nedeniyle

Yeterli maden kaynaklarına sahip olmamaları nedeniyle

Her ailenin kendi tüketimi için gerekli üretimi yapması nedeniyle

Savaşçı bir topluluk olduklarından başkalarının üretimine el koymaları nedeniyle

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen AVRUPALILARDAN ÖNCE AMERİKA’DA EKONOMİK YAPI başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
İnka uygarlığında ticaret tamamen devletin elindeydi. Üretim ve tüketim tamamen devlet tarafından belirlenmekte, zanaatkârların ve köylülerin ürettikleri mallar devlete ait depolarda toplanmakta ve halk arasında adaletli bir şekilde dağıtılmaktaydı. Bu sebeple İnkalarda mal değişiminden ve paradan söz etmek pek mümkün değildi.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Amerika'da XVII. yüzyılda ve XVIII. yüzyılın bir bölümünde emek kıtlığını çözmek için kullanılan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Yüksek ücret

Ömür boyu istihdam anlaşması

Senetli kölelik

Çeşitli teşviklerin vaat edilmesi

Doğum oranlarını arttırıcı teşviklerin verilmesi

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen KOLONYAL DÖNEMDE KUZEY AMERİKA’DA EKONOMİK YAPI (1607-1776) başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Emek kıtlığının çözümü önce senetli kölelik (indentured servant) yöntemi ile çözülmeye çalışılmıştır. Gönüllü özgür emeğin eksikliği zorunlu çalıştırmaya yol açtı. XVII. yüzyılda ve XVIII. yüzyılın bir bölümünde bu yöntem kullanıldı. Göçmenler Atlantik okyanusunu geçme maliyetinin karşılanmasına karşılık dört, beş yıl kadar bir işverene çalışma sözü veriyordu. Anlaşma süresinin bitiminde ise karşılıklı sorumluluklar son buluyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Kuzey Amerika'da hangi kolonide tarımsal üretimde köle emeği payı daha düşüktü?

New England

Güney Karolina

Virginia

Maryland

Georgia

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen KOLONYAL DÖNEMDE KUZEY AMERİKA’DA EKONOMİK YAPI (1607-1776) başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
New England ve Orta Atlantik kolonileri eşitsizliğin en az olduğu yerlerdi. Bu kolonilerdeki tarımsal üretimde köle emeği payı düşüktü. Bunun sebebi ise -ahlaki ya da teknik olmaktan çok- köle maliyetlerinin getirisinden çok daha yüksek olmasıydı.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Kuzey Amerika’daki 13 İngiliz kolonisi hangi tarihte Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’ni yayımlayarak bağımsızlığını ilan etmiştir?

4 Temmuz 1783

4 Temmuz 1776

4 Temmuz 1788

4 Temmuz 1773

4 Temmuz 1883

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen 5 ABD’nin İktisat Tarihi AMERİKA’NIN BAĞIMSIZLIĞI VE ULUSAL EKONOMİ DÖNEMİ (1776-1860) başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Kuzey Amerika’daki 13 İngiliz kolonisi 4 Temmuz 1776’da Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’ni yayımlayarak bağımsızlığını ilan etmiş.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi kolonyal dönemde Güney koloniler tarafından İngiltere ihraç edilen mallardan biri değildir?

Tütün

Terebentin

Balık

Zift

Pirinç

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen 5 ABD’nin İktisat Tarihi AMERİKA’NIN BAĞIMSIZLIĞI VE ULUSAL EKONOMİ DÖNEMİ (1776-1860) başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Güney kolonilerinin İngiltere ile basit ve iki yönlü bir ticaret ilişkisi vardı. Koloniler İngiltere’ye tütün, pirinç, çivit otu, terebentin ve zift gibi tarımsal ve temel mallar ihraç ediyorlarken ihracat gelirleri ile İngiltere’den tekstil, mobilya, cam eşya, hırdavat gibi mamul mallar, Afrika’dan ise köle ithal ediyorlardı.

Doğru Cevap: C

Soru 7

ABD'ye en fazla göç veren Avrupa ülkesi aşağıdakilerden hangisidir?

İtalya

Avusturya

Rusya

Almanya

İskandinavya

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen AMERİKA’NIN BAĞIMSIZLIĞI VE ULUSAL EKONOMİ DÖNEMİ (1776-1860) başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
Göç veren ülkelerin başında %17 ile Almanya gelmekteydi. Almanya’yı %10’luk paylarla İrlanda, İtalya ve Avusturya-Macaristan ve %9 ve altındaki paylarla Büyük Britanya, İskandinavya, Kanada, Rusya, Avusturya ve diğer ülkeler takip etmekteydi.

Doğru Cevap: D

Soru 8

ABD'nin ilk ulusal bankası hangi tarihte kurulmuştur?

1771

1816

1791

1820

1783

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen AMERİKA’NIN BAĞIMSIZLIĞI VE ULUSAL EKONOMİ DÖNEMİ (1776-1860) başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
1791’de ABD’nin ilk ulusal bankası, 1816’da ise ikincisi kurulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 9

ABD’nin ilk seri üretim hattı hangi tesislerde kullanılmıştır?

