İşletmelerde Karar Verme Teknikleri - Havacılık Yönetimi

Problemin karmaşık yapısı
Çevresel faktörlerdeki belirsizlik
Birden çok kriterin dikkate alınması gerekliliği
Sonuçların uzun vadede hissedilmesi
Sonuçların etki derecelerinin yüksek olması
Kararın yüksek maliyete yol açması

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi yönetim kademesine göre karar türlerinden biridir?

Yapılandırılmış karar

Yapılandırılmamış karar

Tek Aşamalı Karar

Taktiksel Karar

Tek kriterli karar

Açıklama:

Yönetim kademesine göre karar türleri; stratejik karar, taktiksel karar, operasyonel karar başlıkları altında incelenir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi yapılarına göre karar türlerinden biridir?

Yapılandırılmamış karar

Stratejik Karar

Taktiksel Karar

Operasyonel Karar

Tek Aşamalı Karar

Açıklama:

Yapılarına göre kararlar; yapılandırılmış karar, yapılandırılmamış karar ve yarı yapılandırılmış karar olarak sınıflandırılır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi göz önünde bulundurulacak kriter açısından karar türlerinden biridir?

Tek Aşamalı Karar

Tek kriterli karar

Çok Aşamalı Karar

Yapılandırılmamış karar

Operasyonel Karar

Açıklama:

Gözününde bulundurulacak kriter açısından karar türleri; tek kriterli karar ve çok kriterli karar biçimindedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Birden fazla niteliğin aynı anda en iyi değerleri alabilmesi çabası karar vericiyi hangi karar türüne yönlendirir?

Çok Aşamalı Karar

Tek kriterli karar

Çok kriterli karar

Tek Aşamalı Karar

Yapılandırılmış karar

Açıklama:

Birden fazla niteliğin aynı anda en iyi değerleri alabilmesi çabası çok kriterli karar verme tekniklerinin geliştirilmesine neden olmuştur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Bu yaklaşım daha çok küçük ölçekli işletmelerde tercih edilir.
Karar problemine ilişkin ayrıntılı bir araştırma, veri toplama ve bilimsel bir analiz gerçekleştirilmez.
Analiz karar vericinin zihninde, sezgileri ve duyguları temel alınarak yapılır"

Yukarıda verilen bilgiler hangi karar verme yaklaşımını ifade etmektedir?

Taktiksel karar verme

Bilimsel karar verme

Deneyimsel karar verme

Sezgisel karar verme

Operasyonel karar verme

Açıklama:

Sezgisel Karar Verme: Bu yaklaşım daha çok küçük ölçekli işletmelerde tercih edilir. Karar problemine ilişkin ayrıntılı bir araştırma, veri toplama ve bilimsel bir analiz gerçekleştirilmez. Analiz karar vericinin zihninde, sezgileri ve duyguları temel alınarak yapılır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Gerçek sistemde var olan bir özelliğin modelde kolay anlaşılabilen başka bir özellikle temsil edildiği model türü aşağıdakilerden hangisidir?

Uyuşum Modeli

Fiziksel Model

Karar Modeli

Sembolik Model

Benzeşim Modeli

Açıklama:

Benzeşim modeli, gerçek sistemde var olan bir özelliğin modelde kolay anlaşılabilen başka bir özellikle temsil edildiği model türüdür. Bu tür modellere örnek olarak, veri akış şemaları, PERT ve CPM gibi çizge modelleri verilebilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki ifade ya da ifadelerden hangisi doğrudur?
i. “Karar verme” kavramı bir sonucu ifade eder.
ii. “Karar ” kavramı bu sonuca ulaştıran süreci ifade eder.
iii. Karar verme durumundan söz edebilmek için en az iki seçeneğin bulunması gerekir.

Sadece i

Sadece ii

Sadece iii

i ve ii

ii ve iii

Açıklama:

Karar kavramı bir sonucu ifade eder. Karar verme kavramı ise bu sonuca ulaştıran süreci ifade eder. Karar verme durumundan söz edebilmek için en az iki seçeneğin bulunması gerekir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Çamaşır makinesi satın almak isteyen birinin farklı makineler arasından seçim yaparken makinenin ne kadar su tükettiğine göre karşılaştırma yapması, karar probleminin hangi ögesi ile doğrudan ilgilidir?

Çevresel faktörler

Hedefler ve Kriterler

Seçenekler

Amaç

Karar verici

Açıklama:

Çamaşır makinesi satın alacak birinin farklı makineler arasından seçim yaparken makinelerin ne kadar su tükettiğine göre karşılaştırma yapması, karar probleminin hedefler ve kriterler ögesi ile ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi otomobil almak isteyen bir karar vericinin kontrol edemediği değişkene örnektir?

Benzinli otomobil seçeneği

Otomatik vites seçeneği

Dizel otomobil seçeneği

Arabanın markası

Yakıta yapılacak zam miktarı

Açıklama:

Otomobil alımı örneğinde benzinli ya da dizel otomobil seçenekleri karar vericinin kontrol edebildiği değişkenler iken, benzin ya da motorine yapılacak zam miktarları karar vericinin kontrol edemediği değişken olacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Altı şapkalı düşünme tekniği yönteminde "Serinkanlılığı temsil eden ve düşünce sürecine bütünsel bir bakışı ve değerlendirmeyi sağlayan şapkanın simgesel rengi aşağıdakilerden hangisidir?

Kırmızı şapka

Sarı Şapka

Siyah Şapka

Mavi Şapka

Beyaz Şapka

Açıklama:

Mavi şapka; serinkanlılığı temsil eder. Düşünce sürecine bütünsel bir bakışı ve değerlendirmeyi sağlar.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Bir işletme için “Geçen yıla göre 2 kat fazla müşteriye ulaşmak” ifadesi karar verme sürecinin hangi aşaması ile doğrudan ilişkilidir?

Seçeneklerin uygun karar kriterleri ile değerlendirilmesi

Ulaşılmak istenen amaç ve hedeflerin belirlenmesi

Çözüm seçeneklerinin ortaya konması

Problemin çözümü için gerekli olan bilgilerin toplanması

Karar probleminin tanımlanması

Açıklama:

Hedefler belirlenirken aynı zamanda hedefe ulaşma ölçütü olan kriterler de belirlenir. “geçen yıla göre 2 kat fazla müşteriye ulaşmak”, işletmenin ortaya koyduğu bir hedeftir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

işletmelerde karar vermenin zorluğunun en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Problemin karmaşık bir yapıda olması

Üretim kapasitesi

Lojistik zorluklar

Talep miktarı

Maliyet

Açıklama:

İşletmelerde karar vermenin zorluğu karar probleminin taşıdığı özelliklerden kaynaklanmaktadır. Bunlardan ilki problemin karmaşık bir yapıda olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

İyi bir kararda bulunması gereken nitelikler düşünüldüğünde aşağıdaki ifade ya da ifadelerden hangisi geçerlidir?
i. Karar etkili olmalıdır.
ii. Karar uygulanabilir olmalıdır.
iii. Karar irrasyonel olmalıdır.

i ve ii nci ifadeler

i ve iii ncü ifadeler

Sadece iii'ncü ifade

Sadece i'nci ifade

Sadece ii'nci ifade

Açıklama:

İyi bir kararda bulunması gereken nitelikler;
Karar etkili, verimli. rasyonel, uygulanabilir, zamanında alınmış olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

"Alt yönetim kararları olup sonuçları kısa vadede ortaya çıkar. Günlük, haftalık ve aylık faaliyetlerin yerine getirilebilmesi için verilmesi gereken kararlardır ve belirlilik ortamında verilir." cümlesinde tanımlanan karar türü aşağıdakilerden hangisidir?

Taktiksel Karar

Operasyonel Karar

Stratejik Karar

Yapılandırılmış Karar

Risk Ortamında Karar

Açıklama:

Operasyonel Karar: Bu tür kararlar, alt yönetim kararları olup sonuçları kısa vadede ortaya çıkar. Günlük, haftalık ve aylık faaliyetlerin yerine getirilebilmesi için verilmesi gereken kararlardır ve belirlilik ortamında verilir. Günlük iş emirlerinin hazırlanması, haftalık üretim planının oluşturulması, aylık stok miktarının belirlenmesi operasyonel karar örnekleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Bir üretim işletmesinde fazla mesaiye kalan işçiye ne kadar fazla mesai ücreti ödeneceği kararı aşağıdaki karar türlerinden hangisine örnektir?

Taktiksel Karar

Belirsizlik Ortamında Karar

Stratejik Karar

Yapılandırılmış Karar

Yarı Yapılandırılmış Karar

Açıklama:

Bir üretim işletmesinde fazla mesaiye kalan işçiye ne kadar fazla mesai ücreti ödeneceği kararı da yapılandırılmış karara örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Gerçek sistemde var olan bir özelliğin modelde kolay anlaşılabilen başka bir özellikle temsil edildiği model türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sembolik Model

Uyuşum Modeli

Benzeşim Modeli

Değişim Modeli

Deneyimsel Model

Açıklama:

Benzeşim Modeli, gerçek sistemde var olan bir özelliğin modelde kolay anlaşılabilen başka bir özellikle temsil edildiği model türüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Karar Verici
Amaç
Hedefler ve Kriterler
Seçenekler
Çevresel Faktörler
Olasılıklar
Sonuçlar

Yukarıdakilerden hangileri karar probleminde yer alan ögelerdendir?

I, II ve III

II, IV ve V

II, III, V ve VI

III, IV, V, VI ve VII

I, II, III, IV, V, VI ve VII

Açıklama:

Karar probleminde yer alan ögeler, karar verici, amaç, hedefler ve kriterler, seçenekler, çevresel faktörler, olasılıklar ve sonuçlar biçiminde sıralanabilir.
Karar Verici Problemin çözümü için belirlenen seçenekler arasından tercih yapan ve bu tercihin doğuracağı sonuçların sorumluluğunu taşıyacak olan kişi ya da kişilerdir.
Amaç Kararlar belirli bir amaca yönelik olarak verilir. Bu nedenle karar probleminin önemli ögelerinden bir diğeri de amaçtır.
Hedefler ve Kriterler Zaman zaman amaç kavramı ile aynı anlamda kullanılsa da hedef kavramı aslında amaca ulaşmak için nelerin önemli olduğunu ifade eder.
Seçenekler Karar probleminden söz edilebilmesi için en az iki seçeneğin (alternatifin) var olması gerekir. Seçenek, herhangi bir karar probleminde karar vericinin çözüm için izleyebileceği farklı hareket biçimlerini ifade eder. Seçenek kavramı yerine alternatif ya da strateji ifadeleri de kullanılmaktadır.
Çevresel Faktörler Çevresel faktörler karar probleminde karar vericinin kontrol edemediği değişkenlerdir. Bununla birlikte bu tür değişkenler karar sonuçlarını etkilemektedir.
Olasılıklar Karar problemlerindeki en büyük sıkıntı kararın geleceğe yönelik olması ve geleceğin de belirsiz olmasıdır. Bu belirsizlik çevresel faktörlerden kaynaklanmaktadır. Karar verici kararını etkileyecek olan çevresel faktörlerin neler olacağını bilir ancak bu faktörlerin gelecekte hangi değerle ya da durumla ortaya çıkacağını bilemez. Doğal durumlara ilişkin bu belirsizlik olasılıklar yardımıyla azaltılabilir. Bu amaçla gelecekte ne olacağı, geçmiş verilerden yararlanılarak tahmin edilmeye çalışılır. Bu tahmin karar problemine, her bir doğal durumun ortaya çıkma olasılığı olarak yansır.
Sonuçlar Belirli bir seçeneğin seçilmesi ve gelecekte karşılaşılacak doğal durumun etkisi ile ortaya çıkacak değerlerdir. Her bir seçenek ve doğal durum ikilisine karşılık gelen sonuç değerleri birbirinden farklı olacaktır. Sonuç değerleri genellikle sayısal bir değer olarak belirlenir. Bununla birlikte sayısal olarak ifade etmenin mümkün olmadığı durumlarda sonuçların fayda birimleri biçiminde gösterilmesi de söz konusu olabilir.
Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi seçeneklerin tümü karar probleminde yer alan ögelerdendir, dolayısıyla doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Karar probleminin tanımlanması

Ulaşılmak istenen amaç ve hedeflerin belirlenmesi

Problemin çözümü için gerekli olan bilgilerin toplanması

Çözüm seçeneklerinin ortaya konması

Seçeneklerin uygun karar kriterleri ile değerlendirilmesi

Amaca ulaştıracak en uygun seçeneğin belirlenmesi

Yukarıdakilerden hangileri karar verme sürecinin adımlarındandır?

I ve II

II ve IV

I, III ve IV

I, II, IV ve V

I, II, III, IV, V, VI

Açıklama:

Karar verme süreci aşağıda verilen adımlardan oluşmaktadır:

Karar probleminin tanımlanması

Ulaşılmak istenen amaç ve hedeflerin belirlenmesi

Problemin çözümü için gerekli olan bilgilerin toplanması

Çözüm seçeneklerinin ortaya konması

Seçeneklerin uygun karar kriterleri ile değerlendirilmesi

Amaca ulaştıracak en uygun seçeneğin belirlenmesi

Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir, seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü karar verme sürecinin adımlarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

İşletmenin Satışlarının Düşmesi
Üretilen Ürünün Kalite Eksikliği
Rakip İşletmelerin Uyguladığı Birtakım Yenilikler
Tüketici Tercihlerinde Ortaya Çıkan Değişiklikler
Yüksek Fiyat Politikası
Dağıtım Kanallarında Oluşan Sıkıntılar

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri karar verme sürecinin ilk adımı olan problemin tanımlanması olarak değerlendirilir?

II ve III

III, IV ve V

I, III, IV, V ve VI

II, III, IV, V ve VI

Açıklama:

Karar verme sürecinin ilk adımı problemin tanımlanmasıdır. Bu adımda karar verici öncelikle karar vermeyi gerektiren bir durum olduğunun farkına varmalıdır. Fark edilen durumun, çözülmesi gereken bir problem olduğu kabul edildikten sonra problemi tanımlamayı sağlayacak tüm bilgiler toplanarak problem ayrıntılı ve net biçimde tanımlanmalıdır. Problemin doğru tanımlanması karar verme sürecinin diğer adımları için temel oluşturur. Sonraki adımlar mükemmel biçimde uygulansa da eğer problem yanlış tanımlandıysa elde edilecek sonuç gerçek problemi ortadan kaldırmayacaktır. Herhangi bir problemin varlığı birtakım belirtilerin ortaya çıkmasıyla gözlenir. Belirtilerin ortadan kaldırılması çabası problem çözme çabasıyla aynı anlama gelmez. Çözüm için belirtilerin değil problemin kendisinin ortadan kaldırılması gerekir. Bu nedenle de belirtilerin, problemin tanımı olmayıp problemin varlığının farkına varılmasında etkili olan faktörler olduğu bilinmelidir. Örneğin; işletmenin satışlarının düşmesi bir problemin varlığının belirtisidir. Asıl problem bu belirtiye neyin yol açtığıdır. Satışların düşme nedeni, üretilen ürünün kalite eksikliğinden, rakip işletmelerin uyguladığı birtakım yeniliklerden, tüketici tercihlerinde ortaya çıkan değişikliklerden, yüksek fiyat politikasından, dağıtım kanallarında oluşan sıkıntılardan kaynaklanıyor olabilir. Problem tanımlanırken bu biçimde bir analiz yapılarak gerçek problemin ortaya konması etkili çözüm için hayati önem taşır. Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir. “İşletmenin Satışlarının Düşmesi” bir problemin varlığının belirtisidir, problem tanımlanması değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Problemin karmaşık yapısı
Çevresel faktörlerdeki belirsizlik
Birden çok kriterin dikkate alınması gerekliliği
Sonuçların uzun vadede hissedilmesi
Sonuçların etki derecelerinin yüksek olması
Kararın yüksek maliyete yol açması

Yukarıdakilerden hangileri işletmelerde karar vermeyi zorlaştıran nedenlerdendir?

I ve II

II, IV ve V

II, IV, V ve VI

III, IV, V ve VI

I, II, III, IV, V ve VI

Açıklama:

İşletmelerde karar vermenin zorluğu karar probleminin taşıdığı özelliklerden kaynaklanmaktadır. Bunlardan ilki problemin karmaşık bir yapıda olmasıdır. Bu karmaşıklık, problemi etkileyen pek çok faktörün varlığından kaynaklanır. Örneğin; yeni bir ürünü piyasaya sürme konusunda karar vermeye çalışan bir işletme, üretim teknolojisi, üretim kapasitesi, lojistik zorluklar, talep miktarı, maliyet, pazarda yer alan diğer işletmelerin durumu, ekonomik göstergeler gibi faktörleri dikkate almak zorundadır. Karar vermeyi zorlaştıran nedenlerden ikincisi karar probleminde etkili olan çevresel faktörlerdeki belirsizlik durumudur. Karar verme konusundaki güçlüğün belki de en önemli nedeni bu belirsizliktir. Verilen her karar uygulandıktan sonra sonuç verir. Dolayısıyla kararın verildiği anda kararın sonucunu etkileyecek olan tüm faktörlerin gelecekte hangi değerlerle ortaya çıkacağı tam olarak bilinemez. Bu da her karar problemi için çeşitli düzeylerde belirsizlik olduğu anlamına gelir. Probleme etki eden faktörlerin gelecekte alacağı değerler tam bir kesinlikle bilinseydi şüphesiz karar vermek de çok kolay olurdu. Üçüncü zorluk nedeni, kararda etkili olan birçok kriterin aynı anda en iyi değeri alması için gösterilen çabadan kaynaklanmaktadır. Bunun yanında, stratejik karar olarak adlandırılan kararlarda sonuçların uzun vadede hissedilmesi, işletmenin varlığını ve geleceğini yüksek derecede etkilemesi ve yüksek maliyete katlanmayı gerektirmesi karar vermeyi zorlaştıran diğer önemli nedenlerdir. Bu açıklamalardan da anlaşıldığı gibi seçeneklerde yer alan ifadelerin tümü işletmelerde karar vermeyi zorlaştıran nedenlerdendir, dolayısıyla doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Karar probleminin doğru belirlenmiş olması
Mümkün olan farklı tüm alternatiflerin belirlenmiş olması
Karar problemine etki eden tüm faktörlerin göz önüne alınmış olması
Faktörlerle ilgili tüm bilgilerin doğru ve maliyet/etkin şekilde elde edilmiş olması
Sentez ve değerlendirmenin mantıki bir yönteme dayanmış olması
Kararın uygulanabilir olması

Yukarıda yer alan niteliklerden hangilerini, işletme yöneticileri verdikleri kararın iyi bir karar olup olmadığını anlamak amacıyla bir kontrol aracı olarak kullanabilirler?

I ve III

II, III ve IV

III, IV ve V

I, II, IV, V ve VI

I, II, III, IV, V ve VI

Açıklama:

İşletme yöneticileri verdikleri kararın iyi bir karar olup olmadığını anlamak amacıyla aşağıda verilen nitelikleri değerlendirmeyi kapsayan bir kontrol aracı kullanabilirler.

Karar probleminin doğru belirlenmiş olması
Mümkün olan farklı tüm alternatiflerin belirlenmiş olması
Karar problemine etki eden tüm faktörlerin göz önüne alınmış olması
Faktörlerle ilgili tüm bilgilerin doğru ve maliyet/etkin şekilde elde edilmiş olması
Sentez ve değerlendirmenin mantıki bir yönteme dayanmış olması
Kararın uygulanabilir olması

Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap E’dir, seçeneklerde yer alan niteliklerin tümünü işletme yöneticileri verdikleri kararın iyi bir karar olup olmadığını anlamak amacıyla bir kontrol aracı olarak kullanabilirler.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Stratejik Karar
Taktiksel Karar
Operasyonel Karar
Tek Aşamalı Karar
Çok Aşamalı Karar

Yukarıdaki karar türlerinden hangileri yönetim kademesine göre karar türlerindendir?

I ve II

I, II ve III

I, IV ve V

I, II, III ve V

II, III, IV ve V

Açıklama:

İşletmelerde Karar Türleri
Karar problemleri, verildiği ortama göre, yönetim kademesine göre, yapılarına göre, bağlantılı olma durumuna göre ve göz önünde bulundurulacak kriter açısından sınıflandırılabilir.

Verildiği Ortama Göre Karar Türleri
- Belirlilik ortamında karar
- Belirsizlik ortamında karar
- Risk ortamında karar
Yönetim Kademesine Göre Karar Türleri
- Stratejik Karar
- Taktiksel Karar
- Operasyonel Karar
Yapılarına Göre Karar Türleri
- Yapılandırılmış karar
- Yapılandırılmamış karar
- Yarı yapılandırılmış karar
Bağlantılı Olma Durumuna Göre Karar Türleri
- Tek Aşamalı Karar
- Çok Aşamalı Karar
Gözönünde Bulundurulacak Kriter Açısından Karar Türleri
- Tek Kriterli Karar
- Çok Kriterli Karar

Bu sınıflamalardan da anlaşıldığı gibi yönetim kademesine göre karar türleri; stratejik karar, taktiksel karar ve operasyonel karardır, dolayısıyla doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Çözümle elde edilen sonuçlara objektif değerlendirme yapan herkes tarafından ulaşılması
Probleme ilişkin verilerin belirli bir düzen içinde ve sistematik olarak toplanması
Çözümün olabildiğince sayısal değerlere dayandırılması
Tüm verilerin, varsayımların ve hesaplamaların açık olarak belirtilmesi
Nitel (kalitatif) teknikler ve nicel (kantitatif) tekniklerin uygun bir biçimde bir arada kullanılabilmesi
Geçmişte benzer problemler nasıl çözümlendi ise aynı yol izlenerek çözüme ulaşılmaya çalışılması

Yukarıdakilerden hangileri karar verme sürecinde bilimsel yaklaşımın gerekliliklerindendir?

I, II ve III

II, IV ve V

III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

II, III, IV, V ve VI

Açıklama:

Tecrübeler, sezgiler ve duygular karar vermede gerekli ve önemlidir. Bununla birlikte her zaman yeterli olamazlar. Bilimsel yaklaşım, her karar problemi için önceki kesimde açıklanan karar verme sürecini uygulayarak, karar problemini analitik bir bakış açısıyla ele alan ve uygun teknikler yardımıyla çözüm sağlayan yaklaşımdır. Bu yaklaşımda probleme ilişkin veriler belirli bir düzen içinde ve sistematik olarak toplanır. Karar problemindeki kontrol edilebilen ve edilemeyen değişkenler ile problemde yer alan tüm faktörler arasındaki ilişkiler de belirlenir. Karar verme sürecinde bilimsel yaklaşım; çözümle elde edilen sonuçlara objektif değerlendirme yapan herkes tarafından ulaşılmasını, bu amaçla çözümün olabildiğince sayısal değerlere dayandırılmasını ve tüm verilerin, varsayımların ve hesaplamaların açık olarak belirtilmesini gerektirir. Bilimsel yaklaşıma getirilen eleştiri, yaklaşımın sezgi, duygu ve tecrübeleri dikkate almayarak karar sürecini mekanik bir süreç olarak kabul ettiği yönündedir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, bu süreci insanların yönettiği ve değerlendirdiğidir. Bu nedenle bu eleştiri çok yerinde değildir. Ayrıca bilimsel yaklaşımla karar vermeyi sağlayan karar verme sürecinde nitel (kalitatif) teknikler ve nicel (kantitatif) teknikler uygun bir biçimde bir arada kullanılabilir. Bu açıklamalardan da anlaşıldığı gibi doğru cevap D’dir, “Geçmişte benzer problemler nasıl çözümlendi ise aynı yol izlenerek çözüme ulaşılmaya çalışılması” ise deneyimsel karar verme sürecine ilişkindir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Karar problemi (nedeni araştırılacak sonuç) belirlenerek bir okun işaret ettiği dikdörtgen içine sağ tarafta yer alacak biçimde kısaca yazılır.
Probleme yol açabileceği düşünülen ana sebepler birer kutu içine alınarak bu oka bağlanır.
Her ana sebep için “Bu ana sebep niçin ortaya çıktı?” sorusu sorularak alt sebepler belirlenir.
Ana sebeplere önem sırasını belirten numaralar eklenir.
Her bir ana sebep önem sırasına göre ele alınarak, öncelikle alt sebeplerin nasıl ortadan kaldırılacağına ilişkin çözüm önerileri geliştirilir.

Yukarıdakilerden hangileri Sebep-Sonuç Diyagramı ( Balık Kılçığı Tekniği) adımlarındandır?

I ve II

III ve IV

III, IV ve V

II, III, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Sebep-Sonuç Diyagramı (Balık Kılçığı Tekniği) Kaoru Ishikawa tarafından geliştirilen bir tekniktir. Karar probleminde, problemin olası nedenlerinin sistematik olarak ortaya konması ve analiz edilmesi amacıyla kullanılır. Problemi doğuran ya da etkileyen sebepleri ana gruplara ve alt gruplara ayırarak analiz eder. Sebep - Sonuç Diyagramını çizmek için aşağıdaki adımlar uygulanır:

Adım: Karar problemi (nedeni araştırılacak sonuç) belirlenerek bir okun işaret ettiği dikdörtgen içine sağ tarafta yer alacak biçimde kısaca yazılır.
Adım: Bu probleme yol açabileceği düşünülen ana sebepler birer kutu içine alınarak bu oka bağlanır. Ana sebepler olarak insan, makine, malzeme, yöntem, çevre biçiminde bir gruplandırma yapılsa da bu bir standart değildir. Ana nedenler ve sayıları ilgili probleme göre belirlenir.
Adım: Her ana sebep için “Bu ana sebep niçin ortaya çıktı?” sorusu sorularak alt sebepler belirlenir. Alt sebepler de ana sebebi temsil eden çizgilere ince çizgiler olarak eklenir.
Adım: Ana sebeplere önem sırasını belirten numaralar eklenir.
Adım: Her bir ana sebep önem sırasına göre ele alınarak, öncelikle alt sebeplerin nasıl ortadan kaldırılacağına ilişkin çözüm önerileri geliştirilir. Alt sebeplerin tamamı ortadan kaldırıldığında ana sebep de ortadan kaldırılmış olur.

Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi seçeneklerde yer alan adımların tümü Sebep-Sonuç Diyagramı adımlarıdır, dolayısıyla doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Bir işin yapılabilmesi ya da bir karar probleminin çözülebilmesi için gerekli olan aşamaları ayrıntılı olarak görmeyi sağlar.
Aşamalar sembollerle ifade edildiğinden karışık olarak düşünülen süreçlerin kolay anlaşılabilmesine olanak verir.
Sürece önemli bir katkısı olmayan gereksiz işlem ve faaliyetlerin belirlenmesini sağlar.
Süreçte gerçekleşen hatalı adımların daha rahat görülebilmesi ve hataların önlenebilmesi için gerekli analizler daha sağlıklı biçimde yapılabilir.
Sürece kimin, nasıl katkı sağladığı ya da sağlayabileceği sorusuna daha hızlı ve net biçimde cevap verilebilir.
Sürecin geliştirilmesini ve önemli kontrol noktalarının nereler olduğuna karar verilmesini kolaylaştırır.

Yukarıdakilerden hangileri akış şemalarının karar vericilere sağlayacağı faydalardandır?

I ve III

II, III ve IV

III, IV ve V

II, III, IV ve VI

I, II, III, IV, V ve VI

Açıklama:

Akış şemalarının karar vericilere sağlayacağı faydalar aşağıdaki biçimde sıralanabilir:

Bir işin yapılabilmesi ya da bir karar probleminin çözülebilmesi için gerekli olan aşamaları ayrıntılı olarak görmeyi sağlar.
Aşamalar sembollerle ifade edildiğinden karışık olarak düşünülen süreçlerin kolay anlaşılabilmesine olanak verir.
Sürece önemli bir katkısı olmayan gereksiz işlem ve faaliyetlerin belirlenmesini sağlar.
Süreçte gerçekleşen hatalı adımların daha rahat görülebilmesi ve hataların önlenebilmesi için gerekli analizler daha sağlıklı biçimde yapılabilir.
Sürece kimin, nasıl katkı sağladığı ya da sağlayabileceği sorusuna daha hızlı ve net biçimde cevap verilebilir.
Sürecin geliştirilmesini ve önemli kontrol noktalarının nereler olduğuna karar verilmesini kolaylaştırır.

Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi seçeneklerde yer alanların tümü akış şemalarının karar vericilere sağlayacağı faydalardandır, dolayısıyla doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Sonuçların yüzde sekseninin, nedenlerin yüzde yirmisine bağlı olduğunu savunan ilke hangi nitel karar verme tekniğinin temelini oluşturur?

Beyin Fırtınası Tekniği

Altı Şapkalı Düşünme Tekniği

Sebep-Sonuç Diyagramı

Pareto Analizi

5N-1K Tekniği

Açıklama:

İlk kez İtalyan iktisatçı Vilfredo Pareto tarafından ortaya atılan ve iktisatta da Pareto İlkesi olarak kabul gören görüşe göre sonuçların %80’inin, nedenlerin %20’sine bağlı olduğu savunulmaktadır. Bu ilke Pareto Analizinin temelini oluşturur. Vilfredo Pareto ilk olarak İtalya’da gelir dağılımını incelerken ülke gelirinin %80’ine nüfusun %20’sinin sahip olduğunu fark etmiştir. Daha sonra yaptığı farklı incelemelerle, bu ilkenin hayatın diğer alanlarında da geçerli olduğunu gözlemiştir. Örnek olarak, müşteri şikayetlerinin %80’i ürün ya da hizmetin %20’sinden kaynaklanmaktadır. Başka bir örnek olarak, 100 müşteriden en iyi 20 müşteriyi elde tutmakla gelirin ya da kârın %80’i kontrol edilebilir. Buradan hareketle 80/20 kuralı olarak da adlandırılan ilkenin iktisat ve işletme problemlerinde de çözüme katkı sağlayabileceği yaygın biçimde kabul görmüştür. Bu ilke karar problemleri açısından ele alındığında, karşılaşılan problemlerin büyük bölümü az sayıdaki önemli faktörden kaynaklanır. Eğer bu az ama önemli faktörlerin yol açtığı sorunlar düzeltilirse problemin çözümü kolaylaşacaktır. Bu bilgilerden de anlaşıldığı gibi doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

aşağıdakilerden hangisi karar probleminin öğelerinden biri değildir?

karar verici

amaç

hedefler ve kriterler

seçenekler

karar problemi

Açıklama:

Karar probleminde yer alan ögeler, karar verici, amaç, hedefler ve kriterler, seçenekler, çevresel faktörler, olasılıklar ve sonuçlar biçiminde sıralanabilir.

Doğru Cevap: E

aşağıdakilerden hangisi altı şapkalı düşünme tekniğinde yer alan düşünme teknikleri kapsamında anılan şapka türlerinden biri değildir?

beyaz şapka

Kırmızı Şapka

Siyah Şapka

Sarı Şapka

mor şapka

Açıklama:

Söz konusu bu şapkalar şu şekilde sıralanabilir:

Beyaz Şapka

Kırmızı Şapka

Siyah Şapka

Sarı Şapka

Yeşil Şapka

Mavi Şapka.

mor şapka

Doğru Cevap: E

Soru 39

aşağıdakilerden hangisi karar vermede kullanılan nitel yöntemlerden biri değildir?

beyin fırtınası

altı şapkalı düşünme tekniği

balık kılçığı

akış şeması

histogramlar

Açıklama:

karar vermede kullanılan nitel yöntemler şu şekilde sıralanabilir:

beyin fırtınası

altı şapkalı düşünme tekniği

balık kılçığı

akış şeması

pareto

5 N1K.

histogramlar

Doğru Cevap: E

Karar verme sürecinin ilk aşaması ne olmalıdır?

Ulaşılmak istenen amaç ve hedeflerin belirlenmesi

Amaca ulaştıracak en uygun seçeneğin belirlenmesi

Seçeneklerin uygun karar kriterleri ile değerlendirilmesi

Çözüm seçeneklerinin ortaya konması

Karar probleminin tanımlanması

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 44

Karar alma aşamasında eğer işletme “işletmenin gelecekte gelmek istediği durum ya da ulaşmak istediği nokta nedir?” sorusunu soruyorsa, karar alma sürecinin hangi evresindedir?

Problemin tanımlanması

Hedeflerin belirlenmesi

Amaç belirlenmesi

Çözüm için veri toplama

Seçeneklerin kriterlere göre değerlendirilmesi

Açıklama:

Karar problemi tanımlandıktan sonra amaç ve hedeflerin de net biçimde belirlenmesi
gerekir. Amaç belirlenirken “işletmenin gelecekte gelmek istediği durum ya da ulaşmak
istediği nokta nedir?” sorusu cevaplanmalıdır. Benzer biçimde hedef belirlerken de “amaca ulaşmak için yapılması gerekenler nelerdir?” sorusuna somut ve ölçülebilir değerlerle ifade edilen cevapların verilmesi beklenir. Bir amaca ulaşabilmek için birden fazla hedefin başarılması gerekebilir. Amaç uzun vadeye yayılırken hedef amaca göre daha kısa vadelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde karar vermeyi zorlaştıran nedenlerden değildir?

Çevresel faktörlerdeki belirsizlik

Sonuçların uzun vadede hissedilmesi

Problemin karmaşık yapısı

Çalışanların değişime direnci

Kararın yüksek maliyete yol açması

Açıklama:

İşletmelerde karar vermeyi zorlaştıran nedenler şunlardır;
• Problemin karmaşık yapısı
• Çevresel faktörlerdeki belirsizlik
• Birden çok kriterin dikkate alınması gerekliliği
• Sonuçların uzun vadede hissedilmesi
• Sonuçların etki derecelerinin yüksek olması
• Kararın yüksek maliyete yol açması

Doğru Cevap: D

Soru 46

Karar vermeyi gerektiren sorun ortadan kalkmış ya da fırsat en iyi biçimde değerlendirilmişse, kararın hangi açıdan iyi olduğunu söyleyebiliriz?

Verimlidir

Zamanında alınmıştır

Etkilidir

Uygulanabilirdir

Rasyoneldir

Açıklama:

Karar etkili olmalıdır: Bir kararın etkili kabul edilebilmesi için karar uygulandığında,
ya karar vermeyi gerektiren sorun ortadan kalkmış ya da fırsat en iyi biçimde değerlendirilmiş olmalıdır. Yukarıdaki açıklamalar hatırlanacak olursa etkili bir kararın aynı zamanda doğru bir karar olacağı da açıktır. Başlangıçta problemin doğru belirlenmiş ve iyi tanımlanmış olması kararın etkili olabilmesinde çok önemli bir rol oynamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 47

- Orta düzey yönetim tarafından verilirler
- Orta vadede yapılması gereken faaliyetlere ilişkindirler
- Genel olarak risk ortamında verilirler
Yukarıda özellikleri sıralanmış karar türü hangisidir?

Taktiksel Karar

Stratejik Karar

Operasyonel Karar

Yapılandırılmış karar

Yarı yapılandırılmış karar

Açıklama:

Taktiksel Karar: Bu tür kararlar orta düzey yönetim tarafından verilen kararlardır. Stratejik kararların uygulanabilmesi amacıyla orta vadede yapılması gereken faaliyetlere ilişkin olup genel olarak risk ortamında verilen kararlardır. Yıllık bütçe planı, mevcut tedarikçilerle olan anlaşmaların yenilenmesi, yeni reklam kampanyasının nasıl olacağı bu
tür karar örnekleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Birbiriyle bağlantılı bir dizi kararın alınmasını gerektiren karar problemleri hangi tür kararlardır?

Yapılandırılmamış karar

Tek Aşamalı Karar

Çok Aşamalı Karar

Tek kriterli karar

Çok kriterli karar

Açıklama:

Çok Aşamalı Karar: Pek çok karar probleminde ise verilen bir kararın sonucu verilen
ilk kararla aynı zamanda ya da daha sonraki bir zamanda verilecek başka kararları da
etkilemektedir. Birbiriyle bağlantılı bir dizi kararın alınmasını gerektiren böylesi karar
problemleri de çok aşamalı karar problemi olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Hangi tip karar verici ne kadar maliyete katlanırsa o kadar kazanç elde edeceğini bilir?

Riski seven

Riske kayıtsız

Riskten kaçınan

Deneyimsel

Bilimsel

Açıklama:

Riske karşı kayıtsız tip karar verici ne kadar maliyete katlanırsa o kadar kazanç elde edeceğini bilir. Riskten kaçınan karar verici kendisinin belirlediği fayda değerinin belirli bir maliyetten sonra ne yapılırsa yapılsın hiçbir biçimde artmayacağını düşünür. Riski seven karar verici ise daha az maliyete katlanarak daha yüksek fayda elde edebileceğini varsayar.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Altı Şapkalı Düşünme Tekniği'ne göre hangi şapka hayalgücünün en iyi biçimde kullanılmasını ve yeni fikirlerin ortaya atılmasını, yüksek enerjiyi ve büyümeyi temsil eder?

Beyaz Şapka

Kırmızı Şapka

Siyah Şapka

Yeşil Şapka

Mavi Şapka

Açıklama:

Yeşil Şapka: Hayalgücünün en iyi biçimde kullanılmasını ve yeni fikirlerin ortaya atılmasını, yüksek enerjiyi, büyümeyi temsil eden şapkadır. Bu şapka takılarak düşünüldüğünde yeni öneriler, yeni fikirler, yeni görüşler ve seçenekler ortaya konur. Ya da var olan başka bir görüşe ilişkin değişiklik önerileri getirilebilir.
Beyaz Şapka: Tarafsızlığı ve objektifliği temsil eder.
Kırmızı Şapka: Sezgileri ve duyguları temsil eder.
Siyah Şapka: Karamsarlığı, olumsuzluğu, kötümser bakış açısını temsil eder.
Sarı Şapka: Umutlu, olumlu, iyimser bakış açısını temsil eder.
Mavi Şapka: Serinkanlılığı temsil eder.

Doğru Cevap: D

Soru 51

İnsanlar özel yaşamlarında ve iş yaşamlarında sürekli olarak çeşitli kararlar verirler bu kararlar sabah kaçta uyanacağım gibi basit yapıda olabilir basit yapıdaki kararlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Basit kararlar hızlıca ve kolaylıkla verilir.

Basit kararlar bireylerin yaşamı dışında herhangi bir yerde yoktur.

Basit kararlarda ayrıntılı değerlendirme ve analize ihtiyaç duyulmaz.

Basit kararlarda uzun uzun düşünmeye ve karmaşık işlemler uygulamaya ihtiyaç duyulmaz.

Basit kararlar kolay verilir ve bu kolaylık karar vermek için ihtiyaç duyulan tüm bilgiye ya da karar durumuyla ilgili yeterli tecrübeye sahip olmaktan kaynaklanır.

Açıklama:

İnsanlar özel yaşamlarında da iş yaşamlarında da sürekli olarak çeşitli kararlar vermek durumundadırlar. Sabah kaçta uyanacağımıza, okula ya da işe gidip gitmeyeceğimize, ne giyeceğimize, ulaşım için hangi aracı kullanacağımıza ilişkin kararlar, belki de farkında bile olmadan verdiğimiz kararlara örnektir. Örneklediğimiz bu türden kararlar basit yapıda kararlar olup, ayrıntılı değerlendirme ve analize ihtiyaç duyulmadan hızlıca ve kolaylıkla verilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Sahip olmak istediğimiz meslek, gitmek istediğimiz üniversite ya da başvuru yapacağımız iş yeri daha karmaşık yapıda olan kararlardır, buna göre aşağıdakilerden hangisi daha karmaşık yapıda olan kararlar için yanlıştır?

Bu tip kararlar üzerinde daha ciddi bir biçimde düşünmeyi gerektirir.

Bu kararlar bireysel hayatımızda, hayatımızı şekillendirecek olan kararlardır.

Bu tip kararlar işletmelerde de vardır ve kuruluşundan itibaren her aşamada pek çok karar verilir.

Bu kararlarda karara etki eden tüm faktörlerin ayrıntılı olarak incelenmesi ve analiz edilmesi gereklidir.

Bu tip kararlar işletmelerde yoktur ancak işletmelerde farklı zamanlarda ve özellikle muhasebe gibi paranın konu olduğu işlerde kararları olan yapılardır.

Açıklama:

Bunun yanında sahip olmak istediğimiz meslek, gitmek istediğimiz üniversite, başvuru yapacağımız iş yeri, satın alacağımız ev kararı, daha karmaşık yapıda karar örnekleridir ve üzerinde daha ciddi düşünmeyi gerektirir. Verilen son örneklerde olduğu gibi bireysel yaşamımızda hayatımızı şekillendirecek olan kararlarda, karara etki eden tüm faktörlerin ayrıntılı olarak incelenmesi ve analiz edilmesi gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Bireysel kararlar verildiğinde eğer doğru ise bireyin yaşamı olumlu yönde bu kararlar etkileyecektir işletmelerde bu durum nasıldır?

Doğru kararlar verilmesi işletmelerin daha fazla insan kaynaklarına önem vermesinde ters etkiye sahiptir.

Doğru kararlar verilmesi işletmelerin gelecekle ve çevreleriyle ilgili düşünebilme aşamasına geçmelerini sağlar.

Doğru kararlar verilmesi işletmelerin amaçlarına ulaşmalarında ve dolayısıyla varlıklarını ve yaşamlarını başarılı bir biçimde sürdürmelerinde etkilidir.

Doğru kararlar verilmesi işletmelerin sağlıklı yaşamları ve diğer işletmelere göre konumunu olumlu ve olumsuz yönde belirler.

Doğru kararlar verilmesi işletmenin kendi iç kararlarını ve işletmede çalışan insanların bireysel yaşamda gelir durumlarını etkileyerek belirler.

Açıklama:

Örneklediğimiz bireysel kararlarda, doğru kararın verilmesi bireyin yaşamını olumlu yönde etkileyecektir. Bu dersin kapsamında ele alınacak karar verme durumu ise işletme kararlarına yönelik olup, doğru kararların verilmesi işletmelerin amaçlarına ulaşmalarında ve dolayısıyla varlıklarını ve yaşamlarını başarılı bir biçimde sürdürebilmelerinde etkili olacaktır

Doğru Cevap: C

Soru 54

Yaşamın her alanında ve her aşamasında karar verme durumu vardır bu durumun çeşitli sebepleri vardır aşağıdakilerden hangisi bu sebeplerden birisi değildir?

Bir fırsatı değerlendirme ile ilgili kararlar.

Kararlara yönelik olarak sağlamlık için yapılan kararlar.

Karşılaşılan bir sorunu ortadan kaldırma ile ilgili kararlar.

Yaşamın bir aşamasında karşılaşılan durum ile ilgili kararlar.

Süregelen bir durumu iyileştirme ihtiyacı ile ortaya çıkan kararlar.

Açıklama:

Yaşamın her alanında ve her aşamasında karşılaşılan karar verme durumu ya bir fırsatı değerlendirme ya karşılaşılan bir sorunu ortadan kaldırma ya da süregelen bir durumu
iyileştirme ihtiyacı ile ortaya çıkar

Doğru Cevap: B

Soru 55

Bir insanın, tasarruflarının en iyi getiriyi hangi yatırım biçimi ile elde edebileceğine karar vermesi gerekebilir, bu biriktirdiği paranın daha fazla kazanç elde etme fırsatını değerlendirme isteğidir, burada ortaya çıkan sonuç nedir?

Burada kişi ailesine danışarak ya da arkadaşlarından görüş alarak sonucu değerlendirecektir .

Burada kişi çeşitli kurumlara görüş sorarak en doğru ve en kısa sürede sonuç veren seçeneği seçerek kararını verecektir.

Burada kişi tasarruflarını gayrimenkul olarak, hisse senedi ya da altın ve döviz satın alarak değerlendirme seçeneklerine sahiptir.

Burada kişi devletin tavsiyelerini ve çeşitli finans uzmanlarının anlatımlarını inceleyerek kendisi için en doğru olanını seçerek kararını verecektir.

Burada kişi ekonomik yapıyı inceleyerek bu zaman diliminde hangi seçeneğin seçilmesi gerektiğini belirledikten sonra kararını verecektir.

Açıklama:

Örneğin; herhangi biri, tasarruf ettiği paranın en iyi getiriyi sağlaması amacıyla, hangi yatırım biçimini benimsemesi gerektiğine karar vermek isteyebilir. Bu, daha fazla kazanç elde etme fırsatını değerlendirme isteği ile ortaya çıkan karar verme durumudur. Kişi, tasarruflarını gayrimenkul alarak, hisse senedi ya da benzer araçları satın alarak, altın ya da döviz alarak değerlendirme seçeneklerine sahiptir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

“Karar” bir iş ya da sorun hakkında düşünülerek verilen kesin yargıdır burada “karar verme” nedir?

Karar verme, amaca ulaşmayı düşünme sürecidir.

Karar verme, seçenekleri seçmedeki farklılıkları görmektir.

Karar verme, geniş anlamlı yapıda konuları ele alma sürecidir.

Karar verme, en az iki en çok on altı seçeneği belirleme aşamalarıdır.

Karar verme, yargıya ulaşabilmek için izlenmesi gereken tüm aşamalardır.

Açıklama:

Örneklerden de anlaşılacağı gibi; karar, bir iş ya da sorun hakkında düşünülerek verilen kesin yargıdır (TDK). Karar verme ise bu yargıya ulaşabilmek için izlenmesi gereken tüm aşamaları içerir. Diğer bir ifade ile “karar” kavramı bir sonucu ifade ederken “karar verme” kavramı bu sonuca ulaştıran süreci ifade eder.

Doğru Cevap: E

Soru 57

“Karar verme”düşünülerek verilen bir yargıya ulaşabilmek için izlenmesi gereken tüm aşamaları içerir buna göre aşağıdakilerden hangisi “karar verme” için yanlıştır?

Karar verme, durumunda en az iki seçenek olmak zorundadır.

Karar verme, farklı seçenekler arasında tercih yapma ile ilgilidir.

Karar kavramı bir sonucu ifade eder karar verme ise bu sonuca ulaştıran süreci ifade eder.

Karar verme, uygun hareketler, uygun davranışlar ve bunların alma işlevi ile birleştirilmesi demektir.

Karar verme, sürecinde karar verici amacına ulaşabileceğini düşündüğü farklı hareket biçimlerinden birini tercih eder.

Açıklama:

Karar verme sürecinde, karar verici amacına ulaştırabileceğini düşündüğü farklı hareket (davranış) biçimlerinden birini tercih
etmek durumundadır. Dolayısıyla karar verme, farklı seçenekler arasından “tercih yapma”, “seçim yapma”, “bir seçeneği benimseme” ile yakından ilişkilidir. Buradan anlaşılabileceği gibi karar verme durumundan söz edebilmek için en az iki seçeneğin bulunması gerekir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Karar vermek, seçim yapmak demektir ve işletmeler için karar vermek demek belirlenen amaca ulaşabilmek için mevcut olanak ve koşullarda uygulanacak hareket biçimlerinin belirlenmesi ve en uygun seçeneğin seçilmesi sürecidir burada işletmeler için en büyük sorun nedir?

Amacın ulaşılamaz olması

Amaca ulaşmada zamanın hep yetersiz olması

Ulaşılmak istenen birden fazla amacın olması

Amaçlarla bireysel hedeflerin birlikte yapılmasının şart olması

Amaçların karışması ve hangisini önce yapılacağının bilinememesi

Açıklama:

Ulaşılmak istenen bir ya da daha fazla amacın varlığı, amaca ulaşmak için uygulanabilecek birden fazla hareket biçiminin diğer bir ifade ile birden fazla seçeneğin bulunması, bu seçeneklerin uygulanması ile elde edilecek sonuçların birbirinden farklı olması ve en önemlisi hangi seçeneğin seçilmesi gerektiği konusunda şüphenin olması karar verme
durumunu, çözülmesi gereken bir problem olarak ele almaya neden olur. Bu nedenle, işletmelerde sağlıklı karar verilmesi ile ilgilenen karar analizi ya da karar kuramı literatüründe, karar vermeyi gerektiren durum karar problemi olarak ifade edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

“Karar analizi” işletmelerde sağlıklı karar verilebilmesi için yapılır ve karar vermeyi gerektiren durum “karar problemi” olarak tanımlanır, aşağıdakilerden hangisi karar problemi ögeleri içinde olan “amaç” ögesi için yanlıştır?

Kararlar belirli bir amaca dönük olarak verilir.

Karar probleminin önemli ögelerinden birisi amaçtır.

İşletmelerde reklam, satış miktarı ve mağaza sayısı en küçüklenir.

İşletmeler için karar problemlerinde amaç en büyükleme ya da en küçüklemedir.

İşletmelerde örneğin kar, ulaşılmak istenen müşteri sayısı ya da satış miktarı en büyüklenir.

Açıklama:

Kararlar belirli bir amaca yönelik olarak verilir. Bu nedenle karar probleminin önemli ögelerinden bir diğeri de amaçtır. İşletmeler açısından karar problemlerinde amaç ya enbüyükleme ya da en küçükleme olarak genelleştirilebilir. Bu genelleme kârın, ulaşılmak
istenen müşteri sayısının ya da satış miktarının en büyüklenmesi, maliyetin ya da kaynak kullanımının en küçüklenmesi biçimindeki örneklerle özele indirgenebilir.

Doğru Cevap: C

Aşağıdakilerden hangisi karar verme öğelerinden karar verici konumunda olan bir havayolu işletmesinin kontrol edemediği değişkenlere örnek teşkil etmektedir?

Havayolu işletmesinin faaliyet gösterdiği ülkelerdeki ekonomik durum

Havayolu işletmesinin satın alacağı uçak tipi

Havayolu işletmesinin izleyeceği strateji

Havayolu işletmesinin hizmet vereceği müşteri profili

Havayolu işletmesinde çalışacak personellerin iş gereklilikleri

Açıklama:

Havayolu işletmesinde çalışacak personellerin iş gerekliliklerİ, Havayolu işletmesinin izleyeceği strateji, Havayolu işletmesinin satın alacağı uçak tipi karar verici havayolu işletmesinin kontrol edebildiği değişkenler iken ülkenin ekonomik durumu karar verici tarafından kontrol edilemeyen çevresel bir faktördür. Dolayısıyla doğru Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde karar vermeyi zorlaştıran nedenlerden biri değildir?

Problemin karmaşık yapısı

Çevresel faktörlerdeki belirsizlik

Birden çok kriterin dikkate alınması gerekliliği

Sonuçların kısa ve orta vadede hissedilmesi

Sonuçların etki derecelerinin yüksek olması

Açıklama:

Problemin karmaşık yapısı, çevresel faktörlerdeki belirsizlik, birden çok kriterin dikkate alınması gerekliliği, sonuçların etki derecelerinin yüksek olması zorlaştıran nedenlerdir. Ancak sonuçların kısa ve orta vadede hissedilmesi karar vermeyi zorlaştıran bir neden değildir. Uzun vadede hissedilmesi karar vermeyi zorlaştırmaktadır. Dolayısıyla doğru CEVAP D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi yönetim kademelerine göre verilen karar türlerinden biridir?

Stratejik Karar

Belirsizlik ortamında karar

Belirlilik ortamında karar

Risk ortamında karar

Yapılandırılmış karar

Açıklama:

Belirsizlik, belirlilik ve risk ortamında kararlar verildiği ortama göre kararlardır. Yapılandırılmış karar ise yapılarına göre kararlardandır. Ancak stratejik karar yönetim kademelerine göre kararlardandır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

A havayolu işletmesinin Afrika hava taşımacılığı pazarına girmesi yönetim kademelerine göre hangi tür karara girmektedir?

Belirsizlik ortamında karar

Taktik Karar

Stratejik Karar

Operasyonel Karar

Yapılandırılmış Karar

Açıklama:

Üst yönetim tarafından verilen kararlardır. Bu tür kararların özellikleri, kararın çok karmaşık bir yapıda olması, karar sonucunun etkilerinin uzun vadede ortaya çıkması, genellikle belirsizlik ortamında verilmesi, işletmenin varlığı ve devamlılığı açısından önemli etkilerinin olmasıdır. Bu tür kararlara yeni bir pazara girme kararı stratejiktir. Bu nedenle A havayolu işletmesinin Afrika pazarına girmesi de stratejik bir karardır. Doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

"A havayolu işletmesi, B yer hizmeti tedarikçisi ile anlaşmasını 15 yıl uzatma kararı aldı"
Bu karar yönetim kademelerine göre ne tür bir karardır?

Taktiksel Karar

Operasyonel Karar

Stratejik Karar

Risk ortamında karar

Yarı yapılandırılmış karar

Açıklama:

Taktiksel kararlar orta düzey yönetim tarafından verilen kararlardır. Stratejik kararların uygulanabilmesi amacıyla orta vadede yapılması gereken faaliyetlere ilişkin olup genel olarak risk ortamında verilen kararlardır. Yıllık bütçe planı, mevcut tedarikçilerle olan anlaşmaların yenilenmesi, yeni reklam kampanyasının nasıl olacağı bu tür karar örnekleridir. Bu nedenle tedarikçi ile anlaşma uzatma taktiksel bir karardır.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi benzeşim modellerine bir örnektir?

PERT Şeması

Matematiksel modeller

Bina marketleri

Oyuncaklar

Atom modeli

Açıklama:

veri akış şemaları, PERT ve CPM gibi çizge modeller benzeşim modellerine örnek iken, diğer şıklarda yer alan seçenekler uyuşum ve sembolik modellere örnektir. Dolayısıyla doğru cevap A'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 69

"Serinkanlılığı temsil eder. Düşünce sürecine bütünsel bir bakışı ve değerlendirmeyi sağlar. Mavi şapka takıldığında, o ana kadar üzerinde tartışılan tüm fikirler serinkanlı biçimde değerlendirilerek mevcut durum ve yapılması gerekenler özetlenir ve konuya ilişkin mantıklı bir karar verilir."
Yukarıdaki ifade karar vermede nitel tekniklerden hangisini ve bu tekniğin hangi adımını temsil etmektedir?

Beyin Fırtınası Tekniği- Mavi şapka

Altı Şapkalı Düşünme Tekniği-yeşil şapka

Altı Şapkalı Düşünme Tekniği-kırmızı şapka

Balık Kılçığı Tekniği-sarı şapka

Altı Şapkalı Düşünme Tekniği-mavi şapka

Açıklama:

Altı Şapkalı Düşünme Tekniği Edward de Bono tarafından geliştirilmiştir. Bu teknikte düşünceler altı farklı bakış açısını temsil eden altı farklı renkteki şapkalar takılarak ifade edilebilir. Burada sözü edilen şapka takmak ifadesi ise mecazi anlam taşımaktadır. Mavi Şapka son adımdır takılır ve karar verilir. Doğru Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Bir havayolu işletmesinin %20 (yüzde yirmi)'lik iş amaçlı seyahat eden yolcuları gelirlerinin %80 (yüzde seksen)'ini oluşturmaktadır. Bu ifadenin savunulduğu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Balık Kılçığı Tekniği

Akış Şeması

5N-1K Tekniği

Pareto İlkesi

Lorenz Eğrisi

Açıklama:

İlk kez İtalyan iktisatçı Vilfredo Pareto tarafından ortaya atılan ve iktisatta da Pareto İlkesi olarak kabul gören görüşe göre sonuçların %80 (yüzde seksen)’inin, nedenlerin %20 (yüzde yirmi)’sine bağlı olduğu savunulmaktadır. Bu ilke Pareto Analizinin temelini oluşturur. Vilfredo Pareto ilk olarak İtalya’da gelir dağılımını incelerken ülke gelirinin %80 (yüzde seksen)’ine nüfusun %20 (yüzde yirmi)’sinin sahip olduğunu fark etmiştir. Daha sonra yaptığı farklı incelemelerle, bu ilkenin hayatın diğer alanlarında da geçerli olduğunu gözlemiştir. Örnek olarak, müşteri şikayetlerinin %80’i ürün ya da hizmetin %20 (yüzde yirmi)’sinden kaynaklanmaktadır. Başka bir örnek olarak, 100 müşteriden en
iyi 20 müşteriyi elde tutmakla gelirin ya da kârın %80 (yüzde seksen)’i kontrol edilebilir. Buradan hareketle 80/20 kuralı olarak da adlandırılan ilkenin iktisat ve işletme problemlerinde de çözüme katkı sağlayabileceği yaygın biçimde kabul görmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi karar probleminin ögelerinden birisi değildir?

