Anayasa Hukuku - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
İlk Anayasacılık hareketleriyle ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bugünkü anlamında ilk anayasalar ABD ve Fransa anayasalarıdır.
B
İlk Osmanlı-Türk Anayasası 1876'da kabul edilmiş olan “Kânûn-i Esâsî” dir.
C
Burjuva sınıfının çöküşü Anayasacılık hareketlerini hızlandırmıştır.
D
Siyasal düşüncenin laikleşmesi anayasacılık akımının temel nedenlerindendir.
E
İlk ve orta çağlarda hâkim olan düşünce, devlet düzeninin ilahi kökenli olduğudur.
Açıklama:
Anayasa kavramı ve anayasacılık akımını doğuran etkenlerden biri, siyasal düşüncenin laikleşmesi, diğeri de burjuva sınıfının yükselişidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 2
Toplum sözleşmesi teorilerini ortaya atan düşünürlere göre insanlar, hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını üstün bir otoriteye (devlete) devretmelidirler.
Aşağıdakilerden hangisi bu teoriyi ortaya atan düşünürlerden biridir?
Aşağıdakilerden hangisi bu teoriyi ortaya atan düşünürlerden biridir?
Seçenekler
A
Camus
B
Locke
C
Weber
D
Marx
E
Bentham
Açıklama:
Avrupa’da Rönesans, Reform ve Aydınlanma hareketlerinin etkisiyle bu görüş, devletin kökeninin insan ya da toplum iradesine dayandığı yönünde değişmiş, diğer bir deyimle siyasal düşünce laikleşmiştir. 17. ve 18. yüzyıllarda devletin kökenini açıklamak üzere Hobbes, Locke ve Rousseau gibi önemli düşünürler tarafından “toplum sözleşmesi” teorileri ortaya atılmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyıl sonu ve 19.yüzyıl "demokratik devrimleri" ile amaçlananlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Aristokrasiyi tasfiye etmek
B
Hükümdarın yetkilerini sınırlandırmak
C
Burjuvaziyi güçlendirmek
D
Hükümdarlığı ortadan kaldırmak
E
İşçi sınıfını güçlendirmek
Açıklama:
18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl “demokratik devrimleri” özü bakımından burjuva devrimleridir. Bu devrimlerle burjuvazi, aristokrasiyi tasfiye etmek, hükümdarlığı ortadan kaldırmak veya onun yetkilerini sınırlandırmak suretiyle, kendi hak ve hürriyetlerini güvence altına almaya çalışmıştır. Bu dönemde ortaya çıkan yazılı anayasalar, bu büyük sosyal dönüşümü hukuken tescil eden belgelerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 4
Yazılı Anayasalara ilişkin verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İngiltere, sert yazılı bir Anayasaya sahip bir devlettir.
B
Yazılı Anayasa, Anayasacılık akımının doğal bir sonucu değildir.
C
Katı anayasalar siyasal ve hukuki istikrar düşüncesiyle yapılır.
D
Bir anayasayı tümden yeniden yapan iktidara tali kurucu iktidar denir.
E
Günümüzde yumuşak anayasaya sahip pek çok çağdaş devlet vardır.
Açıklama:
Çağımızda hemen bütün devletlerin sert/katı anayasa sistemini benimsemiş olmalarının iki temel nedeni vardır. Birincisi, siyasal ve hukuki istikrar düşüncesidir. Diğer bir deyişle, bir devletin temel kuruluşunu belirleyen bir hukuki metnin, günlük siyasal dalgalanmaların ve duygusal faktörlerin sonucu olarak, basit çoğunluklarla sık sık değişmesi, temel siyasal istikrar ihtiyacı ile bağdaşmaz. Doğru cevap C'dir.
Soru 5
Aşağıdaki devletlerden hangisinin yazılı bir anayasası yoktur?
Seçenekler
A
İsrail
B
İsviçre
C
ABD
D
Almanya
E
Rusya
Açıklama:
İsrail, Yahudi Devleti’nin niteliği üzerinde laik ve ortodoks Yahudiler arasındaki derin görüş farkı nedeniyle bir anayasa yapamamış, ancak çeşitli devlet kurumlarını olağan kanunlarla düzenlemiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi tali kurucu iktidarların anayasayı değiştirmesi konusunda ülkelerin, katılık derecesi yönünden kabul ettikleri farklı yöntemlerden biridir?
Seçenekler
A
Nitelikli çoğunluk aranmaması
B
Zorunlu veya ihtiyari halk oylaması
C
Tek seferde görüşme şartı
D
Anayasanın bazı hükümlerinin değiştirilebilmesi kararı
E
Tek yasama meclisi tarafından kabul şartı
Açıklama:
Tali kurucu iktidarın anayasayı değiştirmesi konusunda ülkeler, katılığın derecesi yönünden farklı yöntemler kabul etmişlerdir. Bunlar arasında, yasama meclisinde (veya meclislerinde), 3/5, 2/3, 3/4 gibi nitelikli çoğunluklar aranması; bir kereden fazla görüşme şartı; zorunlu veya ihtiyarî (seçimlik) halk oylaması; birbirini izleyen iki yasama meclisi tarafından kabul şartı; anayasanın bazı bölümlerinin değiştirilmesinin daha da güçleştirici şartlara bağlanması; nihayet anayasanın bazı hükümlerinin değiştirilemez kılınması gibi, çeşitli yöntemler sayılabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi kuvvetler ayrılığı kavramındaki kuvvetlerden biridir?
Seçenekler
A
Meclis
B
Belediye encümeni
C
Muhtarlık
D
Tahkim kurulu
E
KOBİler
Açıklama:
Kuvvetler ayrılığı yasama, yürütme ve yargıdan oluşur. Meclis bu üçlünün ilk ayağı olan yasamanın unsurudur. Doğru cevap A'dır.
Soru 8
Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi anayasalardaki kuvvetler ayrılığı ilkesini en net şekilde açıklar?
Seçenekler
A
Mutlak hakimiyetin tek elde bulunması
B
Yasama ve yürütmenin bir arada bulunması
C
Yargının diğer erklerden üstün olması
D
Yürütmenin yargıya hükmetmesi
E
Yasama, yürütme ve yargının birbirinden ayrılması
Açıklama:
Kuvvetler ayrılığı, yasama, yürütme ve yargı erklerinin birbirinden ayrıldığı ve demokrasinin gerçekleşmesini sağlayan en temel ilkedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Katı ve yazılı bir anayasa oluşu.
B
Sert ve çerçevesel bir anayasa oluşu.
C
Yumuşak ve yazısız bir anayasa oluşu.
D
Esnek ve kazuistik bir anayasa oluşu.
E
Yumuşak ve yüzeysel bir anayasa oluşu.
Açıklama:
1982 Anayasası, katı, yazılı ve kazuistik bir anayasadır.
Soru 10
Devlet iktidarının yazılı bir anayasa ile sınırlandırılması amacını güden siyasal akıma ne denmektedir?
Seçenekler
A
Kazuistikçilik
B
Yazmacılık
C
Kodifikasyonculuk
D
Kanunculuk
E
Anayasacılık
Açıklama:
Devlet iktidarının yazılı bir anayasa ile sınırlandırılması amacını güden siyasal akım, "Anayasacılık" olarak adlandırılır.
Soru 11
".... bir devletin temel örgütleniş tarzını, organlarını, bu organlar
arasındaki ilişkileri ve devletle birey arasındaki ilişkilerin temel kurallarını belirleyen üstün bir kanundur."
Yukarıdaki cümlede boşluk bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
arasındaki ilişkileri ve devletle birey arasındaki ilişkilerin temel kurallarını belirleyen üstün bir kanundur."
Yukarıdaki cümlede boşluk bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı kararnamesi
B
Kanun hükmünde kararname
C
Anayasa
D
Uluslararası sözleşme
E
Gründnorm
Açıklama:
Anayasa, en basit tanımıyla, bir devletin temel örgütleniş tarzını, organlarını, bu organlar arasındaki ilişkileri ve devletle birey arasındaki ilişkilerin temel kurallarını belirleyen üstün bir kanundur. Bu tanımdaki “üstün” kelimesinin ifade ettiği anlam, anayasayı yapma ve değiştirme yöntemlerinin, olağan kanunlardakinden farklı oluşudur.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi anayasa hukukunun ilgi alanı içerisine girmez?
Seçenekler
A
Seçim kanunları
B
Siyasi partiler kanunları
C
Yasama meclisi içtüzükleri
D
Anayasa
E
İdari Yargılama Usulü Kanunu
Açıklama:
“Anayasa hukuku” da anayasa ve onunla yakından ilgili diğer hukuki mevzuatı açıklayan, yorumlayan ve sistemleştiren bir hukuk bilimi dalıdır. Bu tanımın da ifade ettiği gibi, anayasa hukukçusunun ilgi alanı sadece anayasa metnini değil, ülkenin anayasal ve siyasal hayatıyla çok yakından ilgili olan, seçim kanunları, siyasi partiler kanunları, yasama meclisleri içtüzükleri ve temel hakları düzenleyen kanunlar gibi diğer kanunları da içine alır. İdare Yargılama Usülü kanunu ise İdare Hukukunun inceleme alanı içerisinde yer almaktadır.
Soru 13
İlk Osmanlı-Türk Anayasası, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hükûmet Aracı
B
Kânûn-i Esâsî
C
Sened-î İttifak
D
Tanzimat Fermanı
E
Gülhane Hatt-ı Hümayunu
Açıklama:
Anayasa ve anayasacılık kavramları, Yakın Çağ’ın ürünleridir. Daha önceki çağlarda devlet düzenine ilişkin bazı hukuk kuralları bulunmakla birlikte, bugün tanımladığımız anlamda anayasalar yoktu. Dünyada ilk yazılı anayasa metni, İngiliz ihtilali sırasında kabul edilmiş ve ömrü pek kısa sürmüş olan “Instrument of Government” (Hükûmet Aracı) adlı bir belgedir. Bugünkü anlamında ilk anayasalar ise, 1787 ABD ve 1791 Fransa anayasalarıdır. 19. ve 20. yüzyıllarda anayasacılık akımı hız kazanmış ve pek çok devlet birer anayasa kabul etmiştir. Bilindiği gibi, ilk Osmanlı-Türk Anayasası'da 1876 yılında kabul edilmiş olan “Kânûn-i Esâsî” dir.
Soru 14
I. Siyasal düşüncenin laikleşmesi
II. Burjuva sınıfının yükselişi
III. Bilimsel ve teknolojik gelişmeler
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri, Anayasa kavramının ve anayasacılık akımının 18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmasının sebebidir?
II. Burjuva sınıfının yükselişi
III. Bilimsel ve teknolojik gelişmeler
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri, Anayasa kavramının ve anayasacılık akımının 18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmasının sebebidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Anayasa kavramının ve anayasacılık akımının niçin daha önceki çağlarda değil, 18. yüzyılın sonlarında ortaya çıktığı, haklı olarak sorulabilir. Bu akımı doğuran etkenlerden biri, siyasal düşüncenin laikleşmesi, diğeri de burjuva sınıfının yükselişidir.
İlk ve orta çağlarda hâkim olan düşünce, devlet düzeninin ilahi kökenli olduğudur. Avrupa’da Rönesans, Reform ve Aydınlanma hareketlerinin etkisiyle bu görüş,devletin kökeninin insan ya da toplum iradesine dayandığı yönünde değişmiş, diğer bir deyimle siyasal düşünce laikleşmiştir.
Anayasacılık akımının kökeninde yatan ikinci temel olgu, kıtalararası deniz ticaretinin gelişmesiyle birlikte ekonomik gücü büyük ölçüde artan bir ticari (daha sonra da endüstriyel) burjuva sınıfının ortaya çıkmasıdır. Orta Çağ’ın, aristokrasi (soylular) sınıfının, daha sonraları da mutlak hükümdarların hâkimiyetine dayanan devlet ve hukuk düzeninde, bu yeni burjuva sınıfının iktidardaki payı çok önemsizdi.
Ayrıca başta mülkiyet hakkı olmak üzere temel hakları da hukuki güvenceden yoksundu. Bu anlamda 18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl “demokratik devrimleri” özü bakımından burjuva devrimleridir. Bu devrimlerle burjuvazi, aristokrasiyi tasfiye etmek, hükümdarlığı da ya ortadan kaldırmak veya onun yetkilerini sınırlandırmak
suretiyle, kendi hak ve hürriyetlerini güvence altına almaya çalışmıştır. Bu dönemde ortaya çıkan yazılı anayasalar, bu büyük sosyal dönüşümü hukuken tescil eden belgelerdir.
İlk ve orta çağlarda hâkim olan düşünce, devlet düzeninin ilahi kökenli olduğudur. Avrupa’da Rönesans, Reform ve Aydınlanma hareketlerinin etkisiyle bu görüş,devletin kökeninin insan ya da toplum iradesine dayandığı yönünde değişmiş, diğer bir deyimle siyasal düşünce laikleşmiştir.
Anayasacılık akımının kökeninde yatan ikinci temel olgu, kıtalararası deniz ticaretinin gelişmesiyle birlikte ekonomik gücü büyük ölçüde artan bir ticari (daha sonra da endüstriyel) burjuva sınıfının ortaya çıkmasıdır. Orta Çağ’ın, aristokrasi (soylular) sınıfının, daha sonraları da mutlak hükümdarların hâkimiyetine dayanan devlet ve hukuk düzeninde, bu yeni burjuva sınıfının iktidardaki payı çok önemsizdi.
Ayrıca başta mülkiyet hakkı olmak üzere temel hakları da hukuki güvenceden yoksundu. Bu anlamda 18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl “demokratik devrimleri” özü bakımından burjuva devrimleridir. Bu devrimlerle burjuvazi, aristokrasiyi tasfiye etmek, hükümdarlığı da ya ortadan kaldırmak veya onun yetkilerini sınırlandırmak
suretiyle, kendi hak ve hürriyetlerini güvence altına almaya çalışmıştır. Bu dönemde ortaya çıkan yazılı anayasalar, bu büyük sosyal dönüşümü hukuken tescil eden belgelerdir.
Soru 15
Anayasal devlet nedir?
Seçenekler
A
Anayasası olan devlettir.
B
Yazılı bir anayasası olan devlettir.
C
Sert bir anayasası olan devlettir.
D
Devlet iktidarının sınırlandığı devlettir.
E
Hukuk normlarını ihlâl etmeyen devlettir.
Açıklama:
Anayasacılık akımının ortaya çıkmasındaki temel amaç, devletin mutlak iktidarını birey hürriyetleri lehine sınırlandırmak olduğuna göre, ancak bunu etkin şekilde gerçekleştirebilen devletler, “anayasal devlet” sayılabilirler. Bir anayasası olan her devlet, elbette anayasal devlet değildir. Bugün, otoriter veya totaliter devletlerin hemen hepsinin anayasası vardır. Ancak bu anayasalar, fonksiyonel anlamda değil, sadece biçimsel anlamda anayasalardır. Bu devletleri, bir anayasa yapmaya sevk eden saik, iç ve milletlerarası kamuoyunda bir meşruluk ve saygınlık görüntüsü verme isteğinden başka bir şey değildir. Anayasal devlet, devlet iktidarının etkin şekilde sınırlandırılmış olduğu devlettir. Nitekim, “sınırlı devlet” deyimi, literatürde “anayasal devlet”in anlamdaşı olarak kullanılmaktadır.
Soru 16
"... insanların hayatlarını ve haklarını güvenceye, kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını üstün bir otoriteye (devlete) devretmeleridir."
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk yerine aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluk yerine aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Toplum sözleşmesi
B
Egemenlik
C
Yürütme kuvveti
D
Yetki devri
E
İnsan hakları
Açıklama:
17. ve 18. yüzyıllarda devletin kökenini açıklamak üzere Hobbes, Locke ve Rousseau gibi önemli düşünürler tarafından “toplum sözleşmesi” teorileri ortaya atılmıştır. Bu düşünürlerin teorileri arasında önemli farklar olmakla birlikte, hepsinin ortak noktası, devletin ortaya çıkmasından önce insanların bir “tabiat hâli”nde yaşadıkları ve bu döneme zorunlu olarak fiziksel gücün hâkim olduğudur. Bir noktada insanlar, bu güvensiz ve anarşik durumdan kurtulmak, hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, üstün bir otorite kurmaya, diğer bir deyimle devleti yaratmaya karar vermişlerdir ki buna, toplum sözleşmesi adı verilmektedir. Burada kastedilen, maddi anlamda bir sözleşme, yani toplum üyelerinin fiziki olarak bir araya gelip böyle bir sözleşme imzalamaları değil, varsayımsal anlamda bu yönde bir toplum iradesinin oluşmasıdır.
Bu sözleşme ile toplum üyeleri, bir kısım haklarını (bazı yazarlara göre haklarının tümünü) bu üstün otoriteye devretmişler, bunun karşısında da güvenliklerini ve bir kısım haklarının devletçe korunmasını sağlamışlardır. Bu anlamda yazılı anayasa, bir bakıma, toplum sözleşmesinin biçimselleştirilmiş ve hukukileştirilmiş şeklidir. Günümüz Türkiye’sindeki anayasa tartışmalarında da anayasanın bir toplum sözleşmesi olduğu ya da en azından öyle olması gerektiği görüşü, sık sık dile getirilmektedir.
Bu sözleşme ile toplum üyeleri, bir kısım haklarını (bazı yazarlara göre haklarının tümünü) bu üstün otoriteye devretmişler, bunun karşısında da güvenliklerini ve bir kısım haklarının devletçe korunmasını sağlamışlardır. Bu anlamda yazılı anayasa, bir bakıma, toplum sözleşmesinin biçimselleştirilmiş ve hukukileştirilmiş şeklidir. Günümüz Türkiye’sindeki anayasa tartışmalarında da anayasanın bir toplum sözleşmesi olduğu ya da en azından öyle olması gerektiği görüşü, sık sık dile getirilmektedir.
Soru 17
Genel oy ilkesi nedir?
Seçenekler
A
Herkesin oyunun aynı değerde olmasıdır.
B
Herkesin tek bir oy hakkına sahip olmasıdır.
C
Genel seçimlerde oy kullanma hakkıdır.
D
Herkesin oy hakkına sahip olmasıdır.
E
Ülke genelini ilgilendiren olaylarda referandum yapılması gereğidir.
Açıklama:
18. yüzyıl sonlarında ortaya çıkan anayasacılık hareketleri sonucunda, hükümdarın yetkileri daha da sınırlandırılarak sembolik bir konuma dönüştürülmüş, parlamentoların yetkileri ise güçlenmiştir. Öte yandan, demokratik bir evrim süreci ile oy verme hakkı tedricen genişletilmiş ve sonunda, her vatandaşın oy kullanma hakkına sahip olduğu “genel oy” ilkesine ulaşılmıştır.
Soru 18
Devletin genel ve objektif hukuk kurallarını somut ve bireysel durumlara uygulama iktidarı, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Egemenlik iktidarı
B
Yasama iktidarı
C
Yürütme iktidarı
D
Yargı iktidarı
E
İnfaz iktidarı
Açıklama:
Anayasacılık akımının tarihsel kökeninde, hükümdarların mutlak iktidarını burjuvazinin hak ve hürriyetleri lehine sınırlandırma çabası yattığına göre, bunu gerçekleştirecek aracın, “kuvvetler ayrılığı” ilkesi olduğu düşünülmüştür. İngiliz düşünürü Locke ve Fransız düşünürü Montesquieu tarafından savunulmuş olan, fakat literatürde daha çok bu ikincisinin adıyla özdeşleştirilen teoriye göre, devletin
yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç iktidarı vardır. Yasama iktidarı, genel ve objektif hukuk kuralları koyma iktidarı; yürütme iktidarı, bu kuralları somut ve bireysel durumlara uygulama iktidarı; yargı iktidarı da bu kuralların uygulanmasından doğan hukuki ihtilafları çözme iktidarıdır. Montesquieu ve onu izleyenlere göre, birey hak ve hürriyetlerinin korunabilmesi ve güvence altına alınabilmesi için, bu üç kuvvetin ayrı devlet organlarına verilmesi gereklidir. Bu kuvvetlerden ikisi, hele üçünün aynı elde toplanması hâlinde, bundan istibdat yönetimi doğar. Kuvvetlerin ayrılmış olduğu bir ülkede, bu kuvvetlerin birbirlerini frenlemesi ve dengelemesi (checks and balances) sayesinde, birey hürriyetleri devlete karşı korunmuş olur.
yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç iktidarı vardır. Yasama iktidarı, genel ve objektif hukuk kuralları koyma iktidarı; yürütme iktidarı, bu kuralları somut ve bireysel durumlara uygulama iktidarı; yargı iktidarı da bu kuralların uygulanmasından doğan hukuki ihtilafları çözme iktidarıdır. Montesquieu ve onu izleyenlere göre, birey hak ve hürriyetlerinin korunabilmesi ve güvence altına alınabilmesi için, bu üç kuvvetin ayrı devlet organlarına verilmesi gereklidir. Bu kuvvetlerden ikisi, hele üçünün aynı elde toplanması hâlinde, bundan istibdat yönetimi doğar. Kuvvetlerin ayrılmış olduğu bir ülkede, bu kuvvetlerin birbirlerini frenlemesi ve dengelemesi (checks and balances) sayesinde, birey hürriyetleri devlete karşı korunmuş olur.
Soru 19
Değiştirilmesi normal kanunlardan farklı ve daha güçleştirici şartlara
bağlanmış olan anayasa, aşağıdakilerden hangisidir?
bağlanmış olan anayasa, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sert anayasa
B
Yumuşak anayasa
C
Yazılı anayasa
D
Esnek anayasa
E
Şekli anayasa
Açıklama:
Çağdaş devletlerin hemen hepsinin benimsediği katı anayasa, yapılması ve değiştirilmesi olağan kanunlardan farklı ve daha güçleştirici yöntemlere tabi kılınan anayasa demektir. Bir anayasayı tümden yeniden yapma iktidarına “asli kurucu iktidar” o anayasayı kendi koyduğu değiştirilme kurallarına uygun olarak değiştirme
iktidarına da “tali (türevsel) kurucu iktidar” adı verilir. Asli kurucu iktidar, ya bu amaçla özel olarak kurulmuş bir kurucu meclis veya olağan yöntemlerle seçilmiş bir yasama meclisi tarafından kullanılabilir ve çoğu zaman buna bir halk oylaması (referandum) aşaması da eklenir. Tali kurucu iktidarın anayasayı değiştirmesi
konusunda ise ülkeler, katılığın derecesi yönünden farklı yöntemler kabul etmişlerdir. Bunlar arasında, yasama meclisinde (veya meclislerinde), 3/5, 2/3, 3/4 gibi nitelikli çoğunluklar aranması; bir kereden fazla görüşme şartı; zorunlu veya ihtiyarî
(seçimlik) halk oylaması; birbirini izleyen iki yasama meclisi tarafından kabul şartı; anayasanın bazı bölümlerinin değiştirilmesinin daha da güçleştirici şartlara bağlanması; nihayet anayasanın bazı hükümlerinin değiştirilemez kılınması gibi, çeşitli yöntemler sayılabilir.
iktidarına da “tali (türevsel) kurucu iktidar” adı verilir. Asli kurucu iktidar, ya bu amaçla özel olarak kurulmuş bir kurucu meclis veya olağan yöntemlerle seçilmiş bir yasama meclisi tarafından kullanılabilir ve çoğu zaman buna bir halk oylaması (referandum) aşaması da eklenir. Tali kurucu iktidarın anayasayı değiştirmesi
konusunda ise ülkeler, katılığın derecesi yönünden farklı yöntemler kabul etmişlerdir. Bunlar arasında, yasama meclisinde (veya meclislerinde), 3/5, 2/3, 3/4 gibi nitelikli çoğunluklar aranması; bir kereden fazla görüşme şartı; zorunlu veya ihtiyarî
(seçimlik) halk oylaması; birbirini izleyen iki yasama meclisi tarafından kabul şartı; anayasanın bazı bölümlerinin değiştirilmesinin daha da güçleştirici şartlara bağlanması; nihayet anayasanın bazı hükümlerinin değiştirilemez kılınması gibi, çeşitli yöntemler sayılabilir.
Soru 20
Yapılması ve değiştirilmesi, tamamen olağan (adi) kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasa, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sert anayasa
B
Katı anayasa
C
Maddi anayasa
D
Yazılı olmayan anayasa
E
Yumuşak anayasa
Açıklama:
Yumuşak anayasa, yapılması ve değiştirilmesi, tamamen olağan (adi) kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasadır. Günümüzde, bu tür anayasaların hemen hiçbir örneği yoktur. Gerçekten, devletin temel yapısını ve devlet içindeki iktidar bölüşümünü belirleyen ve bu niteliği itibarıyla bir çeşit toplum sözleşmesi mahiyeti taşıyan bir kanunun, olağan kanunlar gibi kolayca değiştirilebilmesi, anayasacılık düşüncesinin amacıyla çelişkilidir.
Soru 21
Dünyadaki ilk yazılı anayasa metni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Amerikan Anayasası
B
Fransız Anayasası
C
Alman Anayasası
D
Kanun-ı Esasi
E
Instrument of Government
Açıklama:
Bugünkü anlamda ilk anayasa Amerikan Anayasası olmakla birlikte, dünyada ilk anayasal metin İngilizlerin Instrument of Government isimli metnidir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 22
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde toplum sözleşmesi teorisinin savunucuları doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes, John Locke, Jean Jacques Rousseau
B
Platon, Aristo, Cicero
C
Platon, Aristo, Aquinas
D
Thomas Hobbes, John Locke, Friedrich Carl von Savigny
E
Jean Bodin, John Locke, Jean Jacques Rousseau
Açıklama:
Toplum sözleşmesi fikrini savunan yazarlar Thomas Hobbes, John Locke, Jean Jacques Rousseau'dur. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 23
Toplum sözleşmesi ile ifade edilmek istenen nedir?
Seçenekler
A
Tüm insanların bir araya gelerek taşınmazlarını devlete devrettikleri sözleşmedir.
B
İnsanların hayatlarını ve haklarını güvence altına almak için haklarından bir kısmını üstün bir otoriteye devrettikleri sözleşmedir.
C
İnsanların her şeyi yapmaya yetkileri olduğunu ifade eden bir sözleşmedir.
D
İnsanların her türlü özgürlüğünden feragat ettiği bir sözleşmedir.
E
İnsanların bir araya gelerek suç işlemeyeceklerine dair imzaladıkları bir sözleşmedir.
Açıklama:
Toplum sözleşmesi, insanların hayatlarını ve haklarını güvence altına almak için haklarından bir kısmını üstün bir otoriteye devrettikleri sözleşmedir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 24
- Platon
- John Locke
- Charles-Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II, ve III
Açıklama:
Kuvvetler ayrılığı John Locke ve Charles-Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu tarafından savunulmuştur. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 25
Genel oy ilkesi ile ifade edilmek istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Belirli bir yaşa gelmiş her erkeğin oy kullanabilmesi.
B
Belirli bir meslek grubuna ait herkesin oy kullanabilmesi.
C
Belirli bir yaşa gelmiş her vatandaşın oy kullanabilmesi.
D
Genel seçimlerde oy kullanılması.
E
Parlamento üyelerinin genel seçimlerle belirlenmesi.
Açıklama:
Genel oy ilkesi, sübjektif sınırlamalar olmaksızın belirli bir yaşa gelmiş her bireyin oy kullanma hakkının olmasını ifade eder. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 26
Aşağıdaki devletlerden hangisinin yazılı anayasası bulunmaz?
Seçenekler
A
Almanya
B
Fransa
C
İtalya
D
İspanya
E
İsrail
Açıklama:
İsrail, Yahudi Devleti’nin niteliği üzerinde laik ve ortodoks Yahudiler arasındaki derin görüş farkı nedeniyle bir anayasa yapamamış, ancak çeşitli devlet kurumlarını olağan kanunlarla düzenlemiştir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 27
Yapılması ve değiştirilmesi olağan kanunlarla aynı usule tâbi anayasalara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sert Anayasa
B
Katı Anayasa
C
Yumuşak Anayasa
D
Çerçeve Anayasa
E
Yazılı Anayasa
Açıklama:
Yapılması ve değiştirilmesi olağan kanunlarla aynı usule tâbi anayasa, yumuşak anayasadır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 28
Aslî kurucu iktidar ile anlatılmak istenen nedir?
Seçenekler
A
Bir anayasayı herhangi bir kuralla bağlı olmaksızın yeni baştan yapma iktidarı.
B
Bir anayasa hükmünü anayasanın koyduğu kurallar çerçevesinde değiştirebilme iktidarı.
C
Kanun yapma iktidarı.
D
Kanunları yürürlükten kaldırabilme iktidarı.
E
Anayasa hükümleri çerçevesinde yeni devlet organları kurabilme iktidarı.
Açıklama:
Herhangi bir kurala bağlı olmaksızın yeni baştan bir anayasa yapma iktidarı, aslî kurucu iktidar olarak adlandırılır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 29
Meşruti monarşilere ilişkin aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yanlış bir bilgi verilmiştir?
Seçenekler
A
İngiltere, meşruti monarşiye örnek olarak gösterilebilir.
B
Meşruti monarşide monarkın yetkileri sınırlıdır.
C
19. yüzyılda bazı monarşiler meşruti monarşiye dönüşmüştür.
D
Meşruti monarşilerde parlamentolar zayıftır.
E
Çoğu meşruti monarşide monarkın yetkileri semboliktir.
Açıklama:
Meşruti monarşilerde parlamentolar güçlüyken monarkların yetkileri sınırlıdır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi katı anayasanın varlığının göstergesi değildir?
Seçenekler
A
Anayasa değişikliği için nitelikli çoğunluk aranması
B
Anayasa değişikliği için zorunlu halkoylaması öngörülmüş olması
C
Anayasada değiştirilemez hükümlere yer verilmesi
D
Anayasa değişikliği teklifinin bir kereden fazla görüşülmesinin şart koşulması
E
Bazı konuların yalnızca yasama organı tarafından düzenlenebileceğinin hüküm altına alınması
Açıklama:
A, B, C ve D şıklarındaki durumlar katı anayasanın varlığına işaret eder. E şıkkındaki durum ise anayasanın katı ya da yumuşak olması ile alakalı değildir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 31
Bir devletin temel örgütleniş tarzını organlarını, bu organlar arasındaki ilişkileri ve devletle birey arasındaki ilişkilerin temel kurallarını belirleyen üstün düzenlemenin adı nedir?
Seçenekler
A
Anayasa
B
Kanun
C
Uluslararası Sözleşme
D
Yönetmelik
E
Kararname
Açıklama:
Bir devletin temel örgütleniş tarzını organlarını, bu organlar arasındaki ilişkileri ve devletle birey arasındaki ilişkilerin temel kurallarını belirleyen üstün düzenlemenin adı anayasadır
Soru 32
Anayasa ve onunla yakından ilgili diğer hukuki mevzuatı açıklayan, yorumlayan ve sistemleştiren bir hukuk bilimi dalına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Anayasa hukuku
B
Uluslararası hukuk
C
Temel hukuk bilimi
D
Medeni Hukuk
E
Hukuk sosyolojisi
Açıklama:
Anayasa ve onunla yakından ilgili diğer hukuki mevzuatı açıklayan, yorumlayan ve sistemleştiren bir hukuk bilimi dalı anayasa hukukudur
Soru 33
İlk Osmanlı-Türk Anayasası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kanuni Esasi
B
Tanzimat Fermanı
C
Islahat Fermanı
D
1909 Anayasası
E
1856 Anayasası
Açıklama:
ilk Osmanlı-Türk Anayasası da 1876 yılında kabul edilmiş olan “Kânûn-i Esâsî” dir.
Soru 34
Tek bir anayasa, tek birer yasama, yürütme ve yargı organı, ve ülkenin tümünde bir örnek şekilde uygulanan tek bir hukuk sistemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Üniter devlet
B
Federal devlet
C
Tek devlet
D
Tek ülke
E
Tek hükümet
Açıklama:
tek bir anayasa, tek birer yasama, yürütme ve yargı organı, ve ülkenin tümünde birörnek şekilde uygulanan tek bir hukuk sistemine üniter devlet denir
Soru 35
Aşağıdaki Türk Anayasaları’ndan hangisi esnek (yumuşak) anayasa olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
1876 Anayasası (Kanun-u Esasi)
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Anayasanın içerisinde değiştirilemeyen maddeye yer verilmemiş olma- sı ve Anayasa ile kanun değişikliklerinin benzer çoğunluklarla gerçekleştirilebi- liyor olması bir anayasayı yumuşak nitelikte kılmaktadır. Sert anayasa için ise bünyesinde ya değiştirilmesi yasak olan madde barındırmalıdır ya da anayasa değişiklikleri kanun değişikliğine oranla güçleştirilmiş usullere tabi olmalıdır. Türk anayasacılık tarihindeki tek yumuşak nitelikli anayasa 1921 Anayasasıdır. 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları gerek değiştirilme usullerindeki farklılık itiba- riyle gerekse değiştirilemeyen maddelere yer vermeleri sebebiyle; 1876 Anayasası ise değiştirilme usulündeki farklılık sebebiyle sert nitelikli anayasalardır.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi bir Anayasanın katı olduğunu gösteren emarelerden biridir?
Seçenekler
A
Güçler birliği ilkesinin benimsenmesi
B
Güçler ayrılığı ilkesinin benimsenmesi
C
Değiştirilemez hükümlerin varlığı
D
Kanunların, Anayasaya uygunluğunun bir yüksek mahkeme tarafından denetime tabi tutulması
E
Kanunların halkoyuna sunulması
Açıklama:
Katı (sert) Anayasa; kanunlardan farklı organlarca ve daha zor yön- temlerle değiştirilebilen anayasadır. Yumuşak Anayasa ise, kanunlarla aynıusullerle ve aynı organlarca değiştirilebilen anayasa olarak tanımlanmaktadır. Bir anayasanın katı olduğunu gösteren emareler şunlardır,
• Değiştirilemez hükümlerin varlığı; Bir anayasa, bazı maddelerinin değiştirilmesini yasaklıyorsa, o anayasa katıdır.
• Halkoylaması usulüne yer vermesi: Yasalar için aranmamasına karşın, bir anayasanın değiştirilebilmesi için değişiklik teklifinin halkoyla- masına sunulması gerekiyorsa, bu anayasa katıdır.
• Değiştirilemez hükümlerin varlığı; Bir anayasa, bazı maddelerinin değiştirilmesini yasaklıyorsa, o anayasa katıdır.
• Halkoylaması usulüne yer vermesi: Yasalar için aranmamasına karşın, bir anayasanın değiştirilebilmesi için değişiklik teklifinin halkoyla- masına sunulması gerekiyorsa, bu anayasa katıdır.
Değiştirilmesi için özel çoğunluk aranması: Anayasanın değiştirilme- si için yasalar için aranmamasına karşın, parlamento üye tamsayısının salt çoğunluğu veya parlamentonun üye tamsayısının beşte üçü, üçte ikisi, dörtte üçü gibi bir nitelikli çoğunluk aranıyorsa, o anayasa katıdır.
Ayrıca, anayasanın kabul edilmesinden itibaren belli bir süre veya be- lirli dönemlerde veya durumlarda değiştirilmesinin yasaklanması yine o anayasayı sert kılan diğer özelliklerdendir.
Soru 37
Yapılması ve değiştirilmesi, tamamen olağan (adi) kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yumuşak anayasa
B
Sert anayasa
C
Kolay anayasa
D
Kılavuz anayasa
E
Serbest anayasa
Açıklama:
Yapılması ve değiştirilmesi, tamamen olağan (adi) kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasaya yumuşak anayasa denir
Soru 38
Değiştirilmesi, olağan kanunlardan farklı ve daha güçleştirici yöntemlere tabi kılınan anayasaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sert anayasa
B
Yumuşak anayasa
C
Kolektif anayasa
D
Katılımcı anayasa
E
Uyumlu anayasa
Açıklama:
Değiştirilmesi, olağan kanunlardan farklı ve daha güçleştirici yöntemlere tabi kılınan anayasaya sert anayasa denir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi, anayasacılık akımının temelindeki amaçlardan biridir?
Seçenekler
A
Devleti güçlendirmek
B
Millî birliği güçlendirmek
C
Birey hürriyetlerini güvence altına almak
D
Monarşiyi güçlendirmek
E
Toplum menfaatlerini birey menfaatlerinden üstün tutmak
Açıklama:
Anayasacılık akımının ortaya çıkmasındaki temel amaç, devletin mutlak iktidarını birey hürriyetleri lehine sınırlandırmaktır.
Soru 40
İnsanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını üstün bir otoriteye (devlete) devretmelerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplum sözleşmesi
B
Anayasa
C
Kanun
D
Uluslararası sözleşme
E
Toplum birliği
Açıklama:
İnsanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını üstün bir otoriteye (devlete) devretmelerine toplum sözleşmesi denir
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi bir anayasa hukukçusunun ilgi alanlarındandır?
I. Anayasa metni
II. Seçim kanunları
III. Siyasi partiler kanunları
IV. Yasama meclisleri içtüzükleri
V. Temel hakları düzenleyen kanunlar
I. Anayasa metni
II. Seçim kanunları
III. Siyasi partiler kanunları
IV. Yasama meclisleri içtüzükleri
V. Temel hakları düzenleyen kanunlar
Seçenekler
A
Yalnız I,
B
Yalnız II, III
C
Yalnız III, IV
D
Yalnız I, V
E
Hepsi
Açıklama:
Anayasa hukukçusunun ilgi alanı sadece anayasa metnini değil, ülkenin anayasal ve siyasal hayatıyla çok yakından ilgili olan, seçim kanunları, siyasi partiler kanunları, yasama meclisleri içtüzükleri ve temel hakları düzenleyen kanunlar gibi diğer kanunları da içine alır. Bunların dışında, diğer hukuk dallarında olduğu üzere, yargı kararları (içtihatlar) ve bilimsel eserler (doktrin) anayasa hukukunun da önemli kaynaklarındandır.
Soru 42
Kanunların anayasaya uygunluğunu aşağıdakilerden hangi mahkemeler denetler?
Seçenekler
A
Yüksek Mahkemeler
B
Ağır Ceza Mahkelmeleri
C
Asliye Ceza Mahkemeleri
D
Kadastro Mahkemeleri
E
İcra Mahkemeleri
Açıklama:
Anayasa yargısının, diğer bir deyimle kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetiminin mevcut olduğu ülkelerde, anayasa mahkemelerinin veya bu görevi gören yüksek mahkemelerin kararları, mutlaka incelenmesi gereken bir kaynak oluşturur.
Soru 43
Anayasa ve anayasacılık kavramlar ilk olarak ne zaman ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Cilalı Taş Devri
B
İlk Çağ
C
Orta Çağ
D
Yeni Çağ
E
Yakın Çağ
Açıklama:
Anayasa ve anayasacılık kavramları, Yakın Çağ’ın ürünleridir. Daha önceki çağlarda devlet düzenine ilişkin bazı hukuk kuralları bulunmakla birlikte, bugün tanımladığımız anlamda anayasalar yoktu.
Soru 44
Dünyada ilk yazılı anayasa metni hangi devlet tarafından yazılmıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
Fransa
C
İngiltere
D
Rusya
E
Osmanlı
Açıklama:
Dünyada ilk yazılı anayasa metni, İngiliz ihtilali sırasında kabul edilmiş ve ömrü pek kısa sürmüş olan “Instrument of Government” (Hükûmet Aracı) adlı bir belgedir.
Soru 45
Dünyada bugünkü anlamında ortaya çıkan ilk anayasa hangi devlet tarafından yazılmıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
Fransa
C
İngiltere
D
Rusya
E
Osmanlı
Açıklama:
Bugünkü anlamında ilk anayasalar ise, 1787 ABD ve 1791 Fransa anayasalarıdır. 19. ve 20. yüzyıllarda anayasacılık akımı hız kazanmış ve pek çok devlet birer anayasa kabul etmiştir. Bilindiği gibi, ilk Osmanlı-Türk Anayasası da 1876 yılında kabul edilmiş olan “Kânûn-i Esâsî” dir
Soru 46
İlk Osmanlı-Türk Anayasası olan “Kânûn-i Esâsî” hangi yılda ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
1453
B
1687
C
1791
D
1876
E
1923
Açıklama:
İlk Osmanlı-Türk Anayasası da 1876 yılında kabul edilmiş olan “Kânûn-i Esâsî” dir.
Soru 47
Anayasa kavramı ve anayasacılık akımı aşağıdakilerden hangisini etkisi ile ortaya çıkmıştır?
I. Siyasal düşüncenin laikleşmesi
II. Burjuva sınıfının yükselişi
III. Devlet düzeninin ilahi kökenli olması
I. Siyasal düşüncenin laikleşmesi
II. Burjuva sınıfının yükselişi
III. Devlet düzeninin ilahi kökenli olması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız I, II
E
Yalnız II, III
Açıklama:
Anayasa kavramı ve anayasacılık akımı, 18. yüzyılın sonlarında siyasal düşüncenin laikleşmesi ve burjuva sınıfının yükselişi ile birlikte ortaya çıkmıştır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangileri "Kuvvetler ayrılığı" ilkesine ait iktidarlardır?
I. Yasama
II. Yürütme
III. Yargı
I. Yasama
II. Yürütme
III. Yargı
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız I, II
E
I, II, III
Açıklama:
İngiliz düşünürü Locke ve Fransız düşünürü Montesquieu tarafından savunulmuş olan, fakat literatürde daha çok bu ikincisinin adıyla özdeşleştirilen “kuvvetler ayrılığı” ilkesine göre, devletin yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç iktidarı vardır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi yazılı bir anayasası olmamasına rağmen anayasal bir devlettir?
Seçenekler
A
ABD
B
İngiltere
C
İsviçre
D
Fransa
E
Türkiye
Açıklama:
Bugün yazılı bir anayasaya sahip olmayan devletler çok istisnaidir. İngiltere, yazılı bir anayasaya sahip olmamakla birlikte, çok güçlü anayasal gelenekleri, yaygın ve güçlü demokrasi kültürü ve etkin sivil toplum kuruluşları sayesinde bir anayasal devlettir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi yumuşak bir anayasaya sahip devlettir?
Seçenekler
A
ABD
B
İngiltere
C
Fransa
D
Türkiye
E
Hiçbiri
Açıklama:
Yumuşak anayasa, yapılması ve değiştirilmesi, tamamen olağan (adi) kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasadır. Günümüzde, bu tür anayasaların hemen hiçbir örneği yoktur.
Soru 51
Bugünkü anlamıyla ilk anayasa hangi ülkede kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
Hindistan
B
İngiltere
C
Çin
D
A.B.D.
E
Rusya
Açıklama:
Bugünkü anlamında ilk anayasalar, 1787 ABD ve 1791 Fransa anayasalarıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 52
İlk Osmanlı-Türk Anayasası olan “Kânûn-i Esâsî” hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1828
B
1862
C
1876
D
1899
E
1905
Açıklama:
Bilindiği gibi, ilk Osmanlı-Türk Anayasası da 1876 yılında kabul edilmiş olan “Kânûn-i Esâsî” dir. Doğru cevap C'dir.
Soru 53
Anayasa kavramı ve anayasacılık akımı aşağıdaki dönemlerden hangisinde ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
15. yüzyıl
B
16. yüzyıl
C
17. yüzyıl
D
18. yüzyıl
E
19. yüzyıl
Açıklama:
Anayasa kavramı ve anayasacılık akımı, 18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 54
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi 17 ve 18. yüzyıllarda 'toplum sözleşmesi' teorileri üreten düşünürler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Emile Durkheim
B
Max Weber
C
Daniel Bell
D
John Austin
E
Thomas Hobbes
Açıklama:
17. ve 18. yüzyıllarda devletin kökenini açıklamak üzere Hobbes, Locke ve Rousseau gibi önemli düşünürler tarafından “toplum sözleşmesi” teorileri ortaya atılmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 55
"Burjuvazi yoksa demokrasi de olmaz." cümlesinin sahibi Amerikalı siyasal bilimci aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Thomas Jefferson
C
Barrington Moore
D
Karl Marx
E
Jurgen Habermas
Açıklama:
Burjuva devrimleri büyük sosyal dönüşümü hukuken tescil eden belgelerdir. Amerikalı siyasal bilimci Barrington Moore, bunu “Burjuvazi yoksa demokrasi de olmaz. “ cümlesiyle veciz şekilde ifade etmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 56
'Kuvvetler ayrılığı' ilkesini savunmuş olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Montesquieu
C
Thomas Jefferson
D
Alfred Adler
E
Roland Barthes
Açıklama:
İngiliz düşünürü Locke ve Fransız düşünürü Montesquieu tarafından savunulmuş olan, fakat literatürde daha çok bu ikincisinin adıyla özdeşleştirilen teoriye göre, devletin yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç iktidarı vardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 57
Kuvvetler ayrılığı ilkesini savunan Montesquieu, ilhamını hangi devletin hükümet sisteminden almıştır?
Seçenekler
A
Fransa
B
İsveç
C
Danimarka
D
İngiltere
E
A.B.D.
Açıklama:
Kuvvetler ayrılığı ilkesini savunan Montesquieu, ilhamını o dönemdeki İngiliz hükûmet sisteminden aldığını ifade etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 58
Avrupa mutlak monarşilerinin anayasal (meşruti) monarşilere dönüşmesi aşağıdaki dönemlerin hangisinde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
16. yüzyıl
B
17. yüzyıl
C
18. yüzyıl
D
19. yüzyıl
E
20. yüzyıl
Açıklama:
Avrupa mutlak monarşilerinin anayasal (meşruti) monarşilere dönüşmesi 19. yüzyılda gerçekleşmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 59
Aşağıdaki devletlerden hangisi yazılı bir anayasaya sahip olmamasına rağmen anayasal bir devlet olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
A.B.D.
B
Fransa
C
İngiltere
D
Kanada
E
Norveç
Açıklama:
İngiltere, yaygın ve güçlü demokrasi kültürü sayesinde yazılı bir anayasaya sahip olmamasına rağmen anayasal bir devlet olarak kabul edilmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 60
Değiştirilmesi normal kanunlardan farklı ve daha güçleştirici şartlara bağlanmış olan anayasa türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yumuşak anayasa
B
Esnek anayasa
C
Laik anayasa
D
Katı anayasa
E
Klasik anayasa
Açıklama:
Değiştirilmesi normal kanunlardan farklı ve daha güçleştirici şartlara bağlanmış olan anayasa türü 'katı anayasa' olarak adlandırılır. Doğru cevap D'dir.
Soru 61
Dünyadaki ilk anayasa metni olarak kabul edilen belge hangisidir?
Seçenekler
A
Magna Carta
B
Hükümet Aracı
C
Haklar Bildirisi
D
Haklar Yasası
E
Virginia Haklar Bildirisi
Açıklama:
Dünyada ilk yazılı anayasa metni, İngiliz ihlali sırasında kabul edilmiş ve ömrü oldukça kısa sürmüş olan Hükûmet Aracı (Instrument of Government) adlı bir belgedir.
Soru 62
İnsanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını üstün bir otoriteye (devlete) devretmeleri hangi kavram ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Anayasacılık
B
Kuvvetler ayrılığı
C
Toplum sözleşmesi
D
Sınırlı devlet
E
Anayasal devlet
Açıklama:
Toplum sözleşmesi, insanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını üstün bir otoriteye (devlete) devretmeleridir.
Soru 63
Kuvvetler ayrılığı ilkesinin özdeşleştiği düşünür hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Jean Jacques Rousseau
B
Barthelmy
C
Fairlie
D
Duguit
E
Montesquieu
Açıklama:
Anayasacılık akımının tarihsel kökeninde, hükümdarların mutlak iktidarını burjuvazinin hak ve hürriyetleri lehine sınırlandırma çabası yattığına göre, bunu gerçekleştirecek aracın, “kuvvetler ayrılığı” ilkesi olduğu düşünülmüştür. İngiliz düşünürü Locke ve Fransız düşünürü Montesquieu tarafından savunulmuş olan, fakat literatürde daha çok Montesquieu’nun adıyla özdeşleştirilen teoriye göre, devletin yasam, yürütme ve yargı olmak üzere üç iktidarı vardır.
Soru 64
Erkler ayrılığına dayalı ilk yazılı anayasa aşağıdaki hangi ülkelerden hangisinde ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
İsviçre
C
Belçika
D
İspanya
E
Norveç
Açıklama:
Anayasacılık akımının tarihsel kökeninde, hükümdarların mutlak iktidarını burjuvazinin hak ve hürriyetleri lehine sınırlandırma çabası yattığına göre, bunu gerçekleştirecek aracın, “kuvvetler ayrılığı” ilkesi olduğu düşünülmüştür. İngiliz düşünürü Locke ve Fransız düşünürü Montesquieu tarafından savunulmuş olan, fakat literatürde daha çok Montesquieu’nun adıyla özdeşleştirilen teoriye göre, devletin yasam, yürütme ve yargı olmak üzere üç iktidarı vardır. Dünyadaki ilk yazılı anayasa olan 1787 tarihli ABD Anayasası ile ardından gelen 1791 tarihli Fransız Anayasası ise büyük ölçüde kuvvetler birliği ilkesinden esinlenmişlerdir.
Soru 65
Bir anayasayı kendi koyduğu değiştirilme kurallarına uygun olarak değiştirme iktidarı hangi kavram ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Asli kurucu iktidar
B
Plebisit kurucu iktidar
C
Kurucu meclis
D
Tali kurucu iktidar
E
Kurucu iktidar
Açıklama:
Bir anayasayı tümden yeniden yapma iktidarına “asli kurucu iktidar” o anayasayı kendi koyduğu değiştirilme kurallarına uygun olarak değiştirme iktidarına da “tali (türevsel) kurucu iktidar” adı verilir. Asli kurucu iktidar, ya bu amaçla özel olarak kurulmuş bir kurucu meclis” veya olağan yöntemlerle seçilmiş bir yasama meclisi tarafından kullanılabilir ve çoğu zaman buna bir halk oylaması (referandum) aşaması da eklenir. Tali kurucu iktidarın anayasayı değiştirmesi konusunda ise ülkeler, katılığın derecesi yönünden farklı yöntemler kabul etmişlerdir. Bunlar arasında, yasama meclisinde (veya meclislerinde), 3/5, 2/3, 3/4 gibi nitelikli çoğunluklar aranması; bir kereden fazla görüşme şartı; zorunlu veya ihtiyarî (seçimlik) halk oylaması; birbirini izleyen iki yasama meclisi tarafından kabul şartı; anayasanın bazı bölümlerinin değiştirilmesinin daha da güçleştirici şartlara bağlanması; nihayet anayasanın bazı hükümlerinin değiştirilemez kılınması gibi, çeşitli yöntemler sayılabilir.
Soru 66
I. Thomas Hobbes II. John Locke III. Niccolo Machiavelli IV. Jean-Jacques Rousseau V. John Stuart Mill Yukarıdakilerden hangisi/hangileri toplum sözleşmesi teorisyenleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I, II, IV
B
I, II, III, IV, V
C
I ve II
D
II, IV, V
E
Yalnız I
Açıklama:
Avrupa’da Rönesans, Reform ve Aydınlanma hareketlerinin etkisiyle 17. ve 18. yüzyıllarda devletin kökenini açıklamak üzere Hobbes, Locke ve Rousseau gibi önemli düşünürler tarafından “toplum sözleşmesi” teorileri ortaya atılmıştır. Bu düşünürlerin teorileri arasında önemli farklar olmakla birlikte, hepsinin ortak noktası, devletin ortaya çıkmasından önce insanların bir “tabiat hâli”nde yaşadıkları ve bu döneme zorunlu olarak fiziksel gücün hâkim olduğudur. Bir noktada insanlar, bu güvensiz ve anarşik durumdan kurtulmak, hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, üstün bir otorite kurmaya, diğer bir deyimle devleti yaratmaya karar vermişlerdir ki buna, toplum sözleşmesi adı verilmektedir.
Soru 67
18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl başındaki anayasacılık akımı ve demokratik devrimlerde etkin olan sosyal sınıf hangisidir?
Seçenekler
A
İşçi sınıfı
B
Köylü sınıfı
C
Burjuvazi
D
Aristokrasi
E
Hükümdar sınıfı
Açıklama:
Anayasa kavramının ve anayasacılık akımını doğuran etkenlerden biri, siyasal düşüncenin laikleşmesi, diğeri de burjuva sınıfının yükselişidir. İlk olarak Avrupa’da Rönesans, Reform ve Aydınlanma hareketlerinin etkisiyle devletin kökeninin insan ya da toplum iradesine dayandığı yönünde değişmiş, diğer bir deyimle siyasal düşünce laikleşmiştir. İkinci olarak kıtalararası deniz ticaretinin gelişmesiyle birlikte ekonomik gücü büyük ölçüde artan bir ticari (daha sonra da endüstriyel) burjuva sınıfının ortaya çıkmıştır. Orta Çağ’ın, aristokrasi (soylular) sınıfının, daha sonraları da mutlak hükümdarların hâkimiyetine dayanan devlet ve hukuk düzeninde, bu yeni burjuva sınıfının iktidardaki payı çok önemsizdi. Ayrıca başta mülkiyet hakkı olmak üzere temel hakları da hukuki güvenceden yoksundu. Bu anlamda 18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl demokratik devrimleri özü bakımından burjuva devrimleridir. Bu devrimlerle burjuvazi, aristokrasiyi tasfiye etmek, hükümdarlığı da ya ortadan kaldırmak veya onun yetkilerini sınırlandırmak suretiyle, kendi hak ve hürriyetlerini güvence altına almaya çalışmıştır.
Soru 68
Aşağıdakilerden devletlerin hangisinin yazılı bir anayasası yoktur?
Seçenekler
A
Belçika
B
ABD
C
Fransa
D
İngiltere
E
İspanya
Açıklama:
Demokratik devrimlerin amacı, devlet iktidarını bölerek sınırlandırmak olduğu için bunun yazılı bir belgeyle tescil edilmesi ve kurumsallaştırılması yani yazılı bir anayasanın ortaya çıkması, anayasacılık akımının doğal sonucudur. Bugün yazılı bir anayasaya sahip olmayan devletler çok istisnaidir ve bu istisnalar, çok özel şartlarla açıklanabilir. İngiltere, yazılı bir anayasaya sahip olmamakla birlikte, çok güçlü anayasal gelenekleri, yaygın ve güçlü demokrasi kültürü ve etkin sivil toplum kuruluşları sayesinde bir anayasal devlettir. İsrail, Yahudi Devleti’nin niteliği üzerinde Yahudiler arasındaki derin görüş farkı nedeniyle bir anayasa yapmamış ancak çeşitli devlet kurumlarını olağan kanunlarla düzenlemiştir. Suudi Arabistan da tek meşru anayasanın şeriat olduğu ve beşerî irade ürünü bir anayasanın yapılamayacağı inancıyla, yazılı bir anayasa yapmamıştır.
Soru 69
Hangisi anayasanın değiştirilmesi açısından sert bir anayasa için başvurulacak yöntemler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Zorunlu veya seçimlik halk oylaması
B
Anayasanın bazı hükümlerinin değiştirilemez kılınması
C
Anayasanın bazı bölümlerinin değiştirilmesinin güçleştirici şartlara bağlanması
D
Bir kereden fazla görüşme şartı
E
Yasama meclisinde nispi çoğunluk aranması
Açıklama:
Yumuşak anayasa, yapılması ve değiştirilmesi, adi kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasadır. Günümüzde, bu tür anayasaların hemen hiçbir örneği yoktur. Çağdaş devletlerin hemen hepsinin benimsediği katı anayasa ise yapılması ve değiştirilmesi olağan kanunlardan farklı ve daha güçleştirici yöntemlere tabi kılınan anayasa demektir. Bir anayasayı tümden yeniden yapma iktidarına “asli kurucu iktidar” o anayasayı kendi koyduğu değiştirilme kurallarına uygun olarak değiştirme iktidarına da “tali kurucu iktidar” adı verilir. Asli kurucu iktidar ya bu amaçla özel olarak kurulmuş bir kurucu meclis veya olağan yöntemlerle seçilmiş bir yasama meclisi tarafından kullanılabilir ve çoğu zaman buna bir halk oylaması aşaması da eklenir. Tali kurucu iktidarın anayasayı değiştirmesi konusunda ise ülkeler, katılığın derecesi yönünden farklı yöntemler kabul etmişlerdir. Yasama meclisinde , 3/5, 2/3, 3/4 gibi nitelikli çoğunluklar aranması; bir kereden fazla görüşme şartı; zorunlu veya seçimlik halk oylaması; birbirini izleyen iki yasama meclisi tarafından kabul şartı; anayasanın bazı bölümlerinin değiştirilmesinin daha da güçleştirici şartlara bağlanması; nihayet anayasanın bazı hükümlerinin değiştirilemez kılınması gibi yöntemler bunlar arasında sayılabilir.
Soru 70
Yazılı anayasaların ortaya çıkışını o dönemin sosyal dönüşümünü hukuken tescil eden belgeler olarak gören ve bu görüşü, "Burjuvazi yoksa demokrasi de olmaz." cümlesi ile ifade eden siyasal bilimci kimdir?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes
B
Barrington Moore
C
John Locke
D
David Ricardo
E
Immanuel Kant
Açıklama:
18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl demokratik devrimleri özü bakımından burjuva devrimleridir. Bu devrimlerle burjuvazi, aristokrasiyi tasfiye etmek, hükümdarlığı da ortadan kaldırmak veya onun yetkilerini sınırlandırmak suretiyle, kendi hak ve hürriyetlerini güvence altına almaya çalışmıştır. Bu dönemde ortaya çıkan yazılı anayasalar, bu büyük sosyal dönüşümü hukuken tescil eden belgelerdir. Amerikalı siyasal bilimci Barrington Moore, bunu “Burjuvazi yoksa demokrasi de olmaz.” cümlesiyle veciz şekilde ifade etmiştir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi anayasa hukukunun kaynaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yargı kararları (İçtihatlar)
B
Bilimsel eserler (doktrin)
C
Anayasa metni
D
Siyasi parti kanunları
E
Belediye meclis kararları
Açıklama:
Belediye meclis kararları anayasa hukukunun kaynaklarından biri değildir.
Anayasa Hukuku kaynakları, anayasa metni, ülkenin siyasal hayatıyla ilgili seçim kanunları, meclis iç tüzükleri, yargı kararları, bilimsel eserlerdir.
Anayasa Hukuku kaynakları, anayasa metni, ülkenin siyasal hayatıyla ilgili seçim kanunları, meclis iç tüzükleri, yargı kararları, bilimsel eserlerdir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi ilk Osmanlı-Türk Anayasası ve kabul edildiği tarih doğru olarak verilmiştir ?
Seçenekler
A
Kanun-i Esasi - 1876
B
Hükümet Aracı - 1876
C
Toplum Sözleşmesi-1789
D
Magna Carta- 1789
E
Tanzimat Fermanı - 1826
Açıklama:
İlk Osmanlı-Türk Anayasası Kanu-i Esasi 1876 yılında kabul edilmiştir.
İlk Osmanlı-Türk Anayasası Kanu-i Esasi'dir.
İlk Osmanlı-Türk Anayasası Kanu-i Esasi'dir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi anayasa kavramının ve anayasacılık akımının daha önceki çağlarda değil de 18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmasının nedenidir?
Seçenekler
A
Siyasal düşüncenin Tanrı iradesine dayanması - Burjuva sınıfının yükselişi
B
Siyasal düşüncenin laikleşmesi - burjuva sınıfının yükselişi
C
Siyasal düşüncenin laikleşmesi - işçi sınıfının yükselişi
D
Siyasal düşüncenin laikleşmesi - feodel sistemin yükselişi
E
Siyasal iradenin tanrı iradesine dayanması- feodal sistemin yükselişi
Açıklama:
Anayasa kavramının ve anayasacılık akımının daha önceki çağlarda değil de 18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmasının nedeni Siyasal düşüncenin laikleşmesi ve burjuva sınıfının yükselişidir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi genel ve objektif hukuk kurallarını somut ve bireysel durumlara uygulama iktidarına verilen isimdir?
Seçenekler
A
Haklar bildirgesi
B
Kuvvetler ayrılığı
C
Yargı iktidarı
D
Yasama iktidarı
E
Yürütme iktidarı
Açıklama:
Genel ve objektif hukuk kurallarını somut ve bireysel durumlara uygulama iktidarı yasama iktidarıdır.
Genel ve objektif hukuk kurallarını somut ve bireysel durumlara uygulama iktidarı yürütme iktidarıdır.
Genel ve objektif hukuk kurallarını somut ve bireysel durumlara uygulama iktidarı yürütme iktidarıdır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi anayasalcılık akımının ortaya çıkmasındaki temel amaçtır?
Seçenekler
A
Devletin mutlak iktidarını birey hürriyetleri lehine sınırlandırmak
B
Devletin mutlak iktidarını birey hürriyetleri aleyhine sınırlandırmak
C
Bireyin mutlak iktidarını devletin lehine sınırlandırmak
D
Burjuvanın mutlak iktidarını birey hürriyetleri lehine sınırlandırmak
E
Tanrının mutlak iktidarını birey hürriyetleri lehine sınırlandırmak
Açıklama:
anayasalcılık akımının ortaya çıkmasındaki temel amaç devletin mutlak iktidarını birey hürriyetleri lehine sınırlandırmaktır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi Fransız düşünür Montesquieu tarafından savunulan ve devletlerin yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç iktidarı olduğunu ifade eden anayasal ilkedir?
Seçenekler
A
Kuvvetler birliği ilkesi
B
Anayasal devlet
C
Kuvvetler ayrılığı ilkesi
D
Toplum sözleşmesi
E
Sınırlı devlet
Açıklama:
Söz konusu anayasal ilke kuvvetler ayrılığı ilkesidir.
Fransız düşünür Montesquieu tarafından savunulan ve devletlerin yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç iktidarı olduğunu ifade eden anayasal ilke kuvvetler ayrılığı ilkesidir.
Fransız düşünür Montesquieu tarafından savunulan ve devletlerin yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç iktidarı olduğunu ifade eden anayasal ilke kuvvetler ayrılığı ilkesidir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi toplum üyelerinin bir kısım haklarını bir üst otoriteye devrederek bunun karşılığında güvenliklerinin ve bir kısım haklarının korunmasını sağlamalarına verilen isimdir?
Seçenekler
A
Toplum sözleşmesi
B
Haklar bildirgesi
C
Kanuni Esasi
D
Hükümet Aracı
E
Tanzimat Fermanı
Açıklama:
Toplum sözleşmesidir.
Toplum üyelerinin bir kısım haklarını bir üst otoriteye devrederek bunun karşılığında güvenliklerinin ve bir kısım haklarının korunmasını sağlamalarına Toplum sözleşmesi ismi verilmektedir.
Toplum üyelerinin bir kısım haklarını bir üst otoriteye devrederek bunun karşılığında güvenliklerinin ve bir kısım haklarının korunmasını sağlamalarına Toplum sözleşmesi ismi verilmektedir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi yapılması ve değiştirilmesi tamamen olağan kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasaya verilen isimdir?
Seçenekler
A
Katı anayasa
B
Sınırlı anayasa
C
Sert anayasa
D
Yumuşak anayasa
E
Yazısız anayasa
Açıklama:
Yapılması ve değiştirilmesi tamamen olağan kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasaya verilen isim Yumuşak anayasadır.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi yapılması ve değiştirilmesi olağan kanunlardan farklı ve daha güçleştirici yöntemlere tabi kılınan anayasaya verilen isimdir?
Seçenekler
A
Katı anayasa
B
Yumuşak anayasa
C
Esnek anayasa
D
Yazılı anayasa
E
Yazısız anayasa
Açıklama:
Yapılması ve değiştirilmesi olağan kanunlardan farklı ve daha güçleştirici yöntemlere tabi kılınan katı anayasadır.
Soru 80
Devletlerin siyasal ve hukuki istikrar ihtiyacı ile anayasa değişikliğinde nitelikli çoğunluğun istenmesi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Yumuşak anayasa
B
Katı anayasa
C
Esnek anayasa
D
Yazılı anayasa
E
Yazısız anayasa
Açıklama:
Katı anayasa sisteminin iki temel unsuru vardır. İlki, siyasal ve hukuki istikrar sağlama düşüncesidir. İkincisi ise anayasa değişikliklerinin nitelikli çoğunluk ile yapılabilmesidir.
Çağımızda hemen bütün devletlerin katı anayasa sistemii benimsemelerinin iki nedeni vadır. İlki siyasal ve hukuki istikrar sağlama düşüncesidir. İkincisi ise anayasa değişikliklerinin nitelikli çoğunluk ile yapılabilmesidir.
Çağımızda hemen bütün devletlerin katı anayasa sistemii benimsemelerinin iki nedeni vadır. İlki siyasal ve hukuki istikrar sağlama düşüncesidir. İkincisi ise anayasa değişikliklerinin nitelikli çoğunluk ile yapılabilmesidir.
Soru 81
"Bir devletin temel örgütleniş tarzını, organlarını, bu organlar arasındaki ilişkileri ve devletle birey arasındaki ilişkilerin temel kurallarını belirleyen üstün bir kanundur."
Verilen tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Verilen tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Tüzük
B
Kanun
C
Anayasa
D
Meclis
E
Hukuk
Açıklama:
Verilen tanım anayasaya aittir.
Soru 82
Anayasa ve onunla yakından ilgili diğer hukuki mevzuatı açıklayan, yorumlayan ve sistemleştiren hukuk bilimi dalı hangisidir?
Seçenekler
A
Anayasa hukuku
B
Medeni hukuk
C
Devletler özel hukuku
D
Ticaret hukuku
E
Medeni usül hukuku
Açıklama:
Verilen tanım anayasa hukuna aittir.
Soru 83
I. Anayasa metni
II. Seçim kanunları
III. Siyasi partiler kanunları
IV. Yasama meclisleri içtüzükleri
Yukarıdakilerden hangileri anayasa hukukçusunun ilgi alanlarındandır?
II. Seçim kanunları
III. Siyasi partiler kanunları
IV. Yasama meclisleri içtüzükleri
Yukarıdakilerden hangileri anayasa hukukçusunun ilgi alanlarındandır?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Verilen maddelerin tümü anayasa hukukçusunun ilgi alanları içindedir.
Soru 84
Dünyanın ilk yazılı anayasa metni hangi ülkeye aittir?
Seçenekler
A
Fransa
B
Almanya
C
İngiltere
D
Amerika Birleşik Devletleri
E
Rusya
Açıklama:
Dünyada ilk yazılı anayasa metni, İngiliz ihtilali sırasında kabul edilmiş ve ömrü pek kısa sürmüş olan “Instrument of Government” (Hükûmet Aracı) adlı bir belgedir.
Soru 85
Bugünkü anlamda ilk anayasa hangi ülkede yazılmıştır?
Seçenekler
A
Amerika Birleşik Devletleri
B
İngiltere
C
İtalya
D
Rusya
E
İspanya
Açıklama:
Bugünkü anlamında ilk anayasalar, 1787 ABD ve 1791 Fransa anayasalarıdır.
Soru 86
İlk Osmanlı-Türk anayasası olan Kânûn-i Esâsî hangi yıl kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1776
B
1806
C
1836
D
1856
E
1876
Açıklama:
İlk Osmanlı-Türk anayasası olan Kânûn-i Esâsî 1876 yılında kabul edilmiştir.
Soru 87
I.Siyasal düşüncenin laikleşmesi
II.Burjuva sınıfının yükselişi
III. Dünya savaşlarının yaşanması
Yukarıdakilerden hangileri anayasa kavramının ve anayasacılık akımının 18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkışının sebepleri arasında gösterilebilir?
II.Burjuva sınıfının yükselişi
III. Dünya savaşlarının yaşanması
Yukarıdakilerden hangileri anayasa kavramının ve anayasacılık akımının 18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkışının sebepleri arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Anayasa kavramının ve anayasacılık akımının 18. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmasında dünya savaşlarının etkisi olduğu söylenemez.
Soru 88
İnsanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını üstün bir otoriteye (devlete) devretmelerine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Anayasa
B
Mutabakat
C
İttifak
D
Toplum sözleşmesi
E
Halk antlaşması
Açıklama:
İnsanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını üstün bir otoriteye (devlete) devretmelerine "toplum sözleşmesi" denir.
Soru 89
Devlet iktidarının yazılı bir anayasa ile sınırlandırılması amacını güden siyasal akım hangisidir?
Seçenekler
A
Hukukun üstünlüğü
B
Anayasacılık
C
Anayasa hukuku
D
Demokrasi
E
Mülkiyet hakkı
Açıklama:
Devlet iktidarının yazılı bir anayasa ile sınırlandırılması amacını güden siyasal akım, anayasacılıktır.
Soru 90
Değiştirilmesi normal kanunlardan farklı ve daha güçleştirici şartlara bağlanmış olan anayasa türü hangisidir?
Seçenekler
A
Yazısız anayasa
B
Esnek anayasa
C
Yumuşak anayasa
D
Soyut anayasa
E
Katı anayasa
Açıklama:
Değiştirilmesi normal kanunlardan farklı ve daha güçleştirici şartlara bağlanmış olan anayasa türü, katı anayasadır.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi bir devletin organlarının kuruluş, işleyiş ve aralarındaki ilişkileri ve devletle birey arasındaki ilişkilerin temel kurallarını belirleyen en üstün düzenleyici işlemdir?
Seçenekler
A
Yönetmelik
B
Tüzük
C
Uluslararası Antlaşma
D
Anayasa
E
Yasa
Açıklama:
Öğrencilerin kanunlar hiyerarşisini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Anayasa, bir devletin organlarının kuruluş, işleyiş ve aralarındaki ilişkileri ve
devletle birey arasındaki ilişkilerin temel kurallarını belirleyen üstün bir
kanundur.
Anayasa, bir devletin organlarının kuruluş, işleyiş ve aralarındaki ilişkileri ve
devletle birey arasındaki ilişkilerin temel kurallarını belirleyen üstün bir
kanundur.
Soru 92
Dünyada ilk yazılı anayasa metninin kabul edildiği ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Almanya
B
Fransa
C
ABD
D
Çin
E
İngiltere
Açıklama:
Anayasaların tarihi serencamı hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Dünyada ilk yazılı anayasa metni, İngiliz ihtilali sırasında kabul edilmiş ve ömrü pek kısa sürmüş olan “Instrument of Government” (Hükûmet Aracı) adlı bir belgedir.
Dünyada ilk yazılı anayasa metni, İngiliz ihtilali sırasında kabul edilmiş ve ömrü pek kısa sürmüş olan “Instrument of Government” (Hükûmet Aracı) adlı bir belgedir.
Soru 93
İlk Osmanlı-Türk Anayasası olan “Kânûn-u Esâsî” ne zaman kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1789
B
1876
C
1881
D
1896
E
1879
Açıklama:
İlk Anayasamız hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
İlk Osmanlı-Türk Anayasası 1876 yılında kabul edilmiş olan “Kânûn-u Esâsî”dir.
İlk Osmanlı-Türk Anayasası 1876 yılında kabul edilmiş olan “Kânûn-u Esâsî”dir.
Soru 94
Toplum sözleşmesi kuramına göre; insanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını devrettikleri üstün otorite aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tanrı
B
Tiran
C
Devlet
D
Anayasa
E
Papa
Açıklama:
Toplum Sözleşmesi kuramı hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Toplum sözleşmesi, insanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını üstün bir otoriteye (devlete) devretmeleridir.
Toplum sözleşmesi, insanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını üstün bir otoriteye (devlete) devretmeleridir.
Soru 95
Orta Çağ Avrupa'sında bütün iktidarların aşağıdakilerden hangisinden geldiğine inanılırdı?
Seçenekler
A
Gelenekler
B
Derebeyi
C
Tanrı
D
Hükümdar
E
Kutsal Kan
Açıklama:
Ortaçağ Hristiyan siyasal düşüncesi hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Orta Çağ Hristiyan siyasal düşüncesinde bütün iktidarlar Tanrı’dan gelir (Omnis potestas a Dio).
Orta Çağ Hristiyan siyasal düşüncesinde bütün iktidarlar Tanrı’dan gelir (Omnis potestas a Dio).
Soru 96
“Kuvvetler ayrılığı” ilkesinin adıyla özdeşleştirildiği ünlü Fransız düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
de Maupassant
B
Saint Simon
C
Locke
D
Montesquieu
E
Hobbes
Açıklama:
Kuvvetler ayrılığı ilkesi hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
“Kuvvetler ayrılığı” ilkesi İngiliz düşünürü Locke ve Fransız düşünürü Montesquieu tarafından savunulmuş, fakat literatürde daha çok ikincisinin adıyla özdeşleştirilmiştir.
“Kuvvetler ayrılığı” ilkesi İngiliz düşünürü Locke ve Fransız düşünürü Montesquieu tarafından savunulmuş, fakat literatürde daha çok ikincisinin adıyla özdeşleştirilmiştir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi değiştirilmesi normal kanunlardan farklı ve daha güçleştirici şartlara bağlanmış olan anayasayı ifade eder?
Seçenekler
A
Esnek Anayasa
B
Güçlü Anayasa
C
Güçleştirici Anayasa
D
Yazılı Anayasa
E
Sert Anayasa
Açıklama:
Anayasa türleri hakkında bilgi almaları amaçlanmaktadır.
Katı anayasa, değiştirilmesi normal kanunlardan farklı ve daha güçleştirici şartlara bağlanmış olan anayasadır.
Katı anayasa, değiştirilmesi normal kanunlardan farklı ve daha güçleştirici şartlara bağlanmış olan anayasadır.
Soru 98
Devlet iktidarının kişisel özgürlükler lehine etkin bir şekilde sınırlandırıldığı devletlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sınırlı Devlet
B
Zayıf Devlet
C
Kısıtlı Devlet
D
Güçlü Devlet
E
Güçsüz Devlet
Açıklama:
Devlet türleri hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Sınırlı devlet; devlet iktidarının kişisel özgürlükler lehine etkin bir
şekilde sınırlandırıldığı devletlere denir.
Sınırlı devlet; devlet iktidarının kişisel özgürlükler lehine etkin bir
şekilde sınırlandırıldığı devletlere denir.
Soru 99
Aşağıdaki ülkelerden hangisinde Devletin niteliği üzerinde laik ve ortodoks gruplar arasındaki derin görüş farkı nedeniyle bir anayasa yapılamamıştır?