Silah üretim tesislerinde

Et kesim tesislerinde

Un değirmenlerinde

Dökme demir tesislerinde

Odun kömür tesislerinde

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen AMERİKA’NIN BAĞIMSIZLIĞI VE ULUSAL EKONOMİ DÖNEMİ (1776-1860) başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
ABD’nin ilk seri üretim hattı 1826’da et kesim tesislerinde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

ABD’deki ilk spekülatif davranış hangi alanda başlamıştır?

Toprak alım satımı işleminde

Petrol üretim ve ticaretinde

Ham çelik ihracatında

Tütün ticaretinde

Pamuk ticaretinde

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise lütfen İÇ SAVAŞ SONRASI DÖNEM başlıklı konuyu tekrar gözden geçiriniz.
ABD’deki spekülatif davranışlardan ilki, 1920’li yıllarda başlayıp 1926’lara kadar süren toprak alım satımı işleminde ortaya çıkmıştı.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Jömon-Yayoi Sentezi Dönemi (MÖ 1000-MS 250) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu dönemde Japonya’da göçebe yaşam tarzı yaygınlaşmış ve tarım tamamen terk edilmiştir.

Yayoi’lerin gelişiyle birlikte yerleşik tarım, ağaç ve taştan evlerde yaşam başlamıştır.

Bu dönemde nüfus azalmış ve toplumsal tabakalaşma ortadan kalkmıştır.

Bronz ve demir silahlar, dokuma ve ipek üretimi gibi yenilikler bu dönemde hiç görülmemiştir.

Japonya’nın nüfusu bu dönemde 10 kat azalarak 1 milyonun altına düşmüştür.

Açıklama:

Yayoi’lerin gelişiyle birlikte yerleşik tarım ve ağaç-taş evlerde yaşam başlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Kofun Dönemi (MÖ 250-MS 538) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu dönemde ipek yetiştiriciliği, sulama ve dokuma gibi alanlarda gerileme yaşanmıştır.

Yamato Hanedanı, Japonya’nın kuzeydoğusunda bir krallık kurmuş ve merkezî yönetimi zayıflatmıştır.

Bu dönemde ticaret rotaları denetlenmiş ve Çin’in güneyindeki krallıklar ile Kore ile ilişkiler geliştirilmiştir.

Hata Klanı, Japonya’ya göç ederek tarımı tamamen ortadan kaldırmıştır.

Yamato Hanedanı, rakip kabileleri yalnızca fetihlerle kontrol altına almış ve hiçbir uzlaşma yöntemi kullanmamıştır.

Açıklama:

Kofun Dönemi’nde ticaret rotaları denetlenmiş ve Çin’in güneyindeki krallıklar ile Kore ile ilişkiler geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Kamakura Dönemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yorimoto, 1192’de seii tai-Şogun (barbarları yenen büyük komutan) olarak tanınmış ve Japon feodalizmi başlamıştır.

Bu dönemde imparatorun yetkileri artmış ve shogunların gücü azalmıştır.

Samuraylar, bu dönemde tamamen ortadan kalkmış ve yerini sivil yönetimlere bırakmıştır.

Moğolların Japonya’yı işgal girişimleri, ülkenin ekonomik ve siyasi istikrarını artırmıştır.

Bu dönemde nüfus azalmış ve yaklaşık 1 milyona düşmüştür.

Açıklama:

Yorimoto, 1192’de seii tai-Şogun olarak tanınmış ve Japon feodalizmi başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Edo Dönemi’nde para sistemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Japonya’da ilk paralar, tamamen yerel tasarımlarla basılmış ve parasal birlik sağlanmıştır.

Daimyolar, kâğıt para basma yetkisine sahip değildi ve para arzı tamamen Edo tekelindeydi.

Edo Dönemi’nde altın ve gümüşe dayalı bir para sistemi vardı; altın Doğu Japonya’da, gümüş ise Batı Japonya’da yaygındı.

Para değerinin dalgalanması, sarraflık sınıfının ortadan kalkmasına neden olmuştur.

Bakır paralar, büyük miktarlı değişimlerde yaygın olarak kullanılmıştır.

Açıklama:

Edo Dönemi’nde altın Doğu Japonya’da, gümüş ise Batı Japonya’da yaygın olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Meiji Dönemi’nin başlangıcı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1868’de Tokugawa Dönemi sona ermiş ve Meiji Dönemi başlamıştır.

Meiji Dönemi, Tokugawa Dönemi’nin devamı olarak feodal yapıyı güçlendirmiştir.

Meiji Dönemi’nde toplumsal sınıflaşma daha da sertleşmiştir.

Meiji Dönemi’nde Japonya, tamamen izole bir politika izlemeye devam etmiştir.

Meiji Dönemi’nde batılılaşma hareketleri tamamen durdurulmuştur.