Karar Verici

Amaç

Hedefler ve Kriterler

Seçenekler

İçsel faktörler

Açıklama:

Karar probleminde yer alan ögeler, karar verici, amaç, hedefler ve kriterler, seçenekler,
çevresel faktörler, olasılıklar ve sonuçlar biçiminde sıralanabilir.
İçsel faktörler

Doğru Cevap: E

Soru 72

Herhangi bir karar probleminde karar vericinin çözüm için izleyebileceği farklı hareket biçimleri aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Seçenekler

Çevresel Faktörler

Olasılıklar

Sonuçlar

Hedefler ve Kriterler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Orta düzey yönetim tarafından verilen kararlar aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?

Stratejik Karar

Taktiksel Karar

Operasyonel Karar

Risk ortamında karar

Yapılandırılmış karar

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıda verilen karar türlerinden hangisinde belirsizlik ortamı söz konusu olup karmaşıklık derecesi büyüktür?

Yapılandırılmış karar

Yapılandırılmamış karar

Yarı yapılandırılmış karar

Tek Aşamalı Karar

Çok Aşamalı Karar

Açıklama:

Yapılandırılmamış karar: Programlanamayan kararlar olarak da bilinen bu tür kararlar
ise alışılmamış, daha önceden karşılaşılmamış ve tekrarlanmayan özgün nitelikteki
kararlardır. Belirsizlik ortamı söz konusu olup karmaşıklık derecesi büyüktür

Doğru Cevap: B

Soru 78

Aşağıda verilen yaklaşımlardan hangisinde araştırma, veri toplama ve bilimsel bir analiz gerçekleştirilmez?

Sezgisel Karar Verme

Deneyimsel Karar Verme

Bilimsel Karar Verme

Çok Kriterli Karar Verme

Tek Kriterli Karar Verme

Açıklama:

Bu yaklaşım daha çok küçük ölçekli işletmelerde tercih edilir. Karar problemine ilişkin
ayrıntılı bir araştırma, veri toplama ve bilimsel bir analiz gerçekleştirilmez. Analiz karar
vericinin zihninde, sezgileri ve duyguları temel alınarak yapılır
Sezgisel Karar Verme

Doğru Cevap: A

Soru 79

İncelenen sistemin ya da durumun, harf, rakam ya da diğer semboller ve kavramlar yardımıyla temsil edilmesi aşağıdaki modellerin hangisiyle ifade edilir?

Uyuşum Modeli

Benzeşim Modeli

Sembolik Model

Risk Modeli

Belirlilik Modeli

Açıklama:

Sembolik model, incelenen sistemin ya da durumun, harf, rakam ya da diğer semboller
ve kavramlar yardımıyla temsil edilmesidir

Doğru Cevap: C

Soru 80

Altı şapkalı düşünme tekniğine göre aşağıdakilerden hangisi olumsuzluğu ve kötümser bakış açısını temsil eder?

Beyaz Şapka

Kırmızı Şapka

Siyah Şapka

Sarı Şapka

Yeşil Şapka

Açıklama:

Siyah Şapka: Karamsarlığı, olumsuzluğu, kötümser bakış açısını temsil eder. Bununla
birlikte en yararlı şapka olduğu düşünülür. Siyah şapka takılarak düşünüldüğünde “birşeyin
neden yapılamayacağı” üzerinde durulur

Doğru Cevap: C

Ünite 2

Soru 1

Karar vericinin hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji matrisinin satırlarında yer alan her karar alternatifinin en yüksek kazanç (ya da en düşük maliyet) değerini elde edeceğini düşündüğü yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

İyimserlik ölçütü

Uzlaşma ölçütü

İyi durum

Doğal durum

Kötümserlik ölçütü

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 2

Yukarıdaki strateji matrisinden faydalanarak iyimserlik ölçütüne göre en iyi karar aşağıdakilerden hangisidir?

Karar Alternatifi 1

Karar Alternatifi 2

Karar Alternatifi 3

Karar Alternatifi 4

Karar Alternatifi 3 ve Karar Alternatifi 4

Açıklama:

Her bir karar alternatifi için belirlenen en büyük değerler arasından (600, 610, 650, 625) en büyüğüne sahip alternatif iyimserlik ölçütüne göre en iyi karardır. Tablo'nun son sütununda yer alan değerlerden en büyüğü 650’ye eşittir ve bu değer 3. karar alternatifinin değeridir. Dolayısıyla iyimserlik ölçütüne göre karar vericinin seçmesi gereken Karar Alternatifi 3’tür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

“Benim için hep kötü durumlar ortaya çıkar” felsefesi aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?

İyimserlik ölçütü

Kötümserlik ölçütü

Uzlaşma ölçütü

Kötü senaryo modeli

Risk ölçütü

Açıklama:

Kötümserlik ölçütünde “benim için hep kötü durumlar ortaya çıkar” felsefesi benimsenir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Karar probleminin doğasına ve karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik duruma ilişkin daha esnek davranmasını sağlayan karar ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

İyimserlik ölçütü

En büyük olasılık ölçütü

Kötümserlik ölçütü

Uzlaşma ölçütü

En iyi beklenen değer ölçütü

Açıklama:

Belirsizlik ortamında karar verme durumu ile karşı karşıya kalan karar vericinin benimseyebileceği iki uç durumu daha önce bahsedilen iyimserlik ve kötümserlik ölçütleri temsil etmektedir. Hurwicz, karar probleminin doğasına ve karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik duruma ilişkin daha esnek davranması amacı ile iyimserlik ve kötümserlik öl- çütlerini karar vericinin bir arada kullanmasına imkân tanıyan bir ölçüt önermiştir. Uzlaş- ma ölçütü adı verilen bu ölçütte karar vericinin iyimserlik düzeyini belirleyen bir katsayı bulunur. Karar vericinin iyimserlik düzeyi a ile gösterilir ve a’nın 0 ile 1 aralığında değerler aldığı varsayılır. a 1’e eşit olduğunda karar verici iyimser, 0’a eşit olduğunda ise karar verici kötümserdir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi belirsizlik ortamında bir karar vericinin kullanabileceği tekniklerden biridir?

Doğal durum ölçütü

Risk ölçütü

En büyük olasılık ölçütü

En iyi beklenen değer ölçütü

İyimserlik ölçütü

Açıklama:

Belirsizlik ortamında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler; iyimserlik, kötümserlik ve uzlaşma ölçütlerini temel almaktadır. Bu ölçütler genel olarak karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtacak şekilde tasarlanmış ölçütlerdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi risk ortamında karar verme ölçütlerinden biridir?

İyimserlik ölçütü

Kötümserlik ölçütü

En iyi beklenen değer ölçütü

Uzlaşma ölçütü

Doğal durum ölçütü

Açıklama:

Risk ortamında karar verme ölçütleri; en iyi beklenen değer ve en büyük olasılık ölçütleridir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin karar vericinin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı duruma ne ad verilir?

Belirsizlik

Risk

Sonuç

Karar verme

Doğal durum

Açıklama:

Doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin karar vericinin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı duruma belirsizlik denir. Doğru cevap A'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

İyimserlik ölçütü

En büyük olasılık ölçütü

En iyi beklenen değer ölçütü

Kötümserlik ölçütü

Uzlaşma ölçütü

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 9

Karar vericinin karar probleminde risk ortamında kullanılan teknikleri uygulayabilmesi için aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ihtiyacı vardır?

Belirsizlik ortamı

Belirli ortam

Alternatiflerin yokluğu

Doğal durum olasılıkları

Uzlaşma ortamı

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi kötümserlik ölçütü yaklaşımında yer almaktadır?

Karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji matrisinin satırlarında yer alan her karar alternatifinin en yüksek kazanç (ya da en düşük maliyet) değerini elde edeceğini düşünür.

Karar vericinin benimseyeceği karar alternatifi strateji matrisine göre, kazanç yapılı problemlerde, EnBüyük{EnBüyük(sij)} işlemi ile tespit edilir.

Tüm karar alternatiflerinin en iyi değerleri arasından en büyük kazanç ya da en küçük maliyete sahip olan alternatifi en iyi karar olarak belirler.

Karar vericinin benimseyeceği karar alternatifi strateji matrisine göre, maliyet yapılı problemlerde, EnKüçük{EnBüyük(sij)}işlemi ile yürütülür.

Karar vericinin benimseyeceği karar alternatifi strateji matrisine göre, maliyet yapılı problemlerde, EnKüçük{EnKüçük(sij)} işlemi ile yürütülür.

Açıklama:

Kötümserlik ölçütü, karar vericinin kötümser olduğunu varsayan ölçüttür. Her ne olursa olsun “benim için hep kötü durumlar ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin kullandığı bir yaklaşımdır. Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji matrisinin satırlarında yer alan her bir karar alternatifine ilişkin en düşük kazanç değerini elde edeceğini ya da en yüksek maliyet değerine katlanacağını düşünür. Kötümserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “elde edebileceğim en küçük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket ederken maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en büyük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir. Kötümserlik ölçütüne göre karar vericinin benimseyeceği karar alternatifi strateji matrisine göre, kazanç yapılı problemlerde, EnBüyük{EnKüçük(sij)} işlemi ile tespit edilirken, maliyet yapılı problemlerde ise EnKüçük{EnBüyük(sij)} işlemi ile tespit edilir.

Doğru Cevap: D

Aşağıdaki ifadelerden hangisi iyimserlik ölçütüyle ilgilidir?

Karar verici kazanç yapılı bir problem üzerinde çalıştığında, her bir karar alternatifi için önce strateji matrisinin satırlarında yer alan en düşük değerleri seçer.

Yalnızca bir tek doğal durumu dikkate alır.

Risk ortamında karar verme durumunda en çok kullanılan ölçüttür.

Karar verici yalnızca en düşük olasılıklı doğal durumun ortaya çıkardığı sonuçlar ile ilgilenir.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 17

İyimserlik Ölçütü

En Büyük Olasılık Ölçütü

Kötümserlik Ölçütü

Uzlaşma Ölçütü

En İyi Beklenen Değer Ölçütü

Açıklama:

En büyük olasılık ölçütünde, karar problemi kazanç yapılı ise, en yüksek olasılığa sahip doğal durum için karar alternatiflerinin sonuç değerlerinden en yükseğini veren karar alternatifi, en iyi karar olarak kabul edilir. Karar problemi maliyet yapılı ise, en yüksek olasılığa sahip doğal durum sonuçları içinde en küçük değeri veren karar alternatifi, en iyi karar olarak benimsenir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdaki ifadelerden hangisi risk ortamında karar verme durumunda doğrudur?

Karar verici doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarını bilmiyorsa risk ortamında karar veriyordur.

Risk ortamında karar verme sürecinde, strateji matrisi içerisinde yer alan tüm doğal durumların gerçekleşme şansına ilişkin bir olasılık değerinin mutlaka tanımlanması ve tüm doğal durumların olasılıklar toplamının da 1’e eşit olması gerekir.

Ortaya çıkma olasılığı yüksek olan bir doğal durum için düşük bir olasılık değerinin atanması, karar vericinin kararının yanlış olmasına neden olacaktır.

Olasılık değerleri 0’a yakın olayların gerçekleşme şansları yüksektir

Bir karar probleminde doğal durumların hangi değerleri hangi olasılıkla alabileceği bilinmiyor ise karar verici, benimsediği stratejiye göre elde etmek istediği durumun (gelir, kâr,maliyet vb.) riskini ölçebiliyor demektir.

Açıklama:

Bir karar probleminde doğal durumların hangi değerleri hangi olasılıkla alabileceği biliniyor ise karar verici, benimsediği stratejiye göre elde etmek istediği durumun (gelir, kâr, maliyet vb.) riskini ölçebiliyor demektir. Doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarının biliniyor olmasının karar vericiye sağlayacağı en büyük avantaj, karar vericinin benimsediği karar alternatifine göre elde etmeyi beklediği kazanç/maliyet için ne kadarlık bir riske girdiğini hesaplayabiliyor olmasıdır. Risk ortamında karar vermede doğal durumlar için olasılıkların belirlenmesi süreci çok önemlidir. Ortaya çıkma olasılığı düşük olan bir doğal durum için yüksek bir olasılık değerinin atanması, karar vericinin kararının yanlış olmasına neden olacaktır. Bilindiği üzere, olasılık değerleri 0 ile 1 arasında değerler almaktadır ve 0’a yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının az, 1’e yakın olasılık değerlerine sahip olayların gerçekleşme şanslarının ise yüksek olduğu bilinmektedir. Risk ortamında karar verme sürecinde, strateji matrisi içerisinde yer alan tüm doğal durumların gerçekleşme şansına ilişkin bir olasılık değerinin mutlaka tanımlanması ve tüm doğal durumların olasılıklar toplamının da 1’e eşit olması gerekir. Doğal durumların ortaya çıkma/gerçekleşme olasılıkları belirlendikten sonra, bu olasılıklar strateji matrisine eklenir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Yalnızca bir tek doğal durumu dikkate alan ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

En İyi Beklenen Değer Ölçütü

En Büyük Olasılık Ölçütü

İyimserlik Ölçütü

Kötümserlik Ölçütü

Uzlaşma Ölçütü

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi "belirsizlik" kavramını tanımlar?

Doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin karar vericinin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı durum

Karar vericinin içinde bulunduğu genel psikolojik duruma göre daha esnek davranmasına olanak sağlayan karar ölçütü

Birden fazla seçenek içerisinden seçim yapma işlemi

Hangi doğal durumla karşılaşacağının ve doğal durumun hangi değeri alacağının bilindiği durum

Karar vericinin psikolojisinin kötümser olduğunu varsayan ölçüt

Açıklama:

Belirsizlik, doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin karar vericinin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı durum

Doğru Cevap: A

Soru 21

Her ne olursa olsun “benim için hep kötü durumlar ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin kullandığı yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

En büyük olasılık ölçütü

Kötümserlik ölçütü

Uzlaşma ölçütü

İyimserlik ölçütü

En iyi beklenen değer ölçütü

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 22

Kazanç yapılı bir karar probleminde, karar vericinin içlerinden tercih yapabileceği dört karar alternatifi ve üç doğal durum bulunmaktadır. Karar verici, strateji matrisini kullanarak her bir alternatif için ortaya çıkan en küçük değerleri yazmıştır. Her bir alternatif için beklenen değerleri sırasıyla 84, 92, 110, 100 olarak hesaplamıştır. Bu bilgi ışığında kötümserlik ölçütüne göre karar verici hangi değerin yer aldığı karar alternatifini seçmelidir?

110

100

Tüm kararları uygulayabilir

Açıklama:

Karar verici problem kazanç yapılı olduğundan, her bir alternatif için ortaya çıkan en küçük değerleri almış ve her bir karar alternatifi için belirlenen en küçük değerleri 84, 92, 110, 100 olarak bulmuştur. En küçük kazanç değerlerinden en büyüğüne sahip olan değeri veren alternatif en uygun karar
olarak belirlenir. Bu durumda değerlerden en büyüğü 110’a eşittir dolayısıyla kötümserlik ölçütüne göre karar verici karar olarak 110'nun yer aldığı kararı seçmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

1'den Büyük

1'den küçük

0 ile -1 arasında

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 24

Kazanç yapılı bir karar probleminde, karar vericinin içlerinden tercih yapabileceği beş karar alternatifi bulunmaktadır. Karar verici, her bir alternatif için beklenen değerleri sırasıyla 65, 55, 90, 30 ve 80 olarak hesaplamıştır. En iyi beklenen değer ölçütüne göre karar verici hangi alternatifi en iyi karar olarak benimsemelidir?

Birinci karar alternatifini

İkinci karar alternatifini

Üçüncü karar alternatifini

Dördüncü karar alternatifini

Beşinci karar alternatifini

Açıklama:

Bu problemde kazanç ile ilgilenildiği için karar vericinin hesaplanan beklenen değerler (65, 55, 90, 30 ve 80) arasından en büyüğünü seçmesi gerekir.

Doğru Cevap: C

Aşağıdaki ifadelerden hangisi en büyük olasılık ölçüt için söylenemez?

Karar problemi kazanç yapılı ise, en yüksek olasılığa sahip doğal durum için
karar alternatiflerinin sonuç değerlerinden en yükseğini veren karar alternatifi, en iyi karar olarak kabul edilir.

Karar problemi maliyet yapılı olduğunda ise, en yüksek olasılığa sahip doğal durum sonuçları içinde en küçük değeri veren karar alternatifi, en iyi karar
olarak benimsenir.

Risk ortamında karar verme durumunda olan bir karar verici, tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma şansı en yüksek olan doğal duruma göre hareket eder.

Karar verici böyle bir durumda yalnızca en yüksek olasılıklı doğal durumun ortaya
çıkardığı sonuçlar ile ilgilenir.

Açıklama:

En iyi beklenen değer ölçütünde, her bir karar alternatifinde yer alan sonuçlar ilgili doğal durum olasılıkları ile çarpılır, daha sonra bu çarpım değerleri her satır için toplanarak ilgili karar alternatifi için beklenen kazanç veya maliyet değeri hesaplanmış olur.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin karar vericinin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı durumda karar vermeye ne ad verilir?

Çok amaçlı karar verme

Stratejik karar verme

Risk ortamında karar verme

Belirsizlik ortamında karar verme

Belirlilik ortamında karar verme

Açıklama:

Belirsizlik, doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin karar vericinin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı durumdur. Doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadan karar verme işlemi yürütülür ise karar verme sürecine belirsizlik ortamında karar verme adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Karar verme sürecinde gelecekte ortaya çıkma olasılığı olan p'nin p=1 olması durumu hangi karar verme türünü belirtir?

Çok amaçlı karar verme

Stratejik karar verme

Risk ortamında karar verme

Belirsizlik ortamında karar verme

Belirlilik ortamında karar verme

Açıklama:

Belirlilik durumu, hangi doğal durumla karşılaşacağının ve doğal durumun hangi değeri alacağının bilindiği durumdur. Diğer bir ifade ile belirlilik durumunda; gelecekte ortaya çıkacak tek bir doğal durum söz konusudur ve gerçekleşme olasılığı (p=1) olduğundan gerçekleşmesi kesindir. Ancak gerçek hayatta karar verilirken belirlilik durumu ile çok az karşılaşılır ve bu konu Doğrusal Programlama başlığı altında incelenir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Maliyet düşürmek için karşılaştığı bir problemin çözümüne iyimserlik ölçütüne göre davranan bir karar verici seçeneklerdeki hangi işlemi kullanır?

EnBüyük{EnBüyük(s_ij)}

EnBüyük{EnKüçük(s_ij)}

EnKüçük{EnKüçük(s_ij)}

EnKüçük{EnBüyük(s_ij)}

EnKüçük(s_ij)

Açıklama:

İyimserlik ölçütüne göre karar vericinin benimseyeceği karar alternatifi strateji matrisine göre, kazanç yapılı problemlerde, EnBüyük{EnBüyük(s_ij)} ve maliyet yapılı problemlerde ise EnKüçük{EnKüçük(s_ij)} işlemi kullanılarak belirlenir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Karar vericinin psikolojisinin kötümser olduğunu varsayan ölçüt nedir?

Uzlaşma ölçütü

İyimserlik ölçütü

Kötümserlik ölçütü

En büyük olasılık ölçütü

En iyi beklenen değer ölçütü

Açıklama:

Karar vericinin kötümser olduğunu varsayan ölçüttür. Her ne olursa olsun “benim için hep kötü durumlar ortaya çıkar” felsefesini benimseyen karar vericilerin kullandığı bir yaklaşımdır. Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji matrisinin satırlarında yer alan her bir karar alternatifine ilişkin en düşük kazanç değerini elde edeceğini ya da en yüksek maliyet değerine katlanacağını düşünür. Kötümserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “elde edebileceğim en küçük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket ederken maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en büyük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Karar vericinin belirsizlik ortamında, sadece içinde bulunduğu genel psikolojik duruma göre değil de daha esnek davranmasına olanak sağlayan karar ölçütü hangisidir?

Uzlaşma ölçütü

En iyi karar ölçütü

Kötümserlik ölçütü

En büyük olasılık ölçütü

En iyi beklenen değer ölçütü

Açıklama:

Belirsizlik ortamında karar verme durumu ile karşı karşıya kalan karar vericinin benimseyebileceği iki uç durumu daha önce bahsedilen iyimserlik ve kötümserlik ölçütleri temsil etmektedir. Hurwicz, karar probleminin doğasına ve karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik duruma ilişkin daha esnek davranması amacı ile iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerini karar vericinin bir arada kullanmasına imkân tanıyan bir ölçüt önermiştir. Uzlaşma ölçütü adı verilen bu ölçütte karar vericinin iyimserlik düzeyini belirleyen bir katsayı bulunur. Karar vericinin iyimserlik düzeyi a ile gösterilir ve a’nın 0 ile 1 aralığında değerler aldığı varsayılır. a 1’e eşit olduğunda karar verici iyimser, 0’a eşit olduğunda ise karar verici kötümserdir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Maliyet düşürmek için karşılaştığı bir problemin çözümüne uzlaşı ölçütüne göre davranan bir karar verici seçeneklerdeki hangi işlemi kullanır?

EnKüçük[a EnBüyük(s_ij) + (1- a) EnKüçük(s_ij)]

EnBüyük[a EnBüyük(s_ij) + (1- a) EnKüçük(s_ij)]

EnBüyük[a EnKüçük(s_ij) + (1- a) EnKüçük(s_ij)]

EnKüçük[a EnKüçük(s_ij) + (1- a) EnBüyük(s_ij)]

EnKüçük[a EnBüyük(s_ij) + (1- a) EnBüyük(s_ij)]

Açıklama:

Uzlaşma ölçütüne göre karar vericinin benimseyeceği karar, kazanç yapılı problemlerde, EnBüyük[a EnBüyük(s_ij) + (1- a) EnKüçük(s_ij)] ve maliyet yapılı problemlerde ise EnKüçük[a EnKüçük(s_ij) + (1- a) EnBüyük(s_ij)] işlemi kullanılarak elde edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Bir karar probleminde karar vericinin risk ortamında karar verebilmesi için kesinlikle bilinmesi gereken veri seçeneklerden hangisidir?

Strateji matrisi

Doğal durumlar

Karar alternatifleri

Kötümserlik ölçütü

Doğal durum olasılıkları

Açıklama:

Bir karar probleminin risk ortamında değerlendirebilmesi için doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarının kesinlikle bilinmesi gerekir.
Bir karar probleminde doğal durumların hangi değerleri hangi olasılıkla alabileceği biliniyor ise karar verici, benimsediği stratejiye göre elde etmek istediği durumun (gelir, kâr, maliyet vb.) riskini ölçebiliyor demektir. Diğer bir ifadeyle karar verici doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarını biliyorsa risk ortamında karar veriyordur.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Bir karar probleminde karar vericinin tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma olasılığı en yüksek olan doğal duruma göre hareket etmesi hangi ölçüte göre karar vermiş olduğunu gösterir?

Uzlaşma ölçütü

İyimserlik ölçütü

Kötümserlik ölçütü

En büyük olasılık ölçütü

En iyi beklenen değer ölçütü

Açıklama:

Belirsizlik ortamında ele alınan iyimserlik ve kötümserlik ölçütlerinin karar vericinin içinde bulunduğu psikolojik durumu yansıtan ölçütler olduğu üzerinde daha önce durulmuştu. Benzer biçimde risk ortamında karar verme durumunda olan bir karar verici, tüm doğal durumlar üzerinden hesaplama yapmak yerine ortaya çıkma şansı bir başka ifadeyle gerçekleşme olasılığı en yüksek olan doğal duruma göre hareket ettiğinde, en büyük olasılık ölçütüne göre karar vermiş olur. Karar verici böyle bir durumda yalnızca en yüksek olasılıklı doğal durumun ortaya çıkardığı sonuçlar ile ilgilenir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin karar vericinin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı duruma ne ad verilir?

Belirsizlik

Karar verme

Uzlaşma

İyimserlik

Seçim

Açıklama:

Doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin karar vericinin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı duruma belirsizlik adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Karar vermede belirlilik durumunda gelecekte ortaya çıkması beklenen doğal durumun gerçekleşme olasılığı(P) aşağıdakilerden hangisine eşittir?

p = 0,99

p=0,5

p=0,95

p=1

p=0

Açıklama:

Karar vermede belirlilik durumunda gelecekte ortaya çıkması beklenen doğal durumun gerçekleşme olasılığı p = 1 dir

Doğru Cevap: D

Soru 40

Karar probleminde kullanılacak tekniğin belirlenmesinde aşağıdakilerden hangisi etkilidir?

Karar ortamı

Belirlilik durumu

Belirsizlik

Risk ortamı

Zaman

Açıklama:

Karar probleminde kullanılacak tekniğin belirlenmesinde karar ortamı etkilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

I. Belirlilik
II. Belirsizlik
III. Risk ortamı
Yukarıdakilerin hangileri karar problemlerinin karar ortamlarına göre sınıflandırılması içinde yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Karar problemlerinin karar ortamlarına göre sınıflandırılması içinde I, II, II yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Belirsizlik ortamında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler aşağıdakilerden hangisidir?

İyimserlik

Belirlilik

Risk ortamı

Zaman kullanımı

Strateji matrisi

Açıklama:

Belirsizlik ortamında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler iyimserliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Karar vericinin maliyet yapılı problemlerde ortaya çıkabilecek en büyük maliyetlerden en küçüğünü seçerim felsefesi ile hareket edilmesi durumu hangi ölçütü benimsemiştir?

Kötümserlik

İyimserlik

Risk ortamı

Belirsizlik

Belirlilik

Açıklama:

Karar vericinin maliyet yapılı problemlerde ortaya çıkabilecek en büyük maliyetlerden en küçüğünü seçerim felsefesi ile hareket edilmesi durumu kötümserlik ölçütü benimsemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

İyimserlik ve kötümserlik ölçütlerine karar vericinin bir arada kullanmasına imkan ölçüte ne ad verilir?

Uzlaşma ölçütü

Risk ölçütü

Değer ölçütü

En büyük olasılık ölçütü

Belirlilik durumunda gelecekte ortaya çıkacak tek bir doğal durum söz konusudur ve gerçekleşme olasılığı (p=1) olduğundan gerçekleşme durumu aşağıdakilerden hangisi olur?

Belirsizdir

Kesindir

Öngörülebilir

Öngörülemez

Belirlidir

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 50

Doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin karar vericinin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı duruma ne ad verilir?

Belirlilik

İyimserlik

Belirsizlik

Doğallık

Yapaylık

Açıklama:

Belirsizlik, doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin karar vericinin herhangi bir olasılık değerine sahip olmadığı durumdur. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangileri belirsizlik ortamında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler arasında yer alır?
I. İyimserlik
II. Kötümserlik
III. Ayrışma
IV. Uzlaşma

Yalnızca I ve II

Yalnızca II ve IV

I.II.III

I.II.IV

I.III.IV

Açıklama:

Belirsizlik ortamında karar verme durumunda bulunan bir karar vericinin kullanabileceği teknikler; iyimserlik, kötümserlik ve uzlaşma ölçütlerini temel almaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi, ‘’Her ne olursa olsun benim için hep iyi durumlar ortaya çıkar” felsefesini temel alan bir yaklaşımdır?

Kötümserlik

Belirsizlik

Doğallık

Yapaylık

İyimserlik

Açıklama:

İyimserlik ölçütü karar vericinin psikolojisinin iyimser olduğunu varsayan ölçüttür. Her ne olursa olsun “benim için hep iyi durumlar ortaya çıkar” felsefesini temel alan bir yaklaşımdır. İyimserlik ölçütü yaklaşımında, karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji matrisinin satırlarında yer alan her karar alternatifinin en yüksek kazanç (ya da en düşük maliyet) değerini elde edeceğini düşünür. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdaki yaklaşımınların hangisinde karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji matrisinin satırlarında yer alan her bir karar alternatifine ilişkin en düşük kazanç değerini elde edeceğini ya da en yüksek maliyet değerine katlanacağını düşünür?

