İktisadi büyümenin; tanımı, hesaplanma yöntemleri, özellikleri, sürdürülebilirliği ve ekonomik kalkınmadan farkı ortaya konularak gelir dağılımı ile ilişkisi değerlendirilir.

Ülkelerin izledikleri makro ekonomik politikalar ve sahip oldukları kaynaklar iktisadi büyüme farklılıklarının belirleyicisidir.

Bir ülkenin iktisadi büyümesi iki şekilde meydana gelir. Birincisi, tam istihdamın altında kullanılan iktisadi kaynakların daha verimli kullanılmaya başlanması yoluyla büyümenin gerçekleştirilmesi; ikincisi, tam istihdamda kullanılan kaynak miktarına yenilerinin eklenmesi yoluyla üretimin gerçekleştirilmesidir.

Bir ekonomik dalgalanma devresinde reel GSYH’nın ulaştığı en yüksek noktaya zirve, en düşük noktaya ise dip denir.

Baz alınan yıla genellikle 100 değeri verilir. Bundan sonra gelen yıllarda bu 100 değerine göre yüzde olarak kolaylıkla hesaplanır.

GSYH, üretim yöntemi, harcama yöntemi ve gelir yöntemi olmak üzere üç farklı yöntemle hesaplanmaktadır. Bu üç yöntemle bulunan GSYH değerlerinin tanım gereği birbirine eşit olması gerekir.

Örneğin Türkiye’de planlı dönem boyunca ortalama tasarruf oranı % 18-20, sermaye hasıla katsayısı % 3-3,5 olarak hesaplanmıştır. Buna göre, Türkiye’de g=s/k için, 18/3=% 6 oranında büyüme sağlanabilir.

İktisadi büyüme türlerini dokuz gurupta toplamak mümkündür.

• Yapısal reformlar
- Sosyal güvenlik reformu
- Vergi reformu
- İş gücü piyasasına yönelik düzenlemeler
- Eğitim reformu
- Enerji piyasasına yönelik düzenlemeler

Üretim faktörlerinin tam ve etkin kullanılması ile üretilebilecek maksimum mal ve hizmetlerin parasal karşılığına potansiyel GSMH denir. Bu nedenle üretim kapasitesinin tam kullanımı ile potansiyel GSMH’ye ulaşılmaktadır.

Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH), bir ülkede belirli bir dönemde yurt içinde üretilen nihai malların ve hizmetlerin piyasa değerlerinin toplamıdır. Bu nedenle cevabımızda mutlaka GSYH yer almalıdır. Nominal GSYH, belirli bir yıl da üretilmiş olan nihai mal ve hizmetlerin o yılın fiyatları yani piyasa fiyatlarıyla değeridir.

Üretim açığı; ekonominin fiili hasılası ile mevcut kaynakların tam istihdam edilmesiyle üretilebilecek potansiyel hasıla arasındaki farktır. Ekonominin genişleme döneminde fiili üretim potansiyel hasılanın üstüne çıkarken, daralma döneminde fiili üretim tam istihdam üretim hacminin altına düşer ki buna üretim açığı denir.

Durgun Büyüme: Bu tür büyümede, milli gelir artış hızı ile nüfus artış hızı birbirine eşit olduğu için kişi başına gelir artış hızı sıfır olmaktadır. Yani artan nüfus artan geliri tamamen emmekte, bu nedenle ekonomi büyümekle birlikte kişi başına gelir artışı gerçekleşmemektedir.

Ekonomi her yıl sabit bir oranda büyürse (g), üretimin kaç yıl (n) içinde ikiye katlanacağı, 70 sayısı büyüme hızına bölünerek (70/g) hesaplanabilir. Bu hesaplama yöntemine “70 kuralı” denilmektedir. Büyüme hızının %5 olduğu bir ülkede, reel GSYH kaç yıl sonra iki katına çıkacağını bulabilmek için formülde verilenleri yerleştirdiğimizde 70/5=14 sonucuma ulaşırız.

Reel GSYH’ın az da olsa her yıl belirli bir oranda büyümesi, zaman içerisinde büyümenin katlanması anlamına gelmektedir. Bunun nedeni, büyümenin kümülatif (birikimli)bir süreç olmasıdır. Ekonomi n yıl boyunca g oranında bir büyümeyi sürdürmüşse ve başlangıç yılında reel GSYH’ın yılsonundaki değerini veren formüle göre:
2013 yılından 2023 yılına 10 yıl vardır. Bu nedenle n=10’dur. Y0= 2013 yılı GSYH’si 10807 dolar, g=0,05’tir.
Yn=2023 yılı GSYH’si= (1+0,05)¹⁰ 10807= 17603 bulunur.