Açıklama:

1868’de Tokugawa Dönemi sona ermiş ve Meiji Dönemi başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Meiji Dönemi’nde Japonya’nın altın standardına geçişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Japonya, 1897’de Çin’den alınan tazminatın sağladığı rezervlerle altın standardına geçmiştir.

Altın standardına geçiş, Japonya’nın parasal istikrarını bozmuştur.

Japonya, altın standardına geçmeden önce bakır standardını kullanmaktaydı.

Altın standardına geçiş, Japonya’nın yabancı borçlanmasını artırmıştır.

Japonya, altın standardına geçişle birlikte gümüş standardını tamamen terk etmemiştir.

Açıklama:

Japonya, 1897’de Çin’den alınan tazminatın sağladığı rezervlerle altın standardına geçmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Meiji Dönemi’nde Japonya’daki menkul kıymetler borsası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İlk menkul kıymetler borsası, 1878’de Tokyo ve Osaka’da açılmıştır.

Borsada ilk olarak yalnızca gıda işleme şirketlerinin hisse senetleri işlem görmüştür.

Demir yollarının devlet tekeline alınması, borsadaki işlemleri tamamen durdurmuştur.

Borsada işlem gören ürünler, yalnızca devlet tahvilleri ile sınırlı kalmıştır.

Meiji Dönemi’nde Japonya’da hiçbir menkul kıymetler borsası kurulmamıştır.

Açıklama:

Japonya’da ilk menkul kıymetler borsası, 1878’de Tokyo ve Osaka’da açılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Meiji Dönemi’nde Japonya’nın dış ticaret yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Japonya, sanayileşme sürecinde yalnızca tarım ürünleri ihraç etmiştir.

Japonya, sanayileşme sürecinde yalnızca ağır sanayi ürünleri ihraç etmiştir.

Japonya, pamuklu ürünlerde hiçbir zaman ithal ikamesi sağlayamamıştır.

Japonya, dış ticarette tamamen kapalı bir politika izlemiştir.

İpek, 1930’lara kadar Japonya’nın ihracatında en yüksek paya sahip ürün olmuştur.

Açıklama:

İpek, 1930’lara kadar Japonya’nın ihracatında en yüksek paya sahip ürün olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 9

I. Dünya Savaşı’nın Japonya ekonomisi üzerindeki etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Japonya, savaş sırasında ekonomik olarak gerilemiş ve dış ticaret açığı artmıştır.

Japonya, savaş sırasında sanayi üretiminde artış yaşamış ve kredi açan bir ülke konumuna gelmiştir.

Japonya, savaş sırasında yalnızca tarım ürünleri ihraç etmiş ve sanayileşme süreci durmuştur.

Japonya, savaş sırasında altın rezervlerini tamamen kaybetmiştir.

Japonya, savaş sırasında kadınların ekonomiye katılımı azalmıştır.

Açıklama:

Japonya, savaş sırasında sanayi üretiminde artış yaşamış ve kredi açan bir ülke konumuna gelmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

I. Dünya Savaşı sonrasında Japonya ekonomisinde yaşanan gelişmeler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Japonya, 1920’ler boyunca sürekli ve derin ekonomik krizler yaşamıştır.

Japonya, 1920’lerde dış ticaret dengesini sürekli olarak fazla vermiştir.

Japonya, 1927’deki Bankacılık Krizi’nden hiç etkilenmemiştir.

Narikinler (aracı tüccarlar) iflas etmiş ve pamuk ipliği fiyatları %70 oranında düşmüştür.

Japonya, 1920’lerde altın rezervlerini artırmış ve ekonomik istikrar sağlamıştır.

Açıklama:

Narikinler iflas etmiş ve pamuk ipliği fiyatları %70 oranında düşmüştür.

Doğru Cevap: D

Ünite 7

Soru 1

“Toplumun en üst sınıfını oluşturan ……………… ve askerî yetkililere ek olarak boyarlar, din adamları ve tüccarlar şehirlerde, büyük arazilere sahip feodal beyler ve köylüler ise köylerde ikamet ediyordu.”
Kiev Rusya’sı ile ilgili verilen yukarıdaki cümledeki boşluğu doğru olarak tamamlayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Knezler

Drujina

Suzdal

Pravda

Smolensk

Açıklama:

Toplumun en üst sınıfını oluşturan knezler ve askerî yetkililere ek olarak boyarlar, din adamları ve tüccarlar şehirlerde, büyük arazilere sahip feodal beyler ve köylüler ise köylerde ikamet ediyordu. Köylüler hür olanlar ve feodal toprak sahiplerine bağlı olanlar şeklinde ikiye ayrılıyordu. Hür köylüler kendi küçük topraklarında çalışabiliyor, devlete vergi veriyor ve knezin askerî seferlerine katılabiliyorlardı. Bu yapı içinde knezlerin egemenliği önemliydi. Knezler iç ve dış siyaseti ekonomik çıkarları doğrultusunda belirliyor, faaliyetlerinin en önemlisi olarak halktan vergi topluyorlardı.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Kiev Rusya’sı döneminde üretilen tarımsal ürünler arasında yer almamaktadır?