Kötümserlik

Karamsarlık

Doğallık

Yapaylık

İyimserlik

Açıklama:

Kötümserlik ölçütü yaklaşımında karar verici hangi karar alternatifini seçerse seçsin, strateji matrisinin satırlarında yer alan her bir karar alternatifine ilişkin en düşük kazanç değerini elde edeceğini ya da en yüksek maliyet değerine katlanacağını düşünür. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdaki tanımlamada boşluğa gelmesi gereken sözcük hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
İyimserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en büyük kazançlardan en ……………………. seçerim” felsefesi ile hareket eder.

Küçüğünü

Güzelini

Sorunsuzunu

Populeri

Büyüğünü

Açıklama:

İyimserlik ölçütünde karar verici, kazanç yapılı problemlerde “kazanabileceğim en büyük kazançlardan en büyüğünü seçerim” felsefesi ile hareket eder. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

İyimserlik ölçütünde karar verici maliyet yapılı problemlerde hangi felsefe ile hareket etmektedir?

Ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en büyüğünü seçerim

Ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en küçüğünü seçerim

Ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en sorunsuzunu seçerim

Ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en satılanı seçerim

Ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en alınanı seçerim

Açıklama:

İyimserlik ölçütünde karar verici maliyet yapılı problemlerde “ortaya çıkabilecek en küçük maliyetlerden en küçüğünü seçerim” felsefesi ile hareket etmektedir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Karar verici doğal durumların ortaya çıkma olasılıklarını biliyorsa risk ortamında ne veriyordur?

Zarar

Tahvil

Senet

Karar

Uyarı

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 57

En küçük olasılık ölçütüne

En yakın olasılık ölçütüne

En büyük olasılık ölçütüne

En uzak olasılık ölçütüne

En kolay olasılık ölçütüne

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 58

Belirlilik durumu söz konusu olduğunda gerçekleşme olasılığı p aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

0,99

0,95

0,90

0,89

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 59

Belirsizlik ortamı söz konusu olduğunda aşağıdakilerden hangisi her ne olursa olsun hep en iyi durumun ortaya çıkacağını belirtmektedir?

Kötümserlik Ölçütü

İyimserlik Ölçütü

Uzlaşma ölçütü

Risk ölçütü

Belirlilik

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 60

Karar alternatiflerini

Açıklama:

KARAR AĞACI
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri "Doğal durumları" doğru olarak tamamlar. Karar verme problemlerinde karar dalları stratejileri (seçenekler-alternatifler), şans dalları ise doğal durumları (olayları) göstermek için kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Yukarıdaki şekilde verilen karar ağacında kaç adet doğal durum bulunmaktadır?

Açıklama:

KARAR AĞACI
Şekilde verilen karar ağacında 2 adet doğal durum bulunmaktadır. Karar verme problemlerinde karar dalları stratejileri (seçenekler-alternatifler), şans dalları ise doğal durumları (olayları) göstermek için kullanılır. Şekildeki karar ağacı; strateji sayısının 2 ve doğal durum sayısının da 2 olması varsayımı altında oluşturulacak bir karar ağacıdır. En solda gösterilen kare, bir karar düğümüdür, bu düğümden karar alternatifi sayısı kadar dal sağa doğru yönlendirilir. Bu karar probleminde iki adet karar alternatifi bulunduğu varsayıldığından, iki şans düğümü için iki dal oluşturulmuştur. Karar düğümünden sağa doğru yönlenen iki dalın ucunda bulunan daireler şans düğümleridir. Bu şans düğümlerinin her birinden, karar problemindeki doğal durum sayısı kadar dal sağa doğru yönlendirilir. Örnekte iki adet doğal durum olduğundan, her bir karar alternatifine ait şans düğümü için iki adet şans dalı bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Yukarıda verilen çözümü yapılmış karar ağacı örneğinde, temel kararın iki seçeneğine ilişkin sonuçlar aşağıdakilerden hangisidir?

80-120

85-160

95-100

96,5-107,5

104-107,5

Açıklama:

KARAR AĞACI
Karar ağacı örneğindeki temel kararın iki seçeneğine ilişkin sonuçlar 104 ve 107,5 'tur. Şekilde, karar vericinin karar vermesi gereken iki karar noktası, iki karar düğümü ile gösterilmiştir. Kkarar ağaçları sağdan sola doğru çözülmekteydi. Dolayısıyla öncelikle en sağda yer alan şans düğümlerinin beklenen değerleri 96,5 ve 107,5 olarak hesaplanır. Bu iki değer aynı zamanda şans düğümlerinin sol tarafta bağlı olduğu karar dallarının sonuç değerleridir. Bu nedenle sol tarafta karar düğümü için beklenen değer bu iki değerden büyük olanının seçimi biçiminde gerçekleşir. İki değerden büyük olanı 107,5 olduğundan, ilgili karar düğümü üzerine karar düğümünün beklenen değeri olarak 107,5 değeri yazılır. Burada karar vericinin kararı B firmasının kullanılmasıdır. Ancak bu karar temel karar değildir. Temel karar, bu karar düğümünün solunda yer alır ve iki dala sahiptir. Temel kararın ikinci dalı bir şans dalıdır ve en iyi beklenen değer ölçütüne göre hesaplanan değer 104’tür. Temel kararın iki seçeneğine ilişkin sonuçları 107,5 ve 104 olarak tespit edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Problemin karar ağacı çizimi oluşturulurken kullanılan iyimserlik ölçütü sonucunun faydalı olmadığı durumlarda, karar verici aşağıdaki çözüm yollarından hangisini tercih etmelidir?

İkinci bir strateji matrisi oluşturarak durumu tekrar gözden geçirmelidir.

Doğal durumların ortaya çıkış olasılıklarını saptayarak problemi risk altında karar verme teknikleriyle yeniden çözmelidir.

Karar ağacının, tümdengelim yöntemi ile çözülme özelliğinden yararlanmalıdır.

Öznel olarak belirlediği olasılıkları nesnel bilgiler kullanarak geliştirmelidir.

Öznel ve nesnel bilgileri, sonraki araştırmalar sonucunda elde ettiği ek bilgilerle bütünleştirmelidir.

Açıklama:

KARAR AĞACI
Problemin karar ağacı çizimi oluşturulurken kullanılan iyimserlik ölçütü sonucunun faydalı olmadığı durumlarda karar verici, doğal durumların ortaya çıkış olasılıklarını saptayarak problemi risk altında karar verme teknikleriyle yeniden çözmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Bir olaya ilişkin bilinen olasılıkların, yeni bilgi ışığı altında tekrar gözden geçirilmesi işlemine ne ad verilir?

Karar Ağacı

Bayes Teoremi

Olasılık Teorisi

Karar Düğümü

Şans Düğümü

Açıklama:

KARAR VERMEDE BAYES TEOREMİ
Bir olaya ilişkin bilinen olasılıkların, yeni bilgi ışığı altında tekrar gözden geçirilmesi işlemine Bayes Teoremi adı verilir. Olasılık teorisinde önemli bir yere sahip olan Bayes teoremi, doğal durum olasılıklarının elde edilen yeni bilgiler ışığı altında geliştirilmesi için kullanılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Bayes kuralında P(D_i ) olasılıkları ...... ....., P(D_i |x) olasılıkları ise ----- ----- olarak adlandırılır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar?

önsel olasılıklar/sonsal olasılıklar

bileşik olasılıklar/koşullu olasılıklar

önsel olasılıklar/bileşik olasılıklar

sonsal olasılıklar/önsel olasılıklar

bileşik olasılıklar/sonsal olasılıklar

Açıklama:

KARAR VERMEDE BAYES TEOREMİ
Bayes kuralında P(D_i ) olasılıkları önsel olasılıklar, P(D_i |x) olasılıkları ise sonsal olasılıklar olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Karar verme problemlerinde tam bilginin beklenen değeri, aşağıdaki kısaltmalardan hangisi ile kullanılır?

P(DI-)

P(A)

EVPI

P(C)

P(DT)

Açıklama:

TAM BİLGİNİN BEKLENEN DEĞERİ
Karar verme problemlerinde tam bilginin beklenen değeri (Expected Value of Perfect Information) EVPI kısaltması ile kullanılır. Tam bilginin beklenen değerinin hesaplanması için,EVPI = [Tam bilgi ile elde edilen getiri] - [Tam bilgi olmadan elde edilen beklenen getiri] eşitliği kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Hangi doğal durumun ortaya çıkacağının kesinlikle öğrenilmesiyle elde edilebilecek en iyi getiri değeri ile hangi doğal durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisi öğrenilmeden önceki en iyi beklenen getiri değeri arasındaki farka ne ad verilir?

Tam bilginin beklenen değeri

Karar değişkeni

Sonuç değeri

Tam bilgi ile elde edilen getiri

Tam bilgi olmadan elde edilen beklenen getiri

Açıklama:

TAM BİLGİNİN BEKLENEN DEĞERİ
Hangi doğal durumun ortaya çıkacağının kesinlikle öğrenilmesiyle elde edilebilecek en iyi getiri değeri ile hangi doğal durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisi öğrenilmeden önceki en iyi beklenen getiri değeri arasındaki farka "tam bilginin beklenen değeri" adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Belirlenen amaçlara ulaşılabilmesi birden fazla hareket biçimi arasından seçim yapma süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Kritik faktör analizi

Yöneylem araştırması

Karar verme

Sınırlı rasyonellik

Sübjektif optimizasyon

Açıklama:

Karar verme, karar verici tarafından belirlenen amaçların gerçekleştirilebilmesi için iki veya daha fazla hareket biçimi arasından birinin seçimini ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Karar verme aşamasındaki birey, hangi unsuru oluşturarak probleme uygun bir çözüm yöntemi yardımıyla en iyi sonuç ya da sonuçların neler olduğunu belirlemeye çalışmaktadır?

Strateji matrisi

Politika yapılandırması

Prosedür oluşumu

Faktör donanımları

Çevresel koşullar

Açıklama:

Karar verme aşamasında, araştırmacı, strateji matrisini oluşturarak probleme uygun bir çözüm yöntemi yardımıyla en iyi sonuç ya da sonuçların ne olduğunu tespit etmeye çalışır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Strateji matrisi aracılığıyla karar vericinin karşılaşabileceği bütün olası durumları bütünleşik bir biçimde görmesine yarayan grafiksel içerikli yardımcı unsur aşağıdakilerden hangisidir?

İş akışı şeması

Kuyruk modeli

Strateji haritası

Karar ağacı

Ağ modeli

Açıklama:

Karar ağacı, strateji matrisi yardımıyla karar vericinin karşılaşabileceği tüm senaryoları bir arada görmesine yardımcı olan grafiksel bir yardımcıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Karar problemine dönük olarak oluşturulan strateji matrisindeki doğal durum ihtimallerini güncellemek için ek bilgiye duyulan ihtiyaca bağlı olarak, doğal durumların ilk sonuçlarının revize edilmesi için başvurulan unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Powell kuramı

Michels konsolidasyonu

Parson postulatı

Porter analizi

Bayes Teoremi

Açıklama:

Karar vericiler karar problemi için oluşturulan strateji matrisinde yer alan doğal durum olasılıklarını güncellemek için ek bilgiye ihtiyaç duyarlar. Ek bilgi olması durumunda doğal durumların ilk sonuçlarının revize edilmesi için Bayes Teoremi kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Karşılaşılması muhtemel alternatiflerin ve sonuçların şematik gösterimini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Akış şeması

Karar ağacı

Kavramsal model

Gantt şeması

Ağ diyagramı

Açıklama:

Karar ağacı, karar vericinin karar verme probleminde ortaya çıkabilecek tüm durumları (senaryoları) bir arada izleyebileceği grafiksel bir yaklaşımdır. Bu bağlamda karar ağacı olası alternatiflerin ve sonuçların şematik gösterimidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Birden fazla kararın müteakip bir biçimde verilmesini gerekli kılan karar problemlerinde strateji matrisi yetersiz kaldığı için, böylesi problemlerin modellenmesindeİş emr ve çözümünde hangi unsura başvurulmaktadır?

Karar ağacı

Akış şeması

İş emri

Veri tablosu

Ağ modeli

Açıklama:

Birden fazla kararın ardı ardına verilmesini gerektiren ardışık karar problemlerinde strateji matrisi yetersiz kalır. Bu tür problemlerin modellenmesi ve çözümü için karar ağacı gerekli bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

... karar ağacı üzerinde kare sembolü ile gösterilir ve karar değişkenini temsil eder.
... ise karar ağacında daire sembolü ile gösterilir. Buradan çıkan dallar ortaya çıkış olasılıkları belirli değerleri alabilen olaylar için kullanılmaktadır.
Yukarıdaki ifadelerde boş bırakılan yerlere hangi kavramların getirilmesi gerekmektedir?

Dal, bitiş noktası

Karar düğümü, şans düğümü

Referans birimi, çıkış düğümü

Varış noktası, belirlenim düğümü

Atanmış nokta, varış düğümü

Açıklama:

Karar düğümü karar ağacı üzerinde kare sembolü ile gösterilir ve karar değişkenini temsil eder. Strateji matrisinin satırlarında yer alan karar alternatifleri bu düğümün çıktılarıdır. Bu nedenle karar ağacında bu düğümden sağa doğru karar alternatifleri sayısı kadar doğrular (dallar) çizilir. Şans Düğümü: Strateji matrisindeki doğal durumların karar ağacında gösterilmesi için şans düğümlerinden yararlanılır. Şans düğümleri, karar ağacında daire sembolü ile gösterilir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Karar verme problemlerinde şans dalları karar probleminin hangi unsurunu göstermek için kullanılmaktadır?

Seçenekler

Amaç

Doğal durumlar

Hedef

Kriterler

Açıklama:

Karar verme problemlerinde karar dalları stratejileri (seçenekler-alternatifler), şans dalları ise doğal durumları (olayları) göstermek için kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Karar ağaçları, ... solda yer alacak şekilde soldan sağa doğru yönlendirilmiş bir akışı ile oluşturulmaktadır.
Yukarıdaki ifadelerde boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi gelirse ifade doğru olur?

Bitiş noktası

Karar dalı

Şans dalı

Şans düğümü

Temel karar düğümü

Açıklama:

Karar ağaçları temel karar düğümü solda yer almak üzere soldan sağa doğru yönlendirilmiş bir akışta oluşturulur.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Karar problemlerinin çözümünde karar ağaçları aşağıdaki hangi yöntem ile çizilmektedir?

Tümdengelim

Tümevarım

Çıkarım

Tahmin

Varsayım

Açıklama:

Karar ağaçları, karar problemlerinin çözümünde, tümevarım yöntemiyle çizilme, tümdengelim yöntemi ile çözülme özelliği ile katkı yaparlar.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Belirlenen amaçların gerçekleştirilebilmesi için iki veya daha fazla hareket biçimi arasından birinin seçimine ne ad verilir?

Tahminde bulunma

Araştırma yapma

Karar verme

Amaç gerçekleştirme

Taktik belirleme

Açıklama:

Karar verme, karar verici tarafından belirlenen amaçların gerçekleştirilebilmesi için iki veya daha fazla hareket biçimi arasından birinin seçimini ifade eder. Karar verme aşamasında, araştırmacı, strateji matrisini oluşturarak probleme uygun bir çözüm yöntemi yardımıyla en iyi sonuç ya da sonuçların ne olduğunu tespit etmeye çalışır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi strateji matrisi yardımıyla karar vericinin karşılaşabileceği tüm senaryoları bir arada görmesine yardımcı olan grafiksel bir yardımcıdır?

Seçenekler kümesi

Yol haritası

Akış şeması

Gant Şeması

Karar ağacı

Açıklama:

Karar verme konusunda kullanılan bir diğer araç da karar problemi için karar ağacının oluşturulmasıdır. Karar ağacı, strateji matrisi yardımıyla karar vericinin karşılaşabileceği tüm senaryoları bir arada görmesine yardımcı olan grafiksel bir yardımcıdır. Temel olarak ağaca benzeyen bir yapısı olduğu için karar ağacı adı verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Strateji matrisindeki doğal durumların gösterilebilmesi için kullanılan ve buradan çıkan dalların da ortaya çıkış olasılıkları belirli değerleri alabilen olaylar için kullanılabildiği karar ağacı öğesi aşağıdakilerden hangisidir?

Karar düğümü

Şans düğümü

Dal

Bitiş noktası

Başlangıç noktası

Açıklama:

Şans Düğümü: Strateji matrisindeki doğal durumların karar ağacında gösterilmesi için şans düğümlerinden yararlanılır. Şans düğümleri, karar ağacında daire sembolü ile gösterilir. Şans düğümlerinden çıkan dallar, ortaya çıkış olasılıkları belirli değerleri alabilen olaylar için kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Karar ağacı çizimine nereye karar düğümü çizilerek başlanır?

Yatay kesişme noktasına

Dikey kesişme noktasına

Ortaya

En sola

En sağa

Açıklama:

Bölümdeki Şekil 3.1’de incelendiğinde karar ağacının nasıl oluşturulacağını ele alalınabilir. Karar ağacı çizimine en sola bir karar düğümü çizilerek başlanır. Şekilde en solda gösterilen kare, bir karar düğümüdür, bu düğümden karar alternatifi sayısı kadar dal sağa doğru yönlendirilir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden ifadelerden hangisi karar ağaçları için doğru değildir?

Aşırı hesaplama gerektirmeksizin sınıflama yaparlar.

Sürekli değişkenler için uygundurlar.

Kesikli değişkenler için uygundurlar.

Temsil ettikleri problem ne olursa olsun karmaşık yapıda değillerdir.

Çizimleri kolaydır.

Açıklama:

Karar ağaçları, çizimleri kolay olan ve karar vericiye en iyi karar alternatifinin seçiminde görsel olarak yardımcı olan grafiklerdir. Karar ağaçları aşırı hesaplamaya gerek kalmadan sınıflama yapar ve hem sürekli, hem de kesikli değişkenler için uygundur. Ancak karar ağaçlarının en büyük dezavantajı, karar alternatifi ve doğal durum sayısının artması durumunda karar ağacının karmaşık bir yapı alabilmesidir.
Dolayısıyla probleme bağlı olarak karmaşık yapıda olabilirler.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Karar verici, karar ağacının çizimini tamamladıktan sonra karar ağacının neresinden ilerleyerek en iyi sonuca ulaşır?

En sağından

En solundan

Ortasından

En üst köşeden

Hipotenüsten

Açıklama:

Karar ağaçları karar düğümü ile başlar ve sonuç değerleri ile tamamlanır. Karar verici karar ağacının çizimini tamamladıktan sonra karar ağacının en sağından karar düğümüne doğru ilerleyerek en iyi sonuca ulaşır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Bir olaya ilişkin bilinen olasılıkların yeni bilgiler ışığı altında tekrar gözden geçirilmesinde kullanılan istatistik teoremi aşağıdakiler hangisidir?

Pick Teoremi

Cayley Teoremi

Bayes Teoremi

Hahn-Banach Teoremi

Blanchet Teoremi

Açıklama:

Doğal durum olasılıklarının elde edilen yeni bilgiler ışığı altında geliştirilmesi için, olasılık teorisinde önemli bir yere sahip olan Bayes teoremi kullanılabilir. Bayes teoremi temel olarak bir olaya ilişkin bilinen olasılıkların yeni bilgi ışığı altında tekrar gözden geçirilmesi işlemidir. Karar verici Bayes teoremini karar verme sürecine dahil ederek, parametreler hakkında yapacağı tahminlerde kendisinin sahip olduğu bilgileri, deneyimlerini, yani öznel ve nesnel bilgileri sonradan yapılan araştırmalar sonucunda elde edilen ek bilgilerle bütünleştirme şansını yakalayacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Karar verme problemlerinde karar vericinin belirlilik ortamında yer alması karar verme süreci açısından nasıl değerlendirilebilir?

Karar ağacı matriks yapıda olur

Paydaşların görüşü önemsenir

Tek seçeneğe sahiptir

Kolay karar verir

Sınırlı bilgiye ulaşır

Açıklama:

Karar verme problemlerinde olduğu gibi birçok diğer problemde de karara ulaşmak için mümkün olduğunca doğru ve fazla bilgiye ihtiyaç duyulur. Karar verme problemlerinde karar verici her zaman belirlilik ortamında olsa karar verme süreci zor olmayabilir. Fakat bu durum gerçek hayatta çoğunlukla mümkün olamamaktadıra

Doğru Cevap: D

Gerçekleşme olasılığı

Tam bilginin getirisi

İdeal çözüm değeri

Tam bilginin beklenen değeri

En büyük olasılık değeri

Açıklama:

Tam bilginin beklenen değeri
Tam bilginin beklenen değeri, hangi doğal durumun ortaya çıkacağının kesinlikle öğrenilmesiyle elde edilebilecek en iyi getiri değeri ile hangi doğal durumun kesinlikle ortaya çıkacağı bilgisi öğrenilmeden önceki en iyi beklenen getiri değeri arasındaki fark olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Her doğal durum için en iyi değerler (kazanç yapılı problemde en yüksek değer, maliyet yapılı problemde en düşük değer) ile ilgili doğal durum olasılıklarının çarpımlarının toplamı biçiminde hesaplanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Bazı kararlar sadece kişinin kendisini etkiler.

Kimi kararlar sadece kurumları etkiler.

Bir kısım kararlar toplumun belirli bir bölümünü etkiler.

Zorlu koşullar, bizlerin sağlıklı karar vermesini kolaylaştırır.

Hızlı değişim ve çalışma hayatının koşulları karar vermeyi etkiler.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 32

İnsanın karar vermede sağlıklı ve başarılı olma zorunluluğu vardır ve bu zorunluluğu karar analizleri ile bilimsel karar verme tekniklerinden yararlanarak elde eder bütün bunların sonucunda insanın önüne çıkan kararla ilgili kavram nedir?

Karar vericiler

Karar problemleri

Yarışan işlemler

Pek çok yöntem

Birden fazla faktör

Açıklama:

Bu durumun bir yansıması olarak karar analizinde birbiriyle yarışan seçeneklerin bilimsel karar verme tekniklerinden yararlanılarak değerlendirildiğini ve karara varıldığını görüyoruz. Gerçek hayatta karşılaşılan karar problemleri oldukça karmaşık yapıdadır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Gerçek hayatta insan karar problemleriyle karşılaşır ve bu problemler karmaşık bir yapıya sahiptir kararların bu karmaşık yapısının pek çok sebebi vardır aşağıdakilerden hangisi bu sebeplerden birisi değildir?

Amaçların sıklıkla birbiriyle çatışması.

Karar durumlarının içerdiği belirsizlikler.

Karar verme sürecine birden fazla kişinin dahil olması.

Birden fazla faktörün ve amacın bir arada değerlendirilmesi gerekliliği.

Kararların pek azının bir sonucu olması ve bu sonucunda çok sayıda insan arasında paylaşılması gerekliliği.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

AHP, analitik hiyerarşi süreci tekniği Thomas Saaty tarafından geliştirilmiştir ve çok kriterli karar problemlerinin modellenmesinde kullanılır, teknik karar problemlerinde bir konuda daha kullanılır bu konu aşağıdakilerden hangisidir?

Karar problemlerinin sonlarının geliştirilmesinde.

Karar problemlerinin çözümlenmesinde.

Karar problemlerinin sonucunun birinin belirlenmesinde.

Karar problemlerinin kaynak paylaşımında.

Karar problemlerinin karşılaştırılmasının tahminini yapmada.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 38

AHP analitik hiyerarşi süreci tekniği teknik karar vermede grupların, bireylerin önceliklerini dikkate alarak değerlendirme olanağı sağlar buna göre AHP ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

AHP analitik hiyerarşi süreci tekniği nicel ve nitel kriterleri birleştirerek değerlendirme olanağı sağlar.

AHP analitik hiyerarşi süreci tekniği seçenekler kümesi içinden karşılaştırma sonucunda birinin belirlendiği seçim problemidir.

AHP analitik hiyerarşi süreci tekniği, ele alınan problemi düzlem içine yerleştirerek boyutsuz bir yapıya dönüştürür.

AHP analitik hiyerarşi süreci tekniği sayısal olarak doğrudan ifade edilemeyen subjektif yargıları analize dahil eder.

AHP, analitik hiyerarşi süreci tekniği pek çok farklı alanda ortaya çıkan çok kriterli karar problemlerine uygulanır.

Açıklama:

Analitik hiyerarşi süreci ele alınan problemi hiyerarşik bir yapıya dönüştürür ve ikili karşılaştırmalara dayanır. Bu karşılaştırmalar her bir kriter ve seçenek ikilisi için gerçek ölçüm değerleri kullanılarak veya yargı ve tercihlerin göreli gücünü yansıtan bir ölçek ( Temel Ölçek ) kullanılarak gerçekleştirilir. Karşılaştırma sonucu elde edilen değerler ise ikili karşılaştırma matrisi olarak adlandırılan matrislerle gösterilir. Bu matrisler analiz edildikten sonra, ele alınan iki elemanın ( kriter, seçenek ) hangisinin daha önemli, tercih edilir veya baskın olduğu ortaya konur.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Analitik hiyerarşi süreci tekniğinde yer alan “hiyerarşik yapı” kavramı için aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Hiyerarşik yapı ile problem bileşenlerine ayrıştırılır.

Hiyerarşik yapı ile problemin bileşenleri hiyerarşik bir yapıda düzenlenir ve gösterilir.

Hiyerarşik yapı ile problemin anlaşılırlığı sağlanır.

Hiyerarşik yapı ile amaçlar, süreçler ve birden fazla aday belirlenir.

Hiyerarşik yapı ile problem hiyerarşik bir modele dönüştürülür.

Açıklama:

Hiyerarşik yapı, problemin ayrıntılı bir biçimde ortaya konması amacıyla oluşturulan ve bir dizi homojen elemandan oluşan katmanlardır. Hiyerarşik yapı sayesinde problemin bileşenlerine ayrıştırılması ve bu bileşenlerin hiyerarşik bir yapıda düzenlenmesi ve gösterilmesi problemin anlaşılırlığını arttırmaktadır. Analitik hiyerarşi sürecinde karar problemi hiyerarşik bir modele dönüştürülür. Hiyerarşik yapı oluşturulurken hiyerarşinin bir seviyesindeki elemanların kendisinden önce gelen bir üst seviyedeki tüm elemanlara göre anlamlı bir şekilde karşılaştırılabilir olup olmadığı göz önünde bulundurulur. Bir anlamda belirli bir seviyedeki elemanlar bir üst seviyedeki eleman veya elemanlarla ilişkilendirilir.

Doğru Cevap: D

AHP ile ele alınan bir karar probleminde K1 kriterinde 8 alternatifin ikili karşılaştırması yapılacaktır. Bu bağlamda, karar vericinin yapması gereken ikili karşılaştırma sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

İkili karşılaştırma sayısı = [n(n-1)]/2 = [8(8-1)]=28’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Ayrıştırma
Referansların belirlenmesi
Tercihlerin ikili karşılaştırması
Mutlak üstün alternatifin belirlenmesi
Sentez

Yukarıda yer alan ifadelerden AHP’nin temel çözüm aşamaları arasında yer alanlar hangileridir?

I, II ve IV

I, III ve V

II, III ve IV

II, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Analitik hiyerarşi sürecinin problem çözüm aşamaları üç temel ilke üzerine inşa edilmiştir. Bu ilkeler sırasıyla; ayrıştırma/hiyerarşik yapının geliştirilmesi, tercihlerin ikili karşılaştırılması ve sentezdir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

AHP'de kriterlere ilişkin w = (w₁,...,w_n)^T göreli önem vektörünü elde etmek için aşağıdakilerden hangisinin yapılması gereklidir?

Alternatiflerin ikili karşılaştırılması

Seçeneklerin belirlenmesi

Eşik değerlerin belirlenmesi

Referansların belirlenmesi

Aşağıdakilerden hangisi AHP'nin uygulandığı problem türlerinden biridir?

Kıyaslama problemleri

Tanımlama problemleri

Tasarım problemleri

Doğrusal karar problemleri

Ardışık karar problemleri

Açıklama:

AHP’nin uygulandığı problem türlerinden başlıcaları aşağıda sıralanmıştır.