Seçenekler
A
Suudi Arabistan
B
ABD
C
İngiltere
D
İsrail
E
Vatikan
Açıklama:
Anayasası bulunan ve bulunmayan ülkeler hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
İsrail, Yahudi Devleti’nin niteliği üzerinde laik ve ortodoks Yahudiler arasındaki derin görüş farkı nedeniyle bir anayasa yapamamıştır.
İsrail, Yahudi Devleti’nin niteliği üzerinde laik ve ortodoks Yahudiler arasındaki derin görüş farkı nedeniyle bir anayasa yapamamıştır.
Soru 100
Günümüzde hemen hiçbir örneği bulunmayan anayasa türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yumuşak Anayasa
B
Sert Anayasa
C
Yazılı Anayasa
D
Yazısız Anayasa
E
Şeriat Anayasası
Açıklama:
Anayasa türleri hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Yumuşak anayasa; yapılması ve değiştirilmesi, tamamen olağan (adi) kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasadır. Günümüzde, bu tür anayasaların hemen hiçbir örneği yoktur.
Yumuşak anayasa; yapılması ve değiştirilmesi, tamamen olağan (adi) kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasadır. Günümüzde, bu tür anayasaların hemen hiçbir örneği yoktur.
Soru 101
Bugünkü anlamda dünyadaki ilk yazılı anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1876 Kanun-i Esasi
B
1787 Amerika Birleşik Devletleri Anayasası
C
1789 Fransız Anayasası
D
1791 Fransız Anayasası
E
1299 Magna Carta
Açıklama:
Anayasa ve anayasacılık kavramları, Yakın Çağ’ın ürünleridir. Daha önceki çağlarda devlet düzenine ilişkin bazı hukuk kuralları bulunmakla birlikte, bugün tanımladığımız anlamda anayasalar yoktu. Dünyada ilk yazılı anayasa metni, İngiliz ihtilali sırasında kabul edilmiş ve ömrü pek kısa sürmüş olan “Instrument of Government” (Hükûmet Aracı) adlı bir belgedir. Bugünkü anlamında ilk anayasalar ise, 1787 ABD ve 1791 Fransa anayasalarıdır. 19. ve 20. yüzyıllarda anayasacılık akımı hız kazanmış ve pek çok devlet birer anayasa kabul etmiştir. Bilindiği gibi, ilk Osmanlı-Türk Anayasası da 1876 yılında kabul edilmiş olan “Kânûn-i Esâsî” dir.
Dünyanın ilk yazılı anayasası 1787 tarihli Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'dır.
Dünyanın ilk yazılı anayasası 1787 tarihli Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'dır.
Soru 102
İlk Osmanlı-Türk Anayasası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1808 Sened-i İttifak
B
1839 Tanzimat Fermanı
C
1856 Islahat Fermanı
D
1876 Kanun-i Esasi
E
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
Açıklama:
Bugünkü anlamda ilk anayasalar, 1787 ABD ve 1791 Fransa anayasalarıdır. 19. ve 20. yüzyıllarda anayasacılık akımı hız kazanmış ve pek çok devlet birer anayasa kabul etmiştir. Bilindiği gibi, ilk Osmanlı-Türk Anayasası da 1876 yılında kabul edilmiş olan “Kânûn-i Esâsî” dir.
İlk Osmanlı Türk Anayasası 1876 tarihli Kanun-i Esasi'dir. Bu sebeple doğru yanıt D seçeneğidir.
İlk Osmanlı Türk Anayasası 1876 tarihli Kanun-i Esasi'dir. Bu sebeple doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 103
İnsanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını
üstün bir otoriteye (devlete) devretmeleri hangi adla anılmaktadır?
üstün bir otoriteye (devlete) devretmeleri hangi adla anılmaktadır?
Seçenekler
A
Tekalif-i Milliye
B
Misak-ı Milli
C
Toplum Sözleşmesi
D
Hukuk Devleti
E
Jandarma Devlet
Açıklama:
Avrupa’da Rönesans, Reform ve Aydınlanma hareketlerinin etkisiyle, iktidarın kaynağının tanrıdan geldiği yönündeki görüş, devletin kökeninin insan ya da toplum iradesine dayandığı yönünde değişmiş, diğer bir deyimle siyasal düşünce laikleşmiştir. 17. ve 18. yüzyıllarda devletin kökenini açıklamak üzere Hobbes, Locke ve Rousseau gibi önemli düşünürler tarafından “toplum sözleşmesi” teorileri ortaya atılmıştır. Bu düşünürlerin teorileri arasında önemli farklar olmakla birlikte, hepsinin ortak noktası, devletin ortaya çıkmasından önce insanların bir “tabiat hâli”nde yaşadıkları ve bu döneme zorunlu olarak fiziksel gücün hâkim olduğudur. Bir noktada insanlar, bu güvensiz ve anarşik durumdan kurtulmak, hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, üstün bir otorite kurmaya, diğer bir deyimle devleti yaratmaya karar vermişlerdir ki buna, toplum sözleşmesi adı verilmektedir. Burada kastedilen, maddi anlamda bir sözleşme, yani toplum üyelerinin fiziki olarak bir araya gelip
İnsanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını
üstün bir otoriteye (devlete) devretmelerine Toplum Sözleşmesi adı verilir. Bu sebeple doğru yanıt C seçeneğidir.
İnsanların hayatlarını ve haklarını güvenceye kavuşturmak amacıyla, bir kısım haklarını
üstün bir otoriteye (devlete) devretmelerine Toplum Sözleşmesi adı verilir. Bu sebeple doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 104
Anayasacılık akımının tarihsel kökeninde yer alan, hükümdarların mutlak iktidarını burjuvazinin hak ve hürriyetleri lehine sınırlandırma çabasını gerçekleştireceği düşünülen araç aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Toplum Sözleşmesi
B
Kuvvetler Birliği
C
İktidarın kaynağının tanrıdan geldiği düşüncesi
D
Mutlak monarşi
E
Kuvvetler ayrılığı
Açıklama:
Anayasacılık akımının tarihsel kökeninde, hükümdarların mutlak iktidarını burjuvazinin hak ve hürriyetleri lehine sınırlandırma çabası yattığına göre, bunu gerçekleştirecek aracın, “kuvvetler ayrılığı” ilkesi olduğu düşünülmüştür. İngiliz düşünürü Locke ve Fransız düşünürü Montesquieu tarafından savunulmuş olan, fakat literatürde daha çok bu ikincisinin adıyla özdeşleştirilen teoriye göre, devletin yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç iktidarı vardır. Yasama iktidarı, genel ve objektif hukuk kuralları koyma iktidarı; yürütme iktidarı, bu kuralları somut ve bireysel durumlara uygulama iktidarı; yargı iktidarı da bu kuralların uygulanmasından doğan hukuki ihtilafları çözme iktidarıdır.
Anayasacılık akımının tarihsel kökeninde, hükümdarların mutlak iktidarını burjuvazinin hak ve hürriyetleri lehine sınırlandırma çabası yattığına göre, bunu gerçekleştirecek aracın, “kuvvetler ayrılığı” ilkesi olduğu düşünülmüştür. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Anayasacılık akımının tarihsel kökeninde, hükümdarların mutlak iktidarını burjuvazinin hak ve hürriyetleri lehine sınırlandırma çabası yattığına göre, bunu gerçekleştirecek aracın, “kuvvetler ayrılığı” ilkesi olduğu düşünülmüştür. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 105
Kuvvetler ayrılığı teorisi hangi düşünürün adıyla özdeşleşmiştir?
Seçenekler
A
Montesquieu
B
John Locke
C
Ernest Renan
D
Aristotales
E
Platon
Açıklama:
Kuvvetler ayrılığı teorisi, İngiliz düşünür Locke ve Fransız düşünür Montesquieu tarafından savunulmuş, fakat Montesquieu'nun ismiyle özdeşleşmiştir.
Kuvvetler ayrılığı teorisi, Montesquieu'nun adıyla özdeşleşmiştir. Bu sebeple doğru yanıt A seçeneğidir.
Kuvvetler ayrılığı teorisi, Montesquieu'nun adıyla özdeşleşmiştir. Bu sebeple doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 106
Anayasacılık akımının ortaya çıkmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mutlak monarşiyi güçlendirmek
B
Cumhuriyet yönetim şeklini benimsemek
C
Milliyetçilik akımını güçlendirmek
D
Devletin mutlak iktidarını, birey hürriyetleri lehine sınırlandırmak
E
Sosyal devleti oluşturmak
Açıklama:
Anayasacılık akımının ortaya çıkmasındaki temel amaç, devletin mutlak iktidarını birey hürriyetleri lehine sınırlandırmak olduğuna göre, ancak bunu etkin şekilde gerçekleştirebilen devletler, “anayasal devlet” sayılabilirler.
Anayasacılık akımının ortaya çıkmasındaki temel amaç, devletin mutlak iktidarını birey hürriyetleri lehine sınırlandırmaktır. Bu sebeple doğru yanıt D seçeneğidir.
Anayasacılık akımının ortaya çıkmasındaki temel amaç, devletin mutlak iktidarını birey hürriyetleri lehine sınırlandırmaktır. Bu sebeple doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 107
Aşağıdaki devletlerden hangisi yazısız anayasaya sahiptir?
Seçenekler
A
Amerika Birleşik Devletleri
B
Yunanistan
C
İngiltere
D
Rusya
E
İtalya
Açıklama:
Demokratik devrimlerin amacı, devlet iktidarını bölerek sınırlandırmak olduğuna göre, bunun yazılı bir belgeyle tescil edilmesi ve kurumsallaştırılması tabiidir. Diğer bir deyişle, yazılı anayasa, anayasacılık akımının doğal sonucudur. Bugün yazılı bir anayasaya sahip olmayan devletler çok istisnaidir ve bu istisnalar, çok özel şartlarla açıklanabilir. İngiltere, yazılı bir anayasaya sahip olmamakla birlikte, çok güçlü anayasal gelenekleri, yaygın ve güçlü demokrasi kültürü ve etkin sivil toplum kuruluşları sayesinde bir anayasal devlettir. İsrail, Yahudi Devleti’nin niteliği üzerinde laik ve ortodoks Yahudiler arasındaki derin görüş farkı nedeniyle bir anayasa yapamamış, ancak çeşitli devlet kurumlarını olağan kanunlarla düzenlemiştir. Suudi Arabistan da tek meşru anayasanın şeriat olduğu ve beşerî irade ürünü bir anayasanın yapılamayacağı inancıyla, yazılı bir anayasa yapmamıştır.
İngiltere, yazısız anayasaya sahiptir. Bu sebeple, doğru yanıt C seçeneğidir.
İngiltere, yazısız anayasaya sahiptir. Bu sebeple, doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 108
Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi, yapımı veya değiştirilmesi, olağan kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasalar için kullanılabilir?
Seçenekler
A
Yumuşak anayasa
B
Katı anayasa
C
Yazılı anayasa
D
Çerçeve anayasa
E
Düzenleyici anayasa
Açıklama:
Yumuşak anayasa, yapılması ve değiştirilmesi, tamamen olağan (adi) kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasadır. Günümüzde, bu tür anayasaların hemen hiçbir örneği yoktur. Gerçekten, devletin temel yapısını ve devlet içindeki iktidar bölüşümünü belirleyen ve bu niteliği itibarıyla bir çeşit toplum sözleşmesi mahiyeti taşıyan bir kanunun, olağan kanunlar gibi kolayca değiştirilebilmesi, anayasacılık düşüncesinin amacıyla çelişkilidir.
Yapılması ve değiştirilmesi, tamamen olağan (adi) kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasalara "yumuşak anayasa" denir. Bu sebeple, doğru yanıt A seçeneğidir.
Yapılması ve değiştirilmesi, tamamen olağan (adi) kanunlarla aynı yöntemlere tabi olan anayasalara "yumuşak anayasa" denir. Bu sebeple, doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi, bir anayasayı katı hale getirmenin yollarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yasama meclisinde (veya meclislerinde), 3/5, 2/3, 3/4 gibi nitelikli çoğunluklar aranması
B
Bir kereden fazla görüşme şartı
C
Zorunlu veya ihtiyarî (seçimlik) halk oylaması
D
Anayasanın bazı hükümlerinin değiştirilemez kılınması
E
Anayasa değişikliklerinin normal kanunların değiştirilmesi usulüne tabi kılınması
Açıklama:
Çağdaş devletlerin hemen hepsinin benimsediği katı anayasa ise yapılması ve değiştirilmesi, olağan kanunlardan farklı ve daha güçleştirici yöntemlere tabi kılınan anayasa demektir. Bir anayasayı tümden yeniden yapma iktidarına “asli kurucu iktidar” o anayasayı kendi koyduğu değiştirilme kurallarına uygun olarak değiştirme iktidarına da “tali (türevsel) kurucu iktidar” adı verilir. Asli kurucu iktidar, ya bu amaçla özel olarak kurulmuş bir kurucu meclis” veya olağan yöntemlerle seçilmiş bir yasama meclisi tarafından kullanılabilir ve çoğu zaman buna bir halk oylaması (referandum) aşaması da eklenir. Tali kurucu iktidarın anayasayı değiştirmesi konusunda ise ülkeler, katılığın derecesi yönünden farklı yöntemler kabul etmişlerdir. Bunlar arasında, yasama meclisinde (veya meclislerinde), 3/5, 2/3, 3/4 gibi nitelikli çoğunluklar aranması; bir kereden fazla görüşme şartı; zorunlu veya ihtiyarî (seçimlik) halk oylaması; birbirini izleyen iki yasama meclisi tarafından kabul şartı; anay
Anayasanın, normal kanunlar gibi değiştirilebilmesi halinde, bu anayasalar yumuşak anayasa ismiyle anılır. Diğer şıklarda verilen şartlar ise bir anayasayı katı hale getiren durumlardır. Bu sebeple, doğru yanıt E seçeneğidir.
Anayasanın, normal kanunlar gibi değiştirilebilmesi halinde, bu anayasalar yumuşak anayasa ismiyle anılır. Diğer şıklarda verilen şartlar ise bir anayasayı katı hale getiren durumlardır. Bu sebeple, doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 110
Çoğunluğun ülkeyi yönetme hakkını kabul etmekle birlikte, bunun azınlıkların temel haklarının korunmasıyla sınırlı olmasını şart koşan demokrasi anlayışına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mutlak demokrasi
B
Meşruti demokrasi
C
Çoğulcu (Plüralist) Demokrasi
D
Çoğunlukçu demokrasi
E
Militan demokrasi
Açıklama:
Çoğunluğun ülkeyi yönetme hakkını kabul etmekle birlikte, bunun azınlıkların temel haklarının korunmasıyla sınırlı olmasını şart koşan demokrasi anlayışına çağdaş çoğulcu (plüralist) demokrasi anlayışı denir. Bunun tersi ise çoğunlukçu demokrasi anlayışı ismiyle anılmaktadır.
Çoğunluğun ülkeyi yönetme hakkını kabul etmekle birlikte, bunun azınlıkların temel haklarının korunmasıyla sınırlı olmasını şart koşan demokrasi anlayışına çağdaş çoğulcu (plüralist) demokrasi anlayışı denir. Bu sebeple, doğru yanıt C seçeneğidir.
Çoğunluğun ülkeyi yönetme hakkını kabul etmekle birlikte, bunun azınlıkların temel haklarının korunmasıyla sınırlı olmasını şart koşan demokrasi anlayışına çağdaş çoğulcu (plüralist) demokrasi anlayışı denir. Bu sebeple, doğru yanıt C seçeneğidir.
Ünite 2
Soru 1
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı nedir ve hangi tarihte atılmıştır?
Seçenekler
A
1808 Sened-i İttifak
B
1839 Tanzimat Fermanı
C
1856 Islahat Fermanı
D
1876 Kânûn-i Esâsî
E
1876 1. Meşrutiyet
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak 1808 yılında merkezî hükumetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan Sened-i İttifak kabul edilir. İlk defa Padişahın yetkileri bu belgeyle sınırlandırılmış padişahın otoritesinin yanında ayanlar ayrı bir güç olarak kabul edilmiştir
Soru 2
Osmanlı’da eşitlik ilkesi ilk kez hangi belgeyle hukuk sistemine dâhil edilmiştir?
Seçenekler
A
Sened-i İttifak
B
Tanzimat Fermanı
C
Islahat Fermanı
D
Kânûn-i Esâsî
E
2. Meşrutiyet
Açıklama:
Osmanlı anayasal gelişmesinin ikinci aşaması olan1839 tarihli Tanzimat Fermanı ile eşitlik ilkesi ilk kez hukuk sistemine dâhil edilmiştir. Islahat Fermanı ile de tam bir güvence sağlanmıştır.
Soru 3
1876 Anayasasıyla kurulan ve iki meclisten oluşan parlamentonun adı nedir?
Seçenekler
A
Heyet-i Âyan
B
Heyet-i Mebusan
C
Meclis-i Umumi
D
Şûrâ-yı Devlet
E
Divan-ı Hümayun
Açıklama:
1876’da Kânûn-i Esâsî’nin kabul edilmesiyle ilk parlamento olan Meclis-i Umumi kurulmuştur. Bu parlamento Heyet-i Âyan ve Heyet-i Mebusan adı verilen iki meclisten oluşmaktadır. İlkinin üyeleri padişah ikincisinin üyeleri halk tarafından seçilmektedir
Soru 4
1920’de 1. TBMM’nin kurulmasıyla ortaya çıkan hükumet biçimi hangisidir?
Seçenekler
A
Parlamenter sistem
B
Meclis hükumeti sistemi
C
Başkanlık sistemi
D
Sınırlı monarşi
E
Meşrutiyet
Açıklama:
1920’de kurulan 1. TBMM yasama ve yürütme yetkilerinin tamamını kendisinde toplamıştı. Yürütme kuvvetini meydana getiren bakanlar (icra vekilleri), Meclis tarafından ve kendi üyeleri arasından teker teker seçiliyorlardı. Bir Devlet Başkanlığı makamının yaratılması da siyasal nedenlerle uygun görülmemişti. Bu özellikleri nedeniyle ortaya çıkan sistem meclis hükumeti sistemidir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi “kuvvetler birliği” rejimlerine bir örnektir?
Seçenekler
A
Başkanlık Sistemi
B
Parlamenter Sistem
C
Yarı-başkanlık Sistemi
D
Mutlak Monarşi
E
Cumhuriyet
Açıklama:
Klasik anayasa hukuku, hükûmet sistemlerini sınıflandırırken, yasama ve yürütme kuvvetlerinin birbirleriyle olan ilişkilerini kriter olarak kabul etmektedir. Buna göre, yasama ve yürütme kuvvetlerinin aynı organda toplandığı rejimler, kuvvetler birliği rejimleri; bu kuvvetlerin ayrı organlara tevdi edildiği sistemler de kuvvetler ayrılığı sistemleri olarak adlandırılmaktadır. Kuvvetler birliği, söz konusu iki kuvvetin ya yürütme organında ya da yasama organında birleşmesiyle gerçekleşebilir. Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yürütme organında birleşmesi, mutlak monarşilerde ve diktatörlüklerde söz konusu olur. Bu iki kuvvetin yasama organında birleşmesine ise meclis hükûmeti adı verilmektedir
Soru 6
“Anayasa üstünlüğünü koruyucu hükümlerin gerçek etkinlik kazanabilmesi, kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyecek bağımsız bir yargı mekanizmasına bağlıdır.”
Türkiye’de bu bağımsız yargı mekanizması hangi anayasa ile kurulmuştur?
Türkiye’de bu bağımsız yargı mekanizması hangi anayasa ile kurulmuştur?
Seçenekler
A
1876
B
1920
C
1924
D
1961
E
1982
Açıklama:
Türkiye’de kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyerek anayasanın üstünlüğü ilkesinin uygulamada yerine getirilmesini sağlayan yargı organı Anayasa Mahkemesi’dir. Anayasa Mahkemesi 1961 Anayasasıyla kurulmuştur.
Soru 7
Laiklik ilkesi Türk Anayasal sistemine hangi tarihte girmiştir?
Seçenekler
A
1920
B
1924
C
1937
D
1961
E
1970
Açıklama:
1924 Anayasası’nın getirdiği en önemli yeniliklerden biri de laiklik ilkesidir. Gerçi bu ilke, 1924 Anayasası’nda baştan beri yer almış değildir. Anayasanın ilk şeklinde, “Türkiye Devletinin dini, Din-i İslamdır” ifadesi yer aldığı (m.2) gibi, Meclisin yetkileri arasında “ahkâm-ı şer’iyenin tenfizi” (şeriat hükümlerinin uygulanması) hususu da sayılmıştır (m.26). Bu hükümler, 1928 yılındaki anayasa değişikliği ile çıkarılmış, 1937 değişikliği ile de laiklik ilkesi resmen kabul olunmuştur.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi siyasi tarihimizde yer alan meclislerden biri değildir?
Seçenekler
A
Heyet-i Mebusan
B
Heyet-i Âyan
C
Millet Meclisi
D
Cumhuriyet Senatosu
E
Lordlar Kamarası
Açıklama:
Lordlar Kamarası İngiliz Siyasal sisteminde parlamentoyu oluşturan meclislerden biridir. Millet meclisi ve cumhuriyet senatosu 1961 Anayasasının ilk halindeki iki meclisli parlamentoyu oluşturan meclislerdir. Heyet-i Âyan ve Heyet-i Mebusan ise ilk parlamento olan Meclis-i Umumi’yi oluşturan iki meclistir.
Soru 9
Sosyal devlet düşüncesi hangi Anayasayla beraber siyasal sistemimize kesin olarak dahil olmuştur?
Seçenekler
A
1876
B
1920
C
1924
D
1961
E
1982
Açıklama:
Sosyal devlet, devletin sosyal barışı ve sosyal adaleti sağlamak amacıyla, sosyal ve ekonomik hayata aktif şekilde müdahalesini meşru ve gerekli gören bir devlet anlayışı olarak tanımlanabilir. 1924 Anayasası, 1937’de geçirdiği değişiklikle, devletin nitelikleri arasında halkçılık ve devletçilik gibi sosyal devletle ilişkili sayılabilecek ilkeleri de saymış olmakla beraber, sosyal devlet ne sadece halkçılığa, ne de sadece devletçiliğe indirgenebilir. Sosyal devlet düşüncesi ve onun birlikte getirdiği kurumlar, 1961 Anayasası’nın en önemli yeniliklerinden birisi olmuştur
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası’nın temel nitelikleri arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Temel hakların genişletilmesi ve güçlendirilmesi
B
Çoğulcu toplum yapısının geliştirilmesi
C
Sosyal devlet
D
Kuvvetler ayrılığı-devlet iktidarının paylaşılması
E
Tek meclisli yasama organı
Açıklama:
1961 Anayasası’nda yasama organı iki meclisten oluşmaktadır. Bunlar Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu’dur
Soru 11
Osmanlı imparatorluğu döneminde padişahın yetkilerini sınırlayacak bir meclisin kurulmasını öngören anayasal gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1839 Tanzimat fermanı
B
1808 Sened-i İttifak
C
1856 Islahat Fermanı
D
1876 Kanun-i Esasi
E
1909 Kanun-i Esasi değişiklikleri
Açıklama:
1876 Anayasası, Meclis-i Umumi adını alan bir parlamento kurmuştur. Bu parlamento, iki meclisten meydana gelmektedir. Heyet-i Ayan adını taşıyan meclisin bütün üyeleri, padişah tarafından atanmaktadır. Heyet-i Mebusan üyeleri ise halk tarafından iki dereceli seçimle belirlenmektedir. Anayasa, parlamentonun yetkilerini hayli dar tutmuştur. Devlet yönetiminde ağırlık, gene de padişahtadır. Ancak padişahın yetkilerini sınırlayacak bir meclis 1876 Kanun-i Esasi ile getirilmiştir. Diğer seçeneklerdeki anayasal gelişmeler uyruk, din ayrımı gözetmeksizin kişilere bazı hak ve güvenceler sağlamıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası’nın getirdiği meclis hükümetinin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yargı organında birleştirilmesi
B
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin ayrı makamlara verilmesi
C
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yürütme organında birleştirilmesi
D
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yumuşak ve dengeli biçimde ayrılması
E
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yasama organında birleştirilmesi
Açıklama:
1921 Anayasası ile getirilen meclis hükümetinde yasama ve yürütme kuvvetleri yasama organında birleşir. Kuvvetler birliği, söz konusu iki kuvvetin ya yürütme organında ya da yasama organında birleşmesiyle gerçekleşebilir. Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yürütme organında birleşmesi, mutlak monarşilerde ve diktatörlüklerde mümkündür. Bu iki kuvvetin yasama organında birleşmesine ise meclis hükümeti adı verilir. Kuvvetler ayrılığı rejimleri de ikiye ayrılır. Yasama ve yürütme kuvvetlerinin birbirinden kesin olarak ayrıldığı sistemlere başkanlık hükümeti, bu kuvvetlerin yumuşak ve dengeli biçimde ayrıldığı sistemlere de parlamenter rejim adı verilmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 13
1924 Anayasası’nda değişiklik yapılabilmesi için nitelikli çoğunluk aranması, ilk maddesinin değişikliğinin teklif dahi edilememesi bu anayasanın hangi özelliğine işaret eder?
Seçenekler
A
Hükümet sisteminin benimsenmesi
B
Parlamenter sistemden özellikler taşıması
C
Laiklik ilkesinin getirilmesi
D
Sert bir anayasa olması
E
Doğal hak anlayışını kabul etmesi
Açıklama:
1924 Anayasası’nın 102. maddesine göre, anayasada değişiklik teklifinin meclis üye tam sayısının en az üçte biri tarafından imzalanması ve tekliflerin üye tam sayısının en az üçte ikisinin kabul oyuyla mümkün olması, ilk maddesinin değişikliğinin teklif dahi edilememesi sert bir anayasa olmasından ileri gelir. Doğru cevap D'dir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi 1924 Anayasası’nda öngörülen hükümet sistemidir?
Seçenekler
A
Parlamenter sistem
B
Başkanlık Sistemi
C
Yarı Başkanlık Sistemi
D
Meclis Hükümeti Sistemi
E
Meclis Hükümeti ile Parlamenter Sistem arasında karma bir sistem
Açıklama:
1924 Anayasası’nın öngördüğü hükümet sistemi bazı noktalarda meclis hükümeti sisteminin özelliklerini, bazı noktalarda ise parlamenter sistemin özelliklerini taşıyan karma bir sistemdir. Diğer seçeneklerde yer alan hükümet sistemleri 1924 Anayasası’nın hükümet sistemini ifade etmemektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 15
1961 Anayasası’nda aşağıdakilerden hangisi Anayasa’nın üstünlüğü ilkesine ilişkin bir gelişmedir?
Seçenekler
A
İnsan haklarına dayanan devlet olma niteliğinin sayılması
B
Anayasa Mahkemesi’nin kurulması
C
Yasama organının Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu şeklinde ikiye ayrılması
D
Siyasi partilerin daha güvenceli bir hukuki statüye kavuşturulması
E
İşçi ve kamu görevlilerine sendika kurma hakkının tanınması
Açıklama:
1961 Anayasası, 8. maddesinde açıkça ‘kanunlar, Anayasaya aykırı olamaz’ hükmüne yer vererek anayasanın üstünlüğünü ortaya koymakla beraber, Anayasa Mahkemesi’nin kurulmasıyla teoriden pratiğe bu ilkeyi hayata geçirmiştir. Böylelikle kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi kabul edilmiştir. Diğer şıklarda yer alan gelişmeler, devlet iktidarının paylaşılması, temel hakların genişletilmesi ve çoğulcu toplum yapısının geliştirilmesi ile alakalıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası’ndaki çoğulcu toplum anlayışını yansıtan yeniliklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Siyasi partilerin siyasi hayatın vazgeçilmez unsurları olarak belirtilmesi
B
İşçilere toplu sözleşme ve grev hakkının verilmesi
C
Çalışanlara sendika kurma hakkının tanınması
D
Sosyal devlet ilkesinin getirilmesi
E
Önceden izin almaksızın herkese dernek kurma hakkının tanınması
Açıklama:
Siyasal partilere ilişkin bu hükümlerin yanında, çalışanlara (işçilere ve kamu görevlilerinsendika kurma hakkının tanınması (m.46), işçilere toplu sözleşme ve grev hakları gibi etkin bir sendikacılığın vazgeçilmez unsurları olan hakların verilmesi (m.47), herkesin önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahip olduğunun belirtilmesi (m.29), kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının organlarının kendileri tarafından ve kendi üyeleri arasından seçilmesi ve idarenin, seçilmiş organları bir yargı mercii kararına dayanmaksızın geçici veya sürekli olarak görevinden uzaklaştıramaması (m.122), çoğulcu bir toplum yapısının gelişmesini kolaylaştırıcı nitelikte hükümlerdir. 1924 Anayasası’nda yer almayan sosyal devlet ilkesinin getirilmesi ile birlikte, devletin sosyal barışı ve adaleti sağlamak amacıyla sosyal ve ekonomik hayata aktif şekilde devletin müdahalesini gerekli gören bir devlet anlayışı tanınmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi yasama ve yürütme kuvvetlerinin birbirinden kesin olarak ayrıldığı hükümet biçimidir?
Seçenekler
A
Parlamenter sistem
B
Diktatörlük
C
Mutlak monarşi
D
Meclis hükümeti sistemi
E
Başkanlık sistemi
Açıklama:
Başkanlık hükümeti, yasama ve yürütme kuvvetlerinin sert ve kesin bir biçimde ayrıldığı hükümet sistemidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 18
1924 Anayasası döneminde çok partili hayata geçiş denemeleri sırasıyla hangi iki partiyle gerçekleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası- Adalet Partisi
B
Serbest Fırka-Adalet Partisi
C
Adalet Partisi- Cumhuriyet Halk Fırkası
D
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası- Serbest Fırka
E
Adalet Partisi- Demokrat Parti
Açıklama:
1924 Anayasası döneminde 1925’te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve 1930’da Serbest Fırka ile çok partili hayata geçiş denmesi olmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 19
12 Mart 1971 askeri muhtırası sonrası ara rejim döneminde yapılan anayasa değişiklikler arasında aşağıdaki hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Milli Birlik Komitesi (MBK)’nin üyelerinin ömür boyu Cumhuriyet Senatosu’nun tabii üyesi olması
B
Devlet memurlarının sendika kurma hakkının ortadan kaldırılması
C
Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu’nun (TRT) özerkliğinin kaldırılması
D
Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nin (DMG) kurulması
E
Bakanlar Kurulu’na kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi verilmesi
Açıklama:
Cumhuriyet Senatosu’na MBK üyesi 23 kişinin ‘yaş kaydı gözetilmeksizin’ tabii üye sayılması, 1961 Anayasası’nın ilk şeklinde yer alır. Diğer şıklarda yer alan değişiklikler ise 1971-1973 tarihleri arasındaki ara rejimin 1961 Anayasası üzerinde yaptığı değişikliklerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 20
Devletin sosyal barışı ve adaleti sağlamak amacıyla toplumsal ve ekonomik yaşam müdahalesini gerekli kılan devlet anlayışına ne ad verilir?
Seçenekler
A
İnsan haklarına dayanan devlet
B
Çoğunlukçu demokrasi
C
Laik devlet
D
Sosyal devlet
E
Çoğulcu demokrasi
Açıklama:
Sosyal devlet, devletin sosyal barışı ve adaleti sağlamak amacıyla sosyal ve ekonomik hayata aktif şekilde devletin müdahalesini gerekli gören bir devlet anlayışıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı İmparatorluğunda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
1808 Senedi İttifak
B
1839 Tanzimat Fermanı
C
1856 Islahat Fermanı
D
1876 Kanun-i Esasi
E
1909 Anayasa değişikliği
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında merkezî hükûmetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan Sened-i İttifak gösterilir. Bu senette, devlet işlerine resmî sıfatı haiz memurlardan başkasının karışamayacağı, iktidarın kullanılmasına sadrazamın katılacağı ve bundan dolayı kendisinin sorumlu olacağı gibi hükümler yer almış, buna karşılık âyan temsilcileri, içlerinden birinin devlete karşı ayaklanması hâlinde bunun bastırılmasına yardımcı olmayı taahhüt etmişlerdir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 22
1876 Anayasası, Batı örneklerine uygun bir meşruti monarşi kuramamıştır. Devlet yönetiminde ağırlık, gene de padişahtadır. Nitekim ……………, anayasanın bu niteliğinden yararlanarak, ……… yılında Mebusan Meclisi’ni dağıtmış ve ülkeyi tekrar mutlakiyetle yönetmeye başlamıştır.Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
V. Murad, 1881
B
II. Abdülhamid, 1878
C
II. Abdülhamid, 1908
D
V. Mehmed, 1879
E
V. Mehmed, 1909
Açıklama:
1876 Anayasası, Batı örneklerine uygun bir meşruti monarşi kuramamıştır. Devlet yönetiminde ağırlık, gene de padişahtadır. Nitekim II. Abdülhamid anayasanın bu niteliğinden yararlanarak, 1878 yılında Mebusan Meclisi’ni dağıtmış ve ülkeyi tekrar mutlakiyetle yönetmeye başlamıştır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 23
I. TBMM dönemine ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
I. TBMM döneminde Meclisin bakanları her zaman değişitirme yetkisi mevcuttur.
B
Cumhuriyeti ilan eden ve 1924 Anayasası’nı hazırlayan I. TBMM olmuştur.
C
Osmanlı İmparatorluğu’nun sona erdiğiini ve padişahlığın 16 Mart 1920 tarihinden geçerli olmak üzere tarihe karışmış olduğunu I. TBMM ilan etmiştir.
D
I. TBMM döneminde bugünkü anlamıyla siyasi parti grupları yoktur.
E
I. TBMM’nin dayandığı ilkeler, 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile açıklığa kavuşturulmuştur.
Açıklama:
Türk tarihinde önemli bir rol oynayan I. TBMM, tarihî görevini yerine getirdikten sonra, Nisan 1923’te yeni seçimler yapılmak üzere, dağılma kararı vermiştir. Cumhuriyeti ilan eden ve 1924 Anayasası’nı hazırlayan II. TBMM olmuştur. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 24
1921 Anayasası’nın en önemli yeniliği ve en devrimci ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Laiklik ilkesi
B
Milli egemenlik ilkesi
C
Hukuk devleti ilkesi
D
Kuvvetler ayrılığı ilkesi
E
Sosyal devlet ilkesi
Açıklama:
1876 Kânûn-i Esâsî’si henüz resmen yürürlükten kaldırılmadığı için, 1921 Anayasası sadece 24 maddelik kısa bir metin olarak kaleme alınmıştır. Fakat 1921 Anayasası Kânûn-i Esâsî’den çok farklı temellere dayanmış ve yeni bir Türk Devleti’ni kurmayı hedeflemiştir. 1921 Anayasası’n›n en önemli yeniliği ve en devrimci ilkesi de bu nedenle millî egemenlik ilkesi olmuştur(m.1). Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 25
1924 Anayasasına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
1924 Anayasası meclis hükûmeti ile parlamenter rejim arasında karma bir sistem benimsemiştir.
B
Hükûmete Meclisi feshetme yetkisi tanınmıştır.
C
Meclis yürütme yetkisini ancak Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu eliyle kullanabilir.
D
Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilir.
E
1924 Anayasası hükûmetin kollektif sorumluluğu ilkesini açıkça kabul etmiştir.
Açıklama:
1924 Anayasası döneminde Meclis’in, hükûmeti her zaman denetleyebilme ve düşürebilme (m.7) yetkisi olduğu halde, Hükûmetin meclisi feshetme yetkisi yoktur. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 26
1924 Anayasasına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
1924 Anayasası yumuşak bir anayasadır.
B
1924 Anayasası kamu hürriyetlerini geniş ve ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir.
C
1924 Anayasası sadece tek partili rejim içinde uygulanmıştır.
D
1924 Anayasası çoğulcu demokrasi anlayışını yansıtmaktadır.
E
1924 Anayasası’nda anayasa yargısı mevcut değildir.
Açıklama:
A, B, C ve D seçeneklerinde yer alan önermelerin tamamı yanlıştır. Ancak E seçeneğinde belirtildiği gibi 1924 Anayasası bir anayasa yargısı sistemi getirmemiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 27
Laiklik ilkesi 1924 Anayasasına kaç yılında eklenmiştir?
Seçenekler
A
1926
B
1928
C
1931
D
1935
E
1937
Açıklama:
Laiklik ilkesi 1924 Anayasası’nda baştan beri yer almamıştır. Anayasanın ilk şeklinde, “Türkiye Devletinin dini, Din-i İslamdır” ifadesi yer almıştır. Ancak bu hüküm, 1928 yılındaki anayasa değişikliği ile çıkarılmış, 1937 değişikliği ile de laiklik ilkesi resmen kabul olunmuştur. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasasının temel nitelikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
1961 Anayasası ile TBMM, egemenliğin kullanılışında tek yetkili organ haline getirilmiştir.
B
1961 Anayasası tümüyle, anayasanın üstünlüğü ilkesi üzerine inşa edilmiştir.
C
1961 Anayasası ile kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi sistemi benimsenmiş ve Anayasa Mahkemesi kurulmuştur.
D
1961 Anayasası, kuvvetlerin yumuşak ayrılığını benimsemiştir.
E
1961 Anayasası yargı bağımsızlığını bütün güvenceleri ile gerçekleştirmiştir.
Açıklama:
1961 Anayasası’nda egemenliğin kayıtısz şartsız Türk Milleti’nin olduğu yolundaki ifade korunmakla birlikte, milletin egemenliğini “Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organlar eliyle” kullanacağı belirtilmiştir (m.4). Böylece TBMM, egemenliğin kullanılışında tek yetkili organ olmaktan çıkarılmış, egemenliğin kullanılmasını anayasada belirtilen diğer devlet organları ile paylaşır olmuştur. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 29
1961 Anayasasına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
1961 Anayasası yasama organını iki meclisli yapıdan tek meclisli yapıya dönüştürmüştür.
B
1961 Anayasası siyasi partileri iktidarda oldukları müddetçe siyasi hayatın vazgeçilmez unsuru olarak kabul etmiştir.
C
1961 Anayasası sendika kurma hakkını sadece işçilere tanımıştır.
D
1961 Anayasası ile devletin nitelikleri arasında insan haklarına dayanan devlet ilkesi de yer almıştır.
E
1961 Anayasası temel hak ve hürriyetlerin ancak anayasa ile sınırlanabileceğini kabul etmiştir.
Açıklama:
A, B, C ve E seçeneklerinde yer alan tüm önermeler yanış bilgi içermektedir. Ancak D seçeneğinde belirtildiği üzere 1961 Anayasasında Türkiye Cumhuriyeti’nin niteliklerini belirten 2. maddede, devletin nitelikleri aras›nda “insan haklarına.... dayanan....devlet” olma niteliği de sayılmıştır Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 30
1961 Anayasası, ……………. ara rejim döneminde iki defa önemli değişikliğe uğramıştır.Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
1965-1967
B
1967-1969
C
1969-1971
D
1971-1973
E
1973-1975
Açıklama:
1961 Anayasası, 1971-1973 ara rejim döneminde iki defa önemli değişikliğe uğramıştır. Bunlardan daha köklü olan birincisi, 1488 Sayılı Kanun’la yapılan 22 Eylül 1971 tarihli değişiklik (bununla 1961 Anayasası’nın 35 maddesi değiştirilmiş ve dokuz geçici hüküm eklenmiştir), ikincisi de 1699 Sayılı Kanun’la yaıplan 20 Mart 1973 tarihli değişikliktir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 31
"Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında merkezî hükûmetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan .... ...... gösterilir."
Boşluğa hangi kavram getirilmelidir?
Boşluğa hangi kavram getirilmelidir?
Seçenekler
A
Sened-i İttifak
B
Tanzimat Fermanı
C
Kanun-i Esasi
D
Heyet-i Mebusan
E
Misak-ı Milli
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında merkezî hükûmetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan Sened-i İttifak gösterilir.
Soru 32
Osmanlı anayasal gelişmesinin ikinci aşaması nedir?
Seçenekler
A
Tanzimat Fermanı
B
Sened-i İttifak
C
Islahat Fermanı
D
Düyun-u Umumi
E
Terakki İttifakı
Açıklama:
Osmanlı anayasal gelişmesinin ikinci aşaması, 1839 tarihli Tanzimat Fermanı’dır.
Soru 33
1839'da, devletin bütün uyrukları için can, mal ve ırz güvenliği vaad edilen, vergi ve askerlik işlerinin de bir düzene bağlanacağı söylenen düzenleme hangisidir?
Seçenekler
A
Tanzimat Fermanı
B
Islahat Fermanı
C
Düyun-u Umumi
D
Meclis-i Umumi
E
Müteselsil Fermanı
Açıklama:
1839 tarihli Tanzimat Fermanı’dır. Bu fermanda, devletin bütün uyrukları için can, mal ve ırz güvenliği vaad edilmiş, vergi ve askerlik işlerinin de bir düzene bağlanacağı söylenmiştir
Soru 34
"1876 Anayasası, ..... ........ adını alan bir parlamento kurmuştur."
Boşluğa hangi kavram getirilmelidir?
Boşluğa hangi kavram getirilmelidir?
Seçenekler
A
Meclis-i Umumi
B
Meclis-i Ayan
C
Meclis-i Mutlak
D
Meclis-i Heyet
E
Meclis-i Mebusan
Açıklama:
1876 Anayasası, Meclis-i Umumî adını alan bir parlamento kurmuştur.
Soru 35
"Klasik anayasa hukuku, hükumet sistemlerini sınıflandırırken, .... ve ..... kuvvetlerinin birbirleriyle olan ilişkilerini kriter olarak kabul etmektedir."
Boşluklara sırasıyla hangi kavramlar getirilmelidir?
Boşluklara sırasıyla hangi kavramlar getirilmelidir?
Seçenekler
A
yasama, yürütme
B
yasama, yargı
C
yargı, yürütme
D
yasama, denetim
E
yürütme, denetim
Açıklama:
Klasik anayasa hukuku, hükumet sistemlerini sınıflandırırken, yasama ve yürütme kuvvetlerinin birbirleriyle olan ilişkilerini kriter olarak kabul etmektedir.
Soru 36
"1924 Anayasası’nın getirdiği en önemli yeniliklerden biri de.... ilkesidir."
Metinde boş bırakılan yere hangi kavram getirilmelidir?
Metinde boş bırakılan yere hangi kavram getirilmelidir?
Seçenekler
A
laiklik
B
milliyetçilik
C
halkçılık
D
devletçilik
E
cumhuriyetçilik
Açıklama:
1924 Anayasası’nın getirdiği en önemli yeniliklerden biri de laiklik ilkesidir.
Soru 37
1924 Anayasası, hürriyetler konusunda hangi anlayışı kabul etmiştir?
Seçenekler
A
tabii hak anlayışını
B
küreselleşme anlayışını
C
iç kontrol anlayışını
D
durumsal analiz anlayışını
E
karşılıklı kontrol anlayışını
Açıklama:
1924 Anayasası, hürriyetler konusunda, Fransız Devrimi’nden beri süregelmekte olan tabii hak anlayışını kabul etmiştir.
Soru 38
"..... ....... deyiminden anlaşılan, devletin üç hukuki iktidarı olan yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinin ayrı devlet organlarına verilmiş olmasıdır."
Boşluğa sırasıyla hangi kavram getirilmelidir?
Boşluğa sırasıyla hangi kavram getirilmelidir?
Seçenekler
A
Kuvvetler ayrılığı
B
Durumsal ayrılık
C
İçerik kontrolü
D
İç kontrol
E
Sürekli kontrol
Açıklama:
Kuvvetler ayrılığı deyiminden anlaşılan, devletin üç hukuki iktidarı olan yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinin ayrı devlet organlarına verilmiş olmasıdır.
Soru 39
Devletin sosyal barışı ve sosyal adaleti sağlamak amacıyla, sosyal ve ekonomik hayata aktif şekilde müdahalesini meşru ve gerekli gören bir devlet anlayışına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal devlet
B
Kurumsal devlet
C
Sistematik devlet
D
Modern devlet
E
İştirakçi devlet
Açıklama:
Sosyal devlet, devletin sosyal barışı ve sosyal adaleti sağlamak amacıyla, sosyal ve ekonomik hayata aktif şekilde müdahalesini meşru ve gerekli gören bir devlet anlayışı olarak tanımlanabilir
Soru 40
Hangi Anayasamız amaçladığı çoğulcu demokratik düzeni gerçekleştirebilmek için, çoğulcu toplum yapısının ve onu oluşturan gönüllü kuruluşların geliştirilmesine öncelik vermiş, bunu kolaylaştırıcı bir dizi hüküm kabul etmiştir?
Seçenekler
A
1961 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1921 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1928 Anayasası
Açıklama:
1961 Anayasası amaçladığı çoğulcu demokratik düzeni gerçekleştirebilmek için, çoğulcu toplum yapısının ve onu oluşturan gönüllü kuruluşların geliştirilmesine öncelik vermiş, bunu kolaylaştırıcı bir dizi hüküm kabul etmiştir.
Soru 41
Osmanlı İmparatorluğu'nda anayasal gelişmenin ilk adımı hangi yılda atılmıştır?
Seçenekler
A
1808
B
1885
C
1836
D
1876
E
1839
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı A şıkkıdır. Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında merkezî hükümetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan Sened-i İttifak gösterilir.
Soru 42
İlk Osmanlı Anayasası hangi yılda ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
1910
B
1908
C
1876
D
1801
E
1909
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. 1876 yılında ilk Osmanlı Anayasası (Kânûn-i Esâsî) ilan edilmiştir. 1876 Anayasası, Meclis-i Umumî adını alan bir parlamento kurmuştur.
Soru 43
Meclis-i Umumî adı ile kurulan parlamento hangi anayasa ile kurulmuştur?
Seçenekler
A
1924 Anayasası
B
1961 Anayasası
C
1921 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1876 Anayasası
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. 1876 Anayasası, Meclis-i Umumî adını alan bir parlamento kurmuştur. Bu parlamento, iki meclisten meydana gelmektedir. Heyet-i Âyan adını taşıyan meclisin bütün üyeleri, padişah tarafından atanmaktadır. Heyet-i Mebusan üyeleri ise halk tarafından iki dereceli seçimle belirlenmektedir.
Soru 44
1921 Anayasası'nın en önemli yeniliği ve en devrimci ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çoğulcu demokrasi anlayışı
B
Laiklik
C
Milli egemenlik
D
Ayan Meclisi
E
Padişahın veto yetkisi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. 1921 Anayasası’nın en önemli yeniliği ve en devrimci ilkesi, millî egemenlik ilkesidir.
Soru 45
Anayasa Mahkemesi, hangi anayasa ile kurulmuştur?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1982 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1876 Teşkilat-ı Esasi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı D şıkkıdır. Anayasa Mahkemesi’nin kurulmasını ve kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetiminin kabulünü, 1961 Anayasası'nın en önemli ve etkili yeniliklerinden biridir.
Soru 46
Laiklik ilkesi hangi anayasa döneminde getirilmiştir?
Seçenekler
A
1876 Anayasası
B
1961 Anayasası
C
1921 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1924 Anayasası
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. 1924 Anayasası'nın getirdiği en önemli yeniliklerden biri laiklik ilkesidir.
Soru 47
Aşağıdaki anayasaların hangisinde, "anayasanın üstünlüğü ilkesi" kuşkuya yer bırakmayacak açıklıkla belirtilmiştir?
Seçenekler
A
1876 Anayasası
B
1921 Anayasası
C
1961 Anayasası
D
1924 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. Egemenliğin kullanılmasına ilişkin hüküm yanında, 1961 Anayasası'nın 8. maddesi de anayasanın üstünlüğünü kuşkuya yer bırakmayacak açıklıkla belirtmektedir: “Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz. Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını idare makamlarını ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdırı”.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi, "çoğunlukçu demokrasi" anlayışını yansıtan bir anayasal düzenlemedir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1961 Anayasası
D
1876 Kanun-i Esasi
E
1909 Değişiklikleri
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı B şıkkıdır. 1924 Anayasası demokratik bir ruha sahip olmakla beraber, bu çoğulcu demokrasi değil, çoğunlukçu demokrasi anlayışını yansıtmaktadır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi, devlet erklerinin yumuşak ayrılığı ilkesini benimseyen ilk anayasadır?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1982 Anayasası
C
1961 Anayasası
D
1876 Kanun-i Esasi
E
1924 Anayasası
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı C şıkkıdır. 1961 Anayasası, Temsilciler Meclisi
Anayasa Komisyonu raporundaki ifade ile “Kuvvetlerin yumuşak ayrılığını benimsemiştir. Rapora göre “Bu tasarıda benimsenmiş olan parlamenter rejim, Millî hâkimiyete dayanan Devletimizin tarihinde tamamen bir yenilik ifade eder. Zira Meclis Hükûmeti’nin dayandığı kuvvetler karışımı değil, yumuşak bir kuvvetler ayrımını esas almıştır”.
Anayasa Komisyonu raporundaki ifade ile “Kuvvetlerin yumuşak ayrılığını benimsemiştir. Rapora göre “Bu tasarıda benimsenmiş olan parlamenter rejim, Millî hâkimiyete dayanan Devletimizin tarihinde tamamen bir yenilik ifade eder. Zira Meclis Hükûmeti’nin dayandığı kuvvetler karışımı değil, yumuşak bir kuvvetler ayrımını esas almıştır”.
Soru 50
Aşağıdaki anayasalardan hangisinde, sosyal devlet düşüncesi, o anayasanın en önemli yeniliklerinden biri olmuştur?
Seçenekler
A
1876 Kanun-i Esasi
B
1921 Anayasası
C
1982 Anayasası
D
1924 Anayasası
E
1961 Anayasası
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı E şıkkıdır. Sosyal devlet düşüncesi ve onun birlikte getirdiği kurumlar, 1961 Anayasası’nın en önemli yeniliklerinden birisi olmuştur.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki anayasal gelişmenin ilk adımı olarak nitelendirilmektedir?
Seçenekler
A
1856 Islahat Fermanı
B
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
C
1876 Kanun-i Esâsisi
D
1808 Sened-i İttifak Belgesi
E
1839 Tanzimat Fermanı
Açıklama:
Osmanlı anayasal gelişmesinin ikinci aşaması 1839 tarihli Tanzimat Fermanı’dır. Üçüncü adım 1856 yıllı Islahat Fermanı olup ilk Osmanlı Anayasası (Kânûn-i Esâsîsi) 1876 yılında ilan edilmiştir. 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ise Ulusal Kurtuluş Savaşı döneminde Ankara Hükümetinin hazırladığı anayasadır. Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı ise 1808 yılında merkezî hükûmetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan misak niteliğindeki Sened-i İttifak belgesidir. Doğru cevap D’ dir.
Soru 52
Osmanlı parlamentosu Meclis-i Umumî’de, bütün üyeleri padişah tarafından atanan meclis aşağıdaki seçeneklerin hangisinde belirtilmiştir?
Seçenekler
A
Divan-ı Hümayun
B
Heyet-i Vükela
C
Heyet-i Âyan
D
Heyet-i Mebusan
E
Şura-yı Devlet
Açıklama:
Meclis-i Umumî iki meclisten meydana gelmektedir. Heyet-i Mebusan üyeleri halk tarafından iki dereceli seçimle belirlenmektedir. Heyet-i Âyan adını taşıyan meclisin ise bütün üyeleri, padişah tarafından atanmaktadır. Doğru cevap C’dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Kânûn-i Esâsisî’nin, 1909 yılında bir parlamenter sistem oluşturmak yönünde geçirdiği değişikliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bakanlar Kurulu’nun Mebusan Meclisi’ne karşı sorumlu olması
B
Mebusan Meclisi üyelerinin halk tarafından iki dereceli seçimle belirlenmesi
C
Kanun teklifinde, padişahtan izin alınması kuralının kaldırılması
D
Meclisin kabul ettiği kanunlar hakkında padişahın mutlak veto yetkisinin kaldırılması
E
Padişahın yetkilerinin daraltılarak Mebusan Meclisi yetkilerinin genişletilmesi
Açıklama:
1876 yılında ilan edilen Kânûn-i Esâsîsi’de, Heyet-i Mebusan üyelerinin halk tarafından iki dereceli seçimle belirlenmesi zaten yer almakta olup 1909 yılında yapılan Anayasa değişikliklerinden biri değildir. Doğru cevap B’dir.
Soru 54
“Milli egemenlik” ve “yerinden yönetim” ilkeleri ilk kez hangi Anayasa’da yer almıştır?
Seçenekler
A
1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
B
1961 Anayasası
C
1982 Anayasası
D
1876 Kânûn-i Esâsîsi
E
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
Açıklama:
“Milli egemenlik” ve “yerinden yönetim” ilkeleri ilk kez 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda yer almaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 55
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin, birbirinden kesin olarak ayrıldığı hükûmet biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Başkanlık hükümeti sistemi
B
Yarı-başkanlık hükümeti sistemi
C
Meclis hükümeti
D
Mutlak monarşi
E
Parlamenter hükümet sistemi
Açıklama:
Parlamenter rejim, yasama ve yürütme kuvvetlerinin, yumuşak ve dengeli biçimde ayrıldığı rejim modeli; meclis hükûmeti yasama ve yürütme kuvvetlerinin, yasama organında birleşmesi ile oluşan hükûmet biçimidir. Kuvvetler ayrılığı, devletin yasama, yürütme ve yargı iktidarlarının farklı devlet organlarına verilmiş olmasını ifade eder. Mutlakiyet (mutlak monarşi) bir hükümdarın kayıtsız şartsız idaresi altında bulunan hükûmet şeklidir. Başkanlık hükûmeti ise yasama ve yürütme kuvvetlerinin, birbirinden kesin olarak ayrıldığı hükûmet biçimidir. Doğru cevap A’dır.
Soru 56
I. Sert anayasa
II. Karma hükûmet sistemi
III. Laiklik ilkesi
Yukarıdaki maddelerde temel ilkeleri verilen anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
II. Karma hükûmet sistemi
III. Laiklik ilkesi
Yukarıdaki maddelerde temel ilkeleri verilen anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1876 Kanun - i Esasisi
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
20 Nisan 1924’te TBMM tarafından kabul edilen 1924 Anayasasının temel özellikleri; “anayasanın sertliği, karma hükûmet sisteminin varlığı ve 1937 Anayasa değişikliği ile kabul gören laiklik ilkesidir. Doğru cevap C’dir.
Soru 57
Çoğunluk iradesinin daima kamu iyiliğine yöneldiğini ve hiçbir zaman yanılmadığını varsayan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Totalitarizm
B
Çoğulcu demokrasi
C
Çoğunlukçu demokrasi
D
Mutlakıyet
E
Sosyal devlet
Açıklama:
Sosyal devlet, devletin sosyal barışı ve adaleti sağlamak amacıyla toplumsal ve ekonomik yaşama müdahalesini gerekli kılan devlet anlayışı; çoğulcu demokrasi, siyasal çoğunluğun etkin şekilde sınırlandığı ve çeşitli siyasal ve sosyal güçlerce paylaşıldığı demokrasi anlayışıdır. Çoğunluk iradesinin daima kamu iyiliğine yöneldiğini ve hiçbir zaman yanılmadığını varsayan anlayış “çoğunlukçu demokrasi” anlayışıdır. Doğru cevap C’dir.
Soru 58
27 Mayıs 1960 Askeri Müdahalesi sonrasında, yeni anayasayı yapma görevi aşağıdaki organlardan hangisine verilmiştir?
Seçenekler
A
Milli Güvenlik Konseyi
B
Kurucu Meclis
C
Milli Güvenlik Kurulu
D
Danışma Meclisi
E
Yüksek Askeri Şura
Açıklama:
Milli Birlik Komitesi, 27 Mayıs 1960 müdahalesi ile iktidara geçmiştir. Üniversite öğretim üyelerinden oluşan İstanbul Komisyonu’nun hazırladığı tasarı kabul edilmeyince yeni anayasayı yapma görevi Milli Birlik Komitesi ve içinde sivil toplum örgüt temsilcilerinin de yer aldığı Temsilciler Meclisi’nden oluşan “Kurucu Meclis”e verilmiştir. Doğru cevap B’ dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi, 1961 Anayasa’nın temel niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Anayasa’nın üstünlüğü ilkesinin varlığı
B
Çoğulcu toplum yapısının geliştirilmesi anlayışı
C
Meclis Hükümeti sisteminin öngörülmesi
D
Kuvvetler ayrılığı ilkesi ve devlet iktidarının paylaşılması
E
Temel hakların genişletilmesi ve güçlendirilmesi
Açıklama:
Anayasa’nın üstünlüğü, kuvvetler ayrılığı- devlet iktidarının paylaşılması, çoğulcu toplum yapısının geliştirilmesi, temel hakların genişletilmesi ve güçlendirilmesi 1961 Anayasası’nın temel niteliklerindendir. Kamu hürriyetleri ise 1924 Anayasası’nın temel niteliklerindendir. Doğru cevap C’dir.
Soru 60
Aşağıdakilerin hangisi, 1961 Anayasası’nın vesayetçi anlayışının sonuçlarından biridir?
Seçenekler
A
Anayasa Mahkemesi’nin kurulması,
B
Hak ve hürriyetlerin çok daha ayrıntılı biçimde düzenlenmesi,
C
Milli Güvenlik Kurulu’nun kurulması,
D
Siyasal partilerin daha güvenceli bir hukuki statüye kavuşturulması,
E
Yasama, yürütme ve yargının ayrı devlet organlarına verilmesi,
Açıklama:
Anayasa Mahkemesi’nin kurulması, anayasa’nın üstünlüğünün; yasama, yürütme ve yargının ayrı devlet organlarına verilmesi, devlet iktidarının paylaşılmasının; siyasal partilerin daha güvenceli bir hukuki statüye kavuşturulması çoğulcu toplum yapısının geliştirilmesinin; hak ve hürriyetlerin çok daha ayrıntılı biçimde düzenlenmesi ise temel hakların genişletilmesi ve güçlendirilmesinin sonuçlarındandır. 1961 Anayasası’nın vesayetçi anlayışının sonuçlarından biri Milli Güvenlik Kurulu’nun bir anayasal organ olarak kurulmasıdır. Doğru cevap C’ dir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak gösterilir?
Seçenekler
A
Islahat Fermanı
B
Tanzimat Fermanı
C
Vak'a-yı Hayriye
D
Sened-i İttifak
E
I. Meşrutiyet
Açıklama:
Öğrencilerin Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında
merkezî hükûmetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan
Sened-i İttifak gösterilir.
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında
merkezî hükûmetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan
Sened-i İttifak gösterilir.
Soru 62
İlk Osmanlı Anayasası olan Kânûn-u Esâsî ne zaman ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
1808
B
1839
C
1856
D
1908
E
1876
Açıklama:
ilk Osmanlı Anayasası (Kânûn-u Esâsî)'nın ne zaman ilan edildiğini öğrenmeleri amaçlanmıştır.
1876 yılında ilk Osmanlı Anayasası (Kânûn-u Esâsî) ilan edilmiştir.
1876 yılında ilk Osmanlı Anayasası (Kânûn-u Esâsî) ilan edilmiştir.
Soru 63
İlk Osmanlı Anayasası olan Kânûn-u Esâsî hangi Padişah tarafından ilan edilmiştir?
Seçenekler
A
III. Selim
B
II. Mahmut
C
II. Abdülhamit
D
Abdülaziz
E
V. Mehmet
Açıklama:
İlk Osmanlı Anayasası olan Kânûn-u Esâsînin hangi Padişah tarafından ilan edildiğini öğrenmeleri amaçlanmıştır.
İlk Osmanlı Anayasası olan Kânûn-u Esâsî Padişah II. Abdülhamit tarafından ilan edilmiştir.
İlk Osmanlı Anayasası olan Kânûn-u Esâsî Padişah II. Abdülhamit tarafından ilan edilmiştir.
Soru 64
Osmanlıda hangi meclisin bütün üyeleri padişah tarafından atanmaktaydı?
Seçenekler
A
Hey'et-i Mebusan
B
Hey'et-i Zabitan
C
Hey'et-i Vükela
D
Hey'et-i Ayan
E
Hey'eti Bab-ı Ali
Açıklama:
Meşrutiyet dönemi meclis yapısını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Heyet-i Âyan adını taşıyan meclisin bütün üyeleri, padişah tarafından atanmaktadır.
Heyet-i Âyan adını taşıyan meclisin bütün üyeleri, padişah tarafından atanmaktadır.
Soru 65
Türkiye'de Meclis hükûmeti sisteminin tipik örneği hangi Anayasa döneminde uygulanmıştır?
Seçenekler
A
1982 Anayasası
B
1921 Anayasası
C
1961 Anayasası
D
1971 Anayasası
E
1924 Anayasası
Açıklama:
1921 Anayasası’nın kurduğu hükûmet sistemi olan Meclis Hükumeti sistemi hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
1921 Anayasası’nın kurduğu hükûmet sistemi, meclis hükûmeti sisteminin tipik bir örneğidir.
1921 Anayasası’nın kurduğu hükûmet sistemi, meclis hükûmeti sisteminin tipik bir örneğidir.
Soru 66
Aşağıdaki Anayasalardan hangisi meclis hükûmeti ile parlamenter rejim arasında karma bir sistem kurmuştur?
Seçenekler
A
1924 Anayasası
B
1921 Anayasası
C
1876 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1924 Anayasası’nın kurduğu karma sistem hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
1924 Anayasası’nın, meclis hükûmeti ile parlamenter rejim arasında karma bir sistem kurduğu söylenmiştir.
1924 Anayasası’nın, meclis hükûmeti ile parlamenter rejim arasında karma bir sistem kurduğu söylenmiştir.
Soru 67
Anayasa Mahkemesi aşağıdaki Anayasalardan hangisi ile Türk Hukuk sisteminde yer almaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1982 Anayasası
B
1961 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1921 Anayasası
E
1876 Anayasası
Açıklama:
Anayasa Mahkemesi hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Anayasa Mahkemesi’nin kurulmasını ve kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetiminin kabulünü, 1961 Anayasası’nın en önemli ve etkili yeniliklerinden biri saymak yanlış olmaz.
Anayasa Mahkemesi’nin kurulmasını ve kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetiminin kabulünü, 1961 Anayasası’nın en önemli ve etkili yeniliklerinden biri saymak yanlış olmaz.
Soru 68
Aşağıdaki kavramlardan hangisi "Devletin sosyal barışı ve adaleti sağlamak amacıyla toplumsal ve ekonomik yaşama müdahalesini gerekli kılan devlet anlayışı"nı ifade eder?
Seçenekler
A
Refah Devleti
B
Demokratik Devlet
C
Sosyal Devlet
D
Liberal Devlet
E
Müdaheleci Devlet
Açıklama:
Sosyal Devlet olgusu hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Sosyal Devlet: Devletin sosyal barışı ve adaleti sağlamak amacıyla toplumsal ve ekonomik yaşama müdahalesini gerekli kılan devlet anlayışıdır.
Sosyal Devlet: Devletin sosyal barışı ve adaleti sağlamak amacıyla toplumsal ve ekonomik yaşama müdahalesini gerekli kılan devlet anlayışıdır.
Soru 69
Türkiye tarihinde aşağıdaki Anaysalardan hangisi darbe veya savaş sonrası olağanüstü dönemde yapılmamıştır?
Seçenekler
A
1909 Anayasası
B
1961 Anayasası
C
1876 Anayasası
D
1924 Anayasası
E
1921 Anayasası
Açıklama:
Darbeler ile Anaysalar arasındaki ilişkiyi öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1924 Anayasası olağan dönemde hazırlanıp uygulanmıştır.
1924 Anayasası olağan dönemde hazırlanıp uygulanmıştır.
Soru 70
Aşağıdaki Anayasa veya Anayasa değişikliklerinden hangisi yasama organını, Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu olarak iki meclise bölmüştür?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1982 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
2010 Anayasa Değişikliği
Açıklama:
1961 Anayasası’nın öngördüğü meclis sistemi hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
1961 Anayasası’nın yeniliklerinden biri de yasama organını, Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu olarak iki meclise bölmüş olmasıdır.
1961 Anayasası’nın yeniliklerinden biri de yasama organını, Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu olarak iki meclise bölmüş olmasıdır.
Soru 71
Osmanlı İmparatorluğu'nun devlet yönetim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mutlak monarşi
B
Meşrutî monarşi
C
Oligarşi
D
Teokrasi
E
Demokrasi
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu, devlet yönetim sistemi bakımından, mutlak bir monarşiydi.
Soru 72
Osmanlı İmparatorluğu'nda anayasal hareketlerin ilki aşağıdakilerden hangisi kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Sened-i İttifak
B
Islahat Fermanı
C
Tanzimat Fermanı
D
Kanun-i Esasî
E
Meclis-i Umumî'nin kuruluşu
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında
merkezî hükûmetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan Sened-i İttifak gösterilir. Bu senette, devlet işlerine resmî sıfatı haiz memurlardan başkasının karışamayacağı, iktidarın kullanılmasına sadrazamın katılacağı ve bundan dolayı kendisinin sorumlu olacağı gibi hükümler yer almış, buna karşılık âyan temsilcileri, içlerinden birinin devlete karşı ayaklanması hâlinde bunun bastırılmasına yardımcı olmayı taahhüt etmişlerdir.
merkezî hükûmetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan Sened-i İttifak gösterilir. Bu senette, devlet işlerine resmî sıfatı haiz memurlardan başkasının karışamayacağı, iktidarın kullanılmasına sadrazamın katılacağı ve bundan dolayı kendisinin sorumlu olacağı gibi hükümler yer almış, buna karşılık âyan temsilcileri, içlerinden birinin devlete karşı ayaklanması hâlinde bunun bastırılmasına yardımcı olmayı taahhüt etmişlerdir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin ilk anayasasıdır?
Seçenekler
A
Kanun-i Esasi
B
Sened-i İttifak
C
Tanzimat Fermanı
D
Islahat Fermanı
E
Fatih Kanunnamesi
Açıklama:
İlk Osmanlı Anayasası Kânûn-i Esâsî'dir. 1876 yılında ilan edilmiştir.
Soru 74
Osmanlı Devleti'nin ik anayasası olan Kanun-i Esasî'yle kurulan meclisin adı nedir?
Seçenekler
A
Ayan Meclisi
B
Paşalar Meclisi
C
Meclis-i Tebaa
D
Meclis-i Umumî
E
Osmanlı Büyük Millet Meclisi
Açıklama:
1876 Anayasası, Meclis-i Umumî adını alan bir parlamento kurmuştur. Bu parlamento, iki meclisten meydana gelmektedir. Heyet-i Âyan adını taşıyan meclisin bütün üyeleri, padişah tarafından atanmaktadır. Heyet-i Mebusan üyeleri ise halk tarafından iki dereceli seçimle belirlenmektedir.
Soru 75
TBMM hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
29 Ekim 1920
B
23 Nisan 1920
C
29 Ekim 1919
D
30 Ağustos 1920
E
30 Ağustos 1923
Açıklama:
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 23 Nisan 1920 tarihinde açılmıştır.
Soru 76
Milli Mücadele döneminde kurulan TBMM'nin ilk dönemlerdeki yönetim şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mutlak monarşi
B
Başkanlık hükûmeti
C
Parlamenter rejim
D
Oligarşi
E
Meclis Hükûmeti
Açıklama:
Millî Mücadele döneminin hükûmet sistemi, yasama ve yürütme güçlerinin TBMM’de toplanmış olması, bakanların teker teker Meclis tarafından seçilmeleri, meclisin bakanları her zaman değiştirebilmesi ve onlara yön verebilmesi, buna karşılık Bakanlar Kurulu’nun meclise karşı kullanabileceği hiçbir hukuki silahın (örneğin, fesih yetkisinin) mevcut olmaması ve bir devlet başkanlığı müessesesinin yaratılmamış bulunması bakımlarından, tam bir meclis hükûmeti örneğidir.
Soru 77
TBMM'nin kabul ettiği ilk Anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1961 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1876 Kanun-i Esasî
Açıklama:
Meclisin kabul ettiği ilk anayasa 1921 Anayasasıdır.
Soru 78
Siyasal çoğunluğun etkin şekilde sınırlandığı ve çeşitli siyasal ve sosyal güçlerce paylaşıldığı demokrasi anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mutlak demokrasi
B
Eşitlikçi demokrasi
C
Çoğulcu demokrasi
D
Çoğunlukçu demokrasi
E
Demokrasi benzeri sistem
Açıklama:
Siyasal çoğunluğun etkin şekilde sınırlandığı ve çeşitli siyasal ve sosyal güçlerce paylaşıldığı demokrasi anlayışı "çoğulcu demokrasi"dir.
Soru 79
1961 Anayasası, aşağıdaki anlayışlardan hangisini benimsemiştir?
Seçenekler
A
Teokrasi
B
Monarşi
C
Doğrudan demokrasi
D
Çoğunlukçu demokrasi
E
Çoğulcu demokrasi
Açıklama:
1961 Anayasası ile çoğunlukçu demokrasi anlayışından, çoğulcu demokrasi anlayışına geçilmiştir.
Soru 80
Osmanlı İmparatorluğunda divanın taşıdığı nitelik nedir?
Seçenekler
A
Danışma organı
B
Karar organı
C
Yürütme organı
D
Yasama organı
E
Yargı organı
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğunda divan, bir karar organı olmaktan çok, bir danışma organı niteliğini taşıyordu.
Soru 81
Osmanlı İmparatorluğu döneminde anayasal gelişmenin ilk adımı olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilir?
Seçenekler
A
Sened-i İttifak
B
Tanzimat Fermanı
C
Islahat Fermanı
D
Kanun-i Esasi
E
Heyet-i Mebusan
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında merkezî hükûmetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan Sened-i İttifak gösterilir.
Soru 82
1921 tarihli Anayasa'nın getirdiği en önemli yenilik nedir?
Seçenekler
A
Milli egemenlik ilkesi
B
Sosyal devlet ilkesi
C
Eşitlik ilkesi
D
Genellik ilkesi
E
Laiklik ilkesi
Açıklama:
1921 Anayasası’nın en önemli yeniliği ve en devrimci ilkesi, millî egemenlik ilkesidir.
Soru 83
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin, yasama organında birleşmesi ile oluşan hükûmet biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kuvvetler ayrılığı
B
Meclis hükumeti
C
Başkanlık hükumeti
D
Parlamenter hükumet
E
Koalisyon hükumeti
Açıklama:
Meclis Hükûmeti: Yasama ve yürütme kuvvetlerinin, yasama organında birleşmesi ile oluşan hükûmet biçimidir.
Soru 84
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yürütme organında birleşmesi hangi sistemde olur?
Seçenekler
A
Mutlak monarşilerde
B
Başkanlık sisteminde
C
Meclis hükumeti sisteminde
D
Kuvvetler ayrılığında
E
Parlamenter sistemde
Açıklama:
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yürütme organında birleşmesi, mutlak monarşilerde ve diktatörlüklerde söz konusu olur
Soru 85
1924 Anayasasına göre başbakan kim tarafından belirlenir?
Seçenekler
A
Meclis
B
Cumhurbaşkanı
C
Halk
D
Bir önceki başbakan
E
Meclisteki çoğunluk parti
Açıklama:
1924 Anayasasının 44. maddesine göre, Başbakan, Cumhurbaşkanınca Meclis üyeleri arasından tayin olunur.
Soru 86
1924 Anayasasında laiklik ilkesi hangi yılda resmen kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1924
B
1928
C
1937
D
1961
E
1971
Açıklama:
1924 tarihli Anayasa'da, 1937 değişikliği ile laiklik ilkesi resmen kabul olunmuştur.
Soru 87
Devletin sosyal barışı ve adaleti sağlamak amacıyla toplumsal ve ekonomik yaşama müdahalesini gerekli kılan devlet anlayışı nedir?
Seçenekler
A
Laik devlet
B
Sosyal devlet
C
Hukuk devleti
D
Monarşik devlet
E
Otoriter devlet
Açıklama:
Devletin sosyal barışı ve adaleti sağlamak amacıyla toplumsal ve ekonomik yaşama müdahalesini gerekli kılan devlet anlayışı sosyal devlettir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi ile gerçek anlamda anayasanın üstünlüğü kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1924 Anayasası
B
1961 anayasası
C
1982 Anayasası
D
1971 Anayasa Değişikliği
E
1973 Anayasa Değişikliği
Açıklama:
1924 Anayasası’nın gerçek anlamda anayasanın üstünlüğü ilkesini gerçekleştirmiş olduğu söylenemez. 1961 Anayasası ise tümüyle, anayasanın üstünlüğü ilkesi üzerine inşa edilmiştir.
Soru 89
Devletin yasama, yürütme ve yargı erklerinin farklı organların elinde bulunduğu sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Otoriter sistem
B
Kuvvetler ayrılığı
C
Kuvvetler birliği
D
Mutlak monarşi
E
Çoğunlukçu demokrasi
Açıklama:
Kuvvetler ayrılığı deyiminden anlaşılan, devletin üç hukuki iktidarı olan yasama, yürütme ve yargı kuvvetlerinin ayrı devlet organlarına verilmiş olmasıdır.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı İmparatorluğu'nda anayasal gelişimin ilk adımı olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Kanunname-i Âl-i Osman
B
Sened-i İttifak
C
Tanzimat Fermanı
D
Islahat Fermanı
E
Kanun-i Esasi
Açıklama:
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında merkezî hükûmetin temsilcileri ile âyan temsilcileri arasında kabul edilip imzalanan Sened-i İttifak gösterilir. Bu senette, devlet işlerine resmî sıfatı haiz memurlardan başkasının karışamayacağı, iktidarın kullanılmasına sadrazamın katılacağı ve bundan dolayı kendisinin sorumlu olacağı gibi hükümler yer almış, buna karşılık âyan temsilcileri, içlerinden birinin devlete karşı ayaklanması hâlinde bunun bastırılmasına yardımcı olmayı taahhüt etmişlerdir. Sened-i İttifak, bu niteliğiyle ilginç bir anayasal belge olmakla birlikte, hükümlerinin uygulanmasını sağlayacak bir mekanizma getirmemiştir. Gerçekte bu belge, merkezî hükûmetin ne kadar zayıflamış olduğunun bir kanıtıdır. Nitekim birkaç yıl içinde II. Mahmut merkezî otoriteyi güçlendirince, Sened-i İttifak hükümlerini tanımamıştır.