Buğday

Pamuk

Arpa

Darı

Çavdar

Açıklama:

Kiev Rusya’sı ekonomisinin temelini tarım oluşturuyordu. Zamanla yetiştirilen ürünlerde çeşitliliğin arttığı görülmektedir. Yulaf, karabuğday, kavuzlu buğday, nohut, mercimek yetiştirilmeye başlandı. Tarımda kullanılan araç gereçler çeşitlilik arz ediyordu. Pulluk, tek dişli ya da çok dişli kara saban, tırmık, bunların başlıcalarıydı. Yine Rus yıllıklarında tirpidin, çapa, orak, tırpan, orak gibi aletlerin adları da geçmektedir. Tarım topraklarının bir kısmı knezlere, bir kısmı boyarlara aitti. Köylüler knezlerle boyarların topraklarında çalıştıkları gibi kendi topraklarına da sahiptiler. Rusların böl-geye göre değişmekle birlikte buğday, arpa, darı, çavdar yetiştirdikleri bilinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Kiev Rusya’sında tarımla birlikte ekonominin temelini oluşturan ve erken dönemlerde en önemli merkezleri arasında Kiev, Novgorod, Galiç ve Smolensk’in olduğu maden aşağıdakilerden hangisidir?

Bakır

Gümüş

Demir

Altın

Manganez

Açıklama:

Kiev Rusya’sında çeşitli zanaat dalları da gelişmişti. Demir-çelik sanayisi, tarımla birlikte devle-tin ilk dönemlerinde ekonominin temelini oluşturdu. Kiev, Novgorod, Galiç ve Smolensk, ilk dönem Rus tarihinin en önemli demir işleme merkezleriydi. Demir ve çelikten tarımda kullanılan aletler, zanaatta kullanılan araç gereçler, silahlar, ev eşyası, koşum takımı ve süs eşyaları yapılıyordu. Yine zamanla Rus şehirlerinde cam ve seramik üretimi ile ağaç işletmeciliği de gelişmişti.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Dönemin askeri ve politik gelişmelerine paralel olarak istisnai bir hayvan dışında, Altın Orda Dönemi’nde Doğu Rusya köy ekonomisinde hayvancılık genel anlamda gelişmemiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu hayvanı göstermektedir?

Koyun

Keçi

Sığır

Deve

Açıklama:

Hayvancılık ise Altın Orda dönemi Doğu Rusya’sının köy ekonomisinde fazla önem arz etmedi. Bununla birlikte Moğol ordusunu örnek alan knezler kendi atlı birliklerini oluşturmak için atlara ihtiyaç duydu ve at yetiştirilmesine önem verdiler. Knezlerin vasiyetnamelerinde çok sık at sürüleri ve seyislerin adı geçmektedir. Seyisler knezlik idaresinde önemli görevliler arasında yer aldı. Argamak (argamak, Orta Asya’da soylu yük atı), arkan (kement), otara (koyun sürüsü), bulanıy (kula at) gibi hayvancılık ile ilgili Rusçadaki Türkçe ve Moğolca kelimeler de bu alandaki etkiyi göstermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Alman şövalyeler ve İsveçli derebeylerin saldırılarına uğrayarak, dış dünya ile ticari ilişkileri kesilen ve bu anlamda Rus ticaretinde durgunluk ortaya çıkmasına neden olan merkez aşağıdakilerden hangisidir?

Moskova

Kiev

Vladimir

Kolomna

Novgorod

Açıklama:

Altın Orda öncesinde Rus ticareti durgun bir dönem yaşıyordu. Bu durgunluğun en önemli nedeni Haçlı seferleri ile Batı Avrupa ülkelerinin Rus topraklarına saldırılarıydı. Haçlılar, Batı Dvina’dan Baltık Denizi’ne giden yolu, Ruslara kapatmışlardı. Novgorod şehri, Alman şövalye ile İsveçli derebeylerin saldırılarına uğramış ve sonuçta Novgorod’un dış dünya ile ticari ilişkileri kesilmişti.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdaki yöneticilerin hangisinin döneminde Ruslar; yayılmacı bir siyaset izlemeye başlayıp, ilk limanları Arkangelsk’e kavuştukları gibi aynı zamanda yabancı tüccara kendi topraklarında ticaret izni vermişlerdir?

IV. İvan

I. Petro

II. Katerina

I. Pavel

I. Vladimir

Açıklama:

IIV. İvan Dönemi’nde (1547-1584) yayılmacılık siyasetinin başlaması ile Rusya’nın Kazan ve Astrahan hanlıklarını ele geçirmesiyle Ruslar İdil (Volga) Nehri’ni kontrol altına aldılar. Sibirya istila edildi. Bu genişleme Rus ekonomisine önemli katkılar sağladı. Ticarette, ulaşımda ve balıkçılık gibi sektörlerde artış gerçekleşti. Sibirya bölgesi ile Rusya zengin tuz yataklarına sahip olurken kürk ticaretini de kontrol altına aldı. IV. İvan Dönemi’nde Rusya ilk limanı olan Arkangelsk’e kavuştu. 1600’lü yıllarda yılda 21 gemi limana uğrarken, 1708 yılında bu sayı 154’e çıktı. Arkangelsk üzerinden Ruslar buğday, deri, kenevir, katran ve kürk ihraç etmeye başladı. Batı’dan ise bu dönemde metal eşyalar, silah, kıyafet, şarap, tütün ve ilaç gibi mallar ithal edildi. Bu dönemin bir başka özelliği de yabancı tüccarların Rusya içinde de ticaret yapmalarına izin verilmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

I. Urallarda demir fabrikalarının kurulması
II. Rusya’yı modernleştirme çabaları
III. Lonca Teşkilatının kurulması
IV. Avrupa geleneklerinin Rusya’ya getirilmesi
Siyasal ve ekonomik tarih açısından düşünüldüğünde I. Petro dönemi (1682-1725) ile ilgili olarak yukarıdaki gelişmelerden hangileri söylenebilir?

I, II ve III

I, II, III ve IV

II, III ve IV

III ve IV

II ve IV

Açıklama:

I. Petro döneminde (1682-1725) denizlere açılmak amacıyla İsveç ve Osmanlı Devleti ile yapılan savaşlar Rusya’da metal üretiminin yetersizliğini ortaya koymuştu. Petro bunu gidermek için Urallarda demir fabrikalarının kurulması için çaba harcadı. Devlet eliyle yapılan bu girişimlerin yanında özel teşebbüsler de teşvik edildi. I. Petro daha önceki çarların aksine Rusya’yı dışa açmak, Avrupa geleneklerini Rusya’ya getirmek ve Rusya’yı modernleştirmek konusunda çaba harcayan bir çar olmuştu. Bunların dışında Petro Dönemi’nde iç pazarın korunması ve düzene konulması amacıyla 1719’da Lonca Teşkilatı kuruldu. Ticaret yollarını daha iyi hâle getirmek amacıyla kanallar inşa edilmeye başlandı, karayolları tanzim edildi.

Doğru Cevap: B

Soru 8

XIX. yüzyılın ilk yarısında Rusya ekonomisinde önemli rol oynayan tarımsal üretimdeki çıktı artışına ve ekim alanlarının genişlemesine rağmen, verimlilik yüksek olmamıştır. Bunun temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi belirtilebilir?

Köylerle kentler arasındaki ticaret yollarının güvensizliği

Ülkedeki genel siyasal istikrarsızlık

Kitlesel açlığa ve hayvan ölümlerine neden olan kıtlıklar

Eski tarım tekniklerinin sürdürülmesi

Yüzyılın başından beri süregelen savaşlar

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk yarısında da tarım, ülke ekonomisinde önemli rol oynamaya devam etti. Çünkü ülke nüfusunun yaklaşık %90’ı köylülerden oluşuyordu. Tarımsal üretimde çıktı artışına ve ekim alanlarının genişlemesine rağmen verimlilik yüksek değildi. Sık sık köylülerin kitlesel açlığına ve hayvanların ölümüne neden olan kıtlıklar yaşanıyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 9

XIX. yüzyılın son çeyreğinde Sanayi Devrimini tamamlayan Rusya’nın, o dönemde üretimde dünya birincisi olduğu ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Demir

Bakır

Tuz

Petrol

Şeker pancarı

Açıklama:

XIX. yüzyılın son çeyreğinde Rusya’da Sanayi Devrimi neredeyse tamamlanmıştı. Bu tarihe kadar Rusya dünya ticaretinde hammadde sağlayan ve transit bir ülke konumundayken, Sanayi Devrimi’yle birlikte artık işlenmiş ürün ihraç eden bir ülke hâline gelmeye başlamıştı. Sanayi alanında petrol üretimi ve rafinerisi, kimyasal madde üretimi gibi yeni endüstriler ortaya çıktı. 1872’den itibaren petrol kuyuları açık arttırmayla uzun vadeli kiraya verilmeye başlandı. Yüzyılın sonunda petrol üretimi 663 milyon puda kadar çıktı. Bu durum Rusya’nın petrol üretiminde dünyada birinci sıraya yükselmesini sağladı. Petrol, daha ziyade evlerde gaz yağı olarak kullanılıyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 10

XVIII. yüzyılda bitmek bilmeyen savaşlar ve saray çevresinin masrafları, Rusya maliyesine ağır yük olmuş ve hazinedeki açık gittikçe büyümüş, sonuçta da Rusya bazı önlemler almıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu önlemlerden biri değildir?

Kâğıt banknotlar basılmıştır.

Yabancı devletlerden kredi alınmıştır.

Devlete ait topraklar satılmıştır.

Kiliselerin giderleri devletleştirilmiştir.

Rusların diğer ülkelere yerleşmelerine izin verilmiştir.

Açıklama:

XVIII. yüzyılda bitmek bilmeyen savaşlar, saray çevresinin masrafları Rusya ekonomisi üzerinde mali yük oluşturuyordu. Zaten büyük vergi yükü altında olan halktan daha fazla vergi toplayarak gelir sağlamak zordu. Bu nedenle II. Katerina (1762-1796) kâğıt para basma kararı aldı. Hazinedeki açığın gittikçe büyümesi, Rusya’yı kredi almaya mecbur etti. Hollanda’dan 7,5 milyon gulden, Cenevizli bankerlerden ise 1 milyon piastre kredi alındı. Devlet mali yükünü hafifletmek için toprak satışı da yapmıştı. Rusya 1867’de Alaska, Aleut Adaları ve Kuzey Kaliforniya’nın 7,2 milyon dolar satışını kabul etti. Devletin mali yükünü hafifletmek için II. Katerina kiliselerin gelirlerini devletleştirdi. 1764 yılında manastır sayısı 881’den 385’e düştü. Ayrıca yabancıların Rusya’ya yerleşmeleri için vergi muafiyetleri, din özgürlüğü, dil ve kültürlerini muhafaza edileceği taahhüt edildi. Özellikle Almanya’dan pek çok kişi Rusya’ya geldi. Bu dönemde Rusya’da ilk bankalar da kurulmaya başlandı. Fakat Batı Avrupa’daki özel teşebbüslerin aksine Rusya’da bankalar ilk olarak devlet eliyle kuruldu.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

1850-1940 yılları arasında dünya ekonomisinin en gelişmiş ülkeleri hâline gelen Avrupa, Kuzey Amerika ve Japonya, dünyanın geri kalanıyla kıyaslandığında, ekonomilerini fazlasıyla büyütmüşlerdir. Bu büyümenin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Sanayi Devrimleri

Fransız ve Amerikan İhtilalleri

Tarım Devrimi

Kent Devrimi

Teknoloji Devrimi

Açıklama:

XX. yüzyıl, uygar dünya söylemi altında Fransız İhtilali ile Sanayi Devrimi’nin birlikte, insanlığa sunduğu ekonomik ve siyasal değişimlerle, artık geçmişin bir daha geri döndürülmesinin imkânsız olduğu hayat tarzının getirdiği birikimlerin bir yansımasını bünyesinde barındırmaktaydı. Özellikle 1850-1940 yılları arasında dünya ekonomisinin en gelişmiş ülkeleri hâline gelen Avrupa, Kuzey Amerika ve Japonya, dünyanın geri kalanıyla kıyaslandığında, ekonomilerini fazlasıyla büyüttüler. Dünyanın bu bölgelerinde elde edilen ekonomik büyümenin temel nedeni, iki Sanayi Devrimi olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 2

“1750-1850 dönemindeki I. Sanayi Devrimi’nin hazırlayıcısı ve temel enerji kaynağı ……… idi. XX. yüzyılın enerji kaynağı ise II. Sanayi Devrimi’nin hazırlayıcısı petrol oldu.”
Yukarıdaki cümleyi doğru olarak tamamlayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Demir

Kömür

Bakır

Altın

Doğalgaz

Açıklama:

1750-1850 dönemindeki I. Sanayi Devrimi’nin hazırlayıcısı ve temel enerji kaynağı kömürdü. XX. yüzyılın enerji kaynağı ise II. Sanayi Devrimi’nin hazırlayıcısı petrol oldu.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi, XX. yüzyılın başlarında dünya üzerinde ticaret sistemindeki istikrarın güvencesi, finansal işlem ve yatırımların toplandığı ülkeyi göstermektedir?

ABD

Rusya

İngiltere

Japonya

Fransa

Açıklama:

XX. yüzyılda devletler arası ilişkileri düzenleyen, Avrupalı ülkelerin deniz aşırı ülkelerde birbirleriyle savaşmalarını engelleyen ve Avrupa dışındaki dünyanın yönetimini uyumlaştıran Britanya barışı (Pax Britannica) sistemiydi. Britanya barışı, XX. yüzyılın başında Avrupa’nın merkezde yer aldığı ticaret sistemindeki istikrarın güvencesiydi. İngiltere bu yüzyılın başında dünyadaki finansal işlem ve yatırımların toplandığı bir ülkeydi. Dolayısıyla ticaret bağlantılarını bir araya getiren finansal hizmetler Londra’dan yönetilmekteydi. Sterlin, ticari ve finansal işlemlerde temel para birimiydi. Aynı zamanda ülke paralarının değerinin altın standardına bağlı olması, ülke paralarının değer kaybının önüne geçiyor ve istikrarsız bir yapının ortaya çıkmasını engelliyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 4

1905 yılında yapılan savaşta Avrupalı olmayan bir güç, Avrupalı bir güce karşı galip gelerek dünya siyasi ve doğaldır ki ekonomi dengeleri açısından önemli bir dönüşüme neden olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu iki devleti göstermektedir?

Avusturalya- Osmanlı İmparatorluğu

ABD - Almanya

Japonya - Çin

Japonya - Rusya

Japonya - İngiltere

Açıklama:

Modernleşme sürecinde hızlı bir gelişim gösteren Japonya, kendisini çevreleyen takımadalarının ötesine geçerek yayılmacı politikalara yöneldi. Sanayileşme sürecinde elde ettiği askerî güçle birlikte 1895 yılındaki savaşta Çin’i yendi. 1905 yılında ise Rusya ile yapılan savaşta elde ettiği galibiyetle Mançurya Bölgesi’ni sömürgeleri arasına kattı. Rusya’ya karşı kazanılan savaş, Avrupalı olmayan bir gücün, Avrupalı bir güce karşı kazandığı bir savaş olması nedeniyle önemliydi.

Doğru Cevap: D

Soru 5

I. Dünya Savaşı sonrasında, savaşın galip devletlerinin kendi kendilerini yönetme imkânına sahip olmayan toplumlara yönelik uyguladıkları yönetim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Koloni

Sömürge

Egemenlik Alanı

Emperyalizm

Manda

Açıklama:

I. Dünya Savaşı sırasında emperyalist devletler, sömürgeleri olan devletlerden tahıl ürünleri, ham madde ve daha önemlisi savaşta kullanabilecekleri işgücünü temin ettiler. Avustralyalılar, Kanadalılar ve Hintliler İngiltere’nin yanında, Kuzey Afrikalılar, Senegalliler ve Vietnamlılar Fransızların yanında savaştılar. Savaşın galip devletleri savaşı kaybeden Almanya ve Osmanlı Devleti’nden ele geçirdikleri topraklarda manda yönetimleri inşa ettiler. I. Dünya Savaşı sonrasında kazanan devletler için sömürgeleri ekonomik ve sosyal güçlerini pekiştirmede daha fazla önem kazandı. Özellikle İngiltere ve Fransa bir savaş çıkma ihtimaline karşılık, diğer devletlere karşı insan ve malzeme açısından sömürdükleri ülkelerin kaynaklarına güveniyorlardı. Özetle, Kendi kendilerini yönetme imkânına sahip olmayan toplumlara yönelik uygulanan yönetim sistemine “Manda Sistemi” adı verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Birinci Dünya Savaşı ardından sömürgelerini kaybetmenin yanı sıra ağır ekonomik yaptırımlara maruz bırakılan ve daha sonrasında siyasal sisteminde köklü bir değişimle, başka büyük bir savaşa neden olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Almanya

Osmanlı İmparatorluğu

İtalya

Japonya

Rusya

Açıklama:

Almanya savaştan sonra sömürgelerini kaybetmenin yanı sıra ağır ekonomik yaptırımlara da maruz bırakıldı. Bu yaklaşım daha sonrasında Almanya’da siyasal sistemin değişmesinde ve Nazilerin iktidara gelmesinde en önemli propaganda aracı olacaktır. Böylece istikrar sağlama amacında olan barış anlaşmaları, devletlerin beklentilerini karşılamadığı gibi hem oluşturduğu ekonomik ortam nedeniyle bir krize hem de çatışmalara çözüm getirmemesi nedeniyle başka bir Büyük Savaş’a doğru dünyayı yönlendirdi.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi, İkinci Dünya Savaşı sonrasında ekonomik ve siyasi liderlerin bir araya gelerek, dünyaya yeni bir yön vermenin yollarını tartıştıkları Bretton Woods Sistemi’nin uygulamalarından biri değildir?

Ülkelerin paralarının konvertibilitesinin sağlanması

Ülkeleri otarşik eğilimlere yönlendirmesi

Amerikan dolarının rezerv para birimi hâline gelmesi

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) kurulması

Dünya Bankası’nın tesis edilmesi

Açıklama:

Savaş sonrası dünya sisteminde yeni bir yapı kurulması için 1944’te ABD’nin Bretton Woods kasabasında ekonomik ve siyasi liderler bir araya geldiler ve dünyaya yeni bir yön vermenin yollarını tartıştılar. Bretton Woods sistemi olarak isimlendirilecek ve 1970’li yıllara kadar devam edecek sistem, paradan küresel kurumlara kadar birçok düzenlemeyi beraberinde getirdi. Sistemin temelinde ülke paralarının konvertibilitesinin sağlanması, serbest ticaretin tesis edilmesi, ticarette ayrımcılıkların kaldırılması, Amerikan dolarının rezerv para birimi hâline gelmesi ve değerinin altına bağlanmasına yönelik para ve ticarete yönelik düzenlemeler yer almaktaydı. Uluslararası ticareti teşvik edebilmek ve döviz kurlarındaki istikrarı sağlamak amacıyla Uluslararası Para Fonu (IMF) kuruldu. Bununla birlikte başlangıçta Avrupa’da savaştan etkilenen ülkelere borç vermek üzere Dünya Bankası (DB) tesis edildi. Gümrük duvarlarının indirilmesini ve ticari engellerin aşamalı olarak kaldırılmasını hedefleyen Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmaları (GATT) yürürlüğe konuldu.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Sanayi üzerindeki yıkıcı etkilerden ziyade, Osmanlı Devleti’nin dış ticaret politikalarında bağımsız hareket etmesini engelleyen, başka bir deyişle Avrupalıların Osmanlı üzerinde ekonomik etkinliklerini arttırdıkları 1838 tarihli anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Montreux Anlaşması

Küçük Kaynarca Anlaşması

Balta Limanı Anlaşması

Karlofça Anlaşması

Lozan Anlaşması

Açıklama:

Avrupalıların Osmanlı Devleti’nde ekonomik etkinliğini arttıran ticaret anlaşması, 1838’de İngiltere ve Osmanlı Devleti arasında imzalandı. Bu anlaşmaya daha sonraları Fransa ve diğer Avrupa Devletleri de dâhil olacaktır. Balta Limanı Antlaşması öncesinde Osmanlı Devleti’nin ithalata ve ihracata uyguladığı gümrük vergisi oranı %3’tü. Anlaşma sonrasında ihracata uygulanan vergi oranı %12, ithalata uygulanan vergi oranı ise %5 olarak kabul edildi. I. Dünya Savaşı’na kadar ihracattan alınan vergi %1 düzeyinde seyretti. İthalattan alınan vergiler ise adım adım yükseltildi ve 1908 yılında %15’e çıkartıldı. Balta Limanı Anlaşması’nın hükümleri I. Dünya Savaşı sırasında geriletilecek ve ancak savaş şartlarında bağımsız dış ticaret politikası izleyebilme fırsatına Osmanlı Devleti kavuşacaktır. Dışa açılmayı teşvik eden ve gümrük duvarlarını indiren bu anlaşmanın en önemli etkisi devletin dış ticaret politikalarında bağımsız hareket etmesini engellemesidir. Yoksa Osmanlı sanayisi üzerinde yıkıcı etkiler bu anlaşma yolu ile oluşmamıştır. Çünkü Osmanlı zanaatkârı Avrupa karşısında rekabet edebilme gücünü ve hareketliliğini bu dönem öncesinde zaten kaybetmişti. Osmanlı Devleti’nin siyasi nedenlerle imzaladığı bu ekonomik anlaşma, siyasi bağımsızlığını zedelememiş ama ekonomik ve mali açıdan devleti dışa bağımlı hâle getirmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

1925 yılında, genç Türkiye Cumhuriyeti’nde, özel işletmelere orta ve uzun vadeli kredi sağlama yanında bunlara teknik, mal ve ekonomik konularda bilgi vermek için kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?

İş Bankası

Osmanlı Bankası

İtibar-ı Millî Bankası

Türkiye Sanayi ve Maadin

Emlak ve Eytam Bankası

Açıklama:

Bankacılığı geliştirmek, bu yolla sermaye birikimine uygun ekonomik sosyal şartları oluşturmak ve millî burjuva oluşturmak amacıyla 1924 yılında İş Bankası kuruldu. Özel girişimi desteklemeyi amaçlayan banka, daha sonra İTC tarafından kurulmuş İtibar-ı Millî Bankası ile birleşti. 1923-1930 yılları arasındaki bakışı yansıtan kurum İş Bankasıdır. 1925 yılında Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası kuruldu. Bankanın kuruluş amacı özel işletmelere orta ve uzun vadeli kredi sağlamaktı. Ayrıca işletmelere teknik, mal, ve ekonomik konularda bilgi vermekti. Osmanlı Devleti’nden kalan fabrikaların işletilmesi de bankaya bırakıldı. 1928 yılında ise özel konutların finansmanını sağlayan Emlak ve Eytam Bankası kuruldu.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye ekonomisinde bütçe açıklarının ortaya çıkmasındaki temel nedeni göstermektedir?

Duyun-ı Umumiye’den kalan uygulamalar

Varlık Vergisi ve Toprak Mahsulleri Vergisi’nin devreye sokulması

İhraç edilen hammaddelere talebin artması

Dönem hükümetlerinin katı fiyat deneyimleri uygulamaları

Askerî harcamaların arttırılması

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti II. Dünya Savaşı’na katılmadı ve silahlı bir tarafsızlık politikası takip etti. Savaşa katılmamasına karşılık ülke ekonomisi yine de etkilendi ve savaş ekonomisi şartlarına özgü politikalar devreye sokuldu. Tarafsız olunmasına ve cephede yer alınmamakla birlikte, sayıca kalabalık bir ordunun donatılması ve beslenmesi gerekiyordu. Savaşa hazır bir ordunun elde var olabilmesi için askerî harcamalar arttırıldı. Savaş ekonomisi şartlarında askerî harcamalarda oluşan artışlar, bütçe açıklarının artmasına neden oldu. Artan bütçe açıkları vergiler yoluyla karşılanmaya çalışıldı, fakat bütçe açıklarını kapatmada yetersiz kaldı. Bütçe açıklarını kapatabilmek için para basma yoluna gidildi, Cumhuriyet’in en temel makroekonomi politikalarından olan denk bütçe politikasından taviz verilmesi sağlam para politikasından da tavize yol açtı ve enflasyon sorunu ile karşılaşıldı.

Doğru Cevap: E

İktisat Tarihi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 3

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 4

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 5

Seçenekler