Seçim problemleri: Bir dizi seçenek arasından birinin seçilmesi.
Önceliklendirme/değerlendirme problemleri: Bir dizi seçeneğin göreceli değerinin belirlenmesi.
Kaynak dağıtım problemleri: Seçeneklerin en iyi alternatif kombinasyonunun bulunması.
Kıyaslama: Süreçlerin veya sistemlerin bilinen süreç ve sistemlerle karşılaştırılması.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Karar vericinin problem çözümünde karşılaştığı problemi tek başına ele alması yerine alt problemlere bölmesine ne ad verilir?

Kümeleştirme

Hiyerarşik ayrıştırma

Ölçekleme

Sentezleme

Toplulaştırma

Açıklama:

Hiyerarşik ayrıştırma, karar vericinin problem çözümünde karşılaştığı problemi tek başına ele alması yerine alt problemlere bölmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Analitik hiyerarşi sürecinde her iki faktör aynı öneme sahip ise temek ölçekte hangi sayısal değeri alır?

Açıklama:

Doğru yanıt A’dır.

değer	Tanım	Açıklama
1	Eşit derecede önemli	Her iki faktör aynı öneme sahiptir.
3	Orta derecede önemli	Bir faktör diğerine göre biraz daha önemlidir.
5	Önemli	Bir faktör diğerine göre kuvvetle daha önemlidir.
7	Çok önemli	Bir faktör diğerine göre yüksek derecede kuvvetle önemlidir.
9	Aşırı derecede önemli	Bir faktör diğerine göre çok yüksek derecede önemlidir.
2, 4, 6, 8	Yukarıda yer alan iki ardışık yargı arasına düşen orta değerler

Doğru Cevap: A

Soru 52

Analitik hiyerarşi sürecinde bir faktör diğerine göre çok yüksek derecede önemli ise temek ölçekte hangi sayısal değeri alır?

Açıklama:

Sayısal değer	Tanım	Açıklama
1	Eşit derecede önemli	Her iki faktör aynı öneme sahiptir.
3	Orta derecede önemli	Bir faktör diğerine göre biraz daha önemlidir.
5	Önemli	Bir faktör diğerine göre kuvvetle daha önemlidir.
7	Çok önemli	Bir faktör diğerine göre yüksek derecede kuvvetle önemlidir.
9	Aşırı derecede önemli	Bir faktör diğerine göre çok yüksek derecede önemlidir.
2, 4, 6, 8	Yukarıda yer alan iki ardışık yargı arasına düşen orta değerler

Doğru Cevap: E

Soru 53

Analitik hiyerarşi süreci bir dizi seçeneğin göreceli değerinin belirlenmesinde kullanılıyor ise hangi problem türüne cevap aranmaktadır?

Seçim problemleri

Önceliklendirme problemleri

Kaynak dağıtım problemleri

Kıyaslama

Finansman

Açıklama:

Analitik hiyerarşi süreci karar verme teknikleri içinde yaygın kullanımı olan bir tekniktir. Tekniğin sağlık, savunma, proje planlama, tahmin, pazarlama, yeni ürün fiyat belirleme, politika değerlendirme, finans ve yönetim gibi pek çok alanda uygulaması görülmektedir. Tekniğin uygulandığı problem türlerinden başlıcaları aşağıda sıralanmıştır.

Seçim problemleri: Bir dizi seçenek arasından birinin seçilmesi.
Önceliklendirme/değerlendirme problemleri: Bir dizi seçeneğin göreceli değerinin belirlenmesi.
Kaynak dağıtım problemleri: Seçeneklerin en iyi alternatif kombinasyonunun bulunması.
Kıyaslama: Süreçlerin veya sistemlerin bilinen süreç ve sistemlerle karşılaştırılması.

Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Analitik hiyerarşi süreci süreçlerin veya sistemlerin bilinen süreç ve sistemlerle karşılaştırılmasında kullanılıyor ise hangi problem türüne cevap aranmaktadır?

Seçim problemleri

Önceliklendirme problemleri

Kaynak dağıtım problemleri

Kıyaslama

Finansman

Açıklama:

Seçim problemleri: Bir dizi seçenek arasından birinin seçilmesi.
Önceliklendirme/değerlendirme problemleri: Bir dizi seçeneğin göreceli değerinin belirlenmesi.
Kaynak dağıtım problemleri: Seçeneklerin en iyi alternatif kombinasyonunun bulunması.
Kıyaslama: Süreçlerin veya sistemlerin bilinen süreç ve sistemlerle karşılaştırılması.

Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Analitik hiyerarşi süreci bir dizi seçenek arasından birinin seçilmesinde kullanılıyor ise hangi problem türüne cevap aranmaktadır?

Seçim problemleri

Önceliklendirme problemleri

Finansman

Kaynak dağıtım problemleri

Kıyaslama

Açıklama:

Seçim problemleri: Bir dizi seçenek arasından birinin seçilmesi.
Önceliklendirme/değerlendirme problemleri: Bir dizi seçeneğin göreceli değerinin belirlenmesi.
Kaynak dağıtım problemleri: Seçeneklerin en iyi alternatif kombinasyonunun bulunması.
Kıyaslama: Süreçlerin veya sistemlerin bilinen süreç ve sistemlerle karşılaştırılması.

Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Analitik hiyerarşi süreci seçeneklerin en iyi alternatif kombinasyonunun bulunmasında kullanılıyor ise hangi problem türüne cevap aranmaktadır?

Seçim problemleri

Önceliklendirme problemleri

Kaynak dağıtım problemleri

Kıyaslama

Finansman

Açıklama:

Seçim problemleri: Bir dizi seçenek arasından birinin seçilmesi.
Önceliklendirme/değerlendirme problemleri: Bir dizi seçeneğin göreceli değerinin belirlenmesi.
Kaynak dağıtım problemleri: Seçeneklerin en iyi alternatif kombinasyonunun bulunması.
Kıyaslama: Süreçlerin veya sistemlerin bilinen süreç ve sistemlerle karşılaştırılması.

Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Analitik hiyerarşi sürecinde problemin bütünü içinde, amacı gerçekleştirme açısından seçeneklerin bütünsel önem değerinin belirlendiği aşamaya ne ad verilir?

Sentez

Ayrıştırma

Hiyerarşik yapının geliştirilmesi

Tercihlerin ikili karşılaştırılması

Analiz

Açıklama:

Sentez: Analitik hiyerarşi sürecinde sentez çözüm adımlarının sonuncusudur. Sentez; problemin bütünü içinde, amacı gerçekleştirme açısından seçeneklerin bütünsel (global) önem değerinin (ağırlığının) belirlenmesidir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Analitik hiyerarşi sürecinde matrisler yardımıyla yapılan ve seçeneklerin öncelik sıralamasının belirlenmesi amacıyla kullanılan aşamaya ne ad verilir?

Sentez

Ayrıştırma

Hiyerarşik yapının geliştirilmesi

İkili karşılaştırma

Analiz

Açıklama:

Bu ilke, hiyerarşide yer alan elemanların bir üst düzeydeki eleman üzerindeki etkilerinin gücüne göre karşılaştırılmalarına ilişkindir. İkili karşılaştırma, matrisler yardımıyla yapılır ve seçeneklerin öncelik sıralamasının belirlenmesi amacıyla kullanılır. Karşılaştırmalar hiyerarşik yapıya göre yukarıdan aşağıya doğru gerçekleştirilir. Tekniğin ikinci adımı ikili karşılaştırma matrislerinin oluşturulmasıdır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

İkili karşılaştırma matrisinde bir kriter kendisi ile eşit öneme sahip bir kriter ile karşılaştırılması sonucu matris değeri ne olur?

Açıklama:

İkili karşılaştırmalarda bir kriterin kendisi ile karşılaştırılması veya kendisi ile eşit oranda öneme sahip bir kriterle karşılaştırılması sonucu 1’dir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Amaç-kriterler-alt kriterler-seçenekler şeklinde sıralanan bir hiyerarşk yapı kaç seviyelidir?

Açıklama:

Analitik hiyerarşi sürecinde en temel hiyerarşi yapısı, amaç, kriterler ve seçenekler yer almaktadır. Eğer kriterlere ilişkin alt kritereler de tanımlanır ise seviye sayısı kullanılan alt kriterlere bağlı olarak değişecektir. Amaç-kriterler-alt kriterler-seçenekler şeklinde oluşan bir hiyerarşik yapı dört seviyeden oluşmaktadır. Doğru ceva D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

AHS'de kullanılan Saaty tarafından geliştirilen temel ölçeğe göre; karar verici için karşılaştırma yaptığı faktörlerden biri diğerinden orta derecede önemli ise buna karşılık gelen sayısal değer kaç olmalıdır?

Açıklama:

Karar verici için karşılaştırma yaptığı faktörlerden biri diğerinden orta derecede önemli ise Saaty'nin geliştirdiği temel ölçeğe göre sayısal değeri 3'tür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

AHP yönteminde kullanılan ölçek düşünüldüğünde her iki faktörün de eşit öneme sahip olduğu hangi rakamla ifade edilmektedir?

Açıklama:

1 Eşit derecede önemlidir. Her iki faktör aynı öneme sahiptir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Bir ikili karşılaştırma matrisinde seçenek 1 seçenek 3 ün altı katı, seçenek 3 seçenek 2 nin iki katı kadar daha fazla öneme sahipse aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Seneç 3 en büyük öneme sahiptir.

Seçenek 2 en büyük öneme sahiptir.

Seçenek 3 seneçek 2ye göre daha önemlidir

Seçenek 1 seçenek 2ye göre 3 kat daha değerlidir.

Seçenek 3 seçenek 1 e göre 6 kat daha değerlidir.

Açıklama:

Seçenek 1 seçenek 2ye göre 3 kat daha değerlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

AHP yönteminde yapılan ikili karşılaştırmaların toplam sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

n(n-1)/2

n.(n-1)

n-1

n+1

n(n+1)

Açıklama:

Satır tercih edildiğinde soldan birinci sıradaki “seçenek 1” sırasıyla sütunlarda
yer alan seçenekler ile karşılaştırılır. Kendisi ile karşılaştırma sonucunun 1 olacağı açıktır.
Bu durumda karşılaştırma sayısı seçenek sayısının 1 eksiği kadar olacaktır. Toplam ikili
karşılaştırma sayısı ise, n seçenek sayısını göstermek üzere n(n-1)/2 kadardır

Doğru Cevap: A

Soru 77

I- Her sütun değeri ayrı ayrı sütun toplamlarına bölünür.
II- Normalleştirilmiş matriste her bir satırın ortalaması alınır.
III- Normalleştirilmiş matriste her bir sütunun ortalaması alınır.
Önem vektörünün elde edilmesine yönelik yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız II

Açıklama:

Soru 1

Analitik ağ sürecinde kümeler arasındaki etkileşim ne ile ifade edilir?

Bağımlılık

Etkileşim

Etki matrisi

Süpermatris

Limit süpermatris

Açıklama:

Analitik ağ sürecinde kümeler arasındaki etkileşim bağımlılık olarak ifade edilir ve iki türlü tanımlanır. İlk tanımlama kümeler arasındaki etkileşime ilişkin iken ikincisinde kümelerin kendi içinde etkileşime yöneliktir. Kümeler arasındaki etkileşim dış bağımlılık, küme içinde etkileşim iç bağımlılık olarak isimlendirilir. İç bağımlılık bir kümenin elemanlarının aynı küme içindeki elemanlarla ilişkili olması durumudur. İç bağımlılık kriterlerin yer aldığı küme için söz konusu olabileceği gibi seçenekleri içeren küme için de söz konusu olabilir. İç bağımlılığın gösteriminde bir kümeden çıkıp aynı kümeye bağlanan ok kullanılır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Süpermatris oluşturulduktan sonra süpermatrisin sütunlarında yer alan değerler sütun toplamlarına bölünerek normalize edilir. Toplamı 1 olan değerlerden oluşan bu matrise ne ad verilir?

Matris

Süpermatris

Limit Süpermatris

Ağırlıklandırılmış Süpermatris

Ağırlıklandırılmış Limit Süpermatris

Açıklama:

Ağırlıklandırılmış süpermatris üzerinde ardışık kuvvet alma işlemlerine; elde edilen kuvvet matrisi bir önceki kuvvet matrisiyle eşit olana kadar devam edilir. Elde edilen son matris limit süpermatris olarak adlandırılır. Limit süpermatris değerleri ağda yer alan elemanların bütünsel öncelik değerlerini gösterir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Analitik ağ süreci ile çözümün beş adımından sonuncusu aşağıdakilerden hangisidir?

Karar probleminin belirlenmesi ve ağ modelin geliştirilmesi

İkili karşılaştırmaların yapılması ve özvektörlerin elde edilmesi

Süpermatrisin oluşturulması

Bütünsel öncelik değerlerinin belirlenmesi

En iyi alternatifin seçimi

Açıklama:

Analitik ağ süreci ile çözüm; karar probleminin tanımlanması ve modellenmesi ile başlayan ve seçeneklerin öncelik değerlerine ulaşılması ile biten beş adımdan oluşur.
Karar probleminin çözümünde en iyi seçeneğin belirlenmesi istendiğinde seçim limit süpermatristeki global öncelik değerine göre gerçekleştirilir. Kriterler arasından en etkili olanın belirlenmesi veya etki düzeyine göre bir sıralama elde edilmesi istendiğinde ise, kriterler öncelik değerlerine göre büyükten küçüğe doğru sıralanır. En büyük öncelik değerine sahip kriter en etkili kriter olarak benimsenir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Analitik ağ sürecinde ikili karşılaştırmalarında, “Aşırı derecede önemli” tanımlamasının açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

Her iki faktör aynı öneme sahiptir.

Bir faktör diğerine göre biraz daha önemlidir.

Bir faktör diğerine göre kuvvetle daha önemlidir.

Bir faktör diğerine göre yüksek derecede kuvvetle daha önemlidir.

Bir faktör diğerine göre çok yüksek derecede önemlidir.

Açıklama:

Analitik ağ sürecinde ikili karşılaştırmalarında: Eşit derecede önemli tanımının açıklaması: “her iki faktör aynı öneme sahiptir”; Orta derecede önemli tanımının açıklaması: “bir faktör diğerine göre biraz daha önemlidir”; Önemli tanımının açıklaması “Bir faktör diğerine göre kuvvetle daha önemlidir”; Çok önemli tanımının açıklaması: “Bir faktör diğerine göre yüksek derecede kuvvetle daha önemlidir”; Aşırı derecede önemli tanımının açıklaması: “bir faktör diğerine göre çok yüksek derecede önemlidir”. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Seçenek sayısının belirli sayıda olduğu hem nicel hem de nitel kriterlerin söz konusu olduğu çok kriterli karar verme problemlerinin çözümünde aşağıdakilerden hangisinden yararlanılır?

Analitik düşünce

Analitik ağ süreci

Analitik bakış açısı

Analitik düşünme

Analitik çözüm yöntemleri

Açıklama:

Seçenek sayısının belirli sayıda olduğu hem nicel hem de nitel kriterlerin söz konusu olduğu çok kriterli karar verme problemlerinin çözümünde analitik ağ sürecinden yararlanılır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Analitik ağ süreci kim tarafından geliştirilmiştir?

Thomas L. Saaty

Francis Bacon

René Descartes

David Hume

Thomas Aquinas

Açıklama:

Analitik ağ süreci Thomas L. Saaty tarafından geliştirilmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Boşluğu uygun seçenekle doldurunuz.
__________, ikili karşılaştırmalar mantığına dayanır ve problemi ağ yapıda modeller.

Analitik süreç

Analitik hiyerarşi süreci

Hiyerarşik süreç

Analitik ağ süreci

Ağ süreci

Açıklama:

Analitik hiyerarşi sürecinin (AHP) farklı alanlarda pek çok başarılı uygulaması gerçekleştirilmiştir. Analitik hiyerarşi sürecinin yaygın uygulamaları çok kriterli karar probleminin, hiyerarşik yapıda modellenebilmesi ve kriterlerin birbirinden bağımsız olması durumunda geçerli olmaktadır. ANP (Analytic Network Process - Analitik ağ süreci) analitik hiyerarşi sürecinin bu kısıtlamalarını ortadan kaldıran bir teknik olarak Thomas L. Saaty tarafından geliştirilmiştir. Analitik ağ süreci, ikili karşılaştırmalar mantığına dayanır ve problemi ağ yapıda modeller. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Bir kümenin elemanları ile bir başka kümenin elemanlarının ilişkili olması durumunda aşağıdakilerden hangisinden bahsedilir?

Analitik ağ süreci

Bağımlılık

Geri besleme

İç bağımlılık

Dış bağımlılık

Açıklama:

Bir kümenin elemanları ile bir başka kümenin elemanlarının ilişkili olması durumunda dış bağımlılık söz konusu olur. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Süpermatrisin yapısı aşağıdakilerden hangisine bağlı olarak oluşturulur?

Matrise

Ağ yapıya

İç bağımlılığa

Dış bağımlılığa

Geri besleme durumuna

Açıklama:

Süpermatrisin yapısı ağ yapıya bağlı olarak oluşturulur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Analitik ağ sürecinde kümeler arasındaki etkileşim nasıl ifade edilir?

Bağımlılık

Süreklilik

İlişkisellik

Nedensellik

Etkileşimlilik

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 23

Bir kümenin elemanlarının aynı küme içindeki elemanlarla ilişkili olması durumuna ne ad verilir?

İç Bağımlılık

Dış bağımlılık

Ortak etkileşim

Eleman İlişkiselliği

Küme etkileşimi

Açıklama:

İç bağımlılık bir kümenin elemanlarının aynı küme içindeki elemanlarla ilişkili olması durumudur. İç bağımlılık kriterlerin yer aldığı küme için söz konusu olabileceği gibi seçenekleri içeren küme için de söz konusu olabilir. İç bağımlılığın gösteriminde bir kümeden çıkıp aynı kümeye bağlanan ok kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Süpermatris oluşturulduktan sonra süpermatrisin sütunlarında yer alan değerler sütun toplamlarına bölünerek normalize edilmesiyle toplamı 1 olan değerlerden oluşan matrise ne ad verilir?

Karar matrisi

Vektörel Süpermatris

Ağırlıklandırılmış Süpermatris

Ağ Süpermatris

Limit Süpermatris

Açıklama:

Süpermatris oluşturulduktan sonra süpermatrisin sütunlarında yer alan değerler sütun
toplamlarına bölünerek normalize edilir. Toplamı 1 olan değerlerden oluşan bu matris,
ağırlıklandırılmış süpermatris adını alır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Bir faktör diğerine göre çok yüksek derecede önemli ise atanacak sayısal değer kaçtır?

Açıklama:

Bir faktör diğerine göre çok yüksek derecede önemli ise 9 değeri atanır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Her iki faktör aynı öneme sahip ise hangi sayısal değer atanır?

Açıklama:

İki faktör aynı öenme sahip ise 1 değeri atanır.

Doğru Cevap: A

Yapılan bir karşılaştırmada 1. elaman 3.eleman ile karşılaştırıldığında yüksek derece önemli görülmüş ve 7 sayısal değeri atanmıştır. 3.eleman, 1.eleman ile karşılaştırıldığında hangi değer atanır?

1/7

1/5

Açıklama:

i elemanı ile j elemanı karşılaştırıldığında yukarıdakilerden x gibi bir sayısal değer atandığında j elemanı i elemanı ile karşılaştırıldığında 1/x değerini alır.

Doğru Cevap: B

Kümelerdeki etkileşimin tanımı analitik ağ sürecinin temel kavramlarından hangisidir?

Etki matrisi

Bağımlılık

Süper matris

En iyi olasılık

Geri besleme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Bir kümeyi kendine bağlayan ok, kümenin elemanlarının birbirini etkilediğini ifade eder.
C₁kümesinden C₂ kümesine çizilen ok, C₁ kümesindeki elemanların C₂'yi etkilediğini ifade eder.
Kümeleri birleştiren karşılıklı oklar iki küme elemanlarının karşılıklı bağımlılığını ifade eder.

Yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Bir kümeyi kendine bağlayan ok, kümenin elemanlarının birbirini etkilediğini ifade eder.
C₁kümesinden C₂ kümesine çizilen ok, C₂ kümesindeki elemanların C₁'i etkilediğini ifade eder.
Kümeleri birleştiren karşılıklı oklar iki küme elemanlarının karşılıklı bağımlılığını ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Analitik ağ süreci kim tarafından geliştirilmiştir?

Thomas L. Saaty

Rensis Likert

Elton Mayo

Emile Durkheim

Max Weber

Açıklama:

Analitik hiyerarşi sürecinin daha genel bir yapısı olan analitik ağ süreci Thomas L. Saaty tarafından geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Başlıca hangi nedenden dolayı analitik hiyerarşi süreci analitik ağ sürecine göre yetersiz kalmaktadır?

Çok kriterli karar almak

Kriterlerin kendi aralarında ilişki olduğunda problem modellemek

Hiyerarşik yapıda modellemek

Kriter kümeleri arasındaki iç bağılılık

Kriter kümelerinde dış bağımlılık

Açıklama:

Aynı düzeyde yer alan kriterler ya da seçenekler arasında veya bunların kendi içlerinde ilişki (bağımlılık) söz konusu olduğunda, problemin modellenmesinde analitik hiyerarşi süreci yetersiz kalmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Analitik ağ sürecinde kriterler arasındaki yapıya ne denir?

İç bağımlılık

Etki matrisi

Dış bağımlılık

Geri besleme

Süpermatris

Açıklama:

Kriter kümeleri arasındaki bağımlılık dış bağımlılık, kriterlerin bulunduğu küme içindeki bağımlılık ise iç bağımlılık olarak isimlendirilir. Modelde bağımlılıklar, çizilen oklar ile gösterilir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Hangisi analitik ağ sürecinde elde edilen değerlerin gönderildiği ve sonrasında öncelik değerlerinden oluşan özvektöre ulaşıldığı matris yapısıdır?

Süpermatris

Etki matrisi

Limit süpermatris

İkili karşılaştırma matrisi

Ağırlıklandırılmış Süpermatris

Açıklama:

Karşılaştırma sonucu elde edilen değerler ikili karşılaştırma matrisi olarak adlandırılan matrislerle gösterilir. Bu matrisler analiz edildikten sonra öncelik değerlerinden oluşan özvektöre ulaşılır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Hangi kavram, analitik ağ sürecinde kümeler arasındaki etkileşimi ifade etmektedir?

Kriter

Küme

Hiyerarşi

Matris

Bağımlılık

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi problemde yer alan kriter ve seçenekler arasındaki bağımlılığın çapraz bir biçimde gösterildiği matristir?

Etki matrisi

Karşılaştırmalı matris

Süpermatris

Limit süpermatris

Ağırlıklandırılmış süpermatris

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 46

Hangisi süpermatris oluşturulduktan sonra süpermatrisin sütunlarında yer alan değerler sütun toplamlarına bölünerek normalize edilen matris türüdür?

Etki matrisi

Karşılaştırmalı matris

Ağırlıklandırılmış süpermatris

Limit süpermatris

Süpermatris

Açıklama:

Doğru Cevap: C

İki küme arasındaki her iki yönde dış bağımlılığa ne ad verilmektedir?

Etki matrisi

Dış görünüm kriterleri

Geri besleme

Bağımlılık

Ağ yapı

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 58

Analitik ağ sürecinde kümeler arsındaki etkileşim ……………………. olarak ifade edilir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

ağ yapı

bağımlılık

doğrusal hiyerarşi

model

seçim

Açıklama:

Analitik hiyerarşi sürecinden farklı olarak, analitik ağ sürecinde aynı düzeyde yer alan kriterlerin birbiri ile etkileşimi dikkate alınabilmektedir. Diğer bir ifadeyle, aynı düzeyde yer alan kriterler ya da seçenekler arasında veya bunların kendi içlerinde ilişki (bağımlılık) söz konusu olduğunda, problemin modellenmesinde AHP yetersiz kalmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi etki matrisinin özelliğidir?

İçsel bağımlılık

Çapraz bağımlılık

Dışsal bağımlılık

Karar modeli

Karşılıklı bağımlılık

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 60

Süpermatris yapısı aşağıdakilerden hangisine bağlı olarak oluşturulur?

Ağ yapıya

Geri beslemeye

Dış bağımlılığa

İç bağımlılığa

Problemlere

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerden hangisi Etki Matrislerinin oluşturulma amaçlarıdan biridir?

Kriterler ve seçim arasındaki bağımlılığı çapraz bir biçimde göstermek.

Kriterler ve seçim arasındaki bağımlılığı paralel bir biçimde göstermek.

Sonuç ve seçim arasındaki bağımlılığı paralel bir biçimde göstermek.

Sonuç ve seçim arasındaki bağımlılığı çapraz bir biçimde göstermek.

Sonuç ve kriter arasındaki bağımlılığı çapraz bir biçimde göstermek.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 65

Analitik ağ sürecinde üç farklı süpermatris vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu matrislerden biridir?

Süpermatris.

Esnek Matris.

Katı Matris.

Çapraz Matris.

Sonsuz Matris.

Açıklama:

Analitik ağ sürecinde üç farklı süpermatris vardır. Bu süpermatrisler sırasıyla; süpermatris,
ağırlıklandırılmış süpermatris ve limit süpermatris biçiminde adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

"Yeni bir otomobil satın almak isteyen bir kişi üç seçenek (A, B, C markaları) arasından
birini seçmek istemektedir. Kişinin araç satın alma kararı üzerinde etkili; fiyat, imaj ve
tasarım olmak üzere üç kriter tanımlanmıştır. Kriterler ile seçeneklerin birbirleri üzerinde
etkili olduğu ifade edilmiştir."
Buna göre tüketicinin izleyeceği yollar aşağıdaki gibi kodlanmıştır;
I-Problemin Belirlenmesi ve Ağ Modelinin Geliştirilmesi.
II-İkili karşılaştırmanın yapılması
III-Süpermatrisin oluşturulması
IV-Ağırlıklandırılmış süpermatrisin elde edilmesi
V-Limit süpermatrisin elde edilmesi
Yukardaki Analitik Ağ Süreci örneğine göre tüketicinin izlemesi gereken yollar aşağıdakilerden hangisinde doğru sırada verilmiştir?

III-II-I-IV-V

I-II-III-IV-V

II-III-IV-V-I

V-IV-III-II-I

III-IV-II-V-I

Açıklama:

Problemin çözümünde ilk aşama hatırlanacağı üzere, karar probleminin belirlenmesi
ve ağ modelin geliştirilmesidir.
Hatırlanacağı gibi bir sonraki aşama ikili karşılaştırmaların yapılması ve özvektörün
elde edilmesidir.
Üçüncü aşama süpermatrisin oluşturulması aşamasıdır
Daha sonra süpermatris normalize edilerek ağırlıklandırılmış süpermatris elde edilir.
Sonraki adımda ağırlıklandırılmış süpermatrisin kuvvetleri alınarak limit süper matris
elde edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Analitik Ağ Sürecine göre bağımlılık terimini açıklar?

Analitik ağ sürecinde kriterler arasındaki etkileşim bağımlılık olarak ifade edilir.

Analitik ağ sürecinde seçenekler arasındaki etkileşim bağımlılık olarak ifade edilir.

Analitik ağ sürecinde sonuçlar arasındaki etkileşim bağımlılık olarak ifade edilir.

Analitik ağ sürecinde kümeler arasındaki etkileşim bağımlılık olarak ifade edilir.

Analitik ağ sürecinde problemler arasındaki etkileşim bağımlılık olarak ifade edilir.

Açıklama:

Analitik ağ sürecinde kümeler arasındaki etkileşim bağımlılık olarak ifade edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Analitk Ağ Sürecinde karar probleminin belirlenmesi ve ağ modelin geliştirilmesi adımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Problemin bileşenleri olarak değerlendirilebilecek amaç tanımlanır.

Problemin bileşenleri olarak değerlendirilebilecek kriterler tanımlanır.

Problemin bileşenleri olarak değerlendirilebilecek seçenekler tanımlanır.

Bileşenler arasındaki bağımlılıklar (ilişkiler) belirlenir.

Bağımlılığın söz konusu olduğu durumda bağımlı öğelerin hangisi ortak öğeyi daha çok etkilediği tespit edilir.