Y0 değerinden başlayıp, her yıl eşit ya da eşit olmayan bir büyümeyle n yılsonunda Yn değerine ulaşan reel GSYH’daki yıllık ortalama büyüme oranı ise şu formülle hesaplanacaktır; 2013 yılından 2023 yılına 10 yıl vardır. Bu nedenle n=10’dur. Y0= 2013 yılı GSYH’si 10807 dolar, Yn=2023 yılı GSYH’si= 25.000 dolar ise formülde yerlerine yerleştirdiğimizde,
Yn/Y0=25.000/10807=2,313’tür. 1/n=1/10=0,1 ise 2,303 üssü 0,1= 1,087 bulunur. Elde ettiğimiz sonuçtan son olarak 1’i çıkarttığımızda 0,087 bulunur. Soruda yaklaşık bir oran bulmamız istendiği için rakam %9’a yuvarlanır.

Satın alma gücü paritesi (SGP), ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılıklarını ortadan kaldırarak, farklı para birimlerinin satın alma gücünü etkileyen bir değişim oranıdır. SGP, belirli bir mal ve hizmet sepetinin satın alınabilmesi için gereken ulusal para tutarlarının oranı şeklinde hesaplanmaktadır.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programlarının yayınladığı raporlarda ülkelerarası gelişmişlik düzeyinin sadece kişi başına düşen milli gelirdeki artışla ekonomik büyümenin ölçülmesinin doğru olmadığı, milli gelir yanında diğer faktörlere de sosyal faktörler gibi bakılmasının gerekli olduğu ifade etmektedir. Bu nedenle eğitim, sağlık ve gelir endeksleri hesaplanmaktadır. Gelir endeksini hesaplarken Satın Alma gücü Paritesine göre kişi başına düşen GSYH değişkeninden yararlanılır.

Birleşmiş Milletler’in 1996 yılı İnsani Kalkınma Raporunda kaçınılması gereken beş kötü büyüme çeşidini şu şekilde sıralanmaktadır: İşsiz büyüme, köksüz büyüme, acımasız büyüme, sessiz büyüme ve geleceksiz büyüme. Dengesiz büyüme ise iktisadi büyüme türlerinden biridir. Dengesiz büyüme, dengeli büyümenin gerçeğe uymadığı düşüncesiyle doğmuştur. Konuya ilk değinen Fransız iktisatçı F. Perroux olmuştur. Perroux, ekonomilerin genellikle eşitsizliklerin, dengesizliklerin ve hiyerarşinin içinde bulunduğunu, bu özelliklerin ortadan kaldırılmaya çalışılması yerine onlardan faydalanma yoluna gidilmesinin çok daha yararlı olacağını ifade etmiştir.

Ülkelerin izledikleri makroekonomik politikalar ve sahip oldukları kaynaklar iktisadi büyüme farklılıklarının belirleyicisidir.”

“Üretim imkânları sınırı eğrisinin orijine göre iç bükey çizilmiş olması artan fırsat maliyeti ile ilgilidir.”

GSYH; Gayri Safi Milli Hasıladan, net dış faktör gelirlerinin düşürülmesi sonucu ulaşılan değerdir.

Nominal GSHY, belirli bir yıl da üretilmiş olan nihai mal ve hizmetlerin o yılın fiyatları ile olan değeridir.

Gelir Yöntemine göre GSYH, bir ekonomide üretime katılan faktör sahiplerinin üretimden aldıkları ücretler, faizler, kârlar ve kiraların toplanması suretiyle hesaplanır.

Karlar, gelir yöntemine göre GSYH hasabının içinde yer almaktadır.

İktisadi büyüme nominal değil reel bir artışı ifade eder.

Spontane Büyüme; Üretim faktörlerinin kendiliğinden harekete geçerek belli oranda bir büyümenin sağlandığı, devletin ekonomiye müdahalesinin de asgari düzeyde olduğu iktisadi büyüme türüdür.

Gürültülü büyüme diye bir büyüme çeşidi yoktur.

Ülke ekonomisinin nüfus, iş gücü, toprak ve diğer üretim faktörlerinde gerçekleşen artışlar iktisadi büyüme, ekonominin bünye ve çatısında meydana gelen değişmeler ise kalkınma olarak ifade edilir.

belirli bir zaman diliminde, veri kaynak arzı ve sabit bir teknolojiye
göre çizilmekte, farklı malların etkin üretimi altında birbirlerine dönüşümünü gösteren eğri üretim imkanları eğrisidir.
belirli bir zaman diliminde, veri kaynak arzı ve sabit bir teknolojiye göre çizilmekte, farklı malların etkin üretimi altında birbirlerine dönüşümünü gösteren eğri üretim imkanları eğrisidir.

Bir malın daha fazla üretilmesi için diğer maldan artan miktarlarda vazgeçilmesinin gerekmesi artan fırsat maliyetini göstermektedir.