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında kabul edilip imzalanan Sened-i İttifak gösterilmektedir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Osmanlı İmparatorluğu’nda anayasal gelişmenin ilk adımı olarak, 1808 yılında kabul edilip imzalanan Sened-i İttifak gösterilmektedir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 91
Din farkı gözetilmeksizin bütün devlet uyruklarının eşit işlem görmesi ilkesini içeren ilk Osmanlı anayasal belgesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sened-i İttifak
B
Tanzimat Fermanı
C
Islahat Fermanı
D
Kanun-i Esasi
E
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
Açıklama:
Islahat Fermanı, Osmanlı anayasal gelişiminin üçüncü adımı olarak kabul edilmektedir. Kendisinden önce ısdar edilen Tanzimat Fermanı gibi Islahat Fermanı da kişi hak ve özgürlüklerine ilişkin pek çok hüküm içermektedir. Islahat Fermanı'nı diğer anayasal belgeler arasında farklı kılan nokta, bu Ferman ile din farkı gözetilmeksizin tüm Osmanlı tebaasının eşit işlem görmesi ilkesinin benimsenmesidir. Örneğin vergide eşitlik, asker almada eşitlik gibi ilkeler Islahat Fermanının getirisidir.
Islahat Fermanı, din farkı gözetilmeksizin bütün devlet uyruklarının eşit işlem görmesi ilkesini içeren ilk Osmanlı anayasal belgesidir. Bu sebeple doğru yanıt C seçeneğidir.
Islahat Fermanı, din farkı gözetilmeksizin bütün devlet uyruklarının eşit işlem görmesi ilkesini içeren ilk Osmanlı anayasal belgesidir. Bu sebeple doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi ilk Osmanlı anayasasıdır?
Seçenekler
A
1808 tarihli Sened-i İttifak
B
1839 tarihli Tanzimat Fermanı
C
1856 tarihli Islahat Fermanı
D
1876 tarihli Kanun-i Esasi
E
1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
Açıklama:
1808 tarihli Sened-i İttifak, 1839 tarihli Tanzimat Fermanı ve 1856 tarihli Islahat Fermanı birer anayasal belge olmakla birlikte, anayasa olarak kabul edilmemektedir. Sened-i İttifak'ta, Tanzimat ve Islahat fermanlarında yer alan ilkeler, hukuk devletinin gelişimi bakımından önemli olmakla beraber, hâlâ bu ilkelerin etkinliğini sağlayacak ve
padişahın yetkilerini sınırlandıracak mekanizmalar kurulmuş değildir. Söz konusu belgelerin hükümlerine uyup uymamak, padişahın takdirine bağlıdır. Osmanlı Devleti'nde kanunlardan daha farklı ve daha zor usullerle konulup değiştirilebilen ve bu sebeple ilk Osmanlı-Türk Anayasası olarak kabul edilen ilk metin 1876 tarihli Kanun-i Esasi'dir.
İlk Osmanlı Anayasası 1876 tarihli Kanun-i Esasi'dir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
padişahın yetkilerini sınırlandıracak mekanizmalar kurulmuş değildir. Söz konusu belgelerin hükümlerine uyup uymamak, padişahın takdirine bağlıdır. Osmanlı Devleti'nde kanunlardan daha farklı ve daha zor usullerle konulup değiştirilebilen ve bu sebeple ilk Osmanlı-Türk Anayasası olarak kabul edilen ilk metin 1876 tarihli Kanun-i Esasi'dir.
İlk Osmanlı Anayasası 1876 tarihli Kanun-i Esasi'dir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi 1876 tarihli Kanun-i Esasi ile kurulan parlamentonun adıdır?
Seçenekler
A
Meclis-i Umumi
B
Heyet-i Ayan
C
Meclis-i Mebusan
D
Dîvân-ı Âli
E
Dîvân-ı Ahkâm-ı Adliyye
Açıklama:
1876 Anayasası, Meclis-i Umumî adını alan bir parlamento kurmuştur. Bu parlamento, iki meclisten meydana gelmektedir. Heyet-i Âyan adını taşıyan meclisin bütün üyeleri, padişah tarafından atanmaktadır. Heyet-i Mebusan üyeleri ise halk tarafından iki dereceli seçimle belirlenmektedir.
1876 tarihli Kanun-i Esasi ile kurulan parlamentonun adı Meclis-i Umumi'dir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
1876 tarihli Kanun-i Esasi ile kurulan parlamentonun adı Meclis-i Umumi'dir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 94
Osmanlı İmparatorluğu'nun Batı örneklerine uygun bir meşruti monarşiye geçişi aşağıdakilerden hangisi ile gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1808 Sened-i İttifak
B
1839 Tanzimat Fermanı
C
1856 Islahat Fermanı
D
1876 Kanun-i Esasi
E
1909 Kanun-i Esasi değişiklikleri
Açıklama:
1909 yılında Kanun-i Esasi, daha demokratik bir parlamenter sistem yönünde önemli değişikliklere uğramıştır. 1909 değişiklikleri ile padişahın yetkileri daraltılarak Mebusan Meclisi’nin yetkileri genişletildi. Bakanlar Kurulu’nun Mebusan Meclisi’ne karşı sorumlu olduğu açıkça belirtildi. Padişahın meclisi feshetme hakkı, Âyan Meclisi’nin onayı ve üç ay içinde yeni seçim yapılması şartlarına bağlandı. Kanun teklif edebilmek için padişahın izninin alınması zorunluluğu kaldırıldı. Meclislerce kabul edilen bir kanunun, padişahça ya iki ay içinde onaylanması ya da bir kere daha görüşülmek üzere meclislere geri gönderilmesi hükmü konuldu. Geri gönderme hâlinde bu metnin kanunlaşabilmesi için meclislerin 2/3 çoğunluğu gerekli idi. Bu anayasa değişiklikleriyle 1876 Anayasası, demokratik bir meşruti monarşi anayasası hâline getirilmiş oldu.
1876 Kanun-i Esasi'sinin ilk halinde padişahın, Meclisi fesih yetkisi dahil geniş yetkilere sahip olması sebebiyle Batı örneklerine uygun bir meşruti monarşi ortaya çıkmamıştır. Osmanlı Devleti'nde gerçek anlamda meşruti monarşiye geçiş 1876 Kanun-i Esasi'sinde 1909 yılında yapılan değişiklikler ile sağlanmıştır. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
1876 Kanun-i Esasi'sinin ilk halinde padişahın, Meclisi fesih yetkisi dahil geniş yetkilere sahip olması sebebiyle Batı örneklerine uygun bir meşruti monarşi ortaya çıkmamıştır. Osmanlı Devleti'nde gerçek anlamda meşruti monarşiye geçiş 1876 Kanun-i Esasi'sinde 1909 yılında yapılan değişiklikler ile sağlanmıştır. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 95
1921 Anayasası'nın kabul ettiği ve yasama ve yürütme kuvvetlerinin yasama organında birleştiği hükümet sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Parlamenter Sistem
B
Başkanlık Sistemi
C
Yarı Başkanlık Sistemi
D
Meclis Hükümeti Sistemi
E
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi
Açıklama:
Klasik anayasa hukuku, hükûmet sistemlerini sınıflandırırken, yasama ve yürütme kuvvetlerinin birbirleriyle olan ilişkilerini kriter olarak kabul etmektedir. Buna göre, yasama ve yürütme kuvvetlerinin aynı organda toplandığı rejimler, kuvvetler birliği rejimleri; bu kuvvetlerin ayrı organlara tevdi edildiği sistemler de kuvvetler ayrılığı sistemleri olarak adlandırılmaktadır. Kuvvetler birliği, söz konusu iki kuvvetin ya yürütme organında ya da yasama organında birleşmesiyle gerçekleşebilir. Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yürütme organında birleşmesi, mutlak monarşilerde ve diktatörlüklerde söz konusu olur. Bu iki kuvvetin yasama organında birleşmesine ise meclis hükûmeti adı verilmektedir. Kuvvetler ayrılığı rejimleri de ikiye ayrılır. Yasama ve yürütme kuvvetlerinin birbirinden kesin olarak ayrıldığı sistemlere başkanlık hükûmeti, bu kuvvetlerin yumuşak ve dengeli biçimde ayrıldığı sistemlere de parlamenter rejim adı verilmektedir.
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yasama organında birleştiği hükümet sistemine Meclis Hükümeti Sistemi adı verilmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yasama organında birleştiği hükümet sistemine Meclis Hükümeti Sistemi adı verilmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 96
Cumhuriyetin ilanı aşağıdakilerden hangisi ile gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1876 Kanun-i Esasi
B
1909 Kanun-i Esasi değişiklikleri
C
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
D
1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
E
1961 Anayasası
Açıklama:
TBMM Hükûmeti, aslında Meclis’in açıldığı 23 Nisan 1920 tarihinden itibaren bir cumhuriyet sayılabilirdi. Çünkü bu hükûmet sisteminin dayandığı ulusal egemenlik ve meclis üstünlüğü ilkelerinin, temelde bir monarşik sistemle bağdaşmasına imkân yoktu. 1921 Anayasası da egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu belirtmek suretiyle cumhuriyetin dayanacağı temel ilkeyi ortaya koymuştu. Nihayet, TBMM’nin 307 ve 308 sayılı kararlarıyla padişahlık resmen sona erdirildikten sonra, artık rejimin cumhuriyetten başka bir şey olamayacağı konusunda kuşku kalmamıştı. Fakat iç siyasal nedenlerle, cumhuriyetin ilanı, yani rejimin adının resmen konulması, bir süre daha gecikmiştir. Bu kaçınılmaz adım, 29 Ekim 1923 tarihli Anayasa değişiklikleriyle atılmıştır. “Teşkilat-ı Esasiye Kanununun Bazı Maddelerinin Tavzihen Değiştirilmesine Dair Kanun” adını taşıyan bu kanunun 1. maddesi “Türkiye Devleti’nin hükûmet şekli Cumhuriyettir.” demekte, 10. madde ise şu şekilde değiştirilmektedir: “Türk
29 Ekim 1923 tarihli “Teşkilat-ı Esasiye Kanununun Bazı Maddelerinin Tavzihen Değiştirilmesine Dair Kanun” adını taşıyan kanunun 1. maddesi “Türkiye Devleti’nin hükûmet şekli Cumhuriyettir.” demekte, 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun 10. madde ise şu şekilde değiştirilmektedir: “Türkiye Cumhurbaşkanı, TBMM Genel Kurulu tarafından ve kendi üyeleri arasında bir seçim dönemi için seçilir. Cumhurbaşkanlığı görevi yeni Cumhurbaşkanının seçilmesine kadar devam eder. Tekrar seçilmek caizdir”. Anlaşıldığı üzere cumhuriyetin ilanı, 1921 Anayasası'nda 29 Ekim 1923 tarihli değişiklik ile gerçekleşmiştir. Bu sebeple doğru yanıt C seçeneğidir.
29 Ekim 1923 tarihli “Teşkilat-ı Esasiye Kanununun Bazı Maddelerinin Tavzihen Değiştirilmesine Dair Kanun” adını taşıyan kanunun 1. maddesi “Türkiye Devleti’nin hükûmet şekli Cumhuriyettir.” demekte, 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun 10. madde ise şu şekilde değiştirilmektedir: “Türkiye Cumhurbaşkanı, TBMM Genel Kurulu tarafından ve kendi üyeleri arasında bir seçim dönemi için seçilir. Cumhurbaşkanlığı görevi yeni Cumhurbaşkanının seçilmesine kadar devam eder. Tekrar seçilmek caizdir”. Anlaşıldığı üzere cumhuriyetin ilanı, 1921 Anayasası'nda 29 Ekim 1923 tarihli değişiklik ile gerçekleşmiştir. Bu sebeple doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 97
Laiklik ilkesi aşağıdakilerden hangisi ile bir anayasal ilke haline dönüşmüştür?
Seçenekler
A
1856 Islahat Fermanı ile
B
1876 Kanun-i Esasi ile
C
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile
D
1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabulü ile
E
1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda 1937 yılında yapılan değişiklik ile
Açıklama:
1924 Anayasası’nın getirdiği en önemli yeniliklerden biri de laiklik ilkesidir. Gerçi bu ilke, 1924 Anayasası’nda baştan beri yer almış değildir. Anayasanın ilk şeklinde, “Türkiye Devletinin dini, Din-i İslamdır” ifadesi yer aldığı (m.2) gibi, Meclisin yetkileri arasında “ahkâm-ı şer’iyenin tenfizi” (şeriat hükümlerinin uygulanması) hususu da sayılmıştır (m.26). Bu hükümler, 1928 yılındaki anayasa değişikliği ile çıkarılmış, 1937 değişikliği ile de laiklik ilkesi resmen kabul olunmuştur.
1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan 1937 değişikliği ile laiklik ilkesi resmen kabul olunmuştur. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan 1937 değişikliği ile laiklik ilkesi resmen kabul olunmuştur. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi siyasal çoğunluğun etkin şekilde sınırlandığı ve çeşitli siyasal ve sosyal güçlerce paylaşıldığı demokrasi anlayışının ismidir?
Seçenekler
A
Çoğunlukçu Demokrasi
B
Çoğulcu Demokrasi
C
Mutlak Demokrasi
D
Militan Demokrasi
E
Rousseau'cu Demokrasi
Açıklama:
Köklerini Rousseau’nun genel irade görüşünden alan çoğunlukçu demokrasi anlayışı, kısaca, genel irade veya millî irade olarak adlandırılan çoğunluk iradesinin daima kamu iyiliğine yöneldiği, çünkü çoğunluğun çıkarlarıyla toplumun genel çıkarlarının hiçbir zaman çatışamayacağı noktasından hareket eder. Çoğulcu demokrasi anlayışı ise demokrasiyi mutlak ve sınırsız bir çoğunluk yönetimi olarak kabul etmez. Aritmetik bir çoğunluğun daima kamu iyiliğine yöneleceği, ispatlanması mümkün olmayan bir iddiadır. Demokrasi, elbette çoğunluğun yönetimi ilkesine dayanmakla beraber, bunu azınlığın temel haklarıyla da bağdaştıran bir rejimdir. Kamu iyiliği, ancak toplum içindeki çeşitli grupların varlığından ve bunlar arasındaki özgür tartışma ve pazarlıklardan doğar. Böyle olunca da çoğunluk iradesini sınırlayıcı tedbirler ve kurumlar, demokrasinin özüne aykırı değil, uygundur.
Siyasal çoğunluğun etkin şekilde sınırlandığı ve çeşitli siyasal ve sosyal güçlerce paylaşıldığı demokrasi anlayışına çoğulcu demokrasi denir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Siyasal çoğunluğun etkin şekilde sınırlandığı ve çeşitli siyasal ve sosyal güçlerce paylaşıldığı demokrasi anlayışına çoğulcu demokrasi denir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 99
Anayasanın üstünlüğü ilkesi gerçek anlamda ilk olarak hangi anayasa ile hayata geçirilmiştir?
Seçenekler
A
1876 Kanun-i Esasi
B
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
C
1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1924 Anayasası’nda da kanunların anayasaya aykırı olamayacağı hükmü (m.103) yer almıştır ama bu kuralın pratik müeyyidelerden yoksunluğu sebebiyle, 1924 Anayasası’nın gerçek anlamda anayasanın üstünlüğü ilkesini gerçekleştirmiş olduğu söylenemez. 1961 Anayasası ise tümüyle, anayasanın üstünlüğü ilkesi üzerine inşa edilmiştir. Egemenliğin kullanılmasına ilişkin hüküm yanında, 1961 Anayasası’nın 8. maddesi de anayasanın üstünlüğünü kuşkuya yer bırakmayacak açıklıkla belirtmektedir: “Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz. Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır”. 1961 Anayasası, Anayasa’nın üstünlüğünü sadece teorik düzeyde ifade etmekle yetinmemiş, kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi sistemini benimsemek suretiyle, anayasa üstünlüğünün gerçek güvencesini ve müeyyidesini sağlamıştır.
Anayasanın üstünlüğü ilkesini gerçek anlamda ilk olarak hayata geçiren anayasa 1961 Anayasası'dır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Anayasanın üstünlüğü ilkesini gerçek anlamda ilk olarak hayata geçiren anayasa 1961 Anayasası'dır. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Ünite 3
Soru 1
Millî Güvenlik Konseyi’nin 29 Haziran 1981 tarihinde kabul ettiği 2485 sayılı Kurucu Meclis Hakkında Kanun ile yeni anayasanın yapılması süreci başlamıştır. Bu Kanunun 2. maddesine göre Kurucu Meclis’in görevleri arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
Seçenekler
A
Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlamak
B
Yeni Anayasa’nın Milletvekillerinin Güvenoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlamak
C
Halkoyuna sunulan ve milletçe kabul edilince kesinleşerek, geçici hükümlerine göre yürürlüğe girecek olan Anayasa’nın ilkelerine uygun Siyasi Partiler Kanunu’nu hazırlamak
D
Yeni Anayasa’nın ve Siyasi Partiler Kanunu’nun hükümlerini göz önünde tutarak Seçim Kanunu’nu hazırlamak
E
Millî Güvenlik Konseyi’nce kararlaştırılacak tarihte yapılacak genel seçimlerle Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulup fiilen göreve başlayıncaya kadar, kanun koyma, değiştirme ve kaldırma suretiyle yasama görevlerini yerine getirmek
Açıklama:
Millî Güvenlik Konseyi’nin 29 Haziran 1981 tarihinde kabul ettiği 2485 sayılı Kurucu Meclis Hakkında Kanunun 2. maddesine göre "Yeni Anayasa’nın Milletvekillerinin Güvenoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlamak" şeklinde bir görev, Kurucu Meclis’in görevleri arasında sayılmamıştır.
Soru 2
Kuruluşların kendi temsilcilerini kendilerinin belirlemesi olarak ifade edilen kavram, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koopastrasyon
B
Kooperasyon
C
Kooptasyon
D
Kooptansiyon
E
Koopsitasyon
Açıklama:
"Kooptasyon", kuruluşların kendi temsilcilerini kendilerinin belirlemesi yoludur.
Soru 3
1982 Anayasası’nın hazırlanma süreci ile 1961 Anayasası’nınki karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi benzerlik göstermektedir?
Seçenekler
A
Her iki Anayasa da, siyasi müdahaleler sonucu oluşmuştur.
B
Her iki Anayasa da, tek kanat olarak Temsilciler Meclisi tarafından hazırlanmıştır.
C
Her iki Anayasada da, Kurucu Meclis seçimle oluşturulmuştur.
D
Her iki Anayasada da, Kurucu Meclis tarafından hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
E
Her iki Anayasada da, sivil kanadın, Bakanlar Kurulu’nun kurulması ve düşürülmesine
ilişkin yetkileri vardır.
ilişkin yetkileri vardır.
Açıklama:
1982 Anayasası’nın hazırlanma süreci ile 1961 Anayasası’nınki karşılaştırıldığında, şu benzerlik söz konusudur:
- Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
- Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan (MBK ve Millî Güvenlik Konseyi) diğer kanadı ise sivillerden (Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi) oluşan Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanmıştır.
- Her iki durumda da Kurucu Meclis, daha doğrusu bu Meclis’in sivil kanadı seçimle oluşmamıştır.
- Her iki Anayasada da, Kurucu Meclis tarafından hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
- Her iki Anayasada da, sivil kanadın, Bakanlar Kurulu’nun kurulması ve düşürülmesine ilişkin yetkileri yoktur.
Soru 4
1982 Anayasası’nın hazırlanma süreci ile 1961 Anayasası’nınki karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi farklılık göstermektedir?
Seçenekler
A
Hangi tür müdahaleler sonucu oluştuğu
B
Kurucu Meclis’lerini oluşturan kanatların niteliği
C
Kurucu Meclis’lerinin oluşum şekli
D
Danışma Meclisi’nin Temsilciler Meclisi’ne göre yapısı
E
Kurucu Meclis'ler tarafından hazırlanan Anayasaların kesinleşme şekli
Açıklama:
Gerek Temsilciler Meclisi gerek Danışma Meclisi, genel seçim sonucunda oluşmamakla beraber, 1961 Temsilciler Meclisi’nin daha temsilî nitelik taşıdığı görülmektedir. Bu meclisin üyelerinin aşağı yukarı üçte biri dolaylı bir seçimle üyelik sıfatını kazanmış, önemli bir bölümü de kooptasyon, yani çeşitli meslek kuruluşlarının kendi temsilcilerini belirlemesi yoluyla oluşmuştur. Buna karşılık Danışma Meclisi üyelerinin tümü Millî Güvenlik Konseyi tarafından atanmıştır.
Soru 5
Hazırlanış süreçleri ele alındığında, aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası ile 1982 Anayasası arasında benzerlik göstermez?
Seçenekler
A
Anayasaların neyin sonucunda oluştukları
B
Anayasaların sadece Temsilciler Meclisi ile Danışma Meclisi tarafından yazılması
C
Anayasaların hem askeri hem de sivil kanadın oluşturduğu yapılarca hazırlanması
D
Anayasalarda, Bakanlar Kurulu’nun kurulması ve düşürülmesine ilişkin olarak sivil kanada yetki tanımaması
E
Anayasaların halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmesi
Açıklama:
Anayasalar, yalnızca Temsilciler Meclisi ile Danışma Meclisi tarafından yazılmamıştır. Her iki Anayasa da, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan (MBK ve Millî Güvenlik Konseyi), diğer kanadı ise sivillerden (Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi) oluşan Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanmıştır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası’nın başlıca özelliklerindendir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası 1961 Anayasası’na göre yüzeysel düzenlenmiştir.
B
1982 Anayasası 1961 Anayasası’na oranla daha kazüistik bir yöntemle hazırlanmıştır.
C
1982 Anayasası, 1961 Anayasası’na göre daha yumuşak niteliktedir.
D
1982 Anayasası geçiş dönemi öngörmez.
E
1982 Anayasası otorite - hürriyet dengesinde hürriyetin ağırlığını arttırmıştır.
Açıklama:
1982 Anayasası 1961 Anayasası’na göre yüzeysel düzenlenmemiş; aksine daha kazüistik (ayrıntılı) bir yöntemle hazırlanmıştır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası’nın özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası kazüistik (ayrıntılı) bir yöntemle hazırlanmıştır.
B
1982 Anayasası, katı bir anayasadır.
C
1982 Anayasası bir geçiş dönemi öngörmüştür.
D
1982 Anayasası'nda hürriyetlerin ağırlığı artmıştır.
E
1982 Anayasası'nda otoritenin ağırlığı artmıştır.
Açıklama:
1982 Anayasası'nda otoritenin ağırlığı artmış, hürriyetlerin ağırlığı ise azalmıştır.
Soru 8
Değiştirilmesi olağan kanunlardan daha güç koşullara bağlanan anayasa tipine ne denir?
Seçenekler
A
Çerçeve Anayasa
B
Yüzeysel Anayasa
C
Kazuistik Anayasa
D
Katı Anayasa
E
Esnek Anayasa
Açıklama:
Katı Anayasa, değiştirilmesi olağan kanunlardan daha güç koşullara bağlanan anayasa tipidir.
Soru 9
Genel ilkeleri düzenleyen ve bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakan anayasa tipi ne olarak adlandırılır?
Seçenekler
A
Çerçeve Anayasa
B
Yumuşak Anayasa
C
Sert Anayasa
D
Kazuistik Anayasa
E
Yüzeysel Anayasa
Açıklama:
Çerçeve anayasa, genel ilkeleri düzenleyen ve bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakan anayasa tipidir.
Soru 10
1982 Anayasası'nın vesayetçilik anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası, 1924 Anayasası’na göre daha az vesayetçilik anlayışı benimsemiştir.
B
1982 Anayasası, 1961 Anayasası’na göre vesayetçilik anlayışını çok daha güçlendirmiştir.
C
Cumhurbaşkanlığı makamı, 1961 Anayasası’ndakine göre güçsüzleştirilerek, pasif bir vesayet makamı hâline getirilmiştir.
D
Yüksek mahkeme üyelerinin seçiminde TBMM’ye belirleyici bir rol tanınmak suretiyle, bu organların, Cumhurbaşkanı’nın görüşleri paralelinde ek vesayet organları olarak çalışmaları engellenmiştir.
E
Yükseköğretim Kurulu’nun başkan ve üyeleri ile üniversite rektörlerinin seçiminde TBMM'ye belirleyici bir rol tanınması suretiyle vesayet arttırılmıştır.
Açıklama:
1982 Anayasası, 1961 Anayasası’na göre vesayetçilik anlayışını çok daha güçlendirmiştir. Böylece anayasa, sivil siyasetin alanını, mümkün olduğunca daraltan, seçilmiş iktidarların hareket serbestliğini bürokratik denetim mekanizmaları ile alabildiğine kısıtlayan bir anlayışı temsil etmektedir.
Soru 11
1.Milli Güvenlik Konseyi
2.Cumhuriyet Senatosu
3.Türkiye Büyük Millet Meclisi
4.Danışma Meclisi
1980 Anayasasını hazırlamakla görevlendirilen Kurucu Meclis yukarıda belirtilen hangi organlardan oluşmaktadır?
2.Cumhuriyet Senatosu
3.Türkiye Büyük Millet Meclisi
4.Danışma Meclisi
1980 Anayasasını hazırlamakla görevlendirilen Kurucu Meclis yukarıda belirtilen hangi organlardan oluşmaktadır?
Seçenekler
A
1 ve 2
B
1 ve 3
C
1 ve 4
D
2 ve 3
E
2 ve 4
Açıklama:
Kurucu Meclis; Milli Güvenlik Konseyi ile kuruluş, görev ve yetkileri bu kanunda belirtilen Danışma Meclisinden oluşur.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Danışma Meclisine seçilebilmenin şartıdır?
Seçenekler
A
Milli Güvenlik Konseyi üyesi olmak
B
Cumhuriyet Senatosu üyesi olmak
C
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olmak
D
11 Eylül 1980 tarihinde herhangi bir siyasi partiye üye olmamak
E
Asker kökenli olmak
Açıklama:
Danışma Meclisine seçilebilmek için, 11 Eylül 1980 tarihinde herhangi bir siyasi partinin üyesi olmamak şarttır.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Kurucu Meclisin görevleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Anayasanın halk oyuna sunuş kanunu hazırlamak
B
Siyasi partiler kanunu hazırlamak
C
Seçim kanunu hazırlamak
D
TBMM kurulana kadar yasama görevlerini yerine getirmek
E
Bütçe kanunu hazırlamak
Açıklama:
Kanunun 2. maddesine göre Kurucu Meclis’in görevleri:
a. “Yeni Anayasayı ve Anayasanın Halkoyuna Sunuluş Kanununu hazırlamak;
b. Halkoyuna sunulan ve milletçe kabul edilince kesinleşerek, geçici hükümlerine
göre yürürlüğe girecek olan Anayasanın ilkelerine uygun Siyasi Partiler
Kanununu hazırlamak;
c. Yeni Anayasanın ve Siyasi Partiler Kanununun hükümlerini göz önünde tutarak
Seçim Kanununu hazırlamak;
d. Millî Güvenlik Konseyince kararlaştırılacak tarihte yapılacak genel seçimlerle
Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulup fiilen göreve başlayıncaya kadar,
kanun koyma, değiştirme ve kaldırma suretiyle yasama görevlerini yerine
getirmektir”.
a. “Yeni Anayasayı ve Anayasanın Halkoyuna Sunuluş Kanununu hazırlamak;
b. Halkoyuna sunulan ve milletçe kabul edilince kesinleşerek, geçici hükümlerine
göre yürürlüğe girecek olan Anayasanın ilkelerine uygun Siyasi Partiler
Kanununu hazırlamak;
c. Yeni Anayasanın ve Siyasi Partiler Kanununun hükümlerini göz önünde tutarak
Seçim Kanununu hazırlamak;
d. Millî Güvenlik Konseyince kararlaştırılacak tarihte yapılacak genel seçimlerle
Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulup fiilen göreve başlayıncaya kadar,
kanun koyma, değiştirme ve kaldırma suretiyle yasama görevlerini yerine
getirmektir”.
Soru 14
1.Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
2.Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan diğer kanadı ise sivillerden oluşan Kurucu Meclisler tarafından hazırlanmıştır.
3.Gerek temsilciler Meclisi gerek Danışma Meclisi, genel seçim sonucunda oluşmuştur.
4.Her iki sistemde de halkoyuna sunulan anayasa tasarılarının kabul edilmemesi halinde ne yapılacağı açıkça belirtilmiştir.
1982 Anayasasının hazırlanma süreci ile 1961 Anayasasının hazırlanma süreci karşılaştırıldığında yukarıdaki maddelerden hangileri benzerlik göstermektedir?
2.Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan diğer kanadı ise sivillerden oluşan Kurucu Meclisler tarafından hazırlanmıştır.
3.Gerek temsilciler Meclisi gerek Danışma Meclisi, genel seçim sonucunda oluşmuştur.
4.Her iki sistemde de halkoyuna sunulan anayasa tasarılarının kabul edilmemesi halinde ne yapılacağı açıkça belirtilmiştir.
1982 Anayasasının hazırlanma süreci ile 1961 Anayasasının hazırlanma süreci karşılaştırıldığında yukarıdaki maddelerden hangileri benzerlik göstermektedir?
Seçenekler
A
1 ve 2
B
1 ve 3
C
1 ve 4
D
2 ve 3
E
3 ve 4
Açıklama:
1982 Anayasasının hazırlanma süreci 1961 Anayasasınınki ile karşılaştırıldığında,
aralarındaki başlıca şu benzerlikler göze çarpmaktadır:
a. Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
b. Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan diğer kanadı ise sivillerden oluşan Kurucu Meclisler tarafından hazırlanmıştır.
c. Her iki durumda da Kurucu Meclis, daha doğrusu bu Meclis’in sivil kanadı
seçimle oluşmamıştır.
d. Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak
suretiyle kesinleşmiştir.
e. Her iki durumda da sivil kanadın, Bakanlar Kurulunun kurulması ve düşürülmesine
ilişkin yetkileri yoktur.
aralarındaki başlıca şu benzerlikler göze çarpmaktadır:
a. Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
b. Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan diğer kanadı ise sivillerden oluşan Kurucu Meclisler tarafından hazırlanmıştır.
c. Her iki durumda da Kurucu Meclis, daha doğrusu bu Meclis’in sivil kanadı
seçimle oluşmamıştır.
d. Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak
suretiyle kesinleşmiştir.
e. Her iki durumda da sivil kanadın, Bakanlar Kurulunun kurulması ve düşürülmesine
ilişkin yetkileri yoktur.
Soru 15
Kuruluşların kendi temsilcilerini kendilerinin belirlemesi yoluna ... denir.
Yukarıdaki cümledeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki cümledeki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Parlamentarizm
B
Saf irade
C
Katı anayasa
D
Kooptasyon
E
Çerçeve anayasa
Açıklama:
Kooptasyon: Kuruluşların kendi temsilcilerini kendilerinin belirlemesi yoludur.
Soru 16
1981-83 sisteminde Anayasa tasarısının halkoylamasında reddi durumunda ne yapılacağı konusunda bir açıklık yoktur. Bu durumdan aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılabilir?
Seçenekler
A
Yeni yapılacak halkoylamasında siyasal partilerin aktif bir rol oynayacakları
B
Danışma meclisinin genel seçim sonucunda oluşacağını
C
Temsilciler meclisinin genel seçim sonucunda oluşacağını
D
Kurucu meclisi oluşturan sivil kanadın yetkilerinin arttırılacağı
E
Askeri iradenin belirsiz bir süre daha devam edebileceği
Açıklama:
1981-83 sisteminde ise, Anayasa tasarısının halkoylamasında reddi durumunda ne yapılacağı
konusunda bir açıklık yoktur. Bu durum, tasarı reddedildiği takdirde askerî
idarenin belirsiz bir süre daha devam edebileceği düşüncesini akla getirebilecek
niteliktedir.
konusunda bir açıklık yoktur. Bu durum, tasarı reddedildiği takdirde askerî
idarenin belirsiz bir süre daha devam edebileceği düşüncesini akla getirebilecek
niteliktedir.
Soru 17
Genel ilkeleri düzenleyen ve bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakan anayasa tipi ... dır.
Değiştirilmesi olağan kanunlardan daha güç koşullara bağlanan anayasa tipi ... dır.
Yukarıdaki cümlelerdeki boşluklara sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangileri getirilmelidir?
Değiştirilmesi olağan kanunlardan daha güç koşullara bağlanan anayasa tipi ... dır.
Yukarıdaki cümlelerdeki boşluklara sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangileri getirilmelidir?
Seçenekler
A
Çerçeve Anayasa/Yumuşak Anayasa
B
Yumuşak Anayasa/Yazılı Anayasa
C
Çerçeve Anayasa/Katı Anayasa
D
Katı Anayasa/Yumuşak Anayasa
E
Yazısız Anayasa/Düzenleyici Anayasa
Açıklama:
Çerçeve Anayasa: Genel ilkeleri düzenleyen ve bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakan anayasa tipidir.
Katı Anayasa: Değiştirilmesi olağan kanunlardan daha güç koşullara bağlanan
anayasa tipidir.
Katı Anayasa: Değiştirilmesi olağan kanunlardan daha güç koşullara bağlanan
anayasa tipidir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasasının başlıca özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
1961 Anayasasına oranla daha kazüistik bir yöntemle hazırlanmıştır
B
Devlet yapısı içerisinde yasama organını güçlendirmiştir
C
1961 Anayasasından daha katı niteliktedir
D
Bir geçiş dönemi öngörmüştür
E
Otorite- hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığını arttırmıştır
Açıklama:
1982 Anayasası devlet yapısı içinde yürütme organını güçlendirmiştir
Soru 19
Parlamenter sisteme daha işlerlik kazandırmak, gereksiz tıkanma ve bunalımları aşmak amacıyla bazı kurum ve kuralların öngörüldüğü modele ... denir.
Yukarıdaki cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Düalist parlamentarizm
B
Monist parlamentarizm
C
Rasyonelleştirilmiş parlamentarizm
D
Çağdaş parlamentarizm
E
Zayıflatılmış parlamentarizm
Açıklama:
Rasyonelleştirilmiş Parlamentarizm: Parlamenter sisteme daha işlerlik kazandırmak, gereksiz tıkanma ve bunalımları aşmak amacıyla bazı kurum ve kuralların öngörüldüğü bir modeldir.
Soru 20
1982 Anayasası vesayetçilik anlayışını güçlendirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu ifadeyi destekler nitelikte değildir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanlığı makamını güçlendirmesi
B
Öğretim üyelerinin üniversite rektörlerini doğrudan seçmesi
C
Siyasi partilerin faaliyet alanını sınırlandırması
D
Partilerinin kapatılması halinde ilgili parti üyelerine siyasi faaliyet yasağı getirmesi
E
Milli Güvenlik Kurulunun konumunu güçlendirmesi
Açıklama:
Yükseköğretim Kurulu’nun başkan ve üyeleri ile üniversite rektörlerinin seçiminde Cumhurbaşkanı’na belirleyici bir rol tanınması (m.130,131) suretiyle, Konsey rejiminin hassas telakki ettiği bu alanın Cumhurbaşkanı’nın vesayeti altında olmasına çalışılmıştır.
Soru 21
I. Millî Güvenlik Konseyi ile Danışma Meclisi’nden oluşur.
II. Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlar.
III. Siyasi Partiler Kanunu’nu hazırlar.
IV. Seçim Kanunu’nu hazırlar.
Yukarıda Kurucu Meclis ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
II. Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlar.
III. Siyasi Partiler Kanunu’nu hazırlar.
IV. Seçim Kanunu’nu hazırlar.
Yukarıda Kurucu Meclis ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
“Kurucu Meclis; Millî Güvenlik Konseyi ile kuruluş, görev ve yetkileri bu kanunda belirtilen Danışma Meclisi’nden oluşur.
Kanunun 2. maddesine göre Kurucu Meclis’in görevleri:
- Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlamak,
- Halkoyuna sunulan ve milletçe kabul edilince kesinleşerek, geçici hükümlerine göre yürürlüğe girecek olan Anayasa’nın ilkelerine uygun Siyasi Partiler Kanunu’nu hazırlamak;
- Yeni Anayasa’nın ve Siyasi Partiler Kanunu’nun hükümlerini göz önünde tutarak Seçim Kanunu’nu hazırlamak;
- Millî Güvenlik Konseyi’nce kararlaştırılacak tarihte yapılacak genel seçimlerle Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulup fiilen göreve başlayıncaya kadar, kanun koyma, değiştirme ve kaldırma suretiyle yasama görevlerini yerine getirmektir.
Dolayısıyla soruda verilen tüm maddeler doğrudur. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.
Kanunun 2. maddesine göre Kurucu Meclis’in görevleri:
- Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlamak,
- Halkoyuna sunulan ve milletçe kabul edilince kesinleşerek, geçici hükümlerine göre yürürlüğe girecek olan Anayasa’nın ilkelerine uygun Siyasi Partiler Kanunu’nu hazırlamak;
- Yeni Anayasa’nın ve Siyasi Partiler Kanunu’nun hükümlerini göz önünde tutarak Seçim Kanunu’nu hazırlamak;
- Millî Güvenlik Konseyi’nce kararlaştırılacak tarihte yapılacak genel seçimlerle Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulup fiilen göreve başlayıncaya kadar, kanun koyma, değiştirme ve kaldırma suretiyle yasama görevlerini yerine getirmektir.
Dolayısıyla soruda verilen tüm maddeler doğrudur. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi 1981 ve 1961 anayasalarının hazırlanma sürecindeki benzerliklerden değildir?
Seçenekler
A
Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur
B
Her iki durumda da Millî Güvenlik Konseyi’nce değiştirilerek kabul edilen metnin tekrar Danışma Meclisi’ne gönderilmesi gibi bir yöntem öngörülmüştür.
C
Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan diğer kanadı ise sivillerden oluşan Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanmıştır.
D
Her iki durumda da Kurucu Meclis’in sivil kanadı seçimle oluşmamıştır.
E
Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
Açıklama:
- Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
- Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan (MBK ve Millî Güvenlik Konseyi) diğer kanadı ise sivillerden (Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi) oluşan Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanmıştır.
- Her iki durumda da Kurucu Meclis, daha doğrusu bu Meclis’in sivil kanadı seçimle oluşmamıştır.
- Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
Ancak;
Temsilciler Meclisi MBK karşısında, Danışma Meclisi’nin Millî Güvenlik Konseyi karşısındaki durumuna oranla daha geniş yetkili bir kuruluştur. 1961 sisteminde Temsilciler Meclisi tarafından kabul edilen metin MBK tarafından aynen kabul edilmediği, Temsilciler Meclisi de MBK tarafından yapılan değişliklikleri benimsemediği takdirde, iki meclisin üyelerinden oluşan bir Karma Komisyon kurulması ve Karma Komisyon metninin Kurucu Meclis birleşik toplantısında oylanması öngörülmüştü. Bu durum, sayıca daha kalabalık olan Temsilciler Meclisi’ne bir üstünlük sağlıyordu. 1981-83 sisteminde ise Millî Güvenlik Konseyi, Danışma Meclisi’nce kabul edilen metinde dilediği değişikliği yapma veya bunu tümüyle reddetme yetkisini kendisinde saklı tutmuştur. Millî Güvenlik Konseyi’nce değiştirilerek kabul edilen metnin tekrar Danışma Meclisi’ne gönderilmesi gibi bir yöntem öngörülmemiştir. Bu anlamda Anayasa’nın yapımında nihai söz, Millî Güvenlik Konseyi’ndedir. Danışma Meclisi, nihayet bir danışma veya ön çalışma organıdır.
Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.
- Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan (MBK ve Millî Güvenlik Konseyi) diğer kanadı ise sivillerden (Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi) oluşan Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanmıştır.
- Her iki durumda da Kurucu Meclis, daha doğrusu bu Meclis’in sivil kanadı seçimle oluşmamıştır.
- Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
Ancak;
Temsilciler Meclisi MBK karşısında, Danışma Meclisi’nin Millî Güvenlik Konseyi karşısındaki durumuna oranla daha geniş yetkili bir kuruluştur. 1961 sisteminde Temsilciler Meclisi tarafından kabul edilen metin MBK tarafından aynen kabul edilmediği, Temsilciler Meclisi de MBK tarafından yapılan değişliklikleri benimsemediği takdirde, iki meclisin üyelerinden oluşan bir Karma Komisyon kurulması ve Karma Komisyon metninin Kurucu Meclis birleşik toplantısında oylanması öngörülmüştü. Bu durum, sayıca daha kalabalık olan Temsilciler Meclisi’ne bir üstünlük sağlıyordu. 1981-83 sisteminde ise Millî Güvenlik Konseyi, Danışma Meclisi’nce kabul edilen metinde dilediği değişikliği yapma veya bunu tümüyle reddetme yetkisini kendisinde saklı tutmuştur. Millî Güvenlik Konseyi’nce değiştirilerek kabul edilen metnin tekrar Danışma Meclisi’ne gönderilmesi gibi bir yöntem öngörülmemiştir. Bu anlamda Anayasa’nın yapımında nihai söz, Millî Güvenlik Konseyi’ndedir. Danışma Meclisi, nihayet bir danışma veya ön çalışma organıdır.
Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 23
Genel ilkeleri düzenleyen ve bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakan anayasa tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kazüistik anayasa
B
Ayrıntılı anayasa
C
Çerçeve anayasa
D
Katı anayasa
E
Yumuşak anayasa
Açıklama:
Çerçeve Anayasa; genel ilkeleri düzenleyen ve bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakan anayasa tipidir.
Soru 24
I. 1961 Anayasası’na oranla daha kazüistik bir yöntemle hazırlanmıştır.
II. 1961 Anayasası’ndan daha yumuşak niteliktedir.
III. Otorite - hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığını arttırmıştır.
IV. Vesayetçilik anlayışını güçlendirmiştir.
V. Devlet yapısı içinde yasama organını güçlendirmiştir.
Yukarıda 1982 Anayasası ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
II. 1961 Anayasası’ndan daha yumuşak niteliktedir.
III. Otorite - hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığını arttırmıştır.
IV. Vesayetçilik anlayışını güçlendirmiştir.
V. Devlet yapısı içinde yasama organını güçlendirmiştir.
Yukarıda 1982 Anayasası ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, II ve IV
D
I, III ve IV
E
I, IV ve V
Açıklama:
1982 anayasası;
- 1961 Anayasası’na oranla daha kazüistik bir yöntemle hazırlanmıştır.
- 1961 Anayasası’ndan daha katı niteliktedir.
- Otorite - hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığını arttırmıştır.
- Vesayetçilik anlayışını güçlendirmiştir.
- Devlet yapısı içinde yürütme organını güçlendirmiştir.
Dolayısıyla soruda verilen II ve V numaralı maddeler yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap I, III ve IV numaralı maddeleri içeren D seçeneğidir.
- 1961 Anayasası’na oranla daha kazüistik bir yöntemle hazırlanmıştır.
- 1961 Anayasası’ndan daha katı niteliktedir.
- Otorite - hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığını arttırmıştır.
- Vesayetçilik anlayışını güçlendirmiştir.
- Devlet yapısı içinde yürütme organını güçlendirmiştir.
Dolayısıyla soruda verilen II ve V numaralı maddeler yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap I, III ve IV numaralı maddeleri içeren D seçeneğidir.
Soru 25
Millî Güvenlik Konseyi’nin kabul ettiği Anayasa Düzeni Hakkında Kanun’un 2. maddesine göre Cumhurbaşkanı’na ait olduğu belirtilmiş
bulunan görev ve yetkiler aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılır?
bulunan görev ve yetkiler aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılır?
Seçenekler
A
Milli Güvenlik Konseyi Başkanı ve Devlet Başkanı
B
Bakanlar Kurulu
C
TBMM Başkanı ve Devlet Başkanı
D
Kurucu Meclis
E
Danışma Meclisi
Açıklama:
Müdahaleyi gerçekleştiren ve Genelkurmay Başkanı Kenan Evren’in başkanlığında dört kuvvet komutanından oluşan Millî Güvenlik Konseyi’nin kabul ettiği Anayasa Düzeni Hakkında Kanun’un 2. maddesine göre, “Anayasa’da Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne, Millet Meclisi’ne ve Cumhuriyet Senatosu’na ait olduğu belirtilmiş bulunan görev ve yetkiler 12 Eylül 1980 tarihinden itibaren geçici olarak Millî Güvenlik Konseyi’nce ve Cumhurbaşkanı’na ait olduğu belirtilmiş bulunan görev ve yetkiler de Millî Güvenlik Konseyi Başkanı ve Devlet Başkanı’nca yerine getirilir ve kullanılır.
Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.
Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 26
I. Kurucu Meclis'in sivil kanadını oluşturur.
II. Toplamda 160 üyeden oluşur.
III. Üyelerinin 120'si Millî Güvenlik Konseyi’nce doğrudan doğruya seçilir.
IV. Danışma Meclisi’ne seçilebilmek için, 11 Eylül 1980 tarihinde herhangi bir siyasi partinin üyesi olmamak şarttır.
Yukarıda Danışma Meclisi ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
II. Toplamda 160 üyeden oluşur.
III. Üyelerinin 120'si Millî Güvenlik Konseyi’nce doğrudan doğruya seçilir.
IV. Danışma Meclisi’ne seçilebilmek için, 11 Eylül 1980 tarihinde herhangi bir siyasi partinin üyesi olmamak şarttır.
Yukarıda Danışma Meclisi ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve III
B
III ve IV
C
I, II ve IV
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Danışma Meclisi;
- Kurucu Meclis'in sivil kanadını oluşturur.
- Toplamda 160 üyeden oluşur.
- Danışma Meclisi’ne seçilebilmek için, 11 Eylül 1980 tarihinde herhangi bir siyasi partinin üyesi olmamak şarttır.
Ancak;
Danışma Meclisi sözü geçen Kanun’da “belirtilen usul ve esaslara göre her ilin tesbit ve teklif ettiği adaylar arasında Millî Güvenlik Konseyi’nce seçilen 120 üye ile Millî Güvenlik Konseyi’nce doğrudan doğruya seçilen 40 üye olmak üzere 160 üyeden oluşur”.
Dolayısıyla III. maddede verilen bilgi yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap, I, II ve IV numaralı maddeleri kapsayan C seçeneğidir.
- Kurucu Meclis'in sivil kanadını oluşturur.
- Toplamda 160 üyeden oluşur.
- Danışma Meclisi’ne seçilebilmek için, 11 Eylül 1980 tarihinde herhangi bir siyasi partinin üyesi olmamak şarttır.
Ancak;
Danışma Meclisi sözü geçen Kanun’da “belirtilen usul ve esaslara göre her ilin tesbit ve teklif ettiği adaylar arasında Millî Güvenlik Konseyi’nce seçilen 120 üye ile Millî Güvenlik Konseyi’nce doğrudan doğruya seçilen 40 üye olmak üzere 160 üyeden oluşur”.
Dolayısıyla III. maddede verilen bilgi yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap, I, II ve IV numaralı maddeleri kapsayan C seçeneğidir.
Soru 27
1982 Anayasası'nın çok sayıda ve ayrıntılı maddelerden oluşması, sadece genel ilkeleri ortaya koyup bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakma amacını güden bir anlayış benimsemek yerine, birçok muhtemel durumu düzenlemek isteyen yapısı hangi özelliğinin bir göstergesidir?
Seçenekler
A
Çerçeve anayasa olması
B
Kazüistik bir yöntemle hazırlanmış olması
C
Katı bir anayasa olması
D
Daha az katılımcı olması
E
Vesayetçilik anlayışını benimsemesi
Açıklama:
1982 Anayasası'nda sadece genel ilkeleri ortaya koyup, bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakma amacını güden çerçeve anayasa anlayışının benimsenmeyip, birçok muhtemel durumları düzenlemek isteyen kazüistik bir yönteme yer verildiği gözlemlenmektedir.
Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.
Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 28
1982 Anayasası’nda, hiç bir şekilde değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif edilemeyecek hükümlerin kapsamının genişletilmesi ve anayasa değişikliği sürecine bir onay safhasının eklenmesi hangi özelliğinin bir göstergesidir?
Seçenekler
A
Katı nitelikli bir anayasa olması
B
Kazüistik bir yöntemle hazırlanmış olması
C
Devlet yapısı içinde yürütme organını güçlendirmesi
D
Az katılımcı bir demokrasi modelini benimsemiş olması
E
Çerçeve anayasa olması
Açıklama:
Katı anayasa; değiştirilmesi olağan kanunlardan daha güç koşullara bağlanan anayasa tipidir.
1982 anayasasında;
- Hiçbir şekilde değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif edilemeyecek hükümlerin kapsamı genişletilmiştir
-Anayasa değişikliği sürecine, 1961 Anayasası’nda mevcut olmayan bir onay safhası eklenmiştir.
- Cumhurbaşkanı, onaylamadığı Anayasa değişikliğini halkoyuna sunma yetkisine sahip kılınmıştır.
Tüm bunlar 1982 Anayasası'nın katı bir anayasa olduğunu göstermektedir.
Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.
1982 anayasasında;
- Hiçbir şekilde değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif edilemeyecek hükümlerin kapsamı genişletilmiştir
-Anayasa değişikliği sürecine, 1961 Anayasası’nda mevcut olmayan bir onay safhası eklenmiştir.
- Cumhurbaşkanı, onaylamadığı Anayasa değişikliğini halkoyuna sunma yetkisine sahip kılınmıştır.
Tüm bunlar 1982 Anayasası'nın katı bir anayasa olduğunu göstermektedir.
Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 29
Halk tarafından seçilen yasama organının ve onun içinden çıkan hükümetin, genel oyla seçilmeyen bazı kurum ve kuruluşlarca sınırlandırılamaması kuramına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kooptasyon
B
Rasyonelleştirilmiş Parlamentarizm
C
Kazüistik Yöntem
D
Saf Millî İrade
E
Parlamentarizm
Açıklama:
Saf Millî İrade; halk tarafından seçilen yasama organının ve onun içinden çıkan hükümetin, genel oyla seçilmeyen bazı kurum ve kuruluşlarca sınırlandırılamaması kuramıdır.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın siyasal karar alma mekanizmalarındaki tıkanıklıkları giderici düzenleme getirdiği konulardan değildir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı’na Anayasa’da belirtilen durumlarda TBMM seçimlerini yenileme yetkisinin verilmesi
B
Cumhurbaşkanı seçimi
C
Meclis başkanlığı seçimi
D
Anayasa Mahkemesi’ne yasama organı tarafından üye seçilmesi usulüne son verilmesi
E
Anayasa Mahkemesi'nin yetkilerinin sınırlandırılması
Açıklama:
1982 Anayasası’nın bir bölüm hükümleri, bu sakıncaları giderme ve böylece siyasal bunalım olasılıklarını azaltma amacı gütmektedir. Bu hükümlerin belki en önemlisi, Cumhurbaşkanı’na Anayasa’da belirtilen durumlarda TBMM seçimlerini yenileme yetkisinin verilmesidir.
Aynı nitelikte başka bir hüküm, Cumhurbaşkanı seçimindeki uzamaları ve tıkanıklıkları ortadan kaldırıcı nitelikteki 102. maddedir.
Benzer şekilde, 1961 Anayasası döneminde sık sık tıkanmalara yol açmış olan Meclis Başkanlığı seçimlerinde üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu şartından (m.84/2) vazgeçilmiştir.
1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesi’ne yasama organı tarafından üye seçilmesi usulüne son vermek suretiyle üyelerin seçimine engel olan durumları ve gecikmeleri engellemiştir.
Ancak E seçeneğinde belirtilen durum söz konusu değildir. Bu nedenle de doğru yanıt E seçeneğidir.
Aynı nitelikte başka bir hüküm, Cumhurbaşkanı seçimindeki uzamaları ve tıkanıklıkları ortadan kaldırıcı nitelikteki 102. maddedir.
Benzer şekilde, 1961 Anayasası döneminde sık sık tıkanmalara yol açmış olan Meclis Başkanlığı seçimlerinde üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu şartından (m.84/2) vazgeçilmiştir.
1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesi’ne yasama organı tarafından üye seçilmesi usulüne son vermek suretiyle üyelerin seçimine engel olan durumları ve gecikmeleri engellemiştir.
Ancak E seçeneğinde belirtilen durum söz konusu değildir. Bu nedenle de doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Kurucu Meclis'in görevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni bir an önce kurmak.
B
Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlamak.
C
Yürürlüğe girecek olan Anayasa’nın ilkelerine uygun Siyasi Partiler
Kanunu’nu hazırlamak.
Kanunu’nu hazırlamak.
D
Seçim Kanunu'nu hazırlamak.
E
Kanun koyma, değiğtirme ve kaldırma suretiyle yasama görevlerini yerine getirmektir.
Açıklama:
Kanunun 2. maddesine göre Kurucu Meclis’in görevleri:
a. Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlamak;
b. Halkoyuna sunulan ve milletçe kabul edilince kesinleşerek, geçici hükümlerine göre yürürlüğe girecek olan Anayasa’nın ilkelerine uygun Siyasi Partiler Kanunu’nu hazırlamak;
c. Yeni Anayasa’nın ve Siyasi Partiler Kanunu’nun hükümlerini göz önünde tutarak Seçim Kanunu’nu hazırlamak;
d. Millî Güvenlik Konseyi’nce kararlaştırılacak tarihte yapılacak genel seçimlerle Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulup fiilen göreve başlayıncaya kadar, kanun koyma, değiştirme ve kaldırma suretiyle yasama görevlerini yerine getirmektir.
a. Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlamak;
b. Halkoyuna sunulan ve milletçe kabul edilince kesinleşerek, geçici hükümlerine göre yürürlüğe girecek olan Anayasa’nın ilkelerine uygun Siyasi Partiler Kanunu’nu hazırlamak;
c. Yeni Anayasa’nın ve Siyasi Partiler Kanunu’nun hükümlerini göz önünde tutarak Seçim Kanunu’nu hazırlamak;
d. Millî Güvenlik Konseyi’nce kararlaştırılacak tarihte yapılacak genel seçimlerle Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulup fiilen göreve başlayıncaya kadar, kanun koyma, değiştirme ve kaldırma suretiyle yasama görevlerini yerine getirmektir.
Soru 32
Yeni anayasa yapılma süreci ne zaman başlamıştır?
Seçenekler
A
18 Eylül 1980
B
29 Haziran 1981
C
11 Eylül 1980
D
21 Eylül 1980
E
30 Eylül 1980
Açıklama:
Millî Güvenlik Konseyi’nin 29 Haziran 1981 tarihinde kabul ettiği 2485 sayılı “Kurucu Meclis Hakkında Kanun” la, yeni anayasanın yapılması süreci bafllamıştır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 33
Kurucu Meclis’in sivil kanadını oluşturan Danışma Meclisi kaç üyeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
140
B
150
C
160
D
170
E
180
Açıklama:
Kurucu Meclis’in sivil kanadını oluşturan Danışma Meclisi sözü geçen Kanun’da “belirtilen usul ve esaslara göre her ilin tesbit ve teklif ettiği adaylar arasında Millî Güvenlik Konseyi’nce seçilen 120 üye ile Millî Güvenlik Konseyi’nce doğrudan doğruya seçilen 40 üye olmak üzere 160 üyeden oluşur” (m.3). Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi 1961 ve 1982 Anayasası'nın hazırlanma sürecindeki benzerliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
B
Her iki Anayasa, biri askeri kanat diğeri sivillerden oluşan Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanmıştır.
C
Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
D
Her iki durumda da Kurucu Meclis'in sivil kanadı seçimle oluşmuştur.
E
Her iki durumda da sivil kanadın, Bakanlar Kurulu’nun kurulması ve düşürülmesine ilişkin yetkileri yoktur.
Açıklama:
Benzerlikler
a. Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
b. Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan (MBK ve Millî Güvenlik Konseyi) diğer kanadı ise sivillerden (Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi) oluşan Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanmıştır.
c. Her iki durumda da Kurucu Meclis, daha doğrusu bu Meclis’in sivil kanadı seçimle oluşmamıştır.
d. Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
e. Her iki durumda da sivil kanadın, Bakanlar Kurulu’nun kurulması ve düşürülmesine ilişkin yetkileri yoktur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
a. Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
b. Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan (MBK ve Millî Güvenlik Konseyi) diğer kanadı ise sivillerden (Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi) oluşan Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanmıştır.
c. Her iki durumda da Kurucu Meclis, daha doğrusu bu Meclis’in sivil kanadı seçimle oluşmamıştır.
d. Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
e. Her iki durumda da sivil kanadın, Bakanlar Kurulu’nun kurulması ve düşürülmesine ilişkin yetkileri yoktur. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi 1961 ve 1982 Anayasaları'nın aralarındaki farklardan biri yanlış olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1961 Temsilciler Meclisi’nin daha temsili nitelik taşımaktadır.
B
Danışma Meclisi tümüyle partisiz bir meclistir.
C
Danışma Meclisi Temsilciler Meclisine göre daha fazla bürokrasi ağırlıklı bir kuruluştur.
D
1961 sisteminde, halkoyuna sunulan anayasa tasarısının kabul edilmemesi halinde ne yapılacağı açıkça belirtilmiştir.
E
Danışma Meclisi Temsilciler Meclisine oranla daha geniş yetkili bir kuruluştur.
Açıklama:
Farklar
a. Gerek Temsilciler Meclisi gerek Danışma Meclisi, genel seçim sonucunda oluşmamakla beraber, 1961 Temsilciler Meclisi’nin daha temsilî nitelik taşıdığı görülmektedir.
b. Temsilciler Meclisi’nde, günün diğer iki partisi olan CHP ve CKMP gerek doğrudan doğruya kendilerine ayrılan kontenjanlar, gerek iller ve meslek kuruluşları temsilcileri arasındaki parti üyeleri kanalıyla, Anayasa’nın hazırlanmasında büyük ölçüde etkili oldukları hâlde, Danışma Meclisi tümüyle partisiz bir meclistir.
c. Bu iki fark, Danışma Meclisi’nin Temsilciler Meclisi’ne oranla, sosyal kompozisyon bakımından çok daha fazla bürokrasi ağırlıklı bir kuruluş olması sonucunu doğurmuştur.
d. Temsilciler Meclisi MBK karşısında, Danışma Meclisi’nin Millî Güvenlik Konseyi karşısındaki durumuna oranla daha geniş yetkili bir kuruluştur.
e. 1961 sisteminde, halkoyuna sunulan anayasa tasarısının kabul edilmemesi halinde ne yapılacağı açıkça belirtilmiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
a. Gerek Temsilciler Meclisi gerek Danışma Meclisi, genel seçim sonucunda oluşmamakla beraber, 1961 Temsilciler Meclisi’nin daha temsilî nitelik taşıdığı görülmektedir.
b. Temsilciler Meclisi’nde, günün diğer iki partisi olan CHP ve CKMP gerek doğrudan doğruya kendilerine ayrılan kontenjanlar, gerek iller ve meslek kuruluşları temsilcileri arasındaki parti üyeleri kanalıyla, Anayasa’nın hazırlanmasında büyük ölçüde etkili oldukları hâlde, Danışma Meclisi tümüyle partisiz bir meclistir.
c. Bu iki fark, Danışma Meclisi’nin Temsilciler Meclisi’ne oranla, sosyal kompozisyon bakımından çok daha fazla bürokrasi ağırlıklı bir kuruluş olması sonucunu doğurmuştur.
d. Temsilciler Meclisi MBK karşısında, Danışma Meclisi’nin Millî Güvenlik Konseyi karşısındaki durumuna oranla daha geniş yetkili bir kuruluştur.
e. 1961 sisteminde, halkoyuna sunulan anayasa tasarısının kabul edilmemesi halinde ne yapılacağı açıkça belirtilmiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 36
1982 Anayasası'nın geçici birinci maddesine göre Cumhurbaşkanı kaç yıllık bir dönem için görevine devam eder?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
1982 Halkoylaması’nda Anayasanın kabulü, Cumhurbaşkanı’nın seçimiyle birleştirilmiştir. Anayasanın geçici birinci maddesine göre, “Anayasanın, halkoylaması sonucu, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası olarak kabul edildiğinin usulünce ilanı ile birlikte halkoylaması tarihindeki Milli Güvenlik Konseyi Başkanı ve Devlet Başkanı, Cumhurbaşkanı sıfatını kazanarak, yedi yıllık bir dönem için, Anayasa ile Cumhurbaşkanı’na tanınan görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 37
Milli Güvenlik Konseyi ve Danışma Meclisi'nin hukuki varlıkları hangi tarihte sona ermiştir?
Seçenekler
A
Anayasanın halkoylaması sonucunda kabulü tarihinde
B
TBMM Seçimlerinin yapıldığı gün
C
1982 Anayasal düzeninin ilk hükümetinin kurulmasıyla
D
Yeni seçilen TBMM'nin göreve başlamasıyla
E
1982 Anayasal düzeninin ilk hükümetinin güvenoyu almasıyla
Açıklama:
Anayasa’nın yürürlüğe girmesine ilişkin 177. madde gereğince, 6 Kasım 1983 tarihinde milletvekili genel seçimlerinin yapılmasını
takiben, TBMM Başkanlık Divanı’nın 6 Aralık 1983’te oluşmasıyla, yani yeni seçilen meclisin göreve başlamasıyla, Millî Güvenlik Konseyi’nin ve Danışma Meclisi’nin hukuki varlıkları sona ermiştir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
takiben, TBMM Başkanlık Divanı’nın 6 Aralık 1983’te oluşmasıyla, yani yeni seçilen meclisin göreve başlamasıyla, Millî Güvenlik Konseyi’nin ve Danışma Meclisi’nin hukuki varlıkları sona ermiştir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın 1961 Anayasası'na göre daha katı nitelikte olmasının nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası’nda, hiç bir şekilde değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif edilemeyecek hükümlerin kapsamı genişletilmiştir.
B
Cumhurbaşkanı, onaylamadığı Anayasa değişikliğini halkoyuna sunma yetkisine sahip kılınmıştır.
C
Anayasa değişikliği sürecinden bir onay safhası çıkarılmıştır.
D
Millî Güvenlik Konseyi rejiminin devlet hayatının pek çok yönünü ayrıntılı kanunlarla düzenlemiştir.
E
Anayasa’nın geçici 15. maddesi gereğince bunların anayasaya aykırılığı iddia edilemez.
Açıklama:
1982 Anayasası’nın ne bakımlardan 1961 Anayasası’ndan
daha katı olduğuna burada kısaca değinmek istiyoruz: (a) 1982 Anayasası’nda, hiç bir şekilde değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif edilemeyecek hükümlerin kapsamı genişletilmiştir; (b) Anayasa değişikliği sürecine, 1961 Anayasası’nda mevcut olmayan bir onay safhası eklenmiştir. Cumhurbaşkanı, onaylamadığı Anayasa değişikliğini halkoyuna sunma yetkisine sahip kılınmıştır; (c) Geçici 9.madde gereğince, Cumhurbaşkanı’nca geri gönderilen Anayasa değişikliği hakkındaki kanunun TBMM ce tekrar aynen kabul edilebilmesi, altı yıllık bir süre için, üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğunun oyu şartına bağlanmıştır; (d) Doğrudan doğruya anayasanın katılığı sorunuyla ilgili olmamakla beraber, Millî Güvenlik Konseyi rejiminin devlet hayatının pek çok yönünü ayrıntılı kanunlarla düzenlemiş olması ve Anayasa’nın geçici 15. maddesi gereğince bunların anayasaya aykırılığının iddia edilememesi, böylece sözü geçen kanunların diğer kanunlar karşısında daha ayrıcalıklı bir statüye kavuşturulması da devlet hayatında esnekliği azaltan faktörlerden biridir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
daha katı olduğuna burada kısaca değinmek istiyoruz: (a) 1982 Anayasası’nda, hiç bir şekilde değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif edilemeyecek hükümlerin kapsamı genişletilmiştir; (b) Anayasa değişikliği sürecine, 1961 Anayasası’nda mevcut olmayan bir onay safhası eklenmiştir. Cumhurbaşkanı, onaylamadığı Anayasa değişikliğini halkoyuna sunma yetkisine sahip kılınmıştır; (c) Geçici 9.madde gereğince, Cumhurbaşkanı’nca geri gönderilen Anayasa değişikliği hakkındaki kanunun TBMM ce tekrar aynen kabul edilebilmesi, altı yıllık bir süre için, üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğunun oyu şartına bağlanmıştır; (d) Doğrudan doğruya anayasanın katılığı sorunuyla ilgili olmamakla beraber, Millî Güvenlik Konseyi rejiminin devlet hayatının pek çok yönünü ayrıntılı kanunlarla düzenlemiş olması ve Anayasa’nın geçici 15. maddesi gereğince bunların anayasaya aykırılığının iddia edilememesi, böylece sözü geçen kanunların diğer kanunlar karşısında daha ayrıcalıklı bir statüye kavuşturulması da devlet hayatında esnekliği azaltan faktörlerden biridir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda siyasi karar alma mekanizmalarındaki tıkanıklıkları giderici anlamda getirilen hükümlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı’na Anayasa’da belirtilen durumlarda TBMM seçimlerini yenileme yetkisinin verilmesi.
B
İki meclis sistemine devam edilmesi.
C
Meclis Başkanlığı seçimlerinde üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu şartından vazgeçilmesi.
D
Anayasa Mahkemesi’ne yasama organı tarafından üye seçilmesi usulüne son verilmesi.
E
Siyasal partilerin Meclis grubu kurmalarının güçleştirilmesi.
Açıklama:
Bu hükümlerin belki en önemlisi, Cumhurbaşkanı’na Anayasa’da
belirtilen durumlarda TBMM seçimlerini yenileme yetkisinin verilmesidir (m.116). 1961 Anayasası da Cumhurbaşkanı’na Millet Meclisi seçimlerini yenileme yetkisini tanımış (m.108) olmakla beraber, bu yetkiyi pratikte gerçekleşmesi imkansız denilecek kadar güç şartlara bağlamıştı. Benzer şekilde, 1961 Anayasası döneminde sık sık tıkanmalara yol açmış olan Meclis Başkanlığı seçimlerinde üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu şartından (m.84/2) vazgeçilmiştir. Gene 1961 Anayasası’na göre (m.145) Anayasa Mahkemesi’ne Millet Meclisi’nce üç, Cumhuriyet Senatosu’nca iki üyenin seçilmesi gerektiği, bu seçimlerde aranan üye tamsayısının salt çoğunluğu şartı da her zaman gerçekleşmediği için, zaman
zaman bu üyelerin seçilmeleri mümkün olmamış veya uzun süre gecikmiştir. 1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesi’ne yasama organı tarafından üye seçilmesi usulüne son vermek suretiyle bu sorunu çözmüştür. 1982 Anayasası’nda siyasal partilerin Meclis grubu kurmalarının güçleştirilmiş olması da gruplara Anayasa ve içtüzük tarafından tanınmış yetkiler dolayısıyla, Meclis çalışmalarında engellemeleri azaltıcı niteliktedir. 1982 Anayasası, 1961 Anayasası döneminde yararları kamuoyunda çok tartışma konusu olan, en azından yasama sürecini uzatıcıve kanunların yapılmasını güçleştirici nitelik taşıyaniki meclis sisteminden vazgeçerek, Cumhuriyet Senatosu’nu kaldırmış, böylece yasama sürecine sürat ve basitlik getirmiştir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
belirtilen durumlarda TBMM seçimlerini yenileme yetkisinin verilmesidir (m.116). 1961 Anayasası da Cumhurbaşkanı’na Millet Meclisi seçimlerini yenileme yetkisini tanımış (m.108) olmakla beraber, bu yetkiyi pratikte gerçekleşmesi imkansız denilecek kadar güç şartlara bağlamıştı. Benzer şekilde, 1961 Anayasası döneminde sık sık tıkanmalara yol açmış olan Meclis Başkanlığı seçimlerinde üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu şartından (m.84/2) vazgeçilmiştir. Gene 1961 Anayasası’na göre (m.145) Anayasa Mahkemesi’ne Millet Meclisi’nce üç, Cumhuriyet Senatosu’nca iki üyenin seçilmesi gerektiği, bu seçimlerde aranan üye tamsayısının salt çoğunluğu şartı da her zaman gerçekleşmediği için, zaman
zaman bu üyelerin seçilmeleri mümkün olmamış veya uzun süre gecikmiştir. 1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesi’ne yasama organı tarafından üye seçilmesi usulüne son vermek suretiyle bu sorunu çözmüştür. 1982 Anayasası’nda siyasal partilerin Meclis grubu kurmalarının güçleştirilmiş olması da gruplara Anayasa ve içtüzük tarafından tanınmış yetkiler dolayısıyla, Meclis çalışmalarında engellemeleri azaltıcı niteliktedir. 1982 Anayasası, 1961 Anayasası döneminde yararları kamuoyunda çok tartışma konusu olan, en azından yasama sürecini uzatıcıve kanunların yapılmasını güçleştirici nitelik taşıyaniki meclis sisteminden vazgeçerek, Cumhuriyet Senatosu’nu kaldırmış, böylece yasama sürecine sürat ve basitlik getirmiştir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 40
MGK’nin konumu, 1961 Anayasası’ndaki ile kıyaslanamayacak derecede güçlendirilmiş, Kurul kararlarının Bakanlar Kurulu’nca “öncelikle dikkate alınacağı” hükme bağlanmıştır. Kurulda sivil ve asker üyelerin sayıca eşitliği (eğer Cumhurbaşkanı asker kökenli ise, asker üyelerin çoğunluğu) öngörülmüştür (m. 118). Bu hükümlerde nisbî bir iyileştirme kaç yılındaki anayasa değişikliği ile sağlanmıştır?
Seçenekler
A
2001
B
1995
C
2004
D
1999
E
2007
Açıklama:
MGK’nin konumu, 1961 Anayasası’ndaki ile kıyaslanamayacak derecede güçlendirilmiş, Kurul kararlarının Bakanlar Kurulu’nca “öncelikle dikkate alınacağı” hükme bağlanmıştır. Kurulda sivil ve asker üyelerin sayıca eşitliği (eğer Cumhurbaşkanı asker kökenli ise, asker üyelerin çoğunluğu) öngörülmüştür (m. 118). Bu hükümlerde nisbî bir iyileştirme 2001 Anayasa değişikliği ile sağlanmıştır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 41
- Kurucu iktidar gibi hareket etmiştir.
- Talî iktidara örnek olarak gösterilebilir.
- Geçici olarak yasama yetkisine sahip olmuştur.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Millî Güvelik Konseyi, yönetime el koyarak kendisini 1961 Anayasası ile bağlı hissetmeksizin yeni bir anayasa çalışmalarına başlamıştır. Bu durum Millî Güvenlik Konseyi'nin aslî kurucu iktidar olarak hareket ettiğinin göstergesidir. Yeni anayasa hazırlanana dek Millî Güvenlik Konseyi, öncesinde Cumhuriyet Senatosu ile Millet Meclisi'ne ait yasama yetkisinin sahibi olduğunu da ifade etmiştir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası ile 1982 Anayasası arasındaki benzerliklerdendir?
Seçenekler
A
İki anayasa da Danışma Meclisi tarafından hazırlanmıştır.
B
İki anayasa da Demokrat Parti ve Cumhuriyet Halk Partisi'nden milletvekillerinin bulunduğu Temsilciler Meclisi tarafından hazırlanmıştır.
C
İki anayasa da halkoyuna sunulmuştur.
D
İki anayasa da iki meclisli bir yapı öngörür.
E
İki anayasa da meclis hükûmeti sistemini benimser.
Açıklama:
Verilen şıklardan yalnızca C şıkkındaki ibare her iki anayasa için de doğrudur. İki anayasa da halkoyuna sunularak kabul edilmiştir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 43
Aşağıdaki şıklardan hangisinde 1961 Anayasası ile 1982 Anayasası arasındaki farklardan biri doğru olarak ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
1961 Anayasasını hazırlayan Temsilciler Meclisi'nin temsil kabiliyeti 1982 Anayasasını hazırlayan Danışma Meclisi'ne göre daha yüksektir.
B
1961 Anayasası, parlamento tarafından kabul edilerek yürürlüğe girmişken 1982 Anayasası halkoylamasına sunulmuştur.
C
1961 Anayasasının sivil kanadını oluşturan Temsilciler Meclisi üyeleri genel seçimlerle belirlenirken 1982 Anayasasının sivil kanadını oluşturan Danışma Meclisi üyeleri Millî Güvenlik Konseyi tarafından belirlenmiştir.
D
1961 Anayasası tek meclisli bir yapı öngörürken 1982 Anayasası çift meclisi bir yasama organı öngörür.
E
1961 Anayasasına göre yürütme yetkisi yalnızca Cumhurbaşkanı'na aitken 1982 Anayasasına göre yürütme tekisinin sahibi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu'dur.
Açıklama:
1961 Anayasasını hazırlayan Temsilciler Meclisi'nin temsil kabiliyeti 1982 Anayasasını hazırlayan Danışma Meclisi'ne göre daha yüksektir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 44
1982 Anayasasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Millî Komitesi ve Temsilciler Meclisi tarafından hazırlanmıştır.
B
1982 Anayasası, 1961 Anayasasına göre daha kazuistik bir yapıdadır.
C
1982 Anayasası yürütme organını zayıflatırken yasama organını güçlendirmiştir.
D
1982 Anayasası'nda anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulması yöntemi kabul edilmemiştir.
E
Yasama organı Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi'nden oluşur.
Açıklama:
1982 Anayasası, Millî Güvenlik Konseyi ve Danışma Meclisi tarafından 1961 Anayasasına göre daha kazuistik bir yöntemle hazırlanmıştır. 1982 Anayasası, yürütme organını güçlendirmiştir. Ayrıca 1961 Anayasasından farklı olarak zorunlu ve ihtiyarî halk oylamasını öngörmüştür. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 45
- I.Yeni anayasayı hazırlamak
- II.Halkoylamasında kabul edilecek anayasa uyarınca Siyasi Partiler Kanunu'nu hazırlamak
- III.Seçimlerden sonrasında TBMM kurulup göreve başlayana dek yasama yetkisini kullanmak
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Kurucu Meclis ile ilgili ifadelerden hepsi doğrudur. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 46
Cumhuriyet tarihimizin en radikal değişikliği olarak kabul edilecek anayasa değişikliği hangi yılda gerçekleştirilmiştir?
Seçenekler
A
1987
B
2000
C
2002
D
2011
E
2017
Açıklama:
Hükûmet sistemi değişikliğini içeren 2017 anayasası değişiklikleri Cumhuriyet tarihimizin en radikal değişikliği olarak adlandırılır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 47
Aşağıdaki anayasalardan hangisi için yapılan halkoylamasında Cumhurbaşkanı seçimi de yapılmıştır?
Seçenekler
A
1982 Anayasası
B
1961 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1921 Anayasası
E
1876 Kanun-ı Esasisi
Açıklama:
1982 Anayasasının kabulü için yapılan halkoylamasında Cumhurbaşkanı seçimi de gerçekleşmiştir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 48
Çerçeve anayasanın tanımı aşağıdaki şıkların hangisinde doğru şekilde ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Değiştirilmesi usulü sıradan kanunlarla aynı usulde olan anayasa
B
Değiştirilmesi usulü sıradan kanunlardan daha zor olan anayasa
C
Yalnızca genel çerçeveyi çizen, uygulama biçimini kanunlara bırakan anayasa
D
Her konuya ilişkin düzenlemeye yer veren anayasa
E
Başlangıç metnine sahip olmayan anayasa
Açıklama:
Çerçeve anayasa ile kastedilen genel çerçeveyi çizip uygulamaya ilişkin düzenlemeleri kanunlara bırakan anayasadır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 49
Cumhurbaşkanına anayasa değişikliklerini halkoylamasına sunma yetkisi ilk kez hangi anayasada düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1961 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1876 Kanun-ı Esasisi'nin 1909 yılında geçirdiği değişiklik
Açıklama:
Cumhurbaşkanına bir anayasa değişikliği kanununu halkoyuna sunma yetkisi 1982 Anayasası ile verilmiştir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 50
1982 Anayasasının hangi organ ya da makamı güçlendirmeyi tercih etmiştir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
Bakanlar Kurulu
C
Cumhuriyet Senatosu
D
Millet Meclisi
E
Yargı organı
Açıklama:
1982 Anayasası, yürütme organını güçlendiren hükümlere yer vermiştir. Bunu yaparken Bakanlar Kurulu'ndan ziyade Cumhurbaşkanı'nın yetkilerini artırmayı tercih etmiştir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 51
Hangisi 1981 tarihli kanunla oluşturulan Kurucu Meclis'in özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kurucu Meclis Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlar.
B
Kurucu Meclis Milli Güvenlik Konseyi üyelerinden oluşur.
C
Kurucu Meclis yeni Anayasa’nın ilkelerine uygun olarak Siyasi Partiler Kanunu’nu hazırlar.
D
Kurucu Meclis yeni Anayasa’nın ve Siyasi Partiler Kanunu’nun hükümlerini göz önünde tutarak Seçim Kanunu’nu hazırlar.
E
Kurucu Meclis Millî Güvenlik Konseyi’nce kararlaştırılacak tarihte yapılacak genel seçimlerle TBMM kurulup fiilen göreve başlayıncaya kadar yasama görevlerini yerine getirir.
Açıklama:
Kurucu Meclis Milli Güvenlik Konseyiile kuruluş, görev ve yetkileri bu kanunda belirtilen Danışma Meclisi’nden oluşur.
Soru 52
Hangisi 1961 ve 1982 Anayasalarının yapım sürecindeki benzerliklerdendir?
Seçenekler
A
Hem 1961 ve hem 1982 Halkoylamasında Anayasaların kabulü Cumhurbaşkanı seçimi ile birleştirilmiştir.
B
Her iki halkoylamasında siyasi partiler kamuoyu oluşturmakta aktif rol oynamışlardır.
C
Her iki dönemde meclis üyelerinin bir kısmı dolaylı seçimle bir kısmı ise kuruluşların kendi temsilcilerini belirlemesi yoluyla oluşmuştur.
D
Her iki durumda da Kurucu Meclis, yani bu Meclis’in sivil kanadı seçimle oluşmamıştır.
E
Her iki meclisde bürokrasinin ağırlıkta olduğu bir yapı ortaya çıkmıştır.
Açıklama:
1961 ve 1982 Anayasalarının benzerlikleri şu şekildedir;
- Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
- Her iki Anayasa, bir kanadı askeri harekatın liderliğini yapan kuruldan (MBK ve Millî Güvenlik Konseyi) diğer kanadı ise sivillerden (Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi) oluşan Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanmıştır.
- Her iki durumda da Kurucu Meclis, daha doğrusu bu Meclis’in sivil kanadı seçimle oluşmamıştır.
- Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
- Her iki durumda da sivil kanadın, Bakanlar Kurulu’nun kurulması ve düşürülmesine ilişkin yetkileri yoktur.
Soru 53
I. 1982 Anayasası devlet yapısı içinde yasama organını güçlendirmiştir.
II. 1982 Anayasası ile devlet otoritesi artmıştır.
III. 1982 Anayasası, 1961 Anayasası'na göre daha katı niteliktedir.
IV. 1982 Anayasası ile vesayetçilik anlayışı zayıflamıştır.
V. 1982 Anayasası bir geçiş dönemi öngörmüştür.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri 1982 Anayasasının özellikleri arasında yer alır?
II. 1982 Anayasası ile devlet otoritesi artmıştır.
III. 1982 Anayasası, 1961 Anayasası'na göre daha katı niteliktedir.
IV. 1982 Anayasası ile vesayetçilik anlayışı zayıflamıştır.
V. 1982 Anayasası bir geçiş dönemi öngörmüştür.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri 1982 Anayasasının özellikleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
II, III, V
B
I, II, III, IV, V
C
II ve III
D
II, IV, V
E
II, III, IV
Açıklama:
1982 Anayasası ile devlet yapısı içinde yürütme organı güçlendirilmiş; devlet otoritesi artmış ve vesayetçilik anlayışı güçlenmiştir. 1982 Anayasası, 1961 Anayasası'na göre daha katı niteliktedir ve bu Anayasa geçici hükümleri ile siyasal hayatın normalleşmesi açısından bir geçiş dönemi öngörmüştür.
Soru 54
Genel ilkeleri düzenleyen ve bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakan anayasa tipine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kazüistik anayasa
B
Yumuşak Anayasa
C
Çerçeve Anayasa
D
Katı Anayasa
E
Tepki Anayasası
Açıklama:
Genel ilkeleri düzenleyen ve bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakan anayasa tipi çerçeve anayasa olarak adlandırılmaktadır.
Soru 55
1982 Anayasası'nın özelliklerinden biri olarak, devlet hayatının ayrıntılı kanunlarla düzenlenmiş olması ve bunların Anayasaya aykırılığının iddia edilememesi durumu hangi Anayasa değişikliği ile kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
2001
B
2003
C
2007
D
2017
E
2018
Açıklama:
Milli Güvenlik Konseyi rejiminin devlet hayatının pek çok yönünü ayrıntılı kanunlarla düzenlemiş olması ve Anayasa’nın geçici 15. maddesi gereğince bunların anayasaya aykırılığının iddia edilememesi, böylece sözü geçen kanunların diğer kanunlar karşısında daha ayrıcalıklı bir statüye kavuşturulması devlet hayatında esnekliği azaltan faktörlerden birisi olmuştur. Bu denetim yasağı, 2001 Anayasa değişiklikleriyle kaldırılmıştır.
Soru 56
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi ilk hali ile 1982 Anayasası'nın Cumhurbaşkanı seçimine yönelik aşamalarıyla ilgili doğru bilgi içermez?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile ve gizli oyla seçilir.
B
En az üçer gün ara ile yapılacak oylamaların ilk ikisinde üye tamsayısının üçte iki çoğunluk oyu sağlanamazsa üçüncü oylamaya geçilir.
C
Üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunu sağlayan aday Cumhurbaşkanı seçilmiş olur.
D
Üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde üçüncü oylamada en çok oy almış bulunan iki aday arasında dördüncü oylama yapılır.
E
Dördüncü oylamada üye tamsayısının nitelikli çoğunluğu ile Cumhurbaşkanı seçilemediği takdirde TBMM seçimleri yenilenir.
Açıklama:
Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile ve gizli oyla seçilir. En az üçer gün ara ile yapılacak oylamaların ilk ikisinde üye tamsayısının üçte iki çoğunluk oyu sağlanamazsa üçüncü oylamaya geçilir üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunu sağlayan aday Cumhurbaşkanı seçilmiş olur. Bu oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde üçüncü oylamada en çok oy almış bulunan iki aday arasında dördüncü oylama yapılır, bu oylamada da üye tamsayısının salt çoğunluğu ile Cumhurbaşkanı seçilemediği takdirde derhal Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri yenilenir.
Soru 57
Hangisi 1982 Anayasası'nın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası rasyonelleşmiş bir parlamentarizm yönünde eğilim gösterir.
B
1982 Anayasası vesayetçilik anlayışını zayıflatmayı amaçlamıştır.
C
1982 Anayasası ile siyasi partilerin faaliyet alanı sınırlandırılmıştır.
D
1982 Anayasası Cumhurbaşkanlığı makamını güçlendirmiştir.
E
1982 Anayasası kazüistik bir yöntemle hazırlanmıştır.
Açıklama:
1982 Anayasası, 1961 Anayasası’nda izlerini gördüğümüz vesayetçilik anlayışını çok daha güçlendirmiştir. 1960 müdahalesinde ana muhalefet partisi CHP ve onun lideri İsmet İnönü’nün silahlı kuvvetler gözünde büyük prestij sahibi olmasına karşılık, 1982 Anayasası’nın yapımında hâkim rol oynayan Millî Güvenlik Konseyi, tüm siyasetçilere ve sivil siyaset kurumlarına karşı büyük güvensizlik duyuyor ve bunu açıkça dile getiriyordu. Kurucu Meclisin sivil kanadı olan Danışma Meclisinin, selefi Temsilciler Meclisi’ne oranla çok daha dar yetkili kılınmış olması ve Danışma Meclisi’ne üye olabilmek için 11 Eylül 1980 tarihinde hiçbir siyasi partiye üye olmamak şartının aranması, bu zihniyetin göstergeleridir.
Soru 58
Hangi halkoylamasında Anayasanın kabulü ile Cumhurbaşkanı seçimi birleştirilmiştir?
Seçenekler
A
1960
B
1961
C
1982
D
1987
E
2010
Açıklama:
1982 Halkoylaması’nda Anayasanın kabulü, Cumhurbaşkanı’nın seçimiyle birleştirilmiştir. Anayasanın geçici birinci maddesine göre, “Anayasanın, halkoylaması sonucu, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası olarak kabul edildiğinin usulünce ilanı ile birlikte halkoylaması tarihindeki Milli Güvenlik Konseyi Başkanı ve Devlet Başkanı, Cumhurbaşkanı sıfatını kazanarak, yedi yıllık bir dönem için, Anayasa ile Cumhurbaşkanı’na tanınan görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır. 18 Eylül 1980 tarihinde Devlet Başkanı olarak içtiği and yürürlükte kalır”.
Soru 59
Kuruluşların kendi temsilcilerini kendilerinin belirlemesi yolu hangi kavram ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Saf milli irade
B
Referandum
C
Plebisit
D
Kooptasyon
E
Depolitizasyon
Açıklama:
Kooptasyon, kuruluşların kendi temsilcilerini kendilerinin belirlemesi yoludur. Kooptasyon 1961 Anayasası ile kurulmuş Temsilciler Meclisi'nde başvurulan bir yöntem olmasına karşılık, 1981 Anayasası ile kurulan Danışma Meclisi'nde bu yöntem kullanılmamıştır.
Soru 60
1982 Anayasası'nın hazırlanması amacıyla kurulan Danışma Meclisi üyeleri aşağıdakilerden hangisi tarafından belirlenmiştir?
Seçenekler
A
Milli Birlik Komitesi
B
Cumhurbaşkanı
C
Bakanlar Kurulu
D
Başbakan
E
Milli Güvenlik Konseyi
Açıklama:
Danışma Meclisi üyelerinin tümü Milli Güvenlik Konseyi tarafından atanmıştır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Kurucu Meclisin görevleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
TBMM'ye, Millet Meclisi’ne ve Cumhuriyet Senatosu’na ait görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak
B
Yeni Anayasa’yı ve Anayasa’nın Halkoyuna Sunuluş Kanunu’nu hazırlamak
C
Anayasa’nın ilkelerine uygun Siyasi Partiler Kanunu’nu hazırlamak
D
Yeni Anayasa’nın ve Siyasi Partiler Kanunu’nun hükümlerini göz önünde tutarak Seçim Kanunu’nu hazırlamak
E
TBMM kurulup fiilen göreve başlayıncaya kadar, kanun koyma, değiştirme ve kaldırma suretiyle yasama görevlerini yerine getirmek
Açıklama:
B, C, D ve E seçeneklerinde ifade edilenler Kurucu Meclisinin görev ve yetkilerini belirtirken, A seçeneğindeki, TBMM'ye, Millet Meclisi’ne ve Cumhuriyet Senatosu’na ait görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak Milli Güvenlik Konseyi'ne aittir. Doğru cevap A'dır.
Soru 62
1982 ve 1961 Anayasası'nın hazırlanma süreçleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
1961 sisteminde, halkoyuna sunulan anayasa tasarısının kabul edilmemesi hâlinde ne yapılacağı açıkça belirtilmiştir
B
Her iki durumda da Kurucu Meclis tarafından hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir
C
1982 halkoylaması’nın aksine, 1961 halkoylaması’nda Anayasanın kabulü, Cumhurbaşkan'ın seçimiyle birleştirilmiştir
D
1981-83 sisteminde, Anayasa tasarısının halkoylamasında reddi durumunda ne yapılacağı konusunda bir açıklık yoktur
E
1981-83 sisteminde, Millî Güvenlik Konseyi, Danışma Meclisi’nce kabul edilen metinde dilediği değişikliği yapma veya bunu tümüyle reddetme yetkisini kendisinde saklı tutmuştur
Açıklama:
1961 halkoylaması’nın aksine, 1982 halkoylaması’nda Anayasanın kabulü, Cumhurbaşkan'ın seçimiyle birleştirilmiştir.Doğru cevap C'dir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi kuruluşların kendi temsilcilerini kendilerinin belirlemesi yoludur?
Seçenekler
A
Rasyonelleştirilmiş Parlamentarizm
B
Kooptasyon
C
Çerçeve Anayasa
D
Katı Anayasa
E
Saf Millî İrade
Açıklama:
Çerçeve Anayasa, genel ilkeleri düzenleyen ve bunların uygulanma biçimlerini kanunlara bırakan anayasa tipidir. Katı Anayasa, değiştirilmesi olağan kanunlardan daha güç koşullara bağlanan anayasa tipidir. Rasyonelleştirilmiş Parlamentarizm, parlamenter sisteme daha işlerlik kazandırmak, gereksiz tıkanma ve bunalımları aşmak amacıyla bazı kurum ve kuralların öngörüldüğü bir modeldir. Saf Millî İrade, halk tarafından seçilen yasama organının ve onun içinden çıkan hükümetin, genel oyla seçilmeyen bazı kurum ve kuruluşlarca sınırlandırılamaması kuramıdır.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası bir geçiş dönemi öngörmüştür
B
1982 Anayasası, otorite-hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığını artırmıştır
C
1961 Anayasası'ndan daha katı bir özelliğe sahiptir
D
1982 Anayasası devlet yapısı içinde yürütme organını güçlendirmiştir
E
1961 Anayasası'na oranla daha az düzenleyici bir yöntemle hazırlanmıştır
Açıklama:
A, B, C ve D seçenekleri 1982 Anayasası'nın özelliklerini ifade etmektedir. Ancak, 1982 Anayasası 1961 Anayasası’na oranla daha kazüistik yani aşırı düzenleyici bir yöntemle hazırlanmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 65
1982 Anayasası'nda 11 Eylül 1980 tarihinde hiçbir siyasi partiye üye olmamak şartı aşağıdakilerden hangisi için geçerlidir?
Seçenekler
A
Kurucu Meclis
B
Temsilciler Meclisi
C
Geçici Meclis
D
Danışma Meclisi
E
Karma Komisyon
Açıklama:
Kurucu Meclisin sivil kanadını oluşturan Danışma Meclisi’ne seçilebilmek için, 11 Eylül 1980 tarihinde herhangi bir siyasi partinin üyesi olmamak şarttır. Doğru cevap D'dir.
Soru 66
1982 Anayasası'nın geçici 2/3. maddesine göre, TBMM toplanIp göreve başladıktan sonra, Millî Güvenlik Konseyi kaç yıl için Cumhurbaşkanlığı Konseyi haline dönüşür?
Seçenekler
A
7 yıllık
B
6 yıllık
C
5 yıllık
D
4 yıllık
E
3 yıllık
Açıklama:
Anayasa’nın geçici 2/3. maddesine göre “Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanıp göreve başladıktan sonra, Millî Güvenlik Konseyi, altı yıllık bir süre için Cumhurbaşkanlığı Konseyi haline dönüşür ve Millî Güvenlik Konseyi üyeleri, Cumhurbaşkanlığı Konseyi Üyesi sıfatını alırlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 67
1982 Anayasası'na göre siyasal parti grupları en az kaç üyeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
20
B
24
C
30
D
32
E
35
Açıklama:
1982 Anayasası'na göre siyasal parti grupları en az yirmi üyeden oluşmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın bürokratik denetim mekanizmalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Başbakanlık ve Bakanlar Kurulunun yetkilerinin güçlendirilmesi
B
Yükseköğretim Kurulu’nun başkan ve üyeleri ile üniversite rektörlerinin seçiminde Cumhurbaşkanı’na belirleyici bir rol tanınması
C
Milli Güvenlik Kurulu'nun konumunun güçlendirilmesi
D
Siyasi partilerin faaliyet alanlarının sınırlandırılması
E
Partilerin kapatılmasının kolaylaştırılması
Açıklama:
Cumhurbaşkanlığı makamı, 1961 Anayasası’ndaki ile kıyaslanamayacak derecede güçlendirilmiş ve gerçek bir vesayet makamı hâline getirilmiştir. 1982 Anayasası’na ilişkin halkoylamasının, Millî Güvenlik Konseyi başkanı General Evren’in tek aday olarak katıldığı Cumhurbaşkanlığı seçimleriyle birleştirilmesi sonucu, General Evren, sivil yönetime geçilmesinden sonra da hayli uzun bir süre bu vesayet yetkilerini kullanma imkânına kavuşmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 69
1987 yılından günümüze kadar 1982 Anayasası'nda yapılan değişikler arasında hangi yıldaki değişiklik iptal edilmiştir?
Seçenekler
A
2001
B
2002
C
2004
D
2008
E
2010
Açıklama:
1982 Anayasası, 1987 yılından günümüze kadar, 5 Haziran 2008 tarihinde Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilen değişiklik haricinde, 20 değişikliğe uğramıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 70
1982 Anayasası'nın sivil toplum kuruluşlarının siyasi partilerle işbirliğinde bulunmalarını ve siyasi faaliyetlere girişmelerini yasaklayan hükümlerinin tümü hangi yıldaki Anayasa değişikliğiyle kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
1993
B
1995
C
1999
D
2001
E
2002
Açıklama:
1982 Anayasası, belli ölçüde bir depolitizasyonu, yani siyasetten uzaklaştırmayı amaçlamıştır. Siyasal faaliyetin sadece siyasal partiler ve seçilmiş devlet organları eliyle yürütülmesi suretiyle, ülke düzeyinde belli ölçüde bir depolitizasyon sağlanması isteği, Anayasa’nın çeşitli hükümlerine yansımıştır. Ancak, sivil toplum kuruluşlarının siyasi partilerle işbirliğinde bulunmalarını ve siyasi faaliyetlere girişmelerini yasaklayan bu hükümlerin hemen tümü, 23.7.1995 tarihli Anayasa değişikliğiyle kaldırılmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 71
1980 Darbesinden sonra kurulan ilk bakanlar kurulunun başbakanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tahsin Şahinkaya
B
Necdet Calp
C
Bülend Ulusu
D
Turgut Özal
E
Turgut Sunalp
Açıklama:
Öğrencilerin darbe sonrası sivil hayata geçiş sürecini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Geçici dönemde Bakanlar Kurulu görevleri, 21 Eylül 1980’de Bülend Ulusu
Başkanlığı’nda kurulan ve sivillerden oluşmuş bulunan Bakanlar Kurulu’na bırakılmıştır.
Geçici dönemde Bakanlar Kurulu görevleri, 21 Eylül 1980’de Bülend Ulusu
Başkanlığı’nda kurulan ve sivillerden oluşmuş bulunan Bakanlar Kurulu’na bırakılmıştır.
Soru 72
Aşağıdaki kavramlardan hangisi kuruluşların kendi temsilcilerini kendilerinin belirlemesi yolunu ifade eder?
Seçenekler
A
Koordinasyon
B
Kontaminasyon
C
Kooperasyon
D
Kooptasyon
E
Korporasyon
Açıklama:
Öğrencilerin kooptasyon kavramını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Kooptasyon: Kuruluşların kendi temsilcilerini kendilerinin belirlemesi yoludur.
Kooptasyon: Kuruluşların kendi temsilcilerini kendilerinin belirlemesi yoludur.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası ile 1961 Anayasasının hazırlanış dönemleri arasındaki benzerliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir
B
Her iki durumda da sivil kanadın, Bakanlar Kurulu’nun sadece düşürülmesine ilişkin yetkileri vardır
C
Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur
D
Her iki durumda da Kurucu Meclis seçimle oluşmamıştır
E
Her iki Anayasa, bir kanadı askerlerden diğer kanadı ise sivillerden oluşan Kurucu Meclisler tarafından hazırlanmıştır
Açıklama:
Öğrencilerin 1982 Anayasası ile 1961 Anayasasının hazırlanış dönemi arasındaki başlıca benzerlikleri öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1982 Anayasası ile 1961 Anayasasının hazırlanış dönemi arasındaki başlıca benzerlikler:
a. Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
b. Her iki Anayasa, bir kanadı askerlerden (MBK ve Millî Güvenlik Konseyi) diğer kanadı ise sivillerden (Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi) oluşan Kurucu Meclisler tarafından hazırlanmıştır.
c. Her iki durumda da Kurucu Meclis seçimle oluşmamıştır.
d. Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
e. Her iki durumda da sivil kanadın, Bakanlar Kurulu’nun kurulması ve düşürülmesine ilişkin yetkileri yoktur.
1982 Anayasası ile 1961 Anayasasının hazırlanış dönemi arasındaki başlıca benzerlikler:
a. Her iki Anayasa, askeri müdahaleler sonucu oluşmuştur.
b. Her iki Anayasa, bir kanadı askerlerden (MBK ve Millî Güvenlik Konseyi) diğer kanadı ise sivillerden (Temsilciler Meclisi ve Danışma Meclisi) oluşan Kurucu Meclisler tarafından hazırlanmıştır.
c. Her iki durumda da Kurucu Meclis seçimle oluşmamıştır.
d. Her iki durumda da Kurucu Meclisçe hazırlanan Anayasa, halkoyuna sunulmak suretiyle kesinleşmiştir.
e. Her iki durumda da sivil kanadın, Bakanlar Kurulu’nun kurulması ve düşürülmesine ilişkin yetkileri yoktur.
Soru 74
Türkiye'deki Anayasalarından hangisinde Anayasanın kabulü Cumhurbaşkanı’nın seçimiyle birleştirilmiştir?
Seçenekler
A
1909 Anayasa Değişikliği
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin 1982 Anayasasının kabul sürecini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1961 Halk oylaması’nın aksine, 1982 Halk oylaması’nda Anayasanın kabulü,
Cumhurbaşkanı’nın seçimiyle birleştirilmiştir.
1961 Halk oylaması’nın aksine, 1982 Halk oylaması’nda Anayasanın kabulü,
Cumhurbaşkanı’nın seçimiyle birleştirilmiştir.
Soru 75
Aşağıdaki Anayasalardan hangisi otorite-hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığını arttırmıştır?
Seçenekler
A
1961 Anayasası
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1876 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin 1982 Anayasasının temel özelliklerini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1982 Anayasası otorite-hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığını arttırmıştır.
1982 Anayasası otorite-hürriyet dengesinde otoritenin ağırlığını arttırmıştır.
Soru 76
Aşağıdaki Anayasalardan hangisi kendisinden önceki Anayasadaki ilgili hükümler nedeniyle siyasal karar alma mekanizmalarında meydana gelen tıkanıklıkları giderici hükümler getirmiştir?
Seçenekler
A
1924 Anayasası
B
1921 Anayasası
C
1982 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1909 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin 1982 Anayasasının temel niteliklerini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1982 Anayasası siyasal karar alma mekanizmalarındaki tıkanıklıkları
giderici hükümler getirmiştir.
1982 Anayasası siyasal karar alma mekanizmalarındaki tıkanıklıkları
giderici hükümler getirmiştir.
Soru 77
Parlamenter sisteme daha işlerlik kazandırmak, gereksiz tıkanma ve bunalımları aşmak amacıyla bazı kurum ve kuralların öngörüldüğü model aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Saflaştırılmış Parlamentarizm
B
Rasyonelleştirilmiş Parlamentarizm
C
İrrasyonelleştirilmiş Parlamentarizm
D
Dengelenmiş Parlamentarizm
E
Öngörülebilir Parlamentarizm
Açıklama:
Öğrencilerin Parlamenterizm hakkında bilgilenmeleri amaçlanmaktadır.
Rasyonelleştirilmiş Parlamentarizm: Parlamenter sisteme daha işlerlik kazandırmak,
gereksiz tıkanma ve bunalımları aşmak amacıyla bazı kurum ve kuralların öngörüldüğü bir modeldir.
Rasyonelleştirilmiş Parlamentarizm: Parlamenter sisteme daha işlerlik kazandırmak,
gereksiz tıkanma ve bunalımları aşmak amacıyla bazı kurum ve kuralların öngörüldüğü bir modeldir.
Soru 78
Halk tarafından seçilen yasama organının ve onun içinden çıkan hükumetin, genel oyla seçilmeyen bazı kurum ve kuruluşlarca sınırlandırılamaması
kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dengeli Millî İrade
B
Keskin Millî İrade
C
Saf Millî İrade
D
Sert Millî İrade
E
Salt Millî İrade
Açıklama:
Öğrencilerin Milli İrade kavramını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Saf Millî İrade: Halk tarafından seçilen yasama organının ve onun içinden çıkan hükümetin, genel oyla seçilmeyen bazı kurum ve kuruluşlarca sınırlandırılamaması
kuramıdır.
Saf Millî İrade: Halk tarafından seçilen yasama organının ve onun içinden çıkan hükümetin, genel oyla seçilmeyen bazı kurum ve kuruluşlarca sınırlandırılamaması
kuramıdır.
Soru 79
Aşağıdaki Anayasalardan hangisi bir tepki anayasası olması nedeniyle aşırı düzenleyici bir yöntemle hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
1909 Anayasası
B
1982 Anayasası
C
1961 Anayasası
D
1921 Anayasası
E
1924 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin 1982 Anayasasının temel karakteristiklerini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1982 Anayasası, bir tepki anayasası olması nedeniyle aşırı düzenleyici bir yöntemle hazırlanmıştır.
1982 Anayasası, bir tepki anayasası olması nedeniyle aşırı düzenleyici bir yöntemle hazırlanmıştır.
Soru 80
Aşağıdaki Anayasalardan hangisi kendisinden önceki Anayasalara göre güçlü devlet ve otoriter idare kavramlarına daha fazla önem vermiş ve özellikle yürütmeyi yasama ve yargı karşısında daha da güçlendirmiştir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası
B
1961 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1921 Anayasası
E
1909 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin 1982 Anayasasının temel karakteristiklerini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1982 Anayasası’nın 1961 ve hatta 1924 Anayasası’na karşı güçlü devlet ve otoriter idare kavramlarına daha fazla önem verdiği ve özellikle yürütmeyi yasama ve yargı karşısında daha da güçlendirdiği tartışmasızdır.
1982 Anayasası’nın 1961 ve hatta 1924 Anayasası’na karşı güçlü devlet ve otoriter idare kavramlarına daha fazla önem verdiği ve özellikle yürütmeyi yasama ve yargı karşısında daha da güçlendirdiği tartışmasızdır.
Ünite 4
Soru 1
Cumhuriyetçilik kavramı ve Türkiye Cumhuriyetine ilişkin verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bir devlet biçiminin Cumhuriyet olması o yönetimde mutlak demokrasi olduğunu gösterir.
B
“Türkiye Devleti bir cumhuriyettir” ifadesi ilk kez 1924 Anayasasında kullanılmıştır.
C
Cumhuriyet, egemenliğin bir kişiye ya da zümreye ait olduğu bir devleti ifade eder.
D
En istikrarlı ve gelişmiş demokrasiler mutlak monarşilerde görülmektedir.
E
Cumhuriyetin temel organlarının oluşumu veraset ilkesi sayesinde gerçekleşmektedir.
Açıklama:
Türkiye’de cumhuriyeti ilan eden 29 Ekim 1923 tarihli “Teşkilat-ı Esasiye Kanununun Bazı Mevaddının Tavzihen Tâdiline Dair Kanun“ “Türkiye Devleti’nin şekli hükûmeti, cumhuriyettir.“ demek suretiyle, cumhuriyeti bir hükûmet şekli olarak tanımlamıştır. 1924 Anayasası ise “Türkiye Devleti bir cumhuriyettir.“ diyerek cumhuriyete bizce daha doğru olarak bir devlet şekli anlamını vermiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 2
Anayasaların yapılış sebeplerini ve dayandıkları temel felsefeyi açıklayan ve çoğu zaman edebi bir uslupla yazılan bölümleri başlangıç bölümleridir. Başlangıç bölümlerinin hukuki değeri daha çok pozitif anayasa normlarının yorumlanmasına katkısı açısından söz konusu olabilir. Yukarıdaki bilgilerin ışığında aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası’nın başlangıç ilkelerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Milli egemenlik
B
Laiklik
C
Kuvvetler ayrılığı
D
Toplumsal cinsiyet
E
Hürriyetçi demokrasi
Açıklama:
1982 Anayasasının başlangıç bölümünde, şu ilkeler yer almaktadır:
a) 12 Eylül 1980 harekâtının meşruluğu
b) Atatürk inkılâp ve ilkelerine bağlılık
c) Atatürk milliyetçiliği
ç) Atatürk medeniyetçiliği
d) Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi
e) Milli egemenlik
f) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü
g) Hürriyetçi demokrasi
h) Kuvvetler ayrılığı
i) Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği
j) Laiklik
k) “Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu.
Doğru cevap D'dir.
a) 12 Eylül 1980 harekâtının meşruluğu
b) Atatürk inkılâp ve ilkelerine bağlılık
c) Atatürk milliyetçiliği
ç) Atatürk medeniyetçiliği
d) Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi
e) Milli egemenlik
f) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü
g) Hürriyetçi demokrasi
h) Kuvvetler ayrılığı
i) Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği
j) Laiklik
k) “Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu.
Doğru cevap D'dir.
Soru 3
1924 Anayasası’nda 1928 yılında yapılan değişiklik ile “Türkiye Cumhuriyeti Devletinin dini islamdır” ibaresi çıkarılarak yerine konulan laiklik ilkesi kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1929
B
1930
C
1937
D
1945
E
1961
Açıklama:
Osmanlı Kânûn-i Esâsî’si ve 1928 değişikliğine kadar Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, “devletin dini, din-i islamdır.” yolunda bir hüküm taşıdığı hâlde, 1924 Anayasası’nın 1928’deki değişikliği ile bu hüküm çıkarılmış, 1937 değişikliği ile de laiklik ilkesi açıkça kabul edilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 4
Laiklik ilkesini benimsemiş devletlere ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisinden söz edilemez?
Seçenekler
A
Resmi bir devlet dini yoktur
B
Devleti, bütün dinlerin mensuplarına eşit davranır
C
Din kurumlarıyla devlet kurumlarının ayrılmıştır
D
Devlet yönetimi din kurallarından etkilenmez
E
Zorunlu din dersi eğitimi verilir
Açıklama:
Zorunlu din dersi eğitimi verilmesi laiklik unsuru ile çelişen bir ifadedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi milli egemenlik ve demokratik devlet ilkesine sahip devletlerde görülmez?
Seçenekler
A
Açık oy
B
Serbest seçimler
C
Genel oy
D
Eşit oy
E
Tek dereceli seçim
Açıklama:
Oy’un gizliliği, seçmenin iradesini serbestçe ve her türlü baskıdan uzak biçimde kullanabilmesini sağlayan en önemli unsurlardan biridir. Türkiye’de gizli oy ilkesi, 1950 yılında kabul edilmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 6
“Seçimler, yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır. Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikâyet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını ve Cumhurbaşkanlığı seçimi tutanaklarını kabul etme görevi .......................'nın dır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Hakimler ve Savcılar Kurulu
B
Adalet Komisyonu
C
Sayıştay
D
Yüksek Seçim Kurulu
E
Cumhurbaşkanlığı
Açıklama:
“Seçimler, yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır. Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikâyet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını ve Cumhurbaşkanlığı seçimi tutanaklarını kabul etme görevi Yüksek Seçim Kurulunundur. Doğru cevap D'dir.
Soru 7
1982 Anayasası siyasal parti faaliyetleri bakımından aşağıdaki sınırlamalardan hangisini getirmemektedir?
Seçenekler
A
Vatani bütünlük
B
Devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğü
C
Demokratik devlet düzeni
D
Sınıf veya zümre diktatörlüğünün yasaklanması
E
Cumhuriyet ilkesi
Açıklama:
Anayasamıza göre, “Siyasi partilerin tüzük ve programları ile eylemleri, Devlet’in bağımsızlığına, ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, insan haklarına, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine, millet egemenliğine, demokratik ve laik Cumhuriyet ilkelerine aykırı olamaz; sınıf veya zümre diktatörlüğünü veya herhangi bir tür diktatörlüğü savunmayı ve yerleştirmeyi amaçlayamaz; suç işlenmesini teşvik edemez”. Doğru cevap A'dır.
Soru 8
1982 Anayasası'nın siyasal parti faaliyetleri bakımından getirdiği hangi sınırlama monarşik partileri yasaklamaktadır?
Seçenekler
A
Laiklik ilkesi
B
Cumhuriyet ilkesi
C
Sınıf veya zümre diktatörlüğünün yasaklanması
D
Demokratik devlet düzeni
E
Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü
Açıklama:
Cumhuriyet ilkesi monarşik partileri yasaklamaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 9
Ülke içindeki üstün gücün bir sınıfın elinde toplanması ve bütün diğer sınıfların egemenliğin kullanılmasından dışlanmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Diktatörlük
B
Monarşi
C
Sınıf egemenliği
D
Demokrasi
E
Sekülarizm
Açıklama:
Ülke içindeki üstün gücün bir sınıfın elinde toplanması ve bütün diğer sınıfların egemenliğin kullanılmasından dışlanmasına sınıf egemenliği denir. Doğru cevap C'dir.
Soru 10
İdari davaların bir kısmında ilk ve son inceleme mercii, bir kısmında ise son inceleme (temyiz) mercii aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İstinaf Mahkemeleri
B
Bölge Adliye Mahkemesi
C
Anayasa Mahkemesi
D
Yargıtay
E
Danıştay
Açıklama:
İdari davaların bir kısmında ilk ve son inceleme mercii, bir kısmında ise son inceleme (temyiz) mercii Danıştaydır. Doğru cevap E'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın ilk üç maddesinde yer alan özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Atatürk devletçiliğine bağlıdır.
B
Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.
C
Demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir.
D
Türkiye Cumhuriyeti toplum huzuru anlayışı içinde insan haklarına saygılıdır.
E
Dili Türkçe'dir.
Açıklama:
1982 Anayasası’nın 1. maddesi, aynen 1924 ve 1961 Anayasası’nın 1. maddeleri gibi, “Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.” hükmünü getirdikten sonra, 2. madde cumhuriyetin niteliklerini saymaktadır. Bu maddeye göre, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru,
millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir”. 3. madde, Devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı, millî marşı ve başkenti
gibi diğer temel özellikleri belirtmektedir. Bu madde gereğince, “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçe’dir. Bayrağı, şekli kanununda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır. Millî marşı İstiklal Marşı’dır. Başkenti Ankara’dır”. Doğru yanıt A seçeneğidir.
millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir”. 3. madde, Devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı, millî marşı ve başkenti
gibi diğer temel özellikleri belirtmektedir. Bu madde gereğince, “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçe’dir. Bayrağı, şekli kanununda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır. Millî marşı İstiklal Marşı’dır. Başkenti Ankara’dır”. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayası'nın başlangıç bölümünde yer alan ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Atatürk milliyetçiliği
B
Kuvvetler birliği
C
Atatürk medeniyetçiliği
D
Çağdaş medeniyetler düzeyine ulaşma azmi
E
Hürriyetçi demokrasi
Açıklama:
1982 Anayasas›’nın başlangıç bölümünde, şu ilkeler yer almaktadır:
a) 12 Eylül 1980 harekatının meşruluğu (para. 1,2) (23.7.1995 tarihli Anayasa değişikliği ile çıkarılmıştır);
b) Atatürk inkılap ve ilkelerine bağlılık (para. 1,5);
c) Atatürk milliyetçiliği (para. 1, 2, 5, 7);
ç) Atatürk medeniyetçiliği (para. 5);
d) Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi (para. 2);
e) Milli egemenlik (para. 3);
f) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü (para. 3 ve 4);
g) Hürriyetçi demokrasi (para. 3);
h) Kuvvetler ayrılığı (para. 4);
i) Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği (para. 5);
j) Laiklik (para. 5);
k) “Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu” (para. 6) Doğru yanıt B seçeneğidir.
a) 12 Eylül 1980 harekatının meşruluğu (para. 1,2) (23.7.1995 tarihli Anayasa değişikliği ile çıkarılmıştır);
b) Atatürk inkılap ve ilkelerine bağlılık (para. 1,5);
c) Atatürk milliyetçiliği (para. 1, 2, 5, 7);
ç) Atatürk medeniyetçiliği (para. 5);
d) Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi (para. 2);
e) Milli egemenlik (para. 3);
f) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü (para. 3 ve 4);
g) Hürriyetçi demokrasi (para. 3);
h) Kuvvetler ayrılığı (para. 4);
i) Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği (para. 5);
j) Laiklik (para. 5);
k) “Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu” (para. 6) Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 13
Anayasa'da cumhuriyetin nitelikleri arasına milliyetçilik ilkesine ilk ne zaman yer verilmiştir?
Seçenekler
A
1935
B
1936
C
1937
D
1938
E
1940
Açıklama:
1924 Anayasası’nın 1937 yılında geçirdiği değişiklikle, cumhuriyetin nitelikleri arasında milliyetçilik ilkesine yer verilmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 14
1961 Kurucu Meclisi'nde milli devlet deyimini savunanların öne sürdüğü gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Atatürk milliyetçiliğinin yeterince kapsayıcı olmadığının öne sürülmesi.
B
Milliyetçiliğin cumhuriyetin diğer özelliklerini geride bıraktığının öne sürülmesi.
C
Faşist rejimlerle eşleştirilebileceğinin öne sürülmesi.
D
Milliyetçiliğin anlamı açık olmayan bir deyim olduğunun öne sürülmesi.
E
Atatürk milliyetçiliğinin tanımlamalarda yer almayacağının öne sürülmesi.
Açıklama:
1961 Anayasası’nın Kurucu Meclis’te görüşülmesi sırasında bu konu, uzun tartışmalara yol açmıştır. Milli devlet deyimini savunanlar, milliyetçiliğin anlamı açık olmayan bir deyim olduğunu, mesela Almanya ve İtalya’da kurulmuş bulunan Nasyonal Sosyalist ve Faşist rejimlerin de kendilerini milliyetçi olarak adlandırdıklarını ileri sürmüşlerdir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 15
Servet, vergi, öğrenim durumu ve cinsiyet gibi nitelik sınırlandırmaları olmaksızın bütün yurttaşların oy kullanma hakkına sahip olması tanımı aşağıdaki kavramlardan hangisine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Serbest seçim
B
Açık sayım
C
Tek dereceli seçim
D
Eşit oy
E
Genel oy
Açıklama:
Genel oy, servet, vergi, öğrenim durumu ve cinsiyet gibi sınırlamalar olmaksızın, bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmalarıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 16
Yurtdışında yaşayan T.C. vatandaşlarının bulundukları ülkelerde oy kullanmalarını mümkün kılan düzenleme kaç yılında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
2008
B
2009
C
2010
D
2011
E
2012
Açıklama:
Yurtdışında yaşayan T.C. vatandaşlarının bulundukları ülkelerde oy kullanmalarını mümkün kılan düzenleme, 9.5.2012 tarihli ve 6304 sayılı Kanunla gerçekleştirilmiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 17
Seçme yaşının 18 yaşına düşürülmesi kaç yılındaki değişiklikle olmuştur?
Seçenekler
A
1992
B
1993
C
1994
D
1995
E
1996
Açıklama:
Seçme yaşı, Anayasa’da 23.7.1995 tarihinde yapılan değişiklikle daha da düşürülmüştür. Buna göre “on sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme ve halkoylamasına katılma haklarına sahiptir”. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi 1982 anayasasına göre siyasal partilerin örgütlenme va çalışmalarına ilişkin yasaklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Silahlı Kuvvetler mensupları siyasi partilere üye olamazlar.
B
Siyasi partilerin parti içi düzenlemeleri demokrasiye uygun olur.
C
Temelli kapatılan bir parti başka bir adla kurulabilir.
D
Siyasi partiler ticari faaliyetlere girişemezler.
E
Siyasi partiler mali denetime tabidir.
Açıklama:
Siyasal Partilerin Örgütlenme ve Çalışmalarına İlişkin Yasaklar
a) “Hakimler ve savcılar, Sayıştay dahil yüksek yargı organları mensupları, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, Silahlı Kuvvetler mensupları ile yükseköğretim öncesi öğrencileri siyasi partilere
üye olamazlar” (m. 68/5).
b) “Siyasi partilerin faaliyetleri, parti içi düzenlemeleri ve çalışmaları demokrasi ilkelerine
uygun olur. Bu ilkelerin uygulanması kanunla düzenlenir” (m. 69/1).
c) “Siyasi partiler, ticari faaliyetlere girişemezler” (m. 69/2).
d) Siyasi partilerin Anayasa Mahkemesi’nin mali denetimine tabi oldukları 1982 Anayasası’nın ilk şeklinde de belirtilmiş olmakla beraber, 23.7.1995 tarihli Anayasa değişikliğiyle bu konu daha ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Buna göre “siyasi partilerin gelir ve giderlerinin amaçlarına uygun olması gereklidir. Bu kuralın uygulanması kanunla düzenlenir. Anayasa Mahkemesi’nce siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun tespiti, bu hususun denetim yöntemleri ve aykırılık halinde uygulanacak yaptırımlar kanunda gösterilir. Anayasa Mahkemesi bu denetim görevini yerine getirirken Sayıştay’dan yardım sağlar. Anayasa Mahkemesi’nin bu denetim sonunda vereceği kararlar kesindir” (m. 69/3).
e) “Temelli kapatılan bir parti bir başka ad altında kurulamaz” (m. 69/8). Doğru yanıt C seçeneğidir.
a) “Hakimler ve savcılar, Sayıştay dahil yüksek yargı organları mensupları, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri, Silahlı Kuvvetler mensupları ile yükseköğretim öncesi öğrencileri siyasi partilere
üye olamazlar” (m. 68/5).
b) “Siyasi partilerin faaliyetleri, parti içi düzenlemeleri ve çalışmaları demokrasi ilkelerine
uygun olur. Bu ilkelerin uygulanması kanunla düzenlenir” (m. 69/1).
c) “Siyasi partiler, ticari faaliyetlere girişemezler” (m. 69/2).
d) Siyasi partilerin Anayasa Mahkemesi’nin mali denetimine tabi oldukları 1982 Anayasası’nın ilk şeklinde de belirtilmiş olmakla beraber, 23.7.1995 tarihli Anayasa değişikliğiyle bu konu daha ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Buna göre “siyasi partilerin gelir ve giderlerinin amaçlarına uygun olması gereklidir. Bu kuralın uygulanması kanunla düzenlenir. Anayasa Mahkemesi’nce siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun tespiti, bu hususun denetim yöntemleri ve aykırılık halinde uygulanacak yaptırımlar kanunda gösterilir. Anayasa Mahkemesi bu denetim görevini yerine getirirken Sayıştay’dan yardım sağlar. Anayasa Mahkemesi’nin bu denetim sonunda vereceği kararlar kesindir” (m. 69/3).
e) “Temelli kapatılan bir parti bir başka ad altında kurulamaz” (m. 69/8). Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi anayasada temel hak ve hürriyetlerin sınırlanabileceği durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Sınırlama, ancak kanunla yapılabilir.
B
Sınırlamalarda, temel hak ve özgürlüklerin özü değiştirilebilir.
C
Sınırlama anayasanın bütününe aykırı olmamalıdır.
D
Kanuni sınırlama, ancak anayasanın ilgili maddesinde o hürriyet için öngörülmüş sınırlama sebeplerine dayanabilir.
E
Sınırlamada başvurulan araç sınırlama amacını
gerçekleştirmeye elverişli olmalıdır.
gerçekleştirmeye elverişli olmalıdır.
Açıklama:
Anayasa, temel hak ve hürriyetlerin ancak anayasada belirtilen şartlarla sınırlanabileceğini
öngörmüş, böylece sınırlamanın da bazı sınırlarını kabul etmiştir.
a) Sınırlama, ancak kanunla yapılabilir.
b) Sınırlama, anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olmak zorundadır. Ayrıca sınırlamanın, anayasanın sadece sözüne değil, ruhuna yani anayasanın bütününe ve ondan çıkan temel anlama da aykırı olmaması gerekir.
c) Kanuni sınırlama, ancak anayasanın ilgili maddesinde o hürriyet için öngörülmüş
sınırlama sebeplerine dayanabilir.
d) Ölçülülük ilkesi: Bu ilke, sınırlamada başvurulan aracın sınırlama amacını gerçekleştirmeye elverişli olmasını; bu aracın, sınırlama amacı açısından gerekli olmasını ve araçla amacın ölçüsüz bir oran içinde bulunmamasını ifade eder.
e) Hakkın özü ve demokratik toplum düzeninin gerekleri: 1961 Anayasası, Federal Alman Cumhuriyeti Anayasası’ndan esinlenilerek, kanunun temel hak ve hürriyetlerinin özüne dokunamayacağı ilkesini kabul etmiştir (m. 11/2). Doğru yanıt B seçeneğidir.
öngörmüş, böylece sınırlamanın da bazı sınırlarını kabul etmiştir.
a) Sınırlama, ancak kanunla yapılabilir.
b) Sınırlama, anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olmak zorundadır. Ayrıca sınırlamanın, anayasanın sadece sözüne değil, ruhuna yani anayasanın bütününe ve ondan çıkan temel anlama da aykırı olmaması gerekir.
c) Kanuni sınırlama, ancak anayasanın ilgili maddesinde o hürriyet için öngörülmüş
sınırlama sebeplerine dayanabilir.
d) Ölçülülük ilkesi: Bu ilke, sınırlamada başvurulan aracın sınırlama amacını gerçekleştirmeye elverişli olmasını; bu aracın, sınırlama amacı açısından gerekli olmasını ve araçla amacın ölçüsüz bir oran içinde bulunmamasını ifade eder.
e) Hakkın özü ve demokratik toplum düzeninin gerekleri: 1961 Anayasası, Federal Alman Cumhuriyeti Anayasası’ndan esinlenilerek, kanunun temel hak ve hürriyetlerinin özüne dokunamayacağı ilkesini kabul etmiştir (m. 11/2). Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi hem sosyal hakların hem de klasik hakların içine girmektedir?
Seçenekler
A
Eğitim ve öğrenim hakkı
B
Ücretli tatil hakkı
C
Toplu sözleşme hakkı
D
Sendika hakkı
E
Grev hakkı
Açıklama:
Dar anlamdaki sosyal hakların içinde de bir bölümü, devletin olumsuz edimini gerektiren (sendika, grev ve toplu sözleşme, ücretli tatil hakları gibi), bir bölümü ise olumlu bir edime ihtiyaç gösteren (eğitim, sağlık, konut ve sosyal güvenlik hakları gibi) haklardır. Hatta tek bir
temel hakkın, bazı yönleriyle bir sosyal hak, bazı yönleriyle bir klasik hak olması da mümkündür. Mesela eğitim ve öğretim hakkı (m. 42) kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı, ilköğretimin bütün vatandaşlar için zorunlu ve parasız olacağı, Devletin maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilere
burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı hükümleri açısından şüphesiz, olumlu edimleri gerektiren bir sosyal haktır. Oysa aynı madde, eğitim ve öğretimin, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre Devletin gözetim ve denetimi altında yapılması ve bu esaslara aykırı eğitim
ve öğretim yerleri açılamaması hükmü açısından, klasik bir hürriyet olan bilim ve sanatı serbestçe öğretme ve öğrenme ve ekonomik bir hak olan özel teşebbüs hürriyetine (m. 48) bir sınırlama getirmektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
temel hakkın, bazı yönleriyle bir sosyal hak, bazı yönleriyle bir klasik hak olması da mümkündür. Mesela eğitim ve öğretim hakkı (m. 42) kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı, ilköğretimin bütün vatandaşlar için zorunlu ve parasız olacağı, Devletin maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilere
burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı hükümleri açısından şüphesiz, olumlu edimleri gerektiren bir sosyal haktır. Oysa aynı madde, eğitim ve öğretimin, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre Devletin gözetim ve denetimi altında yapılması ve bu esaslara aykırı eğitim
ve öğretim yerleri açılamaması hükmü açısından, klasik bir hürriyet olan bilim ve sanatı serbestçe öğretme ve öğrenme ve ekonomik bir hak olan özel teşebbüs hürriyetine (m. 48) bir sınırlama getirmektedir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisinde cumhuriyetçiliğe ilişkin esaslardan biri yer almaz?
Seçenekler
A
Egemenliğin toplumun tümüne ait olması
B
Devletin başlıca organlarının seçim ilkesine göre kurulması
C
Devlet organlarının oluşumunda veraset ilkesinin rol oynamaması
D
Milli egemenlik veya halk egemenliğini esas alması
E
Devlet başkanının sembolik rolünün bulunması
Açıklama:
Devlet başkanının sembolik rolünün bulunduğu sistem meşruti monarşilerdir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası' nın başlangıç bölümünde yer alan ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Atatürk milliyetçiliği
B
Kuvvetler birliği
C
Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlılık
D
Laiklik
E
Milli egemenlik
Açıklama:
1982 Anayasası'nda kabul edilen ve başlangıç bölümünde yer alan esas kuvvetler ayrılığıdır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi laiklik ilkesinin esaslarından biri değildir?
Seçenekler
A
Resmi bir devlet dininin olmaması
B
Devletin bütün dinlerin mensuplarına eşit davranması
C
Devletin zorunlu din eğitimine yönelik çalışmalar yapması
D
Devlet yönetiminin din kurallarından etkilenmemesi
E
Din kurumuyla devlet kurumlarının ayrılmış olması
Açıklama:
Devletin zorunlu din eğitimine ilişkin çalışmalar yapması laiklik ilkesinin esaslarından değildir
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisinde 1982 Anayasası'nda kabul edilen seçim esaslarından biri yer almaz?
Seçenekler
A
Genel oy
B
Gizli oy
C
Kapalı sayım ve döküm
D
Serbest seçim
E
Eşit oy
Açıklama:
1982 Anayasası'nda kabul edilen seçim esaslardan biri de açık sayım ve dökümdür
Soru 25
Seçimlerin başlamasından bitimine kadar yetkili merci hangisidir?
Seçenekler
A
Yargıtay
B
Sayıştay
C
Anayasa Mahkemesi
D
Yüksek Seçim Kurulu
E
Bölge İdare Mahkemesi
Açıklama:
Seçimlerin başlamasından bitimine kadar yetkili merci Yüksek Seçim Kuruludur
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın siyasi parti faaliyetlerinin amacı bakımından getirdiği sınırlamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü korumaya yönelik sınırlandırma
B
Cumhuriyet ilkesini korumaya yönelik sınırlandırma
C
Demokratik devlet düzenini korumaya yönelik sınırlandırma
D
Laiklik ilkesini korumaya yönelik sınırlandırma
E
Sınıf veya zümreleri korumaya yönelik sınırlandırma
Açıklama:
Sınıf veya zümreleri korumaya yönelik sınırlandırma, 1982 Anayasası'nın siyasi parti faaliyetlerine ilişkin getirdiği sınırlamalardan değildir. Aksine bir siyasi parti sınıf veya zümre diktatörlüğünü koruyucu faaliyetlerde bulunamaz.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangilerinin siyasi bir partiye üye olması yasaktır?
Seçenekler
A
Dernek üyeleri
B
Vakıf üyeleri
C
Emekli yargı mensupları
D
Serbest meslek erbabları
E
Yükseköğretim öncesi öğrenciler
Açıklama:
Yükseköğretim öncesi öğrenciler siyasi bir partiye üye olamazlar
Soru 28
Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sınırlama kanun, yönetmelik dahil her türlü düzenleyici işlemle yapılabilir
B
Sınırlama anayasasın sözüne ve ruhuna uygun olmak zorundadır
C
Sınırlama söz konusu hürriyet için öngörülen sebeplere dayanır
D
Sınırlamada başvurulan aracın amacı gerçekleştirmeye elverişli olması aranır
E
Sınırlandırma temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunacak şekilde yapılamaz
Açıklama:
Sınırlandırma her türlü düzenleyici işlemle değil sadece kanun yoluyla yapılabilir.
Soru 29
Hukuk devletine ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Devletin işlemleri hukuk kurallarına bağlıdır
B
Devletin işlemlerinin yargı denetimi altındadır
C
Çağdaş demokratik uygarlığın en önemli aşamalarındandır
D
Polis devleti kavramıyla eş anlamda kullanılır
E
Vatandaşlar hukuki güvenlik içindedirler
Açıklama:
Polis devletinde, hukuk devletinin aksine devlet hukuk kurallarıyla bağlı değildir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisinde 1982 Anayasası'nın ceza sorumluluğuna ilişkin ilkelerinden biri yer almaz?
Seçenekler
A
Ceza sorumluluğun şahsi olması
B
Ceza ve ceza yerine gecen güvenlik tedbirlerinin ancak kanunla konulması
C
Genel itibariyle müsadere cezasına karar verilmesi
D
İşlendiği zaman kanunda suç sayılmayan bir fiilden dolayı ceza verilmemesi
E
Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılmaması
Açıklama:
1982 Anayasası'na göre ölüm cezası ve genel müsadere cezasına karar verilemez.
Soru 31
Başta devlet başkanı olmak üzere, devletin başlıca temel organlarının seçim ilkesine göre kurulmuş olduğu, özellikle bunların oluşumunda veraset ilkesinin rol oynamadığı bir hükûmet sistemini anlatan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hukuk devleti
B
İnsan haklarına saygılı devlet
C
Sosyal devlet
D
Cumhuriyet
E
Eşitlik
Açıklama:
Hukuk devleti, Cumhuriyetin niteliklerinden birini ifade eden ve yurttaşların, hukuki güvenlik içinde bulundukları, devletin eylem ve işlemlerinin hukuk kurallarına bağlı oldukları bir sistemi anlatır. İnsan haklarına saygılı devlet, kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. Sosyal devlet, devletin sosyal ve ekonomik hayata müdahalesiyle, sınıf çatışmalarını yumuşatan ve millî bütünleşmeyi sağlamaya çalışan bir devlet anlayışıdır. Eşitlik; herkesin dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olmasıdır. Cumhuriyet, başta devlet başkanı olmak üzere, devletin başlıca temel organlarının seçim ilkesine göre kurulmuş olduğu, özellikle bunların oluşumunda veraset ilkesinin rol oynamadığı bir hükûmet sistemini anlatır. Doğru cevap D’dir.
Soru 32
Anlamının açık olmadığı üzerine yapılan uzun tartışmalar sonucunda “Milliyetçilik” yerine “Millî devlet” deyiminin kullanıldığı anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1924 Anayasası’nın 1937 yılında geçirdiği değişiklik
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1961 Anayasası’nın Kurucu Meclis’te görüşülmesi sırasında “milliyetçilik” deyimi uzun tartışmalara yol açmış sonunda, ortalama bir formül olarak 2. maddede “millî devlet” deyiminin kullanılması, buna karşılık Başlangıç bölümünde Türk Milliyetçiliği’nin uzun ve ayrıntılı bir tanımının verilmesi kabul edilmiştir. Doğru cevap D’dir.
Soru 33
Laiklik ilkesi göz önüne alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Laiklik ilkesi anayasamızda özel olarak korunmuştur.
B
Din ve ahlak eğitim ve öğretimi Devlet’in gözetim ve denetimi altında yapılmaktadır.
C
Diyanet İşleri Başkanlığı devlet teşkilatı içinde yer almaktadır.
D
Semavi dinlerin (Müslümanlık, Hristiyanlık ve Yahudilik) mensuplarına diğer dinlerin mensuplarına oranla daha geniş bir hukuki koruma tanınmıştır.
E
Devlet işlemlerinin din kurallarına uygun olma zorunluluğu yoktur.
Açıklama:
A, B, C ve E seçeneklerindeki ifadeler doğru bilgi içermektedir. Anayasa Mahkemesi, semavi dinlerin (Müslümanlık, Hristiyanlık ve Yahudilik) mensuplarına diğer dinlerin mensuplarına oranla daha geniş bir hukuki koruma tanıyan 3255 sayılı Kanunun ilgili hükümlerini, Anayasa’nın hem laiklik, hem eşitlik ilkelerine aykırı bularak iptal etmiştir. Doğru cevap D’ dir.
Soru 34
Aşağıda verilen oy türlerinden hangisi I. ve II. Meşrutiyet dönemlerinde uygulanmıştır?
Seçenekler
A
Genel oy
B
Erkekler için genel oy
C
Servete bağlı oy
D
Eşit oy
E
Gizli oy
Açıklama:
Türkiye’de I. ve II. Meşrutiyet dönemlerinde, servete bağlı oy ilkesi uygulanmıştır. 1924 yılında seçim kanununda yapılan değişiklikle, erkekler için genel oy hakkı kabul edilmiş; 1934’te ise bu hak, kadınlara da tanınmıştır. Böylece, 1934’ten bu yana Türkiye’de genel ve eşit oy sistemi mevcut olmuştur. Doğru cevap C’dir.
Soru 35
Türkiye Cumhuriyetinde tek dereceli sisteme göre yapılan ilk seçim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1923
B
1927
C
1931
D
1935
E
1946
Açıklama:
Tek parti döneminde yaşanan 1923, 1927, 1931, 1935 seçimlerinde iki dereceli seçim sistemi uygulanmıştır. 1946 seçimleri, tek dereceli sisteme göre yapılan ilk seçimler olmuştur. Doğru cevap E’dir.
Soru 36
Kanunla belirlenen devlet yardımından hangi siyasal partiler yararlanabilir?
Seçenekler
A
TBMM’ de grubu bulunan partiler
B
Toplam geçerli oyların % 7’sinden fazlasını alan siyasal partiler
C
En çok oy alan siyasal parti
D
Koalisyon ortağı siyasal partiler
E
Tüm siyasal partiler
Açıklama:
Kanunî düzenlemelerle devlet yardımı tüm partilere eşit olarak dağıtılmayıp, sadece bir kısım partiler (milletvekili genel seçimlerindeki yüzde 10’luk genel barajı aşmış ve barajı aşmamış olmakla birlikte milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların yüzde 7’sinden fazlasını almış bulunan partiler) yararlandırılmaktadır. Doğru cevap B’ dir.
Soru 37
Aşağıdaki kavramlardan hangisi temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasında; sınırlama aracının amacı gerçekleştirmeye elverişli olması ve araç ile amaç arasında ölçülü bir oranın bulunmasını ifade eder?
Seçenekler
A
Kanuni sınırlama
B
Hakkın özü güvencesi
C
Objektif sınırlama
D
Ölçülülük ilkesi
E
Özel sınırlama
Açıklama:
Anayasa ile korunan temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasında sınırlandırmanın sınırları kanuni sınırlama, hakkın özü güvencesi, objektif sınırlama ve ölçülülük ilkesi gibi kavramlarla açıklanmıştır. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasında; sınırlama aracının amacı gerçekleştirmeye elverişli olması ve araç ile amaç arasında ölçülü bir oranın bulunmasını ifade eden kavram “ ölçülülük ilkesi” dir. Doğru cevap D’ dir.
Soru 38
Kamu Denetçiliği Kurumu hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
B
Kurumda bir Başdenetçi ve beş denetçi görev yapar.
C
Kurum hukuka veya hakkaniyete aykırı bulduğu bir idari işlemi hükümsüz kılabilir.
D
Kamu Başdenetçisi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir.
E
Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin başvurular incelenmez.
Açıklama:
Kamu Denetçiliği Kurumu, bir yargı organı olmaması nedeniyle bir idarî merciin hukuka veya hakkaniyete aykırı bulduğu bir işlemini hükümsüz kılamaz; ancak bu konudaki önerisini ilgili mercie bildirir. Doğru cevap C’ dir.
Soru 39
Devletin görevlerini iç ve dış güvenliği sağlamakla sınırlayan ve sosyo - ekonomik yaşama müdahalesini zararlı sayan devlet anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Laik devlet
B
Jandarma devlet
C
Sosyal devlet
D
Hukuk devleti
E
Monarşik devlet
Açıklama:
Laik devlet, gerek dine bağlı devlet, gerekse devlete bağlı din sistemlerini reddeden, din ve devlet işlerini bütünüyle birbirinden ayıran yönetim sistemidir. Sosyal devlet, devletin sosyal ve ekonomik hayata müdahalesiyle, sınıf çatışmalarını yumuşatan ve millî bütünleşmeyi sağlamaya çalışan bir devlet anlayışıdır. Hukuk devleti; vatandaşların hukuki güvenlik içinde bulundukları, devletin eylem ve işlemlerinin hukuk kurallarına bağlı olduğu bir sistemi anlatır. Monarşik devlet ise devlet başkanının verasete dayandığı bir devlet anlayışıdır. Jandarma devlet, devletin görevlerini iç ve dış güvenliği sağlamakla sınırlayan ve sosyo - ekonomik yaşama müdahalesini zararlı sayan devlet anlayışıdır. Doğru cevap B’ dir.
Soru 40
Aynı durumda bulunanlar için haklarda ve ödevlerde, yararlarda ve yükümlülüklerde, yetkilerde ve sorumluluklarda, fırsatlarda ve hizmetlerde eşit davranma zorunluluğunu içeren kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eşitlik
B
Pozitif ayrımcılık
C
Şekli hukuki eşitlik
D
Maddi hukuki eşitlik
E
Kadın-erkek eşitliği
Açıklama:
Eşitlik; herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olması, hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınmamasıdır. Pozitif ayrımcılık; toplumda sosyal, ekonomik ve fiziksel nedenlerle dezavantajlı durumda olan birey ve gruplar lehine ayrımcılık yapılmasıdır. Şekli hukuki eşitlik, kanunların genel ve soyut nitelik taşıması, yani kapsadığı herkese eşit olarak uygulanmasıdır. Maddi hukuki eşitlik, aynı durumda bulunanlar için haklarda ve ödevlerde, yararlarda ve yükümlülüklerde, yetkilerde ve sorumluluklarda, fırsatlarda ve hizmetlerde eşit davranma zorunluluğunu içeren kavramdır. Doğru cevap D’dir.
Soru 41
Devlet şekli olarak cumhuriyette, egemenlik kime aittir?
I. Bireye
II. Bir Zümreye
III. Topluma
I. Bireye
II. Bir Zümreye
III. Topluma
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız I, II
E
Yalnız I, II, III
Açıklama:
Devlet şekli olarak cumhuriyet, egemenliğin bir kişiye veya zümreye değil, toplumun tümüne ait olduğu bir devleti ifade eder.
Soru 42
1982 Anayasası’nın başlangıç bölümünde, hangi ilkeler yer almaktadır?
I. Atatürk inkılâp ve ilkelerine bağlılık
II. Atatürk milliyetçiliği
III. Atatürk medeniyetçiliği
IV. Kuvvetler ayrılığı
V. Laiklik
I. Atatürk inkılâp ve ilkelerine bağlılık
II. Atatürk milliyetçiliği
III. Atatürk medeniyetçiliği
IV. Kuvvetler ayrılığı
V. Laiklik
Seçenekler
A
Yalnız I, II, III
B
Yalnız II, III, IV
C
Yalnız III, IV, V
D
Yalnız I, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
1982 Anayasası’nın başlangıç bölümünde, şu ilkeler yer almaktadır:
a) 12 Eylül 1980 harekâtının meşruluğu (para. 1,2) (23.7.1995 tarihli Anayasa
değişikliği ile çıkarılmıştır);
b) Atatürk inkılâp ve ilkelerine bağlılık (para. 1,5);
c) Atatürk milliyetçiliği (para. 1, 2, 5, 7);
ç) Atatürk medeniyetçiliği (para. 5);
d) Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi (para. 2);
e) Milli egemenlik (para. 3);
f) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü (para. 3 ve 4);
g) Hürriyetçi demokrasi (para. 3);
h) Kuvvetler ayrılığı (para. 4);
i) Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği (para. 5);
j) Laiklik (para. 5);
k) “Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu” (para. 6);
a) 12 Eylül 1980 harekâtının meşruluğu (para. 1,2) (23.7.1995 tarihli Anayasa
değişikliği ile çıkarılmıştır);
b) Atatürk inkılâp ve ilkelerine bağlılık (para. 1,5);
c) Atatürk milliyetçiliği (para. 1, 2, 5, 7);
ç) Atatürk medeniyetçiliği (para. 5);
d) Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi (para. 2);
e) Milli egemenlik (para. 3);
f) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü (para. 3 ve 4);
g) Hürriyetçi demokrasi (para. 3);
h) Kuvvetler ayrılığı (para. 4);
i) Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği (para. 5);
j) Laiklik (para. 5);
k) “Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu” (para. 6);
Soru 43
Laiklik açısından aşağıdakilerden hangi yanlıştır?
Seçenekler
A
Vicdan ve ibadet hürriyetlerini kapsar.
B
Herkes, hiçbir dini inanca sahip olmama hürriyetine sahiptir.
C
Kimse, ibadete, dini ayin ve törenlere katılmaya, dini inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz.
D
Dini inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz
E
Her türlü ibadet, dini ayin ve törenler serbesttir.
Açıklama:
İbadet hürriyetinin, Anayasa’nın 14. maddesinde sayılan amaçlarla kötüye kullanılması yasaklanmıştır. Anayasa Mahkemesi de din hürriyetinin vicdan ve ibadet hürriyeti unsurları arasında ayrım yapmakta; “bireyin manevi hayatına ilişkin olan” vicdan ya da dini inanç hürriyetinin sınırsızlığını kabul etmekte; bireyin manevî hayatını aşarak toplumsal hayatı etkileyen eylem ve davranışların, yani ibadetlerin ise kamu düzeni, kamu güvenliği ve kamu menfaatlerini korumak amacıyla sınırlanabileceğini belirtmektedir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangi hürriyetçi demokratik rejimin özelliklerindendir?
I. Temel siyasal karar organlarının genel oya dayanan serbest seçimlerle oluşması
II. Serbestçe örgütlenen siyasal partiler arasında eşit şartlarla yürütülen iktidar yarışması
III. Oy veren vatandaşların temel hak ve hürriyetlerinin tanınmış ve hukuki güvence altına alınmış olması
I. Temel siyasal karar organlarının genel oya dayanan serbest seçimlerle oluşması
II. Serbestçe örgütlenen siyasal partiler arasında eşit şartlarla yürütülen iktidar yarışması
III. Oy veren vatandaşların temel hak ve hürriyetlerinin tanınmış ve hukuki güvence altına alınmış olması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
Yalnız I, II
E
I, II, III
Açıklama:
Hürriyetçi demokratik rejimin özellikleri, ülkeden ülkeye bazı değişiklikler göstermekle beraber, bu rejimin vazgeçilmez, asgari şartı olarak kabul edilmesi gereken bazı unsurlar da vardır. Bunların en önemlileri, siyasal sistemdeki temel siyasal karar organlarının genel oya dayanan serbest seçimlerle oluşması, serbestçe örgütlenen siyasal partiler arasında eşit şartlarla yürütülen iktidar yarışması ve tüm vatandaşların temel hak ve hürriyetlerinin tanınmış ve hukuki güvence altına alınmış olmasıdır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi genel oy ilkesini uygun uygulamalardandır?
Seçenekler
A
Servete bağlı oy
B
Sadece erkeklerin oyu
C
Sadece kadınların oyu
D
Kamu görevlerinde birden fazla oy hakkı
E
Bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmaları
Açıklama:
Genel oy, servet, vergi, öğrenim durumu ve cinsiyet gibi sınırlamalar olmaksızın, bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmalarıdır.
Soru 46
Türkiye'de genel oy ilkesi ne zaman uygulamaya konmuştur?
Seçenekler
A
1924
B
1934
C
1982
D
1987
E
1995
Açıklama:
Genel oy, servet, vergi, öğrenim durumu ve cinsiyet gibi sınırlamalar olmaksızın, bütün vatandaşların oy hakkına sahip olmalarıdır. Türkiye’de I. ve II. Meşrutiyet dönemlerinde, servete bağlı oy ilkesi uygulanmıştır. 1924 yılında seçim kanununda yapılan değişiklikle, erkekler için genel oy hakkı kabul edilmiş; 1934’te ise bu hak, kadınlara da tanınmıştır. Böylece, 1934’ten bu yana Türkiye’de genel oy sistemi mevcut olmuştur.
Soru 47
"On sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme ve halkoylamasına katılma haklarına sahiptir" ifadesi hangi yıl yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1924
B
1934
C
1982
D
1987
E
1995
Açıklama:
Genel oy sistemi, oy hakkına, yaş, kısıtlılık veya özellik gösteren bazı görevlerde bulunma gibi makul sebeplerle sınırlamalar getirilmesine engel değildir. 1982 Anayasası’nın ilk şeklinde (m. 67/3) oy verme hakkı, yirmi bir yaşın doldurulmuş olması şartına bağlanmıştı. Anayasa’da 17.5.1987 tarihli ve 3361 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle oy verme yaşı indirilmiştir. Buna göre, seçimlerin ve halkoylamasının yapıldığı yılda, ay ve gün hesaba katılmaksızın, 20 yaşına giren her Türk vatandaşı seçme ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir. Seçme yaşı, Anayasa’da 23.7.1995 tarihinde yapılan değişiklikle daha da düşürülmüştür. Buna göre “on sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme ve halkoylamasına katılma haklarına sahiptir”.
Soru 48
Türkiye’de tek dereceli seçim ne zaman uygulanmıştır?
Seçenekler
A
1924
B
1934
C
1946
D
1987
E
1995
Açıklama:
Seçimler seçmenlerin temsilcilerini doğrudan doğruya seçip seçememeleri bakımından, tek dereceli ve iki dereceli olarak ikiye ayrılır. Tek dereceli seçimde seçmenler, temsilcilerini doğrudan doğruya seçerler. İki dereceli seçimde ise seçmenler, ilkin ikinci seçmen adı verilen bir grup seçmeni seçerler; temsilciler de daha sonra bu ikinci seçmenler tarafından seçilir. Türkiye’de 1946 yılına kadar iki dereceli seçim uygulanmıştır. 1946 seçimleri, tek dereceli sisteme göre yapılan ilk seçimler olmuştur.
Soru 49
Siyasal partilere devlet yardımı ne zaman hüküm olarak kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1924
B
1934
C
1946
D
1987
E
1995
Açıklama:
1982 Anayasası siyasal partilere devlet yardımından söz etmemiştir. Ancak SPK’ye 27.6.1984 günlü ve 3032 sayılı Kanunla eklenen bir maddeyle bu yardımın yapılması düzenlenmiştir. Anılan hüküm, daha sonra 1987 ve 1988 yıllarında çıkarılan 3349 ve 3470 sayılı Kanunlar’la değiştirilmiştir. Anayasa’da 23.7.1995 tarihinde gerçekleştirilen değişiklikle, siyasi partilere devlet yardımı konusunda şu hüküm kabul edilmiştir: “Siyasi partilere, Devlet, yeterli düzeyde ve hakça malî yardım yapar. Partilere yapılacak yardımın, alacakları üye aidatının ve bağışların tabi olduğu esaslar kanunla düzenlenir” (m. 68/8).
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi 1982 anayasasının temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması konusunda kabul ettiği hükümlerden değildir?
Seçenekler
A
Kanun, kamu yararı, genel ahlak, kamu düzeni, sosyal adalet ve millî güvenlik gibi sebeplerle de olsa, bir hakkın ve hürriyetin özüne dokunamaz.
B
Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunla sınırlanabilir.
C
Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz.
D
Öngörüldükleri amaç dışında kullanılamaz.
E
Genel sınırlama sebepleri temel hak ve hürriyetlerin tümü için geçerlidir.
Açıklama:
1982 Anayasası’nın temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması konusunda kabul ettiği temel kural (m. 13) bazı noktalardan 1961 Anayasası’nın benimsediği sisteme (m. 11) benzemekte, bazı noktalarda ise ondan ayrılmaktadır. Benzer unsurlar, sınırlamanın anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olması ve kanunla yapılmasıdır. Sınırlama sebepleri bakımından ise iki anayasa arasında önemli bir fark göze çarpmaktadır. 1961 Anayasası, genel olarak, her temel hak ve hürriyetin hangi sebeplerle sınırlanabileceğini, o hürriyetle ilgili maddede belirtmiş, fakat bunun yanında 11/2. maddede “Kanun, kamu yararı, genel ahlak, kamu düzeni, sosyal adalet ve millî güvenlik gibi sebeplerle de olsa, bir hakkın ve hürriyetin özüne dokunamaz.” hükmüne yer vermiştir. 1982 Anayasası’nın 13. maddesindeki düzenlemeye göre “Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, millî egemenliğin, Cumhuriyetin, millî güvenliğin, kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının, genel ahlakın ve genel sağlığın korunması amacı ile ve ayrıca anayasanın ilgili maddelerinde öngörülen özel sebeplerle, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunla sınırlanabilir. Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaç dışında kullanılamaz. Bu maddede yer alan genel sınırlama sebepleri temel hak ve hürriyetlerin tümü için geçerlidir”.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi servet, vergi öğrenim durumu ve cinsiyet gibi nitelik sınırlandırmaları olmaksızın bütün yurttaşların oy kullanma hakkına sahip olması olarak ifade edilir?
Seçenekler
A
Eşit oy
B
Genel Oy
C
Gizli Oy
D
Açık Oy
E
Sınırlı Oy
Açıklama:
Türk Anayasa hukuku bakımından demokratik devlet, serbest seçim ve çok partili siyasal yaşam konularını açıklayabilmek
Genel Oy: Servet, vergi öğrenim durumu ve cinsiyet gibi nitelik sınırlandırmaları olmaksızın bütün yurttaşların oy kullanma hakkına sahip olmasıdır.
Genel Oy: Servet, vergi öğrenim durumu ve cinsiyet gibi nitelik sınırlandırmaları olmaksızın bütün yurttaşların oy kullanma hakkına sahip olmasıdır.
Soru 52
I. Siyasal sistemdeki temel siyasal karar organları genel oya dayanan serbest seçimlerle oluşur.
II. Serbestçe örgütlenen siyasal partiler arasında eşit şartlarla yürütülen iktidar yarışması vardır.
III. Tüm vatandaşların temel hak ve hürriyetleri tanınmış ve hukuki güvence altına alınmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri demokratik rejimin asgari vazgeçilmez şartlarındandır?
II. Serbestçe örgütlenen siyasal partiler arasında eşit şartlarla yürütülen iktidar yarışması vardır.
III. Tüm vatandaşların temel hak ve hürriyetleri tanınmış ve hukuki güvence altına alınmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri demokratik rejimin asgari vazgeçilmez şartlarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Türk Anayasa hukuku bakımından demokratik devlet, serbest seçim ve çok partili siyasal yaşam konularını açıklayabilmek
Hürriyetçi demokratik rejimin özellikleri, ülkeden ülkeye bazı değişiklikler göstermekle beraber, bu rejimin vazgeçilmez, asgari şartı olarak kabul edilmesi gereken baz› unsurlar da vardır. Bunların en önemlileri, siyasal sistemdeki temel siyasal karar organlarının genel oya dayanan serbest seçimlerle oluşması, serbestçe örgütlenen siyasal partiler arasında eşit şartlarla yürütülen iktidar yarışması ve tüm vatandaşların temel hak ve hürriyetlerinin tanınmış ve hukuki güvence altına alınmış olmasıdır.
Hürriyetçi demokratik rejimin özellikleri, ülkeden ülkeye bazı değişiklikler göstermekle beraber, bu rejimin vazgeçilmez, asgari şartı olarak kabul edilmesi gereken baz› unsurlar da vardır. Bunların en önemlileri, siyasal sistemdeki temel siyasal karar organlarının genel oya dayanan serbest seçimlerle oluşması, serbestçe örgütlenen siyasal partiler arasında eşit şartlarla yürütülen iktidar yarışması ve tüm vatandaşların temel hak ve hürriyetlerinin tanınmış ve hukuki güvence altına alınmış olmasıdır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi seçmenlerin önce ikinci seçmen adı verilen bir grup seçmeni seçmesi ve temsilcilerin de daha sonra bu ikinci seçmenler tarafından seçilmesini ifade eder?
Seçenekler
A
Tek Dereceli Seçim
B
İki Dereceli Seçim
C
Genel Oylu Seçim
D
Eşit Oylu Seçim
E
Sınırlı Oylu Seçim
Açıklama:
Türk Anayasa hukuku bakımından demokratik devlet, serbest seçim ve çok partili siyasal yaşam konularını açıklayabilmek
İki dereceli seçimde ise seçmenler, ilkin ikinci seçmen adı verilen bir grup seçmeni seçerler; temsilciler de daha sonra bu ikinci seçmenler tarafından seçilir.
İki dereceli seçimde ise seçmenler, ilkin ikinci seçmen adı verilen bir grup seçmeni seçerler; temsilciler de daha sonra bu ikinci seçmenler tarafından seçilir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi devletin görevlerini iç ve dış güvenliği sağlamakla sınırlayan ve sosyo- ekonomik yaşama müdahalesini zararlı sayan devlet anlayışını ifade eder?
Seçenekler
A
Sosyalist Devlet
B
Sosyal Devlet
C
Jandarma Devlet
D
Liberal Devlet
E
Hukuk Devleti
Açıklama:
Sosyal devletin anlamını açıklayabilmek
Jandarma Devlet: Devletin görevlerini iç ve dış güvenliği sağlamakla sınırlayan ve sosyo- ekonomik yaşama müdahalesini zararlı sayan devlet anlayışıdır.
Jandarma Devlet: Devletin görevlerini iç ve dış güvenliği sağlamakla sınırlayan ve sosyo- ekonomik yaşama müdahalesini zararlı sayan devlet anlayışıdır.
Soru 55
I. Yürütme işlemleri yargı denetimi altında bulunmalıdır.
II. Yasama işlemlerinin anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi mevcut olmalıdır.
III. Yürütme veya yasama işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetleyecek olan yargı organları, yürütme ve yasama organları karşısında tam bir bağımsızlığa sahip olmalıdır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri hukuk devletinin başlıca varlık şartlarındandır?
II. Yasama işlemlerinin anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi mevcut olmalıdır.
III. Yürütme veya yasama işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetleyecek olan yargı organları, yürütme ve yasama organları karşısında tam bir bağımsızlığa sahip olmalıdır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri hukuk devletinin başlıca varlık şartlarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Hukuk devletinin ilkelerini saptayabilmek
Hukuk devleti ilkesi devletin işlemlerinin hukuk kurallarına bağlılığını ifade eder. Hukuk kurallarına bağlılığı sağlayacak mekanizma ise, devletin eylem ve işlemlerinin yargı denetimi altında bulunmasıdır. Hukuk devleti denilince, ilk olarak yürütmenin hukuka bağlılığı ve yürütme işlemlerinin yargı denetimi altında bulunması akla gelmektedir. Yürütme işlemlerinin yargısal denetimi, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri olmakla birlikte, tek başına hukukun üstünlüğünü ve vatandaşların hukuki güvenliğini sağlamaya yeterli değildir. Çünkü bu denetim, nihayet, yürütme işlemlerinin kanunlara uygunluğunu sağlayabilecektir. Hukuk devletinin tam anlamıyla gerçekleşmiş sayılabilmesi için, sadece yürütme organının işlemlerinin kanunlara uygunluğunun değil, yasama işlemlerinin de anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi gereklidir. Hukuk devletinin en önemli unsurlarından biri de yargı bağımsızlığıdır. Yargı bağımsızlığının güvence altına alınmamış olduğu sistemlerde, gerçek anlamda bir hukuk devletinden söz etmeye imkân yoktur.
Hukuk devleti ilkesi devletin işlemlerinin hukuk kurallarına bağlılığını ifade eder. Hukuk kurallarına bağlılığı sağlayacak mekanizma ise, devletin eylem ve işlemlerinin yargı denetimi altında bulunmasıdır. Hukuk devleti denilince, ilk olarak yürütmenin hukuka bağlılığı ve yürütme işlemlerinin yargı denetimi altında bulunması akla gelmektedir. Yürütme işlemlerinin yargısal denetimi, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri olmakla birlikte, tek başına hukukun üstünlüğünü ve vatandaşların hukuki güvenliğini sağlamaya yeterli değildir. Çünkü bu denetim, nihayet, yürütme işlemlerinin kanunlara uygunluğunu sağlayabilecektir. Hukuk devletinin tam anlamıyla gerçekleşmiş sayılabilmesi için, sadece yürütme organının işlemlerinin kanunlara uygunluğunun değil, yasama işlemlerinin de anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi gereklidir. Hukuk devletinin en önemli unsurlarından biri de yargı bağımsızlığıdır. Yargı bağımsızlığının güvence altına alınmamış olduğu sistemlerde, gerçek anlamda bir hukuk devletinden söz etmeye imkân yoktur.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi temel hak ve hürriyetlerin anayasada belirtilen şartlarla sınırlanmasının sınırını oluşturmaz?
Seçenekler
A
Sınırlama idarenin bütün düzenleyici işlemleri ile yapılabilir.
B
Sınırlama, anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olmak zorundadır.
C
Kanuni sınırlama, ancak anayasanın ilgili maddesinde o hürriyet için öngörülmüş sınırlama sebeplerine dayanabilir.
D
Sınırlama ölçülülük ilkesine uygun olmalıdır.
E
Sınırlama temel hak ve hürriyetlerinin özüne dokunmaz ve demokratik toplum düzeninin gereğidir.
Açıklama:
1982 Anayasası'nın insan haklarına yaklaşımını belirleyebilmek
Sınırlama, ancak kanunla yapılabilir. Sınırlama, anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olmak zorundadır. Kanuni sınırlama, ancak anayasanın ilgili maddesinde o hürriyet için öngörülmüş sınırlama sebeplerine dayanabilir. Ölçülülük ilkesi, sınırlamada başvurulan aracın sınırlama amacını gerçekleştirmeye elverişli olmasını; bu aracın, sınırlama amacı açısından gerekli olmasını ve araçla amacın ölçüsüz bir oran içinde bulunmamasını ifade eder. Bir hak veya hürriyetin özü, onun vazgeçilmez unsuru, dokunulduğu takdirde söz konusu hürriyeti anlamsız kılacak olan aslî çekirdeğidir. Kanunun temel hak ve hürriyetlerinin özüne dokunamayacağı ilkesi 1961 Anayasası kabul etmiştir. 1982 Anayasası, ilk şekliyle hakkın özü kavramına yer vermeyerek, onun yerine “demokratik toplum düzeninin gerekleri” kriterini kabul etmişti. Anayasanın 13/2. maddesine göre “temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz”. Anayasa’nın 13. maddesinde 3.10.2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle, hakkın özü güvencesi, demokratik toplum düzeninin gerekleri güvencesine ek olarak açıkça belirtilmiştir. Ayrıca, sınırlamaların laik Cumhuriyet gereklerine aykırı olmaması unsuru da 13. maddeye eklenmiştir.
Sınırlama, ancak kanunla yapılabilir. Sınırlama, anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olmak zorundadır. Kanuni sınırlama, ancak anayasanın ilgili maddesinde o hürriyet için öngörülmüş sınırlama sebeplerine dayanabilir. Ölçülülük ilkesi, sınırlamada başvurulan aracın sınırlama amacını gerçekleştirmeye elverişli olmasını; bu aracın, sınırlama amacı açısından gerekli olmasını ve araçla amacın ölçüsüz bir oran içinde bulunmamasını ifade eder. Bir hak veya hürriyetin özü, onun vazgeçilmez unsuru, dokunulduğu takdirde söz konusu hürriyeti anlamsız kılacak olan aslî çekirdeğidir. Kanunun temel hak ve hürriyetlerinin özüne dokunamayacağı ilkesi 1961 Anayasası kabul etmiştir. 1982 Anayasası, ilk şekliyle hakkın özü kavramına yer vermeyerek, onun yerine “demokratik toplum düzeninin gerekleri” kriterini kabul etmişti. Anayasanın 13/2. maddesine göre “temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz”. Anayasa’nın 13. maddesinde 3.10.2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle, hakkın özü güvencesi, demokratik toplum düzeninin gerekleri güvencesine ek olarak açıkça belirtilmiştir. Ayrıca, sınırlamaların laik Cumhuriyet gereklerine aykırı olmaması unsuru da 13. maddeye eklenmiştir.
Soru 57
Genel oy ilkesi, Türkiye'de hangi yılda mevcut olmuştur?
Seçenekler
A
1921
B
1924
C
1934
D
1946
E
1950
Açıklama:
Türk Anayasa hukuku bakımından demokratik devlet, serbest seçim ve çok partili siyasal yaşam konularını açıklayabilmek
1924 yılında seçim kanununda yapılan değişlikle, erkekler için genel oy hakkı kabul edilmiş; 1934’te ise bu hak, kadınlara da tanınmıştır. Böylece, 1934’ten bu yana Türkiye’de genel oy sistemi mevcut olmuştur.
1924 yılında seçim kanununda yapılan değişlikle, erkekler için genel oy hakkı kabul edilmiş; 1934’te ise bu hak, kadınlara da tanınmıştır. Böylece, 1934’ten bu yana Türkiye’de genel oy sistemi mevcut olmuştur.
Soru 58
Gizli oy ile açık sayım ve döküm ilkeleri Türkiye'de hangi yıl kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1921
B
1924
C
1934
D
1946
E
1950
Açıklama:
Türk Anayasa hukuku bakımından demokratik devlet, serbest seçim ve çok partili siyasal yaşam konularını açıklayabilmek
Türkiye’de gizli oy ilkesi, 1950 yılında kabul edilmiştir. Açık sayım ve döküm ilkesi de gizli oy ilkesi gibi, ülkemizde 1950 yılında kabul edilmiştir.
Türkiye’de gizli oy ilkesi, 1950 yılında kabul edilmiştir. Açık sayım ve döküm ilkesi de gizli oy ilkesi gibi, ülkemizde 1950 yılında kabul edilmiştir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi aynı durumda bulunanlara haklarda ve ödevlerde, yararlarda ve yükümlülüklerde, yetkilerde ve sorumluluklar ile fırsatlarda ve hizmetlerde eşit davranılmasını ifade eder?
Seçenekler
A
Genel Oy ilkesi
B
Servete Bağlı Oy İlkesi
C
Şekli Hukuki Eşitlik
D
Maddi Hukuki Eşitlik
E
Eşit Oy ilkesi
Açıklama:
Eşitlik kavramının türlerini belirleyebilmek
Maddi Hukuki Eşitlik: Aynı durumda bulunanlara haklarda ve ödevlerde, yararlarda ve yükümlülüklerde, yetkilerde ve sorumluluklar ile fırsatlarda ve hizmetlerde eşit davranılmasıdır.
Maddi Hukuki Eşitlik: Aynı durumda bulunanlara haklarda ve ödevlerde, yararlarda ve yükümlülüklerde, yetkilerde ve sorumluluklar ile fırsatlarda ve hizmetlerde eşit davranılmasıdır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi kanunların genel ve soyut nitelik taşımasını, yani kapsadığı herkese eşit olarak uygulanmasını ifade eder?
Seçenekler
A
Genel Oy İlkesi
B
Servete Bağlı Oy İlkesi
C
Şekli Hukuki Eşitlik
D
Maddi Hukuki Eşitlik
E
Eşit Oy İlkesi
Açıklama:
Eşitlik kavramının türlerini belirleyebilmek
Şekli Hukuki Eşitlik: Kanunların genel ve soyut nitelik taşıması, yani kapsadığı herkese eşit olarak uygulanmasıdır.
Doğru cevap C'dir.
Şekli Hukuki Eşitlik: Kanunların genel ve soyut nitelik taşıması, yani kapsadığı herkese eşit olarak uygulanmasıdır.
Doğru cevap C'dir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın başlangış bölümünde halen yer alan ilkelrden biri değildir?
Seçenekler
A
Atatürk inkılap ve ilkelerine bağlılık
B
12 Eylül 1980 harekatının meşruluğu
C
Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi
D
Anayasanın ve hukukun üstünlüğü
E
Kuvvetler ayrılığı
Açıklama:
1982 Anayasası'nda başlabğıçta yer alamasına rağmen, halen yürürlükte değildir.
12 Eylül 1980 harekâtının meşruluğu (para. 1,2) (23.7.1995 tarihli Anayasa değişikliği ile çıkarılmıştır);
12 Eylül 1980 harekâtının meşruluğu (para. 1,2) (23.7.1995 tarihli Anayasa değişikliği ile çıkarılmıştır);
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi din ve devlet ,işlerinin birbirinden ayrılmış sayılması için gerekli olan unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Resmi bir devlet dininin olmaması
B
Devletin bütün dinlerin mensuplarına eşit davranması
C
Din kurumlarıyla devlet kurumlarının ayrılmış olması
D
Seçimlerin serbest bir şekilde yapılması
E
Devlet Yönetiminin din kurallarından etkilenmemesi
Açıklama:
Seçimlerin serbest bir şekilde yapılması demokratik devletin bir unsurudur.
Laikliğin unsurları olarak diğer şıklar yer alırken "D" şıkkı demokratik devlet özelliğinin unsurudur.
Laikliğin unsurları olarak diğer şıklar yer alırken "D" şıkkı demokratik devlet özelliğinin unsurudur.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi hürriyetçi demokratik rejimin asgari şartı olarak kabul edilen unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Siyasal sistemdeki temel siyasal karar organlarının genel oya dayanan serbest seçimlerle oluşması
B
Serbestçe örgütlenen siyasal partiler arasında eşit şartlarla yürütülen iktidar yarışması
C
Tüm vatandaşların temel hak ve hürriyetlerinin tanınmış olması
D
Tüm vatandaşların temel hak ve hürriyetlerinin hukuki güvence altına alınmış olması
E
Devletin bütün dinlerin mensuplarına eşit davranması
Açıklama:
Hürriyetçi demokratik rejimin asgari şartı olarak kabul edilen unsurları "a", "b", "c" ve "d" şıklarında sayılmıştır.
Devletin bütün dinlerin mensuplarına eşit davranması laiklik ilkesinin unsurlarından biridir.
Devletin bütün dinlerin mensuplarına eşit davranması laiklik ilkesinin unsurlarından biridir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisinin şartlarından biri seçme hakkı ve seçim hürriyetidir?
Seçenekler
A
Demokratik devlet
B
Laik devlet
C
Atatürk milliyetçiliğine bağlı devlet
D
Cumhuriyetçi devlet
E
Sosyal devlet
Açıklama:
Seçme ve seçim hürriyeti demokratik devletin vazgeçilmez unsurlarından biridir.
Demokrasi en basit tanımıyla, yöneticilerin tüm yönetilenler tarafından serbest ve dürüst seçimler yoluyla seçildikleri bir rejimdir.
Demokrasi en basit tanımıyla, yöneticilerin tüm yönetilenler tarafından serbest ve dürüst seçimler yoluyla seçildikleri bir rejimdir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi seçimlerin serbestliğini ve dürüstlüğünü sağlama amacıyla kabul edilen ilkedir?
Seçenekler
A
Oyların gizliliği ilkesi
B
Açı sayım ve döküm ilkesi
C
Tek dereceli seçim ilkesi
D
Seçimlerin yargı organlarının yönetim ve denetiminde yapılması ilkesi
E
Eşit oy ilkesi
Açıklama:
Anayasa'nın 79. maddesi uyarınca seçimler yargı organlarının yönetim ve denetiminde yapılır.
Seçimlerin yargı organlarının yönetim ve denetiminde yapılması ilkesi seçimlerin serbestliğini ve dürüstlüğünü sağlama amacıyla kabul edilen ilkedir.
Seçimlerin yargı organlarının yönetim ve denetiminde yapılması ilkesi seçimlerin serbestliğini ve dürüstlüğünü sağlama amacıyla kabul edilen ilkedir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi vatandaşların devlete karşı güven beslemeleri ve kendi kişiliklerini korkusuzca geliştirmeleri için gerekli olan ve Anayasa'da "Cumhuriyetin nitelikleri" arasında bütün uygar demokratik rejimlerin temel özelliklerinden biri olan, devletin eylem ve işlemlerinin kurallara bağlı olduğunu anlatan ilkedir?
Seçenekler
A
Hukuk devleti ilkesi
B
Demokratik devlet ilkesi
C
Eşit oy ilkesi
D
Sosyal devlet ilkesi
E
Laiklik ilkesi
Açıklama:
Hukuk devleti demokratik rejimlerin temel ilkesidir.
vatandaşların devlete karşı güven beslemeleri ve kendi kişiliklerini korkusuzca geliştirmeleri için gerekli olan ve Anayasa'da "Cumhuriyetin nitelikleri" arasında bütün uygar demokratik rejimlerin temel özelliklerinden biri olan, devletin eylem ve işlemlerinin kurallara bağlı olan hukuk devleti ilkesidir.
vatandaşların devlete karşı güven beslemeleri ve kendi kişiliklerini korkusuzca geliştirmeleri için gerekli olan ve Anayasa'da "Cumhuriyetin nitelikleri" arasında bütün uygar demokratik rejimlerin temel özelliklerinden biri olan, devletin eylem ve işlemlerinin kurallara bağlı olan hukuk devleti ilkesidir.
Soru 67
Anayasa, temel hak ve hürriyetlerin ancak anayasada belirtilen şartlarla sınırlanabileceğini öngörmüştür. Aşağıdakilerden hangisi söz konusu sınırlamanın sınırlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Sınırlama ancak kanunla yapılabilir.
B
Sınırlama, anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olmalıdır.
C
Kanuni sınırlama ancak anayasanın ilgili maddesinde o hürriyet için öngörülmüş sınırlama sebeplerine dayanabilir.
D
Hakkın özüne ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmalıdır.
E
Vatandaşların hukuki güvenlik içinde bulunmalarıdır.
Açıklama:
Temel hak ve hürriyetlerin ancak anayasada belirtilen şartlarla sınırlanabileceğini öngörmüştür. Vatandaşların hukuki güvenlik içinde bulunmaları söz konusu sınırlamanın sınırlarından biri değildir.
Soru 68
Batı toplumlarının 19. yüzyıl içindeki değişimi, devlet kontrolünden uzak biçimde kanunlarına göre işlemeye terk edilen piyasa ekonomisinin sanayileşmeyi büyük ölçüde gerçekleştirdiği fakat ağır sosyal sorunlar yarattığı, gelir ve servet eşitsizliklerini arttırdığı, sınıf çatışmalarını yoğunlaştırdığı gerçeğine dayanarak cumhuriyetin niteliklerinden biri olarak hangi ilke benimsenmiştir?
Seçenekler
A
Hukuk devleti ilkesi
B
Jandarma devlet ilkesi
C
Sosyal devlet ilkesi
D
Vergi adaleti ilkesi
E
Milli egemenlik ilkesi
Açıklama:
Söz konusu ilke sosyal devlet ilkesidir.
Batı toplumlarının 19. yüzyıl içindeki değişimi, devlet kontrolünden uzak biçimde kanunlarına göre işlemeye terk edilen piyasa ekonomisinin sanayileşmeyi büyük ölçüde gerçekleştirdiği fakat ağır sosyal sorunlar yarattığı, gelir ve servet eşitsizliklerini arttırdığı, sınıf çatışmalarını yoğunlaştırdığı gerçeğine dayanarak cumhuriyetin niteliklerinden biri olarak sosyal devlet ilkesi benimsenmiştir.
Batı toplumlarının 19. yüzyıl içindeki değişimi, devlet kontrolünden uzak biçimde kanunlarına göre işlemeye terk edilen piyasa ekonomisinin sanayileşmeyi büyük ölçüde gerçekleştirdiği fakat ağır sosyal sorunlar yarattığı, gelir ve servet eşitsizliklerini arttırdığı, sınıf çatışmalarını yoğunlaştırdığı gerçeğine dayanarak cumhuriyetin niteliklerinden biri olarak sosyal devlet ilkesi benimsenmiştir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi sosyal devleti gerçekleştirmeye yönelik hukuki araçlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Herkese insan haysiyetine yakışır asgari bir hayat düzeyi sağlamaya yönelik tedbirler almak.
B
Vergi adaleti sağlamak
C
Kamulaştırma ve devletşeşitmeyi belirli şartlar altında yapmak
D
Toplumun ekonomik kaynaklarının, ekonomik kalkınmayı sağlamak amacıyla, bilimsel ve akılcı biçimde kullanılmasını sağlamak üzere planlama yapmak
E
Genel seçimlerin genel ve eşit oy, açk sayım usullerine göre yapılmasını sağlamak
Açıklama:
Genel seçimlerin genel ve eşit oy, açk sayım usullerine göre yapılmasını sağlamak demokratik ülke ilkesine uygundur.
Soru 70
Anayasanın 10. maddesinde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa "imtiyaz" tanımayacağı yönündeki ikinci fıkrası aşağıdaki ilkelerden hangisini hedeflemektedir?
Seçenekler
A
Hukuk devleti ilkesi
B
Eşitlik ilkesi
C
Sosyal devlet ilkesi
D
Demokratik devlet ilkesi
E
İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi
Açıklama:
Anayasanın 10. maddesinde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa "imtiyaz" tanımayacağı yönündeki ikinci fıkrası eşitlik ilkesini hedeflemektedir.
Soru 71
Egemenliğin bir kişiye veya zümreye değil, toplumun tümüne ait olduğu bir devleti ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cumhuriyet
B
Eşitlik
C
Hukuk devleti
D
İnsan haklarına saygılı devlet
E
Sosyal devlet
Açıklama:
Hukuk devleti, Cumhuriyetin niteliklerinden birini ifade eden ve yurttaşların, hukuki güvenlik içinde bulundukları, devletin eylem ve işlemlerinin hukuk kurallarına bağlı oldukları bir sistemi anlatır. Sosyal devlet, devletin sosyal ve ekonomik hayata müdahalesiyle, sınıf çatışmalarını yumuşatan ve millî bütünleşmeyi sağlamaya çalışan bir devlet anlayışıdır. Eşitlik; herkesin dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olmasıdır. İnsan haklarına saygılı devlet, kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. Devlet şekli olarak cumhuriyet, egemenliğin bir kişiye veya zümreye değil, toplumun tümüne ait olduğu bir devleti ifade eder. Doğru cevap A’dır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası’nın başlangıç bölümünde yer alan ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Atatürk inkılâp ve ilkelerine bağlılık
B
Atatürk milliyetçiliği
C
Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi
D
Milli dayanışma
E
Milli egemenlik
Açıklama:
1982 Anayasası’nın başlangıç bölümünde; Atatürk inkılâp ve ilkelerine bağlılık, Atatürk milliyetçiliği, Atatürk medeniyetçiliği, çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi, milli egemenlik, Anayasanın ve hukukun üstünlüğü, hürriyetçi demokrasi, kuvvetler ayrılığı, Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği, laiklik ve her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanması bulunmaktadır. Milli dayanışma adı geçen ilkeler arasında yer almamaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 73
Aşağıda verilen Anayasa ve değişikliklerinin hangisinde Cumhuriyetin nitelikleri arasında “milliyetçilik” ilkesine yer verilmiştir?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1924 Anayasası’nın 1937 yılında geçirdiği değişiklik
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1924 Anayasası’nın 1937 yılında geçirdiği değişiklikle, cumhuriyetin nitelikleri arasında milliyetçilik ilkesine yer verilmiştir. 1961 Anayasası’nda bunun yerine millî devlet deyiminin kullanılmıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal hayatı etkilemeden kişinin inandığı dinin gerektirdiği ibadetleri, ayin ve törenleri serbestçe yapabilmesini ifade eder?
Seçenekler
A
Din hürriyeti
B
İbadet hürriyeti
C
Laiklik
D
Teokrasi
E
Vicdan hürriyeti
Açıklama:
Din hürriyeti, vicdan ve ibadet hürriyetlerini kapsar. Laiklik, (a) din hürriyeti, (b) din ve devlet işlerinin ayrılığı olarak ifade edilebilir. Teokrasi dine bağlı devlet sistemidir. İbadet hürriyeti, toplumsal hayatı etkilemeden kişinin inandığı dinin gerektirdiği ibadetleri, ayin ve törenleri serbestçe yapabilmesini ifade eder. Doğru cevap B’dir.
Soru 75
Seçmenin iradesini serbestçe ve her türlü baskıdan uzak biçimde kullanabilmesini sağlayan gizli oy ilkesi ülkemizde hangi yıldan itibaren kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
1935
B
1946
C
1950
D
1957
E
1961
Açıklama:
1935 seçimi tek parti döneminde yapılmıştır. 1946 seçimi ülkemizde yapılan ilk çok partili seçimdir. Türkiye’de gizli oy ilkesi, 1950 yılında kabul edilerek seçimlerde uygulanmaya başlamıştır. Doğru cevap C’dir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi siyasal partilerin örgütlenme ve çalışmalarına ilişkin yasaklardan biridir?
Seçenekler
A
Devlet’in tekliği ilkesini değiştirmek amacını gütmek
B
Sınıf veya zümre diktatörlüğünü veya herhangi bir tür diktatörlüğü savunmak ve yerleştirmeyi amaçlamak
C
Siyasal çıkar veya nüfuz sağlamak amacıyla dini veya din duygularını istismar etmek ve kötüye kullanmak
D
Ticari faaliyetlere girişmek
E
Türkiye Cumhuriyeti üzerinde azınlıklar yaratarak millet bütünlüğünün bozulması amacını gütmek
Açıklama:
Sınıf veya zümre diktatörlüğünü veya herhangi bir tür diktatörlüğü savunmak ve yerleştirmeyi amaçlamak; siyasal çıkar veya nüfuz sağlamak amacıyla dini veya din duygularını istismar etmek ve kötüye kullanmak; Türkiye Cumhuriyeti üzerinde azınlıklar yaratarak millet bütünlüğünün bozulması amacını gütmek; Devlet’in tekliği ilkesini değiştirmek amacını gütmek siyasal partilerin amaçlarına ilişkin yasaklardır. “Ticari faaliyetlere girişmek” siyasal partilerin örgütlenme ve çalışmalarına ilişkin yasaklardan biridir. Doğru cevap D’dır.
Soru 77
Temel haklar konusunda 1961 Anayasası’nda kullanılan “insan haklarına dayalı” deyiminin yerine 1982 Anayasa’sında hangi deyim kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Hakkın özü
B
İnsan haklarına saygılı
C
Ölçülülük ilkesi
D
Temel hak ve hürriyetlere dayalı
E
Temel hak ve hürriyetlere saygılı
Açıklama:
Hakkın özü; bir hak veya hürriyetin özü, onun vazgeçilmez unsuru, dokunulduğu takdirde söz konusu hürriyeti anlamsız kılacak olan aslî çekirdeğidir. temel hak ve hürriyetler, herkesin kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez olan hak ve hürriyetlerin bütünüdür. Ölçülülük ilkesi, temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasında; sınırlama aracının amacı gerçekleştirmeye elverişli olması ve araç ile amaç arasında ölçülü bir oranın olmasıdır. Temel haklar konusunda 1961 Anayasası’nda kullanılan “insan haklarına dayalı” deyiminin yerine 1982 Anayasa’sında “insan haklarına saygılı” deyimi kullanılmıştır. Doğru cevap B’ dir.
Soru 78
Ülkemizde yürütme organının eylem ve işlemlerinin yargısal denetimi konusunda hangi sistem uygulanmaktadır?
Seçenekler
A
Adli idare
B
Genel yargı
C
İdari yargı
D
Özel yargı
E
Yargı birliği
Açıklama:
Yürütme organının eylem ve işlemlerinin yargısal denetimi konusunda iki sistem vardır. Adli idare veya yargı birliği sistemi; yürütme organının eylem ve işlemlerinin yargısal denetimini genel yargı organlarına bırakır. İdari yargı sistemi ise yürütmenin eylem ve işlemlerinden doğan hukuki uyuşmazlıkların çözümünü, genel mahkemelere değil, özel birtakım yargı kuruluşlarına yani idare mahkemelerine bırakır. Türkiye’de de yüzyılı aşkın bir süredir uygulanmakta olan sistem “idari yargı” sistemidir. Doğru cevap C’ dir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi sosyal devleti gerçekleştirmeye yönelik hukukî yöntemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Eşitlik
B
Kamulaştırma ve devletleştirme
C
Planlama
D
Sosyal haklar
E
Vergi adaleti
Açıklama:
Sosyal devleti gerçekleştirmeye yönelik hukukî yöntemler “herkese insan haysiyetine yakışır asgari bir hayat düzeyi sağlamaya yönelik tedbirler, vergi adaleti, kamulaştırma ve devletleştirme, planlama ve sosyal haklar” dır. Eşitlik Anayasa’mızda yer alan bir ilke olup; “herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olmasını” ifade eder. Doğru cevap A’ dır.
Soru 80
Aşağıdaki ifadelerin hangisi “şekli hukukî eşitlik” kavramını açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Aynı durumda bulunanlar için fırsatlarda ve hizmetlerde eşit davranma zorunluluğu
B
Aynı durumda bulunanlar için haklarda ve ödevlerde eşit davranma zorunluluğu
C
Aynı durumda bulunanlar için yetkilerde ve sorumluluklarda eşit davranma zorunluluğu
D
Kanunların kapsadığı herkese eşit olarak uygulanması
E
Sosyal, ekonomik ve fiziksel nedenlerle dezavantajlı durumda olan birey ve gruplar lehine ayrımcılık yapılması
Açıklama:
Sosyal, ekonomik ve fiziksel nedenlerle dezavantajlı durumda olan birey ve gruplar lehine ayrımcılık yapılması pozitif ayrımcılık, aynı durumda bulunanlar için haklarda ve ödevlerde, yararlarda ve yükümlülüklerde, yetkilerde ve sorumluluklarda, fırsatlarda ve hizmetlerde eşit davranma zorunluluğu maddi hukuki eşitlik kavramını açıklar. Şekli hukuki eşitlik, kanunların genel ve soyut nitelik taşıması, yani kapsadığı herkese eşit olarak uygulanmasıdır. Doğru cevap D’dir.
Soru 81
Aşağıdaki Anayasalardan hangisinde ilk olarak “Türkiye Devleti bir cumhuriyettir.“ denilerek cumhuriyete bir devlet şekli anlamı verilmiştir?
Seçenekler
A
1920 Anayasası
B
1961 Anayasası
C
1909 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1924 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin 1924 Anayasasının özelliklerini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1924 Anayasası “Türkiye Devleti bir cumhuriyettir.“ diyerek cumhuriyete bir devlet şekli anlamını vermiştir.
1924 Anayasası “Türkiye Devleti bir cumhuriyettir.“ diyerek cumhuriyete bir devlet şekli anlamını vermiştir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasasının "Başlangıç" bölümünde yer alan ilkelerden değildir?
Seçenekler
A
Laiklik
B
Atatürk medeniyetçiliği
C
Doğrudan Demokrasi
D
Atatürk milliyetçiliği
E
Atatürk inkılap ve ilkelerine bağlılık
Açıklama:
Öğrencilerin 1982 Anayasasının "Başlangıç" bölümünde yer alan ilkeleri öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1982 Anayasası’nın başlangıç bölümünde, şu ilkeler yer almaktadır:
a) Atatürk inkılap ve ilkelerine bağlılık
b) Atatürk milliyetçiliği
c) Atatürk medeniyetçiliği
d) Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi
e) Milli egemenlik
f) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü
g) Hürriyetçi demokrasi
h) Kuvvetler ayrılığı
i) Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği
j) Laiklik
k) “Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu”.
1982 Anayasası’nın başlangıç bölümünde, şu ilkeler yer almaktadır:
a) Atatürk inkılap ve ilkelerine bağlılık
b) Atatürk milliyetçiliği
c) Atatürk medeniyetçiliği
d) Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi
e) Milli egemenlik
f) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü
g) Hürriyetçi demokrasi
h) Kuvvetler ayrılığı
i) Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği
j) Laiklik
k) “Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu”.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasasının "Başlangıç" bölümünde yer alan ilkelerden biridir?
Seçenekler
A
Kuvvetler birliği
B
Türk milliyetçiliği
C
Federalizm
D
Atatürk medeniyetçiliği
E
Türk varlığının devletine armağan olması
Açıklama:
Öğrencilerin 1982 Anayasasının başlangıç bölümünde yer alan ilkeleri öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1982 Anayasası’nın başlangıç bölümünde, şu ilkeler yer almaktadır:
a) Atatürk inkılap ve ilkelerine bağlılık
b) Atatürk milliyetçiliği
c) Atatürk medeniyetçiliği
d) Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi
e) Milli egemenlik
f) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü
g) Hürriyetçi demokrasi
h) Kuvvetler ayrılığı
i) Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği
j) Laiklik
k) “Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu”.
1982 Anayasası’nın başlangıç bölümünde, şu ilkeler yer almaktadır:
a) Atatürk inkılap ve ilkelerine bağlılık
b) Atatürk milliyetçiliği
c) Atatürk medeniyetçiliği
d) Çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi
e) Milli egemenlik
f) Anayasanın ve hukukun üstünlüğü
g) Hürriyetçi demokrasi
h) Kuvvetler ayrılığı
i) Türk varlığının devleti ve ülkesiyle bölünmezliği
j) Laiklik
k) “Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddi ve manevi varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu”.
Soru 84
Türkiye'de laiklik ilkesi hangi yıl Anayasamıza girmiştir?
Seçenekler
A
1924
B
1926
C
1928
D
1923
E
1937
Açıklama:
Öğrencilerin Laiklik ilkesinin anayasal serencamını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Osmanlı Kânûn-i Esâsî’si ve 1928 değişikliğine kadar Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, “devletin dini, din-i İslamdır.” yolunda bir hüküm taşıdığı hâlde, 1924 Anayasası’nın 1928’deki değişikliği ile bu hüküm çıkarılmış, 1937 değişikliği ile de laiklik ilkesi açıkça kabul edilmiştir.
Osmanlı Kânûn-i Esâsî’si ve 1928 değişikliğine kadar Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, “devletin dini, din-i İslamdır.” yolunda bir hüküm taşıdığı hâlde, 1924 Anayasası’nın 1928’deki değişikliği ile bu hüküm çıkarılmış, 1937 değişikliği ile de laiklik ilkesi açıkça kabul edilmiştir.
Soru 85
Yöneticilerin bütün yönetilenler tarafından serbest ve dürüst seçimler yoluyla seçildiği rejim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Patriarşi
B
Demarşi
C
Cumhuriyet
D
Demokrasi
E
Poliarşi
Açıklama:
Öğrencilerin Demokrasi ve ilgili kavramları öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Demokrasi:Yöneticilerin bütün yönetilenler tarafından serbest ve dürüst seçimler yoluyla seçildiği rejimdir.
Demokrasi:Yöneticilerin bütün yönetilenler tarafından serbest ve dürüst seçimler yoluyla seçildiği rejimdir.
Soru 86
Türkiye’de genel oy sistemi hangi tarihte uygulanmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1876
B
1909
C
1934
D
1924
E
1950
Açıklama:
Öğrencilerin Türk Demokrasi tarihinin kilometre taşlarını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1934’ten bu yana Türkiye’de genel oy sistemi mevcut olmuştur.
1934’ten bu yana Türkiye’de genel oy sistemi mevcut olmuştur.
Soru 87
Yabancı ülkelerde yaşayan vatandaşlarımızın bazı şartlar altında oy kullanmaları ilk olarak ne zaman başlamıştır?
Seçenekler
A
1924
B
1987
C
1982
D
1950
E
1960
Açıklama:
Öğrencilerin Türkiye'de seçme ve seçilme haklarının tarihsel arkaplanını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
23.5.1987 tarihli ve 3377 sayılı Kanun, ilk defa olarak yabancı ülkelerde yaşayan vatandaşlarımızın bazı şartlar altında oy kullanmalarına imkân vermiştir.
23.5.1987 tarihli ve 3377 sayılı Kanun, ilk defa olarak yabancı ülkelerde yaşayan vatandaşlarımızın bazı şartlar altında oy kullanmalarına imkân vermiştir.
Soru 88
Anayasa’ya göre aşağıdaki kurumlardan hangisi siyasi partilerin kapatılmasını, Cumhuriyet Başsavcısı’nın açacağı dava üzerine, kesin olarak karara bağlar?
Seçenekler
A
Yargıtay
B
Yüksek Seçim Kurulu
C
Danıştay
D
Uyuşmazlık Mahkemesi
E
Anayasa Mahkemesi
Açıklama:
Öğrencilerin siyasi partiler hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Anayasa’ya göre “siyasi partilerin kapatılması, Cumhuriyet Başsavcısı’nın açacağı dava üzerine, Anayasa Mahkemesi’nce kesin olarak karara bağlanır” (m. 69/4).
Anayasa’ya göre “siyasi partilerin kapatılması, Cumhuriyet Başsavcısı’nın açacağı dava üzerine, Anayasa Mahkemesi’nce kesin olarak karara bağlanır” (m. 69/4).
Soru 89
Aşağıdaki Anayasalarımızdan hangisinde "insan haklarına dayanan devlet" olgusu yer almıştır?
Seçenekler
A
1909
B
1982
C
1961
D
1921
E
1924
Açıklama:
Öğrencilerin Anayasalarımızdaki insan hakları vurgusu hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
1961 Anayasası’nın “insan haklarına dayalı” deyiminin yerine, 1982 Anayasası (m. 2) “insan haklarına saygılı” deyimini kullanmıştır.
1961 Anayasası’nın “insan haklarına dayalı” deyiminin yerine, 1982 Anayasası (m. 2) “insan haklarına saygılı” deyimini kullanmıştır.
Soru 90
Devletin görevlerini iç ve dış güvenliği sağlamakla sınırlayan ve sosyo-ekonomik yaşama müdahalesini zararlı sayan devlet anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberal Devlet
B
Demokratik Devlet
C
Sosyal Devlet
D
Ceberrut Devlet
E
Jandarma Devlet
Açıklama:
Öğrencilerin devlet olgusuna ilişkin kavramları öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Jandarma Devlet: Devletin görevlerini iç ve dış güvenliği sağlamakla sınırlayan ve sosyo-ekonomik yaşama müdahalesini zararlı sayan devlet anlayışıdır.
Jandarma Devlet: Devletin görevlerini iç ve dış güvenliği sağlamakla sınırlayan ve sosyo-ekonomik yaşama müdahalesini zararlı sayan devlet anlayışıdır.
Ünite 5
Soru 1
Kurucu iktidar nedir?
Seçenekler
A
Bir devletin temel siyasal yapısını, yaptığı yada değiştirdiği anayasa ile belirleyen iktidardır.
B
Yalnızca kanun teklifi verebilir
C
yalnızca Köy kanunlarını düzenlemekle yükümlü iktidardır
D
Yalnızca kasaba kanunlarını belirler
E
Kanun yetkisi yoktur yalnızca meclis kurar
Açıklama:
Bir devletin temel siyasal yapısını, yaptığı yada değiştirdiği anayasa ile belirleyen iktidardır.
Soru 2
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk anayasası hangi anayasadır?
Seçenekler
A
1924 anayasası
B
1923 anayasası
C
1925 anayasası
D
1926 anayasası
E
1927 anayasası
Açıklama:
Türkiye Cmhuriyeti'nin ikl anayasası 1924 anayasası dır.
Soru 3
1961 Anayasasına göre anayasanın değiştirilmesi için TBMM üye tamsayısının en az kaçta kaçının yazılı teklifte bulunması gereklidir?
Seçenekler
A
Üye tamsayısının 1/3'ü
B
Üye tamsayısının 2/3'ü
C
Üye tamsayısının 3/4'ü
D
Üye tamsayısının salt çoğunluğu
E
Üye tamsayısının yarısı
Açıklama:
1961 Anayasasına göre (m.155) anayasanın değiştirilmesi için verilecek teklif, meclis üye sayısının en az üçte birinin katılımıyla gerçekleştirilebilir.
Soru 4
Kuvvetler ayrılığı ilkesi hangi isimler ile özdeşleştirilmektedir?
Seçenekler
A
Montesquieu
B
Mustafa Kemal Atatürk
C
Turgut Özal
D
Bülent Ecevit
E
Kraliçe elizabet
Açıklama:
Kuvvetler ayrılığı ilkesi Montesquieu ismiyle özdeşleştirilmektedir.
Soru 5
Fonksiyonlar ayrılığı ne demektir?
Seçenekler
A
devletin fonksiyonlarının ayrılmasını engelleyen kanun ismi
B
Devletin çeşitli hukuki fonksiyonlarının değişik devlet organlarınca yerine getirilmesidir.
C
devletin bütün fonksiyonlarını kaybedip başka ellere vermesidir
D
devletin iç ayrışma yaşamasıdır
E
dış mihrakların müdahalesine dair alınan bir önlem kanunu dur
Açıklama:
Devletin çeşitli hukuki fonksiyonlarının değişik devlet organlarınca yerine getirilmesidir.
Soru 6
1982 anayasası kaç tür olağan üstü hal rejimine yer vermiştir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Olağan üstü hal ve sıkı yönetim olmak üzere iki tür.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi, 1924 ve 1961 Anayasalarının kabul ettikleri yasama ve yürütme işlev ayrılığı sisteminden ciddi bir sapmayı ifade eden işlem türüdür?
Seçenekler
A
Kanun
B
İçtüzük
C
Yönetmelik
D
Tüzük
E
KHK
Açıklama:
1971 Anayasa değişiklikleri çerçevesinde Bakanlar Kuruluna tanınan Kanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi, 1924 Anayasası'nın ve 1961 Anayasa'nın ilk halinin öngördüğü yasama ve yürütme ayrışması düzeninden önemli bir sapma olarak kabul edilmektedir. Öyle ki bu değişiklikle yetki kanununa dayalı olmakla birlikte, Bakanlar Kuruluna anayasaya ve yetki kanununa aykırı olmamak kaydıyla mevcut hukuki düzenlemeleri değiştirme, yürürlükten kaldırma ya da ilk kez hukuki düzenleme getirme yeteneği kazandırılmıştır.
Soru 8
bütçe ve kesinhesap kanunu nedir?
Seçenekler
A
hukuki mahiyeti bakımından bir kural-işlem değil, Devlete ve diğer kamu tüzel kişilerine kamu harcamalarında bulunmak ve kamu gelirini toplamak konusunda belli bir süre için yetki veren bir şart-işlemidir.
B
hukuki mahiyeti bakımından bir kural-işlem olan, Devlete ve diğer kamu tüzel kişilerine kamu harcamalarında bulunmak ve kamu gelirini toplamak konusunda belli bir süre için yetki veren bir şart-işlemidir.
C
hukuki mahiyeti bakımından bir kural-işlem değil, Devlete ve diğer kamu tüzel kişilerine kamu harcamalarında bulunmak ve kamu gelirini gereksiz harcamayı önlemek konusunda belli bir süre için yetki veren bir şart-işlemidir.
D
hukuki mahiyeti bakımından bir kural-işlem değil, Devlete ve diğer kamu tüzel kişilerine kamu harcamalarında bulunmak ve kamu gelirini toplamak konusunda belli bir süre için yetkisizlik veren bir şart-işlemidir.
E
hukuki mahiyeti bakımından bir kural-işlem değil, sadecer kamu tüzel kişilerine kamu harcamalarında bulunmak ve kamu gelirini toplamak konusunda belli bir süre için yetki veren bir şart-işlemidir.
Açıklama:
hukuki mahiyeti bakımından bir kural-işlem değil, Devlete ve diğer kamu tüzel kişilerine kamu harcamalarında bulunmak ve kamu gelirini toplamak konusunda belli bir süre için yetki veren bir şart-işlemidir.
Soru 9
"Hukuki mahiyeti bakımından bir kural-işlem değil, Devlete ve diğer kamu tüzel kişilerine kamu harcamalarında bulunmak ve kamu gelirini toplamak konusunda belli bir süre için yetki veren bir şart-işlemidir." Tanım aş. hangisine aittir?
Seçenekler
A
bütçe kanunu
B
çevre ve şehir kanunu
C
hayvancılık kanunu
D
köy kalkınma kanunu
E
şehir kalkınma kanunu
Açıklama:
bütçe kanunu doğru cevaptır.
Soru 10
"Bir devletin temel siyasal yapısını, yaptığı yada değiştirdiği anayasa ile belirleyen iktidardır." tanım aş.hangisine aittir?
Seçenekler
A
kaymakam
B
belediye başkanlığı
C
kurucu iktidar
D
millet vekili
E
valilik
Açıklama:
kurucu iktidar doğru cevaptır.
Soru 11
Kendisini bağlayan hiçbir pozitif hukuk kuralı olmaksızın sınırsız bir biçimde o ülke devletinin temel siyasal yapısını belirleyen iktidar, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İktidar
B
Kurucu iktidar
C
Kurulmuş iktidar
D
Asli kurucu iktidar
E
Tali kurucu iktidar
Açıklama:
Bir devletin anayasasını yapma veya değiştirme, başka bir deyimle o devletin temel siyasal yapısını belirleme iktidarına, kurucu iktidar veya kuruculuk fonksiyonu adı verilir. Bu anlamda, kurucu iktidarla kurulmuş iktidar arasında açık bir fark olduğu göze çarpmaktadır. Kurulmuş iktidar, kurucu iktidarın anayasada belirlediği sınırlar içerisinde devletin çeşitli hukuki yetkilerini (yasama, yürütme ve yargı yetkileri) kullanma iktidarıdır. Kurulmuş iktidar, hukukiliğini kurucu iktidarın iradesine uygunluğundan alır.
Kurucu iktidar iki değişik durumda ortaya çıkabilir ve buna uygun olarak iki tür kurucu iktidardan söz edilebilir: Asli kurucu iktidar ve tali (türevsel) kurucu iktidar. Asli kurucu iktidar, bir devletin anayasasının tümden yapılması veya yeniden yapılması sürecidir. Tali kurucu iktidar ise bundan çok farklı olarak, bir ülkenin anayasasının, o anayasada belirlenmiş usullere uyulmak suretiyle değiştirilmesidir. Burada her şeyden, önce, bir anayasanın tümden yeniden yaratılması değil, mevcut bir anayasanın bazı hükümlerinin değiştirilmesi söz konusudur.
Kurucu iktidar iki değişik durumda ortaya çıkabilir ve buna uygun olarak iki tür kurucu iktidardan söz edilebilir: Asli kurucu iktidar ve tali (türevsel) kurucu iktidar. Asli kurucu iktidar, bir devletin anayasasının tümden yapılması veya yeniden yapılması sürecidir. Tali kurucu iktidar ise bundan çok farklı olarak, bir ülkenin anayasasının, o anayasada belirlenmiş usullere uyulmak suretiyle değiştirilmesidir. Burada her şeyden, önce, bir anayasanın tümden yeniden yaratılması değil, mevcut bir anayasanın bazı hükümlerinin değiştirilmesi söz konusudur.
Soru 12
Bir devletin temel siyasal yapısını, yaptığı ya da değiştirdiği anayasa ile belirleyen iktidar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kurucu iktidar
B
Kurulmuş iktidar
C
Demokratik iktidar
D
Koruyucu iktidar
E
Biyoiktidar
Açıklama:
Kurucu iktidar, bir devletin temel siyasal yapısını, yaptığı ya da değiştirdiği anayasa ile belirleyen iktidardır.
Soru 13
"Asli kurucu iktidar, kendisini bağlayan hiçbir pozitif hukuk kuralı olmaksızın sınırsız bir biçimde o ülke devletinin temel siyasal yapısını belirleyen iktidardır." Buna göre, aşağıdaki Türkiye Cumhuriyeti hükûmetlerinden hangi tarihte kurulmuş olan hükûmet asli kurucu iktidar olarak değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Kasım 2002
B
Ocak 1999
C
Eylül 1980
D
Ocak 1978
E
Mayıs 1950
Açıklama:
Diğer hükûmetlerden ayrı olarak, 21 Eylül 1980'de kurulmuş olan Bülend Ulusu hükûmeti, 12 Eylül Askerî müdahalesi neticesi, 1982 Anayasası olarak da bilinen anayasayı, yukarıdaki tanıma uygun olarak yürürlüğe koymuştur.
Soru 14
- Padişah
- Sadrazam
- Bakanlar Kurulu
- Âyan Meclisi
- Mebusan Meclisi
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, II ve III
C
Yalnız III
D
III, IV ve V
E
Yalnız V
Açıklama:
1876 Kânûn-i Esâsî'sine göre anayasa değişikliği teklifi Bakanlar Kurulu, Âyan ve Mebusan meclislerinden birine aitti.
Soru 15
I. TBMM (1920-1923), aşağıdaki iktidar türlerinden hangisine girmektedir?
Seçenekler
A
Kurucu iktidar
B
Kurulmuş iktidar
C
Asli kurucu iktidar
D
Tali kurucu iktidar
E
Koruyucu iktidar
Açıklama:
I. TBMM (1920-1923) bu asli kurucu iktidarını, sadece 1921 Anayasası’nı değil, aynı zamanda devletin temel yapısına ilişkin daha birçok anayasal nitelikte kanunları yapmak ve Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkıldığına karar vermek suretiyle, herhangi bir hukuki sınırlamaya bağlı olmaksızın kullanmıştır.
Soru 16
1961 Anayasası'nda ve 1982 Anayasası'nın ilk şeklinde de olduğu üzere, anayasanın değiştirilmesi teklifi için ne gerekmektedir?
Seçenekler
A
TBMM üye tam sayısının en az üçte birinin yazılı teklifi
B
Cumhurbaşkanının yazılı teklifi
C
Bakanlar Kurulu kararı
D
Halk oylaması
E
Millî Güvenlik Kurulu kararı
Açıklama:
1961 Anayasası'nda ve 1982 Anayasası'nın ilk şeklinde de olduğu üzere, anayasanın değiştirilmesi teklifi için TBMM üye tam sayısının en az üçte birinin yazılı teklifi gerekmektedir.
Soru 17
- Türkiye Devleti parlamenter sistemle yönetilir
- Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz
- Egemenlik kayıtsız şartsız Milletindir
- Yasama yetkisi TBMM'ye aittir
- Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti Ankara'dır
Seçenekler
A
I ve II
B
II, III ve IV
C
Yalnız III
D
III, IV ve V
E
Yalnız V
Açıklama:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın ilk 3 maddesi değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez. Yukarıdaki seçeneklerden sadece V numaralı seçenek (Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti Ankara'dır) bu ilk 3 madde arasında (Madde 3) geçmektedir.
Soru 18
- Cumhurbaşkanı
- TBMM üyelerinin beşte biri
- Bakanlar Kurulu
- Adalet Bakanı
- Millî Güvenlik Kurulu
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve IV
E
III, IV ve V
Açıklama:
Anayasa değişikliklerinin denetlenmesi Cumhurbaşkanı ya da TBMM üyeleribib beşte biri tarafından istenebilir.
Soru 19
Devletin çeşitli hukuki fonksiyonlarının değişik devlet organlarınca yerine getirilmesine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kuvvetler ayrılığı
B
Demokrasi
C
Cumhuriyet
D
Hukuk devleti
E
Anayasa hukuku
Açıklama:
Devletin çeşitli hukuki fonksiyonlarının değişik devlet organlarınca yerine getirilmesine "kuvvetler ayrılığı" ya da hukuki anlamıyla "fonksiyonlar ayrılığı" denmektedir.
Soru 20
- Yasama
- Güvenlik
- Yürütme
- Demokrasi
- Yargı
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve IV
C
I, III ve V
D
III ve IV
E
III ve V
Açıklama:
Devletin hukuki fonksiyonlarının, yasama, yürütme ve yargı olarak üçe ayrıldığı, kamu hukuku doktrininde ve pozitif anayasa hukukunda hemen hemen tartışmasız kabul edilmektedir.
Soru 21
"İdare fonksiyonunun ayırıcı özelliği, kanunla idarî işlem arasındaki bağımlılık ve tâbilik ilişkisidir; dolayısıyla idare fonksiyonu, ancak kanunların uygulanmasından ibaret olabilir. İdarenin kanuna tâbi oluşu, sadece kanuna aykırı idarî işlem yapılamamasını değil; aynı zamanda idarî işlemin bir kanundan kaynaklanması, bir kanuna dayanması, kısacası yürürlükteki bir kanunun uygulayıcısı olması zorunluluğunu da ifade eder."
Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi kanun-idare ilişkisini en uygun şekilde anlatmaktadır?
Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi kanun-idare ilişkisini en uygun şekilde anlatmaktadır?
Seçenekler
A
Kanun, idarî faaliyetin sadece sınırı değil, aynı zamanda onun şartıdır
B
Yasama en üstün devlet erkidir
C
İdare ve yasama arasındaki ilişki, demokrasinin niteliğini belirler
D
Kanun koyuculuk görevi tek bir yere aittir ve kimseye devredilemez
E
Yasama, idarenin doğru ve verimli çalışabilmesi doğrultusunda kanun yapar
Açıklama:
Yasama ve yürütme (idare) arasındaki fark, kanunun üstünlüğüne ve idarenin kanuna tabi oluşuna dayanan hıyerarşik bir farktır. Buna göre, kanun, idarî faaliyetin sadece sınırı değil, aynı zamanda onun şartıdır.
Soru 22
Anayasaya göre Anayasa değişikliğinin teklif edilebilmesi için gerekli teklif yeter sayısı nedir?
Seçenekler
A
TBMM üye tam sayısının yarısı
B
TBMM üye tam sayısının dörtte biri
C
TBMM üye tam sayısının üçte biri
D
TBMM üye tam sayısının dörtte üçü
E
TBMM üye tam sayısının beşte üçü
Açıklama:
1982 Anayasının 175. maddesine göre anayasanın değiştirilmesi en az TBMM üye tam sayısının üçte birinin imzasıyla teklif edilebilir. Bu teklif yeter sayısını anayasa değişikliği teklifinin görüşülmesi aşamasına geçilmesi için bir şart olarak görebiliriz.
Soru 23
Bir ülkenin anayasasını, yine o anayasada belirtilen usul ve kurallara bağlı olarak değiştiren iktidar nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Asli kurucu iktidar
B
Tali kurucu iktidar
C
Kurulmuş iktidar
D
Değiştirici iktidar
E
Bağımlı iktidar
Açıklama:
Bir ülkenin anayasasını, yine o anayasada belirtilen usul ve kurallara bağlı olarak değiştiren iktidar, tali kurucu iktidardır.
Soru 24
Anayasa değişikliğine ilişkin tekliflerin görüşülmesi usulünü diğer kanunların görüşülmesi usulünden ayıran fark hangisidir?
Seçenekler
A
Toplantı yeter sayısı
B
Teklif yeter sayısı
C
Karar yeter sayısı
D
İki kere görüşme şartı
E
Karar yeter sayısı
Açıklama:
175. maddenin 3361 sayılı Kanun’la değişik ikinci fıkrasına göre, anayasa değişikliklerine ilişkin tekliflerin görüşülmesi, bu maddedeki kayıtlar dışında, kanunların görüşülmesi hakkındaki hükümlere tâbidir. Aynı maddenin birinci fıkrasında ise anayasanın değiştirilmesi hakkındaki tekliflerin Genel Kurul’da iki defa görüşüleceği belirtilmiştir. İki defa görüşülme şartı, anayasa değişikliğine ilişkin tekliflerin görüşülmesi usulünü diğer kanunların görüşülmesi usulünden ayıran tek farktır.
Soru 25
Asli kurucu iktidarla ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Asli kurucu iktidar hukuken sınırlıdır.
B
Asli kurucu iktidar sosyolojik olarak sınırsızdır.
C
Ayırt edici özelliği ortaya çıkış biçimidir.
D
Asli kurucu iktidar hukuk dışı bir olaydır.
E
Asli kurucu iktidar pozitif hukuk normları ile bağlıdır.
Açıklama:
Asli kurucu iktidarın ayırt edici özelliği, onun ortaya çıkış biçimi değil, yeni anayasayı meydana getirirken herhangi bir pozitif hukuk normu ile bağlı olmamasıdır. Bu anlamda asli kurucu iktidar sınırsızdır ve hukuk dışı bir olaydır. Asli kurucu iktidarın hukuk dışı oluşu, onun toplumca benimsenen yeni ve meşru bir anayasa düzeni yaratamayacağını değil, sadece asli kurucu iktidar olayının hukuk çerçevesi dışında cereyan ettiğini, bunun hukukla açıklanmasının mümkün olmadığını ifade eder. Bu iktidarın sınırsızlığı da şüphesiz, sosyolojik anlamda değil, sadece hukuki anlamdadır. Sosyolojik anlamda her asli kurucu iktidar sahibi, toplumun temel siyasal değer ve inançları, toplumun o andaki siyasal güç dengesi gibi sosyolojik faktörlerle elbette sınırlıdır. Ancak asli kurucu iktidarı hukuki anlamda sınırlayan, daha önceden konulmuş bir pozitif hukuk normu yoktur.
Soru 26
Türk Anayasaları içerisindeki tek yumuşak anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1876 Kânûn-i Esâsî’si
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Türk Anayasaları, 1876 Kânûn-i Esâsî’sinden bu yana sert anayasa sistemini benimsemişlerdir. Kânûn-i Esâsî’ye göre (m.116) anayasa değişikliklerini teklif yetkisi, ya Bakanlar Kurulu’na veya Âyan ya da Mebusan Meclisleri’nden birine aitti. Bu teklif, önce Heyet-i Mebusan’ın, sonra Heyet-i Âyan’ın üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla kabul edildikten sonra, padişahın onayıyla kesinleşiyordu.
1921 Anayasası, anayasayı değiştirme sorunu ile ilgili bir hüküm taşımamaktadır. Ancak bilindiği gibi olağanüstü yetkileri haiz olan, dolayısıyla bir kurucu meclis niteliği taşıyan I. TBMM (1920-1923) bu asli kurucu iktidarını, sadece 1921 Anayasası’nı değil, aynı zamanda devletin temel yapısına ilişkin daha birçok anayasal nitelikte kanunları yapmak ve Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkıldığına karar vermek suretiyle, herhangi bir hukuki sınırlamaya bağlı olmaksızın kullanmıştır.
1921 Anayasası’nın kabulünde farklı bir çoğunluk aranmamış, daha sonra bu anayasada yapılan değişiklikler de normal kanunlardaki usullere göre gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle 1921 Anayasası, Osmanlı-Türk anayasa tarihinin tek yumuşak anayasasıdır.
1921 Anayasası, anayasayı değiştirme sorunu ile ilgili bir hüküm taşımamaktadır. Ancak bilindiği gibi olağanüstü yetkileri haiz olan, dolayısıyla bir kurucu meclis niteliği taşıyan I. TBMM (1920-1923) bu asli kurucu iktidarını, sadece 1921 Anayasası’nı değil, aynı zamanda devletin temel yapısına ilişkin daha birçok anayasal nitelikte kanunları yapmak ve Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkıldığına karar vermek suretiyle, herhangi bir hukuki sınırlamaya bağlı olmaksızın kullanmıştır.
1921 Anayasası’nın kabulünde farklı bir çoğunluk aranmamış, daha sonra bu anayasada yapılan değişiklikler de normal kanunlardaki usullere göre gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle 1921 Anayasası, Osmanlı-Türk anayasa tarihinin tek yumuşak anayasasıdır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi, anayasayı değiştirme sürecinin aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Teklif
B
Görüşme
C
Karar
D
Onay
E
Denetim
Açıklama:
Anayasanın değiştirilmesi usulü, teklif, görüşme, karar ve onay olmak üzere dört aşamadan oluşmaktadır. Denetim, anayasa değişikliğinden sonra gerçekleşmesi mümkün olan bir durumdur.
Soru 28
Kural-işlem ve sübjektif işlem ile ilgili olan devlet fonksiyonları, aşağıdakilerden hangisinde sırası ile verilmiştir?
Seçenekler
A
Yargı fonksiyonu-yasama fonksiyonu
B
İdare fonksiyonu-yasama fonksiyonu
C
Yasama fonksiyonu-yargı fonksiyonu
D
Yasama fonksiyonu-idare fonksiyonu
E
Yasama fonksiyonu-yargı fonksiyonu
Açıklama:
Hukukî işlemler maddî mahiyetlerine göre, kural-işlem, sübjektif işlem ve yargı işlemi olmak üzere üçe ayrılır ve bu üç tür işlemden her birinin yapılması, devletin üç hukukî fonksiyonundan birini meydana getirir. Devlet, yasama fonksiyonuyla objektif hukuku
formüle eder veya ona yürürlük sağlar. İdare fonksiyonuyla bir sübjektif hukukî durum yaratır veya bireysel bir işlemle bir hukukî durumun doğması için gerekli şartı sağlar. Yargı fonksiyonuyla da, ihlâl veya uyuşmazlık halinde bir hukuk kuralının veya hukukî durumun varlığını ve kapsamını belirtir ve buna uyulmasını sağlayacak tedbirleri alır.
formüle eder veya ona yürürlük sağlar. İdare fonksiyonuyla bir sübjektif hukukî durum yaratır veya bireysel bir işlemle bir hukukî durumun doğması için gerekli şartı sağlar. Yargı fonksiyonuyla da, ihlâl veya uyuşmazlık halinde bir hukuk kuralının veya hukukî durumun varlığını ve kapsamını belirtir ve buna uyulmasını sağlayacak tedbirleri alır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi, 1961 Anayasası'ndan farklı olarak 1982 Anayasası'nın yürütmeyi, görev olmasının yanında bir yetki olarak da nitelendirmesinin sonuçlarından biridir?
Seçenekler
A
İdarenin kanuniliği ilkesini ortadan kaldırarak idarenin kanunlarla bağlı olmaması
B
idarenin yetki alanında çerçevesinde takdir yetkisini kullanarak bazı kanunları ihmal edebilmesi
C
İdare daha önce kanunla düzenlenmemiş alanlarda düzenleme yapabilmesi
D
İdarenin belli hallerde asli ve özerk düzenleme yapabilmesi
E
İdarenin, uluslararası mahkemelerin kendi aleyhine olan kararlarını uygulamayacak olması
Açıklama:
1982 Anayasası’ndaki formülün, idarenin kanuniliği ilkesini ortadan kaldırmış olduğu iddia edilemez. Yürütmenin aynı zamanda bir görev olma niteliği, 1982 Anayasası’nda da devam etmektedir. Dolayısıyla, kanuni bir düzenlemenin mevcut olduğu her yerde, idarenin bu kanunu uygulama görevi de vardır. Kaldı ki Anayasa’nın idareye ilişkin birçok maddelerinde kanuni düzenlemeden bahsedilmiş olması, yürütme organının bu alanlarda asli bir düzenleme yetkisine sahip olmadığı anlamına gelmektedir.
Anayasa Mahkemesi’ne göre, yürütmeye bir yetki olma gücünü veren esaslar, Anayasanın muhtelif maddelerine serpiştirilmiş durumdadır. Anayasa Mahkemesi, yürütmenin bir yetki oluşunu, Anayasanın 73., 121., 122. ve 167. maddelerinde düzenlenen ayrık (istisnaî) durumlarla sınırlı görmektedir. Mahkemeye göre bu durumlar dışında, “yürütmenin, tüzük ve yönetmelik çıkarmak gibi klasik düzenleme yetkisi, idarenin kanuniliği ilkesi çerçevesinde sınırlı ve tamamlayıcı bir yetki durumundadır. Bu bakımdan Anayasada ifadesini bulan yukarıdaki ayrık haller dışında, yasalarla düzenlenmemiş bir alanda yürütmenin sübjektif hakları etkileyen bir kural koyma yetkisi bulunmamaktadır. Yasa ile yetkili kılınmış olması da sonuca etkili değildir”. Şu halde Anayasa Mahkemesi’ne göre yürütmenin, Anayasada belirtilen istisnaî haller dışında
aslî veya özerk bir düzenleme yetkisi bulunmamaktadır.
Anayasa Mahkemesi’ne göre, yürütmeye bir yetki olma gücünü veren esaslar, Anayasanın muhtelif maddelerine serpiştirilmiş durumdadır. Anayasa Mahkemesi, yürütmenin bir yetki oluşunu, Anayasanın 73., 121., 122. ve 167. maddelerinde düzenlenen ayrık (istisnaî) durumlarla sınırlı görmektedir. Mahkemeye göre bu durumlar dışında, “yürütmenin, tüzük ve yönetmelik çıkarmak gibi klasik düzenleme yetkisi, idarenin kanuniliği ilkesi çerçevesinde sınırlı ve tamamlayıcı bir yetki durumundadır. Bu bakımdan Anayasada ifadesini bulan yukarıdaki ayrık haller dışında, yasalarla düzenlenmemiş bir alanda yürütmenin sübjektif hakları etkileyen bir kural koyma yetkisi bulunmamaktadır. Yasa ile yetkili kılınmış olması da sonuca etkili değildir”. Şu halde Anayasa Mahkemesi’ne göre yürütmenin, Anayasada belirtilen istisnaî haller dışında
aslî veya özerk bir düzenleme yetkisi bulunmamaktadır.
Soru 30
Kural işlem olmadığı, bir objektif hukuk kuralı koymadığı hâlde, kanun adını taşıyan, maddi kanunlarla aynı usuller içerisinde yapılan, aynı hukuki güce sahip olan ve aynı yargısal denetim rejimine tâbi işlemler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genelge
B
Maddi anlamda kanun
C
Şekli anlamda kanun
D
Kanun hükmünde kararname
E
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
Açıklama:
Anayasa koyucunun, kanun deyiminden maddi manada kanunu mu, yoksa şeklî manada kanunu mu kastettiği konusunda bir açıklık yoktur. Anayasaya göre, maddi anlamda kanunların yanında şeklî anlamda kanunlar da vardır. Diğer bir deyişle, kural işlem olmadığı, bir objektif hukuk kuralı koymadığı hâlde, kanun adını taşıyan, maddi kanunlarla aynı usuller içerisinde yapılan, aynı hukuki güce sahip olan ve aynı yargısal denetim rejimine tâbi bulunan birçok işlem mevcuttur. Objektif hukuk kuralı, ister genelliği ile ister bireyler bakımından yeni hak ve yükümlülükler yaratmasıyla, ister bir kere uygulanmakla sona ermemesiyle tanımlansın, anılan işlemlerin hiçbir anlamda kural sayılamayacaklarında şüphe yoktur. Bu işlemlerden bazıları, 1982 Anayasası’nın, 1961 Anayasası’nın 64. maddesine paralel olan 87. maddesinde sayılmıştır. Bütçe ve kesin hesap kanunlarını kabul etmek, para basılmasına karar vermek, genel ve özel af ilân etmek gibi. Bunlardan bir kısmı mesela bütçe kanunu, yeni bir hukuk
kuralı yaratmaz; sadece yürürlükteki kurallar çerçevesinde devlet gelirlerinin toplanmasına ve kamu harcamalarının yapılmasına izin verir; diğer bir deyişle, bu yetkilerin kullanılabilmesinin şartını oluşturur. Genel veya özel af da aynı şekilde, af edilen kişi veya kişileri bir hukuki statüden çıkarıp başka bir hukuki statüye sokar.
Bu örnekler karşısında Türkiye’de kanunun mutlaka bir kural işlem olması gerektiği elbette söylenemez.
kuralı yaratmaz; sadece yürürlükteki kurallar çerçevesinde devlet gelirlerinin toplanmasına ve kamu harcamalarının yapılmasına izin verir; diğer bir deyişle, bu yetkilerin kullanılabilmesinin şartını oluşturur. Genel veya özel af da aynı şekilde, af edilen kişi veya kişileri bir hukuki statüden çıkarıp başka bir hukuki statüye sokar.
Bu örnekler karşısında Türkiye’de kanunun mutlaka bir kural işlem olması gerektiği elbette söylenemez.
Soru 31
2017 Anayasa değişikliği ile kaldırılan KHK'lerin yerini hangi işlem almıştır?
Seçenekler
A
Bakanlık kararnamesi
B
Tüzük
C
Kanun
D
Başbakanlık Kararnamesi
E
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliğiyle Kanun Hükmünde Kararnameler kaldırılmış, onun yerine cumhurbaşkanlığı kararnamesi adında yeni bir işlem tipi oluşturulmuştur.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi bir yasama işlemi değildir?
Seçenekler
A
Kanun
B
Parlamento kararı
C
Bütçe kanunu
D
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması
E
Tüzük
Açıklama:
Tüzükler yürütme organı tarafından yapılan düzenleyici işlemlerdir.
Soru 33
Yasama organının bir konuyu doğrudan doğruya, yani araya herhangi bir işlem girmeksizin düzenleyebilmesi yasama yetkisinin hangi özelliğiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Yasama yetkisinin asliliği
B
Yasama yetkisinin genelliği
C
Yasama yetkisinin devredilemezliği
D
Yasama yetkisinin sınırsızlığı
E
Yasama yetkisinin bağımlılığı
Açıklama:
Yasama organının bir konuyu doğrudan doğruya, yani araya herhangi bir işlem girmeksizin düzenleyebilmesi yasama yetkisinin asliliği (ilkelliği) ile açıklanmaktadır.
Soru 34
Yasama organın bir konuyu araya başka bir işlem girmeksizin düzenlemesi, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yasama ilkesinin üstünlüğü
B
Yasama ilkesinin genelliği
C
Yasama ilkesinin tekliği
D
Yasama ilkesinin ilkelliği
E
Yasama ilkesinin devredilmezliği
Açıklama:
Yasama yetkisinin ilkelliği (asliliği) yasama organının bir konuyu doğrudan doğruya, yani araya herhangi bir işlem girmeksizin düzenleyebilmesidir. Türkiye’de yasama ve yürütme fonksiyonları arasındaki en önemli fark da burada görülür. Yürütme organı, bazı istisnalarla, doğrudan doğruya hukuki işlemler yapmak yetkisine sahip değildir.
Sadece yasama organı, bir konuyu ilkel, yani özerk ve serbest olarak düzenleyebilir. İdareci, kendisini yetkilendiren bir kanun hükmüne dayanmaksızın, bireysel olsun düzenleyici olsun hiçbir işlem yapamayacağı hâlde, kanun yasama organının kendine özgü iktidarına, teşebbüs kudretine dayanır. Şu anlamda ki, yasama
organı, belli bir tedbiri kanunlaştırabilmek için hiçbir metnin ön iznine tâbi değildir. Anayasadan aldığı genel yetki ile her konuyu doğrudan doğruya düzenleyebilir. Nitekim Anayasa Mahkemesi’nin çeşitli kararlarında da kanunun nitelikleri arasında bir konuyu doğrudan doğruya düzenleme özelliğine değinilmiştir.
Sadece yasama organı, bir konuyu ilkel, yani özerk ve serbest olarak düzenleyebilir. İdareci, kendisini yetkilendiren bir kanun hükmüne dayanmaksızın, bireysel olsun düzenleyici olsun hiçbir işlem yapamayacağı hâlde, kanun yasama organının kendine özgü iktidarına, teşebbüs kudretine dayanır. Şu anlamda ki, yasama
organı, belli bir tedbiri kanunlaştırabilmek için hiçbir metnin ön iznine tâbi değildir. Anayasadan aldığı genel yetki ile her konuyu doğrudan doğruya düzenleyebilir. Nitekim Anayasa Mahkemesi’nin çeşitli kararlarında da kanunun nitelikleri arasında bir konuyu doğrudan doğruya düzenleme özelliğine değinilmiştir.
Soru 35
Kuvvetler ayrılığı kuramı hangi düşünürle özdeşleştirilmektedir?
Seçenekler
A
Montesquieu
B
Niccolo Machiavelli
C
Jean Bodin
D
Thomas Hobbes
E
John Locke
Açıklama:
Kuvvetler ayrılığı fikri siyasi düşünce tarihinde sıklıkla Montesquieu ile özdeşleştirilmektedir.
Soru 36
Yasama faaliyeti niteliğindeki bir faaliyetin sadece yasama organı tarafından yapılabilmesi nasıl adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Yasama yetkisinin asliliği
B
Yasama yetkisinin devredilemezliği
C
Yasama yetkisinin genelliği
D
Yürütme yetkisinin ikincilliği
E
Yasama yetkisini tekilliği
Açıklama:
Üç anayasamızda da yer alan kanun ya da kanun adı taşımasa da kanun niteliğinde hukuk işlemleri düzenleme yetkisinin yasama organından başka organa devredilemeyeceği yönündeki bu ilke yasama yetkisinin devredilmezliğidir.
Soru 37
Aşağıdaki düzenleyici işlemlerden hangisi şekli bakımdan yasama işlemi olmayıp maddi bakımdan yasama işlemidir?
Seçenekler
A
Kanun
B
Parlamento kararı
C
Kanun hükmünde kararname
D
Meclis içtüzüğü
E
Milletlerarası antlaşmaların onaylanması
Açıklama:
Şekli açıdan kanun anlayışı yasama organı tarafından uygun usullerle ve kanun adı altında çıkan her işlemi kanun olarak kabul etmektedir. Kanun hükmünden kararnameler şekli bakımdan kanun olmasa bile maddi açıdan kanundur.
Soru 38
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Yetki kanununa ihtiyaç duyarlar.
B
TBMM'nin onayına sunulurlar.
C
Kanun gücündedir.
D
Yalnızca kanunun yetkili kıldığı konularda çıkarılabilirler.
E
Temel hak ve özgürlükleri düzenleyemezler.
Açıklama:
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, KHK’lerin aksine, yetki kanununa ihtiyaç göstermez ve TBMM'nin onayına sunulmazlar.
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kanun gücünde değildir; kanunun altında yer alan düzenleyici işlemlerdir. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kanun hükümlerinin aykırılığı halinde kanun hükümleri uygulanır. TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, “yürütme yetkisine ilişkin” bütün konularda çıkarılabilir. Bu ibarenin, sınırları belirsiz, çok geniş bir alanı kapsadığı açıktır.
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri; temel hakları, kişi haklarını ve siyasi hakları düzenleyemezler.
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kanun gücünde değildir; kanunun altında yer alan düzenleyici işlemlerdir. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kanun hükümlerinin aykırılığı halinde kanun hükümleri uygulanır. TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, “yürütme yetkisine ilişkin” bütün konularda çıkarılabilir. Bu ibarenin, sınırları belirsiz, çok geniş bir alanı kapsadığı açıktır.
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri; temel hakları, kişi haklarını ve siyasi hakları düzenleyemezler.
Soru 39
Devlet fonksiyonlarının şekli ve organik bakımdan tasnifinin en güçlü savunucusu kimdir?
Seçenekler
A
Jean Bodin
B
Niccolo Machiavelli
C
Carre de Malberg
D
St. Thomas Aquino
E
Cesare Beccaria
Açıklama:
Devlet fonksiyonlarını ve bu fonksiyonları ifa aracı olan hukuki işlemleri yapan organa ve yapılış şekillerine göre tasnif etmeyi konu edinen bu görüşün en güçlü savunucusu Fransız hukukçu Carre de Malberg'tir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi, bir yasama işlemi değildir?
Seçenekler
A
Hüküm
B
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması
C
Bütçe ve Kesin Hesap Kanunu
D
Parlamento kararları
E
Kanun
Açıklama:
Hüküm, davanın sonunda mahkemenin vardığı yargıyı ifade eden, yargı fonksiyonuna ait bir yargı işlemidir. Diğerleri yasama işlemidir.
Soru 41
Osmanlı - Türk anayasalarından hangisi yumuşak anayasadır?
Seçenekler
A
1876 tarihli Kanun-ı Esasi
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1921 Anayasası, Osmanlı - Türk anayasa tarihinin tek yumuşak anayasasıdır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi anayasa değişikliği teklifi sunma konusunda yetkilidir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
Meclis Başkanı
C
220 milletvekili
D
182 milletvekili
E
İktidar partisi genel başkanı
Açıklama:
Anayasanın 175. maddesine göre anayasa değişiklikleri en az TBMM'nin üye tamsayısının üçte biri tarafından teklif edilebilir. Dolayısıyla doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 43
Anayasa değişikliklerine ilişkin halkoylaması ilk kez hangi anayasada öngörülmüştür?
Seçenekler
A
1876 tarihli Kanun-ı Esasi'de
B
1921 Anayasası'nda
C
1924 Anayasası'nda
D
1961 Anayasası'nda
E
1982 Anayasası'nda
Açıklama:
Anayasa değişikliklerine dair ihtiyarî ve zorunlu halkoylaması ilk kez 1982 Anayasası'nda öngörülmüştür. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 44
Anayasa değişikliklerinin yalnızca esas yönünden denetlenebileceği ilk kez ne zaman hüküm altına alınmıştır?
Seçenekler
A
1961 Anayasası'nın ilk halinde
B
1961 Anayasası'nın 1971 yılında geçirdiği değişiklikte
C
1982 Anayasası'nın ilk halinde
D
1982 Anayasası'nın 1987 yılında geçirdiği değişiklikte
E
1982 Anayasası'nın 2017 yılında geçirdiği değişiklikte
Açıklama:
Anayasa değişikliklerinin yalnızca esas yönünden denetlenebileceği ilk kez 1971 yılında yaşanan anayasa değişikliğinde ifade olunmuştur. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 45
- Teklif sayısı
- Kabul sayısı
- Teklifin ivedilikle görüşülüp görüşülmediği
- Teklifin esası
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, II ve IV
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
1982 Anayasası, anayasa değişikliklerinin yalnızca şekil bakımından denetiminin mümkün olduğunu ifade eder. Buna ek olarak şekil bakımından denetlenirken hangi hususların denetleneceğini de hüküm altına alır. Buna göre anayasa değişikliğinin teklif ve kabul yeter sayısı ile ivedilikle görüşülüp görüşülmediği denetlenir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 46
Montesquieu'nun kuvvetler ayrılığı prensibinde temel aldığı ülke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Amerika Birleşik Devletleri
B
İngiltere
C
Fransa
D
Osmanlı Devleti
E
İsviçre
Açıklama:
Montesquieu, kuvvetler ayrılığı prensibini temellendirirken İngiltere'yi örnek olarak göstermiştir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 47
Duguit'nin savunduğu anlayış uyarınca aşağıdakilerden hangisinin yasama işlemi olduğunu kabul etmek gerekir?
Seçenekler
A
Bir kişiye ilişkin atama kararı
B
Bir kişinin yurt dışında eğitim görmesine ilişkin kanun
C
Bir kişiye ilişkin disiplin cezası
D
Yönetmelik
E
Bir kişiye maaş bağlanması konusunda kanun
Açıklama:
Duguit, devlet fonksiyonlarını maddî kritere göre tasnif eder. Ona göre genel, soyut, sürekli, kişilik dışı kurallar koyan hükümler yasama işlemiyken bu özelliğe sahip olmayan işlemler yürütme işlemleridir. Bu anlayışa göre şıklarda verilen yönetmelik, idarî makamlarca yapılsa dahi genel, soyut, sürekli ve kişilik dışı hükümler koyduğu için bir yasama işlemidir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 48
Şeklî kritere ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
En önemli savunucusu, Carré de Malberg'dir.
B
Bu anlayış uyarınca hukukî işlemler, bu işlemleri yapan organlara göre tasnif edilir.
C
Bu anlayış, işlemlerin maddî niteliğini dikkate almaz.
D
Bu anlayışa göre yasama ve yürütme işlemleri arasında hiyerarşik açıdan bir fark bulunmaz.
E
Bu anlayışın bir uzantısı olarak yasama organı, kanun yaparken Anayasa'ya aykırı davranmamak kaydıyla tamamen serbesttir.
Açıklama:
Carré de Malberg'in savunuculuğunu yaptığı şeklî kriter uyarınca devlet fonksiyonlarının tezahür ettiği işlemler, o işlemleri yapan organlara göre belirlenir. İşlemin maddî niteliği önem arz etmez. Bu anlayışın bir uzantısı olarak yasama organı, yasama işlemlerinden kanun yaparken Anayasa'ya aykırı olmamak kaydıyla tamamen serbesttir; ancak yürütme organı kanunlara uygun hareket etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük de yasama ve yürütme organı işlemleri arasında bir hiyerarşi meydana getirir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 49
- 1924 Anayasası kuvvetler birliği ve görevler ayrılığını, 1961 Anayasası ise kuvvetler ayrılığını kabul etmiştir.
- Her iki anayasa da yasama organı işlemlerine üstünlük tanır.
- Her iki anayasa da kanun ve idarenin düzenleyici işlemlerini konu bakımından tasnif etmemiştir.
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Seçenekler verilen ifadelerden hepsi doğrudur. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 50
1982 Anayasası düşünülecek olduğunda yasama yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yasama yetkisi geneldir.
B
Yasama yetkisi aslîdir.
C
Yasama yetkisi başka bir organ ya da makama devredilemez.
D
Yasama yetkisinin genelliğinin sınırı anayasadır.
E
Yasama yetkisinin devredilememesi ile kastedilen yürütme organının düzenleyici işlem yapma yetkisine sahip olmamasıdır.
Açıklama:
1982 Anayasası'na göre yasama yetkisi genel, aslî ve devredilmezdir. Bununla birlikte yasama yetkisinin genelliğinin sınırını Anayasa çizer. Yasama yetkisinin devredilmezliği ile kastedilen ise genel düzenleyici işlem yapma yetkisi değildir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 51
“Anayasanın değiştirilmesi Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az üçte biri tarafından yazıyla teklif edilebilir. Anayasanın değiştirilmesi hakkındaki teklifer Genel Kurulda iki defa görüşülür. Değiştirilme teklifinin kabulü Meclisin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla mümkündür.”
Anayasa değişikliğine yönelik yukarıdaki ibare hangi yılda kabul edilmiştir?
Anayasa değişikliğine yönelik yukarıdaki ibare hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1924
B
1961
C
1982
D
1987
E
2017
Açıklama:
1982 Anayasa’sında 17.5.1987 tarihli ve 3361 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik anayasanın değiştirilmesi usulünü büyük çapta tâdil etmiş bulunmaktadır. Anılan değişiklikle, Anayasa’nın 175. maddesi şu şekli almıştır: “Anayasanın değiştirilmesi Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az üçte biri tarafından yazıyla teklif edilebilir. Anayasanın değiştirilmesi hakkındaki teklişer Genel Kurulda iki defa görüşülür. Değiştirilme teklifinin kabulü Meclisin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla mümkündür…”
Soru 52
Hangisi Anayasanın değiştirilmesine yönelik 1987 tarihli 3361 sayılı Kanun ile gelen düzenlemeler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Anayasanın değiştirilmesi, TBMM üye tamsayısının (550) en az üçte biri tarafından yazıyla teklif edilebilir.
B
Anayasanın değiştirilmesi hakkındaki teklifler Genel Kurul'da iki defa görüşülecektir.
C
Anayasa değişikliklerini onaylama yetkisini Cumhurbaşkanı'na aittir.
D
Anayasa değişiklik tekliflerinin kabulüne ilişkin oylama gizli olacaktır.
E
Anayasa değişikliği teklifi, beşte üç ya da daha fazla fakat üçte kişiden az oyla kabul edildiği takdirde, Cumhurbaşkanı kanunu tekrar görüşülmek üzere Meclis'e iade edebilir ya da kanunu halkoyuna sunabilir.
Açıklama:
Anayasanın 3361 sayılı Kanun’la değişik 175. maddesi, Anayasa’nın ilk metninde olduğu gibi, anayasa değişikliklerini onaylama yetkisini Cumhurbaşkanı ile halk arasında paylaştırmaktadır. Ancak karar çoğunluğunun beşte üç veya üçte iki oluşuna göre izlenecek yollar farklıdır. Anayasa değişikliği teklifi, beşte üç veya daha fazla fakat üçte ikiden az oyla kabul edildiği takdirde, Cumhurbaşkanı’nın kanunu tekrar görüşülmek üzere Meclis’e iade etmesi veya kanunun halkoyuna sunulması gibi iki ihtimal ortaya çıkar. Bu durumda Cumhurbaşkanı, kanunu halkoyuna sunabilir veya onaylayarak kesinleştirebilir. Cumhurbaşkanı beşte üçle üçte iki arasındaki oyla kabul edilmiş bir anayasa değişikliğini iade etmezse söz konusu kanunun halkoyuna sunulması zorunludur.
Soru 53
Anayasa değişikliklerinin denetlenmesi aşağıdakilerden hangisi tarafından talep edilir?
Seçenekler
A
TBMM üyelerinin üçte ikisi
B
Cumhurbaşkanı ve TBMM üyelerinin beşte biri
C
Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu üyeleri
D
Cumhurbaşkanı ve TBMM üyelerinin beşte üçü
E
TBMM üyelerinin üçte biri
Açıklama:
Anayasa değişikliklerinin denetlenmesi, Cumhurbaşkanı ve TBMM üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir.
Soru 54
Devletin fonksiyonlarını ve bu fonksiyonların ifa aracı olan hukukî işlemleri, yapan organa ve yapılış şekillerine göre tasnif eden görüşün savunuculuğunu yapan kişi hangisidir?
Seçenekler
A
Carré de Malberg
B
Montesquieu
C
John Locke
D
Duguit
E
Jean-Jacques Rousseau
Açıklama:
Devletin fonksiyonlarını ve bu fonksiyonların ifa aracı olan hukukî işlemleri, yapan organa ve yapılış şekillerine göre tasnif eden görüşün en güçlü savunuculuğunu yapan kişi Fransız hukukçusu Carré de Malberg'dir.
Soru 55
Hangisi 1924 ve 1961 Anayasalarından farklı olarak 1971 Anayasa değişikliği ile gelen, yasama-yürütme fonksiyonlarının ayrılığına ilişkin bir düzenlemeyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Anayasada yürütme organının “mahfuz” bir düzenleme yetkisi yoktur.
B
İdari işlemlerin mutlaka kanuna dayanması zorunluluğu ve kanun olmayan yerde idarenin de olamayacağı ilkesi kabul edilmiştir.
C
Yasama işlemlerine, yürütme işlemlerinden daha üstün bir hukuki güç tanınmıştır.
D
Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı ve onun tayin edeceği Bakanlar Kurulu tarafından kullanılmaktadır.
E
Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma yetkisi verilmiştir.
Açıklama:
Yasama ve yürütme fonksiyonlarının ayrılığı konusunda 1924 ve 1961 Anayasası’nın kabul etmiş oldukları sistemden önemli bir sapma, 1971 Anayasa değişikliği ile Bakanlar Kurulu’na KHK çıkarma yetkisinin verilmiş olmasıdır. KHK’lerin, Anayasa’da belirtilen sınırlar içinde de olsa, Bakanlar Kurulu’na yürürlükteki kanunlarda değişiklik yapma yetkisini vermesi, hayli önemli bir yenilik ve 1924-1961 sistemlerinin kanuncu özelliğinden ciddi bir sapmadır.
Soru 56
Yasama organının bir konuyu araya başka bir işlem girmeksizin düzenleyebilmesi hangi kavram ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Yasama yetkisinin devredilmezliği
B
Yasama yetkisinin ilkelliği
C
Yasama yetkisinin değişmezliği
D
Yasama yetkisinin genelliği
E
Yasama yetkisinin ayrılmazlığı
Açıklama:
Yasama yetkisinin ilkelliği yasama organının bir konuyu doğrudan doğruya, yani araya başka bir işlem girmeksizin düzenleyebilmesidir.
Soru 57
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile ilgili doğru bir bilgi içermektedir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yürütme yetkisine ilişkin bütün konularda çıkabilir.
B
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yetki kanununa ihtiyaç duyar.
C
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri TBMM onayına sunulur.
D
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi değildir.
E
Aynı konuda TBMM'nin kanun çıkarması, Cumhurbaşkanlığı kararnamesini hükümsüz hale getirmez.
Açıklama:
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yürütme yetkisine ilişkin bütün konularda çıkabilir. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yetki kanununa ihtiyaç göstermez; TBMM'nin onayına sunulmaz; Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kanun gücünde oldukları halde kanunun altında yer alan düzenleyici işlemlerdir ve aynı konuda TBMM'nin kanun çıkarması, Cumhurbaşkanlığı kararnamesini hükümsüz hale gelir.
Soru 58
"...Savaş ve mücbir sebeplerle Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanamaması hâli hariç olmak üzere; olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır. Aksi halde olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden yürürlükten kalkar."
Yukarıdaki ifade hangi Anayasa değişikliği ile gelmiştir?
Yukarıdaki ifade hangi Anayasa değişikliği ile gelmiştir?
Seçenekler
A
1961
B
1982
C
2010
D
2017
E
2018
Açıklama:
1982 Anayasası’nda yapılan 2017 değişikliği ile olağanüstü hal rejimi 119’uncu maddeyle yeniden düzenlenmiştir. Değişik 119’uncu maddeye göre, “Olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda, 104 üncü maddenin onyedinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen sınırlamalara tabi olmaksızın Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Kanun hükmündeki bu kararnameler Resmî Gazetede yayımlanır, aynı gün Meclis onayına sunulur. Savaş ve mücbir sebeplerle Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanamaması hâli hariç olmak üzere; olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır. Aksi halde olağanüstü hallerde çıkarılan Cum- hurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden yürürlükten kalkar.”
Soru 59
Hangisi bütçe ve kesinhesap kanunu ilgi doğru bir bilgi içermez?
Seçenekler
A
Kamu idarelerinin ve kamu iktisadî teşebbüsleri dışındaki kamu tüzel kişilerinin harcamaları yıllık bütçelerle yapılır.
B
Bütçe kanununun süresinde yürürlüğe konulamaması halinde, geçici bütçe kanunu çıkarılır.
C
Cumhurbaşkanı bütçe kanunu teklifini mali yılbaşından en az altmış gün önce TBMM'ye sunar.
D
Genel Kurulda kamu idare bütçeleri ile değişiklik önergeleri, üzerinde ayrıca görüşme yapılmaksızın okunur ve oylanır.
E
Kesinhesap kanunu teklifi, yeni yıl bütçe kanunu teklifiyle birlikte görüşülür ve karara bağlanır.
Açıklama:
Cumhurbaşkanı bütçe kanunu teklifini mali yılbaşından en az yetmişbeş gün önce TBMM'ye sunar.
Soru 60
I. Temel haklar
II. Kişi hakları
III. Siyasi haklar
IV. Sosyal haklar
V. Ekonomik haklar
Yukarıdaki maddelerden hangisi/hangileri kanun hükmünde kararnameler ile düzenlenebilecek haklar arasında yer alır?
II. Kişi hakları
III. Siyasi haklar
IV. Sosyal haklar
V. Ekonomik haklar
Yukarıdaki maddelerden hangisi/hangileri kanun hükmünde kararnameler ile düzenlenebilecek haklar arasında yer alır?
Seçenekler
A
III, IV, V
B
Yalnız IV
C
I ve II
D
I, II, III, IV, V
E
IV, V
Açıklama:
Anayasa, KHK ile düzenlenemeyecek konular olarak, Anayasa’nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevleri belirtmiştir. Buna göre ikinci kısmın üçüncü bölümünde yer alan sosyal ve ekonomik haklar ve ödevlerin, kural olarak, KHK ile düzenlenebilmesi gerekir.
Soru 61
Kendisini bağlayan hiçbir pozitif hukuk kuralı olmaksızın sınırsız bir biçimde o ülke devletinin temel siyasi yapısını belirleyen iktidara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kurucu İktidar
B
Tali Kurucu İktidar
C
Asli Kurucu İktidar
D
Kurulmuş İktidar
E
Azınlık İktidar
Açıklama:
Kendisini bağlayan hiçbir pozitif hukuk kuralı olmaksızın sınırsız bir biçimde o ülke devletinin temel siyasi yapısını belirleyen iktidara asli kurucu iktidar denir.
Soru 62
Devletin temel yapısına ilişkin daha birçok anayasal nitelikte kanunları yapma yönünde asli kurucu iktidarını kullanan TBMM aşağıdaki anayasalardan hangisini düzenlemiştir?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1961 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1876 Kanun-i Esasi
Açıklama:
1921 Anayasası, anayasayı değiştirme sorunu ile ilgili bir hüküm taşımamaktadır. Ancak bilindiği gibi olağanüstü yetkileri haiz olan, dolayısıyla bir kurucu meclis niteliği taşıyan I. TBMM (1920-1923) bu asli kurucu iktidarını, sadece 1921 Anayasası’nı değil, aynı zamanda devletin temel yapısına ilişkin daha birçok anayasal nitelikte kanunları yapmak ve Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkıldığına karar vermek suretiyle, herhangi bir hukuki sınırlamaya bağlı olmaksızın kullanmıştır.
Soru 63
I. Kanunu tekrar görüşmek üzere Meclis'e iade etmek
II. Doğrudan doğruya halkoyuna sunmak
III. Onaylayarak kesinleştirmek
Yukarıda sayılanlardan hangisi veya hangileri Cumhurbaşkanı'nın Meclis'teki ilk oylamada Anayasa değişikliğine ilişkin kanunun üçte iki veya daha büyük çoğunlukla kabul edildiği takdirde önündeki seçeneklerdendir?
II. Doğrudan doğruya halkoyuna sunmak
III. Onaylayarak kesinleştirmek
Yukarıda sayılanlardan hangisi veya hangileri Cumhurbaşkanı'nın Meclis'teki ilk oylamada Anayasa değişikliğine ilişkin kanunun üçte iki veya daha büyük çoğunlukla kabul edildiği takdirde önündeki seçeneklerdendir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca III
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Anayasa değişikliğine ilişkin kanun Meclis’teki ilk oylamada üçte iki veya daha büyük bir çoğunlukla kabul edildiği takdirde ise üç ihtimal ortaya çıkmaktadır: Cumhurbaşkanı, bu kanunu tekrar görüşülmek üzere Meclis’e iade etmek, doğrudan doğruya halkoyuna sunmak veya onaylayarak kesinleştirmek seçeneklerine sahiptir.
Soru 64
Anayasa Mahkemesi'nin anayasa değişikliğine ilişkin kanunu esas yönünden denetim yapmaya yetkili olduğu tespitinin yer aldığı ilk karar kaç yılında verilmiştir?
Seçenekler
A
1965
B
1970
C
1976
D
1984
E
1988
Açıklama:
Anayasa Mahkemesi, bu konudaki ilk kararını, 16.6.1970 tarihinde vermiştir. Bu kararla Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası’nın 68. maddesinde milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili olarak 1188 sayılı Kanunla yapılan değişikliği şekil yönünden iptal etmiş, ancak kararın gerekçesinde Mahkeme’nin, esas yönünden denetim yapmaya da yetkili olduğu görüşünü belirtmiştir.
Soru 65
Anayasa değişikliklerine ilişkin gerçek bir hukuki müeyyideden ziyade TBMM'ye hitap eden manevi bir müeyyidesinin bulunduğu sonucuna varılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Maddi denetim
B
Usuli denetim
C
Şekli denetim
D
Değiştirme yasağı
E
Yetki gaspı yasağı
Açıklama:
1982 Anayasası’nın, böylece bir yandan Anayasa Mahkemesi’nin anayasa değişiklikleri üzerindeki denetim yetkisini sınırlandırırken, bir yandan da Anayasa’nın değiştirilemeyecek hükümlerinin kapsamını genişletmiş ve buna Cumhuriyet’in niteliklerini de dâhil etmiş olması ilginçtir. Ne var ki 1982 Anayasası, anayasayı değiştirme yasağının kapsamını genişletirken, Anayasa Mahkemesi’nin bu konuda bir denetim yapması imkânını da ortadan kaldırmıştır. Bu durumda, değiştirme yasağının gerçek bir hukuki müeyyideden yoksun olduğu, bunun ancak TBMM’ye hitap eden manevi bir müeyyidesinin bulunduğu sonucuna varılabilir.
Soru 66
Yasama ve yürütme fonksiyonlarının ayrılığı konusunda 1924 ve 1961 Anayasası'nın kabul etmiş oldukları sistemden önemli bir farklılık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu'nda olması
B
Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma yetkisinin verilmesi
C
Yasama işlemlerine yürütme işlemlerinden daha üstün bir hukuki güç tanınması
D
Yargı fonksiyonunun diğer iki fonksiyondan ayrı tutulması
E
İdari işlemlerin mutlaka kanuna dayanması zorunluluğu
Açıklama:
Yasama ve yürütme fonksiyonlarının ayrılığı konusunda 1924 ve 1961 Anayasası’nın kabul etmiş oldukları sistemden önemli bir sapma, 1971 Anayasa değişikliği ile Bakanlar Kurulu’na KHK çıkarma yetkisinin verilmiş olmasıdır. KHK’lerin, Anayasa’da belirtilen sınırlar içinde de olsa, Bakanlar Kurulu’na yürürlükteki kanunlarda değişiklik yapma yetkisini vermesi, hayli önemli bir yenilik ve 1924-1961 sistemlerinin kanuncu özelliğinden ciddi bir sapmadır.
Soru 67
Anayasaya aykırı olmamak kaydıyla her konunun yasama organınca dilenilen ölçüde ayrıntılı olarak düzenlenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yasama yetkisinin devredilmezliği
B
Yasama yetkisinin bağımsızlığı
C
Yasama yetkisinin taliliği
D
Yasama yetkisinin genelliği
E
Yasama yetkisinin ilkelliği
Açıklama:
Anayasaya aykırı olmamak kaydıyla her konunun yasama organınca dilenilen ölçüde ayrıntılı olarak düzenlenmesini ifade eden kavram yasama yetkisinin genelliğidir.
Soru 68
Bakanlar Kurulu'nun KHK çıkarma yetkisi yasama fonksiyonunun aşağıdaki özelliklerinden hangisi kapsamında tartışma yaratmıştır?
Seçenekler
A
Yasama yetkisinin genelliği
B
Yasama yetkisinin devredilmezliği
C
Yasama yetkisinin asilliği
D
Yasama yetkisinin ilkelliği
E
Yasama yetkisinin taliliği
Açıklama:
1982 Anayasası döneminde, Anayasa Mahkemesi’nin konuya ilişkin kararları da, KHK’lerin ve yetki kanununun hukukî mahiyeti üzerinde birtakım tereddütlerin var olduğunu göstermektedir. Anayasa Mahkemesi, 1985 yılında verdiği bir kararda, bu kitapta savunulan görüşlere paralel olarak, Bakanlar Kurulu’na KHK çıkarma yetkisinin verilmesini, yasama yetkisinin devri niteliğinde görmüştür.
Buna karşılık Anayasa Mahkemesi, daha sonraki kararlarında, KHK çıkarma yetkisini yasama yetkisinin devri niteliğinde görmemiştir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre yetki devri, ancak Anayasa'nın 73 ve 167. maddelerinde düzenlenen istisnaî durumlarda söz konusu olacaktır.
Buna karşılık Anayasa Mahkemesi, daha sonraki kararlarında, KHK çıkarma yetkisini yasama yetkisinin devri niteliğinde görmemiştir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre yetki devri, ancak Anayasa'nın 73 ve 167. maddelerinde düzenlenen istisnaî durumlarda söz konusu olacaktır.
Soru 69
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile ilga edilen KHK'lar arasındaki farklar ve benzerliklere ilişkin aşağıdaki önermelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, KHK'lerin aksine TBMM'nin onayına sunulmaz.
B
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, KHK'lerin aksine yetki kanununa ihtiyaç göstermez.
C
Her ikisi de temel hakları, kişi haklarını ve siyasi hakları düzenleyemez.
D
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, KHK'lerin aksine 'yürütme yetkisine ilişkin' bütün konularda çıkabilir.
E
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, KHK'lerin aksine Anayasa Mahkemesi denetimine tabi değidir.
Açıklama:
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile ilga edilen KHK’ler arasındaki farklar ve benzerlikle şöyle özetlenebilir:
(a) KHK çıkarma yetkisi Bakanlar Kuruluna ait olduğu halde, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir. Bu, 2017 Anayasa değişikliğinin Bakanlar Kurulunu kaldırmış olmasının doğal sonucudur.
(b)Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, KHK’lerin aksine, yetki kanununa ihtiyaç göstermez.
(c) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, KHK’lerin aksine, TBMM’nin onayına sunulmaz.
(d) KHK’ler yürürlükteki kanun hükümlerini değiştirebildikleri ve kaldırabildikleri, dolayısıyla tamamen kanun gücünde oldukları halde, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, kanunun altında yer alan düzenleyici işlemlerdir. Nitekim Anayasada münhasıran kanunla düzenleneceği öngörülen, ya da kanunda açıkça düzenlenen alanlarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kanun hükümlerinin aykırılığı halinde kanun hükümleri uygulanır. TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
(e) KHK’ler ancak yetki kanununun belirlediği belli konularda çıkarılabildiği halde, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, “yürütme yetkisine ilişkin” bütün konularda çıkarılabilir. Bu ibarenin, sınırları belirsiz, çok geniş bir alanı kapsadığı açıktır.
(f) Buna karşılık iki işlem türü, temel hakları, kişi haklarını ve siyasi hakları düzenleyememeleri ve Anayasa Mahkemesinin denetimine tâbi olmaları bakımından benzer niteliktedir. Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa Mahkemesinin denetimine tâbi olduğu, Anayasanın 148’inci maddesinde belirtilmiştir.
(a) KHK çıkarma yetkisi Bakanlar Kuruluna ait olduğu halde, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir. Bu, 2017 Anayasa değişikliğinin Bakanlar Kurulunu kaldırmış olmasının doğal sonucudur.
(b)Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, KHK’lerin aksine, yetki kanununa ihtiyaç göstermez.
(c) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, KHK’lerin aksine, TBMM’nin onayına sunulmaz.
(d) KHK’ler yürürlükteki kanun hükümlerini değiştirebildikleri ve kaldırabildikleri, dolayısıyla tamamen kanun gücünde oldukları halde, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, kanunun altında yer alan düzenleyici işlemlerdir. Nitekim Anayasada münhasıran kanunla düzenleneceği öngörülen, ya da kanunda açıkça düzenlenen alanlarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kanun hükümlerinin aykırılığı halinde kanun hükümleri uygulanır. TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
(e) KHK’ler ancak yetki kanununun belirlediği belli konularda çıkarılabildiği halde, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, “yürütme yetkisine ilişkin” bütün konularda çıkarılabilir. Bu ibarenin, sınırları belirsiz, çok geniş bir alanı kapsadığı açıktır.
(f) Buna karşılık iki işlem türü, temel hakları, kişi haklarını ve siyasi hakları düzenleyememeleri ve Anayasa Mahkemesinin denetimine tâbi olmaları bakımından benzer niteliktedir. Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa Mahkemesinin denetimine tâbi olduğu, Anayasanın 148’inci maddesinde belirtilmiştir.
Soru 70
Türk Anayasa sistemine baktığımızda aşağıdaki Anayasalardan hangisi Osmanlı Türk Anayasa tarihinin tek yumuşak Anayasasıdır?
Seçenekler
A
1982
B
1961
C
1924
D
1921
E
1876
Açıklama:
Türk Anayasaları, 1876 Kanun-i Esasi'sinden bu yana Sert Anayasa Sistemini benimsemişlerdir. Kanun-i Esasi'ye göre Anayasa değişikliklerini teklif yetkisi ya Bakanlar Kurulu'na ve Ayan ya da Mebusan Meclisleri'nden birine aittir. Bu teklif önce Heyet-i Mebusan'ın sonra Heyet-i Ayan'ın üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla kabul edildikten sonra padişahın onayıyla kesinleşiyordu. 1921 Anayasası, Anayasayı değiştirme sorunu ile ilgili bir hüküm taşımamaktaydı. 1921 Anayasa'sının kabulünde farklı bir çoğunluk aramamış daha sonra bu Anayasa'da yapılan değişikliklerde normal kanunlardaki usüllere göre gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle 1921 Anayasası Osmanlı Türk Anayasa tarihinin tek yumuşak Anayasası'dır. Bu nedenle doğru cevap D'dir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Anayasa değişikliğinde uygulanması gereken aşamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Onay
B
Takdir
C
Teklif
D
Karar
E
Görüşme
Açıklama:
Anayasa değişikliğinin yapılabilmesi için belli aşamaların uygulanması gerekmektedir. Anayasa'da 17.05.1987 tarihli 3361 sayılı kanunla yapılan değişiklik Anayasa'nın değiştirilmesi usülünü büyük çapta tadil etmiş bulunmaktadır. 3361 sayılı kanunla yapılan bu değişiklikle oldukça karmaşık hale gelmiş bulunan Anayasa'nın değiştirilmesi usülünü, teklif, görüşme, karar ve onay safhalarına ayırmak mümkündür. Doğru cevap B' dir.
Soru 72
Anayasa değişikliklerinin Anayasa uygunluğu denetimi kaç düzeyde yapılabilir?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Anayasa değişikliklerinin Anayasa uygunluğunun denetimi, şekil ve esas olmak üzere 2 düzeyde söz konusu olabilir. Anayasa değişikliklerinin şekil yönünden Anayasaya uygunluğunun denetimi, bu değişikliklerin Anayasa'da öngörülen usül ve şekil kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadıklarının incelenmesini içerir. Anayasa değişikliklerinin esas yönünden Anayasa'ya uygunluğunun denetimi ise tamamen farklı bir sorundur. Anayasa'da belirtilen usül ve esaslara göre gerçekleştirilmiş bir Anayasa değişikliği geçerli bir Anayasa normudur. Bu açıdan usülüne uygun olarak meydana getirilmiş bir Anayasa normunun kendisiyle eşdeğerli olan başka bir Anayasa normuna uygun olup olmadığını denetlemek mantıken mümkün görülmemektedir.Doğru cevap A'dır.
Soru 73
Kendisini bağlayan hiç bir pozitif hukuk kuralı olmaksızın devletin temel siyasi yapısını belirleyen iktidar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tali iktidar
B
İktidar
C
Kurucu iktidar
D
Asli kurucu iktidar
E
Kurulmuş iktidar
Açıklama:
Asli kurucu iktidar kendisini bağlayan hiç bir pozitif hukuk kuralı olmaksızın bir devletin Anayasa'sının tümden yapılması veya yeniden yapılması sürecidir. Bu durum çoğu zaman bir ülkenin bağımsızlığına yeni kavuşması ya da Anayasal düzenin ihtilal, hükümet darbesi, iç savaş, bölünme, yabancı işgal gibi nedenlerle kesintiye uğraması nedenleriyle bir hukuk boşluğunun oluşması halinde söz konusu olur. Bu durumlarda Anayasayı yapacak kurulmuş bir organ ve Anayasa yapımında izlenecek belirli yöntemler mevcut olmadığından, fiili iktidarı elinde bulunduran sosyal gücün bir asli kurucu organ yaratması zorunludur. Doğru cevap D'dir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi maddi kritercilere göre yasama fonkisyonunu meydana getiren özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Genel olması
B
Taraflı olması
C
Sürekli olması
D
Objektif olması
E
Kişisel olmayan ( gayri şahsi )
Açıklama:
Devletin hukuki fonksiyonları düşünüldüğünde maddi kritercilere göre yasama fonksiyonu, kural koymak yani genel, sürekli, objektif ve kişisel olmayan ( gayri şahsi ) işlemler yapmaktadır. Buna karşılık yürütme ve idare fonksiyonuyla devlet bir sübjektif hukuki durum doğurarak veya bir objektif hukuki durumun şartını meydana getirecek bir irade açıklamasında bulunur. Doğru cevap B'dir.
Soru 75
Anayasal düzende yasama yetkisinin genelliği aşağıdakilerden hangisine aykırı olmamak kaydıyla düzenlenebilir?
Seçenekler
A
Bakanlıklara
B
Cumhurbaşkanına
C
Bakanlar Kuruluna
D
Kararnamelere
E
Anayasaya
Açıklama:
Yasama yetkisinin genelliğini kanunların genelliği ile karıştırmamak gerekir. Yasama yetkisinin genelliği, kanunla düzenleme alanının konu itibariyle sınırlandırılmamış olduğunu, Anayasa'ya aykırı olmamak şartıyla her konunun kanunla düzenlenebileceğini ifade eder. Doğru cevap E' dir.
Soru 76
Anayasa değişikliği ile Kanun Hükmünde Kararnamelerin ( KHK ) hukukumuza girmesi aşağıdaki tarihlerden hangisinde olmuştur?
Seçenekler
A
1921
B
1924
C
1961
D
1971
E
1982
Açıklama:
1971 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile KHK'ların hukukumuza girmiş olması, KHK'nin hukuki güç yönünden kanuna eşit niteliği, onun fonksiyonel bakımdan bir yasama işlemi sayılması görüşünü tartışmaya açmıştır. 1982 Anayasası döneminde konuya ilişkin tereddütler olsa da 1982 yılında Anayasa Mahkemesi Bakanlar Kuruluna KHK çıkarma yetkisi vermiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 77
Aşağıdaki tarihlerden hangisinde KHK'lar kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
2000
B
2002
C
2008
D
2010
E
2017
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliğinde KHK'ların kaldırılmış olmasına karşılık ' Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 'adıyla yeni bir düzenleyici işlem türü yaratılmıştır. Anayasa'nın 6771 sayılı kanunla değiştirilen 104. maddesinde ilgili fıkrasına göre ' Cumhurbaşkanı yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir ' denilmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 78
Olağanüstü hal ( OHAL ) durumunda çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yürürlülük sınırı kaç aydır?
Seçenekler
A
10 ay
B
8 ay
C
6 ay
D
4 ay
E
3 ay
Açıklama:
Olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı olağan halin gerekli kıldığı konularda 104'üncü madde 17. fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen sınırlamalara tabi olmaksızın Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarabilir. Bu kararnameler Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Meclis onayına sunulur. Savaş ve mücbir sebeplerle TBMM'nin toplanamaması hali hariç olmak üzere OHAL sırasında çıkarılan kararnameler üç ay içinde TBMM'de görüşülür ve karara bağlanır. Aksi halde OHAL'de çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri kendiliğinden yürürlükten kalkar. Doğru cevap E'dir.
Soru 79
Usülüne uygun yürürlükte olan temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi durumu aşağıdakilerden hangisine uygulanır?
Seçenekler
A
Kanunların hükümleri esas alınır
B
Kanunlar değiştirilir
C
Milletlerarası andlaşmaların hükümleri esas alınır
D
Andlaşmalar değiştirilir
E
Andlaşmalar geçersiz kabul edilir
Açıklama:
Kanunla milletlerarası andlaşmanın çatışması durumunda 22.05.2004 tarihli ve 5170 sayılı kanunla Anayasa'nın 90. maddesine eklenen fıkra ile çözülmüştür.Bu fıkraya göre ' usülüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalar kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır '. Doğru cevap C'dir.
Soru 80
Kendisini bağlayan hiçbir pozitif hukuk kuralı olmaksızın sınırsız bir biçimde o ülke devletinin temel siyasal yapısını belirleyen iktidar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kurulu İktidar
B
Kurucu İktidar
C
Kurulmuş İktidar
D
Tali Kurucu İktidar
E
Asli Kurucu İktidar
Açıklama:
Öğrencilerin anayasa yapımına ilişkin temel kavramları öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Asli Kurucu İktidar: Kendisini bağlayan hiçbir pozitif hukuk kuralı olmaksızın sınırsız bir biçimde o ülke devletinin temel siyasal yapısını belirleyen iktidardır.
Asli Kurucu İktidar: Kendisini bağlayan hiçbir pozitif hukuk kuralı olmaksızın sınırsız bir biçimde o ülke devletinin temel siyasal yapısını belirleyen iktidardır.
Soru 81
Bir devletin temel siyasal yapısını, yaptığı ya da değiştirdiği anayasa ile belirleyen iktidar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Asli Kurucu İktidar
B
Kurulmuş İktidar
C
Primer Kurucu İktidar
D
Kurucu İktidar
E
Tali Kurucu İktidar
Açıklama:
Öğrencilerin anayasa yapımına ilişkin temel kavramları öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Kurucu İktidar: Bir devletin temel siyasal yapısını, yaptığı ya da değiştirdiği anayasa ile belirleyen iktidardır.
Kurucu İktidar: Bir devletin temel siyasal yapısını, yaptığı ya da değiştirdiği anayasa ile belirleyen iktidardır.
Soru 82
Bir ülkenin anayasasını, yine o anayasada belirtilen usul ve kurallara bağlı kalarak değiştiren iktidar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Primer Kurucu İktidar
B
Kurucu İktidar
C
Tali Kurucu İktidar
D
Kurulmuş İktidar
E
Asli Kurucu İktidar
Açıklama:
Öğrencilerin anayasa yapımına ilişkin temel kavramları öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Tali Kurucu İktidar: Bir ülkenin anayasasını, yine o anayasada belirtilen usul ve kurallara bağlı kalarak değiştiren iktidardır.
Tali Kurucu İktidar: Bir ülkenin anayasasını, yine o anayasada belirtilen usul ve kurallara bağlı kalarak değiştiren iktidardır.
Soru 83
Osmanlı-Türk anayasa tarihinin tek yumuşak anayasası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1876 Anayasası
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin Osmanlı-Türk anayasa tarihinin tek yumuşak anayasasının hangisi olduğunu öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1921 Anayasası, Osmanlı-Türk anayasa tarihinin tek yumuşak anayasasıdır.
1921 Anayasası, Osmanlı-Türk anayasa tarihinin tek yumuşak anayasasıdır.
Soru 84
Aşağıdaki Anayasalardan hangisi değişmez hükümlerin kapsamını hayli genişletmiştir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası
B
1961 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1921 Anayasası
E
1909 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin 1982 Anayasasının spesifik özelliklerini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1982 Anayasası değişmez hükümlerin kapsamını hayli genişletmiştir.
1982 Anayasası değişmez hükümlerin kapsamını hayli genişletmiştir.
Soru 85
1982 Anayasası’na göre aşağıdaki kurumlardan hangisi Anayasa değişikliklerini esas bakımından inceler ve denetler?
Seçenekler
A
Anayasa Mahkemesi
B
Uyuşmazlık Mahkemesi
C
Yargıtay
D
Danıştay
E
Hiçbiri
Açıklama:
Öğrencilerin Anayasa yargısı hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
1982 Anayasası’nda anayasa yargısı ile ilgili olarak bazı kısıtlayıcı değişiklikler yapılmıştır.
Anayasanın 148. maddesine göre Anayasa Mahkemesi, “Anayasa değişikliklerini ... sadece şekil bakımından inceler ve denetler.”
1982 Anayasası’nda anayasa yargısı ile ilgili olarak bazı kısıtlayıcı değişiklikler yapılmıştır.
Anayasanın 148. maddesine göre Anayasa Mahkemesi, “Anayasa değişikliklerini ... sadece şekil bakımından inceler ve denetler.”
Soru 86
1982 Anayasasına göre Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından incelenmesi ve denetlenmesi yetkisi aşağıdaki kurumlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Sayıştay
B
Yargıtay
C
Danıştay
D
Anayasa Mahkemesi
E
Uyuşmazlık Mahkemesi
Açıklama:
Öğrencilerin Anayasa yargısı hakkında bilgi sahibi olmaları namaçlanmaktadır.
1982 Anayasasının 148. maddesine göre Anayasa Mahkemesi, “Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından inceler ve denetler.
1982 Anayasasının 148. maddesine göre Anayasa Mahkemesi, “Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından inceler ve denetler.
Soru 87
Aşağıdaki Anayasalardan hangisi "yumuşak kuvvetler ayrılığı sistemi"ni kabul etmiştir?
Seçenekler
A
1982 Anayasası
B
1961 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1921 Anayasası
E
1909 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin 1961 Anayasasının temel özelliklerini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Türkiye’de 1961 Anayasası yumuşak kuvvetler ayrılığı sistemini kabul etmiştir.
Türkiye’de 1961 Anayasası yumuşak kuvvetler ayrılığı sistemini kabul etmiştir.
Soru 88
1961 Anayasasında yapılan köklü değişiklikle Bakanlar Kurulu’na KHK çıkarma yetkisi ne zaman verilmiştir?
Seçenekler
A
1966
B
1977
C
1971
D
1974
E
1979
Açıklama:
Öğrencilerin KHK hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
1971 Anayasa değişikliği ile Bakanlar Kurulu’na KHK çıkarma yetkisi verilmiştir.
1971 Anayasa değişikliği ile Bakanlar Kurulu’na KHK çıkarma yetkisi verilmiştir.
Soru 89
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aşağıdaki kurumlardan hangisinin denetimine tâbidir?
Seçenekler
A
TBMM
B
Danıştay
C
Yargıtay
D
Anayasa Mahkemesi
E
Uyuşmazlık Mahkemesi
Açıklama:
Öğrencilerin Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa Mahkemesinin denetimine tâbi olduğu, Anayasanın 148’inci maddesinde belirtilmiştir.
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa Mahkemesinin denetimine tâbi olduğu, Anayasanın 148’inci maddesinde belirtilmiştir.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi seçim çevrelerinin nüfuslarına göre değişen sayıda milletvekili çıkardıkları seçim sistemini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Dar bölge usulü
B
Liste usulü
C
Çoğunluk sistemi
D
Nispi temsil sistemi
E
d’Hondt usulü
Açıklama:
Seçim sistemleri, seçim çevrelerinin büyüklüğüne, daha doğrusu çıkaracakları
milletvekili sayışına göre, liste usulü ve tek isim (dar bölge) usulü olarak ikiye ayrılır. Tek isim usulünde her seçim çevresinden sadece tek bir milletvekili seçilir. Demokratik ülkelerin büyük çoğunluğunun uyguladığı liste usulünde ise seçim çevreleri nüfuslarına göre değişen sayıda olmak üzere, birden çok milletvekili çıkarırlar. Doğru cevap B'dir.
milletvekili sayışına göre, liste usulü ve tek isim (dar bölge) usulü olarak ikiye ayrılır. Tek isim usulünde her seçim çevresinden sadece tek bir milletvekili seçilir. Demokratik ülkelerin büyük çoğunluğunun uyguladığı liste usulünde ise seçim çevreleri nüfuslarına göre değişen sayıda olmak üzere, birden çok milletvekili çıkarırlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi her partinin aldığı oy oranında milletvekilli çıkarması esasına dayanan seçim sistemini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Liste usulü
B
Dar bölge usulü
C
Çoğunluk sistemi
D
Nispi temsil sistemi
E
İki dereceli seçim sistemi
Açıklama:
Nispi temsilin dayandığı ana fikir, her partinin aldığı oy oranında milletvekilli çıkarmasıdır. Doğru cevap D'dir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi milletvekili seçilme yeterliliği için aranan bir unsur değildir?
Seçenekler
A
En az lise mezunu olmak
B
Kısıtlı olmamak
C
Yükümlü olduğu askerlik görevini yapmış olmak
D
Kamu hizmetinden yasaklı olmamak
E
Yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymemiş olmak
Açıklama:
Milletvekili seçilebilmek için ilkokul mezunu olmak yeterlidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi milletvekilliği ile bağdaşmaktadır?
Seçenekler
A
Baro başkanlığı
B
Sendika başkanlığı
C
Vergi muafiyeti olan vakfın yönetim kurulu üyeliği
D
Valilik
E
Avukatlık
Açıklama:
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinde ve bunlara bağlı kuruluşlarda; Devletin veya diğer kamu tüzelkişilerinin doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak katıldığı teşebbüs ve ortaklıklarda; özel gelir kaynakları ve özel imkanları kanunla sağlanmış kamu yararına çalışan derneklerin ve Devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti olan vakıfların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar ve bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar, vekili olamazlar, herhangi bir taahhüt işini doğrudan veya dolaylı olarak kabul edemezler, temsilcilik ve hakemlik yapamazlar. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, yürütme organının teklif, inha, atama veya onamasına bağlı Resmî veya özel herhangi bir işle görevlendirilemezler. Doğru cevap E'dir.
Soru 5
I. Meclis komisyon toplantısı sırasında sinirlenen milletvekilinin ağır hakaretlerde bulunması
II. Meclis genel kurul toplantısı sırasında sinirlenen milletvekilinin bir başka milletvekiline yumruk atması
III. Siyasi parti gurup toplantısında milletvekilinin küfür etmesi
Yukarıdaki olaylardan hangisi yasama sorumsuzluğu kapsamındadır?
II. Meclis genel kurul toplantısı sırasında sinirlenen milletvekilinin bir başka milletvekiline yumruk atması
III. Siyasi parti gurup toplantısında milletvekilinin küfür etmesi
Yukarıdaki olaylardan hangisi yasama sorumsuzluğu kapsamındadır?
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I, II
E
I, III
Açıklama:
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisce başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar. Meclis çalışmaları deyimini geniş anlamda yorumlamak gerekir. Bu deyim, sadece Meclis’in genel kurul toplantılarını değil, komisyon toplantılarını ve siyasi partilerin grup toplantılarını da kapsar. Doğru cevap E'dir.
Soru 6
Yasama sorumsuzluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sorumsuzluk konu sadece oy, söz, düşünce açıklamasıdır
B
Eylemin meclis çalışmaları sırasında gerçekleşmesi gerekir
C
Yasama sorumsuzluğu sadece cezai takibata karşı mutlak olarak koruma sağlar
D
Yasama sorumsuzluğu meclis tarafından kaldırılabilir
E
Milletvekili sıfatı sona erdikten sonra da devam eder
Açıklama:
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisce başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar. Yasama sorumsuzluğu meclis tarafından kaldırılamaz. Mutlak koruma sağlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 7
Yasama dokunulmazlığı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili, Meclisin kararı olmadıkça tutuklanamaz ve yargılanamaz
B
Seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlarda milletvekilleri tutuklanabilir.
C
Tüm suçlar için suçüstü hali söz konusu ise milletvekili tutulabilir.
D
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkında, seçiminden önce verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır.
E
Türkiye Büyük Millet Meclisindeki siyasi parti gruplarınca, yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.
Açıklama:
Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili, Meclisin kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz. Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar bu hükmün dışındadır. Ancak, bu halde yetkili makam durumu hemen ve doğrudan doğruya Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirmek zorundadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkında, seçiminden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır; üyelik süresince zamanaşımı işlemez. Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma, Meclisin yeniden dokunulmazlığını kaldırmasına bağlıdır. Türkiye Büyük Millet Meclisindeki siyasi parti gruplarınca, yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz. Doğru cevap C'dir.
Soru 8
I. İstifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca kararlaştırılır.
II. Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle olur.
III. 82 nci maddeye göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir.
IV. Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir yasama dönemi içerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi üzerine, Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir.
Yukarıdakilerden hangisi milletvekilliğinin düşmesi durumları arasında yer alır?
II. Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle olur.
III. 82 nci maddeye göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir.
IV. Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir yasama dönemi içerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi üzerine, Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir.
Yukarıdakilerden hangisi milletvekilliğinin düşmesi durumları arasında yer alır?
Seçenekler
A
I, II
B
III, IV
C
I, II, III
D
I, II, IV
E
II, III, IV
Açıklama:
İstifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca kararlaştırılır. Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle olur. 82 nci maddeye göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir. Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi üzerine, Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 9
TBMM çalışmalarını aşağıdakilerden hangisine dayanarak yürütmektedir?
Seçenekler
A
İçtüzük
B
Yönetmelik
C
Kanun
D
Genelge
E
KHK
Açıklama:
Türkiye Büyük Millet Meclisi, çalışmalarını, kendi yaptığı içtüzük hükümlerine göre yürütür. Doğru cevap A'dır.
Soru 10
I. Kanun yapma
II. Hükümeti denetleme
III. Devlet bütçesini kabul etme
IV. Yargılama yapma
V. Devlet görevlilerini atama
Yukarıdakilerden hangisi meclisin görevleri arasındadır?
II. Hükümeti denetleme
III. Devlet bütçesini kabul etme
IV. Yargılama yapma
V. Devlet görevlilerini atama
Yukarıdakilerden hangisi meclisin görevleri arasındadır?
Seçenekler
A
I, II
B
III, IV
C
II, IV, V
D
I, II, III
E
III, IV, V
Açıklama:
Hükümet sistemi ne olursa olsun, bütün temsilî rejimlerde parlâmentoların, kanun yapma, hükümeti denetleme ve devlet bütçesini kabul etme gibi üç temel fonksiyonları vardır. Doğru cevap D'dir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları arasında değildir?
Seçenekler
A
Meclis araştırması
B
Gensoru
C
Genel görüşme
D
Meclis soruşturması
E
Yazılı soru
Açıklama:
Türkiye Büyük Millet Meclisi; Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır. 2017 Anayasa değişikliği ile gensoru yolu kaldırılmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 12
1961 Anayasası’nın Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu’ndan oluşan iki meclisli bir yasama organı sistemi, hangi Anayasası ile tekrar 1924 Anayasası'nın tek meclisli sistemine geri dönmüştür?
Seçenekler
A
1971
B
1980
C
1982
D
1995
E
2010
Açıklama:
1961 Anayasası’nın Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu’ndan oluşan iki meclisli bir yasama organı sistemi, 1982 Anayasası ile tekrar 1924 Anayasası'nın tek meclisli sistemine geri dönmüştür. Doğru cevap B'dir.
Soru 13
I. Başbakanlık ortadan kalkmıştır
II. TBMM ile Cumhurbaşkanlığı seçimi aynı yapılır
III. Halk oylaması sonucu kabul edilmiştir
Yukarıdakilerden hangisi 2017 Anayasası ile ilgili olarak söylenebilir?
II. TBMM ile Cumhurbaşkanlığı seçimi aynı yapılır
III. Halk oylaması sonucu kabul edilmiştir
Yukarıdakilerden hangisi 2017 Anayasası ile ilgili olarak söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
Yalnız III
E
I, II ve III
Açıklama:
2017 anayasıası ile Başbakanlık ortadan kalkmıştır. TBMM ile Cumhurbaşkanlığı seçimi aynı yapılır. Bu anayasa Halk oylaması sonucu kabul edilmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 14
Adını Belçikalı bir matematikçiden alan, en büyük özelliği, milletvekilliklerini artık bırakmayacak şekilde dağıtmak olan nisbi temsilin bir çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
von Humboldt sistemi
B
Churchill sistemi
C
d’Hondt sistemi
D
van Hoorick sistemi
E
Bismarck sistemi
Açıklama:
d’Hondt sistemi adını Belçikalı bir matematikçiden alan, en büyük özelliği, milletvekilliklerini artık bırakmayacak şekilde dağıtmak olan nisbi temsilin bir çeşididir. Doğru cevap C'dir.
Soru 15
Milletvekili seçilebilmek için en az ilkokul mezunu olmayı şart koşan anayasa aşağıdakilerden hangisidir?.
Seçenekler
A
1924
B
1961
C
1980
D
1982
E
2010
Açıklama:
Milletvekili seçilebilmek için en az ilkokul mezunu olmayı şart koşan anayasa 1982 Anayasa'sıdır.
Soru 16
Yabancı ülkelerde yaşayan Türklere, milletvekili genel seçimlerinin yapılacağı günün kaç gün öncesinden başlamak üzere, yurda giriş ve çıkışlarında gümrük kapılarında kurulacak oy sandıklarında oy kullanma hakkını tanımıştır?
Seçenekler
A
35
B
45
C
55
D
65
E
75
Açıklama:
Yabancı ülkelerde yaşayan Türk vatandaşlarına, milletvekili genel seçimlerinin yapılacağı günün 75 gün öncesinden başlamak üzere, yurda giriş ve çıkışlarında gümrük kapılarında kurulacak oy sandıklarında oy kullanma hakkını tanımıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 17
Aşağıdaki kavramlardan hangisi, temsilcilerin yasama dönemi içinde seçmenleri tarafından azledilebilmeleri ve seçmenlerin, temsilcilerine hukuken bağlayıcı direktifler verebilmelerini ifade eder?
Seçenekler
A
Emredici vekalet
B
Yasama sorumsuzluğu
C
Gensoru
D
Temsili vekalet
E
Veto
Açıklama:
Milletvekillerinin yasama dönemi içerisinde seçmenleri tarafından azledilebilmeleri ve seçmenlerin, seçtikleri milletvekillerine, hukuken bağlayıcı direktifler verebilmeleri, emredici vekalet olarak tanımlanır.
Soru 18
Milletvekili andı Anayasa'nın hangi maddesi ile düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
61
B
71
C
81
D
91
E
101
Açıklama:
Milletvekili andı Anayasa'nın 81. maddesi ile düzenlenmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi, seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen bir milletvekilinin, Meclisin kararı olmaksızın tutulamaması, sorgulanamaması, tutuklanamaması ve yargılanamamasına yönelik yasama bağışıklığını ifade eder?
Seçenekler
A
Yasama bağdaşmazlığı
B
Emredici vekalet
C
Yasama sorumsuzluğu
D
Yasama dokunulmazlığı
E
Yasamanın genelliği
Açıklama:
Yasama dokunulmazlığı, seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen bir milletvekilinin, Meclisin kararı olmaksızın tutulamaması, sorgulanamaması, tutuklanamaması ve yargılanamamasına yönelik yasama bağışıklığını ifade eder. Doğru cevap D'dir.
Soru 20
Parlâmenter rejimlerde Başbakan ve bakanların görevleriyle ilgili suç iddialarının soruşturulmasını ve gerekirse kendilerinin Yüce Divanda yargılanmalarını sağlayan denetim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gensoru
B
Meclis araştırması
C
Genel görüşme
D
Emredici vekalet
E
Meclis soruşturması
Açıklama:
Parlâmenter rejimlerde Başbakan ve bakanların görevleriyle ilgili suç iddialarının soruşturulmasını ve gerekirse kendilerinin Yüce Divanda yargılanmalarını sağlayan denetim sistemi, meclis soruşturmasıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 21
2017 yılında kabul edilen yeni hükümet sistemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Başkanlık vardır
B
Cumhurbaşkanlığı vardır
C
Başbakanlık vardır
D
Bakanlar kurulu vardır
E
Hükümetin ölüm cezalarını affetme yetkisi vardır
Açıklama:
2017 yılında kabul edilen yeni hükümet sisteminde Cumhurbaşkanlığı varlığını korumaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi milletvekili seçiminde tek isim usulünü uygulayan ülkelerden biridir?
Seçenekler
A
Türkiye
B
ABD
C
İsrail
D
Almanya
E
Hollanda
Açıklama:
Seçim sistemleri, seçim çevrelerinin büyüklü¤üne, daha doğrusu çıkaracakları milletvekili sayısına göre, liste usulü ve tek isim (dar bölge) usulü olarak ikiye ayrılır. Tek isim usulünde her seçim çevresinden sadece tek bir milletvekili seçilir. Bu sistemin uygulandığı ülkeler arasında ABD ve İngiltere bulunmaktadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 23
Seçim sistemleri, oyların değerlendiriliş şekli açısından kaça ayrılmaktadır?
Seçenekler
A
Çoğunluk ve nispi temsil sistemi
B
Liste usulü ve tek isim sistemi
C
Basit ve mutlak sistem
D
Tek ve iki turlu seçim sistemi
E
Kontenjan ve blok sistemi
Açıklama:
Seçim sistemleri, oyların değerlendiriliş şekli, başka bir deyişle oyların sandalyelere dönüştürülmesinde kullanılan yöntem açısından, çoğunluk sistemi ve nispi temsil sistemi olarak iki ana gruba ayrılır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 24
Türkiye'de seçim çevresi belirlenirken kural olarak aşağıdakilerden hangisi temel alınır?
Seçenekler
A
İlçe
B
İl
C
Bölge
D
Belde
E
Köy
Açıklama:
23.7.1995 tarihli ve 4121 sayılı Kanun, seçim çevresi olarak esas itibarıyla illeri kabul etmekle birlikte, çıkaracağı milletvekili sayısı 19’dan 35’e kadar olan illerin iki, 36 ve daha fazla olan illerin üç seçim çevresine bölüneceğini belirtmiştir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 25
Seçim bitmeden önce seçimin yenilenmesine karar verildiğinde, bu durum Bakanlar Kurulu tarafından kaç saat içinde ilan edilir?
Seçenekler
A
24
B
72
C
48
D
96
E
144
Açıklama:
Seçim dönemi bitmeden önce, seçimin yenilenmesine TBMM veya Cumhurbaşkanınca karar verilmesi halinde, durum Bakanlar Kurulu tarafından kırk sekiz saat içinde ilan olunur. Doğru yanıt C'dir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi milletvekillerinin hukuki statülerinin unsurlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Milletvekilliğinin düşmesi
B
Yasama dokunulmazlığı
C
Yasama sorumsuzluğu
D
Belirli bir zümreyi temsil etme ilkesi
E
Yasama bağdaşmazlığı
Açıklama:
Yasama görevinin niteliği ve önemi, milletvekillerinin hukuki statüsünün anayasada özel olarak düzenlenmesini gerekli kılar. Bu statünün unsurları, milletvekillerinin bütün milleti temsil etmeleri ilkesi, milletvekili andına ilişkin hüküm, milletvekilliği ile bağdaşmayan işler, yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı, milletvekilliğinin düşmesi ve milletvekillerinin malî statüsüdür. Doğru yanıt D'dir.
Soru 27
Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak katıldığı teşebbüs ve ortaklıklarda; özel gelir kaynakları ve özel imkânları Kanun’la sağlanmış kamu yararına çalışan derneklerin ve Devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti olan vakıfların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar ve bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar, vekili olamazlar, herhangi bir taahhüt işini doğrudan veya dolaylı olarak kabul edemezler, temsilcilik ve hakemlik yapamazlar. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, yürütme organının teklif, inha, atama veya onamasına bağlı resmî veya özel herhangi bir işle görevlendirilemezler. Bir üyenin belli konuda ve altı ayı aşmamak üzere Bakanlar Kurulunca verilecek geçici bir görevi kabul etmesi Meclisin kararına bağlıdır. Yukarıdaki paragrafta milletvekillerinin hukuki statülerini oluşturan unsurlardan hangisi anlatılmaktadır?
Seçenekler
A
Milletvekili andı
B
Milletin temsili
C
Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı
D
TBMM üyeliğinin düşmesi
E
TBMM üyeliğiyle bağdaşmayan işler
Açıklama:
Anayasa’nın 87. maddesi, milletvekilliği ile bağdaşmayan işleri belirtmiştir. Buna göre, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak katıldığı teşebbüs ve ortaklıklarda; özel gelir kaynakları ve özel imkânları Kanun’la sağlanmış kamu yararına çalışan derneklerin ve Devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti olan vakıfların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar ve bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar, vekili olamazlar, herhangi bir taahhüt işini doğrudan veya dolaylı olarak kabul edemezler, temsilcilik ve hakemlik yapamazlar. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, yürütme organının teklif, inha, atama veya onamasına bağlı resmî veya özel herhangi bir işle görevlendirilemezler. Bir üyenin belli konuda ve altı ayı aşmamak üzere Bakanlar Kurulunca verilecek geçici bir görevi kabul etmesi Meclisin kararına bağlıdır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerden, ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanı’nın önerisi üzerine bir karar alınmadıkça, bunları Meclis dışında yinelemek ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamamalarını ifade eder?
Seçenekler
A
Yasama sorumsuzluğu
B
Yasama dokunulmazlığı
C
Milletvekili andı
D
TBMM üyeliğiyle bağdaşmayan işler
E
Milletin temsili
Açıklama:
Anayasa’nın 83/1. maddesi, yasama sorumsuzluğunu düzenlemektedir. Buna göre, “Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisçe başka bir karar alınmadıkça bunları Meclis dışında tekrarlamak ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar”. Yasama sorumsuzluğunun amacı, milletvekillerinin meclisteki söz hürriyetlerini korumaktır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 29
Oyların meclis sandalyelerine dönüştürülmesi yöntemleri arasında, bir seçim çevresinde nispi olarak en çok oy alan partinin o çevrenin milletvekilliğini kazandığı sistemin adı nedir?
Seçenekler
A
Nispi temsil sistemi
B
Mutlak (iki turlu) çoğunluk sistemi
C
Basit (tek turlu) çoğunluk sistemi
D
d'Hondt sistemi
E
Artık sistemi
Açıklama:
Çoğunluk sisteminin de basit (tek turlu) çoğunluk ve mutlak (iki turlu) çoğunluk sistemleri olmak üzere iki çeşidi vardır. Tek turlu basit çoğunluk sisteminde, bir seçim çevresinde nispi olarak en çok oy alan parti, o çevrenin milletvekilliğini kazanmış olur.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi nisbi temsilin çeşitlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
En büyük artık usulü
B
d'Hondt usulü
C
Milli bakiye sistemi
D
Tek isim usulü
E
En kuvvetli ortalama
Açıklama:
Tek isim usulünde her seçim çevresinden sadece tek bir milletvekili seçilir. Bu sistemin uygulandığı ülkeler arasında ABD ve İngiltere vardır.
Soru 31
Milletvekili Seçimi Kanunu md. 6'ya göre seçim başlangıç tarihi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
3 Temmuz
B
3 Mayıs
C
23 Nisan
D
1 Eylül
E
15 Haziran
Açıklama:
Her seçim döenminin son toplantı yılının 3 Temmuz günü, seçimin başlangıç tarihidir ve Ekim ayının ikinci pazar günü oy verilir (Milletvekili Seçimi Kanunu m.6).
Soru 32
Milletvekillerinin yasama dönemi içerisinde seçmenleri tarafından azledilebilmeleri ve seçmenlerin seçtikleri milletvekillerine hukuken bağlayıcı direktifler verebilmelerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Emredici vekalet
B
Yasama sorumsuzluğu
C
Kürsü dokunulmazlığı
D
Temsil yetkisi
E
Parti yönetimine bağlılık
Açıklama:
Milletvekillerinin yasama dönemi içerisinde seçmenleri tarafından azledilebilmeleri ve seçmenlerin seçtikleri milletvekillerine hukuken bağlayıcı direktifler verebilmelerine emredici vekalet denilmektedir.
Soru 33
Aşağıda yer alan hallerden hangisi yasama sorumsuzluğu kapsamına girmez?
Seçenekler
A
Meclis kürsüsünde düşüncelerini ifade etmek
B
Meclis Araştırması komisyonunda hakaret etmek
C
Ankara dışındaki Meclis Soruşturması sırasında sövme suçunu işlemek
D
Seçim bölgesinde Meclis'te açıkladığı düşüncelerini tekrar etmek
E
Meclis çalıışmaları sırasında başka bir milletvekilini dövmek
Açıklama:
1982 Anayasası, bazı anayasaların aksine, hakaret ve sövme suçlarını sorumsuzluk kapsamı dışında tutmamıştır. Dolayısıyla bu tür suçlar da MEclis çalışmaları sırasında işlenmiş olmak şartıyla, sorumsuzluktan yararlanır. Buna karşılık, suç teşkil eden eylem, oy, söz veya düşünce açıklaması yoluyla işlenmemişse, Meclis çalışmaları sırasında da işlenmiş olsa, sorumsuzluk söz konusu değildir. Mesela Meclis toplantısı sırasında bir üyenin başka bir üyeyi veya görevliyi dövmesi, yaralaması veya öldürmesi, elbette sorumsuzluk kapsamına girmez.
Soru 34
I. Kanun yapma II. Hükümeti denetleme III. Devlet bütçesini kabul etme Yukarıda verilenlerden hangileri bütün temsili rejimlerde parlamentoların temel fonksiyonları arasında kabul edilen unsurlardır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Hükûmet sistemi ne olursa olsun, bütün temsilî rejimlerde parlâmentoların, kanun yapma, hükûmeti denetleme ve devlet bütçesini kabul etme gibi üç temel fonksiyonu vardır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 35
Ülkemizde kanun teklif etme yetkisi aşağıdaki gruplardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Bakanlar Kurulu
B
Başkan
C
Milletvekili
D
Yargı
E
Cumhurbaşkanı
Açıklama:
Anayasanın 2017 değişikliğinden önceki hükmüne göre (m. 88/1) kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekilleri yetkilidir. Bakanlar Kurulunca yapılan öneriye kanun tasarısı, milletvekillerince yapılan öneriye kanun teklifi adı verilmektedir. Değişiklikle, “Bakanlar Kurulu” ibaresi çıkarılmış ve kanun teklif etme yetkisi sadece milletvekillerine tanınmıştır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 36
I. Gensorunun kaldırılması II. Yazılı sorunun kaldırılması III. Sözlü sorunun kaldırılması IV. Meclis araştırmasının kaldırılması Yukarıdakilerden hangileri ülkemizde 2017 Anayasa değişikliği ile TBMM'nin hükümeti denetleme yetkilerinde yapılan değişikliklerdendir?
Seçenekler
A
I ve III
B
II, III ve IV
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği ile parlâmenter hükûmet sisteminin terkedilip, “Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi” adıyla başkanlık sistemine benzer bir sisteme geçilmiş olmasının sonucu olarak, TBMM’nin hükûmeti denetleme yetkileri de radikal değişikliklere uğramıştır. Yapılan değişiklikten sonra şu önemli farklar göze çarpmaktadır: (a) Gensoru yolu kaldırılmıştır. Bilindiği gibi, gensoru, parlâmenter rejimde Bakanlar Kurulunun ve bakanların siyasal sorumluluğunu gerçekleştiren, yani bir güvensizlik oyu ile görevden uzaklaştırılmalarını sağlayan en etkili denetim yoludur. Parlâmenter sistemin ve onun özü olan bakanların siyasal sorumluluğunun terkedilmiş olmasının doğal sonucu olarak, gensoru yolu da kaldırılmıştır. Nitekim değişiklikten önceki metinde gensoruyu ayrıntılı şekilde düzenleyen 99’uncu madde ilga edilmiştir. (b) Yazılı sorunun muhafaza edilmesine karşılık, çok etkili bir denetim aracı olan sözlü soru kaldırılmıştır. (c) Yazılı soru, genel görüşme ve meclis araştırması muhafaza edilmiş olmakla beraber, bunların nasıl işleyecekleri, yeni yapılacak Meclis içtüzüğünde belirlenecektir. (ç) Meclis soruşturması çok farklı şekilde düzenlenmiş, meclis soruşturmasını düzenleyen 100’üncü madde ilga edilmiş, bunun yerine meclis soruşturması ile ilgili hükümler değişik 105 ve 106’ncı maddelerde yer almıştır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 37
I. Nispi niteliktedir.
II. TBMM üyeleri dışında üye olmayan bakanları da kapsar.
III. Mutlak niteliktedir.
IV. Ancak TBMM üyelik sıfatının devamı müddetince sürer.
Yukarıdaki önermelerden hangisi yasama dokunulmazlığının özellikleri arasında yer almaktadır?
II. TBMM üyeleri dışında üye olmayan bakanları da kapsar.
III. Mutlak niteliktedir.
IV. Ancak TBMM üyelik sıfatının devamı müddetince sürer.
Yukarıdaki önermelerden hangisi yasama dokunulmazlığının özellikleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I-II
B
I-II-IV
C
II-III-IV
D
III-IV
E
I-IV
Açıklama:
Yasama sorumsuzluğundan farklı olarak, dokunulmazlık, nispi ve geçici nitelikte bir ayrıcalıktır. Nispidir, çünkü TBMM tarafından kaldırılabilir. Hatta anayasada belirtilen durumlarda meclisin bu yolda bir kararına gerek olmadan da ilgili üye tutulabilir, sorguya çekilebilir, tutuklanabilir ve yargılanabilir.
Sorumsuzluğun aksine, dokunulmazl›k, milletvekilleri için ancak geçici bir koruma sağlar. Diğer bir deyişle bu koruma, üyelik sıfatının devamı müddetince sürer.
Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığından, TBMM üyeleri dışında, milletvekili olmayan bakanlar da (m.112/4) yararlanırlar. Anılan kişiler, diğer özlük hakları bakımından da milletvekilleri ile aynı statüye tâbidirler.
Sorumsuzluğun aksine, dokunulmazl›k, milletvekilleri için ancak geçici bir koruma sağlar. Diğer bir deyişle bu koruma, üyelik sıfatının devamı müddetince sürer.
Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığından, TBMM üyeleri dışında, milletvekili olmayan bakanlar da (m.112/4) yararlanırlar. Anılan kişiler, diğer özlük hakları bakımından da milletvekilleri ile aynı statüye tâbidirler.
Soru 38
Yabancı ülkede yaşayan Türk vatandaşlarına milletvekili seçimlerinin yapılacağı günün kaç gün öncesinden yurda giriş ve çıkışlarda gümrük kapılarında kurulacak oy sandıklarında oy kullanma hakkı tanınmıştır?
Seçenekler
A
30 gün
B
60 gün
C
75 gün
D
100 gün
E
120 gün
Açıklama:
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında 298 sayılı Kanun’da (m. 94), 23.5.1987 tarihli ve 3377 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik, yabancı ülkelerde yaşayan Türk vatandaşlarına, milletvekili genel seçimlerinin yapılacağı günün yetmiş beş gün öncesinden başlamak üzere seçim günü akşam saat 17.00’ye kadar yurda giriş ve çıkışlarında gümrük kapılarında kurulacak oy sandıklarında oy kullanma hakkını tanımıştır.
Soru 39
2017 Anayasa değişikliğiyle milletvekili seçilme yaşı kaç olmuştur?
Seçenekler
A
40
B
30
C
25
D
21
E
18
Açıklama:
Milletvekili seçilme yeterliliği, Anayasa’nın 76. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, “Otuz yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir. En az ilkokul mezunu olmayanlar, kısıtlılar, yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis ile ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar; zimmet, ihtilâs, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı suçlarla, kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, ideolojik veya anarşik eylemlere katılma ve bu gibi eylemleri tahrik ve teşvik suçlarından biriyle hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler”. Bu hükümdeki “ideolojik ve anarşik eylemler” deyimi 27.12.2002 tarihli Anayasa değişikliği ile “terör eylemleri”; “otuz yaşını” ifadesi 13.10.2006 tarihli Anayasa değişikliği ile “yirmi beş yaşını” şeklinde değiştirilmiştir. 2017 Anayasa değişikliği ile de bu yaş, onsekiz yaşa indirilmiş, “yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar” ifadesi de, “askerlikle ilişiği olanlar” şeklinde değiştirilmiştir.
Soru 40
Hükümetin denetlenmesine ilişkin aşağıdaki önermelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Gensoru yolu kaldırılmıştır.
B
Yazılı soru, en geç on beş gün içinde milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcılarının ve bakanlarının yazılı sorulara cevap vermesidir.
C
Sözlü soru kaldırılmıştır.
D
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM'de soruşturulamaz.
E
Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkum edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer.
Açıklama:
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.
Soru 41
Kanun yayınlama yetkisine sahip olan Cumhurbaşkanı'nın kanunu geri gönderme yetkisinin olmadığı düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Maaş artırım oranına ilişkin kanun
B
Bütçe kanunu
C
Bakanlık yetkilerine ilişkin kanun
D
Milli savunma kanunu
E
Olağan üstü hal KHK'ları
Açıklama:
Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen kanunların yayınlanması görevi, 1924 ve 1961 Anayasalarında olduğu gibi, Cumhurbaşkanına aittir. Anayasaya göre (m. 89) Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen kanunları on beş gün içinde yayımlar. Yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları, bir daha görüşülmek üzere bu hususta gösterdiği gerekçe ile birlikte aynı süre içinde Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir. Cumhurbaşkanınca kısmen uygun bulunmama durumunda, Türkiye Büyük Millet Meclisi sadece uygun bulunmayan maddeleri görüşebilir. Bütçe kanunları bu hükme tâbi değildir.
Soru 42
1961 Anayasası ile kurulan Cumhuriyet Senatosu hangi tarihte ve ne tür bir düzenleme ile yürürlükten kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
17.5.1987 tarihinde 3361 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle
B
1982 Anayasasında tek meclisli sisteme dönülmüş olmasıyla
C
23.7.1995 tarihli Anayasa değişikliğiyle
D
12 Mart 1971 askeri muhtırasıyla
E
3 Ekim 2001 tarihli Anayasa değişikliğiyle
Açıklama:
1982 Anayasasında tek meclisli sisteme dönülmüş olmasıyla 1961 Anayasasının ürünü olan Cumhuriyet Senatosu yürürlükten kaldırılmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 43
Milletvekili Seçimi Kanunu, 23.3.1968 tarihli ve 1036 sayılı Kanun’la değiştirilerek Cumhuriyet Senatosu seçimleri bakımından hangi seçim sistemi benimsenmiştir.
Seçenekler
A
Milli Bakiye Sistemi
B
Liste Usulü Çoğunluk Sistemi
C
D'Hondt Sistemi
D
Ulusal Artık Oy Sistemi
E
Çift Dereceli Seçim Sistemi
Açıklama:
Milletvekili Seçimi Kanunu, 23.3.1968 tarihli ve 1036 sayılı Kanun’la değiştirilmiş ve bu sefer gerek Millet Meclisi gerek Cumhuriyet Senatosu seçimleri bakımından barajlı d’Hondt sistemi benimsenmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 44
Milletvekillerinin yasama dönemi içerisinde seçmenleri tarafından azledilebilmeleri ve seçmenlerin, seçtikleri milletvekillerine, hukuken bağlayıcı direktifler verebilmeleridir. Buna göre tanımı verilen kavram aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Yasama dokunulmazlığı
B
Yasama yetkisinin asliliği
C
Emredici vekalet
D
Yasama yetkisinin devredilemezliği
E
Yasa teklifinin kadük kalması
Açıklama:
Emredici vekalet, milletvekillerinin yasama dönemi içerisinde seçmenleri tarafından azledilebilmeleri ve seçmenlerin, seçtikleri milletvekillerine, hukuken bağlayıcı direktifler verebilmeleridir. Doğru cevap C'dir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi TBMM üyelerinin hukuki statüsünün unsurlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Milletvekilinin seçim çevresini temsil etmesi ilkesi
B
Milletvekili andına ilişkin hüküm
C
Yasama bağışıklıkları
D
Milletvekilliği ile bağdaşmayan işler
E
Milletvekillerinin mali statüsü
Açıklama:
Milletvekilinin bütün milleti temsil etmesi ilkesi. Doğru cevap A'dır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi yasama sorumsuzluğunun niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Sorumsuzluk sürekli niteliktedir
B
Sorumsuzluk cezai takibata karşı mutlak olarak korur
C
Sorumsuzluk hukuki anlamda sorumluluk doğurmaz
D
Sorumsuzluğun meclisçe kaldırılabilmesi söz konusu değildir
E
Sorumsuzluğun oy, söz veya düşünce açıklaması yoluyla işlenmiş olması şarttır
Açıklama:
Sorumsuzluk hukuki anlamda sorumluluk doğurmaz değildir. TBMM üyelerinin parlamento faaliyetleri kapsamı dışındaki sorumsuzlukları hakkında hukuk mahkemelerine başvurma yolu açıktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi yasama dokunulmazlığının niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yasama sorumsuzluğundan farklı olarak dokunulmazlık nispi niteliktedir
B
Dokunulmazlık geçici niteliktedir
C
Dokunulmazlık mutlaktır, TBMM tarafından kaldırılamaz
D
Dokunulmazlık üyeler hakkında hukuk davası açılmasına engel oluşturmaz
E
Dokunulmazlık, Cumhurbaşkanının görevi dışında (kişisel) işleyeceği cürümler hakkında da uygulanır
Açıklama:
Yasama sorumsuzluğundan farklı olarak, dokunulmazlık, nispi ve geçici nitelikte bir ayrıcalıktır. Nispidir, çünkü TBMM tarafından kaldırılabilir. Hatta anayasada belirtilen durumlarda meclisin bu yolda bir kararına gerek olmadan da ilgili üye tutulabilir, sorguya çekilebilir, tutuklanabilir ve yargılanabilir. Dolayısıyla mutlak değildir. Doğru cevap C'dir.
Soru 48
Yasama organının çalışması, bu organın kendisine özgü bir iç yapıya ve çalışmalarını düzenleyen kurallara sahip olmasını gerektirir. Ülkemizde bu iç yapı ve kurallara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kanun
B
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
C
İçtüzük
D
Yönetmelik
E
Kanun Hükmünde Kararname
Açıklama:
Yasama organının çalışması, bu organın kendisine özgü bir iç yapıya ve çalışmalarını düzenleyen kurallara sahip olmasını gerektirir. Ülkemizde bu iç yapı ve kurallara İçtüzük adı verilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 49
Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen kanunları kaç gün içinde yayımlar?
Seçenekler
A
10
B
15
C
30
D
40
E
5
Açıklama:
Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen kanunları on beş gün içinde yayımlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 50
TBMM'nin hükumetleri denetleme yollarından biri olan ve Cumhurbaşkanlığı hükumet sisteminin kabul edilmesi ile yürürlükten kaldırılan yöntem aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Gensoru
B
Meclis Araştırması
C
Yazılı Soru
D
Meclis Soruşturması
E
Genel Görüşme
Açıklama:
Cumhurbaşkanlığı hükumet sisteminin kabul edilmesi ile gensoru önergesi kaldırılmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 51
TBMM'nin hükumetleri denetleme yollarından biri olan ve Cumhurbaşkanlığı hükumet sisteminin kabul edilmesi ile yürürlükten kaldırılan yöntem aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Meclis soruşturması
B
Meclis araştırması
C
Yazılı Soru
D
Sözlü Soru
E
Genel Görüşme
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliğine göre denetim yolları, yazılı soru, genel görüşme, meclis araştırması ve meclis soruşturması ile sınırlandırılmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 52
Bir seçim çevresinde nispi olarak en çok oy alan partinin o çevrenin milletvekilliğini kazanmış olması durumu aşağıdaki seçim sistemi yöntemlerinden hangisidir?
Seçenekler
A
Basit (Tek turlu) çoğunluk sitemi
B
Mutlak çoğunluk sitemi
C
En büyük artık usulü sistemi
D
En kuvvetli ortalama sistemi
E
d'Hondt sistemi
Açıklama:
Tek turlu basit çoğunluk sisteminde, bir seçim çevresinde nispi olarak en çok oy alan parti, o çevrenin milletvekilliğini kazanmış olur.
Soru 53
2017 Anayasa değişikliği ile milletvekili seçilebilmek için kaç yaşının doldurulması gerekir?
Seçenekler
A
On sekiz
B
Yirmi beş
C
Otuz
D
Otuz beş
E
Kırk
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği ile milletvekili seçilme yaşı on sekiz yaşa indirilmiştir.
Soru 54
Yabancı ülkelerde yaşayan Türk vatandaşlarına, milletvekili genel seçimlerinin yapılacağı günün kaç gün öncesinden başlamak üzere oy kullanma hakkı tanınmıştır?
Seçenekler
A
30 gün
B
45 gün
C
60 gün
D
75 gün
E
90 gün
Açıklama:
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında 298 sayılı Kanun’da (m. 94), 23.5.1987 tarihli ve 3377 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik, yabancı ülkelerde yaşayan Türk vatandaşlarına, milletvekili genel seçimlerinin yapılacağı günün yetmiş beş gün öncesinden başlamak üzere seçim günü akşam saat 17.00’ye kadar yurda giriş ve çıkışlarında gümrük kapılarında kurulacak oy sandıklarında oy kullanma hakkını tanımıştır.
Soru 55
Yasama sorumsuzluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sorumsuzluk, cezai takibata karşı mutlak olarak korur.
B
Milletvekilini, yasama organı tarafından kendisine uygulanabilecek disiplin müeyyidelerine karşı korur.
C
Sorumsuzluğun meclisçe kaldırılabilmesi söz konusu değildir.
D
Sorumsuzluk, sürekli niteliktedir.
E
Milletvekili, sorumsuzluk kapsamına giren bir eyleminden dolayı, milletvekilliği sıfatının sona ermesinden sonra da kovuşturulamaz.
Açıklama:
Sorumsuzluğun mutlaklığı, üç noktada kendini gösterir:
a. Sorumsuzluk, cezai takibata karşı mutlak olarak korur. Hukuki sorumsuzluğun da yasama sorumsuzluğu kapsamına girip girmeyeceği tartışmalı olmakla beraber, genel eğilim ve bu arada Türk mahkeme kararları, başkalarının kişilik haklarına saldırı niteliğindeki söz ve düşüncelerden dolayı mağdur tarafından tazminat davası açılabileceği yönündedir. Bundan başka sorumsuzluk, milletvekilini, yasama organı tarafından kendisine uygulanabilecek disiplin müeyyidelerine karşı da korumaz.
b. Sorumsuzluğun meclisçe kaldırılabilmesi söz konusu değildir.
c. Sorumsuzluk, sürekli niteliktedir. Yani milletvekili, sorumsuzluk kapsamına giren bir eyleminden dolayı, milletvekilliği sıfatının sona ermesinden sonra da kovuşturulamaz.
a. Sorumsuzluk, cezai takibata karşı mutlak olarak korur. Hukuki sorumsuzluğun da yasama sorumsuzluğu kapsamına girip girmeyeceği tartışmalı olmakla beraber, genel eğilim ve bu arada Türk mahkeme kararları, başkalarının kişilik haklarına saldırı niteliğindeki söz ve düşüncelerden dolayı mağdur tarafından tazminat davası açılabileceği yönündedir. Bundan başka sorumsuzluk, milletvekilini, yasama organı tarafından kendisine uygulanabilecek disiplin müeyyidelerine karşı da korumaz.
b. Sorumsuzluğun meclisçe kaldırılabilmesi söz konusu değildir.
c. Sorumsuzluk, sürekli niteliktedir. Yani milletvekili, sorumsuzluk kapsamına giren bir eyleminden dolayı, milletvekilliği sıfatının sona ermesinden sonra da kovuşturulamaz.
Soru 56
Yasama dokunulmazlığının, yasama sorumsuzluğundan farklı olarak, dokunulmazlık ........... ve ........... nitelikte bir ayrıcalıktır.
Yukarıda boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
nispi - sürekli
B
nispi - geçici
C
mutlak - sürekli
D
mutlak - geçici
E
mutlak - sabit
Açıklama:
Yasama dokunulmazlığının, yasama sorumsuzluğundan farklı olarak, dokunulmazlık nispi ve geçici nitelikte bir ayrıcalıktır.
Soru 57
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşmesi hallerinde, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak kaç gün içinde kararın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulabilir?
Seçenekler
A
5 gün
B
7 gün
C
10 gün
D
15 gün
E
30 gün
Açıklama:
Anayasa’nın değişik 85. maddesine göre “Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine 84. maddenin birinci, üçüncü veya dördüncü fıkralarına göre karar verilmiş olması hallerinde, Meclis Genel Kurulu kararının
alındığı tarihten başlayarak yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın, Anayasaya, kanuna veya içtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir.
alındığı tarihten başlayarak yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın, Anayasaya, kanuna veya içtüzüğe aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin görev ve yetkilerinden değildir?
Seçenekler
A
Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak.
B
Para basılmasına karar vermek.
C
Savaş ilanına karar vermek.
D
Bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek.
E
Milletlerarası andlaşmaları onaylamak ve yayımlamak.
Açıklama:
Anayasamızın Türkiye Büyük Millet Meclisine vermiş olduğu görev ve yetkiler vardır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri, genel olarak, Anayasanın 6771 sayılı Anayasa değişikliği kanunu ile değiştirilen 87’nci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek; milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak; Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilanına karar vermek ve Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine getirmektir.
Soru 59
TBMM'nin genel ve özel af ilanına karar vermesi için aranan çoğunluk nedir?
Seçenekler
A
Üye tam sayısının yarısı
B
Üye tam sayısının üçte biri
C
Üye tam sayısının üçte ikisi
D
Üye tam sayısının dörtte üçü
E
Üye tam sayısının beşte üçü
Açıklama:
Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun kararı ile genel ve özel af ilanına karar verilir.
Soru 60
Toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Meclis araştırması
B
Gensoru
C
Genel görüşme
D
Meclis soruşturması
E
Yazılı soru
Açıklama:
Genel görüşme, toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesidir.
Soru 61
Milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara sorduğu yazılı soru en geç kaç gün içinde cevaplanır?
Seçenekler
A
5 gün
B
7 gün
C
10 gün
D
15 gün
E
30 gün
Açıklama:
Yazılı soru, yazılı olarak en geç onbeş gün içinde cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir.
Soru 62
İngiltere’de bugün Avam Kamarası’nın kabul ettiği bir kanun tasarı veya teklifini Lordlar Kamarası'nın en çok kaç yıl geciktirebilme yetkisine sahiptir?
Seçenekler
A
5
B
4
C
3
D
2
E
1
Açıklama:
1
Soru 63
Aşağıdakilerden hangi anayasa çift meclisli anayasadır?
Seçenekler
A
1876
B
1921
C
1924
D
1961
E
1982
Açıklama:
1961
Soru 64
2017 Anayasa değişikliğine göre milletvekili seçimleri kaç yılda bir yapılmaktadır?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
5
Soru 65
I.En az İlkokul mezunu olmak
II. 30 yaş ve üzeri olmak.
III. Askerlik görevini yapmış olmak.
Yukarıdaki şartlardan hangisi veya hangileri milletvekili olmak için gerekli şartlar arasına girer?
II. 30 yaş ve üzeri olmak.
III. Askerlik görevini yapmış olmak.
Yukarıdaki şartlardan hangisi veya hangileri milletvekili olmak için gerekli şartlar arasına girer?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
En az İlkokul mezunu olmak yeterli.
Soru 66
Seçim yenileme kararının Cumhurbaşkanınca verilmesi halinde, bu kararın verildiği günden kaç gün sonra seçim yapılır?
Seçenekler
A
30
B
60
C
90
D
120
E
150
Açıklama:
90
Soru 67
"Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili, meclisin kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz" maddesi kaçıncı maddede yer almaktadır?
Seçenekler
A
22
B
25
C
62
D
83
E
77
Açıklama:
83
Soru 68
Meclis çalışmalarına izinsiz bir ay içinde kaç birleşime gelmeyen vekilin vekilliği düşer?
Seçenekler
A
5
B
10
C
15
D
20
E
25
Açıklama:
5
Soru 69
Anayasanın 2017 değişikliğinden önceki hükmüne göre (m. 88/1) kanun teklif et- meye aşağıdakilerden hangisi yetkilidir.
Seçenekler
A
Muhtarlar
B
Öğretmenler
C
Milletvekilleri
D
Genel Sekreterler
E
Encümenler
Açıklama:
Vekiller.
Soru 70
Parlâmenter rejimde bakanların bir güvensizlik oyu ile görevden uzaklaştırılmalarını sağlayan en etkili denetim yolu olan gensoru ne zaman kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
2003
B
2007
C
2011
D
2013
E
2017
Açıklama:
2017
Soru 71
"Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen cumhurbaşkanının görevi sona erer” hükmü hangi maddede yer almaktadır?
Seçenekler
A
61
B
167
C
20
D
105
E
59
Açıklama:
105
Soru 72
Parlamentonun yetkilerini “Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu” arasında bölüştürerek iki meclis sistemini benimseyen anayasamız aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1961 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
2017 Anayasa değişiklikleri
Açıklama:
1961 Anayasası Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu’ndan oluşan iki meclisli bir yasama organı sistemini benimsemiştir. Diğer anayasalarda tek meclis sistemi benimsenmiştir. Doğru cevap C’ dir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi milletvekillerinin seçiminde kullanılan çoğunluk sisteminin çeşitlerinden biridir?
Seçenekler
A
Basit çoğunluk sistemi
B
d’Hondt usûlü
C
En büyük artık usûlü
D
En kuvvetli ortalama sistemi
E
Ulusal artık sistemi
Açıklama:
En büyük artık usûlü, en kuvvetli ortalama sistemi, d’hondt usûlü ve ulusal artık sistemi nispi temsil sisteminin çeşitlerindendir.Çoğunluk sisteminin basit ve mutlak olmak üzere iki çeşidi bulunmaktadır. Doğru cevap A’dir.
Soru 74
2017 Anayasa değişikliği ile milletvekili seçilme yeterliliği hakkında yapılan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
En az ilkokul mezunu olmak,
B
Kamu hizmetinden yasaklı olmamak,
C
Kısıtlı olmamak,
D
On sekiz yaşını doldurmuş olmak,
E
Terör eylemlerinden hüküm giymemiş olmak,
Açıklama:
Kısıtlı olmamak, kamu hizmetinden yasaklı olmamak, en az ilkokul mezunu olmak ve terör eylemlerinden hüküm giymemiş olmak 2017 Anayasa değişikliklerinin öncesinde de anayasada yer almaktaydı. Askerlikle ilişiği olmamak ve on sekiz yaşını doldurmuş olmak 2017 yılında yapılan Anayasa değişikliklerindendir. Doğru cevap D’dir.
Soru 75
Yabancı ülkelerde yaşayan Türk vatandaşlarına seçimlerde oy kullanma hakkı hangi yılda tanınmıştır?
Seçenekler
A
1982
B
1987
C
1995
D
2002
E
2006
Açıklama:
1982 Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihtir. 1995 yılında yapılan değişiklikle seçim çevreleri genişletilmiş, 2002 ve 2006 yılında yapılan değişiklikler ile milletvekili seçilme yeterliliği konusu düzenlenmiştir. 23.5.1987 tarihli ve 3377 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik, yabancı ülkelerde yaşayan Türk vatandaşlarına, milletvekili genel seçimlerinin yapılacağı günün yetmiş beş gün öncesinden başlamak üzere seçim günü akşam saat 17.00’ye kadar yurda giriş ve çıkışlarında gümrük kapılarında kurulacak oy sandıklarında oy kullanma hakkını tanımıştır. Doğru cevap B’dir.
Soru 76
Milletvekili andı hakkında aşağıdaki seçeneklerden hangisi yanlış bilgi içermektedir?
Seçenekler
A
Andın içinde herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanması ülküsü yer almaktadır.
B
Andın içinde vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünün, kayıtsız ve şartsız egemenliğinin korunması yer almaktadır.
C
Milletvekili andı Anayasanın 81.maddesinde yer almaktadır.
D
Milletvekili andının göreve başlarken içilmesi öngörülmüştür.
E
Milletvekili andının hukukî bağlayıcılığı vardır.
Açıklama:
Anayasanın 81. maddesi, milletvekillerinin göreve başlarken şu andı içeceklerini öngörmüştür: “Devletin varlığı ve bağımsızlığını, vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü, milletin kayıtsız ve şartsız egemenliğini koruyacağıma; hukukun üstünlüğüne, demokratik ve laik Cumhuriyete ve Atatürk ilke ve inkılâplarına bağlı kalacağıma, toplumun huzur ve refahı, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanması ülküsünden ve Anayasaya sadakatten ayrılmayacağına; büyük Türk Milleti önünde namusum ve şerefim üzerine and içerim. Milletvekili andı, hukukî bir bağlayıcılıktan çok, manevi bir bağlayıcılık ifade etmektedir. Doğru cevap E’dir.
Soru 77
Milletvekillerinin herhangi bir yürütme görevi kabul etmelerini önlemek suretiyle, onların yürütme organı karşısında tam bir bağımsızlığa sahip olabilmelerini sağlayan müessese aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hükümetin denetlenmesi
B
Milletin temsili
C
Yasama dokunulmazlığı
D
Yasama sorumsuzluğu
E
Yasama uyumsuzluğu
Açıklama:
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerden, ileri sürdükleri düşüncelerden, o oturumdaki Başkanlık Divanı’nın önerisi üzerine bir karar alınmadıkça, bunları Meclis dışında yinelemek ve açığa vurmaktan sorumlu tutulamamalarıdır. Yasama dokunulmazlığı, seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen bir milletvekilinin, Meclisin kararı olmaksızın tutulamaması, sorgulanamaması, tutuklanamaması ve yargılanamamasınıdır. Hükümetin denetlenmesi, Meclisin soru, Meclis araştırması, genel görüşme, gensoru ve Meclis soruşturması yollarıyla denetleme yetkisini kullanmasını; milletin temsili ise milletvekillerinin seçildikleri bölgeyi veya kendilerini seçenleri değil, bütün Milleti temsil etmesini ifade eder. Milletvekillerinin herhangi bir yürütme görevi kabul etmelerini önlemek suretiyle, onların yürütme organı karşısında tam bir bağımsızlığa sahip olabilmelerini sağlayan müesseseye verilen ad yasama uyumsuzluğudur. Doğru cevap E’dir.
Soru 78
Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığından TBMM üyeleri dışında kimler yararlanabilir?
Seçenekler
A
Milletvekillerinin danışmanları
B
Milletvekili olmayan bakanlar
C
Milletvekillerinin özel kalem müdürleri
D
Müsteşarlar
E
TBMM’de görevli memurlar
Açıklama:
Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığından, TBMM üyeleri dışında, milletvekili olmayan bakanlar da (m.112/4) yararlanırlar. Anılan kişiler, diğer özlük hakları bakımından da milletvekilleri ile aynı statüye tâbidirler. Doğru cevap B’dir.
Soru 79
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin çalışmalarını kendi yaptığı içtüzük hükümlerine göre yürüteceği Anayasa’nın hangi maddesinde düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
76.madde
B
80.madde
C
81.madde
D
83.madde
E
95.madde
Açıklama:
Anayasa’nın 76. maddesinde milletvekili seçilme yeterliliği; 80.maddesinde milletin temsili ilkesi; 81.maddesinde milletvekili andı; 83.maddesinde yasama sorumsuzluğu düzenlenmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin çalışmalarını kendi yaptığı içtüzük hükümlerine göre yürüteceği Anayasa’nın 95.maddesinde düzenlenmiştir. Doğru cevap E’ dir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi Anayasa’mızın Türkiye Büyük Millet Meclisine verdiği görev ve yetkilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bakanlar Kurulu ve bakanları denetlemek,
B
Bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek,
C
Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak,
D
Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak,
E
Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek,
Açıklama:
Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak, bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek, para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek ve milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak Anayasa’mızın Türkiye Büyük Millet Meclisine verdiği görev ve yetkilerdendir. Kamu hürriyetleri ise 1924 Anayasası’nın temel niteliklerindendir. “Bakanlar Kurulu ve bakanları denetlemek” ibaresi 2017 Anayasa değişikliklerinde çıkarılmıştır. Doğru cevap A’dir.
Soru 81
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla soruşturma açılması için gerekli yetersayı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meclisteki siyasi partilerin, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı,
B
Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısı,
C
Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üçü,
D
Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının üçte ikisi,
E
Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğu,
Açıklama:
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, Meclisteki siyasi partilerin, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her siyasi parti için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulacak onbeş kişilik bir komisyon tarafından soruşturma yapılır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilir Değişiklikten önce soruşturma açılması kararı özel bir yetersayıya bağlanmış olmadığı halde, halen bu yetersayı, üye tamsayısının beşte üçüdür. Doğru cevap E’dir.
Soru 82
Aşağıdaki modern demokrasilerden hangisinde ikinci meclis, soyluları temsil eden ve üyeliğin seçim yoluyla değil, soyluluk pâyeleri dolayısıyla kazanıldığı bir meclistir?
Seçenekler
A
İsveç
B
İngiltere
C
Hollanda
D
Almanya
E
Danimarka
Açıklama:
Öğrencilerin modern demokrasilerdeki meclis yapılarını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Bugün bile İngiltere’de ikinci meclis durumundaki Lordlar Kamarası, soyluları temsil eden ve üyeliğin seçim yoluyla değil, soyluluk pâyeleri dolayısıyla kazanıldığı bir meclistir.
Ancak demokratik gelişme, ikinci meclislerin kökenindeki bu aristokratik özelliği, İngiltere dışındaki bütün modern demokrasilerde ortadan kaldırmıştır.
Bugün ikinci meclisler de, tıpkı birinci meclisler gibi, halkoyundan çıkan organlardır.
Bugün bile İngiltere’de ikinci meclis durumundaki Lordlar Kamarası, soyluları temsil eden ve üyeliğin seçim yoluyla değil, soyluluk pâyeleri dolayısıyla kazanıldığı bir meclistir.
Ancak demokratik gelişme, ikinci meclislerin kökenindeki bu aristokratik özelliği, İngiltere dışındaki bütün modern demokrasilerde ortadan kaldırmıştır.
Bugün ikinci meclisler de, tıpkı birinci meclisler gibi, halkoyundan çıkan organlardır.
Soru 83
Aşağıdaki iki meclisli ülkelerden hangisi federal bir yapıya sahip değildir?
Seçenekler
A
ABD
B
Avustralya
C
İngiltere
D
Rusya
E
İsviçre
Açıklama:
Öğrencilerin federal ve tek devletler arasındaki farklılık ve benzerlikleri öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Bütün federal sistemler iki meclisli olmakla birlikte, bütün iki meclisli ülkeler federal bir yapıya sahip değillerdir.
Diğer bir deyişle, tek devletler arasında da iki meclis sistemini kabul etmiş olanlar vardır (mesela İngiltere, Fransa, İtalya)
Bütün federal sistemler iki meclisli olmakla birlikte, bütün iki meclisli ülkeler federal bir yapıya sahip değillerdir.
Diğer bir deyişle, tek devletler arasında da iki meclis sistemini kabul etmiş olanlar vardır (mesela İngiltere, Fransa, İtalya)
Soru 84
Türkiye'de iki meclisli sistem hangi Anayasa döneminde uygulanmıştır?
Seçenekler
A
1921
B
1924
C
1971
D
1961
E
1982
Açıklama:
Öğrencilerin Türkiye'deki meclis sistemleri hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Tek devletler arasında da iki meclis sistemini kabul etmiş olanlar vardır. Mesela İngiltere, Fransa, İtalya ve 1961 Anayasası döneminde Türkiye.
Tek devletler arasında da iki meclis sistemini kabul etmiş olanlar vardır. Mesela İngiltere, Fransa, İtalya ve 1961 Anayasası döneminde Türkiye.
Soru 85
En büyük özelliği, milletvekilliklerini artık bırakmayacak şekilde dağıtmak olan ve adını Belçikalı bir matematikçiden almış nispi temsil türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
d'Angelo Sistemi
B
Schumpeter Sistemi
C
Hampton Sistemi
D
d'Wolt Sistemi
E
d’Hondt Sistemi
Açıklama:
Öğrencilerin Nispi temsilin çeşitleri hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Nispi temsilin çeşitlerinden biri olan d’Hondt sistemi, adını Belçikalı bir matematikçiden almıştır.
Sistemin en büyük özelliği, milletvekilliklerini artık bırakmayacak şekilde dağıtmasıdır.
Nispi temsilin çeşitlerinden biri olan d’Hondt sistemi, adını Belçikalı bir matematikçiden almıştır.
Sistemin en büyük özelliği, milletvekilliklerini artık bırakmayacak şekilde dağıtmasıdır.
Soru 86
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununa göre siyasi partilerin genel seçimlerde milletvekili çıkarabilmeleri için gereken ülke geneli barajı yüzde kaçtır?
Seçenekler
A
10
B
7
C
5
D
3
E
1
Açıklama:
Öğrencilerin Milletvekili Seçimi Kanunundaki genel baraj hükmünü öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu genel baraj hükmü öngörmektedir.
Buna göre “Genel se çimlerde ülke genelinde, ara seçimlerde seçim yapılan çevrelerin tümünde geçerli oyların yüzde onunu geçmeyen partiler, milletvekili çıkaramazlar” (m. 33/1).
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu genel baraj hükmü öngörmektedir.
Buna göre “Genel se çimlerde ülke genelinde, ara seçimlerde seçim yapılan çevrelerin tümünde geçerli oyların yüzde onunu geçmeyen partiler, milletvekili çıkaramazlar” (m. 33/1).
Soru 87
Türkiye'de milletvekili seçilme yaşı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
30
B
25
C
20
D
35
E
18
Açıklama:
Öğrencilerin milletvekili seçilme yaşını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
2017 Anayasa değişikliği ile milletvekili seçilme yaşı onsekiz yaşa indirilmiştir.
2017 Anayasa değişikliği ile milletvekili seçilme yaşı onsekiz yaşa indirilmiştir.
Soru 88
Türkiye'de milletvekili olmak için en az hangi okul mezunu olmak gerekir?
Seçenekler
A
Türkçe okuyup yazma bilme
B
Üniversite
C
Lise
D
İlkokul
E
Ortaokul
Açıklama:
Öğrencilerin milletvekili seçilebilme koşullarını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1961 Anayasası milletvekili seçilebilmek için Türkçe okuyup yazma bilmeyi yeterli gördüğü hâlde, 1982 Anayasası en az ilkokul mezunu olmayı şart koşmuştur.
1961 Anayasası milletvekili seçilebilmek için Türkçe okuyup yazma bilmeyi yeterli gördüğü hâlde, 1982 Anayasası en az ilkokul mezunu olmayı şart koşmuştur.
Soru 89
TBMM seçimleri normal olarak kaç yılda bir yapılır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
5
D
4
E
6
Açıklama:
Öğrencilerin TBMM seçimlerinin normal olarak kaç yılda bir yapıldığını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
TBMM seçimleri normal olarak beş yılda bir yapılır.
TBMM seçimleri normal olarak beş yılda bir yapılır.
Soru 90
Aşağıdaki kavramlardan hangisi milletvekillerinin yasama dönemi içerisinde seçmenleri tarafından azledilebilmeleri ve seçmenlerin, seçtikleri milletvekillerine, hukuken bağlayıcı direktifler verebilmelerini ifade eder?
Seçenekler
A
Kapsayıcı Vekalet
B
Emredici Vekalet
C
Yol Gösterici Vekalet
D
Milletvekili Bağımsızlığı
E
Kürsü Bağımsızlığı
Açıklama:
Öğrencilerin milletvekili seçilmenin sonuçlarını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Emredici Vekâlet: Milletvekillerinin yasama dönemi içerisinde seçmenleri tarafından azledilebilmeleri ve seçmenlerin, seçtikleri milletvekillerine, hukuken bağlayıcı direktifler verebilmeleridir.
Emredici Vekâlet: Milletvekillerinin yasama dönemi içerisinde seçmenleri tarafından azledilebilmeleri ve seçmenlerin, seçtikleri milletvekillerine, hukuken bağlayıcı direktifler verebilmeleridir.
Soru 91
Aşağıdaki kavramlardan hangisi seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen bir milletvekilinin, Meclisin kararı olmaksızın tutulamaması, sorgulanamaması, tutuklanamaması ve yargılanamamasını ifade eder?
Seçenekler
A
Yasama Sorumsuzluğu
B
Yasama Koruması
C
Yasama Dokunulmazlığı
D
Emredici Vekalet
E
Hukuki Sorumsuzluk
Açıklama:
Öğrencilerin yasama dokunulmazlığını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Yasama Dokunulmazlığı: Seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen bir milletvekilinin, Meclisin kararı olmaksızın tutulamaması, sorgulanamaması, tutuklanamaması ve yargılanamamasına yönelik yasama bağışıklığını ifade eder.
Yasama Dokunulmazlığı: Seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen bir milletvekilinin, Meclisin kararı olmaksızın tutulamaması, sorgulanamaması, tutuklanamaması ve yargılanamamasına yönelik yasama bağışıklığını ifade eder.
Ünite 7
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerinden değildir?
Seçenekler
A
Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı ile birlikte Bakanlar Kuruluna aittir.
B
Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar görevlerine son verir.
C
Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletir veya kaldırır.
D
Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunar.
E
Milletlerarası andlaşmaları onaylar ve yayımlar.
Açıklama:
Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri;
• Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri, 6771 sayılı kanunla değiştirilen 104’üncü maddede şöyle düzenlenmektedir:
• “Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
• Cumhurbaşkanı, Devlet başkanı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin eder.
• Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını yapar.
• Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında Meclise mesaj verir.
• Kanunları yayımlar.
• Kanunları tekrar görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir.
• Kanunların, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açar.
• Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar ve görevlerine son verir.
• Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler.
• Yabancı devletlere Türkiye Cumhuriyetinin temsilcilerini gönderir, Türkiye Cumhuriyetine gönderilecek yabancı devlet temsilcilerini kabul eder.
• Milletlerarası andlaşmaları onaylar ve yayımlar.
• Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunar.
• Milli güvenlik politikalarını belirler ve gerekli tedbirleri alır.
• Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eder.
• Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verir.
• Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletir veya kaldırır.
Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.Doğru cevap A'dır.
• Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri, 6771 sayılı kanunla değiştirilen 104’üncü maddede şöyle düzenlenmektedir:
• “Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
• Cumhurbaşkanı, Devlet başkanı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin eder.
• Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını yapar.
• Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında Meclise mesaj verir.
• Kanunları yayımlar.
• Kanunları tekrar görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir.
• Kanunların, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açar.
• Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar ve görevlerine son verir.
• Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler.
• Yabancı devletlere Türkiye Cumhuriyetinin temsilcilerini gönderir, Türkiye Cumhuriyetine gönderilecek yabancı devlet temsilcilerini kabul eder.
• Milletlerarası andlaşmaları onaylar ve yayımlar.
• Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunar.
• Milli güvenlik politikalarını belirler ve gerekli tedbirleri alır.
• Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eder.
• Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verir.
• Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletir veya kaldırır.
Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.Doğru cevap A'dır.
Soru 2
Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde Cumhurbaşkanına aşağıdakilerden hangisi vekalet eder?
Seçenekler
A
Meclis Başkanı
B
Cumhurbaşkanı yardımcısı
C
İçişleri Bakanı
D
Adalet Bakanı
E
Milli Savunma Bakanı
Açıklama:
Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Milli Güvenlik Kurulu üyelerinden değildir?
Seçenekler
A
Genelkurmay Başkanı
B
Hava Kuvvetleri Komutanı
C
Jandarma Genel Komutanı
D
İçişleri Bakanı
E
Milli Savunma Bakanı
Açıklama:
Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur. 15 Temmuz 2016 darbe girişiminden sonra jandarma genel komutanlığının İçişleri bakanlığına bağlanmış olması nedeniyle, Jandarma Genel Komutanı Kuruldan çıkarılmıştır.
Soru 4
Cumhurbaşkanlığı seçimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı 45 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış kişiler arasından seçilir.
B
Cumhurbaşkanı Meclis tarafından seçilir.
C
Bir kişi en fazla üç defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
D
Cumhurbaşkanının görev süresi 7 yıldır.
E
Cumhurbaşkanı, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından seçilir.
Açıklama:
Cumhurbaşkanının seçimine ilişkin 101’inci madde de, değişiklikle şu şekli almıştır:
• “Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir.
• Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
• “Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir.
• Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
Soru 5
Cumhurbaşkanlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkaramaz.
B
Anayasada yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenebilir.
C
Anayasada yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenebilir.
D
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır.
E
Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.
Açıklama:
Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
Soru 6
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için aranan şart nedir?
Seçenekler
A
Üye tam sayısının salt çoğunluğu
B
Üye tam sayısının üçte bir çoğunluğu
C
Üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu
D
Üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğu
E
Üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu
Açıklama:
Anayasanın değişik 116’ncı maddesine göre, “Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu halde Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.”
Soru 7
Cumhurbaşkanının talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi her defasında kaç ay olağanüstü hali uzatabilir?
Seçenekler
A
İki ay
B
Üç ay
C
Dört ay
D
Beş ay
E
Altı ay
Açıklama:
Cumhurbaşkanının talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir. Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz.
Soru 8
Yarı-başkanlık sisteminin iki temel ve zorunlu unsuru, Cumhurbaşkanın ........... seçilmesi ve önemli ........... yetkilere sahip olmasıdır.
Boş bırakılan yerlere uygun ifadeler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Boş bırakılan yerlere uygun ifadeler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
meclis tarafından - siyasal
B
meclis tarafından - anayasal
C
halk tarafından - temsili
D
halk tarafından - anayasal
E
bakanlar kurulu tarafından - siyasal
Açıklama:
Yarı-başkanlık sisteminin iki temel ve zorunlu unsuru, Cumhurbaşkanının halkça seçilmesi ve önemli anayasal yetkilere sahip olmasıdır.
Soru 9
Cumhurbaşkanı yardımcılığıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı yardımcıları, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından seçilir.
B
Cumhurbaşkanı yardımcıları, Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar.
C
Cumhurbaşkanı, en fazla üç Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir.
D
Cumhurbaşkanı yardımcıları Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde andiçerler.
E
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanırsa üyelikleri sona erer.
Açıklama:
2017 değişikliğinden önce mevcut olmayan Cumhurbaşkanı yardımcılığı makamı, bu değişiklikle yaratılmıştır. Bu, değişiklikle yürütme yetkisinin tümüyle Cumhurbaşkanına verilmiş olmasının sonucu olarak görülebilir. Yeni 106’ncı maddeye göre, “Cumhurbaşkanı, seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir… Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, 81 inci maddede yazılı şekilde Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde andiçerler. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa üyelikleri sona erer. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.” Görülüyor ki, Anayasa, kaç Cumhurbaşkanı yardımcısı atanabileceğini tasrih etmemiş ve bunu tamamen Cumhurbaşkanının takdirine bırakmıştır.
Soru 10
Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi başkanlık sisteminden temel bir fakla ayrılmaktadır. Bu temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanının siyasal sorumsuzluğunun bulunması.
B
Cumhurbaşkanının ve yasama organının birbirlerinin hukuki varlığına son verebilmesi.
C
Sıkı yönetim ve olağanüstü hal durumlarında alınan kararların denetiminin gerçekleştirilme esasları.
D
Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunması.
E
Milletlerarası andlaşmaları onaylama esasları.
Açıklama:
Yürütme yetkisini tümüyle Cumhurbaşkanına vererek yürütme organını monist bir yapıya dönüştüren ve bakanların parlâmentoya karşı siyasal sorumluluklarına son veren 2017 Anayasa değişikliği ile, parlâmenter sistemin kesinlikle terkedilmiş ve başkanlık sistemine benzer bir hükûmet sisteminin kurulmuş olduğu açıktır. Ancak bu sistem, başkanlık sisteminden de temel bir farkla ayrılmaktadır. Başkanlık sisteminin en temel özelliklerinden biri, başkan ve yasama organının ayrı seçimlerle ve sabit süreler için seçilmeleri ve bu süre içinde bunlardan hiçbirinin diğerinin hukukî varlığına son verememesidir. Oysa, 2017 değişikliği ile kurulan sistem, karşılıklı fesih ya da seçimleri yenileme mekanizmasını kabul ederek, bu sistemden sapmıştır. Bu nedenle sisteme, önceleri “Türk tipi başkanlık sistemi”, daha sonraları da dünya literatürü ve uygulamasında örneği olmayan “Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi” adı verilmiştir.
Soru 11
Hangi yıl anayasa değişikliğine gidilmiş ve Cumhurbaşkanının halkça seçilmesi yöntemi benimsenmiştir?
Seçenekler
A
1997
B
2003
C
2007
D
2012
E
2017
Açıklama:
2007 yılında Cumhurbaşkanı seçiminde aranacak Meclis çoğunluğunun ne olması gerektiği konusundaki ihtilâf ve Anayasa Mahkemesinin bu konudaki çok tartışmalı kararı üzerine, bir Anayasa değişikliğine gidilmiş ve Cumhurbaşkanının halkça seçilmesi yöntemi benimsenmiştir.
Soru 12
Cumhurbaşkanının seçimine ilişkin 101’inci maddeye göre Cumhurbaşkanının görev süresi kaç yıldır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
5
D
8
E
10
Açıklama:
Cumhurbaşkanının seçimine ilişkin 101’inci madde de, değişiklikle şu şekli almıştır: • “Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir. • Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
Soru 13
Cumhurbaşkanının seçimine ilişkin 101’inci maddeye göre Cumhurbaşkanı, kaç yaşını doldurmuş olmalı?
Seçenekler
A
18
B
21
C
30
D
35
E
40
Açıklama:
Cumhurbaşkanının seçimine ilişkin 101’inci madde de, değişiklikle şu şekli almıştır: • “Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir. • Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
Soru 14
Hangi iki Anayasa, Cumhurbaşkanı’nın görev süresini, yasama meclislerinin görev süreleriyle çakışmayacak biçimde, yedi yıl olarak tesbit etmiştir?
Seçenekler
A
1961 ve 1982
B
1924 ve 1961
C
1924 ve 1982
D
1961 ve 2017
E
1982 ve 2017
Açıklama:
1961 ve 1982 Anayasası, 1924 Anayasası’nın aksine, Cumhurbaşkanı’nın tarafsız ve partiler üstü konumunu sağlama konusunda özel bir çaba göstermişlerdir. Her iki Anayasa, Cumhurbaşkanı’nın görev süresini, yasama meclislerinin görev süreleriyle çakışmayacak biçimde, yedi yıl olarak tesbit etmişlerdir.
Soru 15
Cumhurbaşkanının seçimine ilişkin 101’inci madde de, değişiklikle bir kimse en fazla kaç defa Cumhurbaşkanı seçilebilir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Cumhurbaşkanının seçimine ilişkin 101’inci madde de, değişiklikle şu şekli almıştır: “Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
Soru 16
I. Kanunları yayımlar.
II. Milli güvenlik politikalarını belirler
III. Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eder.
IV. Milletlerarası andlaşmaları onaylar ve yayımlar.
Yukarıdakilerden hangileri 104’üncü maddeye göre Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasındadır?
II. Milli güvenlik politikalarını belirler
III. Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eder.
IV. Milletlerarası andlaşmaları onaylar ve yayımlar.
Yukarıdakilerden hangileri 104’üncü maddeye göre Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasındadır?
Seçenekler
A
I ve III
B
II ve IV
C
I, III ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri, 6771 sayılı kanunla değiştirilen 104’üncü maddede şöyle düzenlenmektedir: • “Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. • Cumhurbaşkanı, Devlet başkanı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin eder. • Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını yapar. 7. Ünite - Yürütme Organı 149 • Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında Meclise mesaj verir. • Kanunları yayımlar. • Kanunları tekrar görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir. • Kanunların, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açar. • Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar ve görevlerine son verir. • Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler. • Yabancı devletlere Türkiye Cumhuriyetinin temsilcilerini gönderir, Türkiye Cumhuriyetine gönderilecek yabancı devlet temsilcilerini kabul eder. • Milletlerarası andlaşmaları onaylar ve yayımlar. • Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunar. • Milli güvenlik politikalarını belirler ve gerekli tedbirleri alır. • Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eder. • Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verir. • Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletir veya kaldırır.
Soru 17
Kararnameler ve yönetmelikler, yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse, Resmî Gazetede yayımlandıklarından itibaren ne kadar süre içinde yürürlüğe girer?
Seçenekler
A
Aynı gün
B
2 gün içinde
C
3 gün içinde
D
15 gün içinde
E
30 gün içinde
Açıklama:
Kararnameler ve yönetmelikler, yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.
Soru 18
Anayasanın 2017 değişikliğinden önceki hükmüne göre Cumhurbaşkanı, vatana ihanetten dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az ne kadarının vereceği kararla suçlandırılır?
Seçenekler
A
Üçte biri
B
Üçte ikisi
C
Dörtte biri
D
Dörtte ikisi
E
Dörtte üçü
Açıklama:
Anayasanın 2017 değişikliğinden önceki hükmüne göre (m. 105/3), Cumhurbaşkanı, vatana ihanetten dolayı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az üçte birinin teklifi üzerine, üye tamsayısının en az dörtte üçünün vereceği kararla suçlandırılır.
Soru 19
Olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kural olarak ne kadar süre içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır?
Seçenekler
A
10 gün
B
15 gün
C
1 ay
D
2 ay
E
3 ay
Açıklama:
Savaş ve mücbir sebeplerle Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanamaması hâli hariç olmak üzere; olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülür ve karara bağlanır.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Millî Güvenlik Kurulu'na katılmaz?
Seçenekler
A
Adalet Bakanı
B
Dışişleri Bakanı
C
Genelkurmay Başkanı
D
Milli Eğitim Bakanı
E
Cumhurbaşkanı yardımcıları
Açıklama:
Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur.
Soru 21
Yürütme yetkisinin bir kurul tarafından kullanıldığı tekçi yürütme modeline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Monist yürütme
B
Düalist yürütme
C
Kollejyal yürütme
D
Güçler ayrılığı
E
Demokratik yürütme
Açıklama:
Yürütme yetkisinin bir kurul tarafından kullanılması açısından, bu sisteme kollejyal yürütme sistemi de denilmektedir.
Soru 22
2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile ülkemizde hangi yürütme sistemi benimsenmiştir?
Seçenekler
A
Monist yürütme
B
Düalist yürütma
C
Kollejyal yürütme
D
Demokratik yürütme
E
Güçler ayrılığına dayalı yürütme
Açıklama:
Türkiye’de 1924,1961 ve 1982 Anayasaları düalist yürütme sistemini benimsemişler, 2017 Anayasa değişikliği ile ise monist yürütme sistemi kabul edilmiştir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanı olabilmenin şartları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
45 yaşını doldurmak
B
Yükseköğrenim görmüş olmak
C
TC vatandaşı olmak
D
Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak
E
Doğrudan halk tarafından seçilmek
Açıklama:
Cumhurbaşkanlığında aranılan yaş sınırı 45 değil 40'dır.
Soru 24
Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir sebeple boşalması durumunda ne kadar süre içinde seçim yapılmak zorundadır?
Seçenekler
A
15 gün
B
1 ay
C
45 gün
D
2 ay
E
3 ay
Açıklama:
Bu durum için tanınan süre 45 gündür.
Soru 25
Devlet Denetleme Kurulu anayasanın hangi maddesi ile düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
105
B
106
C
107
D
108
E
109
Açıklama:
108.nci madde ile düzenlenmiştir.
Soru 26
2017 yılında yapılan anayasa değişikliği sonrasında aşağıdakilerden hangi kurum Devlet Denetleme Kurulu'nun görev alanının dışındadır?
Seçenekler
A
Yargı organları
B
Silahlı kuvvetler
C
Emniyet Genel Müdürlüğü
D
Barolar
E
Sanay ve Ticaret Odaları
Açıklama:
2017 değişikliği öncesi yargı organları ve silahlı kuvvetler görev alanı dışında iken, yapılan değişiklik ile silahlı kuvvetler de Devlet Denetleme Kurulu'nun görev alanına ilave edilmiştir.
Soru 27
Milli Güvenlik Kurulu hangi anayasa ile Türk Yönetim sistemi'nde yer almıştır?
Seçenekler
A
1876
B
1921
C
1924
D
1961
E
1982
Açıklama:
Milli Güvenlik Kurulu 1961 Anayasası madde 111 ile yönetim sistemimize girmiştir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi Milli Güvenlik Kurulu üyeleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Jandarma Genel Komutanı
B
Adalet Bakanı
C
Dışişleri Bakanı
D
Cumhurbaşkanı Yardımcısı
E
İçişleri Bakanı
Açıklama:
15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrası İçişleri Bakanlığı'na bağlanan Jandarma Genel Komutanlığı Kurul'dan çıkarılmıştır.
Soru 29
Guillermo O’Donnell hangi ülkeye mensup ünlü bir siyaset bilimcidir?
Seçenekler
A
İspanya
B
Küba
C
Arjantin
D
Şili
E
Peru
Açıklama:
Guillermo O’Donnell Arjantinlidir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangileri Anayasa Mahkemesi'nce olağanüstü hal KHK'sı olabilmesi için gerekli şartlar olarak ifade edilmiştir?
- Yer bakımından sınırlı olması
- Ekonomik bunalımların getirdiği sınırlamalar
- Süre bakımından sınırlı olması
- KHK'lar ile yasalarda değişiklik yapılamaması
Seçenekler
A
1,2,3,4
B
1,3,4
C
2,3,4
D
1 ve 2
E
1 ve 4
Açıklama:
1,3 ve 4 nolu maddeler Anayasa Mahkemesi'nce olağanüstü hal KHK'sı olabilmesi için gerekli şartlar olarak ifade edilmiştir.
Soru 31
Yürütme yetkisinin tümünün kişi ya da kurul olarak tek bir organa ait olmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Monist Yürütme
B
Düalist Yürütme
C
Kollejyal Yürütme
D
Sistematik Yürütme
E
Bireysel Yürütme
Açıklama:
Monist Yürütme: Yürütme yetkisinin tümünün kişi ya da kurul olarak tek bir organa ait olmasıdır.
Soru 32
Yürütme yetkisinin bir kişi ile bir kurul arasında bölüştürülmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Monist Yürütme
B
Düalist Yürütme
C
Kollejyal Yürütme
D
Sistematik Yürütme
E
Bireysel Yürütme
Açıklama:
Düalist Yürütme: Yürütme yetkisinin bir kişi ile bir kurul arasında bölüştürülmesidir.
Soru 33
Yürütme yetkisinin bir kurul tarafından kullanıldığı tekçi yürütme modeline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Monist Yürütme
B
Düalist Yürütme
C
Kollejyal Yürütme
D
Sistematik Yürütme
E
Bireysel Yürütme
Açıklama:
Kollejyal Yürütme: Yürütme yetkisinin bir kurul tarafından kullanıldığı tekçi yürütme modelidir.
Soru 34
I. 40 yaşını doldurmuş olmak
II. yükseköğrenim yapmış olmak
III. milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak
yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri cumhurbaşkanı seçilmek için gereken özelliklerdendir?
II. yükseköğrenim yapmış olmak
III. milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak
yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri cumhurbaşkanı seçilmek için gereken özelliklerdendir?
Seçenekler
A
yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Cumhurbaflkanının seçimine ilişkin 101’inci madde de, değişiklikle şu şekli almıştır:
• “Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme
yeterlilğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir.
• “Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme
yeterlilğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir.
Soru 35
cumhurbaşkanı görev süresi kaç yıldır?
Seçenekler
A
3
B
4
C
5
D
6
E
7
Açıklama:
cumhurbaşkanı görev süresi 5 yıldır.
Soru 36
bir kişi en fazla kaç kez cumhurbaşkanı seçilebilir?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
bir kimse en fazla iki kez cumhurbaşkanı seçilebilir.
Soru 37
Milli Güvenlik Kurulu ilk olarak ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1960
B
1961
C
1962
D
1963
E
1964
Açıklama:
Millî Güvenlik Kurulu, ilk defa 1961 anayasası ile kurulmuştur.
Soru 38
Milli Güvenlik Kurulu'na kim başkanlık eder?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
Başbakan
C
Milli Savunma Bakanı
D
Genel Kurmay Başkanı
E
Kara Kuvvetler Komutanı
Açıklama:
Milli Güvenlik Kurulu, ilk defa 1961 anayasası ile kurulmuş olan (m. 111), Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanır.
Soru 39
2017 Anayasa değişikliğine göre aşağıdakilerden hangisi Milli Güvenlik Kuruluna katılmaz?
Seçenekler
A
Adalet Bakanı
B
Milli Savunma Bakanı
C
İç işleri Bakanı
D
Genel Kurmay Başkanı
E
Maliye Bakanı
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği ile Millî Güvenlik Kuruluna ilişkin 118’inci madde, şu şekli almıştır:
“Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları Adalet, Millî Savunma, içişleri, Dışişleri Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur.
“Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları Adalet, Millî Savunma, içişleri, Dışişleri Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur.
Soru 40
Milli Güvenlik Kurulunun gündemini kim belirler?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
Başbakan
C
İç işleri bakanı
D
Genel Kurmay Başkanlığı
E
Maliye Bakanı
Açıklama:
Millî Güvenlik Kurulunun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.
Soru 41
Türkiye'de 2017 Anayasa değişikliği öncesinde nasıl bir yürütme yapısı bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Monist yürütme
B
Tekçi yürütme
C
Kolejyal yürütme
D
Düalist yürütme
E
Kuruldan oluşan yürütme
Açıklama:
Türkiye’de 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları düalist yürütme sistemini benimsemiştir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 42
1982 Anayası'nda hangi yıl gerçekleştirilen değişiklikle Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilir hale gelmiştir?
Seçenekler
A
2001 değişikliği
B
2002 değişikliği
C
2007 değişikliği
D
2010 değişikliği
E
2017 değişikliği
Açıklama:
2007 yılında Cumhurbşkanı seçiminde aranacak Meclis çoğunluğunun ne olması
gerekti¤i konusundaki ihtilâf ve Anayasa Mahkemesinin bu konudaki çok tartışmalı
karar› üzerine, bir Anayasa değişlikliğine gidilmiş ve Cumhurbaşkanının
halkça seçilmesi yöntemi benimsenmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.
gerekti¤i konusundaki ihtilâf ve Anayasa Mahkemesinin bu konudaki çok tartışmalı
karar› üzerine, bir Anayasa değişlikliğine gidilmiş ve Cumhurbaşkanının
halkça seçilmesi yöntemi benimsenmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 43
Türkiye'de Cumhurbaşkanı'nın seçimine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı seçilebilmek için 40 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
B
Cumhurbaşkanı seçilebilmek için lisansüstü eğitim yapmış olmak gerekir.
C
Cumhurbaşkanı seçilebilmek için milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak gerekir.
D
Cumhurbaşkanı seçilebilmek için Türk vatandaşı olmak gerekir.
E
Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebiir.
Açıklama:
Cumhurbaşkanı seçilebilmek için lisansüstü eğitim görmeye gerek yoktur. Yükseköğrenim görmüş olmak yeterlidir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 44
İlk turda Cumhurbaşkanı seçilebilmek için geçerli oyların ne kadarını almak gerekir?
Seçenekler
A
2/3'ünü
B
3/5'ini
C
1/2'sini
D
1/2'sinin bir fazlasını
E
2/3'ünün bir fazlasını
Açıklama:
Genel oyla yapılacak seçimde, geçerli oyların salt çoğunluğunu yani yarısının bir fazlasını alan aday, ilk turda Cumhurbaşkanı seçilir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 45
Cumhurbaşkanının siyasi sorumluluğuna ilişkin olarak aşağıdaki önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
I- 2017 Anayasa değişikliği ile, yürütme yetkisi tümüyle Cumhurbaşkanına verilmiştir.
II-Cumhurbaşkanının TBMM'ye karşı siyasal sorumluluğu ortadan kalkmıştır.
III-2017 Anayasa değişikliği sonrasında da karşı imza kuralı devam etmektedir.
I- 2017 Anayasa değişikliği ile, yürütme yetkisi tümüyle Cumhurbaşkanına verilmiştir.
II-Cumhurbaşkanının TBMM'ye karşı siyasal sorumluluğu ortadan kalkmıştır.
III-2017 Anayasa değişikliği sonrasında da karşı imza kuralı devam etmektedir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği sonrasında da karşı imza kuralı ortadan kalkmıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 46
2017 Anayasa değişikliği sonrasında TBMM'nin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için üye tamsayısının ne kadarının oyu gereklidir?
Seçenekler
A
1/3
B
2/3
C
3/5
D
1/2'sinin bir fazlası
E
1/2
Açıklama:
Anayasanın değişik 116’ncı maddesine göre, “Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye
tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu halde
Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Doğru cevap C seçeneğidir.
tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu halde
Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 47
2017 Anayasa değişikliği sonrasında Cumhurbaşkanının çeşitli sebeplere geçici olarak görevinde ayrılması halinde ya da makamın herhangi bir sebeple boşalması halinde kim Cumhurbaşkanlığı makamına vekalet eder?
Seçenekler
A
Meclis Başkanı
B
Cumhurbaşkanı Yardımcısı
C
İçişleri Bakanı
D
Dışişleri Bakanı
E
Adalet Bakanı
Açıklama:
Cumhurbaşkanının çeşitli sebeplere geçici olarak görevinde ayrılması halinde ya da makamın herhangi bir sebeple boşalması halinde Cumhurbaşkanına, Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 48
2017 Anayasa değişikliği sonrasında Milli Güvenlik Kurulunda aşağıdaki makamlardan hangisi bulunmaz?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
Cumhurbaşkanı Yardımcıları
C
Milli Savunma Bakanı
D
Jandarma Genel Komutanı
E
Genelkurmay Başkanı
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği sonrasında Jandarma Genel Komutanı Milli Güvenlik Kurulu'nda yer almamaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 49
2017 Anayasa değişikliği sonrası Türkiye'de geçerli olan hükümet sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meclis Hükümeti Sistemi
B
Parlamenter Sistem
C
Yarı Başkanlık Sistemi
D
Süper Başkanlık Sistemi
E
Cumhurbaşkanlığı Sistemi
Açıklama:
2017 değişikliği ile kurulan sistem, karşılıklı fesih ya da seçimleri yenileme mekanizmasını kabul ederek, bu sistemden sapmıştır. Bu nedenle sisteme, önceleri “Türk tipi başkanlık sistemi”, daha sonraları da dünya literatürü ve uygulamasında örneği olmayan “Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi” adı verilmiştir.
Soru 50
2017 Anayasa değişikliğinden sonra hukuk sistemimizin dışına çıkarılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Olağanüstü hal
B
Sıkıyönetim
C
Milli Güvenlik Kurulu
D
Yüce Divan
E
RTÜK
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği sonrasında sıkıyönetim kaldırılmıştır. Diğer kurumlar Anayasal sistemde kalmaya devam etmiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 51
İsviçre tipi meclis hükümeti aşağıdaki yürütme organı yapılarından hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Düalist yürütme
B
Monist yürütme
C
Kollejyal yürütme
D
Çoğul yürütme
E
Parlamenter yürütme
Açıklama:
Monist yürütmede yürütme yetkisinin tümü, tek bir organa aittir. Bu organ, tek bir kişi veya bir kurul olabilir. Monist yürütmenin birinci çeşidi, yürütme yetkisinin tümünün, halkça seçilmiş bir başkana ait olduğu Amerikan tipi başkanlık sistemidir. İkinci çeşit ise ilk bakışta Amerikan başkanlık sisteminden çok farklı gibi görünen, İsviçre tipi meclis hükuümetidir. Bununla birlikte iki sistem, yürütmenin monist yapısı, diğer bir deyişle tüm yürütme yetkisinin tek bir organa verilmiş olması bakımından birbirlerine benzemektedir.
Soru 52
I. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
II. Kanunları yayımlar.
III. TBMM vekillerini atar.
IV. Bakanları atar.
IV. Milli güvenlik politikalarını belirler.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer alır?
II. Kanunları yayımlar.
III. TBMM vekillerini atar.
IV. Bakanları atar.
IV. Milli güvenlik politikalarını belirler.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I, II, IV, V
B
I, II, IV
C
I, II, III, IV, V
D
III ve IV
E
I ve IV
Açıklama:
TBMM vekilleri Cumhurbaşkanının ataması ile değil, seçimle görev başına gelir; Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcısını ve bakanları atar ve görevlerine son verir.
Soru 53
Cumhurbaşkanın, seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilmesi, hangi anayasa değişikliği ile kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1961
B
1982
C
2009
D
2010
E
2017
Açıklama:
2017 değişikliğinden önce mevcut olmayan Cumhurbaşkanı yardımcılığı makamı, bu değişiklikle yaratılmıştır. Bu, değişiklikle yürütme yetkisinin tümüyle Cumhurbaşkanına verilmiş olmasının sonucu olarak görülebilir. Yeni 106’ncı maddeye göre, “Cumhurbaşkanı, seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir... Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır…”
Soru 54
Aşağıda yer alan hangi kurum Devlet Denetleme Kurulu'nun görev alanı dışında kalmaktadır?
Seçenekler
A
Kamu kurumu niteliğinde olan meslek kuruluşları
B
Her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşları
C
Silahlı kuvvetler
D
Kamuya yararlı dernekler ve vakıflar
E
Yargı organları
Açıklama:
Anayasanın 108’inci maddesine göre, “İdarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli şekilde yürütülmesinin ve geliştirilmesinin sağlanması amacıyla, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanının isteği üzerine, tüm kamu kurum ve kuruluşlarında ve sermayesinin yarısından fazlasına bu kurum ve kuruluşların katıldığı her türlü kuruluşta, kamu kurumu niteliğinde olan meslek kuruluşlarında, her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşlarında, kamuya yararlı derneklerle vakıflarda, her türlü inceleme, araştırma ve denetlemeleri yapar. Silahlı Kuvvetler ve yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışındadır.” Fakat 2017 yılında yapılan değişiklikle, Kurulun yetkilerine, “idarî soruşturma yapma” eklenmiş, silâhlı kuvvetler ise Kurulun görev alanına dahil edilmiştir.
Soru 55
Hangisi 2017 Anayasa değişikliği ile getirilen hükümet sisteminin özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Parlâmenter sistemin terk edilmiş olmasının sonucu olarak gensoru yolu kaldırılmıştır.
B
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki kanununa ihtiyacı yoktur ve TBMM’nin onayına sunulması söz konusu değildir.
C
TBMM, üye sayısının salt çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
D
Yasama organının bütçeyi reddetme yetkisi etkisiz hale gelmiştir.
E
Cumhurbaşkanı ile TBMM çoğunluğu aynı partilerden olduğu takdirde, Cumhurbaşkanının tek taraflı iradesiyle TBMM seçimlerini yenileme yetkisi vardır.
Açıklama:
Anayasanın 116’ncı maddesine göre, “Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu halde Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır. Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.” Burada bahsedilen beşte üç çoğunluk, nitelikli çoğunluğa işaret etmektedir.
Soru 56
Bir olağanüstü yönetim usulü olarak "sıkıyönetim" hali, aşağıdakilerden hangisiyle Türk anayasal düzenine getirilmiştir?
Seçenekler
A
1937 Anayasa Değişiklikleri
B
1961 Anayasası
C
1971 Anayasa Değişiklikleri
D
1982 Anayasası
E
2017 Anayasa Değişiklikleri
Açıklama:
1982 Anayasanın 122’nci maddesine göre, Anayasanın tanıdığı hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelen ve olağanüstü hal ilânını gerektiren hallerden daha vahim şiddet hareketlerinin yaygınlaşması veya savaş hali, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, ayaklanma olması veya vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışmanın veya ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması sebepleriyle Cumhurbaşkanı Başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, Millî Güvenlik Kurulunun da görüşünü aldıktan sonra, süresi altı ayı aşmamak üzere yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde sıkıyönetim ilân edebilir. Olağanüstü yönetim usulü olarak sıkıyönetim hali, 1982 Anayasası ile getirilmiştir.
Soru 57
Hangisi 2017 Anayasa değişikliği ile gelen olağanüstü hal hükümleriyle ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Sıkıyönetim, olağanüstü yönetim usülleri arasında yer almaz.
B
Cumhurbaşkanının talebiyle TBMM her defasında 6 ayı geçmemek üzere olağanüstü hal süresini uzatabilir.
C
Olağanüstü halin gerekli kıldığı düzenlemeler, olağanüstü hal Kanun Hükmünde Kararnameleri ile yapılır.
D
Olağanüstü hal, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından ilan edilebilir.
E
Savaş ve mücbir sebeplerle TBMM'nin toplanamaması hariç olmak üzere, olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri 1 ay içinde TBMM'de görüşülür ve karar bağlanır.
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği ile sıkıyönetim, olağanüstü yönetim usülleri arasından kaldırılmıştır. Olağanüstü hal, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından değil, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilebilir. Olağanüstü halin gerekli kıldığı düzenlemeler, olağanüstü hal Kanun Hükmünde Kararnameleri ile değil, Cumhurbaşkanı kararnamesi ile yapılır. Savaş ve mücbir sebeplerle TBMM'nin toplanamaması hariç olmak üzere, olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri 1 ay içinde TBMM'de görüşülür ve karar bağlanır. Cumhurbaşkanının talebiyle TBMM her defasında 4 ayı geçmemek üzere olağanüstü hal süresini uzatabilir.
Soru 58
Aşağıdaki ifadelerden hangisi olağanüstü hal durumu ile ilgili doğru bilgi içermemektedir?
Seçenekler
A
Olağanüstü hal rejiminin hangi sebeplerle ilan edilebileceği Anayasa'da tahdidi olarak belirtilmiştir.
B
Anayasanın TBMM'nin olağanüstü hal ilanının onanmasına ilişkin işlemini denetleme yetkisi yoktur.
C
Olağanüstü hal ilanı kararı, 1 hafta içinde Resmi gazetede yayımlanır ve TBMM onayına sunulur.
D
Olağanüstü hallerde Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.
E
Olağanüstü hallerde vatandaşlar için getirilecek para, mal ve çalışma yükümlülükleri ile temel hak ve hürriyetlerin nasıl sınırlanacağı veya geçici olarak durdurulacağı, hangi hükümlerin uygulanacağı ve işlemlerin nasıl yürütüleceği kanunla düzenlenir.
Açıklama:
Olağanüstü hal ilanı kararı, verildiği gün Resmi gazetede yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur.
Soru 59
Ülkemizde Cumhurbaşkanının görev süresi kaç yıldır?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Yedi
Açıklama:
21.1.2017 tarihli ve 6771 sayılı Anayasa değişikliği kanununa göre Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır.
Soru 60
Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi yöntemi Anayasanın bazı maddelerinde hangi yıl yapılan değişikle benimsenmiştir?
Seçenekler
A
1982
B
2007
C
2009
D
2010
E
2017
Açıklama:
2007 yılında Cumhurbaşkanı seçiminde aranacak Meclis çoğunluğunun ne olması gerektiği konusundaki ihtilâf üzerine, bir Anayasa değişikliğine gidilmiştir ve Cumhurbaşkanının halkça seçilmesi yöntemi benimsenmiştir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisinin devlet yönetiminde monist yürütme modeli uygulanmaktadır?
Seçenekler
A
Fransa
B
ABD
C
İngiltere
D
Almanya
E
İsveç
Açıklama:
Monist yürütmede (yürütme yetkisinin tek bir kişi veya bir kurulda toplandığıyürütme çeşididir), yürütme yetkisinin tümü, tek bir organa aittir. Bu organ, tek bir kişi veya bir kurul olabilir. Birinci durum, yürütme yetkisinin tümünün, halkça seçilmiş bir başkana ait olduğu Amerikan tipi başkanlık sistemidir. Monist yürütmenin ikinci çeşidi, ilk bakışta Amerikan başkanlık sisteminden çok farklı gibi görünen, İsviçre tipi meclis hükûmetidir. Bununla birlikte iki sistem, yürütmenin monist yapısı, diğer bir deyişle tüm yürütme yetkisinin tek bir organa verilmiş olmas bakımından birbirlerine benzemektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi 2017 Anayasa değişikliği kanununda, Cumhurbaşkanın statüsü ile ilgili en radikal değişikliklerden biridir?
Seçenekler
A
Doğrudan halk tarafından seçilmesi
B
Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin TBMM üyeliğinin sona ermesi
C
Görev süresinin beş yıl olarak belirlenmesi
D
Siyasi partiye üyeliğinin devam etmesi
E
Bir kişinin en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilmesi
Açıklama:
2017 tarihli ve 6771 sayılı Anayasa değişikliği kanunu da, Cumhurbaşkanının statüsünde radikal değişikliklere yol açmıştır. Bunların en önemlilerinden biri, Cumhurbaşkanının -varsa- bir siyasi partiye üyeliğinin sona ereceği hükmünün ilga edilmiş yani kaldırılmış olmasıdır. Üstelik bu hüküm, halkoylamasının kesin sonuçlarının ilân edilmesiyle derhal yürürlüğe girecek hükümler arasındadır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanlığı görev ve yetkileri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kanunların uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelikler çıkarmak
B
Kanunda açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarmak
C
Milli güvenlik politikalarını belirlemek ve gerekli tedbirleri almak
D
Cumhurbaşkan yardımcıları ile bakanları atamak ve görevlerine son vermek
E
Üst kademe kamu yöneticilerini atamak ve görevden almak
Açıklama:
A, C, D ve E seçenekleri Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer almaktadır. Ancak, Anayasanın temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevleri, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Doğru cevap B'dir.
Soru 64
2017 Anayasa değişikliğinin yürütme alanında getirmiş olduğu yeniliklerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yürütme organının TBMM’ne karşı siyasal sorumluluğu vardır
B
Yürütme yetkisi tümüyle Cumhurbaşkanına verilmiştir
C
Devlet başkanının tüm işlemleri, başbakan ve ilgili bakanların ortak imzasına tâbidir
D
Cumhurbaşkanı tüm işlemlerini başbakan ve bakanlar kurulu ile birlikte yapacaktır
E
Cumhurbaşkanının işlemlerine karşı yargı yoluna başvurulamayacaktır
Açıklama:
1982 Anayasası, 105’inci maddeden açıkça anlaşılacağı gibi, karşı-imza kuralına tâbi olmayan, Cumhurbaşkanının tek başına yapabileceği bir işlem kategorisi yaratmış, üstelik 125’inci maddeyle bu işlemlere karşı yargıya başvuru yolunu kapatmıştır. Anayasa, Cumhurbaşkanının hangi işlemleri tek başına yapabileceğini de tasrih etmemiştir. O dönemde doktrinde hâkim olan kanaat, Cumhurbaşkanının devletin başı olma sıfatından doğan işlemlerinin yargı denetimine tâbi olmamasının doğal olduğu, ancak yürütme alanına ilişkin işlemlerde yargı yolunun açık olması gerektiğiydi. 2017 Anayasa değişikliği ile, yürütme yetkisi tümüyle Cumhurbaşkanına verildiğine ve yürütme organının TBMM’ne karşı siyasal sorumluluğu ortadan kaldırılmış olduğuna göre, karşı-imza kuralının da kalkmış olması doğaldır. Bundan böyle Cumhurbaşkanı, tüm işlemlerini tek başına yapacaktır. Dolayısıyla, 125’inci maddede yapılan değişiklikle bu işlemlere karşı yargı yoluna başvurulamayacağı hükmünün de kaldırılmış olması, doğal bir sonuçtur. Çünkü aksi halde idarî yargı, çok büyük ölçüde işlevsiz kalmış olacaktı. Doğru cevap B'dir.
Soru 65
Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, Cumhurbaşkanı seçimi kaç gün içinde yapılır?
Seçenekler
A
30
B
40
C
45
D
50
E
55
Açıklama:
Yeni 106. maddeye göre “Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, kırk beş (45) gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır. Yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Doğru cevap C'dir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi, 2017 Anayasa değişikliğine göre, Milli Güvenlik Kurulunun kurulmasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
İçişleri Bakanı
B
Genel Kurmay Başkanı
C
Cumhurbaşkanı yardımcıları
D
Adalet Bakanı
E
Milli Eğitim Bakanı
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği ile Millî Güvenlik Kuruluna ilişkin değişikliklerden biri de: “Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur. Gündemin özelliğine göre Kurul toplantılarına ilgili bakan ve kişiler çağrılıp görüşleri alınabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 67
2017 Anayasa değişikliğine göre, olağanüstü halin süresi kaç aya kadar uzatılabilmektedir?
Seçenekler
A
3 ay
B
2 ay
C
4 ay
D
5 ay
E
6 ay
Açıklama:
Cumhurbaşkanının talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir. Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz. Doğru cevap C'dir.
Soru 68
2017 Anayasa değişikliğine göre olağanüstü halin gerekli kıldığı düzenlemeler aşağıdakilerden hangisiyle yapılmaktadır?
Seçenekler
A
OHAL KHK'ları
B
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
C
Genel Kurmay Başkanlığı kararları
D
Bakanlar kurulu kararları
E
Meclis kararları
Açıklama:
Olağanüstü halin gerekli kıldığı düzenlemeler, OHAL KHK’leri ile değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yapılmaktadır. Ancak bu kararnamelerde “kanun hükmünde”dir; dolayısıyla yürürlükteki kanun hükümlerini değiştirebilmekte ve kaldırabilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 69
Aşağıda olağanüstü hâl ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Olağanüstü hâl rejimi, temel hak ve hürriyetler açısından sıkıyönetimden daha radikal bir sınırlama oluşturmaktadır
B
Olağanüstü hâl bir ili kapsıyorsa, olağanüstü hâlin uygulanması yetkisi sıkıyönetim komutanlığına aittir
C
Olağanüstü hâl ilan edilen yerlerde yargı yetkisi sıkıyönetim askeri mahkemelerine aittir
D
Olağanüstü hâlin konusu temel hak ve hürriyetlerin normal zamanlardaki ölçünün ötesinde sınırlanması ve durdurulmasıdır
E
Olağanüstü hâlde kolluk yetkileri askeri makamlara geçer
Açıklama:
Olağanüstü halin konusu temel hak ve hürriyetlerin, normal zamanlardaki ölçülerin ötesinde sınırlanması veya durdurulmasıdır. Olağanüstü halde kanunun öngördüğü olağanüstü kolluk yetkileri sivil otoriteler tarafından kullanılmakta ve yargı yetkisi, tabiî hâkim ilkesine uygun olarak, kanunen görevli olan olağan mahkemelere ait bulunmaktadır. Bu nitelikleri itibariyle olağanüstü hal rejiminin, temel hak ve hürriyetler açısından, sıkıyönetim kadar radikal bir sınırlama oluşturmadığı söylenebilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 70
2017 Anayasa değişikliğinin yasama denetimi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Meclis soruşturmasının, öngörülen yüksek nitelikli çoğunluklar nedeniyle, pratikte işlemesi çok güçtür
B
Temsilî rejimlerde yasama organının yürütme karşısındaki en etkili silâhı olan bütçeyi reddetme yetkisi, tamamen etkisizleştirilmiştir
C
Yürütmenin aslî düzenleme alanı yürütme yetkisinin tümünü kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
D
Cumhurbaşkanının kanunları geri gönderme yetkisi, güçleştirici bir vetoya dönüştürülmüştür
E
Gensoru yolunun açık olması, TBMM’nin elinde kalan denetim araçlarının etkin bir denetim sağlamıştır
Açıklama:
A, B, C ve D seçenekleri, 2017 Anayasa değişikliğinin yasama denetimi ile hükümlerini ifade etmektedir. Bu kapsamda, Parlâmenter sistemin terk edilmiş olmasının sonucu olarak gensoru yolunun kaldırılmış olması doğal olmakla birlikte, TBMM’nin elinde kalan denetim araçları (yazılı soru, genel görüşme ve meclis araştırması) doğaları gereği olarak, etkin bir denetim sağlama kabiliyetinden yoksundur. Doğru cevap E'dir.
Soru 71
Yürütme organının yapısı bakımından düşünüldüğünde aşağıdaki tarihlerden hangisinde Türkiye'de düalist yürütme sistemi yerine monist yürütme sistemi benimsemiştir?
Seçenekler
A
2017
B
1982
C
1971
D
1961
E
1924
Açıklama:
Günümüzün hürriyetçi demokrasilerinde görevleri ve devlet içindeki ağırlığı git gide artan yürütme organı, yapısı bakımından iki ana tipe ayrılabilir. Yürütme yetkisinin tümünü kişi ya da kurul olarak tek bir organ ait olması monist yürütme. Monist yürütmenin bir devlet başkanı makamı olmadan yürütme yetkisinin bir kurul tarafından kullanıldığı tekçi yürütme modeline de kollejyal yürütme sistemi denilmektedir.Yürütme organının kuruluşunda ikinci ana tip ise düalist yürütmedir. Bu tip yürütme şeklinde yürütme yetkisinin bir kişi ile bir kurul arasında bölüştürülmesi söz konusudur. Türkiye'de 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları düalist yürütme sistemini benimsemişler, 2017 Anayasa değişikliği ile ise monist yürütme sistemi kabul edilmiştir. Doğru cevap A' dır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının seçimine ilişkin var olması gereken özellikler içinde yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Kırk yaşını doldurmuş olmak
B
Yüksek öğrenim yapmış olmak
C
Doğrudan halk tarafından seçilmiş olmak
D
Medeni hali evli olmak
E
Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşı olmak
Açıklama:
21.01.2017 tarihli ve 6771 sayılı Anayasa değişikliği kanunu da, Cumhurbaşkanının statüsünde radikal değişikliklere yol açmıştır. Cumhurbaşkanının seçimine ilişkin 101. inci madde de, değişiklikle şu şekli almıştır: 1. Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından,doğrudan halk tarafından seçilir. 2. Cumhurbaşkanının görev süresi 5 yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 73
Türkiye'de yürütme yetkisini elinde bulunduran, Türk milletinin birliğini temsil eden, kanunlar yayımlama yetkisine sahip, TBMM adına Türk Silahlı Kuvvetlerin Başkomutanlığını temsil eden makam aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Milli güvenlik kurulu
B
Danışma meclisi
C
Cumhurbaşkanı
D
Bakanlar kurulu
E
Savunma Bakanlığı
Açıklama:
Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri 6771 sayılı kanunla değiştirilen 104. maddeyle düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanı devletin başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. Türkiye Cumhuriyetini ve Türk milletinin birliğini temsil eder. Gerekli gördüğünde TBMM açılış konuşmasını yasa yılının il günü yapar. Kanunlar yayımlar. Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında meclise mesaj verir. Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanları atar ve görevlerine son verir. Milletlerarası andlaşmaları onaylar ve yayımlar. Milli güvenlik politikalarını belirler ve gerekli tedbirleri alır. TBMM adına TSK'nın Başkonutanlığını temsil eder. Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletir veya kaldırır. Doğru cevap C'dir.
Soru 74
2017 Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanını; göreviyle ilgili olmayan şahsi suçları bakımından yargılayacak olan makam aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yargıtay
B
Yüce divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi
C
Danıştay
D
Devlet Güvenlik Mahkemesi
E
Askeri Yargıtay
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu çok farklı şekilde düzenlenmiştir. Değişiklikten önce bu durum vatana ihanet durumuyla sınırlı olduğu halde; yeni 105'inci madde Cumhurbaşkanının bütün suçlarından dolayı sorumlu olacağı anlamını taşımaktadır. Madde, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği hakkında meclis soruşturması açılabileceğini, dolayısıyla Cumhurbaşkanı vatana ihanetle suçlanması halinde onu yargılayacak olan Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi iken göreviyle ilgili olmayan şahsi suçlar bakımından da Yüce Divan'da yargılanacak olması karara bağlanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 75
2017 Anayasa değişikliğinden önce mevzuatta olmayan makam aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bakanlar kurulu
B
Danıştay
C
Milli güvenlik kurulu
D
Danışma meclisi
E
Cumhurbaşkanlığı yardımcılığı
Açıklama:
2017 değişikliğinden önce mevcut olmayan Cumhurbaşkanı yardımcılığı makamı, bu değişiklikle yaratılmıştır. Bu değişiklik yürütme yetkisinin tümüyle Cumhurbaşkanına verilmiş olmasının sonucu olarak görülebilir. Yeni 106'ıncı maddeye göre ' Cumhurbaşkanı, seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.' Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanlar, 81'inci maddede yazılı şekilde TBMM önünde and içerler. Doğru cevap E'dir.
Soru 76
2017 Anayasa değişikliğinden önce Cumhurbaşkanı makamının çeşitli nedenler ile boşalması durumunda aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanlığına vekalet etme yetkisine sahipti?
Seçenekler
A
Başbakan
B
İç işleri Bakanı
C
Dış işleri Bakanı
D
TBMM Başkanı
E
Bakanlar Kurulu
Açıklama:
Anayasa'nın 2017 değişikliğinden önce Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, görevine dönmesine kadar, ölüm, çekilme veya başka bir sebeple Cumhurbaşkanının boşalması halinde de yenisi seçilene kadar, TBMM Başkanı Cumhurbaşkanlığına vekillik eder ve onun yetkilerini kullanır. Doğru cevap D' dir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Milli Güvenlik Kurulu üyeleri içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Milli Savunma Bakanı
B
Dış işleri Bakanı
C
Anayasa Mahkemesi Başkanı
D
İç işleri Bakanı
E
Kuvvet Komutanları
Açıklama:
Türkiye'de Anayasa değişikliği ile Milli Güvenlik Kurulu şu şekli almıştır. Milli Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Milli Savunma, İç işleri ve Dış işleri Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri komutanlarından kurulur. Doğru cevap C'dir.
Soru 78
Bütün olağanüstü hal rejimlerinde durumun mahiyeti gereği olarak görülen özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İdare yetkililerinin normal zamana göre genişletilmesi
B
Hakların normal zamana göre genişletilmesi
C
Hürriyetin normal zamana göre genişletilmesi
D
İdare yetkililerinin normal zamana göre kısıtlanması
E
İdare yetkilerinin normal zamana göre sınırlandırılması
Açıklama:
Olağanüstü yönetim usülleri, devletin, normal hukuk düzeninin kuralları ile karşılanmasına imkan olmayan olağanüstü bir tehdit veya tehlike karşısında başvurduğu özel yönetim usülleridir. Bütün OHAL rejimlerinde, bu rejimlerin mahiyeti gereği olarak görülen özellik, idarenin yetkilerinin ve özellikle takdiri yetkilerinin normal zamanlara göre genişlemesi, kişilerin temel hak ve hürriyetlerinde de gene normal zamanlara oranla daha ileri ölçüde sınırlamalar yapılabilmesidir. Doğru cevap A' dır.
Soru 79
OHAL rejimlerinde yargısal denetim sorunu kaç açıdan ele alınabilir?
Seçenekler
A
6
B
5
C
4
D
3
E
2
Açıklama:
Olağanüstü hal rejimlerinde yargısal denetim sorunu iki açıdan ele alınabilir. Biri, olağanüstü hal rejiminin ilanı işlemi üzerindeki yargısal denetim, diğeri ise olağanüstü hal yetkilerini kullanan idari makamların yaptıkları idari işlemler üzerindeki yargısal denetimdir. Doğru cevap E' dir.
Soru 80
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yumuşak ve dengeli ayrılığı olarak tanımlanan parlamenter rejimin temel ayırıcı özelliği nedir?
Seçenekler
A
Yasamanın hükümeti denetlememesi
B
Yasamanın hükümeti denetlemesi
C
Hükümetin bağımsız bir güç olması
D
Bakanlar Kurulunun siyasal sorumluluğunun olmaması
E
Güvensizlik oyunun kullanılamaması
Açıklama:
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yumuşak ve dengeli ayrılığı olarak tanımlanan parlamenter rejimin temel ayırıcı özelliği, Bakanlar Kurulunun yasama organı önünde siyasal sorumluluğudur. Diğer bir deyimle yasama organı, hükümeti denetleyebiliyor ve güvensizlik oyu vermek suretiyle onun görevini sona erdirebiliyorsa, parlamenter rejimin temel şartı gerçekleşmiş olur. Bu nokta, parlamenter rejimi başkanlık sisteminden ayıran başlıca özelliktir. Doğru cevap B'dir.
Soru 81
Yürütme yetkisinin bir kurul tarafından kullanıldığı tekçi yürütme modeli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplu Yürütme
B
Organik Yürütme
C
Düalist Yürütme
D
Kollejyal Yürütme
E
Monist Yürütme
Açıklama:
Öğrencilerin yürütme türlerini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Kollejyal Yürütme: Yürütme yetkisinin bir kurul tarafından kullanıldığı tekçi yürütme modelidir.
Kollejyal Yürütme: Yürütme yetkisinin bir kurul tarafından kullanıldığı tekçi yürütme modelidir.
Soru 82
Aşağıdaki ülkelerden hangisinde "Düalist yürütme" içinde Cumhurbaşkanı’nın üstünlük taşıdığı sistem işlemektedir?
Seçenekler
A
Yeni Zelanda
B
Fransa
C
İngiltere
D
Almanya
E
İtalya
Açıklama:
Öğrencilerin Düalist yürütme sisteminin işleyiş türlerini öğrenleri amaçlanmaktadır.
Düalist yürütme içinde de Cumhurbaşkanı’nın üstünlük taşıdığı sistemlerle (mesela, V. Fransız Cumhuriyeti), Bakanlar Kurulu’nun üstünlük gösterdiği sistemler (İngiltere, Almanya, İtalya, İskandinav ülkeleri) arasında bir ayrım yapılabilir.
Düalist yürütme içinde de Cumhurbaşkanı’nın üstünlük taşıdığı sistemlerle (mesela, V. Fransız Cumhuriyeti), Bakanlar Kurulu’nun üstünlük gösterdiği sistemler (İngiltere, Almanya, İtalya, İskandinav ülkeleri) arasında bir ayrım yapılabilir.
Soru 83
Türkiye’de 2017 Anayasa değişikliği ile hangi yürütme sistemi kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
Kollejyal Yürütme
B
Düalist Yürütme
C
Monist Yürütme
D
Organik Yürütme
E
Kurul Halinde Yürütme
Açıklama:
Öğrencilerin Türkiye’de 2017 Anayasa değişikliği ile benimsenen yürütme sistemini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Türkiye’de 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları düalist yürütme sistemini benimsemişler, 2017 Anayasa değişikliği ile ise monist yürütme sistemi kabul edilmiştir.
Türkiye’de 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları düalist yürütme sistemini benimsemişler, 2017 Anayasa değişikliği ile ise monist yürütme sistemi kabul edilmiştir.
Soru 84
1961 ve 1982 Anayasası döneminde görev yapan Cumhurbaşkanlarından hangisi asker kökenli değildir?
Seçenekler
A
Ahmet Necdet Sezer
B
Kenan Evren
C
Fahri Korutürk
D
Cevdet Sunay
E
Cemal Gürsel
Açıklama:
Öğrencilerin 1961 ve 1982 Anayasası döneminde görev gören Cumhurbaşkanlarını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1961 ve 1982 Anayasası döneminde görev yapan ve şıklarda isimleri verilen Cumhurbaşkanlarından Ahmet Necdet Sezer, asker kökenli değil, yargı kökenlidir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
1961 ve 1982 Anayasası döneminde görev yapan ve şıklarda isimleri verilen Cumhurbaşkanlarından Ahmet Necdet Sezer, asker kökenli değil, yargı kökenlidir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 85
Türkiye'de Cumhurbaşkanının vatana ihanetle suçlanması halinde Yüce Divan sıfatiyle onu yargılayacak olan makam aşağıdakilerden hamgisidir?
Seçenekler
A
Yargıtay
B
Danıştay
C
Yargıtay Dava Daireleri Genel Kurulu
D
TBMM
E
Anayasa Mahkemesi
Açıklama:
Öğrencilerin Cumhurbaşkanının yargılanma usulünü öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Cumhurbaşkanının vatana ihanetle suçlanması halinde onu yargılayacak olan makam, Yüce Divan sıfatiyle Anayasa Mahkemesidir
Cumhurbaşkanının vatana ihanetle suçlanması halinde onu yargılayacak olan makam, Yüce Divan sıfatiyle Anayasa Mahkemesidir
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi Millî Güvenlik Kurulu üyelerinden değildir?
Seçenekler
A
Adalet Bakanı
B
Millî Savunma Bakanı
C
Jandarma Genel Komutanı
D
İçişleri Bakanı
E
Hava Kuvvetleri Komutanı
Açıklama:
Öğrencilerin Milli Güvenlik Kurulunun yapısını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur.
Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur.
Soru 87
1961 ve 1982 Anayasası döneminde görev gören Cumhurbaşkanlarından hangisi asker kökenlidir?
Seçenekler
A
Fahri Korutürk
B
Süleyman Demirel
C
Celal Bayar
D
Turgut Özal
E
Ahmet Necdet Sezer
Açıklama:
Öğrencilerin 1961 ve 1982 Anayasası döneminde görev gören Cumhurbaşkanlarını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1961 ve 1982 Anayasası döneminde görev gören sekiz Cumhurbaşkanı’ndan beşinin siyaset kökenli olmaması (Cemal Gürsel, Cevdet Sunay, Fahri Korutürk ve Kenan Evren asker, Ahmet Necdet Sezer ise yargı kökenli) şaşırtıcı değildir.
Bu durum, Cumhurbaşkanlığı için öngörülen vesayetçi denetim makamı anlayışına uygun düşmektedir.
1961 ve 1982 Anayasası döneminde görev gören sekiz Cumhurbaşkanı’ndan beşinin siyaset kökenli olmaması (Cemal Gürsel, Cevdet Sunay, Fahri Korutürk ve Kenan Evren asker, Ahmet Necdet Sezer ise yargı kökenli) şaşırtıcı değildir.
Bu durum, Cumhurbaşkanlığı için öngörülen vesayetçi denetim makamı anlayışına uygun düşmektedir.
Soru 88
Aşağıdaki ülkelerden hangisinde "Düalist yürütme" içinde Bakanlar Kurulunun üstünlük gösterdiği sistem bulunmamaktadır?
Seçenekler
A
İngiltere
B
Almanya
C
İtalya
D
Norveç
E
Fransa
Açıklama:
Öğrencilerin Düalist yürütme sisteminin işleyiş türlerini öğrenleri amaçlanmaktadır.
Düalist yürütme içinde de Cumhurbaşkanı’nın üstünlük taşıdığı sistemlerle (mesela, V. Fransız Cumhuriyeti), Bakanlar Kurulu’nun üstünlük gösterdiği sistemler (İngiltere, Almanya, İtalya, İskandinav ülkeleri) arasında bir ayrım yapılabilir.
Düalist yürütme içinde de Cumhurbaşkanı’nın üstünlük taşıdığı sistemlerle (mesela, V. Fransız Cumhuriyeti), Bakanlar Kurulu’nun üstünlük gösterdiği sistemler (İngiltere, Almanya, İtalya, İskandinav ülkeleri) arasında bir ayrım yapılabilir.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi Millî Güvenlik Kurulu üyelerindendir?
Seçenekler
A
Jandarma Genel Komutanı
B
Emniyet Genel Müdürü
C
Ticaret Bakanı
D
Adalet Bakanı
E
Milli Eğitim Bakanı
Açıklama:
Öğrencilerin Milli Güvenlik Kurulunun yapısını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur.
Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri komutanlarından kurulur.
Soru 90
Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanlığına kim vekâlet eder?
Seçenekler
A
TBMM Başkanı
B
Cumhurbaşkanı Yardımcısı
C
Meclisteki En Yaşlı Üye
D
Anayasa Mahkemesi Başkanı
E
En Yaşlı Kabine Üyesi
Açıklama:
Öğrencilerin Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, kırkbeş gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.
Yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.
Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, kırkbeş gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.
Yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.
Ünite 8
Soru 1
Yargı fonksiyonu ilk kez hangi anayasada ayrı bir kuvvet olarak belirlenmiştir?
Seçenekler
A
1876 Kanun-i Esasi
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Yargı fonksiyonundan hiç söz etmeyen 1921 Anayasası’ndan sonra 1924 Anayasası, yargıyı ilginç bir şekilde düzenlemiştir. Anayasa, kuvvetler birliği ilkesini kabul etmiş; egemenlik hakkının yalnız, Türk Milleti’nin tek ve gerçek temsilcisi olan TBMM tarafından kullanılacağını belirtmiş (m. 4); yasama ve yürütme fonksiyonlarını da TBMM’de toplamış (m. 5) olduğu hâlde, 8. maddesinde “hakkı kaza” (yargı hakkı), Dördüncü Faslın başlığı olarak da “kuvve-i kazaiye” (yargı erki) deyimlerini kullanmıştır. Böylece 1924 Anayasası benimsemiş olduğu kuvvetler birliği ilkesiyle pek bağdaşmayacak şekilde, yargı fonksiyonunu ayrı bir kuvvet olarak vasıflanmıştır. 1924 Anayasası yasama ve yürütme kuvvetlerinin birliğine karşı, yargının bağımsız olduğunu ifade eden birçok hükme yer vermiştir.
Soru 2
Hangi anayasada hakim ve savcıların idari görevler yönünden Adalet Bakanlığı'na bağlı oldukları ilk kez açıkça belirtilmiştir?
Seçenekler
A
1876 Kanun-i Esasi
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Bilindiği gibi hâkimler, maddi anlamda yargısal işlemlerin yanında, idari nitelikte işlemler de yaparlar. 1982 Anayasası (m. 140/6) hâkim ve savcıların “idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığı’na bağlı” olduklarını açıkça belirtmiştir.
Soru 3
1961 ve 1982 Anayasalarında yer alan hakimlik teminatının en önemli ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
65 yaşından önce emekliye sevk edilememe
B
Hakimlerin azlolunamaması
C
Ödenek ve diğer haklardan yoksun bırakılamama
D
Kadro iptali durumunda maaşlarının kesilememesi
E
65 yaşından önce ancak kendi isteğiyle emekli olabilme
Açıklama:
Mahkemelerin organ olarak bağımsızlığı, ancak yargı fonksiyonunu ifa eden hâkimlerin teminatlı bir statüye kavuşturulmaları, yani herhangi bir baskı veya tehditle karşılaşmaksızın görevlerini tam bir serbestlik ve tarafsızlıkla yerine getirebilmeleri ile gerçek bir anlam kazanır. Çeşitli unsurlardan oluşan hâkimlik teminatının en önemli unsuru, hâkimlerin azlolunamaması ilkesidir. Bu ilke, 1982 Anayasası’nda (m. 139), 1961 Anayasası’ndaki (m. 133) ifadeleriyle yer almıştır.
Soru 4
Aşağıdaki anayasalardan hangisinde hakimlerin bütün özlük işleri hakkında karar vermek için Yüksek Hakimler Kurulu kurulmasından bahsedilmektedir?
Seçenekler
A
1876 Kanun-i Esasi
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Hâkimlik teminatının, amaçlarına uygun şekilde gerçekleştirilmesi açısından en önemli pratik sorun, hâkimlerin tayin, terfi, nakil, denetim ve disiplin gibi özlük işlerinin, ne tür bir organ veya kurul tarafından yapılacağıdır. Bu işlemlerin yürütme organına bırakılmasının, hâkimlik teminatının değer ve etkinliğini büyük ölçüde ortadan kaldıracağı şüphesizdir. Bu sebeple 1961 Anayasası, “hâkimlerin bütün özlük işleri hakkında karar” vermek (m. 144/1) üzere bir Yüksek Hâkimler Kurulu (YHK) kurmuştur.
Soru 5
1982 Anayasası'nın ilk şeklindeki adıyla Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun kurulun başkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anayasa Mahkemesi Başkanı
B
Adalet Bakanı
C
Adalet Bakanlığı Müsteşarı
D
Seçilmiş Yargıtay üyesi
E
Seçilmiş Danıştay üyesi
Açıklama:
1982 Anayasası, YHK’yi, “Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu” adı altında yeniden düzenlemiştir. Buna göre (m. 159) “Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulur ve görev yapar. Kurulun Başkanı, Adalet Bakanıdır.
Soru 6
2017 Anayasa değişikliğine göre Hakimler ve Savcılar Kurulu için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Kurul başkanı Adalet Bakanıdır
B
7 üyesi TBMM tarafından seçilir
C
Yargıtaydan 3 üye bulunur
D
Sayıştaydan 1 üye bulunur
E
Danıştaydan 1 üye bulunur
Açıklama:
Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanlığı Müsteşarı Kurulun tabiî üyesidir. Kurulun, üç üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adlî yargı hâkim ve savcıları arasından, bir üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş idarî yargı hâkim ve savcıları arasından Cumhurbaşkanınca; üç üyesi Yargıtay üyeleri, bir üyesi Danıştay üyeleri, üç üyesi nitelikleri kanunda belirtilen yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir. Öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilen üyelerden, en az birinin öğretim üyesi ve en az birinin de avukat olması zorunludur.
Soru 7
Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun hangi kararına karşılık yargıya başvuru yapılabilir?
Seçenekler
A
Mesleğe kabul etme
B
Geçici yetki verme
C
Meslekten çıkarma cezası
D
Kadro dağıtma
E
Disiplin cezası verme
Açıklama:
Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri ile üst kademe yöneticileri ve avukatların Anayasa Mahkemesi’ne asıl ve yedek üye seçilebilmeleri için aranan şartlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Öğrenim kurumlarında en az 15 yıl öğretim üyeliği yapmış olmak
B
Kamu hizmetinde en az 15 yıl fiilen çalışmış olmak
C
En az 15 yıl avukatlık yapmış olmak
D
Kırk yaşını doldurmuş olmak
E
Kırk beş yaşını doldurmuş olmak
Açıklama:
Yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri ile üst kademe yöneticileri ve avukatların Anayasa Mahkemesi’ne asıl ve yedek üye seçilebilmeleri için, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim görmüş veya öğrenim kurumlarında en az on beş yıl öğretim üyeliği veya kamu hizmetinde en az on beş yıl fiilen çalışmış veya en az on beş yıl avukatlık yapmış olması şarttır.
Soru 9
Siyasi partilerin malî denetimini yapma yetkisi aşağıdaki mahkemelerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Danıştay
B
Sayıştay
C
Anayasa Mahkemesi
D
Yargıtay
E
Bölge İdare Mahkemeleri
Açıklama:
Anayasa Mahkemesi’ne norm denetimi ile ilgili olmayan başka birtakım görevler de vermiştir. Bu görevler şöyle sıralanabilir:
(a) Cumhurbaşkanı’nı, TBMM Başkanı’nı Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, AYİM Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcı vekilini, HSYK ve Sayıştay Başkan ve üyelerini, Genelkurmay Başkanı’nı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma Genel Komutanı’nı görevleri ile ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak (m. 148/3). 2010 değişikliği ile bu listeye TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı; Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma Genel Komutanı eklenmiş; 2017 değişikliği ile de Bakanlar Kurulu üyeleri, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ve Jandarma Genel Komutanı çıkarılmış, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar eklenmiştir.
(b) Siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak (m. 69/4).
(c) Siyasi partilerin malî denetimini yapmak (m. 69/3).
(d) Milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına veya üyeliklerinin düştüğüne TBMM’ce karar verilmesi hâllerinde, ilgililerin iptal istemlerini karara bağlamak (m. 85).
(e) Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından görevlendirmek (m. 158/2).
(a) Cumhurbaşkanı’nı, TBMM Başkanı’nı Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, AYİM Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcı vekilini, HSYK ve Sayıştay Başkan ve üyelerini, Genelkurmay Başkanı’nı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma Genel Komutanı’nı görevleri ile ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak (m. 148/3). 2010 değişikliği ile bu listeye TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı; Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma Genel Komutanı eklenmiş; 2017 değişikliği ile de Bakanlar Kurulu üyeleri, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ve Jandarma Genel Komutanı çıkarılmış, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar eklenmiştir.
(b) Siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak (m. 69/4).
(c) Siyasi partilerin malî denetimini yapmak (m. 69/3).
(d) Milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına veya üyeliklerinin düştüğüne TBMM’ce karar verilmesi hâllerinde, ilgililerin iptal istemlerini karara bağlamak (m. 85).
(e) Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından görevlendirmek (m. 158/2).
Soru 10
…………….. anayasada belirtilen bazı organların bir kanun aleyhinde Anayasa Mahkemesi’nde dava açmalarıyla gerçekleştirilen denetimdir. Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Soyut norm denetimi
B
Somut norm denetimi
C
Bastırıcı denetim
D
Anayasal şikayet
E
Önleyici denetim
Açıklama:
1961 (m. 149) ve 1982 (m. 150) Anayasası’nda “iptal davası” olarak adlandırılan soyut norm denetimi anayasada belirtilen bazı organların bir kanun aleyhinde Anayasa Mahkemesi’nde dava açmalarıyla gerçekleştirilen denetimdir. Bu durumda, kanunun uygulandığı somut bir dava veya olay yoktur. Anayasaya uygunluk denetimi herhangi bir dava ile ilgili olmaksızın, soyut olarak gerçekleştirildiği için, buna soyut norm denetimi denmektedir.
Soru 11
Benimsemiş olduğu kuvvetler birliği ilkesiyle pek bağdaşmayacak şekilde, yargı fonksiyonunu ayrı bir kuvvet olarak vasıflandıran Anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1876 Anayasası
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1924 Anayasası, yargıyı ilginç bir şekilde düzenlemiştir. Anayasa, kuvvetler birliği ilkesini kabul etmiş; egemenlik hakkının yalnız, Türk Milleti’nin tek ve gerçek temsilcisi olan TBMM tarafından kullanılacağını belirtmiştir. e 1924 Anayasası benimsemiş olduğu kuvvetler birliği ilkesiyle pek bağdaşmayacak şekilde, yargı fonksiyonunu ayrı bir kuvvet olarak vasıflandırmıştır. 1924 Anayasası yasama ve yürütme kuvvetlerinin birliğine karşı, yargının bağımsız olduğunu ifade eden birçok hükme yer vermiştir.
Soru 12
Hakim ve savcılar idari görevleri yönünden aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
Bakanlar Kurulu
C
Yargıtay
D
Anayasa Mahkemesi
E
Adalet Bakanlığı
Açıklama:
1982 Anayasası (m. 140/6) hâkim ve savcıların “idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığı’na bağlı” olduklarını açıkça belirtmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 13
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'na aşağıdakilerden hangisi başkanlık eder?
Seçenekler
A
Adalet Bakanı
B
Adalet bakanlığı müsteşarı
C
HSYK başkanı
D
Yargıtay Başkanı
E
Anayasa Mahkemesi Başkanı
Açıklama:
HSYK'nın başkanı Adalet bakanıdır. Adalet bakanlığı müsteşarı ise kurulun tabii üyesidir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi HSYK'nın yapısında 2010 anayasa değişikliği ile getirilen yeniliklerden değildir?
Seçenekler
A
Kurulun üye sayısı değiştirilmiştir.
B
Adalet bakanının rolü sınırlandırılmıştır.
C
Kurula bağımsız bir sekreterya kurulmuştur.
D
Hakimler ve savcılar hakkında soruşturma yapma yetkisi kurula bağlı müfettişlere verilmiştir.
E
Kurulun tüm kararları yargı denetimine açılmıştır.
Açıklama:
Kurulun yapısında çok eleştiri alan, kurul kararlarına karşı yargı yoluna başvurulamayacağı hakkındaki hüküm değiştirilmiştir. Ancak tüm kararlara karşı değil sadece meslekten çıkarma cezasına ilişkin olan kararlara karşı yargı yolu açılmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 15
Anayasa Mahkemesi ilk kez hangi anayasa ile hukuk sistemimize dahil olmuştur?
Seçenekler
A
1876
B
1921
C
1924
D
1961
E
1982
Açıklama:
Anayasa Mahkemesi 1961 Anayasası ile Türk Hukuk sistemine girmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 16
2017 Anayasa değişikliği göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi yüce divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanmaz?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
Cumhurbaşkanı yardımcıları
C
Anayasa Mahkemesi üyeleri
D
HSYK Başkanı
E
Jandarma Genel Komutanı
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği ile Jandarma genel komutanı yüce divanda yargılanacaklar arasından çıkarılmıştır. Doğru cevap E'dir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin denetimi dışındadır?
Seçenekler
A
Kanunlar
B
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri
C
TBMM içtüzüğü
D
Anayasa değişiklikleri
E
Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri
Açıklama:
Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Anayasa Mahkemesi denetimi dışındadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 18
Anayasada belirtilen bazı kişi ya da organların bir kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde dava açmalarıyla gerçekleştirilen denetime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Soyut norm denetimi
B
Somut norm denetimi
C
Düzeltici denetim
D
Bireysel başvuru
E
Anayasa şikayeti
Açıklama:
Anayasada belirtilen bazı kişi ya da organların bir kanuna karşı Anayasa Mahkemesinde dava açmalarıyla gerçekleştirilen denetime soyut norm denetimi adı verilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 19
Bir valinin bir kişiyi tutuklatması durumunda aşağıdakilerden hangisi söz konusudur?
Seçenekler
A
Fonksiyon gasbı
B
Yetki tecavüzü
C
Yetki gasbı
D
Butlan
E
Fiili yol
Açıklama:
Yasama, yürütme ve yargı organlarından birinin, diğer organlardan biri tarafından yapılması gereken bir hukuki işlemi yapmasına fonksiyon gasbı abı verilir. Vali yargı alanında işlem yapmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 20
Anayasa Mahkemesinin iptal kararları kural olarak hangi tarihte yürürlüğe girer?
Seçenekler
A
Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte
B
İptal kararının alındığı tarihte
C
Resmi Gazetede yayımlandıktan 45 gün sonra
D
Resmi Gazetede yayımlandıktan 1 yıl sonra
E
Resmi Gazetede yayımlandıktan 60 gün sonra
Açıklama:
Anayasanın 153/3 hükmü gereğince "Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. Doğru cevap A'dır.
Soru 21
2010 Anayasa değişikliği ile HSYK'nın üye sayısı kaç olmuştur?
Seçenekler
A
Beş asıl, üç yedek üye
B
Yedi asıl, Beş yedek üye
C
On üç asıl, Sekiz yedek üye
D
On sekiz asıl, On yedek üye
E
Yirmi iki asıl, On iki yedek üye
Açıklama:
Kurulun üye sayısı 2010 Anayasa değişikliği ile Yedi asıl, beş yedek üyeden yirmi iki asıl, on iki yedek üyeye çıkartılmıştır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanı tarafından Hakimler ve Savcılar Kurulu'na seçilir?
Seçenekler
A
Yargıtay üyeleri
B
Birinci Sınıf adlî Yargı Hakimleri
C
Danıştay üyeleri
D
Avukatlar
E
Hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri
Açıklama:
Birinci sınıf adlî yargı hakimleri Cumhurbaşkanı tarafından Hakimler ve Savcılar Kurulu'na seçilir.
Soru 23
HSYK üyeleri kaç yıl için seçilir?
Seçenekler
A
2 yıl
B
3 yıl
C
4 yıl
D
5 yıl
E
6 yıl
Açıklama:
HSYK üyeleri 4 yıl için seçilir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi yükseköğretim kurumları üyeleri ile avukatların Anayasa Mahkemesi'ne asıl ve yedek üye seçilebilmeleri için gereken özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yükseköğrenim görmüş olmak
B
Eğitim kurumlarında en az on beş yıl öğretim üyeliği yapmış olmak
C
Otuz beş yaşını doldurmuş olmak
D
Kamu hizmetinde en az on beş yıl çalışmış olmak
E
Kamu hizmetinde en az on beş yıl avukatlık yapmış olmak
Açıklama:
Yükseköğretim kurumları üyeleri ile avukatların Anayasa Mahkemesi'ne asıl ve yedek üye seçilebilmeleri için kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim görmüş veya öğrenim kurumlarında en az on beş yıl öğretim üyeliği veya kamu hizmetinde en az on beş yıl fiilen çalışmış veya en az on beş yıl avukatlık yapmış olması şarttır.
Soru 25
Aşağıdaki ülkelerden hangisinde Anayasa Mahkemesi üyelerinin tümü yasama organınca seçilmektedir?
Seçenekler
A
Fransa
B
İtalya
C
Amerika Birleşik Devletleri
D
İspanya
E
Macaristan
Açıklama:
Almanya, Polonya ve Macaristan'da üyelerin tümü yasama organınca seçilmektedir.
Soru 26
2010 Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi'nde Türkiye Büyük Millet Meclisi kaç üyeyi Sayıştay Genel Kurulu'nun kendi başkan ve üyeleri arasından seçer?
Seçenekler
A
İki üyeyi
B
Üç üyeyi
C
Dört üyeyi
D
Beş üyeyi
E
Altı üyeyi
Açıklama:
2010 Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi'nde Türkiye Büyük Millet Meclisi iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulu'nun kendi başkan ve üyeleri arasından seçer.
Soru 27
2017 Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi tarafından görevleri ile ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla aşağıdakilerden hangisi yargılanamaz?
Seçenekler
A
Jandarma Genel Komutanı
B
Cumhuriyet Başsavcısı
C
Kara Kuvvetleri Komutanı
D
Cumhurbaşkanı Yardımcıları
E
TBMM Başkanı
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği ile Jandarma Genel Komutanı görevleri ile ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılanamaz.
Soru 28
Hâkimlik teminatının, gerçekleştirilmesi için hâkimlerin tayin, terfi, nakil, denetim ve disiplin gibi özlük işlerinin bir kurul tarafından yapılacağı ilk defa hangi anayasada yer almıştır?
Seçenekler
A
1876 Kanun-i Esası
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Hâkimlik teminatının, amaçlarına uygun şekilde gerçekleştirilmesi açısından en
önemli pratik sorun, hâkimlerin tayin, terfi, nakil, denetim ve disiplin gibi özlük işlerinin, ne tür bir organ veya kurul tarafından yapılacağıdır. Bu sebeple 1961 Anayasası, “hâkimlerin bütün özlük işleri hakkında karar” vermek (m. 144/1) üzere bir Yüksek Hâkimler Kurulu (YHK) kurmuştur.
önemli pratik sorun, hâkimlerin tayin, terfi, nakil, denetim ve disiplin gibi özlük işlerinin, ne tür bir organ veya kurul tarafından yapılacağıdır. Bu sebeple 1961 Anayasası, “hâkimlerin bütün özlük işleri hakkında karar” vermek (m. 144/1) üzere bir Yüksek Hâkimler Kurulu (YHK) kurmuştur.
Soru 29
I. Yargıtay
II. Askerî Yargıtay
III. Uyuşmazlık Mahkemesi
IV. Askerî Yüksek İdare Mahkemesi
2017 de yapılan Anayasa değişikliği ile yukarıda verilen mahkemelerden hangi/hangileri kaldırılmıştır?
II. Askerî Yargıtay
III. Uyuşmazlık Mahkemesi
IV. Askerî Yüksek İdare Mahkemesi
2017 de yapılan Anayasa değişikliği ile yukarıda verilen mahkemelerden hangi/hangileri kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III
D
II-IV
E
Sadece IV
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği ile askerî mahkemeler ve bu arada iki yüksek askerî mahkeme olan Askerî Yargıtay ve Askerî Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır. Değişik 142’nci maddeye göre, “disiplin mahkemeleri dışında askerî mahkemeler kurulamaz.”
Soru 30
Anayasa Mahkemesi’nin statüsü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Anayasa Mahkemesi kararları yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.
B
Anayasa Mahkemesi, genel bütçe içinde kendi bütçesi ile yönetilir.
C
Anayasa Mahkemesi’nin statüsünün kanun değişikliği ile değiştirilmesi mümkündür.
D
Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerinin hakkında soruşturma açılması Anayasa Mahkemesi’nin kararına bağlıdır.
E
Anayasa Mahkemesi’nin diğer devlet organları karşısındaki bağımsızlığı Anayasanın çeşitli hükümleri ile garanti altına alınmıştır.
Açıklama:
Anayasa, Anayasa Mahkemesi’nin kuruluş, görev ve yetkilerini, diğer yüksek mahkemelere oranla çok daha ayrıntılı şekilde düzenlemiş, kanuni düzenlemeye çok daha sınırlı bir alan bırakmıştır. Bu sebeple, Anayasa Mahkemesi’nin statüsünde değişiklik yapılması, ancak bir anayasa değişikliği ile mümkündür. Diğer seçenekler ise Anayasa Mahkemesi’nin statüsü ile ilgili doğru bilgiler içermektedir.
Soru 31
Kanunların anayasaya uygunluk denetimini ve bu denetimin de Anayasa mahkemesince yapılacağı ilk defa hangi anayasa ile düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
1921 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1961 Anayasası
D
1982 Anayasası
E
1876 Kanuni Esası
Açıklama:
Türk anayasa hukukunda, 1876 Kânûn-i Esâsısi, sert anayasa sistemini benimsemiş olmakla beraber, yargısal denetime yer vermemiştir. 1924 Anayasası’nda, kanunların anayasaya uygunluğunun mahkemelerce denetlenip denetlenemeyeceği hakkında herhangi bir hüküm yoktu 1961 Anayasası, kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimine geniş kapsamlı biçimde yer vermiştir. Bu konudaki yetkiyi esas itibarıyla Anayasa Mahkemesi’ne bırakmıştır.
Soru 32
Genel korunma davası, Cumhurbaşkanı, iktidar ve ana muhalefet partisi Meclis grupları ile TBMM üye tam sayısının en az kaçta kaçı tutarındaki üyeler tarafından açılabilir?
Seçenekler
A
1/2'si
B
1/3'ü
C
1/4'ü
D
3/4'ü
E
1/5'i
Açıklama:
Genel korunma davası, Cumhurbaşkanı, iktidar ve ana muhalefet partisi Meclis grupları ile TBMM üye tam sayısının en az beşte biri tutarındaki üyeler tarafından açılabilir.
Soru 33
1961 Anayasası'nda iptali istenen normun Resmi Gazete’de yayımlanmasından başlayarak doksan gün olan dava açma süresi 1982 Anayasası ile kaç güne indirilmiştir?
Seçenekler
A
Yirmi gün
B
Otuz gün
C
Kırk gün
D
Elli gün
E
Altmış gün
Açıklama:
1961 Anayasası'nda iptali istenen normun Resmi Gazete’de yayımlanmasından başlayarak doksan gün olan dava açma süresi 1982 Anayasası ile altmış güne indirilmiştir.
Soru 34
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilme şartları ile ilgili olarak hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Siyasi partilerin kapatılması hakkında bireysel başvuru yapılır.
B
Hem idari makamlar, hem yargı organları tarafından hakların ihlali halinde başvuru yoluna gidilir.
C
Kanunların anayasaya uygunluk denetimi için başvuru yapılabilir.
D
Sadece kamu hukuku tüzel kişileri başvuru yapabilir.
E
İlk önce bireysel başvuru yapıp sonra mahkemelere başvurmak gerekir.
Açıklama:
Bireysel başvuru, Anayasa'nın 148. maddeye eklenen fıkralarla şöyle düzenlenmiştir:
“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış hak ve özgürlüklerinden, Avrupa
İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır. Maddede zikredilen “kamu gücü” deyiminin, hem idari makamları, hem yargı organlarını kapsadığı açıktır. İhlali kamu hukuk tüzel kişileri yaptığı için başvuru yapamayacaktır.
“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış hak ve özgürlüklerinden, Avrupa
İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır. Maddede zikredilen “kamu gücü” deyiminin, hem idari makamları, hem yargı organlarını kapsadığı açıktır. İhlali kamu hukuk tüzel kişileri yaptığı için başvuru yapamayacaktır.
Soru 35
Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve TBMM İçtüzüğünün şekil yönünden Anayasaya aykırılığı sebebiyle iptal davası ne kadar süre içinde açılmalıdır?
Seçenekler
A
On gün
B
Bir ay
C
Kırk beş gün
D
Altmış gün
E
Bir yıl
Açıklama:
Şekil bozukluğuna dayanan iptal davası, iptali istenen kanunun (veya anayasa değişikliğinin) yayınlandığı tarihten itibaren ancak on gün içinde açılabilir (m. 148/2). Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü, bu kısıtlayıcı özel hükme tâbi değildir. Bunlar hakkında, genel kural (m. 151) uyarınca, altmış gün içinde iptal davası açılabilir.
Soru 36
2017 yılında Anayasada yapılan değişiklikle kanunların Anayasaya esastan aykırılık sebebi kimler Anayasa mahkemesine dava açabilir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı yardımcıları
B
Yargıtay
C
Üniversiteler
D
TBMM Başkanı
E
TBMM’de en çok üyeye sahip iki partinin Meclis grupları
Açıklama:
2017 Anayasa değişikliği ile, “iktidar ve anamuhalefet partileri Meclis grupları” ifadesinin yerine, “TBMM’de en çok üyeye sahip iki partinin Meclis grupları” ibaresi kabul edilmiştir. Cumhurbaşkanı, iptal davası açabilmek için, Başbakan ve ilgili bakanların karşı-imzasına muhtaç değildir; bu, niteliği gereği olarak, Cumhurbaşkanı’nın tek başına kullanabileceği bir yetkidir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi kararlarının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
TBMM de yapılan oylama ile uygun bulunması
B
Kararların Resmi Gazetede yayınlanması
C
İdari makamları bağlaması
D
İptal kararlarının geriye yürümemesi
E
Kesin olması
Açıklama:
1982 Anayasası’na göre m.153/1; aynı mahiyette 1961 Anayasası, m.152/1) “Anayasa Mahkemesi’nin kararları kesindir. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz”. “Anayasa Mahkemesi kararları Resmi Gazete’de hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar 1961 (m.152/3) ve 1982 (m.153/5) Anayasası, iptal kararının geriye yürümezliği ilkesini kabul etmişlerdir. Ancak mecliste onaylanması söz konusu değildir.
Soru 38
Anayasa Mahkemesi anayasaya aykırılık yönünden aşağıdakilerden hangisini sadece şekil yönünden inceler?
Seçenekler
A
Anayasa değişiklikleri
B
Kanunları
C
Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
D
TBMM İçtüzüğü
E
Uluslararası sözleşmeleri
Açıklama:
Anayasa’ya göre (m. 148/1) Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler." 2017 değişikliği ile bu hükümden “kanun hükmünde kararnameler” ibaresi çıkarılmış, “Cumhurbaşkanlığı kararnameleri” eklenmiştir.
Soru 39
Aşağıdaki davalardan hangisi Anayasa Mahkemesinin bölümlerince karar bağlanır?
Seçenekler
A
İptal davaları
B
Yüce divan sıfatıyla yürüttüğü yargılamalar
C
Bireysel başvuru davaları
D
Siyasi partilerin Devlet yardımından yoksun bırakılması davaları
E
Siyasi partilerin kapatılma davaları
Açıklama:
Anayasa Mahkemesi, iki bölüm ve Genel Kurul hâlinde çalışır. Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara Genel Kurulca bakılır, bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanır.
Soru 40
1924 Anayasası 55.maddesi ne ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yargıçlar
B
Avukatlar
C
Savcılar
D
Kanun ve kararnamaler
E
Hak ve hukuk
Açıklama:
1924 Anayasası döneminde sözü geçen ilkenin gereklerinin yerine getirilmiş
olduğu söylenemez. Anayasa’nın 55. maddesi “Yargıçlar kanunda gösterilen
usuller ve hâller dışında görevlerinden çıkarılamaz.” demek suretiyle, yargı bağımsızlığının temel unsurunu oluşturan hâkimlerin azlolunamazlığı ilkesine kanunla
istisnalar getirilebilmesini kabul etmiş ve bu istisnaların kapsamının belirlenmesini
de tamamen yasama organının takdirine bırakmıştır.
olduğu söylenemez. Anayasa’nın 55. maddesi “Yargıçlar kanunda gösterilen
usuller ve hâller dışında görevlerinden çıkarılamaz.” demek suretiyle, yargı bağımsızlığının temel unsurunu oluşturan hâkimlerin azlolunamazlığı ilkesine kanunla
istisnalar getirilebilmesini kabul etmiş ve bu istisnaların kapsamının belirlenmesini
de tamamen yasama organının takdirine bırakmıştır.
Soru 41
Hâkimlik teminatının, amaçlarına uygun şekilde gerçekleştirilmesi açısından en
önemli pratik sorun neydi?
önemli pratik sorun neydi?
Seçenekler
A
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun kimlerden oluşacağı
B
Özlük işlerini hangi kurulun yapacağı
C
Hakimlerin hangi yasaya bağlı olacağı
D
Hakimlerin hangi yasalara uyacağı
E
Hakimlerin nerede yetiştirileceği
Açıklama:
Hâkimlik teminatının, amaçlarına uygun şekilde gerçekleştirilmesi açısından en
önemli pratik sorun, hâkimlerin tayin, terfi, nakil, denetim ve disiplin gibi özlük işlerinin, ne tür bir organ veya kurul tarafından yapılacağıdır.
önemli pratik sorun, hâkimlerin tayin, terfi, nakil, denetim ve disiplin gibi özlük işlerinin, ne tür bir organ veya kurul tarafından yapılacağıdır.
Soru 42
Hâkim ve savcıların görevlerini doğru yapıp yapmadıkları kim tarafından belirlenir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
Hakimler ve Savcılar Kurulu
C
Kurul Müfettişleri
D
Ceza Mahkemesi
E
Yargıtay
Açıklama:
Hâkim ve savcıların görevlerini; kanun ve diğer mevzuata (hâkimler için idarî
nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden
dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hal ve eylemlerinin
sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında
inceleme ve soruşturma işlemleri, ilgili dairenin teklifi ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu
Başkanının oluru ile Kurul müfettişlerine yaptırılır.
nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden
dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hal ve eylemlerinin
sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında
inceleme ve soruşturma işlemleri, ilgili dairenin teklifi ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu
Başkanının oluru ile Kurul müfettişlerine yaptırılır.
Soru 43
........:Adliye mahkemelerinden verilen karar ve hükümlerin son inceleme makamı olup, yasa ile belirlenen bazı davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar; çeşitli hukuk ve ceza dairelerinden oluşur.Cümledeki boşluğa hangi şık gelmelidir?
Seçenekler
A
Anayasa
B
Avukatlık Bürosu
C
Mahkeme
D
Yargıtay
E
Danıştay
Açıklama:
Yargıtay:Adliye mahkemelerinden verilen karar ve hükümlerin son inceleme makamı olup, yasa ile belirlenen bazı davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar;
çeşitli hukuk ve ceza dairelerinden oluşur.
çeşitli hukuk ve ceza dairelerinden oluşur.
Soru 44
1961 Anayasası, istisnai bir durumda genel mahkemelere de bir kanunun anayasaya uygunluğu hakkında hüküm verme yetkisini tanımış olmakla beraber bu istisnasi durumuda ortadan kaldırarak hangi yıl Anayasa Mahkemesi’ni denetim konusunda tek yetkili kılmıştır?
Seçenekler
A
1966
B
1962
C
1924
D
1980
E
1982
Açıklama:
1961 Anayasası, istisnai bir durumda genel mahkemelere de bir kanunun anayasaya
uygunluğu hakkında hüküm verme yetkisini tanımış olmakla beraber, bu konudaki
yetkiyi esas itibarıyla Anayasa Mahkemesi’ne bırakmıştır. 1982 Anayasası söz
konusu istisnai durumu da ortadan kaldırarak, Anayasa Mahkemesi’ni denetim konusunda tek yetkili kılmıştır.
uygunluğu hakkında hüküm verme yetkisini tanımış olmakla beraber, bu konudaki
yetkiyi esas itibarıyla Anayasa Mahkemesi’ne bırakmıştır. 1982 Anayasası söz
konusu istisnai durumu da ortadan kaldırarak, Anayasa Mahkemesi’ni denetim konusunda tek yetkili kılmıştır.
Soru 45
2017 Anayasa’sının 146’ncı maddesinde yapılan değişiklik ile 15’e inen üye sayısı 2010 Anayasası’nda kaç üye olarak belirtilmiştir?
Seçenekler
A
17
B
19
C
21
D
25
E
20
Açıklama:
2010 Anayasa değişikliği ile Anayasa’nın 146. maddesi, Anayasa Mahkemesi’nin oluşum tarzını şu şekilde değiştirmiştir:
“Anayasa Mahkemesi onyedi üyeden kurulur.
“Anayasa Mahkemesi onyedi üyeden kurulur.
Soru 46
Anayasa Mahkemesi’nin temel görevi, şüphesiz, kanunların ve anayasada belirtilen diğer normların anayasaya uygunluğunu denetlemektir. Ancak, Anayasa, Anayasa Mahkemesi’ne norm denetimi ile ilgili olmayan başka birtakım görevler de vermiştir. Bu görevlerden doğru olan hangisidir?
Seçenekler
A
Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçiminde TBMM’ye oldukça sınırlı da olsa
bir rol tanıması
bir rol tanıması
B
TBMM’nin seçeceği üç üyeden birinin, baro başkanlarınca serbest avukatlar arasından
gösterilecek üç aday arasından seçilmesi
gösterilecek üç aday arasından seçilmesi
C
Anayasa değişikliğinde iptale gitmek
D
Siyasi partilerin kapatılmasını onamak
E
Siyasi partilerin malî denetimini yapmak
Açıklama:
Anayasa Mahkemesi’nin temel görevi, şüphesiz, kanunların ve anayasada belirtilen
diğer normların anayasaya uygunluğunu denetlemektir. Ancak, Anayasa,
Anayasa Mahkemesi’ne norm denetimi ile ilgili olmayan başka birtakım görevler
de vermiştir. Bu görevler şöyle sıralanabilir:
(a) Cumhurbaşkanı’nı, TBMM Başkanı’nı Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, AY‹M Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcı vekilini, HSYK ve Sayıştay Başkan ve üyelerini, Genelkurmay Başkanı’nı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma
Genel Komutanı’nı görevleri ile ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak. 2010 değişikliği ile bu listeye TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı; Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma Genel Komutanı eklenmiş; 2017 değişikliği ile de Bakanlar Kurulu üyeleri, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ve Jandarma Genel Komutanı çıkarılmış, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar eklenmiştir.
(b)Siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak
(c) Siyasi partilerin malî denetimini yapmak
(d)Milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına veya üyeliklerinin
düştüğüne TBMM’ce karar verilmesi hâllerinde, ilgililerin iptal istemlerini
karara bağlamak
(e) Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından
görevlendirmek
diğer normların anayasaya uygunluğunu denetlemektir. Ancak, Anayasa,
Anayasa Mahkemesi’ne norm denetimi ile ilgili olmayan başka birtakım görevler
de vermiştir. Bu görevler şöyle sıralanabilir:
(a) Cumhurbaşkanı’nı, TBMM Başkanı’nı Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, AY‹M Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcı vekilini, HSYK ve Sayıştay Başkan ve üyelerini, Genelkurmay Başkanı’nı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma
Genel Komutanı’nı görevleri ile ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak. 2010 değişikliği ile bu listeye TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı; Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma Genel Komutanı eklenmiş; 2017 değişikliği ile de Bakanlar Kurulu üyeleri, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ve Jandarma Genel Komutanı çıkarılmış, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar eklenmiştir.
(b)Siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak
(c) Siyasi partilerin malî denetimini yapmak
(d)Milletvekillerinin yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasına veya üyeliklerinin
düştüğüne TBMM’ce karar verilmesi hâllerinde, ilgililerin iptal istemlerini
karara bağlamak
(e) Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından
görevlendirmek
Soru 47
Anayasa Mahkemesi’nin denetim yetkisi kural olarak bütün kanunları kapsamakla beraber, hangi iki tür kanun anayasanın açık hükümleriyle bu denetimin dışında bırakılmıştır?
Seçenekler
A
170. madde ve geçici 1.madde
B
16. madde ve geçici 15. madde
C
172. madde ve geçici 12. madde
D
174. madde ve geçici 15. madde
E
184. madde ve geçici 15. madde
Açıklama:
Anayasa’n›n 174. maddesinde say›lan ‹nk›lâp kanunlar› ile Anayasa’n›n geçici 15. maddesinde de¤inilen Millî Güvenlik Konseyi döneminde ç›kar›lm›fl olan kanunlard›r.
Soru 48
Soyut norm denetimi nedir?
Seçenekler
A
Anayasaya uygunluk denetiminde ölçü alınan norm
B
Anayasada belirtilen bazı kişi ya da organların bir kanuna karşı Anayasa Mahkemesi’nde dava açmalarıyla gerçekleştirilen denetim türü
C
Anayasaya uygunluk denetiminde kullanılan ölçü normların bütününün oluşturduğu normlar kümesine verilen ad
D
Bir mahkemede görülmekte olan bir davanın karara bağlanmasının, o davada uygulanacak hukuk normunun anayasaya uygun olup olmamasına bağlı olması hâlinde yapılan denetim
E
Anayasa Mahkemesi’nin iptal veya iptal talebinin reddi kararı dışında bir karar
Açıklama:
Soyut Norm Denetimi: Anayasada belirtilen bazı kişi ya da organların bir kanuna karşı Anayasa Mahkemesi’nde dava açmalarıyla gerçekleştirilen denetim türüdür.
Soru 49
Anayasa yargısında, özellikle iptal davaları dolayısıyla, geçici bir tedbir niteliğinde olarak, anayasaya aykırılığı iddia edilen kanunun yürürlüğünün durdurulmasına karar verilip verilemeyeceği.........cümlesini tamamlayınız.
Seçenekler
A
tartışmalıdır
B
Federal Almanya örneğinde olduğu gibidir
C
kesindir
D
bazı gerekçelere bağlıdır
E
Anayasaya bağlıdır
Açıklama:
Anayasa yargısında, özellikle iptal davaları dolayısıyla, geçici bir tedbir niteliğinde
olarak, anayasaya aykırılığı iddia edilen kanunun yürürlüğünün durdurulmasına
karar verilip verilemeyeceği tartışmalıdır.
olarak, anayasaya aykırılığı iddia edilen kanunun yürürlüğünün durdurulmasına
karar verilip verilemeyeceği tartışmalıdır.
Soru 50
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin birliğine karşı, yargının bağımsız olduğunu ifade eden ilk anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1876 Anayasası
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1924 Anayasası'nda yasama ve yürütme kuvvetlerinin birliğine karşı, yargının bağımsız olduğunu ifade eden birçok hükme yer verilmiştir.
Soru 51
"Yargı fonksiyonu bir uyuşmazlık dolayısıyla kanunun uygulanmasından başka bir şey değildir." Bu önermeye göre, kendi başına bir kuvvet olarak görülmeyen yargı fonksiyonu aşağıdakilerden hangisinin bir unsuru olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Yasama kuvveti
B
Yürütme kuvveti
C
Yargı kuvveti
D
Anayasa
E
Hukuk
Açıklama:
Önermeye göre yargı, ayrı bir kuvvet olarak değil, yürütme kuvvetinin bir unsuru ya da parçası olarak görülmektedir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ilkesinden hareketle hâkimlerle ilgili olarak söylenemez?
Seçenekler
A
Hâkimler yasama organından bağımsızdırlar
B
Hâkimler yürütme organından bağımsızdırlar
C
Yürütme organı hâkimlere tavsiyede bulunamaz
D
Yasama organı hâkimlere emir veremez
E
Hâkimler yürütme organından talimat alabilirler
Açıklama:
Yasama organı hâkimlerin verdiği kararı değiştirebilir
Soru 53
Hâkimlerin görevlerini, herhangi bir baskı ya da tehditle karşılaşmaksızın tam bir serbestlik,
tarafsızlık ve huzur ortamı içinde gerçekleştirebilmeleri için öngörülen önlemlerin bütününe ne ad verilir?
tarafsızlık ve huzur ortamı içinde gerçekleştirebilmeleri için öngörülen önlemlerin bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mahkemelerin bağımsızlığı
B
Yargının bağımsızlığı
C
Kuvvetler ayrılığı
D
Kuvvetler birliği
E
Hâkimlik teminatı
Açıklama:
Hâkimlik teminatı, hâkimlerin görevlerini, herhangi bir baskı ya da tehditle karşılaşmaksızın tam bir serbestlik, tarafsızlık ve huzur ortamı içinde gerçekleştirebilmeleri için öngörülen önlemlerin bütünüdür.
Soru 54
Düzeltici denetim aşağıdakilerden hangisi tarafından yapılır?
Seçenekler
A
Siyasal organ
B
Yargı organı
C
Ordu
D
Yerel idare
E
Devlet başkanı
Açıklama:
Siyasal ve yargısal denetim sistemleri arasındaki ayrım, denetimin zamanı açısından yapılan başka bir ayrımla da çakışmaktadır. Denetimin yapıldığı zamana göre, denetim sistemleri önleyici denetim ve düzeltici denetim olarak ikiye ayrılır. Önleyici denetim, normun yürürlüğe girmesinden önce yapılan denetimdir ki, bu, kural olarak siyasal organlar tarafından gerçekleştirilir. Normun kesinleşip yürürlüğe girmesinden sonra yapılan düzeltici denetim ise yargı organlarınca gerçekleştirilir.
Soru 55
Türkiye'de hangi anayasa yoluyla Anayasa Mahkemesi denetim konusunda tek yetkili olarak belirlenmiştir?
Seçenekler
A
1876 Anayasası
B
1921 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
1961 Anayasası, istisnai bir durumda genel mahkemelere de bir kanunun anayasaya uygunluğu hakkında hüküm verme yetkisini tanımış olmakla beraber, bu konudaki yetkiyi esas itibarıyla Anayasa Mahkemesi’ne bırakmıştır. 1982 Anayasası söz konusu istisnai durumu da ortadan kaldırarak, Anayasa Mahkemesi’ni denetim konusunda tek yetkili kılmıştır.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisinin dışındadır?
Seçenekler
A
Millî Güvenlik Konseyi döneminde çıkarılmış olan kanunlar
B
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar
C
Medenî hukuku düzenleyen kanunlar
D
Anayasa değişiklikleri
E
TBMM içtüzüğü
Açıklama:
Anayasa Mahkemesi’nin denetim yetkisi kural olarak bütün kanunları kapsamakla beraber, iki tür kanun anayasanın açık hükümleriyle bu denetimin dışında bırakılmıştır. Bunlar, Anayasa’nın 174. maddesinde sayılan İnkılap kanunları ile Anayasa’nın geçici 15. maddesinde değinilen Millî Güvenlik Konseyi döneminde çıkarılmış olan kanunlardır. Bu ikinci istisna, 3.10.2001 tarihli anayasa değişikliği ile geçici 15/3. maddenin ilgasıyla ortadan kaldırılmıştır. Anayasa’ya göre (m. 90/son) usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar hakkında anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesi’ne başvurulamaz.
Soru 57
Çıkarılan bir kanunun sadece belli bir gruba fayda sağlaması durumu hangi bakımdan anayasaya aykırılık doğurur?
Seçenekler
A
Eşitlik bakımından aykırılık
B
Amaç unsuru bakımından aykırılık
C
Konu unsuru bakımından aykırılık
D
Şekil bakımından aykırılık
E
İçerik bakımından ayrılık
Açıklama:
Anayasa’nın 5. maddesinde değinilen “Devletin temel amaç ve görevleri” ile bütün kamu işlemlerinin yönelmesi gereken “kamu yararı” kavramıdır. Kanunun gerekçesinden ve kanun üzerindeki Meclis görüşmelerinden kanunun kamu yararı dışında bir amaçla (mesela kişisel veya duygusal saiklerle veya sadece belli bir grubun çıkarı için) çıkarılmış olduğu açıkça anlaşılabiliyorsa, kanun başka bir yönden anayasaya aykırı olmasa bile, amaç unsuru bakımından anayasaya aykırı bulunabilir.
Soru 58
Türkiye'de Anayasa Mahkemesi hangi yıl verdiği bir kararda ilk kez kanunların yürürlüğünü durdurma yetkisini kendisinde görmüştür?
Seçenekler
A
1961
B
1972
C
1982
D
1993
E
2017
Açıklama:
Anayasa Mahkemesi 1993 yılında verdiği bir kararda bu içtihadını değiştirerek, kanunların veya denetime tâbi diğer normların yürürlüğünü durdurma yetkisini kendisinde görmüştür.
Soru 59
Bir siyasi partinin kapatılabilmesi için Anayasa Mahkemesi üyelerinin kaçının oyu gerekmektedir?
Seçenekler
A
Tamamının
B
4'te 3'ünün
C
3'te 2'sinin
D
Yarısının
E
3'te 1'inin
Açıklama:
Anayasa değişikliğinde iptale, siyasî partilerin kapatılması na ya da Devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin üçte iki oy çokluğu şarttır.
Soru 60
Aşağıdaki anayasalardan hangisi yargı fonksiyonunu belirtmiştir?
Seçenekler
A
1876
B
1921
C
1924
D
1909
E
1961
Açıklama:
1961 anayasası açıkça yargı fonksiyonu ve yargı erkini düzenlemiştir.
Soru 61
cYargı yetkisi, Türk Milleti adına ........ mahkemelerce kullanılır.”
1982 anayasasının ilgili hükmü ne şekilde tamamlanmıştır?
1982 anayasasının ilgili hükmü ne şekilde tamamlanmıştır?
Seçenekler
A
Bağımsız
B
Tarafsız
C
Adil
D
Hukuki
E
Adaletli
Açıklama:
Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.
Soru 62
Mahkemelerin bağımsızlığı aşağıdakilerden hangisini ifade etmez?
Seçenekler
A
Yasama organına karşı bağımsız
B
Yürütme organına karşı bağımsızlık
C
Yargı organlarına karşı bağımsızlık
D
Toplum kurallarına göre bağımsızlık
E
Basın organlarına karşı bağımsızlık
Açıklama:
yargı organlarına karşı bağımsızlık bu kapsama girmez.
Soru 63
1982 Anayasasına göre hakimler idari görevler bakımından hangi organa bağlıdır?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanlığı
B
Adalet Bakanlığı
C
İçişleri Bakanlığı
D
Hakimler ve Savcılar Kurulu
E
Bakanlar Kurulu
Açıklama:
1982 Anayasasına göre hakimler ve savcılar adalet bakanlığına bağlıdır.
Soru 64
Hakimlerin herhangi bir baskı veya tehditle karşılaşmaksızın görevlerini tam bir serbestlik ve tarafsızlıkla yerine getirebilmelerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hakimlik teminatı
B
Hakimlerin bağımsızlığı
C
Hakimlerin tarafsızlığı
D
Hakimlerin güvenliği
E
Hakimlerin işlerliği
Açıklama:
Hakimlerin herhangi bir baskı veya tehditle karşılaşmaksızın görevlerini tam bir serbestlik ve tarafsızlıkla yerine getirebilmelerine hakimlik teminatı denir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi hakimlik teminatı kapsamında değildir?
Seçenekler
A
Hakimlerin görevlerinin istekleri dışında değiştirilmesi
B
Hakimlerin yaş haddinden önce emekli edilememeleri
C
Hakimlerin hakkında her durumda disiplin soruşturması açılamaması
D
Hakimlerin aylıkları hakkında ödememezlik yapılamaması
E
Hakimlerin dereceleri hakkında değişiklik yapılamaması
Açıklama:
Hakimlerin isteklerinin dışında yerleri değiştirilemez.
Soru 66
Hakimler ve Savcılar Kurulu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hakimlerin özlük işlemleri hakkında karar vermek
B
Kurulun başkanı Adalet Bakanıdır.
C
TBMM, öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçim yapılabilir.
D
Üyeler 4 yıl için seçilir.
E
Üyeler tekrar seçilemez.
Açıklama:
Üyeler tekrar seçilme özelliğine sahiptir.
Soru 67
Yargıtay hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Adliye mahkemelerinde verilen kararların son inceleme makamıdır
B
Yasa ile belirtilen bazı davaların ilk ve son karar merciidir
C
Hukuk daireleri vardır
D
Ceza daireleri vardır
E
İdare mahkemelerinin verdiği hükümlerin son inceleme makamıdır
Açıklama:
Yargıtay Adliye mahkemelerinden verilen kararların son inceleme makamıdır
Soru 68
Siyasal organlar tarafından yapılan ve yasaların ortaya çıkmadan yapılan denetime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Önleyici denetim
B
Düzenleyici denetim
C
Serbest denetim
D
Siyasal denetim
E
Hukuksal denetim
Açıklama:
Siyasal organlar tarafından yapılan ve yasaların ortaya çıkmadan yapılan denetime önleyici denetim denir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi, Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisi kapsamında yer almayan bir işlemdir?
Seçenekler
A
Meclis İçtüzüğü
B
Kanunlar
C
Anayasa değişiklikleri
D
Milletlerarası sözleşmeler
E
Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
Açıklama:
AYM'nin usulüne uygun olarak yürürlüğe girmiş milletlerarası sözleşmeleri denetleme yetkisi bulunmamaktadır (1982 AY. md. 90 /son).
Soru 70
Hâkimlerin görevlerini, herhangi bir baskı ya da tehditle karşılaşmaksızın tam bir serbestlik, tarafsızlık ve huzur ortamı içinde gerçekleştirebilmeleri için öngörülen önlemler bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mahkemelerin Bağımsızlığı
B
Hakimlerin Bağımsızlığı
C
Hakimlerin Dokunulmazlığı
D
Hâkimlik Teminatı
E
Yargı Bağımsızlığı
Açıklama:
Öğrencilerin Hâkimlik Teminatı hakkında bilgi sahibi olmaları amaçlanmaktadır.
Hâkimlik Teminatı: Hâkimlerin görevlerini, herhangi bir baskı ya da tehditle karşılaşmaksızın tam bir serbestlik, tarafsızlık ve huzur ortamı içinde gerçekleştirebilmeleri için öngörülen önlemlerin bütünüdür.
Hâkimlik Teminatı: Hâkimlerin görevlerini, herhangi bir baskı ya da tehditle karşılaşmaksızın tam bir serbestlik, tarafsızlık ve huzur ortamı içinde gerçekleştirebilmeleri için öngörülen önlemlerin bütünüdür.
Soru 71
Aşağıdaki Anayasalardan hangisi Yargı fonksiyonundan hiç söz etmemiştir?
Seçenekler
A
1876 Anayasası
B
1924 Anayasası
C
1921 Anayasası
D
1961 Anayasası
E
1982 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin Anayasalardaki yargı fonksiyonuna ilişkin düzenlemeleri öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1921 Anayasası Yargı fonksiyonundan hiç söz etmemiştir.
1921 Anayasası Yargı fonksiyonundan hiç söz etmemiştir.
Soru 72
Türkiye'de “hâkimlerin bütün özlük işleri hakkında karar vermek" üzere bir Yüksek Hâkimler Kurulu ilk olarak hangi Anayasa ile öngörülmüştür?
Seçenekler
A
1982 Anayasası
B
1961 Anayasası
C
1924 Anayasası
D
1921 Anayasası
E
1876 Anayasası
Açıklama:
Öğrencilerin HSK'nın kuruluş tarihini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
1961 Anayasası, “hâkimlerin bütün özlük işleri hakkında karar” vermek üzere bir Yüksek Hâkimler Kurulu (YHK) kurmuştur.
1961 Anayasası, “hâkimlerin bütün özlük işleri hakkında karar” vermek üzere bir Yüksek Hâkimler Kurulu (YHK) kurmuştur.
Soru 73
2017 Anayasa değişikliği ile HSK üyelerinin seçiminde aşağıdaki kişi veya kurumlardan hangisi yetkili değildir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanı
B
TBMM
C
Yargıtay
D
Danıştay
E
Sayıştay
Açıklama:
Öğrencilerin HSK'nın yapısını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanlığı Müsteşarı Kurulun tabiî üyesidir. Kurulun, üç üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adlî yargı hâkim ve savcıları arasından, bir üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş idarî yargı hâkim ve savcıları arasından Cumhurbaşkanınca; üç üyesi Yargıtay üyeleri, bir üyesi Danıştay üyeleri, üç üyesi nitelikleri kanunda belirtilen yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanlığı Müsteşarı Kurulun tabiî üyesidir. Kurulun, üç üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adlî yargı hâkim ve savcıları arasından, bir üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş idarî yargı hâkim ve savcıları arasından Cumhurbaşkanınca; üç üyesi Yargıtay üyeleri, bir üyesi Danıştay üyeleri, üç üyesi nitelikleri kanunda belirtilen yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
Soru 74
Türkiye'de askerî mahkemeler ve iki yüksek askerî mahkeme olan Askerî Yargıtay ve Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ne zaman kaldırılmıştır?
Seçenekler
A
2017
B
2010
C
2007
D
2002
E
2016
Açıklama:
Öğrencilerin 2017 Anayasa değişikliğini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
2017 Anayasa değişikliği ile askerî mahkemeler ve bu arada iki yüksek askerî mahkeme olan Askerî Yargıtay ve Askerî Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır.
2017 Anayasa değişikliği ile askerî mahkemeler ve bu arada iki yüksek askerî mahkeme olan Askerî Yargıtay ve Askerî Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır.
Soru 75
Herhangi bir normun yürürlüğe girmesinden önce yapılan ve kural olarak siyasal organlar tarafından gerçekleştirilen denetim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Proaktif Denetim
B
Ön Denetim
C
Önleyici Denetim
D
Düzeltici Denetim
E
Düzenleyici Denetim
Açıklama:
Öğrencilerin denetim türlerini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Önleyici denetim, normun yürürlüğe girmesinden önce yapılan denetimdir ki, bu, kural olarak siyasal organlar tarafından gerçekleştirilir.
Önleyici denetim, normun yürürlüğe girmesinden önce yapılan denetimdir ki, bu, kural olarak siyasal organlar tarafından gerçekleştirilir.
Soru 76
2010 Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi üyelik süresi kaç yılla sınırlandırılmıştır?
Seçenekler
A
15
B
12
C
10
D
9
E
6
Açıklama:
Öğrencilerin Anayasa mahkemesi üyeliğinin süresini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
2010 Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi’nin yapısına ve işleyişine ilişkin olarak getirilen önemli bir yenilik de üyelik süresinin on iki yılla sınırlandırılmış olmasıdır.
2010 Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi’nin yapısına ve işleyişine ilişkin olarak getirilen önemli bir yenilik de üyelik süresinin on iki yılla sınırlandırılmış olmasıdır.
Soru 77
Anayasa Mahkemesi’ne üye seçilebilmek için en az kaç yaşın doldurulmuş olması gerekir?
Seçenekler
A
45
B
40
C
35
D
50
E
30
Açıklama:
Öğrencilerin Anayasa Mahkemesi’ne üye seçilebilmenin koşullarını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Anayasa Mahkemesi’ne üye seçilebilmek için, kırkbeş yaşın doldurulmuş olması gerekir.
Anayasa Mahkemesi’ne üye seçilebilmek için, kırkbeş yaşın doldurulmuş olması gerekir.
Soru 78
Türkiye'de Siyasi partilerin malî denetimini hangi organ yapmaktadır?
Seçenekler
A
Sayıştay
B
Danıştay
C
Yargıtay
D
Anayasa Mahkemesi
E
Devlet Denetleme Kurumu
Açıklama:
Öğrencilerin Anayasa Mahkemesinin görevlerini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Siyasi partilerin malî denetimini yapmak Anayasa Mahkemesinin görevidir.
Siyasi partilerin malî denetimini yapmak Anayasa Mahkemesinin görevidir.
Soru 79
Anayasa Mahkemesi aşağıdaki normlardan hangisini sadece şekil bakımından inceler ve denetler?
Seçenekler
A
Kanun Hükmünde Kararname
B
Meclis İçtüzüğü
C
Kanun
D
Cunhurbaşkanı Kararnamesi
E
Anayasa değişiklikleri
Açıklama:
Öğrencilerin Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisinin sınırlarını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
“Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler.
Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler.
2017 değişikliği ile bu hükümden “kanun hükmünde kararnameler” ibaresi çıkarılmış, “Cumhurbaşkanlığı kararnameleri” eklenmiştir.
“Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler.
Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler.
2017 değişikliği ile bu hükümden “kanun hükmünde kararnameler” ibaresi çıkarılmış, “Cumhurbaşkanlığı kararnameleri” eklenmiştir.