Açıklama:

Karar probleminin belirlenmesi ve ağ modelin geliştirilmesi Bu adımda; problemin bileşenleri olarak değerlendirilebilecek amaç, kriterler, varsa alt kriterler ve seçenekler tanımlanır. Bileşenler arasındaki bağımlılıklar (ilişkiler) belirlenir. Bağımlılıklar dikkate alınarak ağ yapı oluşturulur. Böylece kümeler olarak ifade edilen karar probleminin bileşenlerini, bu kümelere ait elemaları ve aralarındaki ilişkileri gösteren model elde edilmiş olur. Model üzerinde bağımlılıkların ve varsa geri beslemenin ok kullanılarak gösterimi gerçekleştirilir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

"Ağırlıklandırılmış süpermatris üzerinde ardışık kuvvet alma işlemlerine; elde edilen kuvvet
matrisi bir önceki kuvvet matrisiyle ...... olana kadar devam edilir."
Yukarıdaki cümlede boşluk bırakılan yere aşağıdakilerden hangi gelmelidir?

Denk.

Büyük.

Küçük.

Eşit.

Yaklaşık.

Açıklama:

Limit Süpermatris;
Ağırlıklandırılmış süpermatris üzerinde ardışık kuvvet alma işlemlerine; elde edilen kuvvet matrisi bir önceki kuvvet matrisiyle eşit olana kadar devam edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi ikili karşılaştırmalar mantığına dayanır ve problemi ağ yapıda modeller?

VIKOR

ELECTRE

ANP

AHP

TOPSIS

Açıklama:

Analitik ağ süreci, ikili karşılaştırmalar mantığına dayanır ve problemi ağ yapıda modeller.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Analitik ağ sürecinde kümeler arasındaki etkileşim nasıl ifade edilir?

İletişim

Bağlılık

İrtibat

Bağımlılık

Kesişim

Açıklama:

Analitik ağ sürecinde kümeler arasındaki etkileşim bağımlılık olarak ifade edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi bir ağda yer alan elemanların diğer elemanlar üzerindeki etkilerinin bir araya getirilmesinden oluşur?

Kriter tablosu

Normalize matris

Süper matris

Eleman matrisi

Etki matrisi

Açıklama:

Bir ağda yer alan elemanların diğer elemanlar üzerindeki etkileri süpermatris adı verilen matriste bir araya getirilir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi süpermatris oluşturulduktan sonra süpermatrisin sütunlarında yer alan değerler sütun toplamlarına bölünerek normalize edilmesiyle elde edilen ve toplamı 1 olan değerlerden oluşan matristir?

Ağırlıklandırılmış Süpermatris

Limit Süpermatris

Normalize Süpermatris

Kuvvet matrisi

Etki matrisi

Açıklama:

Süpermatris oluşturulduktan sonra süpermatrisin sütunlarında yer alan değerler sütun toplamlarına bölünerek normalize edilir. Toplamı 1 olan değerlerden oluşan bu matris, ağırlıklandırılmış süpermatris adını alır.

Doğru Cevap: A

n büyük bir sayı olmak üzere matrisin kaçıncı kuvveti alınarak Limit süpermatris elde edilmiş olur?

2n-1

n+1

2n+1

Açıklama:

n büyük bir sayı olmak üzere matrisin (2n+1)’inci kuvveti alınarak Limit süpermatris elde edilmiş olur.

Doğru Cevap: E

Soru 80

I- ANP yönteminde kriterler birbirinden bağımsızdır.
II- ANP yönteminde hiyerarşiye ihtiyaç duyulmaktadır.
III- ANP yönteminde yer alan kümeler çeşitli düğümlerden oluşmaktadır.
ANP yöntemi ile ilgili olarak yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Analitik hiyerarşi sürecinin yaygın uygulamaları çok kriterli karar probleminin, hiyerarşik yapıda modellenebilmesi ve kriterlerin birbirinden bağımsız olması durumunda geçerli olmaktadır. Analitik ağ süreci bu tür karar problemlerini; kriterler seçenekler kümesi veya kümeler içindeki bağımlılıklar ve bu bağımlılıkların yönlerini içeren bir ağ biçiminde tanımlar. Böylesi ağ modelinde hiyerarşiye ihtiyaç duyulmamaktadır.
Yalnız III

Doğru Cevap: C

Soru 81

ANP ile AHP karşılaştırılması yapıldığında aşağıdakilerden hangisi yanlış olmaktadır?

Hiyerarşik yapıda kriterlerin seçenekleri etkilemediği varsayılır

Hiyerarşik yapıda kriterlerin birbirinden bağımsız olduğu varsayılır

Hiyerarşik yapıda seçeneklerin birbirinden bağımsız olduğu varsayılır

Hiyerarşik yapıda seçenekler amacı etkilemektedir

Kümeler arasındaki ve içindeki bağımlılıkları dikkate alabilen ağ model yargılardan
gerçek durumu yansıtan öncelik değerlerinin elde edilmesini sağlar

Açıklama:

Hiyerarşik yapıda seçenekler kriterleri, kriterler ise amacı etkilemektedir.
Hiyerarşik yapıda seçenekler amacı etkilemektedir

Doğru Cevap: D

Soru 82

Analitik ağ sürecinde kümeler arasındaki etkileşim aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Hiyerarşi

Bağımlılık

Önem derecesi

Kriterler

Alternatifler

Açıklama:

Analitik ağ sürecinde kümeler arasındaki etkileşim bağımlılık olarak ifade edilir ve iki
türlü tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 83

ANP yönteminde aynı küme içerisindeki elemanların kendi aralarında ilişkiye sahip olması aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

İç bağımlılık

Dış bağımlılık

Hiyerarşi

Etki matrisi

Süper matris

Açıklama:

Kümeler arasındaki etkileşim dış bağımlılık,
küme içinde etkileşim iç bağımlılık olarak isimlendirilir. İç bağımlılık bir kümenin
elemanlarının aynı küme içindeki elemanlarla ilişkili olması durumudur

Doğru Cevap: A

Soru 84

ANP yönteminde iki küme arasındaki her iki yönde gerçekleşen dış bağımlılık aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Analitik yapı

Geri besleme

Tüm bağımlılık

Süper matris

Kriterlerin bağımsızlığı

Açıklama:

Kriterler kümesinden seçenekler kümesine çizilen ok A ve B seçeneğinin kriterler kümesinin
elemanlarını etkilediğini göstermektedir. İki küme arasındaki her iki yönde dış
bağımlılık ise geri besleme olarak adlandırılır

Doğru Cevap: B

Soru 85

aii,jj=ajj,ii=0 ifadesi aşağıdakilerden hangisinin bir gösterimidir?

eii , ejj üzerinde etkisi yoktur

eii , ejj üzerinde etkilidir

ejj , eii birbirini etkilemektedir

ejj , eii birbirine eşittir

ejj , eii etkisi pozitiftir

Açıklama:

Etkinin yönüne bağlı olarak matris
değerlerinin belirlenmesi aşağıda özetlenmiştir (http://my.liuc.it/MatSup/2010/N90212/_
Lezione_MMAI_CC.pdf).
eii , ejj üzerinde etkisi yoktur, aii,jj=ajj,ii=0
eii , ejj üzerinde etkilidir, aii,jj=1 ajj,ii=0
ejj , eii üzerinde etkilidir, aii,jj=0 ajj,ii=1
ejj , eii birbirini etkilemektedir. aii,jj=ajj,ii=1

Doğru Cevap: A

Soru 86

I- İkili karşılaştırmalar AHP’de kullanılan temel ölçek yardımıyla gerçekleştirilir.
II- Öncelik vektörleri süpermatrisin satırlarına yerleştirilir
III- Öncelik vektörü bulunduktan sonra kümeler ve elemanlar arasındaki bağımlılıklar tanımlanır
Süpermatrisle ilgili olarak yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

İkili karşılaştırmalar AHP’de kullanılan
temel ölçek yardımıyla gerçekleştirilir. Böylelikle birbirine bağımlı elemanlardan
hangisinin, ortak elemanı daha çok etkilediği ortaya konmuş olur. Kümeler ve elemanlar
arasındaki bağımlılıklar tanımlandıktan sonra öncelik vektörlerine ulaşılır.
I ve II

Doğru Cevap: D

Soru 87

Ağda yer alan elemanların bütünsel öncelik değerleri aşağıdakilerden hangisinde gösterilir?

Karar matrisi

Ağırlıklandırılmış süpermatris

Limit Süpermatris

Etki matrisi

Birim matris

Açıklama:

Ağırlıklandırılmış süpermatris üzerinde ardışık kuvvet alma işlemlerine; elde edilen kuvvet
matrisi bir önceki kuvvet matrisiyle eşit olana kadar devam edilir. Elde edilen son
matris limit süpermatris olarak adlandırılır. Limit süpermatris değerleri ağda yer alan elemanların
bütünsel öncelik değerlerini gösterir

Doğru Cevap: C

Soru 88

ANP yönteminde kümelere ait elemaları ve aralarındaki ilişkileri gösteren model hangi aşamada belirlenir?

Karar probleminin belirlenmesi

İkili karşılaştırmaların yapılması

Özvektörlerin elde edilmesi

Süpermatrisin Oluşturulması

Bütünsel Öncelik Değerlerinin Belirlenmesi

Açıklama:

Bileşenler arasındaki bağımlılıklar (ilişkiler) belirlenir.
Bağımlılıklar dikkate alınarak ağ yapı oluşturulur. Böylece kümeler olarak ifade edilen
karar probleminin bileşenlerini, bu kümelere ait elemaları ve aralarındaki ilişkileri gösteren
model elde edilmiş olur.
Karar probleminin belirlenmesi

Soru 1

Çok kriterli karar verme teknikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Birden fazla faktörün ve amacın bir arada değerlendirilmek zorunda olduğu durumlarla ilgilidir.

Amaçların genel olarak birbirleri ile çatıştığı durumlarla ilgilidir.

Karar süreçlerine birden fazla karar vericinin dahil olması söz konusudur.

Yüksek derecede belirlilik içeren durumlarda tercih edilir.

Kararın sonuçlarının bir çok kişiyi ilgilendirmesi söz konusudur.

Açıklama:

Günümüzde
işletmelerin karşı karşıya oldukları karar problemleri; birden fazla faktörün ve amacın bir
arada değerlendirilmek zorunda olduğu, amaçların genel olarak birbirleri ile çatıştığı, karar durumlarının içerdiği belirsizlikler, karar süreçlerine birden fazla karar vericinin dahil
olması ve kararın sonuçlarının bir çok kişiyi ilgilendirmesi gibi nedenlerden dolayı karmaşık bir yapıya sahiptirler. Karar verici/vericilere bu türden problemlerin çözümünde
yardımcı olan teknikler Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri olarak adlandırılmaktadır.
Çok kriterli karar verme teknikleri; yüksek derecede belirsizlik içeren, çatışan amaçların/kriterlerin yer aldığı, farklı formlardaki veri ve bilgiyi içeren, çoklu bakış açısına sahip
karmaşık problemlerin çözümüne uygulanır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan ........, Hwang ve Yoon (1981) tarafından geliştirilmiştir. Bu yöntem seçilen alternatifin ideal çözüme en yakın, negatif ideal çözüme ise en uzak mesafede olması temeline dayanır.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere getirilebilecek en uygun ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde gösterilmektedir?

Karar matrisi

Alternatifler

TOPSIS

Normalize Karar Matrisi

Ağırlıklı Normalize Karar Matrisi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 3

Çok kriterli bir karar verme probleminde karar vericiye karar verme işleminde yol gösteren tüm ölçümler ya da kurallara verilen genel isimlerine ne ad verilir?

TOPSIS

Karar matrisi

Amaçlar

Kriterler

Alternatifler

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 4

"........ genellikle, ........... üzerindeki bir değişiklikten arzulanan sonucu veya diğer bir deyişle karar vericilerin kriterler doğrultusunda meydana gelmesini istedikleri gelişimin yönünü ifade eder."
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yerlere getirilebilecek en uygun seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

Amaçlar/Kriterler

Kriterler/Amaçlar

Alternatifler/Amaçlar

Amaçlar/Alternatifler

Alternatifler/Kriterler

Açıklama:

Amaç genellikle, kriterlerdeki bir değişiklikten arzulanan sonucu veya diğer bir deyişle
karar vericilerin kriterler doğrultusunda meydana gelmesini istedikleri gelişimin yönünü
ifade eder. Bir kriterin gelişim yönü; fayda-maliyet, maksimum-minimum veya daha çokdaha az olabilir. Araba satın alma örneğinde karar vericinin amacı; fiyat kriterini minimum ve bir depo benzinle gidilen mesafe kriterini maksimum yapmak olabilir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Yukarıdaki formul yardımıyla gerçekleştirilen işleme ne ad verilir?

Vektör normalizasyonu

Normalize karar matrisi

Ağırlıklı normalize karar matrisi

İdeal ve negatif ideal çözümlerin belirlenmesi

Ayırım ölçümlerinin bulunması

Açıklama:

TOPSIS yöntemi, farklı kriter boyutlarını boyutsuz biçime dönüştürerek kriterler arası
karşılaştırmayı kolaylaştırmaktadır. Bunun için karar matrisindeki değerler normalleştirilerek
normalize karar matrisi elde edilir. Matris değerlerini normalize etme yollarından
biri, karar matrisinin her bir satır vektörünü o vektörün normuna bölmektir. Bu işleme
vektör normalizasyonu denir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, yukarıdaki şekilde gösterilen işlem ile gösterilmektedir?

Normalize Karar Matrisi

Ağırlıklı Normalize Karar Matrisi

İdeal ve Negatif İdeal Çözümlerin Belirlenmesi

Ayırım Ölçülerinin Bulunması

İdeal Çözüme Olan Göreli Yakınlığın Hesaplanması

Açıklama:

Bu adımda, bir önceki adımda normalize edilmiş değerler, kriterlerin önem derecelerini
gösteren
wj =(w1,w2,…,wn ),
j=1
(Σn wj =1) ağırlıkları ile çarpılır. Bu durumda
ağırlıklı normalize karar matrisi aşağıdaki gibi yazılır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Yukarıdaki formülle hesaplanan ifadeye ne ad verilmektedir?

İdeal ve Negatif İdeal Çözümlerin Belirlenmesi

Ayırım Ölçülerinin Bulunması

İdeal Çözüme Olan Göreli Yakınlığın Hesaplanması

Alternatiflerin Sıralanması

Normalize Karar Matrisinin Oluşturulması

Açıklama:

İdeal Çözüme Olan Göreli Yakınlığın Hesaplanması
Her bir karar noktasının ideal çözüme göreli yakınlığı olan Ci’nin hesaplanmasında ideal ve
negatif ideal ayırım ölçülerinden yararlanılır. Buradaki ölçüt, her bir alternatife ait negatif ideal
ayırım ölçüsünün toplam ayırım ölçüsü içerisindeki payıdır. DOğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

İki nokta arasındaki doğrusal uzaklığa ne ad verilmektedir?

Öklid uzaklığı

İdeal çözüme olan göreli yakınlık

Negatif ideal çözüme olan uzaklık

Vektör normalizasyonu

Normalize Karar Matrisi

Açıklama:

Öklid uzaklığı iki nokta arasındaki doğrusal uzaklıktır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi TOPSIS yönteminin en son adımıdır?

Normalize Karar Matrisinin Oluşturulması

Alternatiflerin Sıralanması

Ağırlıklı Normalize Karar Matrisinin Oluşturulması

İdeal ve Negatif İdeal Çözümlerin Belirlenmesi

İdeal Çözüme Olan Göreli Yakınlığın Hesaplanması

Açıklama:

Bu yöntemin son aşamasında, bir önceki adımda elde edilen ideal çözüme yakınlık değerleri en büyükten en küçük değere doğru sıralanarak en çok tercih edilen alternatif/alternatifler elde edilir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi TOPSIS yönteminin dezavantajlarından biridir?

TOPSIS yönteminin mantığı rasyonel ve anlaşılırdır.

Yönteme ait hesaplamalar basittir.

En iyi ve en kötü alternatiflerin belirlenmesinde eş zamanlı ölçeksel değer sunar.

Her bir alternatif kendi değerini almaktadır

Probleme yeni bir alternatifin eklenmesi durumunda alternatiflerin sıralamasının tamamen değişebilir.

Açıklama:

TOPSIS yönteminin sahip olduğu avantajlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• TOPSIS yönteminin mantığı rasyonel ve anlaşılırdır.
• Yönteme ait hesaplamalar basittir.
• En iyi ve en kötü alternatiflerin belirlenmesinde eş zamanlı ölçeksel değer sunar.
• Her bir alternatif kendi değerini almaktadır. Böylece alternatifler arasındaki farklılıklar
ve kriterlerin birbirlerinden ne kadar farklı oldukları konusunda iyi bir görüş
elde edilebilir.
Bu avantajlarının yanısıra, yöntemin bazı dezavantajları da vardır:
• Yöntemin dezavantajlarından biri, probleme yeni bir alternatifin eklenmesi ya da
bir alternatifin çıkarılması durumunda alternatiflerin sıralamasının tamamen değişebilmesidir.
• Alternatiflerin değerlendirilmesinde bazı alternatifler için sayısal değerler yerine karar
vericilerin kişisel yargılarına dayanan sözel değerler girdi olarak kullanılabilirken,
çıktıların (ideal çözüme olan yakınlık hesaplamaları) daima sayısal değerler olmasıdır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Aşağıdaki formüllerden hangisi ideal çözüme olan göreli yakınlığın hesaplanmasında kullanılmaktadır?

http://www.muhlisozdemir.com/wp-content/uploads/2015/01/6.png

http://www.muhlisozdemir.com/wp-content/uploads/2015/01/p9.png

http://www.muhlisozdemir.com/wp-content/uploads/2015/01/p10.png

http://www.muhlisozdemir.com/wp-content/uploads/2015/01/p8.png

http://www.muhlisozdemir.com/wp-content/uploads/2015/01/p3.png

Açıklama:

İdeal Çözüme Olan Göreli Yakınlığın Hesaplanması: Alternatiflerin, ideal ve negatif ideal çözüme olan uzaklıkları yardımıyla ideal çözüme olan göreli yakınlığı
formülü ile bulunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

TOPSIS yönteminin son adımı aşağıdakilerden hangisidir?

Normalize edilmiş karar matrisi oluşturulur.

İdeal ve negatif ideal çözüm belirlenir.

Her bir alternatifin ideal ve negatif ideal çözüme olan uzaklıkları hesaplanır.

İdeal çözüme olan göreli yakınlık hesaplanır.

Alternatifler en iyiden en kötüye doğru sıralanır.

Açıklama:

TOPSIS yöntemi 6 adımdan oluşmaktadır. Bu adımlar aşağıdaki gibidir:
• Normalize edilmiş karar matrisi oluşturulur.
• Ağırlıklandırılmış karar matrisi oluşturur.
• İdeal ve negatif ideal çözüm belirlenir.
• Öklid uzaklığı yardımıyla her bir alternatifin ideal ve negatif ideal çözüme olan uzaklıkları hesaplanır.
• İdeal çözüme olan göreli yakınlık hesaplanır.
• Alternatifler en iyiden en kötüye doğru sıralanır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi "Karar Matrisi" için söylenemez?

Satırlarında alternatifler yer alır

Sütunlarında kriterler yer alır.

Karar matrisinin elemanları, her bir alternatifin ilgili kritere göre yapılan değerlendirme sonucu aldığı değerden oluşur.

Karar vericilerin kriterler doğrultusunda meydana gelmesini istedikleri gelişimin yönünü
ifade eder.

Her bir alternatifin her bir kritere göre performansını içerir.

Açıklama:

Karar Matrisi
Çok kriterli karar verme problemi; sonlu sayıdaki alternatifleri, belirlenen kriterleri, her bir alternatifin her bir kritere göre performanslarını içeren bir karar matrisi yardımıyla gösterilebilir. Bir karar matrisinin satırlarında alternatifler, sütunlarında ise alternatiflerin değerlendirileceği kriterler yer almaktadır. Karar matrisinin elemanları, her bir alternatifin ilgili kritere göre yapılan değerlendirme sonucu aldığı değerden oluşur.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi "Öklid" uzaklığını tanımlar?

İki nokta arasındaki doğrusal uzaklıktır.

İki bilinmez arasındaki uzaklıktır.

İki zaman arasındaki uzaklıktır.

İki kriter arasındaki değişken uzaklıktır.

İki amaç arasındaki sabit uzaklıktır.

Açıklama:

Öklid uzaklığı iki nokta arasındaki doğrusal uzaklıktır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Normalize edilmiş karar matrisi hangi yolla oluşturulur?

Alternatiflerin, ideal ve negatif ideal çözüme olan uzaklıkları yardımıyla ideal çözüme olan göreli yakınlığı formülü ile bulunur.

Karar matrisindeki her bir değerin ilgili sütundaki elemanların kareleri toplamının kareköküne bölünmesiyle elde edilmektedir.

Her bir kriterin önem derecesini ifade eden ağırlıkları ile çarpılmasıyla elde edilir.

İdeal çözüme olan uzaklığın kullanıldığı formül yardımıyla birinci alternatifin, ideal çözüme olan uzaklığı olarak bulunur.

Her bir alternatifin ideal çözüme olan göreli yakınlıkları en büyükten en küçüğe doğru sıralanması ile bulunur.

Açıklama:

Normalize Edilmiş Karar Matrisinin Oluşturulması: Karar matrisindeki her bir
değerin ilgili sütundaki elemanların kareleri toplamının kareköküne bölünmesiyle elde
edilmektedir

Doğru Cevap: B

Yüksek derecede belirsizlik içeren, çatışan amaçların/kriterlerin yer aldığı, farklı formlardaki veri ve bilgiyi içeren, çoklu bakış açısına sahip karmaşık problemlerin çözümünde hangi yöntem uygulanır?

Korelasyon analizi

Çok kriterli karar verme teknikleri

Regresyon analizi

Nitel araştırma yöntemleri

Odak grup görüşme tekniği

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi TOPSIS yönteminin avantajlarından birisi değildir?

Probleme yeni bir alternatifin eklenmesi ya da bir alternatifin çıkarılması durumunda alternatiflerin sıralamasının tamamen değişebilmesidir.

Her bir alternatif kendi değerini almaktadır.

En iyi ve en kötü alternatiflerin belirlenmesinde eş zamanlı ölçeksel değer sunar.

TOPSIS yönteminin mantığı rasyonel ve anlaşılırdır.

Yönteme ait hesaplamalar basittir.

Açıklama:

TOPSIS yönteminin sahip olduğu avantajlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• TOPSIS yönteminin mantığı rasyonel ve anlaşılırdır.
• Yönteme ait hesaplamalar basittir.
• En iyi ve en kötü alternatiflerin belirlenmesinde eş zamanlı ölçeksel değer sunar.
• Her bir alternatif kendi değerini almaktadır. Böylece alternatifler arasındaki farklılıklar ve kriterlerin birbirlerinden ne kadar farklı oldukları konusunda iyi bir görüş elde edilebilir.
Bu avantajlarının yanısıra, yöntemin bazı dezavantajları da vardır:
• Yöntemin dezavantajlarından biri, probleme yeni bir alternatifin eklenmesi ya da bir alternatifin çıkarılması durumunda alternatiflerin sıralamasının tamamen değişebilmesidir.
• Alternatiflerin değerlendirilmesinde bazı alternatifler için sayısal değerler yerine karar vericilerin kişisel yargılarına dayanan sözel değerler girdi olarak kullanılabilirken, çıktıların (ideal çözüme olan yakınlık hesaplamaları) daima sayısal değerler olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerden hangisi TOPSIS yöntemi adımlarından biridir?

Normalize edilmemiş karar matrisi oluşturulur

İdeal çözüme olan göreli yakınlık hesaplanır

Ağırlıklı karar ağacı oluşturulur

İdeal ve negatif problemler belirlenir

Alternatifler en kötüden en iyiyi doğru sıralanır

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 51

TOPSIS ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

1981 yılında Hwang ve Yoon tarafından geliştirilmiştir

Bu yöntem seçilen alternatifin ideal çözüme en uzak, negatif ideal çözüme ise en yakın mesafede olması temeline dayanır

TOPSIS yöntemi yapısı gereği uzlaşık bir çözüm yaklaşımı sunar

OPSIS yöntemi her bir kriterin monoton (tekdüze) artan ya da azalan fayda eğilimine sahip olduğunu varsaymaktadır

Öklid uzaklığını kullanarak alternatiflerin ideal çözüme göreli yakınlıklarını değerlendirmektedir

Açıklama:

TOPSIS yöntemi seçilen alternatifin ideal çözüme en yakın, negatif ideal çözüme ise en uzak mesafede olması temeline dayanır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Çok kriterli bir karar verme probleminde, seçenekler arasından tercih yapılacak hareket biçimlerine ne ad verilir?

amaçlar

kriterler

alternatifler

TOPSIS

Karar matrisi

Açıklama:

Alternatifler çok kriterli bir karar verme probleminde, alternatif (seçenek) aralarından tercih yapılacak hareket (davranış) biçimleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıda verilen ifadelerden hangisi TOPSIS yönteminin dezavantajlarından biridir?

Yönteme ait hesaplamalar zordur

En iyi ve en kötü alternatiflerin belirlenmesinde eş zamanlı ölçeksel değer sunar

TOPSIS yönteminin mantığı rasyoneldir

Probleme yeni bir alternatifin eklenmesi ya da bir alternatifin çıkarılması durumunda alternatiflerin sıralamasının tamamen değişebilmektedir.

Alternatifler arasındaki farklılıklar ve kriterlerin birbirlerinden ne kadar farklı oldukları konusunda iyi bir görüş elde edilemeyebilir

Açıklama:

TOPSIS yönteminin dezavantajlarından biri, probleme yeni bir alternatifin eklenmesi ya da bir alternatifin çıkarılması durumunda alternatiflerin sıralamasının tamamen değişebilmesidir.
Alternatiflerin değerlendirilmesinde bazı alternatifler için sayısal değerler yerine karar vericilerin kişisel yargılarına dayanan sözel değerler girdi olarak kullanılabilirken, çıktıların (ideal çözüme olan yakınlık hesaplamaları) daima sayısal değerler olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

I. Normalize Karar Matrisinin Oluşturulması II. Ağırlıklı Normalize Karar Matrisinin Oluşturulması III. Öklid uzaklığı yardımıyla her bir alternatifin ideal ve
negatif ideal çözüme olan uzaklıkları hesaplanır. IV. İdeal ve Negatif İdeal Çözümlerin Belirlenmesi V. İdeal Çözüme Olan Göreli Yakınlığın Hesaplanması VI. Alternatiflerin Sıralanması Yukarıda belirtilen TOPSIS yönteminin adımları hangi seçenekte sırasıyla doğru verilmiştir?

I-II-III-IV-V-VI

VI-V-IV-III-II-I

II-III-I-IV-V-VI

II-III-I-V-IV-VI

I-II-IV-III-V-VI

Açıklama:

TOPSIS yöntemi adımları sırasıyla şu şekildedir:
Normalize Karar Matrisinin Oluşturulması - Ağırlıklı Normalize Karar Matrisinin Oluşturulması-İdeal ve Negatif İdeal Çözümlerin Belirlenmesi - Öklid uzaklığı yardımıyla her bir alternatifin ideal ve negatif ideal çözüme olan uzaklıkların hesaplanması - İdeal Çözüme Olan Göreli Yakınlığın Hesaplanması - Alternatiflerin Sıralanması
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Çok kriterli karar verme yöntemi hakkında aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

Çok kriterli bir karar probleminde amaçlar, fayda-maliyet veya maksimum-minimum yönlüdür

Bir kriter için düşük değerler daha fazla tercih edilir ise kriterin yönü fayda veya maksimum , yüksek değerler daha fazla tercih edilir ise yönü maliyet veya minimum olarak belirtilir

Çok kriterli karar problemindeki alternatiflerin performanslarını ifade eden parametrelere amaçlar adı verilir.

Alternatiflerin sahip olduğu nesnel gerçekliği tanımlamaya yarayan kriterler, gerçekte var olan, ölçümü kolay ve nesnel özelliklere göre bir olguya atanan özellikler olmalıdır.

Çok kriterli bir karar probleminde karar verici/vericiler, alternatifler arasından seçim yaparken benzer amaçları gerçekleştiren seçenekler arasından en uygun olanı bulmaya çalışırlar.