Toplumun sahip olduğu sınırlı kaynakların
miktarının zaman içerisinde artması, kaynakların
niteliklerinin zaman içerisinde iyileşmesi ve teknolojinin
gelişmesi durumunda üretim artar ve üretim imkanları eğrisi sağa kayar
Toplumun sahip olduğu sınırlı kaynakların
miktarının zaman içerisinde artması, kaynakların
niteliklerinin zaman içerisinde iyileşmesi ve teknolojinin
gelişmesi durumunda üretim imkanları eğrisi sağa kayar yani üretim artar

ekonominin fiili hasılası
ile mevcut kaynakların tam
istihdam edilmesiyle üretilebilecek
olan hasıla arasındaki fark üretim açığını açıklamaktadır
ekonominin fiili hasılası
ile mevcut kaynakların tam
istihdam edilmesiyle üretilebilecek
olan hasıla arasındaki fark üretim açığıdır

Günümüzde ekonomik performansın asıl ölçüsü
olarak GSMH değil, GSYH kullanılmaktadır.
Bunun bir nedeni, uluslararası ekonomik
entegrasyonun yoğunlaşması, ekonomik sınırların
siyasal sınırları tanımamasıdır. Bir diğer nedeni
GSYH’nın ölçümünün daha kolay olmasıdır. Zira
net dış faktör gelirlerini belirlemek istatistiki açıdan
güçtür. Başka bir nedeni ise, ekonominin istihdam
yaratma gücünü GSYH’nın daha iyi temsil
ediyor olmasıdır.

Ekonominin performasının değerlendirme ölçütü
olan reel GSYH hesaplanırken ölçülemeyen
faaliyetlerden olmayan piyasalara yansıyan üretimdir.

Geleceğe yönelik büyüme hızı, kalkınma planlarında
ve daha çok geleceğe yönelik tahminler yapılırken
kullanılır. Bu hesaplama yönteminde büyümeyi
belirleyen üç unsur bulunmaktadır.
g = büyüme hızı
k = sermaye/hasıla oranı
s = marjinal tasarruf eğilimi iken büyüme hızı;
g = s/k olarak ifade edilir.

Ekonomi her yıl sabit bir oranda büyürse (g),
üretimin kaç yıl (n) içinde ikiye katlanacağı, 70 sayısı
büyüme hızına bölünerek (70/g) hesaplanabilir.
Bu hesaplama yöntemine “70 kuralı” denilmektedir.
Ancak sabit büyüme hızının % 5’den büyük
olduğu durumda, üretimin iki katına çıkma süresi
n = 70/g formülü yerine n =72/g formülü kullanılarak
daha doğru biçimde hesaplanacaktır.

Bu tür büyümede uluslararası
sermaye ve emek önemli bir yer tutmaktadır.
Açık büyüme serbest piyasa ekonomisini
benimsemiş olan tüm ülkelerde
görülmektedir

İktisadi büyüme ile iktisadi kalkınma ya da
iktisadi gelişme arasındaki farkı en tutarlı şekilde
ortaya koyan iktisatçı 1944 yılında Alfred Amonn
(1883-1962) olmuştur.

Ekonomik büyümeden bahsedebilmek için ülkede üretilen mal ve hizmetlerin miktarında artış olması gerekir

Bir ülkede, üretim faktörlerinin tam ve etkin kullanılması ile üretilebilecek maksimum mal ve hizmetlerin parasal karşılığına potansiyel GSMH denir. Üretim kapasitesinin tam kullanımı ile potansiyel GSMH’ye ulaşılmaktadır.

Bir ülkede fiili üretim tam istihdam üretim hacminin altına düşerse bu ülkede üretim açığı ortaya çıkar.

Ekonomi her yıl sabit bir oranda büyürse (g), üretimin kaç yıl (n) içinde ikiye katlanacağı, 70 sayısı büyüme hızına bölünerek (70/g) hesaplanabilir. Bu hesaplama yöntemine “70 kuralı” denilmektedir. Sorumuzu buna göre çözersek 70/7=10 yıl doğru cevaptır.

İnsani Gelişme İndeksi tespit yöntemleri şunlardır:
I. Doğumda yaşam beklentisi II. Yetişkinler için ortalama eğitim süresi ve çocuklar için beklenen eğitim süresi III. Satın Alma Gücü Paritesine göre kişi başına düşen GSYH,

Spontane büyümede, üretim faktörleri kendiliğinden harekete geçmekte ve belli oranda bir büyüme sağlanmaktadır. Devletin ekonomiye müdahalesi asgari düzeydedir.

Acımasız büyüme sürecinde gelir dağılımı düzeltilemediği gibi daha da adaletsiz hale gelir. Zengin gurubun gelirden aldığı pay artarken fakirlik sınırının altına itilen insan sayısı gittikçe artar.

Türkiye'de son 10 yıla ait Gini katsayısı değeri yaklaşık olarak 0,4 civarındadır.

Ekonomik büyümeden farklı olarak ekonomik kalkınma beş öğeyi bir araya getirmelidir:
I. Kendi kendisini sürdürebilen büyüme
II. Üretim kalıplarında yapısal değişim
III. Teknolojik ilerleme
IV. Sosyal, Politik kurumsal modernleşme
V. İnsani koşullarda geniş çaplı iyileştirmeler.

Sürdürülebilir ve yüksek bir büyümeyi sağlayabilmek için gerekli unsurlar arasında rekabet ortamı kapsamına girenler şunlardır:
İyi yönetim - Siyasi istikrar - Hukukun üstünlüğü - Şeffaflık ve hesap verebilirlik - Mevzuat ve düzenlemelerin etkinliği - Devlet hizmetlerinin kalitesi - Yolsuzlukların önlenmesi

Reel artış, fiyat değişmelerinin etkisi giderildikten sonraki artış oranıdır.

Üretim Faktörleri: Üretimi gerçekleştirmek için kullanılan işgücü, doğal kaynaklar, sermaye ve teknolojidir.

GSYH = GSMH - Net dış faktör geliri

Nominal GSYH, belirli bir yıl da üretilmiş olan nihai mal ve hizmetlerin o yılın fiyatları ile olan değeridir. Bir başka değişle herhangi bir t döneminde üretilen tüm malların miktarları ile o dönemdeki fiyatlarının çarpımlarının toplamına eşittir.

Geleceğe yönelik büyüme hızı, kalkınma planlarında ve daha çok geleceğe yönelik tahminler yapılırken kullanılır. Bu hesaplama yönteminde büyümeyi belirleyen üç unsur bulunmaktadır.
g = büyüme hızı
k = sermaye/hasıla oranı
s = marjinal tasarruf eğilimi iken büyüme hızı; g = s/k olarak ifade edilir.

Satın alma gücü paritesi (SGP), ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılıklarını ortadan kaldırarak, farklı para birimlerinin satın alma gücünü etkileyen bir değişim oranıdır.

İktisadi büyüme uzun döneme dayalı bir olgudur. İktisadi büyüme nominal değil reel (gerçek) bir artışı ifade eder. İkame yatırımlarının iktisadi büyüme ile ilgisi yoktur. İktisadi büyümenin gelir dağılımını iyileştirici bir özelliği yoktur. İktisadi büyümede mevcuda bir ilave söz konusudur.

Dengeli Büyüme: Bu tür büyümenin en önemli özelliğini sektörler arası karşılıklı bağımlılık oluşturur.

Sürdürülebilir ve yüksek bir büyümeyi sağlayabilmek için gerekli unsurlar;
Makroekonomik istikrar:
- Fiyat istikrarı
- Sürdürülebilir kamu finansmanı

Gini Katsayısı = X/(X+Y)

Üretim Faktörleri, üretimi gerçekleştirmek için kullanılan iş gücü, doğal kaynaklar, sermaye ve teknolojidir.

Genişleme döneminde istihdam düzeyi artarken, daralma döneminde istihdam düzeyi düşer. Buna bağlı olarak genişlemede fiili üretim potansiyel hasılanın üstüne çıkarken, daralma döneminde fiili üretim tam istihdam üretim hacminin altına düşer ki buna üretim açığı denir.

Genişleme dönemin de yüksek bir büyüme hızına, düşen bir işsizlik ve yükselen bir enflasyon oranı eşlik eder. Daralma dönemindeyse aksine büyüme hızı düşerken işsizlik oranı artar ve enflasyon oranı düşer. Bunun yanında, tüketim ve yatırım harcamaları da genişleme ile birlikte artar.

Türkiye’de reel GSYH’nın hesaplanmasında uzun süre 1968, kısa bir sürede 1982 yılı fiyatları kullanılmıştır. Daha sonra yaklaşık 15 yıl boyunca Birleşmiş Milletler Ulusal Hesaplar Sistemine (SNA68) göre hesaplanmakta olan 1987 bazlı GSYİH serisini kullanmıştır. TÜİK, Avrupa hesaplar sistemine (ESA-95) Uyum çerçevesinde 2008 yılında hesaplama yönteminde değişikliğe gitmiş ve 1998 yılını baz yıl almaya başlamıştır. Daha sonra 2003 yılı baz yılı olarak belirlenmiştir. En son ESA 2010 (Avrupa Bölgesel ve Ulusal Hesaplar Sistemi) ile hesaplanmaktadır.

Ekonominin performansının değerlendirme ölçütü olan reel GSYH hesaplanırken ölçülemeyen faaliyetler de vardır. Bunlar: Piyasalara yansımayan üretim, nüfustaki değişmeler, kayıt dışı iktisadi faaliyetler, boş zaman ve dışsallıklardır.

g= [(105,000,000-100,000,000)/100,000)]*100
g=(5,000/100,000)*100
g=(0,05)*100=%5

İktisadi büyümenin belirgin özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

• İktisadi büyüme rakamla ifade edilebilen yani kantitatif bir olgudur. Yıllara göre gerek büyüme hızında, gerekse GSYH, SMH ve MG’de meydana gelen değişmeler rakamla ifade edilmektedir.


• İktisadi büyüme uzun döneme dayalı bir olgudur. Yatırımların arttırılması, üretim artışının sağlanması ve iktisadi yapının değiştirilmesi ancak uzun dönem de mümkündür.


• İktisadi büyüme nominal değil reel (gerçek) bir artışı ifade eder. Yani, iktisadi büyümede mevcuda bir ilave söz konusudur.


• İkame yatırımlarının iktisadi büyüme ile ilgisi yoktur. Örneğin, beş katlı eski bir binanın yıkılıp yerine tekrar beş katlı bir binanın inşa edilmesi halinde büyümeden
  bahsedilemez. Burada ikame yatırımı söz konusudur. Eğer yıkılanın yerine on katlı bir bina inşa edilmiş olsa idi ilave beş kat büyümeyi ifade edecekti.


• İktisadi büyümenin gelir dağılımını iyileştirici bir özelliği yoktur. Örneğin milli gelirin % 7 oranında büyümesi, tüm bireylerin gelirinin de fiilen aynı oranda büyümüş olduğundan bahsedilemez.

İyi büyüme insan refahını, diğer bir değişle beşeri gelişmeyi temel amaç olarak almaktadır. Bu yaklaşıma göre iyi büyüme;

• İstihdamı teşvik eden,
• Bireye kendi kaderi üzerinde karar verme ve denetleme şansı veren,
• Refah artışını adil biçimde dağıtan,
• Toplumsal işbirliği ve uyumu sağlayan,
• Beşeri gelişmenin geleceğini koruyacak özelliklere sahip olanıdır.

Gelir dağılımı adaletini ölçmekte kullanılan ölçü olduğu ve 0 ile 1 arasında değer alan Gini katsayısı, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımı daha adil olduğu, bire yaklaştıkça gelir dağılımının adaletsiz olduğu anlamına gelmektedir. Yukarıda verilen Gini katsayısı değerlerine göre gelir adaletinin en yüksek olduğu ülke Finlandiya'dır.

İktisadi büyüme, bir ülkenin genellikle bir yıl içinde üretim kapasitesinde veya reel gayrisafi yurtiçi hasılasında görülen ve sayısal olarak ölçülebilen reel artışlardır.

İktisadi büyüme, makroekonomik açıdan arz cephesinde belirlenir. Arz eğrisinin sağa kayması ya da üretim olanakları eğrisinin sağa kayması ile ifade edilir.
Kısa dönemli statik bir olgu değil, uzun dönemli dinamik bir olgudur.
Hem bir toplumdaki ekonomik faaliyetlerin ölçeğinde meydana gelen artışı hem de kişi başına gelir artışını ifade etmektedir.

Üretimi gerçekleştirmek için kullanılan işgücü, doğal kaynaklar, sermaye ve teknolojiye "üretim faktörleri" adı verilmektedir.

Üretim faktörlerinin tam ve etkin kullanılması ile üretilebilecek maksimum mal ve hizmetlerin parasal karşılığına potansiyel GSMH denir.

Üretim imkanları sınırı eğrisinin orijine göre iç bükey çizilmiş olması artan fırsat maliyeti ile ilgilidir.

Gayrisafi Milli Hâsıla (GSMH), belirli bir ülkede belirli bir dönemde üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin değerinin toplamıdır.

Nominal GSYH, belirli bir yılda üretilmiş olan nihai mal ve hizmetlerin o yılın fiyatları ile olan değeridir. Bir başka değişle herhangi bir t döneminde üretilen tüm malların miktarları ile o dönemdeki fiyatlarının çarpımlarının toplamına eşittir.

Yavaş büyüme bir iktisadi büyüme türü değildir.

Büyüme sürecinde demokratik iyileşmenin sağlanamaması, bireysel hak ve özgürlüklerin kötüleşmesi sessiz büyüme olarak adlandırılır.

İktisadi büyüme ile iktisadi kalkınma arasındaki farkı en tutarlı şekilde ortaya koyan iktisatçı 1944 yılında Alfred Amonn (1883-1962) olmuştur. Amonn’a göre ülke ekonomisi zamanla iki yönde değişme gösterir:
1. Gövdesi ile büyür ve genişler. Örneğin nüfusu artar. İşgücü çoğalır, üretim faktörlerinde artışlar olur.
2. Bünye ve çatısı ile değişir. Örneğin milli hasıla içinde tarım, sanayi ve hizmet sektörlerinin payları değişir. İşgücünün bu sektörlere dağılımı farklılaşır, alt yapıda çeşitli değişmeler meydana gelir.
Buna göre; ülke ekonomisinin nüfusu, işgücü, toprak ve diğer üretim faktörlerinde gerçekleşen artışlar büyüme, ekonominin bünye ve çatısında meydana gelen değişmeler de kalkınmayı ifade eder.

İktisadi büyüme, bir ülkenin genellikle bir yıl içinde üretim kapasitesinde veya reel gayrisafi yurtiçi hasılasında görülen ve sayısal olarak ölçülebilen reel artışlardır. Kişi başına gelir açısından bakıldığında büyüme, hem bir toplumdaki ekonomik faaliyetlerin ölçeğinde meydana gelen artışı hem de kişi başına gelir artışını ifade etmektedir. Bu yüzden, büyüme, makroekonomik açıdan arz cephesinde belirlenir. Arz eğrisinin sağa kayması ya da üretim olanakları eğrisinin sağa kayması ile ifade edilir. Kişi başına reel gelir veya hasılada meydana gelen artışın büyüme olarak nitelendirilebilmesi için, bu artışın geçici olmaması, yani sürekli olması gerekir. Dolayısıyla iktisadi büyüme kısa dönemli statik bir olgu değil, uzun dönemli dinamik bir olgudur. Kısa dönemde üretimin ne kadar arttığına yönelik çıkarsamalar yapılabilir, fakat ekonominin nasıl bir seyir izleyeceği, gerçek yapısı ve yapısal değişimi hakkında yeterli bilgiye ulaşılamaz. Uzun dönemde ise ekonomik büyümede uzun yılları içine alan bir perspektifte meydana gelen değişiklikler esas alınmaktadır. Doğru cevap C'dir.

İktisadi büyüme veya kişi başına düşen millî gelirdeki yıllık artış oranı, bir ülkedeki üretim imkanlarının ne kadar arttığını ve dolayısıyla üretim imkanları eğrisinin bir önceki yıla göre ne kadar sağa kaydığını ifade etmektedir. Toplumun sahip olduğu sınırlı kaynakların miktarının zaman içerisinde artması, kaynakların niteliklerinin zaman içerisinde iyileşmesi ve teknolojinin gelişmesi üretim imkanları eğrisini sağa kaydırmaktadır. Yukarıdaki şekilde görüldüğü gibi üretim imkanları eğrisi sağa doğru kaymıştır.
Üretim imkanları eğrisi ayrıca, kıtlığın sonuçlarını, ekonomideki tercihleri ve her tercihin alternatif maliyetini göstermektedir. Eğri üzerindeki her nokta etkin üretim bileşimlerini gösteren mevcut kıt kaynaklarla üretilebilecek maksimum üretim düzeyleridir. Bir kez üretim imkanları sınırı üzerinde etkin noktalara ulaşıldığında mallardan birisini biraz daha fazla üretmenin tek yolu diğerini az üretmektir. Üretim imkanları sınırı eğrisinin orijine göre iç bükey çizilmiş olması artan fırsat maliyeti ile ilgilidir.
Dolayısıyla üretim imkanları sınırı eğrisinin orijine göre iç bükey çizilmiş olması azalan değil artan fırsat maliyeti ile ilgilidir. Doğru cevap D'dir.

Genişleme döneminde istihdam düzeyi artarken, daralma döneminde istihdam düzeyi düşer. Buna bağlı olarak genişlemede fiili üretim potansiyel hasılanın üstüne çıkarken, daralma döneminde fiili üretim tam istihdam üretim hacminin altına düşer ki buna üretim açığı denir.
Üretim açığı; ekonominin fiili hasılası ile mevcut kaynakların tam istihdam edilmesiyle üretilebilecek olan hasıla arasındaki farktır. Doğru cevap E'dir.

Nominal GSYH, belirli bir yıl da üretilmiş olan nihai mal ve hizmetlerin o yılın fiyatları ile olan değeridir. Bir başka değişle herhangi bir t döneminde üretilen tüm malların miktarları ile o dönemdeki fiyatlarının çarpımlarının toplamına eşittir
GSYH Deflatörü Nominal GSYH’nın reel GSYH’ya oranıdır. Yani bir ülke vatandaşları tarafından üretilen tüm mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişmeyi ölçmektedir. Deflatör ise belli bir yılda geçerli olan fiyatların baz yılın fiyatlarına oranını gösterir.
Satın alma gücü paritesi (SGP), ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılıklarını ortadan kaldırarak, farklı para birimlerinin satın alma gücünü etkileyen bir değişim oranıdır. SGP, belirli bir mal ve hizmet sepetinin satın alınabilmesi için gereken ulusal para tutarlarının oranı şeklinde hesaplanmaktadır. Bu oran kullanılarak farklı para birimlerine dönüştürülen harcamalar satın alınan mal ve hizmet hacmindeki farklılıkları yansıtarak, ülkeler arasında gerçek anlamda karşılaştırılabilir veriler sağlamaktadır. İki ülkede aynı tanıma sahip bir ürünün fiyat oranı şeklinde hesaplanır.
Ülkelerin ekonomik refah açısından amaçları kişi başına düşen gelirin sürekli arttırılmasıdır. Kişi başına düşen gelir belirlenirken de nominal değerler değil reel değerler alınarak hesaplanılmaktadır. Kişi başına değerlerin esas alınmasıyla ülkenin zaman içerisinde nüfusunun değişmesinden kaynaklanabilecek yanılgılar ortadan kalkacak ve farklı nüfus büyüklüğüne sahip ülkelerin karşılaştırması mümkün olacaktır.Bunun için kullanılan kavram, reel GSYH'nın ülke nüfusuna bölünmesi ile elde edilen kişi başına düşen reel GSYH kavramıdır.
Ekonominin belli bir dönemde ürettiği hasıladaki büyüme nominal veya reel terimlerle, ya da hasıla düzeyindeki ve ya kişi başına hasıladaki artış terimleriyle ölçülebilir. Fakat ekonominin gerçek üretim gücünün hesaplanmasında, nominal değişkenler yerine reel değişkenler kullanılmaktadır. Bu yüzden büyümeyi, reel GSYH’deki artış hızı olarak tanımlayabiliriz. Bir değişkenin herhangi iki dönem arasındaki değişme oranı, bu değişkenin iki dönemdeki değerleri arasındaki farkın, başlangıç dönemindeki değerine bölünmesi ile hesaplanır. Bir yıldan diğer bir yıla büyüme oranı ya da büyüme hızı aşağıdaki formülle hesaplanır.
Bulunan değeri 100 ile çarparak büyüme oranını yüzde cinsinden ifade edebiliriz. Bu oran dönemler arasında ülkenin üretim gücü hakkında bize bilgi sunar. Doğru cevap B'dir.

Yukarıdaki formülle hesaplanan insani gelişme endeksi neticesinde maksimum ve minimum değerler belirlenir. İGİ değeri, 0 ile 1 arasında değişmektedir. İndeks değerinin 1’e yaklaşması, insani gelişme performansının iyileştiğini göstermektedir. İnsani Gelişme Raporu’na göre, İGİ bağlamında ülkeler düşük, orta, yüksek ve çok yüksek insani gelişmeye sahip ülkeler olarak kategorilere ayrılır.
• İndeks Puanı 0.900 ve yukarısı: Çok yüksek düzeyde insani gelişmeye sahip olan ülkeler.
• İndeks Puanı 0.800 - 0.899: Yüksek düzeyde insani gelişmeye sahip olan ülkeler.
• İndeks Puanı 0.500 - 0.799: Orta düzeyde insani gelişmeye sahip olan ülkeler.
• İndeks Puanı 0.000 - 0.499: Düşük düzeyde insani gelişmeye sahip olan ülkeler.
Doğru cevap E'dir.

GSMH’yı oluşturan mal ve hizmetlerin üretiminde, önceki yıllarda üretilmiş sermaye malları da kullanılır. Zaman içerisinde bu sermaye mallarında aşınma ve yıpranmalar ortaya çıkar ki bunlar üretilen malların değerinin bir parçasıdır. Bu aşınma payını (amortisman) GSMH’dan çıkartarak SMH’yi (Safi Milli Hasıla) elde ederiz.

İktisadi büyüme türlerini dokuz gurupta toplamak mümkündür:
• Spontane Büyüme: Üretim faktörleri kendiliğinden harekete geçmekte ve belli oranda bir büyüme sağlanmaktadır. Devletin ekonomiye müdahalesi asgari düzeydedir.
• Planlı Büyüme: Kıt kaynakların hangi malların üretimine ne oranda tahsis edileceği bir plan dâhilinde yürütülür. Amaç her alanda etkinliğin sağlanması ve verimin arttırılmasıdır. Eğer, plan uygulaması tüm sektörler için zorunlu ise, otoriter planlama söz konusudur. Plan uygulaması bazı sektörler için zorunlu ise, yol gösterici planlamadan bahsedebiliriz.
• Kapalı Büyüme: Ülkenin kendi öz kaynaklarına dayanır. Amaç dışa olan bağımlılığın yok edilmesidir. Kapalı büyümede devlet ekonomiye her bakımdan müdahalede bulunur.
• Açık Büyüme: Bu tür büyümede uluslararası sermaye ve emek önemli bir yer tutmaktadır. Açık büyüme serbest piyasa ekonomisini benimsemiş olan tüm ülkelerde görülmektedir.
• Durgun Büyüme: Bu tür büyümede, milli gelir artış hızı ile nüfus artış hızı birbirine eşit olduğu için kişi başına gelir artış hızı sıfır olmaktadır. Yani artan nüfus artan geliri tamamen emmekte, bu nedenle ekonomi büyümekle birlikte kişi başına gelir artışı gerçekleşmemektedir.
• Üstel Büyüme: Hızı gittikçe artan büyümedir.
• Biyolojik Büyüme: Canlıların büyümesinden esinlenmiştir. Yani, büyüme önce hızlı şekilde devam etmekte, daha sonra yavaşlamaya başlamakta ve bir yerde durmaktadır. Hatta bu noktadan sonra gerileme başlamaktadır.
• Dengeli Büyüme: Bu tür büyümenin en önemli özelliğini sektörler arası karşılıklı bağımlılık oluşturur. Bu bağımlılık hem üretimde, hem de tüketimde geçerlidir. Her üretim birimi çıktısına pazar bulmak zorundadır. Dengeli büyümede denge: yatırım malları ile tüketim malları, sanayi malları ile hammaddeler, gıda maddeleri ile giyecek malları, iç talep ile dış talep gibi konulurda kurulmaya çalışılır. Kaynak israfının önlenmesi için bu dengeler zorunludur.
• Dengesiz Büyüme: Dengeli büyümenin gerçeğe uymadığı düşüncesiyle doğmuştur. Konuya ilk değinen Fransız iktisatçı F. Perroux olmuştur. Perroux, ekonomilerin genellikle eşitsizliklerin, dengesizliklerin ve hiyerarşinin içinde bulunduğunu, bu özelliklerin ortadan kaldırılmaya çalışılması yerine onlardan faydalanma yoluna gidilmesinin çok daha yararlı olacağını ifade etmiştir.
Doğru cevap D'dir.

Birleşmiş Milletler’in 1996 yılı İnsani Kalkınma Raporunda kaçınılması gereken beş kötü büyüme çeşidini şu şekilde sıralamaktadır:

• İşsiz Büyüme: Ekonomilerde büyüme sağlanmakla birlikte, yeterli istihdam imkanının yaratılamaması nedeniyle işsizlikte artışın görülmesi haline işsiz büyüme denir. ABD ve Avrupa da yaşanan büyüme süreci bu duruma tipik örnektir. Son yıllarda ABD ekonomisinde büyümeyle birlikte istihdam imkanları da artış göstermiştir. Son yirmi yıllık süreçte ortalama %3.5 - 4 lük büyüme sağlanırken işsizlik oranları %9 dan %4 lere düşmüştür. Buna karşılık Avrupa'nın geneli için aynı şeyler söylenemez. Örneğin Almanya ve İspanya’da işsizlik oranları yükselirken İngiltere’de aynı düzeylerde kalabilmiştir. Büyümeyle birlikte işsizlikte yaşanan artış az gelişmiş ülkelerde daha sıkça karşılaşılan genel bir durumdur.
• Acımasız Büyüme: Bu tür büyüme sürecinde gelir dağılımı düzeltilemediği gibi daha da adaletsiz hale gelir. Zengin gurubun gelirden aldığı pay artarken fakirlik sınırının altına itilen insan sayısı gittikçe artar. Ekonomik anlamda iyileşmenin yaşandığı Latin Amerika ülkeleri gelir dağılımında dünya da adaletsizlikte ilk sıralarda yer almaktadır. Gelir dağılımı adaletsizliği dünya geneli açısından da geçerlidir. Gelirin coğrafi dağılımına göre dünya da bazı bölgelerin hızla büyüdüğü, bazı bölgelerin ise küçüldüğü gözlenmektedir.
• Sessiz Büyüme: Büyüme sürecinde demokratik iyileşmenin sağlanamaması, bireysel hak ve özgürlüklerin kötüleşmesi sessiz büyüme olarak adlandırılır.
• Köksüz Büyüme: Büyüme sürecinde toplumun örf-adet, gelenek göreneklerinin yozlaşması, diğer bir ifade ile kültürel kimlik kaybının yaşanması haline köksüz büyüme denir. Birleşmiş Milletler verilerine göre halen dünya da 10.000 dolayında ayrı kültür vardır ve bunlar giderek azalmaktadır.
• Geleceksiz Büyüme: Ekonomik büyümenin daha çok yenilenemeyen doğal kaynakların tüketilmesi pahasına gerçekleştirilmesidir. Gelecek nesillere bırakılacak doğa unsurlarının yok edilmesi, her türlü kirliliğe büyüme adına göz yumulması, çevrenin hiçe sayılması benzeri birçok kötü örnek son yıllarda çevreci ya da sürdürülebilir büyüme - kalkınma gibi yeni oluşumları gündeme taşımıştır.

Doğru cevap D'dir.

İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar, gelişmekte olan ülkelerin ekonomik kalkınma değil yalnızca ekonomik büyüme döngüleri yaşadıkları söylenebilir. Ekonomik büyümeden farklı olarak ekonomik kalkınma beş öğeyi bir araya getirmelidir;
• Kendi kendisini sürdürebilen büyüme,
• Üretim kalıplarında yapısal değişim,
• Teknolojik ilerleme,
• Sosyal, Politik kurumsal modernleşme,
• İnsani koşullarda geniş çaplı iyileştirmeler.
Oysa Kişi başı GSYH artışı ekonomik kalkınmanın değil daha çok ekonomik büyümenin bir göstergesi olabilir. Doğru cevap C'dir.

Lorenz eğrisi Gini Katsayısının hesaplanmasında da kullanılmaktadır.
OB doğrusu ile Lorenz eğrisi arasında kalan koyu renkli alanın (X) OAB üçgeni içinde kalan alana (Y) oranlanması ile Gini katsayısı bulunur.
Gini Katsayısı = X/(X+Y)
Gini katsayısı 0 ile 1 arasında değişmektedir. 0 değeri tam eşitliği, 1 değeri tam eşitsizliği göstermektedir. Gini katsayısının 0,20’nin altında olması düşük eşitsizliği; 0,20 - 0,50 arasında olması orta düzeyde eşitsizliği; 0,50’nin üzerinde olması ise yüksek eşitsizliği ifade eder. Doğru cevap D'dir.