Açıklama:

B,C,D ve E seçeneklerinde verilen çok kriterli karar vermeye ilişkin yanlış ifadelerdir. Çok kriterli bir karar probleminde amaçlar, fayda-maliyet veya maksimum-minimum yönlüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 56

I. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden biridir.
II. İlk olarak Hwang ve Yoon (1981) tarafından geliştirilmiştir.
III. Yöntemde Öklid uzaklığı yardımı ile tüm alternatiflerin ideal ve negatif ideal çözümden olan uzaklıkları hesaplanarak uzlaşık bir çözüm bulunur.
TOPSIS yöntemine ilişkin yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

I, II ve III

I ve II

II ve III

I ve III

Yalnız III

Açıklama:

TOPSIS yöntemine dair verilenlerin tümü doğrudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Aşağıdakilerden hangisi TOPSIS'ın son adımıdır?

Normalize edilmiş karar matrisi oluşturulur

Ağırlıklandırılmış karar matrisi oluşturur

İdeal ve negatif ideal çözüm belirlenir

İdeal çözüme olan göreli yakınlık hesaplanır

Alternatifler en iyiden en kötüye doğru sıralanır

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 61

Açıklama (soru 1 .. 5 için) : 3 kıstas (C) ve 4 seçenekten (A) oluşan bir karar probleminde her bir kıstasın önem derecesi eşittir; 1. ve 2. kıstaslar fayda, 3. kıstas ise maliyet yönlüdür; Her bir seçeneğin kıstaslara göre değerleri şöyledir: A1 : (8, 40, 6), A2 : (10, 50, 8), A3 : (6, 80, 10), A4 : (2, 90, 4).
Karar verme: normalleştirilmiş karar matrisinin N₁₁ elemanı, aşağıdakilerden hangisidir?

4 . 43^-1/2

8 . 33^-1/2

2 . 79^-1/2

2 . 67^-1/2

4 . 51^-1/2

Açıklama:

x = 8 / (8² + 10² + 6² + 2²)^1/2 = 8 / (64 + 100 + 36 + 4)^1/2 = 8 / (4 . 51)^1/2 = 4 51^-1/2 . sf. 105. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Karar verme (soru-1'deki açıklamaya göre) : normalleştirilmiş karar matrisinin N₁₂ elemanı, aşağıdakilerden hangisidir?

4 . 186^-1/2

143^-1/2

2 . 167^-1/2

4 . 101^-1/2

2 . 99^-1/2

Açıklama:

x = 40 / (40² + 50² + 80² + 90²)^1/2 = 40 / (100 (16 + 25 + 64 + 81))^1/2 = 40 / (100 . 186)1/2 = 4 . 186^-1/2 . sf. 105. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Karar verme (soru-1'deki açıklamaya göre) : normalleştirilmiş karar matrisinin N₁₃ elemanı, aşağıdakilerden hangisidir ?

2 . 37^-1/2

3 . 41^-1/2

2.25 . 61^-1/2

1.5 . 54^-1/2

6 . 97^-1/2

Açıklama:

x = 6 / (6² + 8² + 10² + 4²)^1/2 = 6 / (36 + 64 + 100 + 16)^1/2 = 6 / (4 . 54)^1/2 = 1.5 . 54^-1/2 . sf. 105. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Karar verme (soru-1'deki açıklamaya göre) : ideal çözüm A⁺, aşağıdakilerden hangisinin normalleştirilmiş halidir?

(2, 40, 10)

(10, 90, 4)

(6, 65, 7)

(2, 40, 4)

(10, 90, 10)

Açıklama:

x = (10, 90, 4)

Doğru Cevap: B

Soru 65

Karar verme (soru-1'deki açıklamaya göre) : negatif ideal çözüm A-, aşağıdakilerden hangisinin normalleştirilmiş halidir?

(10, 90, 10)

(2, 40, 4)

(10, 90, 4)

(6, 65, 7)

(2, 40, 10)

Açıklama:

x = (2, 40, 10) . sf. 106. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

İdeal çözüme uzaklık hesaplamada, aşağıdaki uzaklıklarden hangisi kullanılır ?

Mahalanobis

Öklid

Minkowski

Euler

Lorentz

Açıklama:

Öklid uzaklığı. sf. 106. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

İdeal çözüme göreceli uzaklık, C_i^*, aşağıdakilerden hangisi ile hesaplanır ?

S_i⁺ / (S_i⁺ + S_i^-)

(S_i⁺ - S_i^-) / (S_i⁺ + S_i^-)

(S_i⁺ + S_i^-) / (S_i⁺ - S_i^-)

S_i^- / (S_i⁺ + S_i^-)

S_i⁺ / (S_i⁺ - S_i^-)

Açıklama:

S_i^- / (S_i⁺ + S_i^-). sf. 107. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

İdeal çözüm veren seçeneğin ideal çözüme göreceli uzaklığı, Ci* = ?

0.5

-1

Açıklama:

TOPSIS yönteminde farklı kriter boyutlarını boyutsuz biçime dönüştürerek kriterler arası karşılaştırmayı kolaylaştıran adım aşağıdakilerden hangisidir?

Normalize karar matrisinin oluşturulması

İdeal çözümlerin belirlenmesi

Ağırlıklı normalize karar matrisinin oluşturulması

Negatif ideal çözümlerin belirlenmesi

Ayrım ölçülerinin bulunması

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 78

I. Normalize karar matrisinin oluşturulması
II. İdeal ve negatif ideal çözümlerin belirlenmesi
III. Ayrım ölçülerinin bulunması
IV. Alternatiflerin sıralanması
V. İdeal çözüme olan göreli yakınlığın hesaplanması
VI. Ağırlıklı normalize karar matrisinin oluşturulması
Yukarıda verilen TOPSIS yöntemi adımlarının doğru sıralanışı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

II, I, IV, V, III ve VI

I, III, V, VI, II ve IV

I, VI, II, III, V ve IV

II, VI, III, II, V ve IV

IV, I, II, III, IV ve V

Açıklama:

TOPSIS yöntemi 6 adımdan oluşmaktadır. Bu adımlar aşağıdaki gibidir:
1. Normalize edilmiş karar matrisi oluşturulur.
2. Ağırlıklandırılmış karar matrisi oluşturur.
3. İdeal ve negatif ideal çözüm belirlenir.
4. Ayrım ölçüleri bulunur.
5. İdeal çözüme olan göreli yakınlık hesaplanır.
6. Alternatifler en iyiden en kötüye doğru sıralanır.
Buna göre doğru sıralama I, VI, II, III, V, IV şeklindedir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Her bir alternatifin ideal çözüme olan uzaklığının hesaplandığı TOPSIS adımı aşağıdakilerden hangisidir?

İdeal çözüme olan göreli yakınlığın hesaplanması

Ağırlıklı normalize karar matrisinin oluşturulması

İdeal ve negatif ideal çözümlerin belirlenmesi

Ayrım ölçülerinin hesaplanması

Alternatiflerin sıralanması

Açıklama:

Ayrım ölçülerinin bulunması adımında, alternatifler arasındaki ayırım ölçüsü için n-boyutlu Öklid uzayındaki uzaklıklar tanımlanır. Buna bağlı olarak her alternatifin ideal çözüme olan uzaklığı hesaplanır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

I-0.784 II-0.486 III-0.792 IV- 0.657 V-0.596
Verilen değerlere göre aşağıdaki seçeneklerin hangisinde alternatifler doğru bir biçimde sıralanmaktadır?

II-V-IV-III-I

I-II-III-IV-V

III-I-IV-V-II

V-IV-III-II-I

II-IV-II-III-V

Açıklama:

İdeal çözüme yakınlık değeri en büyükten en küçüğe doğru sıralanarak en çok tercih edilen alternatifler elde edilir. Bu durumda doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Negatif ideal ayırım ölçüsü=0.0486
ideal ayırım ölçüsü =0.0876 olan bir alternatifin ideal çözüme olan yakınlığı kaçtır?

0.554

1.802

0.277

0.356

1.246

Açıklama:

0.0486/(0.0876+0.0486)=0.356 Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

İdeal çözüme olan uzaklık hangi formül ile hesaplanmaktadır?

Ci=Si/(Si*Si)

Açıklama:

Her alternatifin ideal çözüme olan uzaklığı

ile hesaplanmaktadırç. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 91

I-Yöntem seçilen alternatifin ideal çözüme en yakın, negatif ideal çözüme ise en uzak mesafede olması temeline dayanır.
II- Yöntem, öklid uzaklığını kullanarak alternatiflerin ideal çözüme göreli yakınlıklarını değerlendirmektedir.
III- İdeal çözüme benzerliğe sahip olan en küçük alternatif, en iyi alternatif olarak seçilecektir.
TOPSIS yöntemiyle ilgili olarak yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız 1

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Sadece ideal çözüme dayanan
uzlaştırıcı çözüm, negatif ideal çözüme dayanan çözüm ile aynı olmayabilir. Bu türden
durumlarda ise her iki çözüme olan uzaklığı aynı anda dikkate almak gerekir. Bu yüzden
ideal çözüme benzerlik hesaplanır. İdeal çözüme benzerlik, bu uzaklıkların ikisini de göz
önünde bulundurmaktadır. Bu tanıma göre ideal çözüme benzerliğe sahip olan en büyük
alternatif, en iyi alternatif olarak seçilecektir.
I ve II

Doğru Cevap: D

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi TOPSIS yönteminde karar vericilerin kriterler doğrultusunda meydana gelmesini istedikleri gelişimin yönünü ifade eder?

Alternatifler

Kriterler

Amaçlar

Karar Matrisi

Normalize karar matrisi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 93

Çok kriterli bir karar verme probleminde etkinliğin temel ölçümü olan ve değerlendirmede temel teşkil eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Alternatifler

Kriterler

Amaçlar

Karar matrisi

Normalize matris

Açıklama:

Doğru Cevap: B

A1	0,199181
A2	0,218302
A3	0,029115
A4	0,957759

A5 0,17234
Ci* değerleri yukarıdaki gibi verilmiş olan alternatifler arasında 1. olan alternatif aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

A1	0,199181
A2	0,218302
A3	0,029115
A4	0,957759

A5 0,17234
En büyük değeri A4 aldığı için birinci sırada gelen alternatif olmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 98

K1	K2	K3	K4
A1	0,064153	0,01913	0,156164	0,041408
A2	0,051323	0,014555	0,124931	0,082816
A3	0,057738	0,017674	0,078082	0
A4	0,044907	0,018298	0,312328	0,37267

Yukarıda verilen ağırlıklı normalize matrise göre aşağıdaki seçeneklerden hangisinde A+ değerleri doğru bir şekilde verilmiştir?

0,064153

0,01913

0,312328

0,37267

0,124553

0,013

0,2328

0,4267

0,4153

0,0913

0,2328

0,5267

0,064153

0,01913

0,328

0,267

0,153

0,013

0,7328

0,8267

Açıklama:

0,064153

0,01913

0,312328

0,37267

Doğru Cevap: A

Soru 99

8. soruda verilen matris dikkate alındığında aşağıdaki seçeneklerden hangisinde A- değerleri doğru olarak verilmiştir?

0,907

0,4555

0,8082

0,167

0,4497

0,018555

0,198082

0,01907

0,555

0,0082

0,044907

0,014555

0,078082

0,4907

0,4555

0,82

0,567

Açıklama:

0,044907

0,014555

0,078082

Doğru Cevap: D

Soru 100

Si+	Si-
A1	0,366259	0,091097

Buna göre A1'e ait Ci* değeri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

ELECTRE IV

ELECTRE III

ELECTRE TRI

ELECTRE II

ELECTRE I

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi ELECTRE yöntemlerinin çok kriterli karar problemlerinin çözümünde karşılaşılan dezavantajlar arasında yer alır?

Yöntem, bir problemde nitel ve nicel verilerin aynı anda değerlendirilmesine olanak vermektedir.

Yöntemde, üstün olmayan alternatiflerin yer aldığı alt küme de oluşturulabilir.

Diğer çok kriterli yöntemlere göre daha az bilgiye gereksinim duymaktadır.

Yöntem sadece lider alternatifleri üretir, bazen tercih edilen alternatifleri belirlemede yetersiz kalır.

Probleme ait verilerin kalitesi ve güvenilirliği arttıkça, alternatiflerin sıralaması ve seçimi daha gerçekçi olmaktadır.

Açıklama:

Yukarıda verilen avantajlarının yanı sıra yöntemin bazı dezavantajları da vardır. Bunlar aşağıdaki gibi verilebilir:
• Uyum ve uyumsuzluk matrisleri yardımıyla alternatiflerin ikili karşılaştırmaları yapıldığından, alternatif ve kriter sayısı arttıkça yapılan karşılaştırmalar karmaşıklaşmakta ve karşılaştırmalar zaman alıcı olabilmektedir.
• Yöntem sadece lider alternatifleri üretir, bazen tercih edilen alternatifleri belirlemede yetersiz kalır.
• Yöntem temel olarak, az elverişli olan alternatifleri eleyerek çözüm sağladığından, az sayıda kriter ancak alternatif sayısının çok olduğu karar problemleri için uygundur.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Tüm alternatiflerin iyiden kötüye doğru sıralanmasını sağlayan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

ELECTRE III

ELECTRE IV

ELECTRE TRI

ELECTRE Is

ELECTRE II

Açıklama:

ELECTRE II yöntemi tüm alternatiflerin iyiden kötüye doğru sıralanmasını sağlar.

Doğru Cevap: E

Soru 6

a ve b alternatiflerinin karşılaştırılmasında, aSb ve bSa değil ise, a alternatifinin güçlü bir şekilde b’ye tercih edildiği durum aşağıdakilerden hangisidir?

aPb durumu

bPa durumu

aIb durumu

aRb durumu

aVb durumu

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 7

a ve b alternatiflerinin karşılaştırılmasında, bSa ve aSb değil ise, b alternatifinin güçlü bir şekilde a’ya tercih edildiği durum aşağıdakilerden hangisidir?

aRb durumu

bPa durumu

aIb durumu

aAb durumu

aPb durumu

Açıklama:

a ve b alternatiflerinin karşılaştırılmasında ortaya çıkabilecek muhtemel durumlar aşağıdaki gibidir (Figueira, Mousseau ve Roy, 2005, 137):
• aPb durumu: aSb ve bSa değil ise, a alternatifi güçlü bir şekilde b’ ye tercih edilmektedir.
• bPa durumu: bSa ve aSb değil ise, b alternatifi güçlü bir şekilde a’ ya tercih edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

a ve b alternatiflerinin karşılaştırılmasında, aSb ve bSa ise, a ile b'nin farklı olmadığı durum aşağıdakilerden hangisidir?

aRb durumu

bPa durumu

aIb durumu

aPb durumu

aPa durumu

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 9

a ve b alternatiflerinin karşılaştırılmasında, aSb değil ve bSa değil ise, a ile b'nin karşılaştırılamadığı durum aşağıdakilerden hangisidir?

aPb durumu

bPa durumu

aBb durumu

aRb durumu

aIb durumu

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 10

Uyum setlerinin belirlenebilmesi için yararlanılan matris aşağıdakilerden hangisidir?

C matrisi

D matrisi

G matrisi

F matrisi

Seçim - ELECTRE I

Seçim - ELECTRE Iv

Sıralama - ELECTRE II

Sıralama - ELECTRE III

Sınıflama - ELECTRE Is

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 22

ELECTRE Yönteminde, a ve b alternatiflerinin karşılaştırılmasında ortaya çıkabilecek muhtemel durumlardan olan aRb durumu nasıl açıklanır?

aSb değil ve bSa değil ise, a ile b karşılaştırılamaz.

aSb ve bSa değil ise, a alternatifi güçlü bir şekilde b’ ye tercih edilmektedir

bSa ve aSb değil ise, b alternatifi güçlü bir şekilde a’ ya tercih edilmektedir

aSb ve bSa ise, a ile b farklı değildir

aSb değil ve bSa değil ise, a ile b karşılaştırılabilir.

Açıklama:

a ve b gibi herhangi iki alternatif arasındaki üstünlük ilişkisi aSb ile gösterilir ve bu ifade gj(a) ≥ gj(b) olduğu anlamına gelmektedir. a ve b alternatiflerinin karşılaştırılmasında ortaya çıkabilecek muhtemel durumlar aşağıdaki gibidir (Figueira, Mousseau ve Roy, 2005, 137):
• aPb durumu: aSb ve bSa değil ise, a alternatifi güçlü bir şekilde b’ ye tercih edilmektedir.
• bPa durumu: bSa ve aSb değil ise, b alternatifi güçlü bir şekilde a’ ya tercih edilmektedir.
• aIb durumu: aSb ve bSa ise, a ile b farklı değildir.
• aRb durumu: aSb değil ve bSa değil ise, a ile b karşılaştırılamaz.

Doğru Cevap: A

Sınıflama problemlerinde kullanılan ELECTRE yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

ELECTRE I

ELECTRE Is

ELECTRE TRI

ELECTRE Is

ELECTRE III

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Verilen C uyum matrisi için c uyum eşik değeri aşağıdakilerden hangisidir?

0.8

0.6

0.5

0.1

Açıklama:

c=(1/2.3)(1+1.6+1)=0.6

Doğru Cevap: C

Soru 36

Verilen C uyum matrisinin c uyum eşik değeri 0.6 olarak hesaplanabilmesi için a sayısının değeri aşağıdakilerden hangisidir?

0.1

0.2

0.4

0.5

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 37

Uyumsuzluk Üstünlük Matrisi D için d uyumsuzluk eşik değeri aşağıdakilerden hangisidir?

1.5

1.1

0.75

0.40

Açıklama:

d=1/6(4,5)=0.75

Doğru Cevap: D

Soru 38

Uyumsuzluk Üstünlük Matrisi D nin uyumsuzluk eşik değerinin 0.7 olması için a yerine kaç yazılmalıdır?

0.9

0.8

0.7

0.6

Açıklama:

(3.3+a).(1/6)=0.7 ise a=0.9

Doğru Cevap: B

Soru 39

E toplam üstünlük matrisine göre alternatifler için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A2 alternatifi A1 alternatiflerine baskındır.

A3 alternatifi A1 alternatiflerine baskındır.

A3 alternatifi A2 alternatiflerine baskındır.

A3 alternatifi A4 alternatiflerine baskındır.

A4 alternatifi A1 alternatiflerine baskındır.

Açıklama:

Toplam üstünlük matrisinin bir e_ij değeri 1 ise i. alternatif j. alternatife baskındır (i alternatifi j alternatifine karşı mutlak üstündür). e_ijdeğerinin 0 olduğu durumda ise baskınlık söz konusu değildir.
Verilen E matrisine bakıldığında 3. satır 4. sütunda yer alan ve 3. alternatifin 4. alternatif karşısındaki durumunu ifade eden e₃₄değerinin 0 olduğu görülmektedir. Dolayısıyla 3. alternatif, 4. alternatife baskın değildir. D şıkkındaki ifade yanlıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Alternatiflerin ikili karşılaştırmaları sonucunda, karşılaştırıldığı diğer alternatiflere üstünlük sağlayan alternatiflerin oluşturduğu kümeye ne ad verilir?

Evrensel küme

Çekirdek küme

Ayrık küme

Denk küme

Alt küme

Açıklama:

Alternatiflerin ikili karşılaştırmaları sonucunda, karşılaştırıldığı diğer alternatiflere üstünlük sağlayan alternatiflerin oluşturduğu kümeye Çekirdek(K) Küme denir.

Doğru Cevap: B

Ünite 8

Soru 1

Farklı ölçüm birimleriyle temsil edilen kriterleri birimlerinden arındırmak ve karşılaştırılabilir biçime dönüştürmek amacıyla yapılan işleme ne ad verilir?

Kriterler arası karşılaştırma

Kriterler içi kıyaslama

Kriterleri ağırlıklandırma

Alternatifleri önceliklendirme

Normalizasyon

Açıklama:

Farklı ölçüm birimleriyle temsil edilen kriterleri birimlerinden arındırmak ve karşılaştırılabilir biçime dönüştürmek amacıyla yapılan işleme normalizasyon denir. Bu işlem nitel değerlerin nicel değerlere dönüştürülmesi ve farklı birimlerle ifade edilen tüm nicel değerlerin ortak bir ölçeğe çevrilmesidir. Kriterleri birimlerinden arındırmak için gerçekleştirilen ve normalizasyon işlemi olarak adlandırılan bu işlemde, farklı yaklaşımlar kullanılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi VİKOR tekniğinde kullanılan normalizasyon yaklaşımlarından biri değildir?

Doğrusal orantı

Medyan normalizasyonu

Doğrusal sabit

Standartlaştırma

Vektör normalizasyonu

Açıklama:

En yaygın kullanılan normalizasyon yaklaşımları şunlardır:

Doğrusal Orantı
Doğrusal Sabit
Standartlaştırma (Z Score)
Vektör Normalizasyonu
Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon
İkili Kıyaslamalar

VIKOR tekniğinde normalizasyon işlemi için Doğrusal Sabit yaklaşımı kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi VIKOR tekniğinin uygulandığı problemlerde bulunması gereken özelliklerden biri değildir?

Karar vericinin, ideal çözüme en yakın çözümü kabul etmeye istekli olması

Karar verici için, fayda ile her bir kriter fonksiyonu arasında doğrusal bir ilişkinin olması

Karar vericinin tercihleri kriterlere verilen ağırlıklar ile ifade edilebilir olması

Kriterlerin birbirleriyle örtüşen ve karşılaştırılabilir birimlerle ölçülüyor olması

Alternatiflerin belirtilen tüm kriterler için değerlendirilmesi

Açıklama:

VIKOR tekniğinin uygulandığı problemlerde aşağıdaki özellikler bulunur:

Problemin çözümü için uzlaşma kabul edilebilir olmalıdır.
Karar verici, ideal çözüme en yakın çözümü kabul etmeye istekli olmalıdır.
Karar verici için, fayda ile her bir kriter fonksiyonu arasında doğrusal bir ilişki olmalıdır.
Kriterler birbirleriyle çelişen nitelikte ve karşılaştırılamayan birimlerle ölçülüyor olmalıdır.
Alternatifler, belirtilen tüm kriterler için değerlendirilmelidir.
Karar vericinin tercihleri kriterlere verilen ağırlıklar ile ifade edilebilir olmalıdır.
VIKOR tekniği, karar vericinin etkileşimli katılımı olmadan başlar, fakat nihai çözümü karar verici onaylayacağından, bu nihai çözüme kendi tercihlerini de dahil edebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

VIKOR tekniğinde "normalizasyon işlemi ve normalize karar matrisinin oluşturulması"ndan sonra aşağıdaki adımlardan hangisine geçilir?

Ortalama grup faydası (S_i) ve en büyük pişmanlık (R_i) değerlerinin hesaplanması

Q_i değerlerinin hesaplanması

Ağırlıklı normalize karar matrisinin oluşturulması

Alternatiflerin sıralanması ve koşulların denetlenmesi

Her kriter için en iyi ve en kötü değerlerin belirlenmesi

Açıklama:

VIKOR tekniğinin adımları:

Karar Matrisinin Oluşturulması
Her Kriter İçin En İyi ve En Kötü Değerlerin Belirlenmesi
Normalize Karar Matrisinin Oluşturulması
Ağırlıklı Normalize Karar Matrisinin Oluşturulması
Ortalama Grup Faydası ve En Büyük Pişmanlık Değerlerinin Hesaplanması
Q_i Değerlerinin Hesaplanması
Alternatiflerin Sıralanması ve Koşulların Denetlenmesi

Doğru Cevap: C

Soru 5

Beş alternatifin beş kritere göre değerlendirildiği karar problemine ilişkin karar matrisi aşağıdaki gibidir. Karar Problemi VIKOR tekniği kullanılarak çözülmek istenmektedir.

Her bir kriter için fj* ve fj− değerleri aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Açıklama:

Kriterin özelliği dikkate alınarak (min/max) her kriter için en iyi (f_j^*) ve en kötü (f_j⁻) değerler belirlenir. En iyi (f_j^*) değerleri; K1 ve K2 için min olan değerler, K3, K4 ve K5 için max olan değerlerdir. En kötü (f_j⁻) değerleri K1 ve K2 için max olan değerler, K3, K4 ve K5 için min olan değerlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Beş alternatifin beş kritere göre değerlendirildiği karar problemine ilişkin karar matrisi aşağıdaki gibidir. Karar Problemi VIKOR tekniği kullanılarak çözülmek istenmektedir.

Buna göre oluşturulacak normalize karar matrisinde A alternatifine ilişkin her bir kriterin (r_ij) değerleri aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Açıklama:

r_ij = (f_j^* − x_ij) / (f_j^* − f_j⁻) formülü yardımıyla hesaplanan değerler:
r₁₁ = (34-35) / (34-58) = 0,04
r₁₂ = (52-57) / (52-57) = 1
r₁₃ = (170-150) / (170-150) = 1
r₁₄ = (5-4) / (5-4) = 1
r₁₅ = (105-75) / (105-70) = 0,86

Doğru Cevap: C

Soru 7

Beş alternatifin beş kritere göre değerlendirildiği karar probleminde normalize karar matrisi aşağıdaki gibidir. Karar Problemi VIKOR tekniği kullanılarak çözülmek istenmektedir.

Buna göre oluşturulacak ağırlıklı normalize karar matrisinde B alternatifine ilişkin her bir kriterin (v_ij) değerleri aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Açıklama:

v_ij = (r_ij . w_ij) formülü yardımıyla hesaplanan değerler:
v₂₁ = 1,00 x 0,30 = 0,30
v₂₂ = 0,20 x 0,25 = 0,05
_v23 = 0,00 x 0,15 = 0
v₂₄ = 0,00 x 0,15 = 0
v₂₅ = 0,14 x 0,15 = 0,02

Doğru Cevap: D

Soru 8

Beş alternatifin beş kritere göre değerlendirildiği karar probleminde ağırlıklı normalize karar matrisi aşağıdaki gibidir. Karar Problemi VIKOR tekniği kullanılarak çözülmek istenmektedir.

Buna göre; tüm alternatifler için ortalama grup faydası (S_i) değerleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Açıklama:

S₁ = 0,05 + 0,15 + 0,15 + 0,15 + 0,09 = 0,59
S₂ = 0,25 + 0,10 + 0,00 + 0,00 + 0,01 = 0,36
S₃ = 0,04 + 0,10 + 0,08 + 0,00 + 0,06 = 0,28
S₄ = 0,06 + 0,08 + 0,03 + 0,15 + 0,00 = 0,32
S₅ = 0,00 + 0,00 + 0,14 + 0,15 + 0,10 = 0,39

Doğru Cevap: A

Soru 9

Buna göre; tüm alternatifler için en büyük pişmanlık (R_i) değerleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Açıklama:

R_i = max v_{ij formülü ile hesaplanır.}
R₁ = 0,15
R₂ = 0,25
R₃ = 0,10
R₄ = 0,15
R₅ = 0,15

Doğru Cevap: B

Soru 10

Beş alternatifin beş kritere göre değerlendirildiği karar probleminde ortalama grup faydası (S_i) ve en büyük pişmanlık (R_i) değerleri aşağıdaki gibidir.

Buna göre; tüm alternatifler için Q_i değerleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Açıklama:

S^*= min S_i = 0,28
S^- = max S_i = 0,59
R^* = min R_i = 0,10
R^- = max R_i = 0,25
q = 0,50
Q₁=[(0,50.(0,59-0,28))/(0,59-0,28)]+[(1-0,50)(0,15-0,10)/(0,15-0,10)]=0,67
Q₂=[(0,50.(0,36-0,28))/(0,59-0,28)]+[(1-0,50)(0,25-0,10)/(0,15-0,10)]=0,63
Q₃=[(0,50.(0,28-0,28))/(0,59-0,28)]+[(1-0,50)(0,10-0,10)/(0,15-0,10)]=0,00
Q₄=[(0,50.(0,32-0,28))/(0,59-0,28)]+[(1-0,50)(0,15-0,10)/(0,15-0,10)]=0,23
Q₅=[(0,50.(0,39-0,28))/(0,59-0,28)]+[(1-0,50)(0,15-0,10)/(0,15-0,10)]=0,35

Doğru Cevap: E

Soru 11

Birbiriyle çelişen birden çok kriter içeren karar problemlerinde en iyi kararı verebilmek amacıyla geliştirilen tekniklere ne ad verilmektedir?

Karar

Kriter

Alternatif

Çok kriterli karar verme teknikleri

Karar teknikleri

Açıklama:

Karar probleminin çözümünü güçleştiren önemli nedenlerden biri çevresel faktörlerdeki belirsizlik düzeyi, bir diğeri ise problemin birbiriyle çelişen birden çok kriter içermesidir. Genellikle seçenekler arasında mutlak üstünlüğün olmaması, bazı kriterler açısından diğerlerinden üstün olan bir seçeneğin, diğer bazı kriterler açısından ise diğerlerinden zayıf olmasından kaynaklanmaktadır. Böylesi durumlarda en iyi kararı verebilmek amacıyla geliştirilen karar verme teknikleri Çok Kriterli Karar Verme teknikleri olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Farklı ölçüm birimleriyle temsil edilen kriterleri birimlerinden arındırmak ve karşılaştırılabilir
biçime dönüştürmek amacıyla yapılan işleme ne ad verilmektedir?

Normalizasyon

Ölçek

Standart

İkili kıyaslama

Ölçeklendirme

Açıklama:

Normalizasyon; farklı ölçüm birimleriyle temsil edilen kriterleri birimlerinden arındırmak ve karşılaştırılabilir biçime dönüştürmek amacıyla yapılan işlemdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

VIKOR tekniğinde hangi normalizasyon yaklaşımı kullanılmaktadır?

Doğrusal Orantı

İkili Karşılaştırma

Vektör Normalizasyonu

Doğrusal Sabit

Standartlaştırma

Açıklama:

VIKOR tekniğinde normalizasyon işlemi için Doğrusal Sabit yaklaşımı kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi VIKOR tekniğinin uygulandığı problemlerde bulunan özelliklerden biri değildir?

Problemin çözümü için en iyi çözüm kabul edilir.

Karar vericinin tercihleri kriterlere verilen ağırlıklar ile ifade edilebilir olmalıdır.

Alternatifler, belirtilen tüm kriterler için değerlendirilmelidir.

Karar verici, ideal çözüme en yakın çözümü kabul etmeye istekli olmalıdır.

Karar verici için, fayda ile her bir kriter fonksiyonu arasında doğrusal bir ilişki
olmalıdır.

Açıklama:

VIKOR yönteminde ideal çözüme en yakın çözüm bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 15

VIKOR tekniği ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
I-VIKOR tekniğinde karar verme süreci, karar probleminin tanımlanması ile başlar.
II-VIKOR tekniğinde, problemde yer alan bir kriter maliyeti temsil ediyorsa kriterin yönü max biçiminde ifade edilir.
III-VIKOR tekniğinin temeli “ideal çözüme yakınlık” ölçümüne dayanır.
IV-VIKOR tekniğinde kriter ağırlıkları oran olarak ifade edilmekte ve toplamı 1’e eşit olmaktadır.
V-Kriter faydayı temsil ediyorsa kriterin yönü “max” biçiminde ifade edilir.

I-II-III-IV-V

I-III-IV-V

II-II-III

Yanlız V

II-II-IV

Açıklama:

VIKOR tekniğinde, problemde yer alan bir kriter maliyeti temsil ediyorsa kriterin yönü “min”; kriter faydayı temsil ediyorsa kriterin yönü “max” biçiminde ifade edilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Karar problemine ilişkin alternatifler, kriterler ve kriterlere göre alternatiflerin skorları
belirlendikten sonra skorların belirli bir şekilde yazıldığı formata ne ad verilmektedir?

Skor tablosu

Karşılaştırma Tablosu

Karar Matrisi

Hesap cetveli

En iyi değer matrisi

Açıklama:

Karar problemine ilişkin alternatifler, kriterler ve kriterlere göre alternatiflerin skorları
belirlendikten sonra skorların belirli bir şekilde yazılması ile elde edilen formata karar matrisi adı verilir?

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde VIKOR Tekniğinin adımları doğru bir biçimde sıralanmıştır?
I-Problemin tanımlanması
II-Karar matrisinin oluşturulması
III-Normalize karar matrisinin oluşturulması
IV-Kriterlerin belirlenmesi
V-Ortalama grup faydası ve en büyük pişmanlık değerlerinin hesaplanması
VI-Her kriter için en iyi ve en kötü değerlerin belirlenmesi
VII-Ağırlıklı normalize karar matrisinin oluşturulması
VIII-Alternatiflerin Sıralanması ve Koşulların Denetlenmesi
IX-Qi değerlerinin hesaplanması

I-IV-II-VI-III-V-IX-VIII-VII

I-II-III-IV-V-VI-VI-VIII-IX

I-IV-III-II-V-VIII-IX-VI-VI

I-IV-II-VI-III-VII-V-IX-VIII

I-III-II-V-IV-VIII-VI-VII-IX

Açıklama:

VIKOR Tekniğinin adımları:
Problemin tanımlanması
Kriterlerin belirlenmesi
Karar matrisinin oluşturulması
Her kriter için en iyi ve en kötü değerlerin belirlenmesi
Normalize karar matrisinin oluşturulması
Ağırlıklı normalize karar matrisinin oluşturulması
Ortalama grup faydası ve en büyük pişmanlık değerlerinin hesaplanması
Alternatiflerin Sıralanması ve Koşulların Denetlenmesi
Qi değerlerinin hesaplanması
şeklinde sıralanır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Normalize karar matrisinde sütunlarda gösterilen kriterlerin ilgili ağırlıklar ile çarpılmasıyla elde edilen matrise ne ad verilmektedir?

Ağırlıklı normalize karar matrisi

En büyük pişmanlık matrisi

Qi matrisi

Ağırlık matrisi

X matrisi

Açıklama:

wj kriter ağırlıkları olmak üzere, normalize karar matrisinde sütunlarda gösterilen kriterlerin ilgili ağırlıklar ile çarpılmasıyla, ağırlıklandırılmış normalize karar matrisi V elde edilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

VIKOR yönteminde alternatifleri sıralamak için hangi değer kullanılmaktadır?

Açıklama:

Alternatifleri sıralamak için kullanılacak Qi değeri kullanılmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Kriter bir maliyeti temsil ediyorsa, küçük değerler tercih edileceği için kriterin yönü minimizasyon; kriter bir faydayı temsil ediyorsa, büyük değerler tercih edileceğinden kriterin yönü maksimizasyon olduğu bir ölçek düşünelim. Kriterlerin 1,3, 5, 7, 9 olduğunu varsayalım. Bu nicel kriterleri maliyet açısından nitel kriterlere dönüştürecek olursak "çok düşük" anlamına gelecek kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Kriterin yönü, o kriter için küçük değerlerin mi, yoksa büyük değerlerin mi tercih edildiğini gösterir. Eğer kriter bir maliyeti temsil ediyorsa, küçük değerler tercih edileceği için kriterin yönü minimizasyon, kriter bir faydayı temsil ediyorsa, büyük değerler tercih edileceğinden kriterin yönü maksimizasyon olur.

Doğru Cevap: E

Soru 24

VIKOR tekniğinde normalizasyon işlemi için hangi yaklaşım kullanılmaktadır?

Doğrusal Orantı

Doğrusal Sabit

Standartlaştırma

Vektör Normalizasyonu

Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon

Açıklama:

VIKOR tekniğinde normalizasyon işlemi için Doğrusal Sabit yaklaşımı kullanılmaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 25

VIKOR tekniğinin adımlarını sıraladığımızda en son adım aşağıdakilerden hangisidir?

Her kriter için en iyi ve en kötü değerler belirlenir.

Normalize karar matrisi oluşturulur.

Ağırlıklı normalize karar matrisi oluşturulur.

Ortalama grup faydası ve en büyük pişmanlık değerleri hesaplanır.

Alternatifler sıralanıp koşullar denetlenir.

Açıklama:

VIKOR tekniğinin adımları aşağıda verildiği gibidir:
1. Karar matrisi oluşturulur.
2. Her kriter için en iyi ve en kötü değerler belirlenir.
3. Normalize karar matrisi oluşturulur.
4. Ağırlıklı normalize karar matrisi oluşturulur.
5. Ortalama grup faydası ve en büyük pişmanlık değerleri hesaplanır.
6. Qi değerleri hesaplanır.
7. Alternatifler sıralanıp koşullar denetlenir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Çok kriterli karar verme problemlerinde alternatiflerin sıralanması ve seçimine ek olarak alternatiflerin sınıflandırılması amacıyla da kullanılabilen teknik aşağıdakilerden hangisidir?

AHP

ANP

TOPSIS

VIKOR

ELECTRE

Açıklama:

AHP, ANP, TOPSIS ve VIKOR teknikleri ÇKKV problemlerinde alternatiflerin sıralanması ve seçimi amacıyla kullanılırken ELECTRE bu amaçlara ek olarak alternatiflerin sınıflandırılması amacıyla da kullanılabilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Çözüm yaklaşımları ve hesaplama adımları açısından benzerlik gösteren ve uzlaşık çözüm temeline dayanan iki teknik aşağıdakilerden hangisidir?

TOPSIS ve VIKOR

ELECTRE ve VIKOR

ELECTRE VE TOPSIS

AHP ve ANP

AHP ve ELECTRE

Açıklama:

TOPSIS ve VIKOR teknikleri çözüm yaklaşımları ve hesaplama adımları açısından benzerlik göstermektedir. Bu benzerlik her iki tekniğin de uzlaşık çözüm temeline dayanmasından kaynaklanmaktadır. TOPSIS ve VIKOR tekniklerinin her ikisi de, her bir kriter temelinde alternatiflerin sıralanması ve seçimi için ideal çözüme olan uzaklıklar toplamını dikkate almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

VIKOR tekniğinde (X) ifadesi hangi değere kaşılık gelmektedir?

Karar matrisi

Normalize karar matrisi

Ağırlıklı normalize karar matrisi

Ortalama grup faydası

En büyük pişmanlık değerleri

Açıklama:

VIKOR tekniğinin adımları aşağıda sıralandığı gibidir:
1. Karar matrisi (X) oluşturulur.
2. Her kriter için en iyi ( fj*) ve en kötü ( fj−) değerler belirlenir.
3. Normalize karar matrisi (R) oluşturulur.
4. Ağırlıklı normalize karar matrisi (V) oluşturulur.
5. Ortalama grup faydası (Si) ve en büyük pişmanlık (Ri)değerleri hesaplanır.
6. Qi değerleri hesaplanır.
7. Alternatifler sıralanıp koşullar denetlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

VIKOR tekniğinde (R) ifadesi hangi değere karşılık gelmektedir?

Karar matrisi

Normalize karar matrisi

Ağırlıklı normalize karar matrisi

Ortalama grup faydası

En büyük pişmanlık değeri

Açıklama:

Doğru Cevap: B

VIKOR tekniğinin uygulandığı problemlerde aşağıda sıralanan özelliklerden hangisi bulunmaz?

Problemin çözümü için uzlaşma kabul edilebilir olmalıdır

Karar verici, ideal çözüme en yakın çözümü kabul etmeye istekli olmalıdır

Karar verici, beklenen çözüme en yakın çözümü kabul etmeye istekli olmalıdır

Karar verici için, fayda ile her bir kriter fonksiyonu arasında doğrusal bir ilişki
olmalıdır

Kriterler birbirleriyle çelişen nitelikte ve karşılaştırılamayan birimlerle ölçülüyor
olmalıdır

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 34

VIKOR tekniğinde karar verme süreci aşağıdakilerden hangisi ile başlar?

Karar probleminin sonucunun tahmin edilmesi

Karar probleminin formulleştirilmesi

Karar probleminin değerlendirilmesi

Karar probleminin tanımlanması

Karar probleminin çözümlenmesi

Açıklama:

VIKOR tekniğinde karar verme süreci, karar probleminin tanımlanması ile başlar.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Karar probleminin tanımlanmasıyla birlikte aşağıdakilerden hangisi ortaya konur?

Problemin hata yüzdesi

Problemin sebebi

Problemin maddi hatası

Problemin sonucu

Problemin amacı

Açıklama:

Karar probleminin tanımlanmasıyla birlikte problemin amacı da ortaya konur.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Karar matrisini oluşturan değerleri birimlerinden arındırmak ve karşılaştırılabilir seviyeye getirmek üzere aşağıdaki hangi işlem uygulanır?

Normalizasyon

Standardizasyon

Kombinasyon

Permutasyon

Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) teknikleri

Doğrusal Orantı

Doğrusal Sabit

Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon

İkili Kıyaslamalar

Açıklama:

Seçenekler arasında mutlak üstünlüğün olmaması, bazı kriterler açısından diğerlerinden üstün olan bir seçeneğin, diğer bazı kriterler açısından ise diğerlerinden zayıf olmasından kaynaklanmaktadır. Böylesi durumlarda en iyi kararı verebilmek amacıyla geliştirilen karar verme teknikleri Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) teknikleri olarak adlandırılmaktadır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

En yaygın kullanılan normalizasyon yaklaşımları aşağıdaki hangi şıkta doğru verilmiştir?

• Doğrusal Orantı
• Doğrusal Sabit
• Vektör Normalizasyonu
• Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon
• İkili Kıyaslamalar

• Doğrusal Orantı
• Standartlaştırma (Z Score)
• Vektör Normalizasyonu
• Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon
• İkili Kıyaslamalar

• Doğrusal Orantı
• Doğrusal Sabit
• Standartlaştırma (Z Score)
• Vektör Normalizasyonu
• Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon
• İkili Kıyaslamalar

• Doğrusal Orantı
• Doğrusal Sabit
• Standartlaştırma (Z Score)
• Vektör Normalizasyonu
• Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon

• Doğrusal Orantı
• Doğrusal Sabit
• Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon
• İkili Kıyaslamalar

Açıklama:

En yaygın kullanılan normalizasyon yaklaşımları aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Doğrusal Orantı
• Doğrusal Sabit
• Standartlaştırma (Z Score)
• Vektör Normalizasyonu
• Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon
• İkili Kıyaslamalar
Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

VIKOR tekniğinde normalizasyon işlemi için hangi yaklaşımı kullanılmaktadır?

• Doğrusal Orantı

• Standartlaştırma (Z Score)

• Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon

• Vektör Normalizasyonu

• Doğrusal Sabit

Açıklama:

VIKOR tekniğinde normalizasyon işlemi için Doğrusal Sabit yaklaşımı kullanılmaktadır.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 54

VIKOR tekniğinde kriter ağırlıkları oran olarak ifade edilmekte ve toplamı hangi rakama eşit olmaktadır?

Açıklama:

VIKOR tekniğinde kriter ağırlıkları oran olarak ifade edilmekte ve toplamı 1’e eşit olmaktadır.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 55

wj kriter ağırlıkları olmak üzere, normalize karar matrisinde sütunlarda gösterilen kriterlerin ilgili ağırlıklar ile çarpılmasıyla, ne elde edilir?

Ağırlıklandırılmış normalize karar matrisi V

Normalize Karar Matrisinin (R)

Ortalama Grup Faydası (Si)

En Büyük Pişmanlık (Ri)

Değerlerinin Hesaplanması

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 56

Ortalama grup skoru hangi sembol ile gösterilir?

Açıklama:

Açıklama (soru 1 .. 10 için) : 4 kıstas (C) ve 3 seçenekten (A) oluşan bir karar probleminde kıstasların ağırlıkları, sırasıyla, 0.2, 0.5, 01, ve 0.2 ; 1. ve 2. kıstaslar en çok, 3. ve 4. kıstaslar ise en az yönlüdür ; Her bir seçeneğin kıstaslara göre değerleri şöyledir :: A1 : (100, 40, 20, 25), A2 : (120, 45, 15, 20), A3 : (150, 35, 10, 30).
Karar verme (VIKOR) : C3 için f_j^* = ?

150

100

Açıklama:

x = min (20, 15, 10) = 10. sf. 142. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Karar verme (VIKOR) (soru-1'deki açıklamaya göre) : C2 için f_j^- = ?

120

100

Açıklama:

x = min (40, 45, 35) = 35. sf. 142 . Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Karar verme (VIKOR) (soru-1'deki açıklamaya göre) : C4 için f_j^- = ?

120

150

Açıklama:

x = max (25, 20, 30) = 30. sf. 142. Doğru cevap C'dir.

I. Karar matrisi (X) oluşturulması.
II. Normalize karar matrisi (R) oluşturulması.
III. Qi değerleri hesaplanması.
IV. Kriterlerin birimlerden arındırılması.
Yukarıda verilenlerden hangileri VIKOR tekniğinin adımları arasında yer alır?

I ve IV

II ve IV

III ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 86

I. Alternatifleri ağırlıklandırmak
II. Karar vericiler arasında eşleşme sağlamak
III. Kriterleri birimlerden arındırmak
Yukarıda verilenlerden hangileri çok kriterli karar verme tekniklerinde kullanılan normalizasyon işleminin amaçları arasında yer alır?

Yalnızca III

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Karar matrisini oluşturan değerleri birimlerinden arındırmak ve karşılaştırılabilir seviyeye getirmek üzere normalizasyon işlemi uygulanır.

Doğru Cevap: A

Soru 87

I. Elde edilen uzlaşık çözümün istikrarlı olduğunun kanıtlanması açısından sağlanması gereken koşuldur.
II. En iyi ve en iyiye en yakın seçenek arasında belirgin bir fark olduğunun kanıtlanmasına yönelik koşuldur.
III. Qi sıralamasındaki yerini Si ya da Ri sıralamalarının en azından birinde de koruyan alternatifler Kabul Edilebilir İstikrar Koşulunu sağlar.
Kabul Edilebilir İstikrar Koşuluna ilişkin yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnızca II

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Elde edilen uzlaşık çözümün istikrarlı olduğunun kanıtlanması açısından sağlanması gereken koşuldur. Qi sıralamasındaki yerini Si ya da Ri sıralamalarının en azından birinde de koruyan alternatifler Kabul Edilebilir İstikrar Koşulunu sağlar.

Doğru Cevap: D

Soru 88

VIKOR tekniğinde, problemde yer alan bir kriter maliyeti temsil ediyorsa kriterin yönü ne şekilde ifade edilir?

Max

Min

Pozitif

Negatif

Eksi

Açıklama:

VIKOR tekniğinde, problemde
yer alan bir kriter maliyeti temsil
ediyorsa kriterin yönü “min”; kriter
faydayı temsil ediyorsa kriterin
yönü “max” biçiminde ifade edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 89

I.VIKOR tekniğinde normalizasyon işlemi için Doğrusal Orantı yaklaşımı kullanılmaktadır.
II. Bu yaklaşımda, orijinal matris değerlerine 0-1 arasındaki değerler karşılık getirilmektedir.
III. İlgili kriterdeki en iyi değer 1 ile en kötü değer 0 ile gösterilir. Bu yaklaşımda orijinal değerler arasındaki doğrusal orantı korunmaz.
VIKOR tekniğine ilişkin yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnızca I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

VIKOR tekniğinde normalizasyon işlemi için Doğrusal Sabit yaklaşımı kullanılmaktadır. Bu yaklaşımda, orijinal matris değerlerine 0-1 arasındaki değerler karşılık getirilmektedir. İlgili kriterdeki en iyi değer 1 ile en kötü değer 0 ile gösterilir. Bu yaklaşımda orijinal değerler arasındaki doğrusal orantı korunmaz.

Doğru Cevap: D

Soru 90

I. ÇKKV tekniklerinin hepsinde alternatiflerin karşılaştırılmasında değerlendirme ölçütü olarak nitel ve nicel kriterler birarada kullanılamaz.
II. ÇKKV teknikleri kullanılarak yapılan çalışmalar incelendiğinde, son yıllarda tekniklerin birbirlerini tamamlayacak biçimde birlikte kullanıldıkları görülmüştür.
III. AHP ve ANP tekniklerinin kriter ağırlıklarının belirlenmesinde kullanıldığı, çözüm algoritmasının diğer adımları içinse TOPSIS ve VIKOR tekniklerinin tercih edildiği görülmektedir.
IV. AHP, ANP, TOPSIS ve VIKOR teknikleri ÇKKV problemlerinde alternatiflerin sıralanması ve seçimi amacıyla kullanılırken ELECTRE bu amaçlara ek olarak alternatiflerin sınıflandırılması amacıyla da kullanılabilmektedir.
Çok kriterli karar verme tekniklerine (ÇKKV) ilişkin yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

I, II ve III

II, III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

ÇKKV tekniklerinin hepsinde alternatiflerin karşılaştırılmasında değerlendirme ölçütü
olarak nitel ve nicel kriterler birarada kullanılabilmektedir. Sözkonusu bu teknikler, nitel
kriterlerle karar vericilerin yargılarını dikkate aldığı için sübjektif, çözüm için matematiksel algoritmalara dayandığı içinse objektif analiz teknikleri olarak değerlendirilirler. ÇKKV teknikleri kullanılarak yapılan çalışmalar incelendiğinde, son yıllarda
tekniklerin birbirlerini tamamlayacak biçimde birlikte kullanıldıkları görülmüştür. Söz
konusu çalışmalarda AHP ve ANP tekniklerinin kriter ağırlıklarının belirlenmesinde
kullanıldığı, çözüm algoritmasının diğer adımları içinse TOPSIS ve VIKOR tekniklerinin
tercih edildiği görülmektedir. AHP, ANP, TOPSIS ve VIKOR teknikleri ÇKKV problemlerinde alternatiflerin sıralanması ve seçimi amacıyla kullanılırken ELECTRE bu amaçlara
ek olarak alternatiflerin sınıflandırılması amacıyla da kullanılabilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 91

I- Ölçek nicel olmalıdır
II- Ölçek, kriterler arasındaki birim farkını ortadan kaldırmalıdır
III- Ölçeklendirme sonucunda kriterlerin yönü farklı olmalıdır
Karar matrisinde yer alan orijinal değerlerin bir ölçeğe dönüştürülmesi ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I ve III

Açıklama:

Bu nedenle, öncelikle
karar matrisindeki orijinal değerler ortak bir ölçeğe dönüştürülmelidir. Bu amaçla geliştirilecek
ölçeğin, aşağıdaki özelliklere sahip olması istenir.
• Ölçek nicel (sayısal) olmalıdır.
• Ölçek, kriterler arasındaki birim farkını ortadan kaldırmalıdır.
• Ölçeklendirme sonucunda kriterlerin yönü aynı olmalıdır.
I ve II

Doğru Cevap: C

Soru 92

Nitel değerlerin nicel değerlere dönüştürülmesi noktasında kullanılan 1-9 aralığındaki bir ölçekte 9'a denk gelecek maliyet ölçüsü aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Çok düşük

Düşük

Orta

Yüksek

Çok yüksek

Açıklama:

Çok düşük

Doğru Cevap: A

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi en yaygın kullanılan normalizasyon işlemlerinden birisi değildir?

Doğrusal Orantı

Doğrusal Sabit

Standartlaştırma

VIKOR yöntemi

İkili Kıyaslamalar

Açıklama:

VIKOR yöntemi ÇKKV tekniklerinden birisi olmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 94

VIKOR tekniğinde normalizasyon işlemi için aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi uygulanır?

Doğrusal Orantı

Doğrusal Sabit

Standartlaştırma

Vektör Normalizasyonu

Bir Referans Noktasına Göre Normalizasyon

Açıklama:

VIKOR tekniğinde normalizasyon işlemi için Doğrusal Sabit yaklaşımı kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 95

VIKOR tekniğinde uzlaşık çözüm aşağıdakilerin hangisini ifade etmektedir?

İdeale en yakın uygun çözüm

İdeale en uzak çözüm

İdeal alternatife uzaklık

Minimum grup faydası

Maksimum pişmanlık

Açıklama:

VIKOR tekniği, birden çok
kriterin değerlendirildiği karar verme problemlerinde alternatifler arasından uzlaşık bir
sıralama yapma ve uzlaşık bir çözüme ulaşmayı amaçlar. Tekniğin temeli “ideal çözüme
yakınlık” ölçümüne dayanır.
İdeale en yakın uygun çözüm

Doğru Cevap: A

Soru 96

VIKOR tekniğinin uygulandığı problemlerde aşağıdaki özelliklerden hangisinin olması beklenmez?

Problemin çözümü için uzlaşma kabul edilebilir olmalıdır.

Karar verici, ideal çözüme en yakın çözümü kabul etmeye istekli olmalıdır

Kriterler birbirleriyle çelişmeyen nitelikte olmalıdır.

Alternatifler, belirtilen tüm kriterler için değerlendirilmelidir.

Karar vericinin tercihleri kriterlere verilen ağırlıklar ile ifade edilebilir olmalıdır.

Açıklama:

VIKOR tekniğinin uygulandığı problemlerde aşağıda sıralanan özellikler bulunur:
1. Problemin çözümü için uzlaşma kabul edilebilir olmalıdır.
2. Karar verici, ideal çözüme en yakın çözümü kabul etmeye istekli olmalıdır.
3. Karar verici için, fayda ile her bir kriter fonksiyonu arasında doğrusal bir ilişki
olmalıdır.
4. Kriterler birbirleriyle çelişen nitelikte ve karşılaştırılamayan birimlerle ölçülüyor
olmalıdır.
4. Alternatifler, belirtilen tüm kriterler için değerlendirilmelidir.
5. Karar vericinin tercihleri kriterlere verilen ağırlıklar ile ifade edilebilir olmalıdır.
6. VIKOR tekniği, karar vericinin etkileşimli katılımı olmadan başlar, fakat nihai çözümü
karar verici onaylayacağından, bu nihai çözüme kendi tercihlerini de dahil
edebilir (Opricovic ve Tzeng 2007, s.517).
Kriterler birbirleriyle çelişmeyen nitelikte olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 97

I- VIKOR tekniği kriterlerin yönünün belirlenmesi adımıyla başlar.
II- VIKOR tekniğinde kriter ağırlıkları oran olarak ifade edilmekte ve toplamı 1’e eşit olmaktadır.
III- VIKOR tekniğinde kriterin faydayı yansıtması durumunda kriterin yönü min biçiminde
ifade edilir.
Yukarıda VIKOR yönteminin özellikleriyle ilgili verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I ve II

Açıklama:

VIKOR tekniğinde karar verme süreci, karar probleminin tanımlanması ile başlar. Çözüm algoritmasının adımları uygulanırken, kriterin özelliği maliyet olduğunda tüm değerler içinden en küçük değer tercih edileceğinden, çözüm için oluşturulan tablolarda kriterin yönü (min)
biçiminde temsil edilir. Benzer biçimde kriterin faydayı yansıtması durumunda ise tüm
değerler içinden en büyük değer tercih edileceğinden kriterin yönü de (max) biçiminde
ifade edilecektir.
Yalnız II

Doğru Cevap: B

Soru 98

VIKOR yönteminin uygulama adımları düşünüldüğünde karar matrisini oluşturan değerleri birimlerinden arındırmak ve karşılaştırılabilir seviyeye getirmek için aşağıdaki adımlardan hangisi uygulanır?

Karar Matrisinin (X) Oluşturulması

Her Kriter İçin En İyi (f j* ) ve En Kötü (f j−) Değerlerin Belirlenmesi

Normalize Karar Matrisinin (R) Oluşturulması

Ağırlıklı Normalize Karar Matrisinin (V) Oluşturulması

Qi Değerlerinin Hesaplanması

Açıklama:

Karar matrisini oluşturan değerleri birimlerinden arındırmak ve karşılaştırılabilir seviyeye
getirmek üzere normalizasyon işlemi uygulanır.
Normalize Karar Matrisinin (R) Oluşturulması

Doğru Cevap: C

Soru 99

Qi değerlerinin hesaplanmasında kullanılan parametreler düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi maksimum grup faydasını göstermektedir?

S−

R−

Açıklama:

Qi değerlerinin hesaplanmasında kullanılan diğer bir eleman olan
q parametresi ise kriterlerin çoğunluğunun ağırlığını (maksimum grup faydasını) gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 100

Kabul edilebilir avantaj koşulunun sağlanmasında kullanılan DQ parametresi için alternatif sayısının 4ten küçük olması durumunda DQ değeri kaç olarak kabul edilir?

0,25

0,50

0,75

Açıklama:

Alternatif sayısı 4’ten küçük olduğunda ise DQ = 0,25 olarak kabul
edilir.

Doğru Cevap: B

İşletmelerde Karar Verme Teknikleri - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler