Havayolu Yönetimi - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Ticari ya da özel, amacı her ne olursa olsun havadan hava araçları ile yapılan her türlü taşımacılık hizmetleri nasıl adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Amatör havacılık
B
Hava taşımacılığı
C
Genel havacılık
D
Kalibrasyon uçuşları
E
Eğitim uçuşları
Açıklama:
Hava taşımacılığı “İnsanların, yükün ya da postanın bir hava aracı ile bir noktadan diğerine havadan taşınması işlemidir.” Söz konusu hava taşımacılığı faaliyeti asıl işi bu olan işletmeler tarafından yapılabileceği gibi bireysel amaçlarla yapılan uçuşlar aracılığıyla da gerçekleşebilir. Gerçekleşme şekli hangi amaçla olursa olsun bu tür eylemler hava taşımacılığı olarak adlandırılır. Ticari ya da özel, amacı her ne olursa olsun havadan hava araçları ile yapılan her türlü taşımacılık (insan, posta ya da yük gibi) hava taşımacılığı olarak adlandırılır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 2
Aşağıda yer alan yönetmeliklerden hangisi uçağın koltuk kapasitesine ve ticari odaklılığa vurgu yapmaktadır?
Seçenekler
A
Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği (SHY-6A)
B
Hava Sahasının Esnek Kullanımı Yönetmeliği (SHY-FUA)
C
Genel Havacılık Yönetmeliği (SHY-6B)
D
1944 Chicago Konvansiyonu
E
Amatör Havacılık Faaliyetleri Yönetmeliği (SHY-6C)
Açıklama:
SHY-6A Yönetmeliği havayolu işletmesinden ve hava taksi işletmesinden söz etmektedir. Buna göre havayolu işletmeleri “koltuk kapasitesi yirmi ve üzeri olan uçaklarla ticari amaçlarla ve ücret karşılığında yolcu ya da yük taşımacılığı yapan ticari hava taşıma işletmeleri” şeklinde tanımlanmaktadır. Sözü edilen yönetmelik ayrıca hava taksi işletmelerini de düzenlemektedir. Hava taksi işletmesi ise en fazla on dokuz koltuk kapasitesine sahip hava araçları ile ticari hava taşımacılığı yapan işletmeler şeklinde tanımlanmaktadır. Görüldüğü üzere SHY-6A Yönetmeliği uçağın koltuk kapasitesine ve ticari odaklılığa vurgu yapmaktadır. Öte yandan genel havacılık faaliyetlerinin ticari bir amaç gütmediği çıkarımını yapmak da doğru değildir. Dolayısıyla yer değiştirme işleminin ücret karşılığında olup olmadığı, örgütün ticari bir amaç güdüp gütmediği bu iki farklı taşımacılık türünü ayırmakta yeterli bir ölçüt değildir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 3
Havaalanlarında yolculara özel bekleme salonlarının bulunması havayolu hizmet sunumunun hangi bileşeni içinde değerlendirilmektedir?
Seçenekler
A
Fiyatla ilgili bileşenler
B
Tarifeyle ilgili bileşenler
C
Taşımacılıkla ilgili bileşenler
D
Konforla ilgili bileşenler
E
Sahiplikle ilgili bileşenler
Açıklama:
Konforla ilgili bileşenler: Bu bileşenler uçuş öncesi, uçuş ve uçuş sonrası süreçler kapsamında sınıflandırılabilir. Uçuş öncesi yerde sunulan hizmetler kapsamında havayolu işletmesinin yer hizmeti faaliyetlerini kendi personeli ile yapıp yapmaması, bilet ve bagaj kontrol (check-in) işlemleri için havaalanında kaç banko açılacağı, bankolarda kaç personel görevlendirileceği, bankoların uçuştan ne kadar zaman öncesinde açılacağı, bilet kontrol işlemlerinin havaalanına gelmeden önce yapılıp yapılamayacağı bu bileşenlerden bazılarıdır. Ayrıca farklı yolcu sınıfları (birinci sınıf gibi) için farklı bankoların ayrılması da konforla ilgili bir bileşendir. Havaalanlarında yolculara özel bekleme salonlarının (VIP/CIP Lounge gibi) bulunması, terminalde özel araba park hizmetlerinin sunulması diğer bileşenler arasındadır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 4
Reklam ve özendirme faaliyetleri havayolu hizmet sunumunun hangi bileşeni içinde değerlendirilmektedir?
Seçenekler
A
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler
B
Konforla ilgili bileşenler
C
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler
D
Tarifeyle ilgili bileşenler
E
Fiyatla ilgili bileşenler
Açıklama:
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler: Havayolu işletmesinin müşteri ve halk üzerinde yaratmak istediği imaj ile ilgili bileşenlerden oluşur. Kuşkusuz daha önce sıraladığımız diğer ürün bileşenlerinin her biri havayolu imajını etkileyecektir. Fakat reklam ve özendirme faaliyetleri, havayolunun logosu, uçakların iç dizaynları ve dış boyaları, satış ofislerinin görünümleri, havaalanlarındaki özel yolcu bekleme salonları ve havada ve yerdeki personelinin yarattığı hizmet kalitesi gibi çeşitli unsurlar daha göze çarpıcı olanlardır. Bu kapsamdaki diğer bileşen ise havayolu işletmesinin emniyet performansıdır. Yaşanan kaza ve emniyetsiz olaylar havayolu imajını olumsuz yönde etkilemektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 5
Bilet rezervasyon ve satış sistemlerine kolayca erişebilme olanakları havayolu hizmet sunumunun hangi bileşeni içinde değerlendirilmektedir?
Seçenekler
A
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler
B
Konforla ilgili bileşenler
C
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler
D
Tarifeyle ilgili bileşenler
E
Fiyatla ilgili bileşenler
Açıklama:
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler: Söz konusu bileşenler öncelikle ihtiyaç doğduğunda istenilen zamanda uçuşta boş koltuk bulabilme, bilet rezervasyon ve satış sistemlerine kolayca erişebilme olanaklarından oluşmaktadır. Yolcuların istedikleri zaman bilet satın alabilmeleri müşterilerin ihtiyaçlarını karşılayan bir ürün özelliği iken bu durum havayollarının pazara fazladan kapasite sunması anlamına gelir. Eğer fazla kapasite satılmazsa bu durumun bazı olumsuzluklar yaratacağını gözden kaçırmayalım. Bunun sebepleri maliyetleri ve performans ölçüm göstergelerini ele aldığımız ünitelerde ayrıntılı bir şekilde açıklanmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 6
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi "hava taşımacılığı bağlamında talep" kavramına ilişkin bilgi içermektedir?
Seçenekler
A
Belirli bir ödeme gücü ile desteklenen, belirli mal ve hizmetlere yönelik satın alma isteği olarak tanımlanmaktadır.
B
Havayolunun değişken bilet fiyatlarının her bir düzeyinde bilet satın almak isteyen ve dahası satın alma gücü bulunan tahmini yolcu sayısını ifade etmektedir.
C
Karşılanan talebin alt kümesini anlatmaktadır.
D
Belirli bir havayolu pazarında, belirli bir zaman diliminde, belirli bir fiyattan, satın alınmak istenen ve satın alma gücü ile desteklenmiş havayolu ürün ve hizmetinin miktarıdır.
E
Havalimanı, şehir, bölge çifti gibi farklı noktalar arasında ölçülmektedir.
Açıklama:
Talep, belirli bir ödeme gücü ile desteklenen, belirli mal ve hizmetlere yönelik satın alma isteği olarak tanımlanmaktadır. Havayolu için talep havayolunun değişken bilet fiyatlarının her bir düzeyinde bilet satın almak isteyen ve dahası satın alma gücü bulunan tahmini yolcu sayısını ifade etmektedir. Hava taşımacılığı bağlamında talep havalimanı, şehir, bölge çifti gibi farklı noktalar arasında ölçülmektedir. Talepten farklı olarak trafik ise karşılanan talebin alt kümesidir. Havayolu talebini; “belirli bir havayolu pazarında, belirli bir zaman diliminde, belirli bir fiyattan, satın alınmak istenen ve satın alma gücü ile desteklenmiş havayolu ürün ve hizmetinin miktarı” şeklinde tanımlamak mümkündür. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 7
Yaz aylarında Almanya'dan Türkiye'ye havayolu ulaşım talebinde artış görülmektedir. Bu talep artışının akraba ziyaretleri sebebiyle olduğu düşünülebilir.
Yukarıda yer alan bilgiye göre havayolu taşımacılığı talebini hangi faktörün etkilediği söylenebilir?
Yukarıda yer alan bilgiye göre havayolu taşımacılığı talebini hangi faktörün etkilediği söylenebilir?
Seçenekler
A
Ekonomik Faktörler
B
Coğrafi Faktörler
C
Demografik Faktörler
D
Sosyo-Kültürel Faktörler
E
Siyasi Faktörler
Açıklama:
Demografi bir bölgenin nüfusuna ilişkin bazı değişkenleri konu edinen bir disiplindir. Bu disiplin nüfus yapısı, toplam nüfus içindeki yaş, cinsiyet, doğum ve ölüm, yaşlanma, göç, etnik köken, evlilik, eğitim seviyesi gibi değişkenleri konu edinir. Bu değişkenlerin tümü az ya da çok yer değiştirme istek ve ihtiyacını ve bunun hangi ulaşım seçeneği ile gerçekleştirileceğini etkiler. Havayolu talebini etkileyen diğer önemli bir faktör nüfus içindeki bireylerin farklı etnik kökenlerden geliyor olmasıdır. Göç edip başka bölgelere yerleşen insanlar ortak bir geçmişe, dile, ırka ya da kültüre bağlı bulundukları kökleri unutamayabilir, bunlara özlem duyabilirler. İşte bu durumda köklerinin olduğu bölgeleri, akraba ve eş dostlarını ziyaret etme ihtiyacı doğar. Özellikle bu iki bölge birbirine uzaksa (ya da başka coğrafi engeller varsa) sözü edilen ihtiyacın havayolu ile karşılanması ihtimali de artar. Ülkemizin en büyük dış hat pazarı konumundaki Türkiye - Almanya pazarında etnik trafiğin rolü büyüktür. Diğer bir örnek Eskişehir - Brüksel pazarından verilebilir. Bu pazarın neredeyse tamamı Belçika’da yaşayan fakat kökleri Eskişehir ve Afyon’un Emirdağ ilçesinde bulunan yolculardan oluşmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 8
Bazı ülkelerde yıl boyunca soğuk ve kar hakim sürmektedir. Bu nedenle karayolu ile ulaşım zorlu hatta imkansız hale gelebilmektedir. Bu ülkelere ulaşım ise havayolu ile sağlanmaktadır.
Yukarıda yer alan bilgilere göre havayolu taşımacılığı talebini hangi faktörün etkilediği söylenebilir?
Yukarıda yer alan bilgilere göre havayolu taşımacılığı talebini hangi faktörün etkilediği söylenebilir?
Seçenekler
A
Demografik Faktörler
B
Coğrafi Faktörler
C
Ekonomik Faktörler
D
Sosyo-Kültürel Faktörler
E
Kişisel Faktörler
Açıklama:
İklim koşulları da havayolu talebini etkileyen faktörler arasındadır. Soğuk ve sıcak iklim koşullarının hakim olduğu bölgelerde, kutuplar ve çöl iklimine sahip bölgelerde diğer ulaşım modları yerine havayolu taşımacılığına olan talep artmaktadır. Buna örnek olarak yılın büyük bir kısmını karlar altında geçiren, ABD’nin Alaska Eyaleti, Kuzey Kanada eyaletleri, Norveç’in kuzey kısımları verilebilir. Kışın uzun sürdüğü ve çok soğuk olduğu bu bölgeler, kara iniş kalkış yapabilen veya temizlenen pistleri kullanan hava araçlarıyla dünya ile bağlantısını sağlayabilmektedir. Denizin bile buz tuttuğu, yolların açılamayacak şekilde yoğun karla kaplandığı ve uzun süre kaldığı bu bölgelerde havayolu taşımacılığı neredeyse tek ulaşım modu hâline gelmektedir. Buna benzer örnekler kışın sert geçtiği Rusya ve ülkemizdeki Doğu Anadolu Bölgesinden de verilebilir. Dünya’nın en büyük ülkesi olan ve seyrek nüfusa sahip Rusya’da havayolu taşımacılığı özellikle kuzey bölgelere ulaşımda istisnasız tek ulaşım modudur. Bu talebin ana başlık olarak coğrafi faktörler içinde değerlendirildiği görülmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 9
Birbirlerinin kararlarından etkilenebilecek az sayıda satıcının, çok sayıda alıcı ile karşı karşıya geldiği piyasa türüne ne denir?
Seçenekler
A
Arz edilen koltuk kilometre değeri
B
Elastikiyet derecesi
C
İkame ürünler
D
Serbestleşme
E
Oligopol piyasa
Açıklama:
Birbirlerinin kararlarından etkilenebilecek az sayıda satıcının, çok sayıda alıcı ile karşı karşıya geldiği piyasa türüne oligopol piyasa adı verilir. Oligopol piyasalara örnek olarak genellikle yüksek sermaye yatırımlarının gerektiği demir-çelik, otomobil, beyaz eşya, havayolu işletmeleri verilebilir. Havayolu işletmeleri oligopol piyasalarda faaliyet göstermektedirler. Pazarda az sayıda havayolu işletmesi trafiğin büyük bir bölümünü taşımaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 10
Çoğunlukla beklenilmedik bir anda havayolu işletmelerinin filolarındaki mevcut uçakların yerde kalması hangi anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Maliyet fazlalığı
B
Uçuş iptali
C
Kapasite fazlalığı
D
İşgücü sorunu
E
Talebin değişmesi
Açıklama:
Havayolu işletmelerinin karşı karşıya kaldıkları en önemli sorunlardan biri daha önce de bahsedildiği gibi kapasite yönetiminin güçlüğüdür. Havayolu işletmeleri talebin önceden tam olarak belirlenemeyen pazarda, ellerindeki kapasiteye uygun şekilde sefer düzenleyerek kâr elde etmeye çalışırlar. Fakat talep, Covid 19 küresel salgınında olduğu gibi, hiç beklenmeyen bir anda aniden düşebilir. Bu durum filodaki mevcut uçakların yerde kalması, yani kapasite fazlalığı anlamına gelir. Sabit maliyetler karşısında yeterince uçuş yapılamaması, başka bir deyişle kapasitenin atıl kalması birim maliyetleri artırır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 11
Taşımacılık kavramı ve taşımacılığın tarihçesi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Savaş zamanında yaşanan gelişmelerle birlikte hava taşımacılığı II. Dünya Savaşı’ndan sonra hayat bulmaya başlamıştır.
B
Ulaştırma faaliyetlerinin gelişmediği bölgelerde ekonomik faaliyetler de istenen düzeye erişememektedir.
C
Uygarlıkların ortaya çıkışı ile taşımacılık sistemlerinin ortaya çıkışı ve gelişimi paralel bir gelişim göstermiştir.
D
Taşımacılığın tanımlarından biri de, insanların veya malların ulaşılması istenen yere tam zamanında nakledilmesidir.
E
Havayolu taşımacılığında, yatırım ve faaliyet maliyetlerinin yüksekliği en önemli dezavantajdır.
Açıklama:
Hava taşımacılığı I. Dünya Savaşı’ndan sonra hayat bulmaya başlamıştır. Savaş zamanında uçak teknolojisinde yaşanan gelişmeler ve savaş sonrası ortaya çıkan uçak fazlalığı nedeniyle 1918 yılında Avrupa’da havayolu işletmeleri kurulmuştur. Örneğin, 1919 yılında kurulan Hollanda Kraliyet Havayolları-KLM hâlen faaliyette olan en köklü havayolu işletmelerinden biridir.
Soru 12
Ülkemizde, Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği'ne (SHY-6A) göre, bir havayolu şirketinin ticari hava taşıma işletmesi olarak kabul edilmesi için koltuk kapasitesi kaç olması gerekmektedir?
Seçenekler
A
On ve üzeri
B
On beş ve üzeri
C
Yirmi ve üzeri
D
Yirmi beş ve üzeri
E
Otuz ve üzeri
Açıklama:
SHY-6A Yönetmeliği'ne göre havayolu işletmeleri “koltuk kapasitesi yirmi ve üzeri olan uçaklarla ticari amaçlarla ve ücret karşılığında yolcu ya da yük taşımacılığı yapan ticari hava taşıma işletmeleri” şeklinde tanımlanmaktadır.
Soru 13
Amatör havacılık ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Profesyonel havacılar tarafından gerçekleştirilir.
B
Ticari hizmet verme amacı ile kurulmuşlardır.
C
Tescil sertifikasında kullanım amacı amatör havacılık olarak ifade edilir.
D
Son 20 yıl içinde üretilmiş uçaklarla gerçekleştirilir.
E
Azami kalkış ağırlığı 3.000 kg ve altında olmalıdır.
Açıklama:
Amatör havacılık;
- amatör havacılardan oluşan,
- gerçek veya tüzel kişilerin,
- ticari ve mali kazanç ile üçüncü kişilere ticari sayılabilecek hizmet verme maksadı olmaksızın,
- tescil sertifikasında kullanım amacı amatör havacılık olarak ifade edilen,
- tarihi ve silahlı kuvvetlerin hizmetinde bulunmuş hava aracı dahil olmak üzere,
- azami kalkış ağırlığı 2.000 kg ve altında olan,
- kompleks olmayan ve
- sadece kişisel ve amatör amaçlı kullanılan hava aracı ve
- amatör yapım hava aracı ile yürüttüğü havacılık faaliyetleridir
Soru 14
Türkiye Genel Havacılık Yönetmeliği'ne göre B2 aşağıdaki uçuş kategorilerinden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Basit motorlu, ticari olmayan uçuş operasyonları
B
Ticari amaçlı özel uçuş operasyonları
C
Eğitim hizmetinin verildiği uçuş operasyonları
D
Kompleks motorlu hava araçları ile ticari amaç gütmeksizin yapılan uçuşları
E
Ticari amaç gütmeksizin yapılan özel uçuş operasyonları
Açıklama:
B1 basit motorlu, ticari olmayan uçuş operasyonlarını,
B2 ticari amaçlı operasyonları,
B3 eğitim hizmetinin verildiği uçuş operasyonlarını,
B4 kompleks motorlu hava araçları ile ticari amaç gütmeksizin yapılan uçuşları,
B5 ise ticari amaç gütmeksizin yapılan özel uçuş operasyonlarını kapsar.
B2 ticari amaçlı operasyonları,
B3 eğitim hizmetinin verildiği uçuş operasyonlarını,
B4 kompleks motorlu hava araçları ile ticari amaç gütmeksizin yapılan uçuşları,
B5 ise ticari amaç gütmeksizin yapılan özel uçuş operasyonlarını kapsar.
Soru 15
Havayolu hizmet sunumunun bileşenleri; fiyat, ........., konfor, hizmet sunumunun uygunluğu ve havayolu işletmesinin ......... ile ilgili bileşenlerdir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
tarife / imajı
B
tarife / gücü
C
yolcu sayısı / talep
D
yolcu sayısı / sunum özellikleri
E
talep / pazarlaması
Açıklama:
Doganis’e (2002) göre havayolu hizmet sunumunun bileşenleri; fiyat, tarife, konfor, hizmet sunumunun uygunluğu ve havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenlerdir.
Soru 16
'Yolcuların düzenli ve sık uçanlar veya düzensiz ve nadiren uçanlar' olarak sınıflanması, aşağıdaki pazar bölümlendirme ölçütlerinden hangisi göz önünde bulundurularak yapılmıştır?
Seçenekler
A
Seyahatin amacına göre yapılan bölümlendirme
B
Seyahatin uzunluğuna göre yapılan bölümlendirme
C
Seyahat sıklığına göre yapılan bölümlendirme
D
Yolcunun kişisel özelliklerine göre yapılan bölümlendirme
E
Varış noktasındaki kalış süresine göre yapılan bölümlendirme
Açıklama:
Soru 17
Göç edip başka bölgelere yerleşen insanların köklerinin olduğu bölgeleri, akraba ve eş dostlarını ziyaret etme ihtiyacı ile oluşturduğu talep havayolu taşımacılığı talebini etkileyen faktörlerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Demografik Faktörler
B
Coğrafi Faktörler
C
Ekonomik Faktörler
D
Sosyo-Kültürel Faktörler
E
Bireysel Faktörler
Açıklama:
Demografi bir bölgenin nüfusuna ilişkin bazı değişkenleri konu edinen bir disiplindir. Bu disiplin nüfus yapısı, toplam nüfus içindeki yaş, cinsiyet, doğum ve ölüm, yaşlanma, göç, etnik köken, evlilik, eğitim seviyesi gibi değişkenleri konu edinir.
Göç edip başka bölgelere yerleşen insanların köklerinin olduğu bölgeleri, akraba ve eş dostlarını ziyaret etme ihtiyacı doğar. Özellikle bu iki bölge birbirine uzaksa (ya da başka coğrafi engeller varsa) sözü edilen ihtiyacın havayolu ile karşılanması ihtimali de artar. Bu durum Havayolu Taşımacılığı Talebi'ni etkileyen faktörlerinde biridir.
Ülkemizin en büyük dış hat pazarı konumundaki Türkiye - Almanya pazarında etnik trafiğin rolü büyüktür.
Göç edip başka bölgelere yerleşen insanların köklerinin olduğu bölgeleri, akraba ve eş dostlarını ziyaret etme ihtiyacı doğar. Özellikle bu iki bölge birbirine uzaksa (ya da başka coğrafi engeller varsa) sözü edilen ihtiyacın havayolu ile karşılanması ihtimali de artar. Bu durum Havayolu Taşımacılığı Talebi'ni etkileyen faktörlerinde biridir.
Ülkemizin en büyük dış hat pazarı konumundaki Türkiye - Almanya pazarında etnik trafiğin rolü büyüktür.
Soru 18
Tatil yapma, eğlenme, eğitim alma, sağlık, spor amacıyla seyahat eden bireylerin oluşturduğu talep havayolu taşımacılığı talebini etkileyen faktörlerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Sosyo-Kültürel Faktörler
B
Ekonomik Faktörler
C
Bireysel Faktörler
D
Coğrafi Faktörler
E
Siyasi Faktörler
Açıklama:
İnsanlar tatil yapmak, eğlenmek, eğitim almak, sağlık, spor amacıyla sportif etkinlikleri izlemek ve iş yapmak gibi farklı nedenlerle seyahat ederler. Seyahat ihtiyacını ortaya çıkaran sosyal ve kültürel etkileşimlere yönelik özellikler sosyo-kültürel faktörleri oluşturur.
Demografik faktörler altında incelediğimiz etnik trafik talebi bu kapsamda da ele alınabilir.
Demografik faktörler altında incelediğimiz etnik trafik talebi bu kapsamda da ele alınabilir.
Soru 19
Bir yolcunun daha ekonomik olması nedeni ile uçak yerine treni tercih etmesi durumunda 'tren/tren ile yapılan yolculuk' hangi kavram ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
İkame Ürün
B
Talebin Elastikiyeti
C
Bölümlendirme Ölçütü
D
Tren Yolu Pazarı
E
Talep Değişim Miktarı
Açıklama:
'Bir şeyin yerine başka bir şeyi koyma' olarak tanımlanan 'ikame' kavramı, havayolu taşımacılığında uçak yerine başka ulaşım aracının tercih edilmesi durumunda 'ikame ürün' olarak ifade edilmektedir.
Soruda verilen örnekte uçak yerine tercih edilen tren ikame üründür.
Soruda verilen örnekte uçak yerine tercih edilen tren ikame üründür.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi havayolu taşımacılığını olumsuz etkileyen olay veya faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
11 Eylül Saldırısı
B
SARS
C
Covid-19
D
Dünya Kupası Maçları
E
Ülkelerin Yaşadığı Ekonomik Sorunlar
Açıklama:
Havayolu taşımacılığı ekonomik ve siyasi krizler, küresel terörist faaliyetler vb. faaliyetler sonucu ortaya çıkan belirsizliklere karşı en hassas sektörlerden biridir. 11 Eylül, SARS, Covid-19 gibi olaylar insanların hızla havayolu taşımacılığına ilgisi sınırlanmakta ve durum en çok havayolu taşımacılığı sektörünü etkilemektedir.
Soru 21
Sivil havacılığın temellerini belirleyen Chicago konvansiyonu hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1908
B
1912
C
1932
D
1944
E
1949
Açıklama:
Hava taşımacılığı I. Dünya Savaşı’ndan sonra hayat bulmaya başlamıştır. Savaş zamanında uçak teknolojisinde yaşanan gelişmeler ve savaş sonrası ortaya çıkan uçak fazlalığı nedeniyle 1918 yılında Avrupa’da havayolu işletmeleri kurulmuştur. Sonraki süreçte hava taşımacılığı ile yük ve insan taşımacılığı faaliyetleri jet motorların kullanımı ve büyük ticari uçakların üretilmesiyle artış göstermiştir. Bu süreçte 1944 yılında Chicago Konvansiyonu ile sivil havacılığın temelleri genel hatlarıyla çizilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 22
Havayolu taşımacılığının özelliklerine ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Mutlaka uçak kullanılır
B
Uçakların menzili düşüktür
C
Kâr amacı güdülür
D
Uçakların koltuk kapasiteleri büyüktür
E
Kamuya açık bir hizmettir
Açıklama:
Amatör havacılığın aksine havayolu taşımacılığında kullanılan uçakların hızları genel havacılıktaki uçaklara göre daha yüksek, menzilleri ise daha fazladır. Bu sayede havayolu taşımacılığının ölçeği daha büyük olabilmekteyken kapsama alanı da daha geniş tutulabilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 23
Amatör havacılıkta kullanılan hava araçlarının azami kalkış ağırlığı ne kadardır?
Seçenekler
A
1000 kg
B
1200 kg
C
1800 kg
D
2000 kg
E
2200 kg
Açıklama:
Amatör havacılık, amatör havacılardan oluşan gerçek veya tüzel kişilerin, ticari ve mali kazanç ile üçüncü kişilere ticari sayılabilecek hizmet verme maksadı olmaksızın tescil sertifikasında kullanım amacı amatör havacılık olarak ifade edilen, tarihi ve silahlı kuvvetlerin hizmetinde bulunmuş hava aracı dahil olmak üzere, azami kalkış ağırlığı 2.000 kg ve altında olan, kompleks olmayan ve sadece kişisel ve amatör amaçlı kullanılan hava aracı ve amatör yapım hava aracı ile yürüttüğü havacılık faaliyetleridir. Doğru cevap D'dir.
Soru 24
Havadan ağır motorlu bir uçağın ilk uçuşu hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1867
B
1900
C
1903
D
1917
E
1920
Açıklama:
GENEL OLARAK TAŞIMACILIK
1903 yılında havadan ağır motorlu bir uçağın ilk uçuşuyla başlayan serüven, önceleri
posta sonraları yük ve nihayetinde yolcu ve yük taşımacılığına doğru evrilmiştir.
1903 yılında havadan ağır motorlu bir uçağın ilk uçuşuyla başlayan serüven, önceleri
posta sonraları yük ve nihayetinde yolcu ve yük taşımacılığına doğru evrilmiştir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi taşımacılığın taşımacılık seçeneklerinin (modlarının) belirleyicilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Taşımacılığın hacmi
B
Taşımacılığın aciliyeti
C
Taşımacılığın ağırlığı
D
Taşımacılığın niteliği
E
Taşımacılığın fiyatı
Açıklama:
GENEL OLARAK TAŞIMACILIK
Taşımacılığın hacmi, aciliyeti, ağırlığı, fiyatı gibi faktörler taşımacılık seçeneklerinin
(modlarının) belirleyicilerindendir.
Taşımacılığın hacmi, aciliyeti, ağırlığı, fiyatı gibi faktörler taşımacılık seçeneklerinin
(modlarının) belirleyicilerindendir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi hava taşımacılığını tetikleyen faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
I. Dünya Savaşı
B
II. Dünya Savaşı
C
Küreselleşme
D
Sanayileşme
E
Kapitalizm
Açıklama:
GENEL OLARAK TAŞIMACILIK
Hava taşımacılığı I. Dünya Savaşı’ndan sonra hayat bulmaya başlamıştır. Savaş zamanında uçakteknolojisinde yaşanan gelişmeler ve savaş sonrası ortaya çıkan uçak fazlalığı nedeniyle 1918 yılında Avrupa’da havayolu işletmeleri kurulmuştur. Örneğin, 1919 yılında kurulan Hollanda KraliyetHavayolları-KLM hâlen faaliyette olan en köklü havayolu işletmelerinden biridir. Avrupa dışında 1918 yılında ABD posta ofisi tarafından hava araçlarının kullanımı bir diğer önemli girişimdir. ABD Posta Ofisi 1918 yılında Washington ve New York arasında hava posta hizmetini başlatmıştır (Cook & Billig, 2017). Sonraki süreçte hava taşımacılığı ile yük ve insan taşımacılığı faaliyetleri jet motorların kullanımı ve büyük ticari uçakların üretilmesiyle artış göstermiştir. Bu süreçte 1944 yılında Chicago Konvansiyonu ile sivil havacılığın temelleri genel hatlarıyla çizilmiştir (Wittmer & Müller, 2021).
Hava taşımacılığı I. Dünya Savaşı’ndan sonra hayat bulmaya başlamıştır. Savaş zamanında uçakteknolojisinde yaşanan gelişmeler ve savaş sonrası ortaya çıkan uçak fazlalığı nedeniyle 1918 yılında Avrupa’da havayolu işletmeleri kurulmuştur. Örneğin, 1919 yılında kurulan Hollanda KraliyetHavayolları-KLM hâlen faaliyette olan en köklü havayolu işletmelerinden biridir. Avrupa dışında 1918 yılında ABD posta ofisi tarafından hava araçlarının kullanımı bir diğer önemli girişimdir. ABD Posta Ofisi 1918 yılında Washington ve New York arasında hava posta hizmetini başlatmıştır (Cook & Billig, 2017). Sonraki süreçte hava taşımacılığı ile yük ve insan taşımacılığı faaliyetleri jet motorların kullanımı ve büyük ticari uçakların üretilmesiyle artış göstermiştir. Bu süreçte 1944 yılında Chicago Konvansiyonu ile sivil havacılığın temelleri genel hatlarıyla çizilmiştir (Wittmer & Müller, 2021).
Soru 27
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi özel uçuş operasyonlarının türlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Harbe hazırlık uçuşları
B
Akrobasi uçuşları
C
Film çekim uçuşları
D
Maden arama uçuşları
E
Kül bırakma uçuşları
Açıklama:
Özel uçuş operasyonlarının türleri şu başlıklardan oluşmaktadır:
• Akrobasi uçuşları
• Arama, kurtarma ve afet yardım operasyonları
• Bilimsel araştırma uçuşları
• Bulut tohumlama operasyonları
• Havadan fotoğraf çekme uçuşları
• Havadan haritalama ve jeofizik araştırma operasyonları
• Kalibrasyon (seyrüsefer yardımcıları gibi) uçuşları
• Film çekim uçuşları
• Petrol ya da doğal gaz sızıntılarını gözetleme uçuşları
• Reklam uçuşları
• Tarımsal uygulama uçuşları
• Enerji nakli gibi alanlarda yapılan inşaat faaliyetleri işleri, enerji nakil hatlarındaki bakım faaliyetleri
• Maden arama uçuşları
• Kül bırakma uçuşları
• Hayvan sürüsü gözlemleri, hayvan kurtarma ve yaban hayatını koruma uçuşları
• Helikopter ile harici yük taşıma uçuşları
• Helikopter ile insanların harici yük olarak taşındığı uçuşlar
• Helikopter ile tetkik ya da ölçme uçuşları
• Paraşütçü atma uçuşları
• Planör çekme uçuşları
• Sansasyonel, aşırı akrobatik manevralar içeren, kişilerin yüksek G kuvvetlerini veya benzer hisleri
deneyimlemesi amacıyla yapılan uçuşlar
• Yarışma, gösteri uçuşları gibi özel etkinliklerin havadan görüntülenmesi amacıyla yapılan uçuşlar.
Yukarıdaki seçenekler incelendiğinde, harbe hazırlık uçuşları özel uçuş operasyonlarının türlerinden birisi olmadığından bu sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
• Akrobasi uçuşları
• Arama, kurtarma ve afet yardım operasyonları
• Bilimsel araştırma uçuşları
• Bulut tohumlama operasyonları
• Havadan fotoğraf çekme uçuşları
• Havadan haritalama ve jeofizik araştırma operasyonları
• Kalibrasyon (seyrüsefer yardımcıları gibi) uçuşları
• Film çekim uçuşları
• Petrol ya da doğal gaz sızıntılarını gözetleme uçuşları
• Reklam uçuşları
• Tarımsal uygulama uçuşları
• Enerji nakli gibi alanlarda yapılan inşaat faaliyetleri işleri, enerji nakil hatlarındaki bakım faaliyetleri
• Maden arama uçuşları
• Kül bırakma uçuşları
• Hayvan sürüsü gözlemleri, hayvan kurtarma ve yaban hayatını koruma uçuşları
• Helikopter ile harici yük taşıma uçuşları
• Helikopter ile insanların harici yük olarak taşındığı uçuşlar
• Helikopter ile tetkik ya da ölçme uçuşları
• Paraşütçü atma uçuşları
• Planör çekme uçuşları
• Sansasyonel, aşırı akrobatik manevralar içeren, kişilerin yüksek G kuvvetlerini veya benzer hisleri
deneyimlemesi amacıyla yapılan uçuşlar
• Yarışma, gösteri uçuşları gibi özel etkinliklerin havadan görüntülenmesi amacıyla yapılan uçuşlar.
Yukarıdaki seçenekler incelendiğinde, harbe hazırlık uçuşları özel uçuş operasyonlarının türlerinden birisi olmadığından bu sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 28
Havayolu şirketlerinin hesaplı uçak bilet seçeneğinde son dakika değişikliği yapmamaları, havayolu hizmet sunumunun aşağıdaki seçeneklerde belirtilen bileşenlerinden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Tarifeyle ilgili bileşenler
B
Fiyatla ilgili bileşenler
C
Konforla ilgili bileşenler
D
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler
E
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler
Açıklama:
Bilet fiyatları ve bu kapsamdaki koşullar hizmet sunumunun en belirgin bileşenidir. Ayrıca talebi en çok etkileyen faktörlerin başında gelir. Sözü edilen koşullar kapsamında ucuz bir bilet fiyatı seçeneğinde son dakika değişikliği yapılamaması örnek olarak verilebilir. Uçuş gün ya da saatinin son dakika değiştirilmesi mümkün olan bir bilet seçeneğinde fiyat muhtemelen daha yüksek olacaktır. Bu sebeple yukarıdaki sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Soru 29
Havayolu taşımacılığının yüksek hızı sayesinde oluşan zaman faydası, havayolu hizmet sunumunun aşağıdaki seçeneklerde belirtilen bileşenlerinden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Konforla ilgili bileşenler
B
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler
C
Tarifeyle ilgili bileşenler
D
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler
E
Fiyatla ilgili bileşenler
Açıklama:
Tarifeyle ilgili bileşenler kapsamdaki en önemli faktör toplam seyahat süresidir. Çünkü havayolu taşımacılığını öne çıkaran en önemli yanı, yüksek hızı sayesinde oluşan zaman faydasıdır. Toplam seyahat süresini etkileyen yedi önemli özellikten biri uçuş ağının ne kadar büyük olduğu, başka bir deyişle ne kadar çok noktayı birleştirdiğidir. Bu sebeple yukarıdaki sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Soru 30
Bir havayolu işletmesinin yer hizmeti faaliyetlerini kendi personeli ile yapıp yapmaması, havayolu hizmet sunumunun aşağıdaki seçeneklerde belirtilen bileşenlerinden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Fiyatla ilgili bileşenler
B
Tarifeyle ilgili bileşenler
C
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler
D
Konforla ilgili bileşenler
E
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler
Açıklama:
Konforla ilgili bileşenler uçuş öncesi, uçuş ve uçuş sonrası süreçler kapsamında sınıflandırılabilir. Uçuş öncesi yerde sunulan hizmetler kapsamında havayolu işletmesinin yer hizmeti faaliyetlerini kendi personeli ile yapıp yapmaması, bilet ve bagaj kontrol (check-in) işlemleri için havaalanında kaç banko açılacağı, bankolarda kaç personel görevlendirileceği, bankoların uçuştan ne kadar zaman öncesinde açılacağı, bilet kontrol işlemlerinin havaalanına gelmeden önce yapılıp yapılamayacağı bu bileşenlerden bazılarıdır. Bu sebeple yukarıdaki sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Soru 31
Havayolu şirketlerinin yolcularına bilet rezervasyon ve satış sistemlerine kolayca erişebilme olanakları sağlamaları, havayolu hizmet sunumunun aşağıdaki seçeneklerde belirtilen bileşenlerinden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Fiyatla ilgili bileşenler
B
Tarifeyle ilgili bileşenler
C
Konforla ilgili bileşenler
D
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler
E
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler
Açıklama:
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler öncelikle ihtiyaç doğduğunda istenilen zamanda uçuşta boş koltuk bulabilme, bilet rezervasyon ve satış sistemlerine kolayca erişebilme olanaklarından oluşmaktadır. Yolcuların istedikleri zaman bilet satın alabilmeleri müşterilerin ihtiyaçlarını karşılayan bir ürün özelliği iken bu durum havayollarının pazara fazladan kapasite sunması anlamına gelir. Bu bakımdan yukarıdaki sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Soru 32
Bir havayolu işletmesinin emniyet performansı, havayolu hizmet sunumunun aşağıdaki seçeneklerde belirtilen bileşenlerinden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Fiyatla ilgili bileşenler
B
Tarifeyle ilgili bileşenler
C
Konforla ilgili bileşenler
D
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler
E
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler
Açıklama:
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler, havayolu işletmesinin müşteri ve halk üzerinde yaratmak istediği imaj ile ilgili bileşenlerden oluşur. Kuşkusuz daha önce sıraladığımız diğer ürün bileşenlerinin her biri havayolu imajını etkileyecektir. Fakat reklam ve özendirme faaliyetleri, havayolunun logosu, uçakların iç dizaynları ve dış boyaları, satış ofislerinin görünümleri, havaalanlarındaki özel yolcu bekleme salonları ve havada ve yerdeki personelinin yarattığı hizmet kalitesi gibi çeşitli unsurlar daha göze çarpıcı olanlardır. Bu kapsamdaki diğer bileşen ise havayolu işletmesinin emniyet performansıdır. Yaşanan kaza ve emniyetsiz olaylar havayolu imajını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu sebeple ilgili sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Soru 33
Havayolu şirketlerinin daha uzun mesafeli hatlarda uçuş yapmaları, havayolu taşımacılığı sektörünün aşağıda belirtilen özelliklerinden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Serbestleşme ve özelleştirme
B
İş gücü ve yakıt maliyetlerinin yüksekliği
C
Kapasite yönetiminin güçlüğü
D
Ölçek ve kapsam ekonomilerinden yararlanma
E
Oligopolistik pazar özellikleri
Açıklama:
Havayolu işletmeleri ölçek ekonomisinden faydalanabilmek için üretim miktarını artırmaya çalışmaktadır. Bunun için pazara sunulan Arz Edilen Koltuk Kilometre (AEKK) değerini artırmak gerekir. Daha büyük uçaklar kullanmak, daha çok sefer yapmak ve daha uzun mesafeli hatlarda uçmak bunun yolları arasındadır. Bu sebeple yukarıdaki sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Soru 34
Havayolu taşımacılığı pazarında az sayıda havayolu işletmesinin trafiğin büyük bir bölümünü taşıması, havayolu taşımacılığı sektörünün aşağıda belirtilen özelliklerinden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Ölçek ve kapsam ekonomilerinden yararlanma
B
Kapasite yönetiminin güçlüğü
C
Oligopolistik pazar özellikleri
D
İş gücü ve yakıt maliyetlerinin yüksekliği
E
Serbestleşme ve özelleştirme
Açıklama:
Birbirlerinin kararlarından etkilenebilecek az sayıda satıcının, çok sayıda alıcı ile karşı karşıya geldiği piyasa türüne oligopol piyasa adı verilir. Oligopol piyasalara örnek olarak genellikle yüksek sermaye yatırımlarının gerektiği demir-çelik, otomobil, beyaz eşya, havayolu işletmeleri verilebilir. Havayolu işletmeleri oligopol piyasalarda faaliyet göstermektedirler. Pazarda az sayıda havayolu işletmesi trafiğin büyük bir bölümünü taşımaktadır. Pazara giriş koşulları kolaylaştırıldığı için pazardaki işletme sayısı artsa bile zamanla yüksek miktarda sermaye gereksinimi, yoğun rekabet, kalifiye iş gücü ihtiyacı gibi nedenlerle havayolu taşımacılığındaki işletmelerin sayısı yeniden azalabilmektedir. Bu sebeple yukarıdaki sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Soru 35
Covid 19 küresel salgınında oluşan talep düşüklüğü sebebiyle havayolu şirketlerinin filolarındaki mevcut uçaklarının yerde kalması, havayolu taşımacılığı sektörünün aşağıda belirtilen özelliklerinden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Oligopolistik pazar özellikleri
B
Kapasite yönetiminin güçlüğü
C
Ölçek ve kapsam ekonomilerinden yararlanma
D
İş gücü ve yakıt maliyetlerinin yüksekliği
E
Serbestleşme ve özelleştirme
Açıklama:
Havayolu işletmelerinin karşı karşıya kaldıkları en önemli sorunlardan biri de kapasite yönetiminin güçlüğüdür. Havayolu işletmeleri talebin önceden tam olarak belirlenemeyen pazarda, ellerindeki kapasiteye uygun şekilde sefer düzenleyerek kâr elde etmeye çalışırlar. Fakat talep, Covid 19 küresel salgınında olduğu gibi, hiç beklenmeyen bir anda aniden düşebilir. Bu durum filodaki mevcut uçakların yerde kalması, yani kapasite fazlalığı anlamına gelir. Sabit maliyetler karşısında yeterince uçuş yapılamaması, başka bir deyişle kapasitenin atıl kalması birim maliyetleri artırır. Bu durumda talep tahmininin doğruluğu büyük önem kazanır. Bu sebeple yukarıdaki sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Soru 36
Havayolu işletmelerinde çalışan uçuş ekibi, kabin ekibi, bakım personeli, yöneticiler gibi insan kaynakları uluslararası standartların gerektirdiği niteliklere sahip olmak zorunluluğu, havayolu taşımacılığı sektörünün aşağıda belirtilen özelliklerinden hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
İş gücü ve yakıt maliyetlerinin yüksekliği
B
Ölçek ve kapsam ekonomilerinden yararlanma
C
Oligopolistik pazar özellikleri
D
Kapasite yönetiminin güçlüğü
E
Serbestleşme ve özelleştirme
Açıklama:
Havayolu işletmelerinin en önemli maliyet kalemlerinin başında iş gücü ve yakıt giderleri gelmektedir. Havayolundan havayoluna değişmekle beraber genellikle toplam maliyetlerin %50’den fazlasını bu iki kalem oluşturmaktadır. Havayolu işletmeleri yüksek teknoloji ürünü uçak ve donanım kullandıkları için nitelikli personel çalıştırmak zorundadır. Nitekim havacılık emniyeti ve güvenliği son derece önemli bir gerekliliktir ve bunda insan faktörlerinin rolü nedeniyle personel niteliği büyük önem kazanmaktadır. Havayolu işletmelerinde çalışan uçuş ekibi, kabin ekibi, bakım personeli, yöneticiler gibi insan kaynakları uluslararası standartların gerektirdiği niteliklere sahip olmak durumundadır. İşte tüm bunlar iş gücü maliyetlerini artırmaktadır. Bu sebeple yukarıdaki sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi amatör havacılığın özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Amatör havacılıkta uçakların maksimum kalkış ağırlıkları görece yüksektir.
B
Amatör havacılıkta her türlü hava aracı kullanılabilir.
C
Amatör havacılıkta uçakların hızları daha yüksektir.
D
Amatör havacılıkta koltuk kapasiteleri görece daha fazladır.
E
Amatör havacılıkta uçakların menzilleri ise daha fazladır.
Açıklama:
GENEL HAVACILIK VE HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI ARASINDAKİ FARKLAR
Havayolu işletmeleri mutlaka uçakları kullanmaktadır. Oysa genel havacılık ve amatör havacılık
taşımacılığında sabit ya da döner kanatlı hava araçları, balonlar, yamaç paraşütleri gibi her türlü hava aracı kullanılabilmektedir. Öte yandan havayolu taşımacılığında kullanılan uçakların maksimum kalkış ağırlıkları ve dolayısıyla koltuk kapasiteleri görece daha fazladır. Kullanılan uçakların hızları genel havacılıktaki uçaklara göre daha yüksek, menzilleri ise daha fazladır. Bu sayede havayolu taşımacılığının ölçeği daha büyük olabilmekteyken kapsama alanı da daha geniş tutulabilmektedir ya da tersini söylemek de mümkündür: Havayolu taşımacılığının ölçeği daha büyük, kapsama alanı daha geniş olduğu için hızları yüksek menzilleri ise uzun olan uçakları kullanır.
Havayolu işletmeleri mutlaka uçakları kullanmaktadır. Oysa genel havacılık ve amatör havacılık
taşımacılığında sabit ya da döner kanatlı hava araçları, balonlar, yamaç paraşütleri gibi her türlü hava aracı kullanılabilmektedir. Öte yandan havayolu taşımacılığında kullanılan uçakların maksimum kalkış ağırlıkları ve dolayısıyla koltuk kapasiteleri görece daha fazladır. Kullanılan uçakların hızları genel havacılıktaki uçaklara göre daha yüksek, menzilleri ise daha fazladır. Bu sayede havayolu taşımacılığının ölçeği daha büyük olabilmekteyken kapsama alanı da daha geniş tutulabilmektedir ya da tersini söylemek de mümkündür: Havayolu taşımacılığının ölçeği daha büyük, kapsama alanı daha geniş olduğu için hızları yüksek menzilleri ise uzun olan uçakları kullanır.
Soru 38
Ülkemizde Nisan 2020’de yayınlanan Genel Havacılık Yönetmeliği’ne göre genel havacılık taşımacılığı 5 ayrı kategoriye ayrılmıştır. Bunlardan B3'ün kapsamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kompleks motorlu olmayan hava araçları ile yapılan ticari olmayan uçuş operasyonları
B
Kompleks motorlu hava araçları ile yapılan ticari olmayan uçuş operasyonları
C
Ticari olmayan özel uçuş operasyonları
D
Uçuş eğitim hizmetinin verildiği uçuş operasyonları
E
Ticari özel uçuş operasyonları
Açıklama:
GENEL HAVACILIK VE HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI ARASINDAKİ FARKLAR
Ülkemizde Nisan 2020’de yayınlanan Genel Havacılık Yönetmeliği’ne göre genel havacılık taşımacılığı 5 ayrı kategoriye ayrılmıştır. Bunlar Genel Havacılık Yönetmeliği’ne (SHY-6B) göre aşağıda
verilmektedir (Resmî Gazete, 2020):
B1: Kompleks motorlu olmayan hava araçları
ile yapılan ticari olmayan uçuş operasyonları,
B2: Ticari özel uçuş operasyonları
B3: Eğitim faaliyetleri,
B4: Kompleks motorlu hava araçları ile yapılan
ticari olmayan uçuş operasyonları
B5: Ticari olmayan özel uçuş operasyonları
B1 basit motorlu, B4 türündeki operasyonlar ise kompleks motorlu hava araçları ile ticari amaç gütmeksizin yapılan uçuşları ifade etmektedir. B3 uçuş eğitim hizmetinin verildiği uçuş operasyon türüne yöneliktir. B2 ticari amaçlarla, B5 ise ticari amaç gütmeksizin yapılan özel uçuş operasyonlarını kapsamaktadır.
Ülkemizde Nisan 2020’de yayınlanan Genel Havacılık Yönetmeliği’ne göre genel havacılık taşımacılığı 5 ayrı kategoriye ayrılmıştır. Bunlar Genel Havacılık Yönetmeliği’ne (SHY-6B) göre aşağıda
verilmektedir (Resmî Gazete, 2020):
B1: Kompleks motorlu olmayan hava araçları
ile yapılan ticari olmayan uçuş operasyonları,
B2: Ticari özel uçuş operasyonları
B3: Eğitim faaliyetleri,
B4: Kompleks motorlu hava araçları ile yapılan
ticari olmayan uçuş operasyonları
B5: Ticari olmayan özel uçuş operasyonları
B1 basit motorlu, B4 türündeki operasyonlar ise kompleks motorlu hava araçları ile ticari amaç gütmeksizin yapılan uçuşları ifade etmektedir. B3 uçuş eğitim hizmetinin verildiği uçuş operasyon türüne yöneliktir. B2 ticari amaçlarla, B5 ise ticari amaç gütmeksizin yapılan özel uçuş operasyonlarını kapsamaktadır.
Soru 39
Uçuş öncesi yerde sunulan hizmetler kapsamında havayolu işletmesinin yer hizmeti faaliyetlerini kendi personeli ile yapıp yapmaması, bilet ve bagaj kontrol (check-in) işlemleri için havaalanında kaç banko açılacağı vb. unsurlar havayolu hizmet sunumunun bileşenlerden hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Konforla ilgili bileşenler
B
Tarifeyle ilgili bileşenler
C
Fiyatla ilgili bileşenler
D
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler
E
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler
Açıklama:
Havayolu Hizmet Sunumunun Bileşenleri
Konforla ilgili bileşenler:
Bu bileşenler uçuş öncesi, uçuş ve uçuş sonrası süreçler kapsamında sınıflandırılabilir. Uçuş öncesi yerde sunulan hizmetler kapsamında havayolu işletmesinin yer hizmeti faaliyetlerini kendi personeli ile yapıp yapmaması, bilet ve bagaj kontrol (check-in) işlemleri havaalanında kaç banko açılacağı, bankolarda kaç personel görevlendirileceği, bankoların uçuştan ne kadar zaman öncesinde açılacağı, bilet kontrol işlemlerinin havaalanına gelmeden önce yapılıp yapılamayacağı bu bileşenlerden bazılarıdır. Ayrıca farklı yolcu sınıfları (birinci sınıf gibi) için farklı bankoların ayrılması da konforla ilgili bir bileşendir. Havaalanlarında yolculara özel bekleme salonlarının (VIP/CIP Lounge gibi) bulunması, terminalde özel araba park hizmetlerinin sunulması diğer bileşenler arasındadır.
Konforla ilgili bileşenler:
Bu bileşenler uçuş öncesi, uçuş ve uçuş sonrası süreçler kapsamında sınıflandırılabilir. Uçuş öncesi yerde sunulan hizmetler kapsamında havayolu işletmesinin yer hizmeti faaliyetlerini kendi personeli ile yapıp yapmaması, bilet ve bagaj kontrol (check-in) işlemleri havaalanında kaç banko açılacağı, bankolarda kaç personel görevlendirileceği, bankoların uçuştan ne kadar zaman öncesinde açılacağı, bilet kontrol işlemlerinin havaalanına gelmeden önce yapılıp yapılamayacağı bu bileşenlerden bazılarıdır. Ayrıca farklı yolcu sınıfları (birinci sınıf gibi) için farklı bankoların ayrılması da konforla ilgili bir bileşendir. Havaalanlarında yolculara özel bekleme salonlarının (VIP/CIP Lounge gibi) bulunması, terminalde özel araba park hizmetlerinin sunulması diğer bileşenler arasındadır.
Soru 40
İhtiyaç doğduğunda istenilen zamanda uçuşta boş koltuk bulabilme, bilet rezervasyon ve satış sistemlerine kolayca erişebilme vb. unsurlar havayolu hizmet sunumunun bileşenlerden hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Fiyatla ilgili bileşenler
B
Tarifeyle ilgili bileşenler
C
Konforla ilgili bileşenler
D
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler
E
Havayolu işletmesinin imajı ile ilgili bileşenler
Açıklama:
Havayolu Hizmet Sunumunun Bileşenleri
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler:
Söz konusu bileşenler öncelikle ihtiyaç
doğduğunda istenilen zamanda uçuşta boş koltuk bulabilme, bilet rezervasyon ve satış sistemlerine kolayca erişebilme olanaklarından oluşmaktadır. Yolcuların istedikleri zaman bilet satın alabilmeleri müşterilerin ihtiyaçlarını karşılayan bir ürün özelliği iken bu durum havayollarının pazara fazladan kapasite sunması anlamına gelir. Eğer fazla kapasite satılmazsa bu durumun bazı olumsuzluklar yaratacağını gözden kaçırmayalım. Bunun sebepleri maliyetleri ve performans ölçüm göstergelerini ele aldığımız ünitelerde ayrıntılı bir şekilde açıklanmaktadır. Kısaca açıklamak gerekirse pazara fazla kapasite sunulması ve bunun satılmaması doluluk oranları ve kârlılığı olumsuz yönde etkiler. Havayolu işletmeleri bu gibi durumlarda gelir yönetimi kullanırlar, dinamik fiyatlamayı tercih edebilirler. Rezervasyon yaptırıp gelmeyenleri ve son dakika yolcularını yönetebilmek için bu tip sistemler havayolu işletmelerinin işini kolaylaştırmaktadır. Son dakika iş amacıyla veya acil bir durum karşısında uçak bilet bulunabilirliği yolcular açısından çok önemli bir hizmet sunumu uygunluğu bileşenidir.
Hizmet sunumunun uygunluğu ile ilgili bileşenler:
Söz konusu bileşenler öncelikle ihtiyaç
doğduğunda istenilen zamanda uçuşta boş koltuk bulabilme, bilet rezervasyon ve satış sistemlerine kolayca erişebilme olanaklarından oluşmaktadır. Yolcuların istedikleri zaman bilet satın alabilmeleri müşterilerin ihtiyaçlarını karşılayan bir ürün özelliği iken bu durum havayollarının pazara fazladan kapasite sunması anlamına gelir. Eğer fazla kapasite satılmazsa bu durumun bazı olumsuzluklar yaratacağını gözden kaçırmayalım. Bunun sebepleri maliyetleri ve performans ölçüm göstergelerini ele aldığımız ünitelerde ayrıntılı bir şekilde açıklanmaktadır. Kısaca açıklamak gerekirse pazara fazla kapasite sunulması ve bunun satılmaması doluluk oranları ve kârlılığı olumsuz yönde etkiler. Havayolu işletmeleri bu gibi durumlarda gelir yönetimi kullanırlar, dinamik fiyatlamayı tercih edebilirler. Rezervasyon yaptırıp gelmeyenleri ve son dakika yolcularını yönetebilmek için bu tip sistemler havayolu işletmelerinin işini kolaylaştırmaktadır. Son dakika iş amacıyla veya acil bir durum karşısında uçak bilet bulunabilirliği yolcular açısından çok önemli bir hizmet sunumu uygunluğu bileşenidir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi havayolu talebini etkileyen faktörlerin başında gelir?
Seçenekler
A
Uçuş sıklığı
B
Seyahat süresi
C
Bilet fiyatı ve koşulları
D
Havaalanı
E
Zamanında kalkış
Açıklama:
Bilet fiyatları ve bu kapsamdaki koşullar hizmet sunumunun en belirgin bileşenidir. Ayrıca talebi en çok etkileyen faktörlerin başında gelir. Sözü edilen koşullar kapsamında ucuz bir bilet fiyatı seçeneğinde son dakika değişikliği yapılamaması örnek olarak verilebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 42
Havayolu hizmetine ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Fazladan hizmet üretilemez
B
Çok sayıda yolcuya hizmet sunulur
C
Taahhüt edilen hizmetin sunumu kesindir
D
Havayolu hizmetinin algılanışı kişiseldir
E
Aynı anda üretilen ve tüketilen hizmettir
Açıklama:
Tarifeli havayolu işletmelerinin uçuş tarifelerinde sunmayı taahhüt ettikleri uçuşları gerçekleştirmeleri kesin değildir. Meteorolojik koşulların kötüleşmesi, uçak bakım gereklilikleri ya da güvenlik sorunları gibi faktörler uçuşun ertelenmesine hatta iptal edilmesine neden olabilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi yolcunun kişisel özelliklerine göre yapılan pazar bölümlendirme ölçütlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yaş grubu
B
Seyahat amacı
C
Gelir seviyesi
D
Cinsiyet
E
Sosyo-kültürel özellikler
Açıklama:
Seyahat amaçlı bölümlendirme kişisel özelliklere göre yapılan bölümlendirmeden ayrı bir kategoridir ve seyahat ve tatil amaçlı seyahat ayırımını yapar. Diğer seçenekler yolcunun kişisel özelliklerine göre yapılan bölümlendirme örnekleridir. Doğru cevap B'dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi havayolu talebini etkileyen sosyo-kültürel faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Tatil
B
Yaş
C
İklim
D
Cinsiyet
E
Gelir
Açıklama:
İnsanlar tatil yapmak, eğlenmek, eğitim almak, sağlık, spor amacıyla sportif etkinlikleri izlemek ve iş yapmak gibi farklı nedenlerle seyahat ederler. Seyahat ihtiyacını ortaya çıkaran sosyal ve kültürel etkileşimlere yönelik özellikler bu grup altında yer alır. Doğru cevap A'dır.
Soru 45
Rekabet açısından havayolu pazarı aşağıdaki kavramlardan hengisine uymaktadır?
Seçenekler
A
Monopol
B
Duopol
C
Oligopol
D
Tam rekabet
E
Tröst
Açıklama:
Birbirlerinin kararlarından etkilenebilecek az sayıda satıcının, çok sayıda alıcı ile karşı karşıya geldiği piyasa türüne oligopol piyasa adı verilir.
Oligopol piyasalara örnek olarak genellikle yüksek sermaye yatırımlarının gerektiği demir-çelik, otomobil, beyaz eşya, havayolu işletmeleri verilebilir. Havayolu işletmeleri oligopol piyasalarda faaliyet göstermektedirler. Pazarda az sayıda havayolu işletmesi trafiğin büyük bir bölümünü taşımaktadır. Doğru cevap C'dir.
Oligopol piyasalara örnek olarak genellikle yüksek sermaye yatırımlarının gerektiği demir-çelik, otomobil, beyaz eşya, havayolu işletmeleri verilebilir. Havayolu işletmeleri oligopol piyasalarda faaliyet göstermektedirler. Pazarda az sayıda havayolu işletmesi trafiğin büyük bir bölümünü taşımaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 46
Aşağıdaki kavramlardan hangisi havayolu talebinin gelir ya da fiyat gibi faktörlerden etkilenme derecesini göstermek için kullanılır?
Seçenekler
A
İkame
B
Esneklik
C
Ölçek
D
Çarpan
E
Hızlandıran
Açıklama:
Talebin, talebi etkileyen faktörlerden etkilenme derecesi elastikiyet adı verilen bir kavramla ölçülmektedir. Talepte değişiklik yaratan faktöre “bağımsız değişken”, bu faktörden etkilenerek değeri değişen talebe ise “bağımlı değişken” denilir. Bağımsız değişkendeki bir değişim buna bağımlı olan (bundan etkilenen) talebi etkiler. Örneğin talebin fiyat elastikiyetinden söz ediliyorsa bilet fiyatları “bağımsız değişken”, bilet fiyatlarına bağlı olarak değişen talep miktarı ise “bağımlı değişkendir”. Bilet fiyatlarında meydana gelen %1’lik bir değişimin talebi ne ölçüde değiştirdiğini ifade eder. Doğru cevap B'dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi ölçek ekonomisi kavramını açıklar?
Seçenekler
A
Üretim miktarı arttıkça birim maliyetlerin azalması
B
Üretim miktarı arttıkça toplam kârın artması
C
Üretim miktarı arttıkça net kârın artması
D
Üretim miktarı arttıkça işgücü maliyetlerinin azalması
E
Üretim miktarı arttıkça verimliliğin artması
Açıklama:
Ölçek ekonomisi, işletmenin üretim (çıktı) miktarı arttıkça birim maliyetlerin azalması anlamına gelir. Belirli bir hizmetin üretim miktarını arttırmak için üretim maliyetlerinin aynı oranda arttırılması gerekmiyorsa ölçek ekonomisinden söz edilebilir. Üretim sürecinin başında yapılan sabit maliyetler üretimin tümüne yayılır, üretim miktarının artmasına paralel olarak değişken maliyetlerin artmasına rağmen, sabit maliyetler daha fazla üretim miktarına dağıtılacağı için birim maliyetler düşer. Doğru cevap A'dır.
Soru 48
Yaş grubu, cinsiyet, gelir seviyesi durumu, belirli bölge ve ırklardan kaynaklanan sosyo-kültürel
özellikler pazar bölümlendirmelerinden hangisiyle ilgilidir?
özellikler pazar bölümlendirmelerinden hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Seyahatin amacına göre yapılan bölümlendirme
B
Seyahatin uzunluğuna göre yapılan bölümlendirme
C
Fiyata ve zamana duyarlılık durumuna göre yapılan bölümlendirme
D
Yolcunun kişisel özelliklerine göre yapılan bölümlendirme
E
Seyahat sıklığına göre yapılan bölümlendirme
Açıklama:
Havayolu Pazarının Bölümlendirilmesi
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi havayolu taşımacılığı talebini etkileyen demografik faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Kadın ve erkek yolcuların beklentileri
B
Kutsal mekanların ziyaret edilmesi
C
Yüksek gelire sahip nüfus yoğunluğu
D
Bölgedeki ticaret imkanlarının çok olması
E
Karayolu taşımacılığının yaygınlığı
Açıklama:
Havayolu Taşımacılığı Talebini Etkileyen Faktörler
Demografik Faktörler
Demografi bir bölgenin nüfusuna ilişkin bazı değişkenleri konu edinen bir disiplindir. Bu disiplin nüfus yapısı, toplam nüfus içindeki yaş, cinsiyet, doğum ve ölüm, yaşlanma, göç, etnik köken,
evlilik, eğitim seviyesi gibi değişkenleri konu edinir. Bu değişkenlerin tümü az ya da çok yer değiştirme istek ve ihtiyacını ve bunun hangi ulaşım seçeneği ile gerçekleştirileceğini etkiler.
Örneğin yapılan araştırmalarda cinsiyet ve hizmet kalitesi algısı arasında farklılıklar gözlenmektedir (Ganesan-Lim, 2008). Aynı uçuştaki erkek ve kadın yolcuların havayolu yolculuğundan
beklentileri, memnuniyetleri ve seçim ölçütlerinde farklılıklar olmaktadır. Erkek ve kadınların seyahat gereklilikleri, yaşadıkları bölgenin sosyokültürel ve ekonomik özellikleri bağlamında farklılık gösterebilir.
Demografik Faktörler
Demografi bir bölgenin nüfusuna ilişkin bazı değişkenleri konu edinen bir disiplindir. Bu disiplin nüfus yapısı, toplam nüfus içindeki yaş, cinsiyet, doğum ve ölüm, yaşlanma, göç, etnik köken,
evlilik, eğitim seviyesi gibi değişkenleri konu edinir. Bu değişkenlerin tümü az ya da çok yer değiştirme istek ve ihtiyacını ve bunun hangi ulaşım seçeneği ile gerçekleştirileceğini etkiler.
Örneğin yapılan araştırmalarda cinsiyet ve hizmet kalitesi algısı arasında farklılıklar gözlenmektedir (Ganesan-Lim, 2008). Aynı uçuştaki erkek ve kadın yolcuların havayolu yolculuğundan
beklentileri, memnuniyetleri ve seçim ölçütlerinde farklılıklar olmaktadır. Erkek ve kadınların seyahat gereklilikleri, yaşadıkları bölgenin sosyokültürel ve ekonomik özellikleri bağlamında farklılık gösterebilir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi oligopolistik pazar özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Fiyat dışı rekabet öne çıkar.
B
Pazarda çok sayıda firma olması karşılıklı bağımlılığa yol açar.
C
Birkaç havayolu işletmesi pazarın büyük bir bölümünde söz sahibidir.
D
Havayolu işletmeleri birim başına maliyetleri düşürmek için büyük miktarda üretim
yaparak ölçek ekonomisi yaratmaya çalışırlar.
yaparak ölçek ekonomisi yaratmaya çalışırlar.
E
Pazara girişte önemli engeller söz konusudur.
Açıklama:
Oligopolistik Pazar Özellikleri
Ünite 2
Soru 1
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO)'nın havayolu işletmelerini sınıflandırdığı el kitapçığında yer alan "Havayolu İşletmesinin Oynadığı Rol ya da Büyüklük" sınıflandırma ölçütüne göre kategorilendirdiği havayolu işletmelerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Mega Havayolu İşletmesi
B
Besleyici (Feeder) Havayolu İşletmesi
C
Bölgesel Havayolu İşletmesi
D
Düşük Maliyetli Havayolu İşletmesi
E
Günübirlik (Commuter) Havayolu İşletmesi
Açıklama:
ICAO, havayolu işletmelerini yayınlamış olduğu bir düzenlemeye göre sınıflandırmaktadır. Buna göre, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (International Civil Aviation Organization-ICAO), yayınlamış olduğu “Doc9626 Manual on the Regulation of International Air Transport” adlı elkitabına göre belirli kriterler dâhilinde sınıflandırma yapmaktadır. Söz konusu elkitabının ilgili bölümünde, havayolu işletmeleri farklı kategorilere göre birçok farklı açıdan sınıflandırılmıştır.
ICAO’nun Havayolu İşletmelerini Sınıflandırma Biçimlerine bakıldığında, soruda yer alan "Havayolu İşletmesinin Oynadığı Rol ya da Büyüklük" bölümü sınıflandırma ölçütlerinden birisidir. Bu sınıflandırma ölçütüne göre belirtilen havayolu kategorileri ise;
olarak kategorilere ayrılmıştır. D seçeneğinde yer alan "Düşük Maliyetli Havayolu İşletmesi" kategorisi ise ICAO'nun kitapçığında "İzlenen İş Modeli" sınıflandırma ölçütlerinde yer alan havayolu işletmelerinden birisidir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı "D" seçeneğidir.
ICAO’nun Havayolu İşletmelerini Sınıflandırma Biçimlerine bakıldığında, soruda yer alan "Havayolu İşletmesinin Oynadığı Rol ya da Büyüklük" bölümü sınıflandırma ölçütlerinden birisidir. Bu sınıflandırma ölçütüne göre belirtilen havayolu kategorileri ise;
- Büyük Havayolu İşletmesi
- Bölgesel Havayolu İşletmesi
- Besleyici (Feeder) Havayolu İşletmesi
- Günübirlik (Commuter) Havayolu İşletmesi
- Mega Havayolu İşletmesi
olarak kategorilere ayrılmıştır. D seçeneğinde yer alan "Düşük Maliyetli Havayolu İşletmesi" kategorisi ise ICAO'nun kitapçığında "İzlenen İş Modeli" sınıflandırma ölçütlerinde yer alan havayolu işletmelerinden birisidir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı "D" seçeneğidir.
Soru 2
Ahmet bey kardeşinin düğününe gidebilmek için havaalanına geldiğinde tarifeli uçuşunu kaçırdığını öğrenmiştir. Gün içinde gideceği yere tarifeli bir uçuşun olmadığını da görmektedir. Ahmet bey düğüne yetişebilmek için kısa sürede yoğun uğraşlar vermiş ve son dakikada tarifesiz bir uçuş olduğunu öğrenmiştir. Yeni bir bilet almak için uğraştığında ise görevliler tarafından "x" firmasına ait bir uçuş olduğu gerekçesiyle bilet verilmemiş ve kendisine firmayla görüşmesi önerilmiştir.
Ahmet bey'in yeni bir bilet almak için uğraştığı uçuş "ICAO’nun Havayolu İşletmelerini Sınıflandırma Biçiminde" nasıl kategorilendirilmektedir?
Ahmet bey'in yeni bir bilet almak için uğraştığı uçuş "ICAO’nun Havayolu İşletmelerini Sınıflandırma Biçiminde" nasıl kategorilendirilmektedir?
Seçenekler
A
Özel Havayolu İşletmesi
B
Sade (No-Frill) Havayolu İşletmesi
C
Charter Havayolu İşletmesi
D
Günübirlik (Commuter) Havayolu İşletmesi
E
Yeni Kurulan Havayolu İşletmesi
Açıklama:
ICAO’nun havayolu işletmelerini sınıflandırırken kullandığı ilk ölçüt gerçekleştirilen seferlerin belirli bir tarifeye göre yapılıp yapılmadığıdır. Buna göre karşımıza çıkan ilk tür tarifeli havayolu işletmeleridir. Tarife, havayolu işletmesinin uçuş tarihinden önce operasyonunu ve söz konusu bu operasyona ilişkin detayları üçüncü kişilere ve kamuoyuna duyurmasını ifade eder. Yani tarife havayolu işletmesinin sunmuş ve uymuş olduğu bir tür taahhüttür. Tarifeli havayolu işletmeleri ise, tarifesiz seferler de düzenlemekle birlikte, çoğunlukla önceden duyurdukları tarifeye bağlı kalarak seferler düzenleyen havayolu işletmeleridir. Buna karşın seferlerini belirli bir tarifeye göre yapmayan havayolu işletmeleri tarifesiz havayolu işletmesi olarak adlandırılır. Tarifesiz seferler yapmakla birlikte, müşterileri genellikle tur operatörleri olan işletmeler ise charter havayolu işletmesi olarak tanımlanabilir.
Charter seferi/uçuşu: Bir uçağın mevcut olan koltuk kapasitesinin ya tamamını veyahut bir kısmını üçüncü şahısların kiralaması şeklinde gerçekleştirilen seferler veya uçuşlardır. Bu nedenle Ahmet bey'in kardeşinin düğününe yetişebilmek için uğraş verdiği yeni havayolu "C" seçeneğinde yer alan charter havayolu işletmesi olarak kategorilendirilir.
Charter seferi/uçuşu: Bir uçağın mevcut olan koltuk kapasitesinin ya tamamını veyahut bir kısmını üçüncü şahısların kiralaması şeklinde gerçekleştirilen seferler veya uçuşlardır. Bu nedenle Ahmet bey'in kardeşinin düğününe yetişebilmek için uğraş verdiği yeni havayolu "C" seçeneğinde yer alan charter havayolu işletmesi olarak kategorilendirilir.
Soru 3
Zeynep hanım uluslararası havacılık sektöründe uzun yıllardır elde ettiği birikimleri ülkesine aktarmaya karar vererek, yeni bir havayolu şirketi kuracağını duyurmuştur. Bu havayolu şirketinin nasıl yapılandırılacağını sorusuna Zeynep hanım "...büyük uçaklardan ziyade daha küçük jetlerden oluşan bir filoya sahip olacağız. Bu jetlerle küçük şehir merkezlerinden sadece İstanbul, İzmir ya da Paris gibi belirli büyük merkezlere yolcularımızı taşımayı planlıyoruz..." şeklinde cevap vermiştir.
Zeynep hanımın şirketi "ICAO’nun Havayolu İşletmelerini Sınıflandırması"'na göre hangi havayolu kategorisinde değerlendirilmektedir?
Zeynep hanımın şirketi "ICAO’nun Havayolu İşletmelerini Sınıflandırması"'na göre hangi havayolu kategorisinde değerlendirilmektedir?
Seçenekler
A
Bölgesel Havayolu İşletmesi
B
Mega Havayolu İşletmesi
C
Charter Havayolu İşletmesi
D
Tam Hizmet Sunan (Full Service) Havayolu İşletmesi
E
Ortak Girişim Havayolu İşletmesi
Açıklama:
ICAO’nun sınıflandırma yaparken kullandığı bir diğer ölçüt havayolu işletmelerinin ulusal veya uluslararası pazarda üstlendikleri rol ya da operasyonlarının büyüklüğüdür. Buna göre havayolu işletmeleri büyük, bölgesel, besleyici, günübirlik ve mega olarak beş farklı şekilde sınıflandırılmaktadır. İster ulusal ister uluslararası olsun belirli ana hatlarda tarifeli olarak operasyon gerçekleştiren havayolu işletmeleri büyük havayolu işletmeleri iken turboprop ve/veya küçük jetlerle küçük şehir merkezlerini daha büyük kentlere bağlamak üzere hizmet sunan havayolu işletmelerine bölgesel havayolu işletmesi denilmektedir.
Zeynep hanımın kuracağı yeni havayolu şirketi için soruda yer alan açıklamalarına bakıldığında ise bu yeni kurulacak şirketin "A" seçeneğinde yer alan "Bölgesel Havayolu İşletmesi" kategorisinde değerlendirilebileceği görülmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Zeynep hanımın kuracağı yeni havayolu şirketi için soruda yer alan açıklamalarına bakıldığında ise bu yeni kurulacak şirketin "A" seçeneğinde yer alan "Bölgesel Havayolu İşletmesi" kategorisinde değerlendirilebileceği görülmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 4
ABD'de faaliyet gösteren "xyz" firmasına ilişkin aşağıda bazı bilgiler yer almaktadır;
- 2022'de yıllık geliri 78 milyon dolardır.
- Tek tip filo yapısında faaliyetlerini sürdürmektedir.
Seçenekler
A
Büyük - Ağ Havayolu İşletmeleri
B
Büyük - Düşük Maliyetli Havayolu İşletmeleri
C
Ulusal - Ağ Havayolu İşletmeleri
D
Büyük Bölgesel - Düşük Maliyetli Havayolu İşletmeleri
E
Büyük Bölgesel - Bölgesel Havayolu İşletmeleri
Açıklama:
Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına göre sınıflandırılırken havayollarının yıllık gelirleri dikkate alınmaktadır. ABD’de havayolu işletmelerinin bilanço, nakit akışı, gelir durumu vb. finansal veriler aylık, üç aylık, altı aylık ve yıllık periyotlarla derlenmektedir. Bu derleme sonucunda ABD’de havayolu işletmeleri yıllık gelirlerine göre büyük, ulusal, büyük bölgesel ve orta büyüklükte bölgesel olmak üzere dört temel sınıfa ayrılmaktadır. Buna göre, 1 milyar dolardan ve üzeri yıllık gelire sahip havayolu işletmeleri büyük, 100 milyon dolar ile 1 milyar dolar arasında yıllık gelire sahip havayolu işletmeleri ulusal, 20 milyon dolar ile 99 milyon dolar arası yıllık gelire sahip havayolu işletmeleri büyük bölgesel ve nihayetinde yıllık geliri 20 milyon dolardan az olanlar ise orta büyüklükte bölgesel havayolu işletmesi olarak nitelenmektedir.
ABD’de iş modeline göre ayrı bir sınıflandırma daha mevcuttur. Adından anlaşılacağı üzere bu sınıflandırmada havayolu işletmelerinin izlemekte oldukları iş modelleri temel alınmakta ve havayolu işletmeleri buna göre sınıflara ayrılmaktadır. Buna göre, havayolu işletmeleri ağ havayolu işletmeleri, düşük maliyetli ve bölgesel havayolu işletmeleri şeklinde sınıflandırılmaktadır. Ağ taşıyıcısı olarak sınıflandırılan havayolu işletmeleri, ağ temelli bir iş modeli çerçevesinde Topla Dağıt (Hub and Spoke) ağ yapısı kullanarak operasyon yapan işletmelerdir. Düşük maliyetli havayolu işletmeleri, genellikle tek tip filo yapısına sahip ve sektör ortalamalarının oldukça altında bir maliyet yapısına sahip olup noktadan noktaya taşımacılık hizmeti veren taşıyıcılar iken; bölgesel taşıyıcılar ise küçük şehirleri büyük toplanma merkezlerine bağlayarak ve genellikle daha küçük jet uçakları kullanarak hizmet sunan havayolu işletmeleridir.
Verilen farklı sınıflandırma biçimlerine rağmen bazı havayolu işletmelerinin aynı anda farklı kategorilerde yer alabileceği unutulmamalıdır. Buna göre soruda yer alan "xyz" firmasıyla ilgili bilgilere bakıldığında;2022'de yıllık geliri 78 milyon dolar olması nedeniyle büyük bölgesel; Tek tip filo yapısında faaliyetlerini sürdürmesi nedeniyle de düşük maliyetli havayolu işletmeleri sınıflandırmasında yer almaktadır. Her iki sınıflandırmanın bir arada bulunduğu şık ise "D" seçeneğidir.
ABD’de iş modeline göre ayrı bir sınıflandırma daha mevcuttur. Adından anlaşılacağı üzere bu sınıflandırmada havayolu işletmelerinin izlemekte oldukları iş modelleri temel alınmakta ve havayolu işletmeleri buna göre sınıflara ayrılmaktadır. Buna göre, havayolu işletmeleri ağ havayolu işletmeleri, düşük maliyetli ve bölgesel havayolu işletmeleri şeklinde sınıflandırılmaktadır. Ağ taşıyıcısı olarak sınıflandırılan havayolu işletmeleri, ağ temelli bir iş modeli çerçevesinde Topla Dağıt (Hub and Spoke) ağ yapısı kullanarak operasyon yapan işletmelerdir. Düşük maliyetli havayolu işletmeleri, genellikle tek tip filo yapısına sahip ve sektör ortalamalarının oldukça altında bir maliyet yapısına sahip olup noktadan noktaya taşımacılık hizmeti veren taşıyıcılar iken; bölgesel taşıyıcılar ise küçük şehirleri büyük toplanma merkezlerine bağlayarak ve genellikle daha küçük jet uçakları kullanarak hizmet sunan havayolu işletmeleridir.
Verilen farklı sınıflandırma biçimlerine rağmen bazı havayolu işletmelerinin aynı anda farklı kategorilerde yer alabileceği unutulmamalıdır. Buna göre soruda yer alan "xyz" firmasıyla ilgili bilgilere bakıldığında;2022'de yıllık geliri 78 milyon dolar olması nedeniyle büyük bölgesel; Tek tip filo yapısında faaliyetlerini sürdürmesi nedeniyle de düşük maliyetli havayolu işletmeleri sınıflandırmasında yer almaktadır. Her iki sınıflandırmanın bir arada bulunduğu şık ise "D" seçeneğidir.
Soru 5
Bir havayolu işletmesi aşağıdaki seçeneklerden hangisine göre sınıflandırılırsa "Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği"'nin temel alındığı söylenebilir?
Seçenekler
A
Tarifeli/tarifesiz sadece yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
B
Ağ havayolu işletmeleri
C
Büyük bölgesel havayolu işletmeleri
D
Özel havayolu işletmesi
E
Yeni kurulan havayolu işletmesi
Açıklama:
Ülkemizde havayolu taşımacılığı sektörüne yasal bir çerçeve kazandıran 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu aslında havayolu işletmelerini sınıflandırmamaktadır. Bu Kanun havayolu taşımacılığı sektöründeki devlet tekelini kaldırarak özel sektör işletmelerine de sivil havacılık işletmeciliği faaliyetlerinde bulunma olanağı sunmuştur. İşte söz konusu bu faaliyetlerin sınırlarını belirlemek amacıyla bu kanuna istinaden 16.06.1984’te “SHY 6A-Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği” yayınlanmıştır. Ülkemizde havayolu işletmelerinin sınıflandırılmasında temel alınan düzenlemenin bu yönetmelik olduğu söylenebilir. Sözü edilen Yönetmelik bizatihi havayolu işletmelerini sınıflandırmaya dönük bir düzenleme değildir. Fakat hava taşımacılığına yönelik hizmet sunmak isteyen işletmelerin yapacakları başvuruları ve edinecekleri ruhsat tiplerini ortaya koymaktadır. Yönetmeliğin 15-18 arasındaki maddeleri incelendiğinde havayolu işletmelerinin belirli kategorilere ayrıldığı görülmektedir. Buna göre havayolu işletmeleri SHY 6A Yönetmeliğinde aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır:
• Tarifeli/tarifesiz yolcu ve yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
• Sadece tarifesiz olarak yolcu ve yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
• Tarifeli/tarifesiz sadece yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
• Hava taksi işletmeleri
Doğru cevap A seçeneğidir.
• Tarifeli/tarifesiz yolcu ve yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
• Sadece tarifesiz olarak yolcu ve yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
• Tarifeli/tarifesiz sadece yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
• Hava taksi işletmeleri
Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 6
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde "düşük maliyetli havayolu iş modeli"'nin öncüsü olarak kabul edilen şirket yer almaktadır?
Seçenekler
A
Southwest Havayolları
B
Sky Havayolları
C
Thai Airways
D
Pegasus Havayolları
E
FedEx Express
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu iş modelinin öncüsü olarak kabul edilen ABD’li Southwest Havayolları ile onun AB’deki takipçileri EasyJet ve Ryanair özellikle fiyata ilişkin ekonomik düzenlemelerin liberalleştirilmesi sayesinde hayat bulabilmişlerdir. Benzer şekilde, ülkemizde de 2003 yılında gerçekleşen serbestleşme uygulaması sonrasında, tarifesiz havayolu iş modelini izleyen havayolu işletmelerinin iç hatlara tarifeli olarak girmesi ve geleneksel ile düşük maliyetli havayolu iş modellerini benimsemeleri sonucu tarifesiz havayolu iş modeli düşüşe geçmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 7
- Bu modeli izleyen havayolu işletmelerinin büyük çoğunluğu eskiden ve/veya halen devlet sahipliğindedir.
- Genel olarak pazarın tüm bölümlerinde yer alan müşterilere hizmet sunmaya odaklanır.
Seçenekler
A
Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
B
Geleneksel Havayolu İş Modeli
C
Tarifesiz Havayolu İş Modeli
D
Bölgesel Havayolu İş Modeli
E
Bağlı Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
Açıklama:
Geleneksel havayolu iş modelinin havacılık sektöründe ortaya çıkışının 1930’lara, hatta daha erken bir tarihe dayanarak günümüzde hâlen varlığını sürdürdüğü ifade edilmektedir. İş modelinin adında geçen “gelenek” ifadesi bu iş modelini izleyen havayollarının ve dolayısıyla iş modelinin bizzat kendisinin eskiliğine ve köklülüğüne işaret etmektedir. Zira bu modeli izleyen havayolu işletmelerinin büyük çoğunluğu eskiden devlet sahipliğinde olan veya hâlen olagelen büyük millî/bayrak taşıyıcı niteliğindeki havayolu işletmeleridir. Bu bağlamda, geleneksellik hem bu havayolu işletmelerinin eskiye dayanan kuruluş tarihlerine hem de onların en eski iş yapma biçimlerine işaret etmektedir.
Geleneksel modeli takip eden havayolları, genel olarak pazarın tüm bölümlerinde yer alan müşterilere hizmet sunmaya odaklanır. Çoğunlukla uçuş ağ yapıları diğer iş modellerine göre daha büyük ve geniştir. Coğrafi koşulların elverişli, talebin yeterli seviyede olması halinde ve eğer ekonomik düzenlemeler izin veriyorsa genellikle topla dağıt yapısını kullanmaktan yanalardır. Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevabın B seçeneği olduğu görülmektedir.
Geleneksel modeli takip eden havayolları, genel olarak pazarın tüm bölümlerinde yer alan müşterilere hizmet sunmaya odaklanır. Çoğunlukla uçuş ağ yapıları diğer iş modellerine göre daha büyük ve geniştir. Coğrafi koşulların elverişli, talebin yeterli seviyede olması halinde ve eğer ekonomik düzenlemeler izin veriyorsa genellikle topla dağıt yapısını kullanmaktan yanalardır. Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevabın B seçeneği olduğu görülmektedir.
Soru 8
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde "tarifesiz havayolu iş modeli" hakkında bilgi verilmektedir?
Seçenekler
A
İş amaçlı yolcu sınıfında koltuklar daha geniş, aralıklı ve konforlu iken diğer bölümde daha dar ve araları daha sıkışık olabilir.
B
Genellikle talebin görece daha az olduğu hatları daha yoğun olan hatların merkezlerine bağlarlar.
C
Hem iç hem de dış kaynaklardan yararlanarak noktadan noktaya uçuşlar düzenledikleri söylenebilir.
D
Müşterilerine düşük fiyatla ve basit bir hizmet sunumu gerçekleştirerek değer yaratmaktadırlar.
E
Çoğunlukla uçuş ağ yapıları diğer iş modellerine göre daha büyük ve geniştir.
Açıklama:
Tarifesiz havayollarının hem iç hem de dış kaynaklardan yararlanarak noktadan noktaya uçuşlar düzenledikleri söylenebilir. Söz konusu havayolu işletmelerinin uçuş ağ yapılarını genişletmeyi hedefleyen havayolu iş birliklerine üye olmadıklarını görmekteyiz. Buna karşın bazen geleneksel havayolu işletmeleri ile dar kapsamlı iş birliği anlaşmaları yaptıkları da bilinmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 9
Geleneksel havayolu işletmelerinin daha liberal politikalar ve özelleştirme eğilimleri sonucunda ortaya çıkan rekabete ayak uydurabilmesi için gelişen yeni iş modeli nedir?
Seçenekler
A
Bölgesel Havayolu İş Modeli
B
Tarifesiz Havayolu İş Modeli
C
Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
D
Bağlı Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
E
Geleneksel Havayolu İş Modeli
Açıklama:
Daha liberal politikalar ve özelleştirme eğilimleri pazardaki rekabeti artırmakta ve dünya geneline yaymaktadır. Bu bağlamda son yılların en önemli gelişmesi kuşkusuz düşük maliyetli havayolu işletmesi iş modelinin ortaya çıkmasıdır. Bu işletmeler geleneksel havayolu işletmelerinin maruz kaldığı rekabet baskısını iyiden iyiye artırmıştır. Geleneksel havayolu işletmelerinin bu gelişmelere ayak uydurabilmesi ya da başka bir deyişle maruz kaldıkları rekabet baskısına cevap vermeleri gerekmiştir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 10
- Jetstar, Qantas Group tarafından 2003 yılında kurulmuştur.
- Singapore Airlines, Tigerair’e yatırım yapmıştır.
- Türk Hava Yollarının bir markası olarak AnadoluJet faaliyetlerini sürdürmektedir.
Seçenekler
A
Bağlı Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
B
Bölgesel Havayolu İş Modeli
C
Geleneksel Havayolu İş Modeli
D
Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
E
Tarifesiz Havayolu İş Modeli
Açıklama:
Bu iş modelini tercih edenlere bağlı (airline within airline) düşük maliyetli havayolu işletmesi adı verilmektedir. Bu tür iş modeline ülkemizden örnek olarak, Türk Hava Yollarının bir markası şeklinde, Ankara merkezli faaliyet gösteren AnadoluJet gösterilebilir. Bu noktada, dikkat çekilmesi gereken bir husus ise yabancı literatürde bağlı düşük maliyetli havayolu kavramının (airline within airline) zaman zaman sadece düşük maliyetli modelde kurulmuş iştirakleri ifade etmediğidir. Dünyanın batısında yer alan bağlı düşük maliyetli havayolu işletmelerinin başarısızlığına karşın, modelin en başarılı olduğu yer ve uygulama alanı Asya-Pasifik havayolu pazarıdır. Örneğin, dünyadaki en başarılılardan biri olan Jetstar, Qantas Group tarafından 2003 yılında kurulmuş ve hâlen faaliyetine devam ederken 2010 yılında ise Singapore Airlines bu iş modelini izlemek için Tigerair’e yatırım yapmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 11
Havayolu işletmeleri, havayolu endüstrisinin neresinde yer alır?
Seçenekler
A
Merkezinde
B
Hiçbir yerinde
C
Yakınında
D
Kısmen içinde
E
Uzağında
Açıklama:
Giriş
Merkezinde
Merkezinde
Soru 12
Havayolu işletmelerinin amacı nedir?
Seçenekler
A
Sadece kar etmek
B
Topluma hizmet sunmak ve kar etmek
C
Sadece topluma hizmet sunmak
D
Uçak koltuğu tedarikçilerine kar fırsatı yaratmak
E
Turistleri memnun etmek
Açıklama:
Giriş
Topluma hizmet sunmak ve kar etmek
Topluma hizmet sunmak ve kar etmek
Soru 13
Havayolu taşımacılığı hangi açılardan hassas bir sektördür?
Seçenekler
A
Teknolojik
B
İktisadi
C
Hepsi
D
Siyasi
E
Çevresel Değişimler
Açıklama:
Havayolu İşletmelerinin Sınıflandırılması
Hepsi
Hepsi
Soru 14
Havayolu İşletmelerini öncelikle kim sınıflandırır?
Seçenekler
A
Rakip Firmalar
B
İşletmeciler
C
Turistler
D
Paydaşlar
E
Sporcular
Açıklama:
Havayolu İşletmesi Sınıflandırma Mantığı
Paydaşlar
Paydaşlar
Soru 15
Havayolu işletmelerinin sınıflandırılmasına ilişkin mantığın bir diğer boyutu nedir?
Seçenekler
A
Dinamik
B
Statik
C
Spesifikasyon
D
Boyutlandırma
E
Analiz
Açıklama:
Havayolu İşletmesi Sınıflandırma Mantığı
Analiz
Analiz
Soru 16
Havacılık sektörü neden hızlı bir biçimde küçülmüştür?
Seçenekler
A
Covid Salgını
B
Domuz Gribi Salgını
C
Kuş Gribi Salgını
D
Kızamık Salgını
E
El-Ayak Hastalığı Salgını
Açıklama:
Havayolu İşletmesi Sınıflandırma Mantığı
Covid Salgını
Covid Salgını
Soru 17
ICAO, havayolu işletmelerini neye göre sınıflandırmaktadır?
Seçenekler
A
Uçak tipine göre
B
Yayınlamış olduğu bir düzenlemeye göre
C
Kaptanların fizyonomisine göre
D
Kaptanların fizyolojisine göre
E
Uçak koltuğu tipine göre
Açıklama:
ICAO Sınıflandırması
Yayınlamış olduğu bir düzenlemeye göre
Yayınlamış olduğu bir düzenlemeye göre
Soru 18
ICAO nedir?
Seçenekler
A
Uluslararası Askeri Havacılık Teşkilatı
B
Uluslararası Sağlık Havacılık Teşkilatı
C
Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı
D
Uluslararası Turistik Havacılık Teşkilatı
E
Uluslararası Havacılık Sevenler Teşkilatı
Açıklama:
ICAO Sınıflandırması
Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı
Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı
Soru 19
ICAO hangi el kitabını yayımlamıştır?
Seçenekler
A
Doc9626 Manual on the Regulation of International Sea Transport
B
Doc9626 Manual on the Regulation of National Air Transport
C
Doc9627 Manual on the Regulation of International Air
Transport
Transport
D
Doc9626 Manual on the Regulation of International Air Transport
E
Doc9625 Manual on the Regulation of International Air Transport
Açıklama:
ICAO Sınıflandırması
Doc9626 Manual on the Regulation of International Air Transport
Doc9626 Manual on the Regulation of International Air Transport
Soru 20
Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına göre sınıflandırılırken neyi dikkate almaktadır?
Seçenekler
A
Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına göre sınıflandırılırken havayollarının uçak tiplerini dikkate alınmaktadır.
B
Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına göre sınıflandırılırken havayollarının koltuk tiplerini dikkate alınmaktadır.
C
Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına göre sınıflandırılırken kaptanların yıllık gelirleri dikkate alınmaktadır.
D
Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına göre sınıflandırılırken havayollarının müşteri profilleri dikkate alınmaktadır.
E
Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına göre sınıflandırılırken havayollarının yıllık gelirleri dikkate alınmaktadır.
Açıklama:
ABD'nin Sınıflandırma Biçimi
Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına göre sınıflandırılırken havayollarının yıllık gelirleri dikkate alınmaktadır.
Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına göre sınıflandırılırken havayollarının yıllık gelirleri dikkate alınmaktadır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi ICAO’nun Havayolu İşletmelerini Sınıflandırma ölçütleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Gerçekleştirdikleri Operasyonun Türü
B
Pazardaki Ciro Büyüklüğü
C
Taşımaya Konu Olan Unsur
D
İzlenen İş Modeli
E
Ticari Birlik Üyeliği
Açıklama:
Pazardaki ciro büyüklüğü ICAO’nun Havayolu İşletmelerini Sınıflandırma ölçütleri arasında yer almaz
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi ICAO’nun havayolu işletmelerini sınıflandırma ölçütlerinden pazardaki duruma ait havayolu kategorilerinden birisine girer?
Seçenekler
A
Yeni Kurulan Havayolu İşletmesi
B
Tarifeli Havayolu İşletmesi
C
Kargo Havayolu İşletmesi
D
Düşük Maliyetli Havayolu İşletmesi
E
Devlet Sahipliğindeki Havayolu İşletmesi
Açıklama:
Yeni Kurulan Havayolu İşletmesi ICAO’nun havayolu işletmelerini sınıflandırma ölçütlerinden pazardaki duruma ait havayolu kategorilerinden birisine girer
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi SHY 6A (Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği) Yönetmeliğinde belirtilen sınıflandırmalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Tarifeli/tarifesiz yolcu ve yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
B
Sadece tarifesiz olarak yolcu ve yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
C
Tarifeli/tarifesiz sadece yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
D
Hava taksi işletmeleri
E
Tarifeli/tarifesiz sadece yolcu taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
Açıklama:
"Tarifeli/tarifesiz sadece yolcu taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri" SHY 6A (Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği) Yönetmeliğinde belirtilen sınıflandırmalar arasında yer almaz
Soru 24
ABD deki Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına gör sınıflandırılırken aşağıdakilerden hangisi, dikkate alınarak yapılır?
Seçenekler
A
Yolcu kapasitesi
B
Uçak filosu
C
Yıllık gelirleri
D
Yıllık uçuş sayısı
E
Personel sayısı
Açıklama:
Havayolu işletmeleri ABD mevzuatlarına göre sınıflandırılırken havayollarının yıllık gelirleri dikkate alınmaktadır.
Soru 25
Aşağıdaki özelliklerden hangisi Bağlı Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli arasında yer alır?
Seçenekler
A
Genellikle tatil amaçlı olarak paket tur satışı yaparlar.
B
Daha liberal politikalar benimserler ve özelleştirme eğilimleri vardır.
C
Kapsama alanı görece daha dar olan belirli bir bölgedeki havayolu pazarına odaklanmıştırlar.
D
Maliyetleri azaltmaya odaklanır ve müşterilerine rakiplerine oranla
görece düşük fiyatlarlar sunar
görece düşük fiyatlarlar sunar
E
Genel olarak pazarın tüm bölümlerinde yer alan müşterilere hizmet sunar.
Açıklama:
Daha liberal politikalar benimserler ve özelleştirme eğilimleri vardır. Bağlı Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli özellikleri arasında yer alır.
Soru 26
Genellikle tatil amaçlı olarak paket tur satışı yapmakta olan tur operatörleri ile seyahat acentelerine, filolarında bulunan uçaklardaki koltukların tamamını veya bir kısmını blok satış yöntemiyle satan veya filolarındaki uçaklarını başka havayolu işletmeleri ve/veya tur operatörleri ile seyahat acenteleri için kiralayarak gelir elde eden havayolu işletmeleri hangi havayolu iş modeline kullanır ?
Seçenekler
A
Bağlı Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
B
Bölgesel Havayolu İş Modeli
C
Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
D
Tarifesiz Havayolu İş Modeli
E
Geleneksel Havayolu İş Modeli
Açıklama:
Tarifesiz havayolu işletmeleri, daha önceden kamuoyuna ilan edilmiş ve bağlayıcılığı olan herhangi bir tarifeye bağlı kalmaksızın operasyon yapan (ICAO Doc.9626:5.1-1) ve genellikle tatil amaçlı
olarak paket tur satışı yapmakta olan tur operatörleri ile seyahat acentelerine, filolarında bulunan uçaklardaki koltukların tamamını veya bir kısmını blok satış yöntemiyle satan veya filolarındaki uçaklarını başka havayolu işletmeleri ve/veya tur operatörleri ile seyahat acenteleri için kiralayarak gelir elde eden havayolu işletmeleridir.
olarak paket tur satışı yapmakta olan tur operatörleri ile seyahat acentelerine, filolarında bulunan uçaklardaki koltukların tamamını veya bir kısmını blok satış yöntemiyle satan veya filolarındaki uçaklarını başka havayolu işletmeleri ve/veya tur operatörleri ile seyahat acenteleri için kiralayarak gelir elde eden havayolu işletmeleridir.
Soru 27
Ülkemizde SHY 6A-Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği” hangi tarihte yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
16.06.1984
B
20.06.1984
C
23.06.1984
D
28.06.1984
E
30.06.1984
Açıklama:
16.06.1984’te “SHY 6A-Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği” yayınlanmıştır.
Soru 28
Genel olarak pazarın tüm bölümlerinde yer alan müşterilere hizmet sunmaya odaklanır. Çoğunlukla uçuş ağ yapıları diğer iş modellerine göre daha büyük ve geniştir. Coğrafi koşulların elverişli, talebin yeterli seviyede olması halinde ve eğer ekonomik düzenlemeler izin veriyorsa genellikle topla dağıt yapısını kullanmaktan yana olan havayolları aşağıdakilerden hangi iş modelini kullanır?
Seçenekler
A
Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
B
Tarifesiz Havayolu İş Modeli
C
Bölgesel Havayolu İş Modeli
D
Bağlı Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
E
Geleneksel Havayolu İş Modeli
Açıklama:
Geleneksel modeli takip eden havayolları, genel olarak pazarın tüm bölümlerinde yer alan müşterilere hizmet sunmaya odaklanır. Çoğunlukla uçuş ağ yapıları diğer iş modellerine göre daha büyük ve geniştir. Coğrafi koşulların elverişli, talebin yeterli seviyede olması halinde ve eğer ekonomik düzenlemeler izin veriyorsa genellikle topla dağıt yapısını kullanmaktan yanalardır.
Soru 29
2021 yılı verilerine göre, Türkiye’de SHGM tarafından yetkilendirilmiş tarifeli ve tarifesiz olarak
sefer düzenlemek üzere kaç havayolu işletmesi faaliyet göstermektedir?
sefer düzenlemek üzere kaç havayolu işletmesi faaliyet göstermektedir?
Seçenekler
A
18
B
15
C
12
D
10
E
8
Açıklama:
2021 yılı verilerine göre, Türkiye’de SHGM tarafından yetkilendirilmiş tarifeli ve tarifesiz olarak
sefer düzenlemek üzere 10 havayolu işletmesi faaliyet göstermektedir
sefer düzenlemek üzere 10 havayolu işletmesi faaliyet göstermektedir
Soru 30
Bir uçağın mevcut olan koltuk kapasitesinin ya tamamını ve yahut bir kısmını üçüncü şahısların kiralaması şeklinde gerçekleştirilen seferler veya uçuşlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tarifeli sefer
B
Kargo seferi
C
Charter seferi
D
Günübirlik sefer
E
Planlı sefer
Açıklama:
Charter seferi/uçuşu: Bir uçağın mevcut olan koltuk kapasitesinin ya tamamını veyahut bir kısmını üçüncü şahısların kiralaması şeklinde gerçekleştirilen seferler veya uçuşlardır
Soru 31
Aşağıdaki havayollarından hangisi Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) sınıflandırılmasına göre "havayolu işletmesinin oynadığı rol ya da büyüklük" türü içerisinde yer alan kategorilerden birisidir?
Seçenekler
A
Tarifesiz Havayolu İşletmesi
B
Besleyici (Feeder) Havayolu İşletmesi
C
Yeni Kurulan Havayolu İşletmesi
D
Düşük Maliyetli Havayolu İşletmesi
E
Özel Havayolu İşletmesi
Açıklama:
Havayolu İşletmesinin Oynadığı Rol ya da
Büyüklük Türüne göre Kategoriler:
Büyük Havayolu İşletmesi
Bölgesel Havayolu İşletmesi
Besleyici (Feeder) Havayolu İşletmesi
Günübirlik (Commuter) Havayolu İşletmesi
Mega Havayolu İşletmesi olarak sıralanabilir.
Besleyici (Feeder) Havayolu İşletmesi
Havayolu İşletmesinin Oynadığı Rol ya da
Büyüklük Türüne göre Kategoriler:
Büyük Havayolu İşletmesi
Bölgesel Havayolu İşletmesi
Besleyici (Feeder) Havayolu İşletmesi
Günübirlik (Commuter) Havayolu İşletmesi
Mega Havayolu İşletmesi
olarak sıralanabilir.
Büyüklük Türüne göre Kategoriler:
Büyük Havayolu İşletmesi
Bölgesel Havayolu İşletmesi
Besleyici (Feeder) Havayolu İşletmesi
Günübirlik (Commuter) Havayolu İşletmesi
Mega Havayolu İşletmesi olarak sıralanabilir.
Besleyici (Feeder) Havayolu İşletmesi
Havayolu İşletmesinin Oynadığı Rol ya da
Büyüklük Türüne göre Kategoriler:
Büyük Havayolu İşletmesi
Bölgesel Havayolu İşletmesi
Besleyici (Feeder) Havayolu İşletmesi
Günübirlik (Commuter) Havayolu İşletmesi
Mega Havayolu İşletmesi
olarak sıralanabilir.
Soru 32
Turboprop ve/veya küçük jetlerle küçük şehir merkezlerini daha büyük kentlere bağlamak üzere hizmet sunan havayolu işletmeleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mega Havayolu İşletmesi
B
Günübirlik Havayolu İşletmesi
C
Besleyici Havayolu İşletmesi
D
Büyük Havayolu İşletmesi
E
Bölgesel Havayolu İşletmesi
Açıklama:
Turboprop ve/veya küçük jetlerle küçük şehir merkezlerini daha büyük kentlere bağlamak üzere hizmet sunan havayolu işletmelerine bölgesel havayolu işletmesi denir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi ABD Ulaştırma Bakanlığının 2020 yılı verilerine göre en büyük bölgesel havayolu işletmelerinden birisidir?
Seçenekler
A
Alaska Airlines
B
Delta Air Lines
C
Republic Airways
D
UPS Airlines
E
Hawaiian Airlines
Açıklama:
Republic Airways
ABD Ulaştırma Bakanlığının 2020 yılı verilerine göre, 18 büyük havayolu işletmesi bulunmaktadır. Büyük taşıyıcılar arasında American Airlines, Alaska Airlines, Delta Air Lines, Allegiant Air, Frontier Airlines, JetBlue Airways, Hawaiian Airlines, Spirit Airlines, Southwest Airlines ve United Airlines gibi yolcu havayolu işletmeleri ile Republic Airways, Envoy Air ve SkyWest Airlines gibi bölgesel havayolu işletmeleri ve FedEx Express, Atlas Air, Polar Air Cargo, UPS Airlines ve Kalitta Air gibi kargo havayolu işletmeleri bulunmaktadır.
ABD Ulaştırma Bakanlığının 2020 yılı verilerine göre, 18 büyük havayolu işletmesi bulunmaktadır. Büyük taşıyıcılar arasında American Airlines, Alaska Airlines, Delta Air Lines, Allegiant Air, Frontier Airlines, JetBlue Airways, Hawaiian Airlines, Spirit Airlines, Southwest Airlines ve United Airlines gibi yolcu havayolu işletmeleri ile Republic Airways, Envoy Air ve SkyWest Airlines gibi bölgesel havayolu işletmeleri ve FedEx Express, Atlas Air, Polar Air Cargo, UPS Airlines ve Kalitta Air gibi kargo havayolu işletmeleri bulunmaktadır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde SHY 6A Yönetmeliğine göre havayolu sınıflandırılmasında yer alan başlıklardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Tarifeli/tarifesiz yolcu ve yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
B
Sadece tarifesiz olarak yolcu ve yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
C
Tarifeli/tarifesiz sadece yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
D
Havayolu işletmesinin oynadığı rol ya da büyüklük
E
Hava taksi işletmeleri
Açıklama:
Havayolu işletmesinin oynadığı rol ya da büyüklük
Türkiye'de havayolu işletmeleri SHY 6A Yönetmeliğinde aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır (SHGM, 2013:5-6):
• Tarifeli/tarifesiz yolcu ve yük taşımacılığı
yapacak havayolu işletmeleri
• Sadece tarifesiz olarak yolcu ve yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
• Tarifeli/tarifesiz sadece yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
• Hava taksi işletmeleri
Bununla birlikte, Havayolu işletmesinin oynadığı rol ya da büyüklük sınıflaması ICAO'ya aittir.
Türkiye'de havayolu işletmeleri SHY 6A Yönetmeliğinde aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır (SHGM, 2013:5-6):
• Tarifeli/tarifesiz yolcu ve yük taşımacılığı
yapacak havayolu işletmeleri
• Sadece tarifesiz olarak yolcu ve yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
• Tarifeli/tarifesiz sadece yük taşımacılığı yapacak havayolu işletmeleri
• Hava taksi işletmeleri
Bununla birlikte, Havayolu işletmesinin oynadığı rol ya da büyüklük sınıflaması ICAO'ya aittir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi Skytrax adlı kuruluş tarafından yapılan değerlendirmede dikkate alınan ölçütlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Bagaj taşıma süreci
B
Hizmeti sunan işletmenin internet sitesi
C
Rezervasyon süreçleri
D
Çevrimiçi gerçekleştirilen check-in olanakları
E
Uçak kabini ve tuvaletlerin temizliği
Açıklama:
Bagaj taşıma süreci
Skytrax tarafından değerlendirmeye konu olan ölçütler; hizmeti sunan işletmenin internet sitesi, rezervasyon süreçleri, çevrimiçi gerçekleştirilen check-in olanakları, uçak kabini ve tuvaletlerin temizliği, uçuşta sunulan ikramın içeriği, çeşitliliği ve kalitesi gibi boyutlardan oluşmaktadır. Bagaj taşıma süreci bu boyutta değildir.
Skytrax tarafından değerlendirmeye konu olan ölçütler; hizmeti sunan işletmenin internet sitesi, rezervasyon süreçleri, çevrimiçi gerçekleştirilen check-in olanakları, uçak kabini ve tuvaletlerin temizliği, uçuşta sunulan ikramın içeriği, çeşitliliği ve kalitesi gibi boyutlardan oluşmaktadır. Bagaj taşıma süreci bu boyutta değildir.
Soru 36
Geleneksel havayolu iş modelinin havacılık sektöründe ortaya çıkışı aşağıdaki tarihlerden hangisidir?
Seçenekler
A
1930
B
1935
C
1932
D
1940
E
1945
Açıklama:
1930
Geleneksel havayolu iş modelinin havacılık sektöründe ortaya çıkışının 1930’lara dayandığı söylenebilir.
Geleneksel havayolu iş modelinin havacılık sektöründe ortaya çıkışının 1930’lara dayandığı söylenebilir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi geleneksel havayolu iş modelini tercih eden havayolu işletmelerinin farklı biçimde isimlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Geleneksel havayolları
B
Tam hizmet sağlayıcı havayolları
C
Ağ havayolları
D
Köklü havayolları
E
Büyük havayolları
Açıklama:
Büyük havayolları
Geleneksel havayolu iş modelini tercih eden havayolu işletmeleri, geleneksel havayolları (traditional airlines), tam hizmet sağlayıcı havayolları (full service carriers), ağ (network carriers) havayolları, köklü (legacy) havayolları ya da küresel havayolu (global airline) olmak üzere farklı kaynaklarda farklı şekillerde isimlendirilebilmektedir.
Geleneksel havayolu iş modelini tercih eden havayolu işletmeleri, geleneksel havayolları (traditional airlines), tam hizmet sağlayıcı havayolları (full service carriers), ağ (network carriers) havayolları, köklü (legacy) havayolları ya da küresel havayolu (global airline) olmak üzere farklı kaynaklarda farklı şekillerde isimlendirilebilmektedir.
Soru 38
Büyük ya da küresel havayolu işletmelerinin Topla Dağıt ağ yapılarını besleyen ve kapsama alanı görece daha dar olan belirli bir havayolu pazarına odaklanmış havayolu iş modeli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
B
Tarifesiz Havayolu İş Modeli
C
Bölgesel Havayolu İş Modeli
D
Bağlı Düşük Maliyetli Havayolu İş Modeli
E
Geleneksel Havayolu İş Modeli
Açıklama:
Büyük ya da küresel havayolu işletmelerinin Topla Dağıt ağ yapılarını besleyen ve kapsama alanı görece daha dar olan belirli bir havayolu pazarına odaklanmış havayolu iş modeli Bölgesel Havayolu İş Modelidir.
Bölgesel Havayolu İş Modeli
Bölgesel havayolu iş modelini tercih edenler kapsama alanı görece daha dar olan belirli bir bölgedeki havayolu pazarına odaklanmış havayolu işletmeleridir. Genellikle talebin görece daha az olduğu hatları daha yoğun olan hatların merkezlerine bağlarlar. Bu bağlamda büyük ya da küresel havayolu işletmelerinin Topla Dağıt ağ yapılarını besledikleri söylenebilir.
Bölgesel Havayolu İş Modeli
Bölgesel havayolu iş modelini tercih edenler kapsama alanı görece daha dar olan belirli bir bölgedeki havayolu pazarına odaklanmış havayolu işletmeleridir. Genellikle talebin görece daha az olduğu hatları daha yoğun olan hatların merkezlerine bağlarlar. Bu bağlamda büyük ya da küresel havayolu işletmelerinin Topla Dağıt ağ yapılarını besledikleri söylenebilir.
Soru 39
Tarifesiz havayolu iş modelinin alt yapı boyutunda yer alan ve "genellikle bağımsız olarak faaliyetlerini sürdürme" olarak açıklanan başlık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anahtar Kaynaklar
B
Anahtar Ortaklar
C
Anahtar Faaliyetler
D
Yapı
E
Maliyet Yapısı
Açıklama:
Anahtar Ortaklar
Altyapı boyutları sırasıyla şunlardır:
Altyapı boyutları sırasıyla şunlardır:
- Anahtar Kaynaklar: Farklı tipte uçaklardan oluşan filo, çoğunlukla tatil bölgelerindeki birincil ve ikincil havaalanlarına uçuş düzenleme
• Anahtar Faaliyetler: İç/Dış kaynak kullanımı, noktadan-noktaya uçuş hizmeti
• Anahtar Ortaklar: Genellikle bağımsız olarak faaliyetlerini sürdürürler
• Yapı: İş birimlerine ayırma eğilimi genellikle yoktur, genellikle seyahat acentaları/tur operatörü sahipliğinde/ ortaklığında kurulmuştur.
• Maliyet Yapısı: Değişken
Soru 40
Aşağıdaki havayollarından hangisi bağlı düşük maliyetli havayolu işletmesine ülkemizden örnek olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Pegasus
B
Thy
C
Onur Jet
D
Anadolu Jet
E
Sun Express
Açıklama:
Anadolu Jet
Bağlı düşük maliyetli havayolu işletmesi modeline ülkemizden örnek olarak, Türk Hava Yollarının bir markası şeklinde, Ankara merkezli faaliyet gösteren Anadolu Jet gösterilebilir.
Bağlı düşük maliyetli havayolu işletmesi modeline ülkemizden örnek olarak, Türk Hava Yollarının bir markası şeklinde, Ankara merkezli faaliyet gösteren Anadolu Jet gösterilebilir.
Ünite 3
Soru 1
__________örgütlerin karar ve eylemlerine yön vermek amacıyla kullanılan kurallar bütünüdür.
Aşağıdakilerden hangisi boşluğu en uygun şekilde tamamlamaktadır?
Aşağıdakilerden hangisi boşluğu en uygun şekilde tamamlamaktadır?
Seçenekler
A
Anlaşma
B
İşletme
C
Düzenleme
D
Erişim
E
İşbirliği
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Ekonomik Düzenlemelerin Tanımı ve Amaçları” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Düzenleme, örgütlerin karar ve eylemlerine yön vermek amacıyla kullanılan kurallar bütünüdür.
Düzenleme, örgütlerin karar ve eylemlerine yön vermek amacıyla kullanılan kurallar bütünüdür.
Soru 2
Düzenlemelerin temel amaçları ülkelere göre farklılıklar gösterebilir. Aşağıdakilerden hangisi bu amaçlara yön veren unsurlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
devletlerin ekonomik düzeyleri
B
devletlerin ticari ve siyasi politikaları
C
devletlerin gelişmişlik düzeyleri
D
devletlerin coğrafi büyüklükleri
E
devletlerin üretim miktarları
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Ekonomik Düzenlemelerin Tanımı ve Amaçları” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Düzenlemelerin temel amaçları ülkelere göre farklılıklar gösterebilir. Bu amaçlara yön veren unsurlar devletlerin ekonomik, ticari ve siyasi politikaları, gelişmişlik düzeyi ve coğrafi büyüklükleridir.
Düzenlemelerin temel amaçları ülkelere göre farklılıklar gösterebilir. Bu amaçlara yön veren unsurlar devletlerin ekonomik, ticari ve siyasi politikaları, gelişmişlik düzeyi ve coğrafi büyüklükleridir.
Soru 3
Uluslararası ICAO düzenlemelerinin büyük bölümü aşağıdakilerden hangisinin emniyetini ve güvenliğini artırmaya yöneliktir?
Seçenekler
A
karayolu taşımacılığının
B
havayolu taşımacılığının
C
denizyolu taşımacılığının
D
demiryolu taşımacılığının
E
boru hattı taşımacılığının
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Ekonomik Düzenlemelerin Tanımı ve Amaçları” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
uluslararası ICAO düzenlemelerinin büyük bölümü havacılık emniyetini ve güvenliğini artırmaya yöneliktir. Teknik olan bu düzenlemeler havayolu işletmelerinin girdilerini, üretim süreçlerini ve çıktılarının özelliklerini detaylı bir şekilde düzenlemektedir.
uluslararası ICAO düzenlemelerinin büyük bölümü havacılık emniyetini ve güvenliğini artırmaya yöneliktir. Teknik olan bu düzenlemeler havayolu işletmelerinin girdilerini, üretim süreçlerini ve çıktılarının özelliklerini detaylı bir şekilde düzenlemektedir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Ekonomik düzenlemelerin tohumlarının atıldığı anlaşmanın tarihi ve yerini belirtmektedir?
Seçenekler
A
1916- Londra
B
1918- Berlin
C
1919 -Paris
D
1922- Brüksel
E
1923- Amsterdam
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “İkili Havayolu Taşımacılığı Anlaşmaları” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Ekonomik düzenlemelerin tohumları 1919 yılında anlaşma altına alınan Paris Konvansiyonu’nda atılmıştır.
Ekonomik düzenlemelerin tohumları 1919 yılında anlaşma altına alınan Paris Konvansiyonu’nda atılmıştır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi 3 ya da 4. Trafik hakkını kullanmaktan vazgeçen bir havayolu işletmesinin bu ülke çifti pazarında seferlerine devam eden diğer ülkenin havayolu işletmesinden talep ettiği ücret
Seçenekler
A
İşletme Payı Anlaşması
B
Havayolu Taşımacılığı Anlaşması
C
Ekonomi Politikası Anlaşması
D
Pazara Hizmet Anlaşması
E
Ticari ve Teknik Anlaşma
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Havuz ve İşletme Payı Anlaşmaları” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
3 ya da 4. Trafik hakkını kullanmaktan vazgeçen bir havayolu işletmesinin bu ülke çifti pazarında seferlerine devam eden diğer ülkenin havayolu işletmesinden talep ettiği ücrete “İşletme Payı Anlaşması” denir.
3 ya da 4. Trafik hakkını kullanmaktan vazgeçen bir havayolu işletmesinin bu ülke çifti pazarında seferlerine devam eden diğer ülkenin havayolu işletmesinden talep ettiği ücrete “İşletme Payı Anlaşması” denir.
Soru 6
Erişime açılan uçuş noktaları İHT anlaşmasında listelenir. Anlaşmada yer alan bu bölüm SHGM tarafından ___________olarak isimlendirilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi boşluğu en uygun şekilde tamamlamaktadır?
Aşağıdakilerden hangisi boşluğu en uygun şekilde tamamlamaktadır?
Seçenekler
A
pazara erişim
B
yolcu hakları
C
işbirliği
D
hat cetveli
E
kod paylaşımı
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Pazara Erişim” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Erişime açılan uçuş noktaları İHT anlaşmasında listelenir. Anlaşmada yer alan bu bölüm SHGM tarafından hat cetveli olarak isimlendirilmektedir.
Erişime açılan uçuş noktaları İHT anlaşmasında listelenir. Anlaşmada yer alan bu bölüm SHGM tarafından hat cetveli olarak isimlendirilmektedir.
Soru 7
A ülkesi havayolu işletmesine hava sahası üzerinden geçerken B ülkesine teknik nedenlerle iniş yapabilme hakkı tanıyan, bu iniş ve kalkışta ticari amaçlı yolcu indirme bindirme işlemi yapılamayan, uçakta acil inişi gerektiren bir arıza ya da yangın çıkması, bir yolcunun hastalanması gibi olaylarda bu hakkın kullanılmasını sağlayan trafik hakkı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
- Trafik hakkı
B
2. Trafik hakkı
C
3. ve 4. Trafik hakkı
D
5.Trafik hakkı
E
- Trafik hakkı
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Pazara Erişim” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
- Trafik hakkı, A ülkesi havayolu işletmesine hava sahası üzerinden geçerken B ülkesine teknik nedenlerle iniş yapabilme hakkı tanır. Bu iniş ve kalkışta ticari amaçlı yolcu indirme bindirme işlemi yapılamaz. Uçakta acil inişi gerektiren bir arıza ya da yangın çıkması, bir yolcunun hastalanması gibi olaylar bu hakkın kullanılması için örnektir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi havayolu işletmesinin yönetiminde hangi ülke vatandaşlarının etkin bir şekilde rol alabileceğini düzenler?
Seçenekler
A
Trafik hakkına izin
B
Pazara erişim bileşeni
C
Yönetimde etkin kontrol
D
Sahiplik ve kontrol
E
Havayolu işbirlikleri
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Pazara Giriş” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Yönetimde etkin kontrol (effectively control) adı verilen unsur havayolu işletmesinin yönetiminde hangi ülke vatandaşlarının etkin bir şekilde rol alabileceğini düzenler.
Yönetimde etkin kontrol (effectively control) adı verilen unsur havayolu işletmesinin yönetiminde hangi ülke vatandaşlarının etkin bir şekilde rol alabileceğini düzenler.
Soru 9
Aşağıdaki yöntemlerden hangisinde otoritelere sunulan fiyat tarifesinin yürürlüğe girmesi ancak her iki otoritenin de onay vermesi ile mümkün olur?
Seçenekler
A
Çift taraflı onaylama yöntemi
B
Başlangıç ülkesi yöntemi
C
Esnek fiyatlama aralıkları yöntemi
D
Çift taraflı itiraz yöntemi
E
Tayin eden ülke itirazı yöntemi
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Fiyat Tarifesi” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Çift taraflı onaylama yöntemi: Bu yöntemde otoritelere sunulan fiyat tarifesinin yürürlüğe girmesi ancak her iki otoritenin de onay vermesi ile mümkün olur. Eğer taraflardan sadece birisi dahi onay vermezse tarife yürürlüğe giremez. Otorite kontrolünü en üst düzeye taşıdığı için bu yöntem onaylama bileşenini en sıkı yapan yöntemdir.
Çift taraflı onaylama yöntemi: Bu yöntemde otoritelere sunulan fiyat tarifesinin yürürlüğe girmesi ancak her iki otoritenin de onay vermesi ile mümkün olur. Eğer taraflardan sadece birisi dahi onay vermezse tarife yürürlüğe giremez. Otorite kontrolünü en üst düzeye taşıdığı için bu yöntem onaylama bileşenini en sıkı yapan yöntemdir.
Soru 10
Havayolu taşımacılığındaki liberalleşmenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
yeni pazar arayışına girmek
B
güvenlik performansını arttırmak
C
rekabeti artırmak
D
ekonomi politikalarına yön vermek
E
uçuş ağını büyütmek
Açıklama:
Yanıtınız yanlış ise “Liberalleşmeye İlişkin Temel Kavramlar” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Havayolu taşımacılığındaki liberalleşmenin temel amacı rekabeti artırmaktır. Rekabet arttığında havayollarında etkinliğin, verimliliğin ve hizmet kalitesinin artacağı buna karşın fiyatların azalacağı varsayılmaktadır.
Havayolu taşımacılığındaki liberalleşmenin temel amacı rekabeti artırmaktır. Rekabet arttığında havayollarında etkinliğin, verimliliğin ve hizmet kalitesinin artacağı buna karşın fiyatların azalacağı varsayılmaktadır.
Soru 11
ICAO düzenlemeleri daha çok hangi çevreye yönelik teknik düzenlemeleri kapsar?
Seçenekler
A
Sağlık düzenlemesi
B
Sayım düzenlemesi
C
Rekabet düzenlemesi
D
Eğitim düzenlemesi
E
Emniyet, güvenlik düzenlemesi
Açıklama:
ICAO düzenlemeleri daha çok emniyet, güvenlik ve çevreye yönelik teknik düzenlemeleri kapsar.
Soru 12
Hangi otoriteler, ekonomik düzenlemeler kapsamındaki görevli kuruluşlarda emniyet ve güvenlik konularında düzenleyici ve denetleyici rol oynar?
Seçenekler
A
sivil havacılık
B
Askeri havacılık
C
Deniz havacılık
D
Polis havacılık
E
Kargo havacılık
Açıklama:
Ekonomik düzenlemeler kapsamındaki görevli kuruluşlar genellikle emniyet ve güvenlik konularında düzenleyici ve denetleyici rol oynayan sivil havacılık otoriteleridir
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisinde uluslararası havayolu pazarlarında ekonomik düzenleme getirme ve denetleme yetkisi bulunmamaktadır?
Seçenekler
A
ICAA
B
ICAE
C
ICAO
D
INAO
E
ICAU
Açıklama:
ICAO’nun uluslararası havayolu pazarlarında ekonomik düzenleme getirme ve denetleme yetkisi bulunmamaktadır
Soru 14
Ekonomik düzenlemelerin tohumları ilk olarak hangi yıl ve anlaşma ile yürürlüğe girmiştir?
Seçenekler
A
1914, Monaco Konvansiyonu
B
1919, Paris Konvansiyonu
C
1912, İstanbul Konvansiyonu
D
1918, Madrid Konvansiyonu
E
1910, Roma Konvansiyonu
Açıklama:
Ekonomik düzenlemelerin tohumları 1919 yılında anlaşma altına alınan Paris Konvansiyonu’nda atılmıştır.
Soru 15
3 ya da 4. Trafik hakkını kullanmaktan vazgeçen bir havayolu işletmesinin bu ülke çifti pazarında seferlerine devam eden diğer ülkenin havayolu işletmesinden talep ettiği ücrete ne anlaşması denir?
Seçenekler
A
Vize anlaşması
B
Havayolu anlaşması
C
Ekonomik düzenleme anlaşması
D
Sivil havacılık hukuk anlaşması
E
İşletme Payı Anlaşması
Açıklama:
3 ya da 4. Trafik hakkını kullanmaktan vazgeçen bir havayolu işletmesinin bu ülke çifti pazarında seferlerine devam eden diğer ülkenin havayolu işletmesinden talep ettiği ücrete “İşletme Payı Anlaşması” denir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi ICAO (2004), ekonomik düzenlemeler kapsamında gördüğü unsurlardan değildir?
Seçenekler
A
kapasite
B
sahiplik ve kontrol
C
pazara giriş
D
Havayolu işletmesinin hakları
E
Pazara erişim
Açıklama:
ICAO, ekonomik düzenlemeler kapsamında gördüğü unsurları şu şekilde sıralamaktadır: Pazara erişim, pazara giriş, sahiplik ve kontrol, kapasite, fiyat, havayolu işbirlikleri, kod paylaşımı, franchising, yolcu hakları, slot tahsisi, kur dönüşümleri, kazancın transferi, yabancı personel çalıştırma, dağıtım kanalları, e-ticaret uygulamaları ve hava araçlarının (leasing) kiralanması.
Soru 17
İki ülkenin karşılıklı müzakere ederek imzaladıkları, taraflar arasında havayolu taşımacılığının gerçekleştirilmesine olanak sağlayan ve anlaşmaya konu olan pazarları düzenleme altına alan anlaşmalara ne denilmektedir?
Seçenekler
A
İkili Havayolu Taşımacılığı (İHT) Anlaşmaları
B
Tekli havayolu Taşımacılığı
C
Kargo taşımacılığı
D
Askeri taşımacılık
E
Denizaşırı taşımacılık
Açıklama:
İki ülkenin karşılıklı müzakere ederek imzaladıkları, taraflar arasında havayolu taşımacılığının gerçekleştirilmesine olanak sağlayan ve anlaşmaya konu olan pazarları düzenleme altına alan anlaşmalara “İkili Havayolu Taşımacılığı (İHT) Anlaşmaları (Bilateral Air Services Agreements - BASAs)” denilmektedir
Soru 18
Erişime açılan uçuş noktaları hangi anlaşmada listelenir?
Seçenekler
A
İCD
B
ACL
C
İHT
D
İCAO
E
İKT
Açıklama:
Erişime açılan uçuş noktaları İHT anlaşmasında listelenir.
Soru 19
Bir havayolu işletmesinin yabancı bir ülkenin iç hatlarında taşımacılık yapması ne olarak adlandırılır?
Seçenekler
A
Vize
B
Kabotaj
C
Transit
D
Trafik hakkı
E
SYEK
Açıklama:
Bir havayolu işletmesinin yabancı bir ülkenin iç hatlarında taşımacılık yapması kabotaj olarak adlandırılır.
Soru 20
Türk Havayolu Taşımacılığındaki serbestleşme süreci olan iki ayrı dönem hangi yıllarda gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1983 ve 2003
B
1980 ve 2000
C
1988 ve 2006
D
1979 ve 2010
E
1985 ve 2005
Açıklama:
Türk Havayolu Taşımacılığındaki serbestleşme sürecini iki ayrı dönem halinde ele almak mümkündür. İlki 2003 Yılı Serbestleşmesinden önceki dönemdir. Bu döneme damga vuran gelişme 1983 yılında Türk Sivil Havacılık Kanunun çıkartılmasıdır. Diğer önemli dönem ise 2003 Yılı Serbestleşmesi ve sonrasındaki dönemdir.
Soru 21
Uluslararası havayolu taşımacılığı pazarlarında ekonomik sonuçlar yaratacak faaliyet ve eylemlerin nasıl yapılacağına ilişkin çok taraflı bir anlaşma 1944’te Amerika Birleşik Devletleri’nin Şikago şehrinde 52 ülkeyi temsilen toplanan delegeler arasında gerçekleştirilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri delegelerin fikir birliğine varmaya çalıştığı unsurlardandır?
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri delegelerin fikir birliğine varmaya çalıştığı unsurlardandır?
- Hava trafik haklarının nasıl belirleneceği,
- Sunulacak kapasitenin nasıl belirleneceği,
- Fiyatların nasıl belirleneceği,
- Havayolu işletmelerinin iç politikalarının nasıl belirleneceği.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-III-IV
C
II-III-IV
D
II-IV
E
I-II-IV
Açıklama:
İkili Havayolu Taşımacılığı Anlaşmaları
1944’te Amerika Birleşik Devletleri’nin Şikago şehrinde 52 ülkeyi temsilen toplanan delegeler şu unsurlar üzerinde fikir birliğine varmaya çalışmışlardır:
- Hava trafik haklarının nasıl belirleneceği,
- Sunulacak kapasitenin nasıl belirleneceği,
- Fiyatların nasıl belirleneceği.
Hava trafik haklarının belirlenmesi öncelikle hangi havaalanı çiftleri arasında sefer yapılabileceğinin belirlenmesine işaret etmektedir. Başka bir deyişle hangi havayolu hizmet sunumunun üretileceğini düzenleme altına almaktadır. Kapasitenin kontrol edilmesine yönelik düzenlemeler uçuş sıklığına, uçak tipine ve uçaktaki koltuk sayısına yöneliktir. Fiyat düzenlemeleri ise bilet ve kargo ücretlerinin kontrolüne odaklanmaktadır. Çok taraflı bir anlaşma ile düzenleme altına alınmak istenen bu unsurlar hangi şehir çifti pazarlarının birleştirilebileceğini, bu birleştirme hizmetini kaç adet ve ne tür özelliklere sahip havayolu işletmesinin sunabileceğini, hizmetin fiyatını ve üretim miktarını belirlemektedir. Dolayısıyla doğru yanıt I-II-III maddeleridir.
1944’te Amerika Birleşik Devletleri’nin Şikago şehrinde 52 ülkeyi temsilen toplanan delegeler şu unsurlar üzerinde fikir birliğine varmaya çalışmışlardır:
- Hava trafik haklarının nasıl belirleneceği,
- Sunulacak kapasitenin nasıl belirleneceği,
- Fiyatların nasıl belirleneceği.
Hava trafik haklarının belirlenmesi öncelikle hangi havaalanı çiftleri arasında sefer yapılabileceğinin belirlenmesine işaret etmektedir. Başka bir deyişle hangi havayolu hizmet sunumunun üretileceğini düzenleme altına almaktadır. Kapasitenin kontrol edilmesine yönelik düzenlemeler uçuş sıklığına, uçak tipine ve uçaktaki koltuk sayısına yöneliktir. Fiyat düzenlemeleri ise bilet ve kargo ücretlerinin kontrolüne odaklanmaktadır. Çok taraflı bir anlaşma ile düzenleme altına alınmak istenen bu unsurlar hangi şehir çifti pazarlarının birleştirilebileceğini, bu birleştirme hizmetini kaç adet ve ne tür özelliklere sahip havayolu işletmesinin sunabileceğini, hizmetin fiyatını ve üretim miktarını belirlemektedir. Dolayısıyla doğru yanıt I-II-III maddeleridir.
Soru 22
- Anlaşmada karşılıklılık ilkesi esastır.
- Anlaşmalar uluslararasıdır.
- Anlaşmaları havayolu işletmeleri imzalar.
- Anlaşmaların düzenleme kapsamı çoğunlukla tarifeli uçuşlardır.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
II-III-IV
D
I-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
İkili Havayolu Taşımacılığı Anlaşmaları
İkili Havayolu Taşımacılığı (İHT) Anlaşmaları İkili ve karşılıklılık esasına göre yürütülen müzakerelerdir ve genellikle hakların eşit olarak dağıtılması söz konusudur. İHT Anlaşmaları ülkelerin ilgili devlet otoriteleri tarafından müzakere edilir, imzalanır ve devletin ilgili mercileri (Meclis gibi) tarafından onaylanarak yürürlüğe konulur. İHT’ler uluslararası anlaşmalardır. Bunları havayolu işletmeleri değil devletler imzalar. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için, ülkelerin yönetim biçimlerine bağlı olarak, ilgili meclislerin onaylaması gerekebilir. İHT Anlaşmalarının düzenleme kapsamı aslında tarifeli uçuşlardır. Dolayısıyla doğru yanıt I-II-IV. maddelerdir.
İkili Havayolu Taşımacılığı (İHT) Anlaşmaları İkili ve karşılıklılık esasına göre yürütülen müzakerelerdir ve genellikle hakların eşit olarak dağıtılması söz konusudur. İHT Anlaşmaları ülkelerin ilgili devlet otoriteleri tarafından müzakere edilir, imzalanır ve devletin ilgili mercileri (Meclis gibi) tarafından onaylanarak yürürlüğe konulur. İHT’ler uluslararası anlaşmalardır. Bunları havayolu işletmeleri değil devletler imzalar. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için, ülkelerin yönetim biçimlerine bağlı olarak, ilgili meclislerin onaylaması gerekebilir. İHT Anlaşmalarının düzenleme kapsamı aslında tarifeli uçuşlardır. Dolayısıyla doğru yanıt I-II-IV. maddelerdir.
Soru 23
Bir havayolu işletmesinin iki ülke arasında sefer yapma hakkına sahip olmasına rağmen bu hakkı kullanmak istemeyerek, diğer ülke havayolu işletmesinin pazarda tek başına sefer düzenlemesine razı olması ve bunun karşılığında diğer havayolu işletmesinden bir ücret talep etmesi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
İşletme Payı Anlaşması
B
Ticaret Bölgesi Anlaşması
C
Hava Ulaştırma Anlaşması
D
İkili Havayolu Taşımacılığı Anlaşması
E
Şikago Müzakareleri
Açıklama:
Havuz ve İşletme Payı Anlaşmaları
Bir havayolu işletmesi iki ülke arasında sefer yapma hakkına sahip olmasına rağmen bu hakkı kullanmak istemez ve diğer ülke havayolu işletmesinin pazarda tek başına sefer düzenlemesine razı olur. Fakat bunun karşılığında diğer havayolu işletmesinden bir ücret talep edebilir. Buna “İşletme Payı Anlaşması” denmektedir.
Bir havayolu işletmesi iki ülke arasında sefer yapma hakkına sahip olmasına rağmen bu hakkı kullanmak istemez ve diğer ülke havayolu işletmesinin pazarda tek başına sefer düzenlemesine razı olur. Fakat bunun karşılığında diğer havayolu işletmesinden bir ücret talep edebilir. Buna “İşletme Payı Anlaşması” denmektedir.
Soru 24
- A ülkesi havayolu işletmesinin B ülkesinin hava sahasını iniş yapmadan kat edebilmesi
- A ülkesi havayolu işletmesine hava sahası üzerinden geçerken B ülkesine teknik nedenlerle iniş yapabilme hakkı tanınması
- Bir ülkeden diğer bir ülkeye ticari bir amaçla havayolu taşımacılığı hizmeti sunması.
Seçenekler
A
Sadece I
B
Sadece II
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Pazara erişim düzenlemeleri havayolu taşımacılığının erişebileceği havaalanı çiftlerini belirlemenin yanı sıra söz konusu pazarlardaki uçuşların nasıl gerçekleştirileceğini de düzenlemektedir. Bu kapsamda toplam 9 adet trafik hakkı olarak adlandırılan seçenek (traffic rights) bulunmaktadır. Tüm maddeler bu haklardandır.
Soru 25
Bir havayolu işletmesinin yabancı bir ülkenin iç hatlarında taşımacılık yapması aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?
Seçenekler
A
İşletme payı
B
Karşılıklılık
C
Kabotaj hakkı
D
Düzenleme
E
Havuz payı
Açıklama:
pazara erişim
Havayolu işletmesi kendi ülkesinden başlayan bir seferle yabancı ülkenin bir havaalanına uçmaktadır, bazı yolcu yük ya da postayı burada bırakıp bazılarını alarak bu yabancı ülkenin diğer bir havaalanına yeni bir uçuş gerçekleştirmektedir. Başka bir deyişle sefer her ne kadar kendi ülkesinden başlasa da yabancı ülkenin iç hatlarındaki iki nokta arasında ticari bir taşımacılık yapmaktadır. Bu duruma kabotaj hakkı da denilmektedir.
Havayolu işletmesi kendi ülkesinden başlayan bir seferle yabancı ülkenin bir havaalanına uçmaktadır, bazı yolcu yük ya da postayı burada bırakıp bazılarını alarak bu yabancı ülkenin diğer bir havaalanına yeni bir uçuş gerçekleştirmektedir. Başka bir deyişle sefer her ne kadar kendi ülkesinden başlasa da yabancı ülkenin iç hatlarındaki iki nokta arasında ticari bir taşımacılık yapmaktadır. Bu duruma kabotaj hakkı da denilmektedir.
Soru 26
İşletmelerin karar ve eylemlerine yönelik, yasal dayanağı olan ve devletler tarafından getirilen kurallar bütünü olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yasa
B
Kanun
C
Kanun hükmünde kararname
D
Tüzük
E
Düzenleme
Açıklama:
Genel olarak düzenleme, işletmelerin karar ve eylemlerine yönelik, yasal dayanağı olan ve devletler tarafından getirilen kurallar bütünü olarak tanımlanabilir. Bu kurallar, devletlerin yetkilendirdikleri kamu kuruluşları tarafından tasarlanırlar.
Soru 27
ICAO’nun uluslararası havayolu pazarlarında ekonomik düzenleme getirme ve denetleme yetkisi bulunmamasına rağmen aşağıdakilerden hangisini önermektedir?
Seçenekler
A
Havayolu pazarlarının liberalleştirilmesi
B
Havayolu pazarlarının baskılanması
C
Havayolu firmalarının birleştirilmesi
D
Havayolu firmalarının sabit fiyat uygulaması
E
Havayolu pazarlarının kapatılması
Açıklama:
ICAO’nun uluslararası havayolu pazarlarında ekonomik düzenleme getirme ve denetleme yetkisi bulunmamaktadır. Bununla birlikte ICAO, genel olarak havayolu pazarlarının liberalleştirilmesini önermektedir.
Soru 28
Havayolu yönetiminde ekonomik düzenlemelerin tohumlarının atıldığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1919
B
1929
C
1939
D
1949
E
1959
Açıklama:
Ekonomik düzenlemelerin tohumları 1919 yılında anlaşma altına alınan Paris Konvansiyonu’nda atılmıştır. Bu anlaşma sayesinde ülkelerin kendi kara sınırları üzerindeki hava sahaları o devletin doğal kaynağı olarak kabul edilmiştir.
Soru 29
Bir Fransız ABC havayolunun sahibi ve işletmecisi Türkiye pazarına girebilmek için hangi ülke vatandaşı olduğuna ilişkin düzenlemelere bakıyorsa aşağıdakilerden hangisini dikkate alıyor demektir?
Seçenekler
A
Kabotaj
B
Sahiplik ve Yönetimde Etkin Kontrol
C
Trafik hakkı
D
Havaalanı slotu
E
Hat cetveli
Açıklama:
Pazara giriş düzenlemeleri taraf ülkeler adına pazara erişim hakkını kullanacak havayolu işletmelerine yöneliktir. İşletme sayısı ve sahip olunması gereken özellikler bu kapsamda düzenlenir. Havayolu işletmelerinin pazara girebilmek için taşımaları gereken özelliklerden birisi “Sahiplik ve Yönetimde Etkin Kontrol” (SYEK) kapsamındaki düzenlemedir. Bu unsur işletme sahipliğini elinde tutanlar ile işletmeyi yönetenlerin hangi ülke vatandaşlarında olması gerektiğini düzenler.
Soru 30
- Kapasite ve talebin önceden hesaplanarak belirlenmesinin gerekli olup olmaması durumu,
- Tarifeyle daha önceden ilan edilmiş olan kapasitenin talepteki dalgalanmalara bağlı olarak aynı tarife döneminde değiştirilip değiştirilemeyeceği durumu,
- Arz edilecek kapasite miktarının taraf ülkelerin birlikte yarattıkları mevcut talebi aşıp aşamayacağı durumu,
- Kapasitenin taraf ülkeler tarafından tayin edilmiş havayolu işletmelerinden biri lehine bir şekilde paylaştırılıp paylaştırılmayacağı durumu,
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III-IV
D
I-II-III
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Kapasite düzenlemeleri de pazarın liberalleşme derecesini etkileyen farklı alt bileşenlere sahiptir. Söz konusu alt bileşenler aşağıda verilmektedir (ICAO, 1999):
- Kapasite ve talebin önceden hesaplanarak belirlenmesinin gerekli olup olmaması durumu,
- Tarifeyle daha önceden ilan edilmiş olan kapasitenin talepteki dalgalanmalara bağlı olarak aynı tarife döneminde değiştirilip değiştirilemeyeceği durumu,
- Arz edilecek kapasite miktarının taraf ülkelerin birlikte yarattıkları mevcut talebi aşıp aşamayacağı durumu,
- Kapasitenin taraf ülkeler tarafından tayin edilmiş havayolu işletmeleri arasında eşit bir şekilde paylaştırılıp paylaştırılmayacağı durumu,
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi fiyat düzenlemelerinin alt bileşenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Fiyatları belirlerken hangi faktörlerin dikkate alınması gerektiği,
B
Fiyatlar belirlenirken hangi araç ve mekanizmaların kullanılabileceği,
C
Fiyat tarifesinin onaylanması için hangi yöntemin kullanılacağı,
D
Tarifenin ne şekilde yürürlüğe girebileceği,
E
Fiyatların hangi koşullarda sabitlenebileceği,
Açıklama:
Fiyata ilişkin düzenlemeler yolcu, bagaj ya da kargonun taşınması için talep edilecek bedelin nasıl belirleneceğine odaklanır. Diğer bileşenlerde olduğu gibi fiyat düzenlemelerinin de bazı alt bileşenleri bulunmaktadır. Bunlar aşağıda açıklanmaktadır:
- Fiyatları belirlerken hangi faktörlerin dikkate alınması gerektiği,
- Anlaşmayı imzalayan tarafların fiyat tarifelerine hangi durum ve koşullarda itiraz edebileceği, - Fiyatlar belirlenirken hangi araç ve mekanizmaların kullanılabileceği,
- Fiyat tarifesinin yürürlüğe sokulmadan önce yetkili otoritelere başvuru gerekliliğinin olup olmaması durumu,
- Fiyat tarifesinin yürürlüğe girmezden önce en son ne zaman (süre) başvuru yapılması gerektiği,
- Fiyat tarifesinin onaylanması için hangi yöntemin kullanılacağı,
- Tarifelerin eşitlenmesi ile ilgili bir gereklilik olup olmadığı,
- Tarifenin ne şekilde yürürlüğe girebileceği,
- Fiyat tarifelerinin müzakere edilmesi ihtiyacı doğarsa bunun yapılıp yapılmayacağı, müzakerenin yapılması yöntemi ve ortaya çıkacak muhtemel anlaşmazlıkların çözüm yöntemi.
Bu maddeler kapsamında Fiyatların hangi koşullarda sabitlenebileceği ele alınmamaktadır.
- Fiyatları belirlerken hangi faktörlerin dikkate alınması gerektiği,
- Anlaşmayı imzalayan tarafların fiyat tarifelerine hangi durum ve koşullarda itiraz edebileceği, - Fiyatlar belirlenirken hangi araç ve mekanizmaların kullanılabileceği,
- Fiyat tarifesinin yürürlüğe sokulmadan önce yetkili otoritelere başvuru gerekliliğinin olup olmaması durumu,
- Fiyat tarifesinin yürürlüğe girmezden önce en son ne zaman (süre) başvuru yapılması gerektiği,
- Fiyat tarifesinin onaylanması için hangi yöntemin kullanılacağı,
- Tarifelerin eşitlenmesi ile ilgili bir gereklilik olup olmadığı,
- Tarifenin ne şekilde yürürlüğe girebileceği,
- Fiyat tarifelerinin müzakere edilmesi ihtiyacı doğarsa bunun yapılıp yapılmayacağı, müzakerenin yapılması yöntemi ve ortaya çıkacak muhtemel anlaşmazlıkların çözüm yöntemi.
Bu maddeler kapsamında Fiyatların hangi koşullarda sabitlenebileceği ele alınmamaktadır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi havaalanı kullanma talebinin kapasiteden daha fazla olduğu havaalanlarında uygulanan ve havayolu işletmelerinin havaalanına iniş kalkış yapma hakkının verildiği, havaalanında sunulan hizmetleri alabilmeleri amacıyla ayrılmış bir zaman dilimi için kullanılan bir terimdir?
Seçenekler
A
Kabotaj
B
Sahiplik ve Yönetimde Etkin Kontrol
C
Trafik hakkı
D
Havaalanı slotu
E
Hat cetveli
Açıklama:
Havaalanı slotu, (slot tahsisini gerektirecek ölçüde kapasite darlığı yaşayan havaalanlarında) havayolu işletmelerinin havaalanına iniş kalkış yapma hakkının verildiği, havaalanında sunulan hizmetleri alabilmeleri amacıyla ayrılmış bir zaman dilimidir. Slot düzenlemeleri havaalanı kullanma talebinin kapasiteden daha fazla olduğu havaalanlarında uygulanır.
Soru 33
- Rekabetin artışı,
- Bilet fiyatlarındaki artış
- Uçuş ağının küreselleşmesi,
- Uçuş sıklığındaki artış
Seçenekler
A
I-II
B
I-II-III
C
I-III-IV
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Liberalleşmenin Öncülleri ve Sonuçları
Liberalleşmenin bu kapsamdaki olumlu etkileri aşağıda açıklanmaktadır:
Liberalleşmenin bu kapsamdaki olumlu etkileri aşağıda açıklanmaktadır:
- Rekabetin artışı,
- Havayolu işletmelerinde verimlilik artışı,
- Bilet fiyatlarındaki düşüş eğilimi,
- Uçuş ağının küreselleşmesi,
- Uçuş sıklığı artmaktadır,
- Havayolu trafiğindeki artış eğilimi.
Soru 34
Havayolu yönetiminde ekonomik düzenlemelerin tohumlarının atıldığı anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Paris Konvansiyonu
B
Londra Konvansiyonu
C
İstanbul Sözleşmesi
D
Amsterdam Sözleşmesi
E
Şikago Konvansiyonu
Açıklama:
Ekonomik düzenlemelerin tohumları 1919 yılında anlaşma altına alınan Paris Konvansiyonu’nda atılmıştır. Bu anlaşma sayesinde ülkelerin kendi kara sınırları üzerindeki hava sahaları o devletin doğal kaynağı olarak kabul edilmiştir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi 1944’te Amerika Birleşik Devletleri’nin Şikago şehrinde 52 ülkeyi temsilen toplanan delegelerin üzerinde fikir birliğine varmaya çalıştığı unsurlardan biridir?
Seçenekler
A
Hava trafik haklarının nasıl belirleneceği
B
Hava sahası rotalarının nasıl belirleneceği
C
Hava trafik yasalarının nasıl belirleneceği
D
Hava trafik kaza soruşturmalarının nasıl belirleneceği
E
Hava trafik kontrol kulelerinin nasıl belirleneceği
Açıklama:
1944’te Amerika Birleşik Devletleri’nin Şikago şehrinde 52 ülkeyi temsilen toplanan delegeler şu unsurlar üzerinde fikir birliğine varmaya çalışmışlardır. Hava trafik haklarının nasıl belirleneceği, Sunulacak kapasitenin nasıl belirleneceği, Fiyatların nasıl belirleneceği.
Hava trafik haklarının belirlenmesi öncelikle hangi havaalanı çiftleri arasında sefer yapılabileceğinin belirlenmesine işaret etmektedir. Başka bir deyişle hangi havayolu hizmet sunumunun üretileceğini düzenleme altına almaktadır. Kapasitenin kontrol edilmesine yönelik düzenlemeler uçuş sıklığına, uçak tipine ve uçaktaki koltuk sayısına yöneliktir. Fiyat düzenlemeleri ise bilet ve kargo ücretlerinin kontrolüne odaklanmaktadır. Çok taraflı bir anlaşma ile düzenleme altına alınmak istenen bu unsurlar hangi şehir çifti pazarlarının birleştirilebileceğini, bu birleştirme hizmetini kaç adet ve ne tür özelliklere sahip havayolu işletmesinin sunabileceğini, hizmetin fiyatını ve üretim miktarını belirlemektedir. Bu nedenle bir havayolu iş
1944’te Amerika Birleşik Devletleri’nin Şikago şehrinde 52 ülkeyi temsilen toplanan delegeler şu unsurlar üzerinde fikir birliğine varmaya çalışmışlardır: Hava trafik haklarının nasıl belirleneceği, Sunulacak kapasitenin nasıl belirleneceği, Fiyatların nasıl belirleneceği.
Hava trafik haklarının belirlenmesi öncelikle hangi havaalanı çiftleri arasında sefer yapılabileceğinin belirlenmesine işaret etmektedir. Başka bir deyişle hangi havayolu hizmet sunumunun üretileceğini düzenleme altına almaktadır. Kapasitenin kontrol edilmesine yönelik düzenlemeler uçuş sıklığına, uçak tipine ve uçaktaki koltuk sayısına yöneliktir. Fiyat düzenlemeleri ise bilet ve kargo ücretlerinin kontrolüne odaklanmaktadır. Çok taraflı bir anlaşma ile düzenleme altına alınmak istenen bu unsurlar hangi şehir çifti pazarlarının birleştirilebileceğini, bu birleştirme hizmetini kaç adet ve ne tür özelliklere sahip havayolu işletmesinin sunabileceğini, hizmetin fiyatını ve üretim miktarını belirlemektedir. Bu nedenle bir havayolu iş
1944’te Amerika Birleşik Devletleri’nin Şikago şehrinde 52 ülkeyi temsilen toplanan delegeler şu unsurlar üzerinde fikir birliğine varmaya çalışmışlardır: Hava trafik haklarının nasıl belirleneceği, Sunulacak kapasitenin nasıl belirleneceği, Fiyatların nasıl belirleneceği.
Soru 36
3 ya da 4. Trafik hakkını kullanmaktan vazgeçen bir havayolu işletmesinin bu ülke çifti pazarında seferlerine devam eden diğer ülkenin havayolu işletmesinden talep ettiği ücrete aşağıdaki isimlerden hangisi verilir?
Seçenekler
A
İşletme Payı Anlaşması
B
Ortak Uçuş Payı Anlaşması
C
Ülke Payı Anlaşması
D
Rota Payı Anlaşması
E
Havaalanı Payı Anlaşması
Açıklama:
Bazı durumlarda bir havayolu işletmesi iki ülke arasında sefer yapma hakkına sahip olmasına rağmen bu hakkı kullanmak istemez ve diğer ülke havayolu işletmesinin pazarda tek başına sefer düzenlemesine razı olur. Fakat bunun karşılığında diğer havayolu işletmesinden bir ücret talep edebilir. Buna “İşletme Payı Anlaşması” denmektedir.
3 ya da 4. Trafik hakkını kullanmaktan vazgeçen bir havayolu işletmesinin bu ülke çifti pazarında seferlerine devam eden diğer ülkenin havayolu işletmesinden talep ettiği ücrete “İşletme Payı Anlaşması” denir.
3 ya da 4. Trafik hakkını kullanmaktan vazgeçen bir havayolu işletmesinin bu ülke çifti pazarında seferlerine devam eden diğer ülkenin havayolu işletmesinden talep ettiği ücrete “İşletme Payı Anlaşması” denir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi ICAO'nun ekonomik düzenlemeler kapsamında gördüğü unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Pazara erişim
B
Pazara giriş
C
Kapasite
D
Slot tahsisi
E
Yakıt tahsisi
Açıklama:
ICAO, ekonomik düzenlemeler kapsamında gördüğü unsurları şu şekilde sıralamaktadır: Pazara erişim, pazara giriş, sahiplik ve kontrol, kapasite, fiyat, havayolu işbirlikleri, kod paylaşımı, franchising, yolcu hakları, slot tahsisi, kur dönüşümleri, kazancın transferi, yabancı personel çalıştırma, dağıtım kanalları, e-ticaret uygulamaları ve hava araçlarının (leasing) kiralanması.
Yakıt tahsisi ICAO'nun ekonomik düzenlemeler kapsamında gördüğü unsurlardan biri değildir.
Yakıt tahsisi ICAO'nun ekonomik düzenlemeler kapsamında gördüğü unsurlardan biri değildir.
Soru 38
İki taraflı liberalleşme eğilimlerinin “açık semalar” adı verilen ve çok daha liberal olan anlaşmalara doğru evrildiği zaman dilimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1990’lı yılların başları
B
1980’lı yılların başları
C
1970’lı yılların başları
D
1960’lı yılların başları
E
1950’lı yılların başları
Açıklama:
1980’li yılların başlarında İngiltere ile Hollanda, Almanya, Fransa, Belçika, Lüksemburg, İsviçre ve İrlanda arasındaki ülke çifti pazarları daha liberal bir hâle gelmiştir. 1990’lı yılların başlarında iki taraflı liberalleşmenin “açık semalar (open skies)” adı verilen ve çok daha liberal olan anlaşmalara doğru evrildiği görülmektedir.
Soru 39
THY sermayesinin toplamda %51’inin özelleştirildiği, böylece kamunun sahipliğinin %49’a düşürüldüğü yıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1990
B
1998
C
2006
D
2016
E
2022
Açıklama:
1990’lı yıllardaki bir diğer önemli gelişme, THY’nin özelleştirmesine karar verilmesidir. THY, 1990’da özelleştirme kapsamına alınan THY’nin %1,8’lik hissesi halka arz edilerek özelleştirilmiştir. 1994 yılında Özelleştirme İdaresi kapsamına alınan THY için 2003 yılında altın hisse düzenlemesine gidilmiştir. Altın hisse devlete özel yönetim ve onay hakkı vermektedir. 2004 yılında Özelleştirme İdaresinin elindeki %23’lük, 2006 yılında ise %28,75’lik hisse halka arz edilmiş, THY sermayesinin %51’i özelleştirilmiş, böylece kamunun sahipliği %49’a düşürülmüştür.
Soru 40
Aşağıdaki piyasa türlerinden hangisinde havayolu işletmeleri ölçek ve kapsam ekonomilerinden yararlanabilmek için birleşme ya da satın alma yoluyla büyümeye çalışırlar?
Seçenekler
A
Oligopolistik piyasalar
B
Poligopolistik piyasalar
C
Distopik piyasalar
D
Ütopik piyasalar
E
Pentagonistik piyasalar
Açıklama:
Bir havayolu işletmesi diğer bir ülkeden başka bir havayoluyla birleşir ya da onu satın alırsa nihai işletmedeki sahiplik yapısı ve/veya üst düzey yönetimin uyruğu değişebilir. Bu durumda sıkı SYEK düzenlemeleri sahiplik ve uyruk yapısının değişimine izin vermez. Sonuç olarak havayolu işletmeleri uluslararası alanda birleşme ve satın almalar yapamazlar. Buna karşın oligopolistik piyasaların havayolu işletmeleri ölçek ve kapsam ekonomilerinden yararlanabilmek için birleşme ya da satın alma yoluyla büyümeye çalışırlar.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi düzenlemenin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İşletmelerin kararlarına yöneliktir.
B
İşletmelerin eylemlerine yöneliktir.
C
Yasal dayanağı olan kurallardır. devletler tarafından getirilen kurallar bütünü
D
Devletler tarafından getirilen kurallar bütünüdür.
E
Özel sektör tarafından getirilen kurallar bütünüdür.
Açıklama:
Genel olarak düzenleme, işletmelerin karar ve eylemlerine yönelik, yasal dayanağı olan ve devletler tarafından getirilen kurallar bütünü olarak tanımlanabilir.
Soru 42
Havayolu sektöründeki ekonomik düzenlemelerin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rekabeti düşürmek
B
Rekabeti arttırmak
C
Rekabetin derecesini ayarlamak
D
Güvenliği arttırmak
E
Fiyat istikrarını sağlamak
Açıklama:
Havayolu sektöründeki ekonomik düzenlemelerin temel amacı, rekabetin derecesini ayarlamaktır.
Soru 43
Arıza oranlarının düşürülmesi, havacılığın güvenirliklerinin ve böylece havacılık emniyetinin artırılması gibi gerekliliklerin kaç yılından sonra başladığı görülmüştür?
Seçenekler
A
1909
B
1919
C
1940
D
1960
E
1980
Açıklama:
Öte yandan arıza oranlarının düşürülmesi, başka bir deyişle güvenirliklerinin ve böylece havacılık emniyetinin artırılması da önemli bir gereklilik olmuştur. 1940 yıllara gelinirken bu gerekliliklerin yavaş yavaş karşılandığını görmekteyiz. Sonuç olarak uluslararası pazarlarda ticari hava taşımacılığı (havayolu taşımacılığı) artmaya başlamış ve gelecekte çok daha büyük bir potansiyelin olduğu anlaşılmaya başlanmıştır.
Soru 44
Ortak pazar anlaşmaları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Üretim faktörlerinin serbestçe dolaşmasına izin verir.
B
Sermayenin serbestçe dolaşmasına izin verir.
C
Emeğin serbestçe dolaşmasına izin verir.
D
Teknolojinin serbestçe dolaşmasına izin verir.
E
Tüketim faktörlerinin serbestçe dolaşmasına izin verir.
Açıklama:
Ortak
pazar anlaşmaları üretim faktörlerinin, sermaye,
emek ve teknolojinin taraflar arasında serbestçe
dolaşmasına izin verir.
pazar anlaşmaları üretim faktörlerinin, sermaye,
emek ve teknolojinin taraflar arasında serbestçe
dolaşmasına izin verir.
Soru 45
Havayolu işletmeleri Şikago Konvansiyonu sonrasında ortaya çıkan boşlukları kendi yöntemleriyle doldurmaya çalışmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biridir?
Seçenekler
A
Havuz anlaşmaları.
B
NAFTA
C
İHT
D
BASAs
E
Pazar anlaşması.
Açıklama:
Havayolu işletmeleri Şikago Konvansiyonu
sonrasında ortaya çıkan boşlukları kendi yöntemleriyle doldurmaya çalışmışlardır. Bunlardan biri de
havuz anlaşmalarıdır.
sonrasında ortaya çıkan boşlukları kendi yöntemleriyle doldurmaya çalışmışlardır. Bunlardan biri de
havuz anlaşmalarıdır.
Soru 46
Bazı durumlarda bir havayolu işletmesi iki ülke arasında sefer yapma hakkına sahip olmasına rağmen bu hakkı kullanmak istemez ve diğer ülke havayolu işletmesinin pazarda tek başına sefer düzenlemesine razı olur. Fakat bunun karşılığında diğer havayolu işletmesinden bir ücret talep edebilir. Bu durum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşletme payı anlaşması
B
Havuz anlaşması
C
Çok taraflı hava yolu taşımacılığı anlaşması
D
Tek taraflı hava yolu taşımacılığı anlaşması
E
Pazar anlaşması
Açıklama:
Bazı durumlarda bir havayolu işletmesi
iki ülke arasında sefer yapma hakkına sahip olmasına rağmen bu hakkı kullanmak istemez ve diğer
ülke havayolu işletmesinin pazarda tek başına sefer
düzenlemesine razı olur. Fakat bunun karşılığında
diğer havayolu işletmesinden bir ücret talep edebilir. Buna “İşletme Payı Anlaşması” denmektedir
iki ülke arasında sefer yapma hakkına sahip olmasına rağmen bu hakkı kullanmak istemez ve diğer
ülke havayolu işletmesinin pazarda tek başına sefer
düzenlemesine razı olur. Fakat bunun karşılığında
diğer havayolu işletmesinden bir ücret talep edebilir. Buna “İşletme Payı Anlaşması” denmektedir
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi ICAO (2004)'ün ekonomik düzenlemeler kapsamında gördüğü unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Pazara erişim
B
Pazara giriş
C
Kapasite
D
Fiyat
E
Havuz anlaşması
Açıklama:
ICAO (2004), ekonomik düzenlemeler kapsamında gördüğü unsurları şu şekilde sıralamaktadır: Pazara erişim, pazara giriş, sahiplik ve
kontrol, kapasite, fiyat, havayolu işbirlikleri, kod
paylaşımı, franchising, yolcu hakları, slot tahsisi,
kur dönüşümleri, kazancın transferi, yabancı personel çalıştırma, dağıtım kanalları, e-ticaret uygulamaları ve hava araçlarının (leasing) kiralanması.
kontrol, kapasite, fiyat, havayolu işbirlikleri, kod
paylaşımı, franchising, yolcu hakları, slot tahsisi,
kur dönüşümleri, kazancın transferi, yabancı personel çalıştırma, dağıtım kanalları, e-ticaret uygulamaları ve hava araçlarının (leasing) kiralanması.
Soru 48
Temel olarak, pazara sunulacak hizmetin miktarını ve bunun nasıl belirleneceğini düzenleyen ekonomik düzenlemeye konu olan unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pazara giriş
B
Pazara erişim
C
Kapasite
D
Fiyat tarifesi
E
Sahiplik ve kontrol
Açıklama:
Kapasite düzenlemeleri temel olarak, pazara
sunulacak hizmetin miktarını (kapasitenin) ve bunun nasıl belirleneceğini düzenler. Pazara sunulan
kapasite miktarı, tarifedeki sıklık ve uçak koltuk
kapasitesi çarpılarak belirli bir zaman dilimi için
hesaplanır
sunulacak hizmetin miktarını (kapasitenin) ve bunun nasıl belirleneceğini düzenler. Pazara sunulan
kapasite miktarı, tarifedeki sıklık ve uçak koltuk
kapasitesi çarpılarak belirli bir zaman dilimi için
hesaplanır
Soru 49
Havayolu işletmelerinin havaalanına iniş kalkış yapma hakkının verildiği, havaalanında sunulan hizmetleri alabilmeleri amacıyla ayrılmış zaman dilimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Havaalanı slotu
B
Serbest fiyatlama yöntemi
C
Tayin eden ülke itirazı yöntemi
D
Başlangıç ülkesi yöntemi
E
Serbest belirleme yöntemi
Açıklama:
Havaalanı slotu, (slot tahsisini gerektirecek
ölçüde kapasite darlığı yaşayan havaalanlarında)
havayolu işletmelerinin havaalanına iniş kalkış
yapma hakkının verildiği, havaalanında sunulan hizmetleri alabilmeleri amacıyla ayrılmış bir
zaman dilimidir.
ölçüde kapasite darlığı yaşayan havaalanlarında)
havayolu işletmelerinin havaalanına iniş kalkış
yapma hakkının verildiği, havaalanında sunulan hizmetleri alabilmeleri amacıyla ayrılmış bir
zaman dilimidir.
Soru 50
Fiyat düzenlemelerinin liberalleşmesi aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?
Seçenekler
A
Düşük maliyetli havayolu işletmesi iş modelinin doğmasına olanak sağlamıştır
B
Yolcu sayılarında azalmaya neden olmuştur
C
Fiyatların yükselmesine neden olmuştur
D
Güvenliğin düşmesine neden olmuştur
E
Lüks havayolu işletmeciliğinin doğmasına neden olmuştur.
Açıklama:
Talebi ve gelirleri etkileyen fiyat düzenlemeler
liberalleştikçe daha önemli bir rekabet aracı hâline
gelmektedir. Fiyat düzenlemelerinin liberalleşmesi düşük maliyetli havayolu işletmesi iş modelinin doğmasına olanak sağlamıştır
liberalleştikçe daha önemli bir rekabet aracı hâline
gelmektedir. Fiyat düzenlemelerinin liberalleşmesi düşük maliyetli havayolu işletmesi iş modelinin doğmasına olanak sağlamıştır
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi havayolu operasyonel planlama sürecinin aşamalarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Uçak kabininin temizlik işlemleri
B
Filo ataması
C
Ekip eşleşmesi
D
Kuyruk ataması
E
Uçuş tarifesinin yayınlanması
Açıklama:
Havayolu operasyonel planlama süreci şu aşamalardan oluşmaktadır:
- Uçuş tarifesinin yayınlanması
- Filo ataması
- Ekip eşleşmesi
- Ekip ataması
- Kuyruk ataması
- Plan dışı operasyon yönetimi
Soru 2
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi havayolu operasyonlarına konu olan bileşenlerden birisidir?
Seçenekler
A
Sapma
B
Bagaj
C
Rotasyon
D
Maliyet
E
Tarife
Açıklama:
Havaalanlarında gerçekleştirilen havayolu operasyonlarına temel olarak üç bileşen konu olmaktadır:
- Yolcu
- Yolcu beraberindeki bagaj
- Kargo
Soru 3
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi havayolu operasyonel planlama sürecinin son aşamasını temsil etmektedir?
Seçenekler
A
Uçuş tarifesinin yayınlanması
B
Filo ataması
C
Plan dışı operasyon yönetimi
D
Ekip eşleşmesi
E
Kuyruk ataması
Açıklama:
Havayolu operasyonel planlama sürecinin son aşaması plan dışı operasyon yönetimini temsil ettiğinden bu sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Soru 4
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi seyahat süresine ilişkin göstergelerden birisidir?
Seçenekler
A
Ortalama check-in süresi
B
Boarding tamamlanma süresi
C
Bagaj teslim süresi
D
Uçuş iptalleri
E
Uçak verimliliği
Açıklama:
Seyahat süresine ilişkin göstergeler, uçuş iptalleri, sapmalar ve yeniden yönlendirmeler, ve gecikmelerden oluştuğu için bu sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Soru 5
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi kara tarafı operasyonlarına ilişkin göstergelerden birisidir?
Seçenekler
A
İkram yükleme süresi
B
Ekip bekleme süresi
C
Kullanılmış su tahliyesi
D
Uçak içi temizlik kalitesi
E
Boarding tamamlanma süresi
Açıklama:
Kara tarafı operasyonlarına ilişkin göstergeler, Ortalama Check-in Süresi, Boarding Tamamlanma Süresi, Kayıp ve Hasarlı Bagaj Sayısı ve Oranı ve Bagaj Teslim Süresinden oluşmaktadır. Bu bağlamda ilgili sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Soru 6
Aşağıdaki seçeneklerden hava tarafı operasyonlarına ilişkin göstergelerden birisidir?
Seçenekler
A
Boarding tamamlanma süresi
B
Yeniden yönlendirmeler
C
Gecikmeler
D
Kayıp ve hasarlı bagaj sayısı
E
İkram yükleme süresi
Açıklama:
Hava kara tarafı operasyonlarına ilişkin göstergeler, İkram Yükleme Süresi, Uçak İçi Temizlik Kalitesi ve Süresi, Ekip Bekleme Süresi ve Hazır Bulunuşluğu ve Kullanılmış Su Tahliyesi ve Temiz Su Yükleme Süresinden oluştuğundan bu sorunun doğru yanıtı E seçeneğidir.
Soru 7
Tarife planlama sürecinin çıktısı olan uçuş tarifesinin uygulanmasına (planlanmış ürünün fiili olarak üretilmesine) ilişkin süreçlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Operasyonel bakış
B
Tarife planlama
C
Havayolu operasyonları
D
Uçuş operasyonları
E
Performans göstergeleri
Açıklama:
Havayolu Operasyonlarının Planlanması
Havayolu operasyonları, tarife planlama sürecinin çıktısı olan uçuş tarifesinin uygulanmasına (planlanmış ürünün fiili olarak üretilmesine) ilişkin süreçlerdir.
Havayolu operasyonları, tarife planlama sürecinin çıktısı olan uçuş tarifesinin uygulanmasına (planlanmış ürünün fiili olarak üretilmesine) ilişkin süreçlerdir.
Soru 8
"Operasyonel planlamanın başlangıç noktasını ise ......... oluşturur" cümlesindeki boşluğa gelebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Filo ve uçak atama
B
Uçak ağı tasarımı
C
Ekip planlama
D
Tarife planlama
E
Filo planlama
Açıklama:
Havayolu Operasyonlarının Planlanması
Operasyonel planlamanın başlangıç noktasını ise tarife planlama oluşturur.
Operasyonel planlamanın başlangıç noktasını ise tarife planlama oluşturur.
Soru 9
Havayolu işletmesinin yayınladığı uçuş tarifeleri içinde yer alan kış tarifesi ne zaman başlar?
Seçenekler
A
Ekim ayının son pazar günü
B
Ekim ayının son cumartesi günü
C
Mart ayının son pazar günü
D
Mart ayının son cumartesi günü
E
Kasım ayının ilk pazar günü
Açıklama:
Havayolu Operasyonlarının Planlanması
Havayolu işletmesi, yaz ve kış tarifesi olmak üzere, yaklaşık 6 aylık süreleri kapsayacak şekilde, yılda iki kez uçuş
tarifesi yayınlar. Kış tarifesi ise ekim ayının son pazar günü başlar.
Havayolu işletmesi, yaz ve kış tarifesi olmak üzere, yaklaşık 6 aylık süreleri kapsayacak şekilde, yılda iki kez uçuş
tarifesi yayınlar. Kış tarifesi ise ekim ayının son pazar günü başlar.
Soru 10
Havayolu işletmesinin yayınladığı uçuş tarifeleri içinde yer alan yaz tarifesi ne zaman başlar?
Seçenekler
A
Mart ayının son cumartesi günü
B
Mart ayının son pazar günü
C
Ekim ayının son cumartesi günü
D
Ekim ayının son pazar günü
E
Mart ayının ilk pazar günü
Açıklama:
Havayolu Operasyonlarının Planlanması
Havayolu işletmesinin yayınladığı uçuş tarifeleri içinde yer alan yaz tarifesi, Mart ayının son pazar günü başlar.
Havayolu işletmesinin yayınladığı uçuş tarifeleri içinde yer alan yaz tarifesi, Mart ayının son pazar günü başlar.
Soru 11
"Yolcu ve bagaj check-in, bağlantılı yolcu ve bagaj, kargo ve bagajların uçağa yüklenme öncesi işlemleri, ikram hazırlama ve yolcuların uçağa alınmasına hazır hâle getirilme faaliyetleri............. oluşturmaktadır" cümlesinde yer alan boşluğa gelebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uçuş tarifesinin yayınlanmasını
B
Kısa dönemli planlamayı
C
Hava tarafı havayolu operasyonlarını
D
Uzun dönemli planlamayı
E
Kara tarafı havayolu operasyonlarını
Açıklama:
Operasyon Gününde Gerçekleştirilen Faaliyetler
Yolcu ve bagaj check-in, bağlantılı yolcu ve bagaj, kargo ve bagajların uçağa yüklenme öncesi işlemleri, ikram hazırlama ve yolcuların uçağa alınmasına hazır hâle getirilme faaliyetleri kara tarafı havayolu operasyonlarını oluşturmaktadır.
Yolcu ve bagaj check-in, bağlantılı yolcu ve bagaj, kargo ve bagajların uçağa yüklenme öncesi işlemleri, ikram hazırlama ve yolcuların uçağa alınmasına hazır hâle getirilme faaliyetleri kara tarafı havayolu operasyonlarını oluşturmaktadır.
Soru 12
"Yolcuların uçaktan indirilmesi/uçağa alınması, bagaj indirme/ yükleme, uçak kabin temizliği, gelen giden uçuş arasında ekiplerin değişimi, rutin görsel uçak bakımı, yakıt ikmal ve ikram indirme/yükleme faaliyetleri ............ oluşturmaktadır" cümlesinde yer alan boşluğa gelebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kısa dönemli planlamayı
B
Kara tarafı havayolu operasyonlarını
C
Hava tarafı havayolu operasyonlarını
D
Uzun dönemli planlamayı
E
Günlük operasyonların planlanması ve uygulanmasını
Açıklama:
Operasyon Gününde Gerçekleştirilen Faaliyetler
Yolcuların uçaktan indirilmesi/uçağa alınması, bagaj indirme/ yükleme, uçak kabin temizliği, gelen giden uçuş arasında ekiplerin değişimi, rutin görsel uçak bakımı, yakıt ikmal ve ikram indirme/yükleme faaliyetleri de hava tarafı havayolu operasyonlarını oluşturmaktadır.
Yolcuların uçaktan indirilmesi/uçağa alınması, bagaj indirme/ yükleme, uçak kabin temizliği, gelen giden uçuş arasında ekiplerin değişimi, rutin görsel uçak bakımı, yakıt ikmal ve ikram indirme/yükleme faaliyetleri de hava tarafı havayolu operasyonlarını oluşturmaktadır.
Soru 13
Kara tarafı operasyonel birimlerinin ve yapılarının aksine, tamamen uçuşla ilgili binaların, işletmelerin yer aldığı, direkt olarak uçuşla ilgili operasyonların yapıldığı ve bu nedenle de giriş ve çıkışların sıkı kontrol mekanizmalarına tabi olduğu havaalanı bölümlerine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hava tarafı tesis ve yapıları
B
Kara tarafı tesis ve yapıları
C
Bakım operasyonları
D
Check-in ve boarding faaliyetleri
E
Havaalanı alt yapısı
Açıklama:
Hava Tarafı Operasyonları
Hava tarafı tesis ve yapıları; kara tarafı operasyonel birimlerinin ve yapılarının aksine, tamamen uçuşla ilgili binaların, işletmelerin yer aldığı, direkt olarak uçuşla ilgili operasyonların yapıldığı ve bu nedenle de giriş ve çıkışların sıkı kontrol mekanizmalarına tabi olduğu havaalanı bölümleridir.
Hava tarafı tesis ve yapıları; kara tarafı operasyonel birimlerinin ve yapılarının aksine, tamamen uçuşla ilgili binaların, işletmelerin yer aldığı, direkt olarak uçuşla ilgili operasyonların yapıldığı ve bu nedenle de giriş ve çıkışların sıkı kontrol mekanizmalarına tabi olduğu havaalanı bölümleridir.
Soru 14
Bir havayolu işletmesinde, uçuşun planlanması, gecikmesi ve uçağın uçuşa verilmesinden kim/kimler sorumludur?
Seçenekler
A
Sadece kaptan
B
Hava trafik kontrolörleri
C
Sadece Dispeçer (Uçuş hareket uzmanı)
D
Kaptan ve uçuş harekat uzmanı (dispeçer)
E
Havayolu işletmesi
Açıklama:
Havayolu Uçuş Operasyonları
Bir havayolu işletmesinde, uçuşun planlanması, gecikmesi ve uçağın uçuşa verilmesinden kaptan ve uçuş harekat uzmanı (dispeçer) birlikte sorumludur.
Bir havayolu işletmesinde, uçuşun planlanması, gecikmesi ve uçağın uçuşa verilmesinden kaptan ve uçuş harekat uzmanı (dispeçer) birlikte sorumludur.
Soru 15
Havayolu operasyonlarına ilişkin belirlenen işletme hedeflerinin ne derece gerçekleştirilebildiğinin ölçülmesinde kullanılan ve amaca yönelik farklı şekillerde toplanan ya da hesaplanan uyarıcı verilerine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Havayolu verimlilik göstergeleri
B
Operasyonel performans göstergeleri
C
Üretim miktarına ilişkin performans göstergeleri
D
Uçak Verimliliği
E
Operasyonel başarı
Açıklama:
HAVAYOLU OPERASYONLARINA İLİŞKİN PERFORMANS GÖSTERGELERİ
Operasyonel performans göstergeleri, havayolu operasyonlarına ilişkin belirlenen işletme hedeflerinin ne derece gerçekleştirilebildiğinin ölçülmesinde kullanılan ve amaca yönelik farklı şekillerde toplanan ya da hesaplanan uyarıcı verilerdir.
Operasyonel performans göstergeleri, havayolu operasyonlarına ilişkin belirlenen işletme hedeflerinin ne derece gerçekleştirilebildiğinin ölçülmesinde kullanılan ve amaca yönelik farklı şekillerde toplanan ya da hesaplanan uyarıcı verilerdir.
Soru 16
Üretim ya da çıktı miktarının girdiye oranına ne ad verilir?
Seçenekler
A
İş gücü
B
Performans göstergeleri
C
Ölçme
D
İş gücü maliyeti
E
Verimlilik
Açıklama:
Operasyonların Verimliliğine İlişkin Performans Göstergeleri
Verimlilik, üretim ya da çıktı miktarının girdiye oranıdır.
Verimlilik, üretim ya da çıktı miktarının girdiye oranıdır.
Soru 17
"Havayolu taşımacılığında, tarife planlama sürecinin çıktısı olan uçuş tarifesinin uygulanmasına (planlanmış ürünün fiili olarak üretilmesine) ilişkin süreçler" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Havayolu Operasyonları
B
Stratejik Planlama
C
Operasyonel Planlama
D
Ekip Planlama
E
Operasyonların Kontrolü
Açıklama:
Havayolu operasyonları, tarife planlama sürecinin çıktısı olan uçuş tarifesinin uygulanmasına (planlanmış ürünün fiili olarak üretilmesine) ilişkin süreçlerdir.
Soru 18
'Filo ve Uçak Atama' havayolu operasyonlarının planlanması sürecinde hangi aşamada yer almaktadır?
Seçenekler
A
Operasyonel Planlama
B
Stratejik Planlama
C
Operasyonların Yönetimi
D
Filo Planlama
E
Operasyonların Kontrolü
Açıklama:
Soru 19
Operasyonel planlamaya konu olan temel bileşenler nelerdir?
Seçenekler
A
Uçak, pilot ve kabin görevlileri
B
Uçak, uçuş ekibi ve yolcular
C
Yolcular, uçuş ekibi ve kabin görevlileri
D
Uçak, yer hizmetleri, uçuş ekibi
E
Yolcular, yer hizmetleri ve uçak
Açıklama:
Uçak ve uçuşta görev alan pilot ile kabin görelilerinden oluşan ekip ile havayolu hizmeti üretim sürecinin belirli aşamalarına bizzat dâhil olan yolcu ile birlikte bu üç bileşen, operasyonel planlamaya konu olan temel bileşenlerdir.
Soru 20
Havaalanlarında gerçekleştirilen 'kara tarafı operasyonlarına' temel olan üç bileşen şunlardır: .........., .......... ve ......... .
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
yolcu / bagaj / kargo
B
yolcu / bagaj / check-in
C
yolcu / ikram servisi / bagaj alımı
D
bagaj / kargo / gümrük kontrolleri
E
yolcu / güvenlik kontrolü / teknik kontrol
Açıklama:
Havaalanlarında gerçekleştirilen havayolu operasyonlarına temel olarak üç bileşen konu olmaktadır: yolcu, yolcu beraberindeki bagaj ve kargo.
Soru 21
Havayolu işletmelerinde, uçak yükleme faaliyetlerinin yönetim ve koordinasyonu ........... ile sağlamaktadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
yük kontrol / yükleme uzmanları
B
ikram hizmetleri
C
yığma yükleme ekibi
D
kargo uzmanları
E
kargo - bagaj sorumlusu
Açıklama:
Havayolu işletmeleri uçak yükleme faaliyetlerinin yönetim ve koordinasyonunu yük kontrol / yükleme uzmanları (loading supervisor/load controller/load master) ile sağlamaktadır.
Soru 22
'Uçağın iniş yaptıktan sonra bir sonraki uçuşuna başlayabilmesi için gerekli hazırlıkları yerine getirmek üzere havaalanında geçirdiği süre' olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uçak çevrim süresi
B
Seyahat başlangıç süresi
C
Operasyonel süre
D
Yükleme boşaltma süresi
E
Check-in süresi
Açıklama:
Uçak çevrim süresi, uçağın iniş yaptıktan sonra bir sonraki uçuşuna başlayabilmesi için gerekli hazırlıkları yerine getirmek üzere havaalanında geçirdiği süreye denilmektedir.
Uçağın park edişini takiben takoz konulması ile başlayıp bir sonraki uçuş için takozların alınmasına kadar geçen süreyi kapsamaktadır
Uçağın park edişini takiben takoz konulması ile başlayıp bir sonraki uçuş için takozların alınmasına kadar geçen süreyi kapsamaktadır
Soru 23
Uçuş iptalleri ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Planlı tarifede yer aldığı hâlde, operasyon gününde iptal edilen uçuş sayısını ifade eder.
B
Uçuş iptali, havayolu işletmesinin kontrolü dışında ya da dâhilindeki faktörlerden kaynaklanabilir.
C
Olumsuz hava koşulları, kalkış ya da iniş havaalanının kapatılması dışsal faktörlere
örnektir.
örnektir.
D
İptali yapılan seferde ücretli bilet almış olan yolcuların ödedikleri ücreti iade alma hakları vardır.
E
Uçuş iptal sayıları operasyonel başarım derecesi hakkında fikir veren sınırlı bir
göstergedir.
göstergedir.
Açıklama:
Uçuş iptal sayıları operasyonel başarım derecesi hakkında fikir veren nitelikli bir
göstergedir.
göstergedir.
Soru 24
'Uçağın planlanan varış havaalanından başka bir havaalanına iniş gerçekleştirmesi' olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uçak Çevrim Süresi
B
Uçuş İptali
C
Hava Tarafı Operasyonu
D
Sapma
E
Gecikme
Açıklama:
Uçağın planlanan varış havaalanından başka bir havaalanına iniş gerçekleştirmesine sapma (diversion) denir ve bu durum yolcu memnuniyeti ile işletme maliyetlerini etkileyen bir durumdur.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi havayolu yönetiminde 'kara tarafı operasyonlarına ilişkin göstergelerden' biri değildir?
Seçenekler
A
Sapmalar ve Yeniden Yönlendirmeler
B
Ortamala Check-in Süresi
C
Boarding Tamamlama Süresi
D
Kayıp ve Hasarlı Bagaj Sayısı ve Oranı
E
Bagaj Teslim Süresi
Açıklama:
'Sapmalar ve yeniden yönlendirmeler' seyahat süresine ilişkin göstergelerden biridir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi havayolu yönetiminde 'hava tarafı operasyonlarına ilişkin göstergelerden' biridir?
Seçenekler
A
İkram Yükleme Süresi
B
Ortalama Check-in Süresi
C
Kayıp ve Hasarlı Bagaj Sayısı ve Oran
D
Gecikmeler
E
Sapmalar ve Yeniden Yönlendirmeler
Açıklama:
Hava Tarafı Operasyonlarına İlişkin Göstergeler:
İkram Yükleme Süresi; Kullanılmış Su Tahliyesi ve Temiz Su Yükleme Süresi; Uçak İçi Temizlik Kalitesi ve Süresi ve Ekip Bekleme Süresi ve Hazır Bulunuşluğu'dur.
İkram Yükleme Süresi; Kullanılmış Su Tahliyesi ve Temiz Su Yükleme Süresi; Uçak İçi Temizlik Kalitesi ve Süresi ve Ekip Bekleme Süresi ve Hazır Bulunuşluğu'dur.
Soru 27
Günlük uçak kullanım miktarı, aşağıdaki seçeneklerden en fazla hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Uçuş iptalleri
B
Sapmalar
C
Bagaj teslim süresi
D
Uçak verimliliği
E
Ortalama check-in süresi
Açıklama:
Uçak verimliliğini basit bir şekilde ölçmek için kullanılan gösterge Günlük Uçak Kullanım Miktarıdır (Utilization). Uçakların, süresi belirli ve sınırlı olan gün içinde (24 saat) kullanım süresi artarsa üretim miktarı (AEKK) da o denli artacaktır. Bu sebeple yukarıdaki sorunun doğru yanıtı D seçeneğidir.
Soru 28
Toplam uçulan km değerinin personel sayısına bölünmesi, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Personel Başına Arz Edilen Ton-Km
B
Personel Başına Ücretli Yolcu-Km
C
Personel Başına Uçulan Km
D
Personel Başına Taşınan Yolcu
E
Personel Başına Taşınan Kargo
Açıklama:
Toplam uçulan km değerinin personel sayısına bölünmesiyle Personel Başına Uçulan Km elde edildiğinden bu sorunun doğru yanıtı C seçeneğidir.
Soru 29
Havayolu işletmesinin personel başına pazara sunabildiği kargo taşıma kapasitesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Personel Başına Ücretli Yolcu-Km
B
Personel Başına Arz Edilen Ton-Km
C
Personel Başına Uçulan Km
D
Personel Başına Taşınan Kargo
E
Personel Başına Taşınan Yolcu
Açıklama:
Personel Başına Arz Edilen Ton-Km: Yolcu beraberinde taşınan bagajların yanı sıra ticari amaçla taşınabilecek kargo ve posta kapasitesini de içermekte olan toplam arz edilen ton km değerinin personel sayısına bölünmesiyle elde edilir. Havayolu işletmesinin personel başına pazara sunabildiği kargo taşıma kapasitesini gösterir. Bu yüzden yukarıdaki sorunun doğru yanıtı B seçeneğidir.
Soru 30
Bir havayolu şirketinin personel başına satışını yapıp gelir elde edebildiği üretim miktarı, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Personel Başına Ücretli Yolcu-Km
B
Personel Başına Arz Edilen Ton-Km
C
Personel Başına Uçulan Km
D
Personel Başına Taşınan Kargo
E
Personel Başına Taşınan Yolcu
Açıklama:
Personel Başına Ücretli Yolcu-Km: Gerçek üretim miktarı AEKK ile ölçülmektedir. Diğer yandan havayolu işletmesinin en önemli amaçlarından biri ürettiğini satabilmektir. Satış olmazsa hizmet üretimi için katlanılan maliyetleri karşılayacak bir gelir de yok demektir. Bu nedenle iş gücü verimliliğinin ölçümünde ÜYK da kullanılmaktadır. Havayolu işletmesinin ücret elde edebildiği koltuk-km değerinin personel sayısına bölünmesiyle elde edilir. Personel başına satışını yapıp gelir elde edebildiği üretim miktarını gösterir. Bu yüzden yukarıdaki sorunun doğru yanıtı A seçeneğidir.
Soru 31
Havayolları için operasyonel planlamanın başlangıcını oluşturan süreç hangisidir?
Seçenekler
A
Ekip eşleşmesi
B
Filo ataması
C
Tarife planlama
D
Yer hizmetleri planlaması
E
Kabin planlaması
Açıklama:
Uçuş hizmetinin üretilebilmesi için stratejik planların, daha uygulanabilir planlara dönüştürülmesi gerekir. Bir başka ifadeyle, stratejik planları destekleyecek şekilde, işlevsel departmanlar düzeyinde planların oluşturulması gerekir. Havayolu operasyonları, bir havayolu işletmesinin üretim işlevine karşılık gelmektedir. Buna göre operasyonel planlama, uçuş hizmetinin üretilmesi için gerekli olan planların yapılması anlamına gelir. Uçuş hazırlık aşaması olarak görülebilir. Operasyonel planlamanın başlangıç noktasını ise tarife planlama oluşturur. Havayolu işletmesi bu kapsamda, hangi şehirlere, hangi gün ve saatlerde uçuş gerçekleştireceğinin kararını vermektedir.
Yanıt C'dir. Tarife planlamadır.
Yanıt C'dir. Tarife planlamadır.
Soru 32
Havayolu işletmelerinde yaz tarifesi ne zaman başlar?
Seçenekler
A
Mayıs ayının ilk pazar günü
B
Sömestr tatili döneminin ilk pazar günü
C
Mayıs ayının son pazar günü
D
Nisan ayının ilk pazar günü
E
Mart ayının son pazar günü
Açıklama:
Yaz ve kış tarifeleri tam olarak 6 ay sürmeyebilir. Yaz tarifesi mart ayının son pazar
günü başlar ve ekim ayının son pazar gününden önceki cumartesi günü sone erer. Kış tarifesi ise ekim ayının son pazar günü başlar.
Yanıt E'dir. Mart ayının son pazar günüdür.
günü başlar ve ekim ayının son pazar gününden önceki cumartesi günü sone erer. Kış tarifesi ise ekim ayının son pazar günü başlar.
Yanıt E'dir. Mart ayının son pazar günüdür.
Soru 33
Havayolu operasyonlarına konu olan üç bileşen aşağıdakilerden hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Yolcu, bagaj, kargo
B
Yolcu, yiyecek, teknik bakım
C
Bagaj, kargo, yiyecek
D
Kargo, yiyecek, ekip
E
Ekip, teknik bakım, donanım
Açıklama:
Havaalanlarında gerçekleştirilen havayolu operasyonlarına temel olarak üç bileşen konu olmaktadır: yolcu, yolcu beraberindeki bagaj ve kargo. Yolcu taşımacılığı alanında faaliyet gösteren havayolu işletmelerinin bazıları sadece yolcuya hizmet verirken bazıları ise hem yolcu hem de kargoya birlikte hizmet vermektedir. Hem yolcu hem de kargo taşımacılığı yapan havayolu yolcu işletmeleri, yolcu ve bagajları yükledikten sonra kalan alanın uygunluğuna göre belirli miktarda uçak altı kargo (belly cargo) taşımacılığı da yapmaktadır. Bunun dışında, sadece kargo taşımacılığı gerçekleştiren kargo havayolu işletmeleri de mevcuttur.
Yanıt A'dır. Yolcu, bagaj, kargodur.
Yanıt A'dır. Yolcu, bagaj, kargodur.
Soru 34
Havayolu operasyonlarında check-in sonrası ve boarding öncesi süreçler hangi birim tarafından yönetilir?
Seçenekler
A
Havayolu işletmesi
B
Devlet hava meydanları işletmesi
C
Güvenlik birimleri
D
Bilet alınan firma
E
Duty-free
Açıklama:
Havayolu operasyonları penceresinden bakıldığında, check-in sonrası ve boarding öncesi süreçler, havayolu işletmesi tarafından değil, göçmenlik bürosu (dış hat uçuş olması hâlinde), güvenlik birimleri ve havaalanı ya da terminal işletmecisi gibi farklı birimler tarafından gerçekleştirilmektedir.
Yanıt C'dir. Güvenlik birimleridir.
Yanıt C'dir. Güvenlik birimleridir.
Soru 35
Boarding işlemi geniş gövdeli uçaklar için uçuştan kaç dakika önce başlar?
Seçenekler
A
15 dk
B
30 dk
C
40 dk
D
60 dk
E
20 dk
Açıklama:
Giden yolcular farklı zamanlarda boarding kapılarına/salonlarına gelerek yer personelinin uçağa binişi başlatma çağrısını bekler. Boarding işlemi, dar gövdeli uçaklar için uçak kalkış saatinden en az 15 dakika, geniş gövdeli uçaklar için 40 dakika önce başlar. Havayolu işletmesinin iş modeline göre, havayolu işletmelerince farklı boarding yöntemleri
kullanılabilmektedir.
Yanıt C'dir. 40 dk önce başlar.
kullanılabilmektedir.
Yanıt C'dir. 40 dk önce başlar.
Soru 36
Yolcuların uçaktan indirilmesi/uçağa bindirilmesi, yakıt ikmali, uçak içi kabin temizliği, uçak tuvalet ve su hizmeti, ekip değişimi, rutin bakım kontrolleri, bagaj, kargo ve ikramın indirilmesi ve yüklenmesi, uçağın yanaştırılması, uçağın geri itilmesi faaliyetlerinden oluşan hizmetler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ramp operasyonları
B
Yer hizmetleri
C
Meydan hizmetleri
D
Havayolu hizmetleri
E
Marshalling hizmetleri
Açıklama:
Ramp faaliyetleri esasında, uçak havaalanına gelmeden çok önce başlamaktadır. Uçak çevrim süresini etkin ve verimli kullanabilmek için, yer personeli, gerekli hizmet ekipmanının çoğunu mümkün olduğunca uçak park yerinde önceden konumlandırmaktadır. Ramp operasyonları temel olarak; yolcuların uçaktan indirilmesi/uçağa bindirilmesi, yakıt ikmali, uçak içi kabin temizliği, uçak tuvalet ve su hizmeti, ekip değişimi, rutin bakım kontrolleri, bagaj, kargo ve ikramın indirilmesi ve yüklenmesi, uçağın yanaştırılması (marshalling), uçağın geri itilmesi (pushback) faaliyetlerinden oluşmaktadır.
Yanıt A'dır. Ramp hizmetleridir.
Yanıt A'dır. Ramp hizmetleridir.
Soru 37
Yakıt ikmali ile ilgili olarak hangi maddeler doğrudur?
I. Yolcular uçakta iken yapılmaz
II. Yolcular uçağa binerken yapılmaz
III. Yolcular uçaktan inerken yapılmaz
IV. Bagaj yükleme/boşaltma sırasında yapılmaz
I. Yolcular uçakta iken yapılmaz
II. Yolcular uçağa binerken yapılmaz
III. Yolcular uçaktan inerken yapılmaz
IV. Bagaj yükleme/boşaltma sırasında yapılmaz
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Ramp operasyonlarında önemli bir faaliyet, yakıt ikmalidir. Bir uçağa yakıt yüklenmesi, sınırlı
uçak çevrim süreleri için, özellikle düşük maliyetli havayolu işletmeleri özelinde, belki de en kritik faaliyettir. Yakıt alımı, çoğu ülkenin havacılık kuralları gereği, emniyet gerekçesiyle yolcular uçak içerisinde iken veya uçağa yolcu alınması ya da uçaktan yolcu indirilmesi esnasında yerine getirilememektedir. Ayrıca uçak çevresinde aynı alana ihtiyaç duyduğundan, bagaj yükleme ve boşaltma ile de aynı anda yakıt ikmali yapılamaz.
Yanıt E'dir. Tüm maddeler doğrudur.
uçak çevrim süreleri için, özellikle düşük maliyetli havayolu işletmeleri özelinde, belki de en kritik faaliyettir. Yakıt alımı, çoğu ülkenin havacılık kuralları gereği, emniyet gerekçesiyle yolcular uçak içerisinde iken veya uçağa yolcu alınması ya da uçaktan yolcu indirilmesi esnasında yerine getirilememektedir. Ayrıca uçak çevresinde aynı alana ihtiyaç duyduğundan, bagaj yükleme ve boşaltma ile de aynı anda yakıt ikmali yapılamaz.
Yanıt E'dir. Tüm maddeler doğrudur.
Soru 38
Uçağın iniş yaptıktan sonra bir sonraki uçuşuna başlayabilmesi için gerekli hazırlıkları yerine getirmek üzere havaalanında geçirdiği ve uçağın park edişini takiben takoz konulması ile başlayıp bir sonraki uçuş için takozların alınmasına kadar geçen süre aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ramp süresi
B
Marshalling süresi
C
Pushback süresi
D
Uçak çevrim süresi
E
Uçak işletme süresi
Açıklama:
Uçak çevrim süresi, uçağın iniş yaptıktan sonra bir sonraki uçuşuna başlayabilmesi için gerekli hazırlıkları yerine getirmek üzere havaalanında geçirdiği süreye denilmektedir ve uçağın park edişini takiben takoz konulması ile başlayıp bir sonraki uçuş için takozların alınmasına kadar geçen süreyi kapsamaktadır.
Yanıt D'dir. Uçak çevrim süresidir.
Yanıt D'dir. Uçak çevrim süresidir.
Soru 39
Toplam Sapma Sayısı / Toplam Planlanmış Sefer Sayısı formülü ile ortaya çıkan oran aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sapma oranı
B
İptal oranı
C
Uçak çevrim oranı
D
Uçuş sayısı oranı
E
Kar oranı
Açıklama:
Uçağın planlanan varış havaalanından başka bir havaalanına iniş gerçekleştirmesine sapma (diversion) denir ve bu durum yolcu memnuniyeti ile işletme maliyetlerini etkileyen bir durumdur.
Sapma oranı = Toplam Sapma Sayısı / Toplam Planlanmış Sefer Sayısı
formülü ile hesaplanır.
Yanıt A'dır. Sapma oranıdır.
Sapma oranı = Toplam Sapma Sayısı / Toplam Planlanmış Sefer Sayısı
formülü ile hesaplanır.
Yanıt A'dır. Sapma oranıdır.
Soru 40
(Toplam Planlanan Kalkış Sayısı - Kalkış Gecikmesi Sayısı) / Toplam Planlanan Kalkış Sayısı formülü ile hesaplanan değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sapma oranı
B
İptal oranı
C
Zamanında kalkış performansı
D
Karlılık performansı
E
Tarife diversion performansı
Açıklama:
Zamanında Kalkış Performansı planlanan uçuşlardan ne kadarının zamanında kalktığını gösterir ve aşağıdaki formülle hesaplanır:
Zamanında Kalkış Performansı = (Toplam Planlanan Kalkış Sayısı - Kalkış Gecikmesi Sayısı) /
Toplam Planlanan Kalkış Sayısı
Yanıt C'dir. Zamanında kalkış performansıdır.
Zamanında Kalkış Performansı = (Toplam Planlanan Kalkış Sayısı - Kalkış Gecikmesi Sayısı) /
Toplam Planlanan Kalkış Sayısı
Yanıt C'dir. Zamanında kalkış performansıdır.
Soru 41
"............., tarife planlama sürecinin çıktısı olan uçuş tarifesinin uygulanmasına (planlanmış ürünün fiili olarak üretilmesine) ilişkin süreçlerdir" cümlesindeki boşluğa gelebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Stratejik Planlama
B
Kısa dönemli planlama
C
Havayolu işletmeleri
D
Havayolu operasyonları
E
Uçak uçuş öncesi görsel kontrolü
Açıklama:
HAVAYOLU İŞLETMELERİNDE OPERASYONEL SÜREÇ
Havayolu operasyonları, tarife planlama sürecinin çıktısı olan uçuş tarifesinin uygulanmasına (planlanmış ürünün fiili olarak üretilmesine) ilişkin süreçlerdir.
Havayolu operasyonları, tarife planlama sürecinin çıktısı olan uçuş tarifesinin uygulanmasına (planlanmış ürünün fiili olarak üretilmesine) ilişkin süreçlerdir.
Soru 42
Operasyonel planlamanın başlangıç noktasını ne oluşturur?
Seçenekler
A
Ekip planlama
B
Tarife planlama
C
Filo ve uçak atama
D
Koordinasyonu
E
Kuyruk ataması
Açıklama:
HAVAYOLU İŞLETMELERİNDE OPERASYONEL SÜREÇ
Tarife planlama, operasyonel planlamanın başlangıcını oluşturmaktadır.
Tarife planlama, operasyonel planlamanın başlangıcını oluşturmaktadır.
Soru 43
Uçak ihtiyacının belirlenmesine yönelik uzun dönemli yapılan planlamaya ne denir?
Seçenekler
A
Filo planlama
B
Uçuş ağı planlama
C
Tarife planlama
D
Ekip planlama
E
Uçuş tarifesinin yayınlanması
Açıklama:
HAVAYOLU İŞLETMELERİNDE OPERASYONEL SÜREÇ
Bir diğer önemli planlama ise uçak ihtiyacının belirlenmesine yönelik uzun dönemli yapılan filo planlamadır.
Bir diğer önemli planlama ise uçak ihtiyacının belirlenmesine yönelik uzun dönemli yapılan filo planlamadır.
Soru 44
Pilot ve kabin görevlilerinden kimlerin hangi uçuşlarda görevlendirilmesi hangi süreçte yapılır?
Seçenekler
A
Filo planlama
B
Ekip planlama
C
Tarife planlama
D
Uçuş planlama
E
Uçuş ağı planlama
Açıklama:
HAVAYOLU İŞLETMELERİNDE OPERASYONEL SÜREÇ
Pilot ve kabin görevlilerinden kimlerin hangi uçuşlarda görevlendirileceği ekip planlama süreciyle ortaya çıkar.
Pilot ve kabin görevlilerinden kimlerin hangi uçuşlarda görevlendirileceği ekip planlama süreciyle ortaya çıkar.
Soru 45
Tarife planlama sürecinin bittiği noktada hangi süreç başlamaktadır?
Seçenekler
A
Ekip eşlemesi
B
Ekip ataması
C
Hava tarafı havayolu operasyonları
D
Kara tarafı havayolu operasyonları
E
Havayolu operasyonlarının kontrolü/yönetimi
Açıklama:
HAVAYOLU İŞLETMELERİNDE OPERASYONEL SÜREÇ
Tarife planlama sürecinin bittiği noktada ise havayolu operasyonlarının kontrolü/yönetimi süreci başlamaktadır.
Tarife planlama sürecinin bittiği noktada ise havayolu operasyonlarının kontrolü/yönetimi süreci başlamaktadır.
Soru 46
"........... havaalanında doğrudan uçuş faaliyetlerine dâhil olmayan terminal binalarının yanı sıra kullanılan veya kullanılmayan
boş sahaların yer aldığı, ana giriş yolu/yolları kontrol noktasından başlayarak hava tarafı dışında kalan tesis, alan ve binalardan oluşan havaalanı bölümüdür" cümlesindeki boşluğa gelebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
boş sahaların yer aldığı, ana giriş yolu/yolları kontrol noktasından başlayarak hava tarafı dışında kalan tesis, alan ve binalardan oluşan havaalanı bölümüdür" cümlesindeki boşluğa gelebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Günlük operasyonların planlanması ve uygulanması
B
Gelen, giden ve aktarması
C
Kara tarafı
D
Hava tarafı
E
Hava tarafı tesis ve yapıları
Açıklama:
Operasyon Gününde Gerçekleştirilen Faaliyetler
Kara tarafı; havaalanında doğrudan uçuş faaliyetlerine dâhil olmayan terminal binalarının yanı sıra kullanılan veya kullanılmayan
boş sahaların yer aldığı, ana giriş yolu/yolları kontrol noktasından başlayarak hava tarafı dışında kalan tesis, alan ve binalardan oluşan havaalanı bölümüdür.
Kara tarafı; havaalanında doğrudan uçuş faaliyetlerine dâhil olmayan terminal binalarının yanı sıra kullanılan veya kullanılmayan
boş sahaların yer aldığı, ana giriş yolu/yolları kontrol noktasından başlayarak hava tarafı dışında kalan tesis, alan ve binalardan oluşan havaalanı bölümüdür.
Soru 47
Kara tarafı operasyonel birimlerinin ve yapılarının aksine, tamamen uçuşla ilgili binaların, işletmelerin yer aldığı, direkt olarak uçuşla ilgili operasyonların yapıldığı ve bu nedenle de giriş ve çıkışların sıkı kontrol mekanizmalarına tabi olduğu havaalanı bölümlerine ne denir?
Seçenekler
A
Kara tarafı tesis ve yapıları;
B
Hava tarafı tesis ve yapıları
C
Ramp operasyonları
D
Yolcu check-in gişeleri
E
Havaalanı güvenliği
Açıklama:
Hava Tarafı Operasyonları
Hava tarafı tesis ve yapıları; Kara tarafı operasyonel birimlerinin ve yapılarının aksine, tamamen uçuşla ilgili binaların, işletmelerin yer aldığı, direkt olarak uçuşla ilgili operasyonların yapıldığı ve bu nedenle de giriş ve çıkışların sıkı kontrol mekanizmalarına tabi olduğu havaalanı bölümleridir.
Hava tarafı tesis ve yapıları; Kara tarafı operasyonel birimlerinin ve yapılarının aksine, tamamen uçuşla ilgili binaların, işletmelerin yer aldığı, direkt olarak uçuşla ilgili operasyonların yapıldığı ve bu nedenle de giriş ve çıkışların sıkı kontrol mekanizmalarına tabi olduğu havaalanı bölümleridir.
Soru 48
".................,uçağın iniş yaptıktan sonra bir sonraki uçuşuna başlayabilmesi için gerekli hazırlıkları yerine getirmek üzere havaalanında geçirdiği süreye denilmektedir ve uçağın park edişini takiben takoz konulması ile başlayıp bir sonraki uçuş için takozların alınmasına kadar geçen süreyi kapsamaktadır" cümlesindeki boşluğa gelebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uçak çevrim süresi
B
Sapma (diversion)
C
Gecikme
D
Planlanan tarife
E
Dakiklik
Açıklama:
Uçak çevrim süresi, uçağın iniş yaptıktan sonra bir sonraki uçuşuna başlayabilmesi için gerekli hazırlıkları yerine getirmek üzere havaalanında geçirdiği süreye denilmektedir ve uçağın park edişini takiben takoz konulması ile başlayıp bir sonraki uçuş için takozların alınmasına kadar geçen süreyi kapsamaktadır.
Soru 49
"Planlanan tarifeye göre uçağın kalkışında 15 dakikaya kadar olan gecikmeler, ............... olarak değerlendirilmektedir" cümlesindeki boşluğa gelebilecek ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sapma (diversion)
B
Rötar
C
Yeniden yönlendirme
D
Zamanında kalkış
E
Teknik sorun
Açıklama:
Planlanan tarifeye göre uçağın kalkışında 15 dakikaya kadar olan gecikmeler, zamanında kalkış olarak değerlendirilmektedir
Soru 50
Varış seferinde yolcuların inmeye başladığı an ile yeni sefer için yeni kabin ekibinin uçağa geliş saati arasındaki süreye ne denir?
Seçenekler
A
Uçak içi temizlik kalitesi ve süresi
B
Yolcu check-in süresi
C
Ekip bekleme Süresi
D
Bağlantılı yolcu bekleme süresi
E
İkram yükleme süresi
Açıklama:
Ekip Bekleme Süresi ve Hazır Bulunuşluğu
Varış seferinde yolcuların inmeye başladığı an ile yeni sefer için yeni kabin ekibinin uçağa geliş saati arasındaki süreye ekip bekleme süresi denir.
Varış seferinde yolcuların inmeye başladığı an ile yeni sefer için yeni kabin ekibinin uçağa geliş saati arasındaki süreye ekip bekleme süresi denir.
Ünite 5
Soru 1
Maliyet kavramı aşağıdaki şıklardan hangisinde tam ve doğru olarak tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
İşletmelerin mal ya da hizmetleri üretip çevrelerine sunmaları için harcadıkları üretim faktörlerinin parasal değeridir.
B
İşletmelerin gelirleri ve giderleri arasındaki olumsuz farktır.
C
İşletmeler tarafından mal ve hizmet üretiminde periyodik olarak gerçekleştirilen tüm harcamalardır.
D
İşletmelerin belirli bir zaman aralığında gerçekleştirdikleri faaliyetlerden elde edilen hasılattır.
E
İşletmenin öz sermayesinde bir azalış meydana getiren her türlü çıkıştır.
Açıklama:
Maliyet, işletmelerin mal ya da hizmetleri üretip çevrelerine sunmaları için harcadıkları üretim faktörlerinin parasal değeridir.
B şıkkında zarar, C ve E şıklarında gider, D şıkkında ciro tanımlanmıştır.
B şıkkında zarar, C ve E şıklarında gider, D şıkkında ciro tanımlanmıştır.
Soru 2
Havayolu taşımacılığında faaliyet maliyetlerinin kaynakları aşağıdaki şıklardan hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Devletin aldığı vergiler ve hizmet sunumu
B
Havalimanları hizmetlerinin sunumu ve satışı
C
Havayolu hizmet sunumunun üretilmesi ve satışı
D
Havayolu çalışanlarının giderleri ve bilet satışı
E
Havalimanı vergileri ve hizmet satışı
Açıklama:
Faaliyet maliyetleri havayolu hizmet sunumunun üretilmesi ve satışından kaynaklanır.
Soru 3
- Faiz gelirleri
- Yolcu ve fazla bagaj
- İştiraklerin yarattığı gelirler
- Kargo (Ekspres ve diplomatik kargo dahil) ve posta
Seçenekler
A
III ve IV
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve IV
E
I, II ve III
Açıklama:
Tarifesiz Havayolu Taşımacılığı Faaliyet Gelirleri şunlardır:
1. Yolcu ve fazla bagaj
2. Kargo (Ekspres ve diplomatik kargo dahil) ve posta
1. Yolcu ve fazla bagaj
2. Kargo (Ekspres ve diplomatik kargo dahil) ve posta
Soru 4
Havayolu işletmeciliğinde uçak tipinin değişmesine bağlı olarak değişen maliyetler aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Dolaylı Faaliyet Maliyetleri
B
Doğrudan Faaliyet Maliyetleri
C
Değişken Maliyetler
D
Sabit Maliyetler
E
Lojistik Maliyetler
Açıklama:
Faaliyet maliyetlerinin sınıflandırılmasında sıklıkla kullanılan ölçüt, maliyetlerin uçak tipine bağlı olup olmadığıdır. Uçak tipi farklılaşınca değişenlere “Doğrudan Faaliyet Maliyetleri (Direct Operating Costs)”, değişmeyenlere ise “Dolaylı Faaliyet Maliyetleri (Indirect Operating Costs)” denilmektedir.
Soru 5
Faaliyet maliyetleri içindeki en yüksek orana sahip kalem ............................ maliyetleridir.
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi durumunda cümle doğru ve anlamlı olur?
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi durumunda cümle doğru ve anlamlı olur?
Seçenekler
A
yakıt
B
havaalanı kullanım
C
iş gücü
D
bakım
E
transfer
Açıklama:
Faaliyet maliyetleri içindeki en yüksek orana sahip kalem iş gücü maliyetleridir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi motor performansı ile ilgili doğru bir ifade değildir?
Seçenekler
A
Motorlar havacılık emniyetini doğrudan etkileyen en önemli uçak parçalarıdır.
B
Motorun özellikleri yakıt tüketim miktarını etkiler.
C
Doğrudan bakım maliyetlerinin 3/4'ünü motor bakım maliyetleri yaratır.
D
Motor yaşı arttıkça yıpranma miktarı ve bakım maliyetleri de artar.
E
Motorun özellikleri menzili, dolayısıyla aynı menzilde taşınabilecek yük miktarını etkiler.
Açıklama:
Doğrudan bakım maliyetlerinin yaklaşık yarısı motor bakım maliyetleri yaratır. 3/4'ü değil.
Soru 7
- Filodaki uçak sayısı arttıkça ölçek ekonomilerinden yararlanma ihtimali artar.
- Küçük bir filo için yüksek yatırım maliyetlerine katlanmak birim maliyetleri artırır.
- Filoda tek tip uçak bulundurmak maliyetleri artırıcı bir etki yapar.
- Teknisyenlerin sürekli aynı tip uçaklarda çalışmaları uzmanlığı ve etkinlik artışını beraberinde getirir.
Filo yapısı ve büyüklüğüne ilişkin yukarıda yer alan ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
"Filoda tek tip uçak bulundurmak maliyetleri artırıcı bir etki yapar." ifadesi doğru değildir. tam tersine bu durum maliyetleri azaltır. Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 8
Maliyet bilgisinin yönetsel kararlarda kullanılabilmesi için farklı alanlara göre dağıtılması gerekir. Aşağıdakilerden hangisi bu alanlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Süreçler
B
Uçak tipi
C
Filo
D
Çalışanlar
E
İstasyon
Açıklama:
Maliyet bilgisinin yönetsel kararlarda kullanılabilmesi için farklı işlevsel alanlara, süreçlere, uçuşlara, filoya, uçak tipine ya da istasyonlara dağıtılması (yüklenmesi) gerekebilir. D şıkkında yer alan "çalışanlar" bunlardan biri değildir.
Soru 9
Havayolu işletmelerinde birim gelirlerin hesaplanmasıyla ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Toplam maliyet miktarının üretim miktarına bölünmesiyle elde edilir.
B
Toplam gelir miktarının ücretli yolcu-km (ÜYK) değerine bölünmesiyle elde edilir.
C
Toplam gelir miktarı o yıl içinde uçulan toplam blok uçuş saatine bölünerek hesaplanır.
D
Ücretli yolcu-km değerinin AEKK değerine bölünmesi ile elde edilir.
E
Toplam bilet satış gelirinin ücret ödeyerek uçan yolculara bölünmesi ile hesaplanır.
Açıklama:
Birim gelir (yield), belirli bir zaman diliminde üretilip pazara sunulan havayolu taşımacılığı hizmetinden bir birim satıldığında elde edilen gelir miktarına denir ve toplam gelir miktarının ücretli yolcu-km (ÜYK) değerine bölünmesiyle elde edilir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi havayolu işletmelerinde yan gelirlerin artmasına etki eden uygulama örneklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Farklı yolcu sınıfları
B
Havaalanlarındaki özel yolcu salonlarına erişme
C
Bagajların ücrete tabi olması
D
Kabin içi ikramlar
E
Uçuş öncesinde koltuk seçimi yapma
Açıklama:
Havayolu işletmelerinin yan gelirler elde etmek amacıyla; uçuş öncesinde koltuk seçimi yapma, daha uzun ayak mesafesine sahip koltukların seçilebilmesi, havaalanlarındaki özel yolcu salonlarına erişilmesi gibi hizmetleri ayrıca ücretlendirdiği görülmektedir. Ayrıca SUYP’ları destekleyen banka kredi kartı uygulamaları da yan gelirleri artırabilmektedir. Öte yandan düşük maliyetli havayolu işletmeleri sözü edilen hizmetler ve daha fazlası karşılığında ek ücretler talep ederek gelirlerini artırmaya çalışmaktadır. Kabin içi ikram ve el çantası dışındaki bagajların ücrete tabi olması buna örnek olarak verilebilir.
A şıkkında yer alan "farklı yolcu sınıflarının" yan gelir elde etmek için gerçekleştirilen uygulamalardan biri değildir.
A şıkkında yer alan "farklı yolcu sınıflarının" yan gelir elde etmek için gerçekleştirilen uygulamalardan biri değildir.
Soru 11
Havayolu işletmeleri için maliyet verilerine neden ihtiyaç duyulduğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I.Havayolu işletmelerinin temel amaçlarından biri kâr elde etmektir.
II. Havayolu işletmeleri yatırım kararlarını alırken maliyet bilgilerine ihtiyaç duyarlar.
III. Havayolu yönetimi için hangi pazarlara hangi uçak tipleriyle uçulacağı, sıklığın ne kadar olacağı gibi operasyonel soruların cevapları performansı etkileyen önemli kararları almayı gerektirir.
IV. Bilet fiyatlarının ve kargo taşıma ücretlerinin belirlenebilmesi için maliyet bilgisi temel gereksinimdir.
I.Havayolu işletmelerinin temel amaçlarından biri kâr elde etmektir.
II. Havayolu işletmeleri yatırım kararlarını alırken maliyet bilgilerine ihtiyaç duyarlar.
III. Havayolu yönetimi için hangi pazarlara hangi uçak tipleriyle uçulacağı, sıklığın ne kadar olacağı gibi operasyonel soruların cevapları performansı etkileyen önemli kararları almayı gerektirir.
IV. Bilet fiyatlarının ve kargo taşıma ücretlerinin belirlenebilmesi için maliyet bilgisi temel gereksinimdir.
Seçenekler
A
I-II
B
III-IV
C
I-II-III
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
I.Havayolu işletmelerinin temel amaçlarından biri kâr elde etmektir.
II. Havayolu işletmeleri yatırım kararlarını alırken maliyet bilgilerine ihtiyaç duyarlar.
III. Havayolu yönetimi için hangi pazarlara hangi uçak tipleriyle uçulacağı, sıklığın ne kadar olacağı gibi operasyonel soruların cevapları performansı etkileyen önemli kararları almayı gerektirir.
IV. Bilet fiyatlarının ve kargo taşıma ücretlerinin belirlenebilmesi için maliyet bilgisi temel gereksinimdir.
I-II-III-IV
II. Havayolu işletmeleri yatırım kararlarını alırken maliyet bilgilerine ihtiyaç duyarlar.
III. Havayolu yönetimi için hangi pazarlara hangi uçak tipleriyle uçulacağı, sıklığın ne kadar olacağı gibi operasyonel soruların cevapları performansı etkileyen önemli kararları almayı gerektirir.
IV. Bilet fiyatlarının ve kargo taşıma ücretlerinin belirlenebilmesi için maliyet bilgisi temel gereksinimdir.
I-II-III-IV
Soru 12
Aşağıdakilerden hangileri tarifeli bir havayolu işletmesinin faaliyet gelirlerini oluşturan kalemlerdendir?
I. Yolcu
II. Fazla bagaj
III. Sık Uçan Yolcu Programları (SUYP) kapsamında ücretsiz olarak sunulan biletler
IV. Kargo
I. Yolcu
II. Fazla bagaj
III. Sık Uçan Yolcu Programları (SUYP) kapsamında ücretsiz olarak sunulan biletler
IV. Kargo
Seçenekler
A
I-II
B
I-II-III
C
I-II-IV
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Tarifeli ya da tarifesiz havayolu taşımacılığı gelirleri bu faaliyet kapsamında taşınan yolcu, fazla
bagaj, kargo ve posta taşınmasından elde edilen gelirleri kapsar. Yolcu biletlerinde yapılan indirimler bilet fiyatından düşülerek bir hesaplama yapılmalıdır. Ayrıca Sık Uçan Yolcu Programları (SUYP) kapsamında ücretsiz olarak sunulan biletlerden herhangi bir gelir kaydı yapılmamaktadır.
Sık Uçan Yolcu Programları (SUYP) kapsamında ücretsiz olarak sunulan biletleri havayolu işletmeleri için gelir yaratan bir kalem değildir. Aksine bir maliyet oluşturur. Gelir elde edilmeyen bir koltuk tahsisi söz konusudur. Bu nedenle III. öncül bir çeldirici olarak kullanılmıştır. Diğerleri gelir kalemleri arasındadır.
bagaj, kargo ve posta taşınmasından elde edilen gelirleri kapsar. Yolcu biletlerinde yapılan indirimler bilet fiyatından düşülerek bir hesaplama yapılmalıdır. Ayrıca Sık Uçan Yolcu Programları (SUYP) kapsamında ücretsiz olarak sunulan biletlerden herhangi bir gelir kaydı yapılmamaktadır.
Sık Uçan Yolcu Programları (SUYP) kapsamında ücretsiz olarak sunulan biletleri havayolu işletmeleri için gelir yaratan bir kalem değildir. Aksine bir maliyet oluşturur. Gelir elde edilmeyen bir koltuk tahsisi söz konusudur. Bu nedenle III. öncül bir çeldirici olarak kullanılmıştır. Diğerleri gelir kalemleri arasındadır.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangileri dolaylı faaliyet maliyeti olan istasyon maliyetlerindendir?
I. Yer hizmetleri personelinin maliyetleri
II. Uçak bakım maliyetleri
III. Binalar, yer ekipmanları ve ulaşım maliyetleri
IV. Satın alınan yer hizmetlerinin maliyetleri
I. Yer hizmetleri personelinin maliyetleri
II. Uçak bakım maliyetleri
III. Binalar, yer ekipmanları ve ulaşım maliyetleri
IV. Satın alınan yer hizmetlerinin maliyetleri
Seçenekler
A
I-II
B
II-IV
C
I-II-III
D
I-III-IV nolu öncüller doğrudur. II nolu öncül doğrudan faaliyet maliyetleri içinde yer alır
E
I-II-III-IV
Açıklama:
İstasyon Maliyetleri
• Yer hizmetleri personelinin maliyetleri
• Binalar, yer ekipmanları ve ulaşım maliyetleri
• Satın alınan yer hizmetlerinin maliyetleri
I-III-IV
• Yer hizmetleri personelinin maliyetleri
• Binalar, yer ekipmanları ve ulaşım maliyetleri
• Satın alınan yer hizmetlerinin maliyetleri
I-III-IV
Soru 14
Yıllık amortisman payının belirlenmesinde, aşağıdakilerden hangileri dikkate alınır?
I. uçak satın alım maliyeti
II. pazarlama giderleri
III. amortismanın süresi
IV. uçağın bu süreç sonundaki hurda değeri
I. uçak satın alım maliyeti
II. pazarlama giderleri
III. amortismanın süresi
IV. uçağın bu süreç sonundaki hurda değeri
Seçenekler
A
I-III-IV
B
I-II-III
C
II-III-IV
D
II-III
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Yıllık amortisman payının belirlenmesinde,
uçak satın alım maliyeti, amortismanın süresi ve
uçağın bu süreç sonundaki hurda değeri dikkate
alınır.
I-III-IV
uçak satın alım maliyeti, amortismanın süresi ve
uçağın bu süreç sonundaki hurda değeri dikkate
alınır.
I-III-IV
Soru 15
Aşağıdakilerden hangileri yolcu hizmetleri maliyetlerindendir?
I. kabin görevlilerine ödenen ücretler, yolcu ikramları,
II. yolcu mali mesuliyet sigortası ücretleri,
III. uçuş gecikme ve iptalleri nedeniyle yolculara verilen hizmetlerin giderleri
IV. uçuş için yakıt tüketimi
I. kabin görevlilerine ödenen ücretler, yolcu ikramları,
II. yolcu mali mesuliyet sigortası ücretleri,
III. uçuş gecikme ve iptalleri nedeniyle yolculara verilen hizmetlerin giderleri
IV. uçuş için yakıt tüketimi
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
III-IV
D
I-II-III
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Yolcu hizmetleri maliyetleri; kabin görevlilerine ödenen ücretler, yolcu ikramları, yolcu mali
mesuliyet sigortası ücretleri, uçuş gecikme ve iptalleri nedeniyle yolculara verilen hizmetlerin giderlerinden oluşturmaktadır
I-II-III
mesuliyet sigortası ücretleri, uçuş gecikme ve iptalleri nedeniyle yolculara verilen hizmetlerin giderlerinden oluşturmaktadır
I-II-III
Soru 16
Seyahat acentesi, bilgisayarlı rezervasyon sistemleri ya da kredi kartı firmaları gibi aracı kuruluşlara ödenen komisyon ücretleri hangi grupta yer alan maaliyetlerdendir?
Seçenekler
A
Biletleme, Satış ve Promosyon Maliyetleri
B
Yönetim Maliyetleri
C
Yolcu Hizmetleri Maliyetleri
D
İstasyon Maliyetleri
E
Amortisman Maliyetleri
Açıklama:
Biletleme, Satış ve Promosyon Maliyetleri:
Seyahat acentesi, bilgisayarlı rezervasyon sistemleri ya da kredi kartı firmaları gibi aracı kuruluşlara ödenen komisyon ücretleri bu grupta yer alır.
Seyahat acentesi, bilgisayarlı rezervasyon sistemleri ya da kredi kartı firmaları gibi aracı kuruluşlara ödenen komisyon ücretleri bu grupta yer alır.
Soru 17
Havaalanlarının en görünür müşterisi konumunda olan havayolu işletmeleri aldıkları havaalanlarından hizmet karşılığında ücret ödemek zorundadır. Aşağıdakilerden hangileri bu hizmetlere dahildir?
I. Pistlerin ve apronların kullanılması
II. taksi yollarının kullanılması
III. park yerlerinin kullanılması
IV. bagaj ayırma sistemlerinin kullanılması
I. Pistlerin ve apronların kullanılması
II. taksi yollarının kullanılması
III. park yerlerinin kullanılması
IV. bagaj ayırma sistemlerinin kullanılması
Seçenekler
A
I
B
I-IV
C
II-III
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Havaalanlarının en görünür müşterisi konumunda olan havayolu işletmeleri aldıkları havaalanlarından hizmet karşılığında ücret ödemek zorundadır. Pistlerin, taksi yollarının, apronların, park yerlerinin, terminal tesislerinin ve bagaj ayırma
gibi sistemlerin kullanılması bu hizmetlerin başında gelir. Ayrıca havaalanları güvenliğin ve havacılık
emniyetinin sağlanması için havayolu işletmelerine yansıtacakları çeşitli maliyetlere katlanırlar.
I-II-III-IV
gibi sistemlerin kullanılması bu hizmetlerin başında gelir. Ayrıca havaalanları güvenliğin ve havacılık
emniyetinin sağlanması için havayolu işletmelerine yansıtacakları çeşitli maliyetlere katlanırlar.
I-II-III-IV
Soru 18
Havaalanı ve hava seyrüsefer hizmetleri kullanım ücretleri kapsamında, aşağıdakilerden hangisi kapasiteyi yönetmenin yollarından biridir?
Seçenekler
A
maliyeti azaltabilmek amacıyla aynı bölgedeki ikincil havaalanlarını tercih etmemek
B
Talebin yoğun olduğu saatlerde yüksek, düşük olduğu saatlerde ise düşük bir ücret
tarifesi uygulamak
tarifesi uygulamak
C
uçak ve yolcu trafiğini artırmak isteyen havaalanlarının ücretlerini yüksek tutması
D
pilot ve bakım teknisyenleri gibi personele ödenen ücretleri yüksek tutmak
E
Personele verilen taşıma servis ve yemek hizmetleri maliyetlerini düşük tutmak
Açıklama:
Bu tür havaalanları kapasiteyi yönetebilmek için talebi günün diğer saatlerine yaymak isterler. Talebin yoğun olduğu saatlerde yüksek, düşük olduğu saatlerde ise düşük bir ücret tarifesi uygulamak kapasiteyi yönetmenin yollarından biridir.
Talebin yoğun olduğu saatlerde yüksek, düşük olduğu saatlerde ise düşük bir ücret
tarifesi uygulamak
Talebin yoğun olduğu saatlerde yüksek, düşük olduğu saatlerde ise düşük bir ücret
tarifesi uygulamak
Soru 19
Pistlerin bulunduğu irtifa ve ortam sıcaklığı arttıkça aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Uçakların havalanabilmesi için daha az güce ihtiyaç olur.
B
Kalkış için uçağın ağırlığını artırmak gerekir.
C
uçakların havalanabilmesi için daha fazla güce ve kalkış koşusu için daha uzun bir mesafeye ihtiyaç
olur.
olur.
D
Yakıt miktarı artırmak gerekir, yakıt miktarı artarsa menzil düşer.
E
Menzilin, yolcu ya da yük miktarının artması AEKK değerinin düşmesi anlamına gelir.
Açıklama:
Pistlerin bulunduğu irtifa ve ortam sıcaklığı arttıkça uçakların havalanabilmesi için daha fazla güce ve kalkış koşusu için daha uzun bir mesafeye ihtiyaç vardır. Eğer bu olanaklar elde yoksa (örneğin pist kısaysa) kalkış için uçağın ağırlığını azaltmak gerekir. Ağırlığı azaltmak için taşınan yakıt, yolcu ya da yük miktarı azaltılmalıdır.
uçakların havalanabilmesi için daha fazla güce ve kalkış koşusu için daha uzun bir mesafeye ihtiyaç
olur.
uçakların havalanabilmesi için daha fazla güce ve kalkış koşusu için daha uzun bir mesafeye ihtiyaç
olur.
Soru 20
Havayollarının ağ yapısı ve uçuş tarifesi özellikleri uçakların üretken olabildikleri süreyi, üretim
kapasitesini ve sonuç olarak birim maliyetleri etkilemektedir. Birim maliyetleri açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
kapasitesini ve sonuç olarak birim maliyetleri etkilemektedir. Birim maliyetleri açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yüksek irtifadaki düz uçuşta sürükleme kuvveti azalacağından yakıt verimliliği artar.
B
Kat edilen birim mesafe başına yakıt tüketiminin en düşük olduğu aşamalar kalkış ve tırmanış
süreçleridir.
süreçleridir.
C
Ortalama uçuş uzunluğunun artması ortalama uçuş hızını azaltır.
D
Ortalama uçuş uzunluğundaki azalma ortalama uçuş hızını artırır
E
Ortalama uçuş uzunluğu arttıkça uçakların yanı sıra pilot ve kabin görevlilerinin üretken oldukları süre, başka bir deyişle iş gücü verimlilikleri de artar.
Açıklama:
Ortalama uçuş uzunluğu arttıkça uçakların yanı sıra pilot ve kabin görevlilerinin üretken oldukları süre, başka bir deyişle iş gücü verimlilikleri de artar.
Soru 21
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’na göre faaliyet gelirleri kapsamında yer alan kalemler arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Uçakların filodan çıkartılmaları ya da satılmalarıyla ortaya çıkan giderler
B
Alınan borçlardan ve kredilerden kaynaklanan faizlerin gideri
C
Bağlı ortaklıkların ve iştiraklerin yarattığı zararlar
D
Kambiyo işlemlerinin, kur farklılıklarının ve dalgalanmalarının yarattığı kayıplar
E
Kargo (ekspres ve diplomatik kargo dâhil)
Açıklama:
ICAO, havayollarının faaliyet gelirleri kapsamında sayılan kalemleri aşağıdaki gibi sıralamaktadır:
- Tarifeli Havayolu Taşımacılığı (yolcu, fazla bagaj, kargo (ekspres ve diplomatik kargo dâhil), posta
- Tarifesiz Havayolu Taşımacılığı (yolcu ve fazla bagaj, kargo (ekspres ve diplomatik kargo dâhil) ve posta
- Diğer Faaliyet Gelirleri (olağan dışı gelirler ve çeşitli faaliyet gelirleri)
Soru 22
Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’na göre, uçuş sırasında (bilet fiyatına dâhil olmayan) yolculara satılan yiyecek içecek ikramlarından elde edilen gelirler hangi başlık altında değerlendirilir?
Seçenekler
A
Çeşitli faaliyet gelirleri
B
Kambiyo işlemlerinin yarattığı gelirler
C
Olağan dışı gelirler
D
Tarifeli havayolu taşımacılığı
E
Tarifesiz havayolu taşımacılığı
Açıklama:
Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’na göre, uçuş sırasında (bilet fiyatına dâhil olmayan) yolculara satılan yiyecek içecek ikramlarından elde edilen gelirler, çeşitli faaliyet gelirleri kapsamında değerlendirilir.
Soru 23
Havayolu işletmelerinin uçak tipi ile ilişkili olmayan maliyetlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Amortisman maliyetleri
B
Bakım maliyetleri
C
Doğrudan faaliyet maliyetleri
D
Dolaylı faaliyet maliyetleri
E
Uçuş faaliyet maliyetleri
Açıklama:
Havayolu işletmelerinin uçak tipi ile ilişkili olmayan maliyetlerine dolaylı faaliyet maliyetleri adı verilir.
Soru 24
Seyahat acentesi, bilgisayarlı rezervasyon sistemleri ya da kredi kartı firmaları gibi aracı kuruluşlara ödenen komisyon ücretleri hangi maliyet türü kapsamında değerlendirilir?
Seçenekler
A
Amortisman maliyetleri
B
Biletleme, satış ve promosyon maliyetleri
C
Havaalanı ve hava seyrüsefer hizmetleri kullanım maliyetleri
D
İstasyon maliyetleri
E
Yolcu hizmetleri maliyetleri
Açıklama:
Seyahat acentesi, bilgisayarlı rezervasyon sistemleri ya da kredi kartı firmaları gibi aracı kuruluşlara ödenen komisyon ücretleri biletleme, satış ve promosyon maliyetleri kapsamında değerlendirilir.
Soru 25
Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi iş gücü maliyetlerini etkileyen faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Amortisman politikaları
B
Hava seyrüsefer hizmetleri kullanım ücretleri
C
Toplu iş sözleşmesinin koşulları
D
Uçağın kalkış performansı
E
Yakıt fiyatları
Açıklama:
İş gücü maliyetlerini; çalışanların sayısı, ücret seviyeleri, sosyal haklar, toplu iş sözleşmesinin koşulları, personelin tecrübesi, eğitimi ve havayolu işletmesinin dış kaynaklara başvurup başvurmadığı gibi faktörler etkiler.
Soru 26
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi uçaktaki bakım faaliyetlerinin etkili bir şekilde yürütülmesinin sonuçları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Bakım maliyetleri azalır.
B
Motorun yakıt tüketimi artar.
C
Güvenirlik azalır.
D
Herhangi bir etkisi olmaz.
E
Verimlilik düşer.
Açıklama:
Bakım faaliyetleri etkili bir şekilde yapılırlarsa motorun yakıt tüketimi azalırken güvenirliği artar. Bu da bakım maliyetlerini azaltır.
Soru 27
Belirli bir zaman diliminde üretime konu olan unsurdan bir birim üretebilmek için katlanılan maliyet miktarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Birim gelir
B
Birim maliyet
C
Cari denge
D
Toplam maliyet
E
Zarar
Açıklama:
Birim maliyet (unit cost), belirli bir zaman diliminde üretime konu olan unsurdan bir birim üretebilmek için katlanılan maliyet miktarına denir ve toplam maliyet miktarının üretim miktarına bölünmesiyle elde edilir.
Soru 28
Havayolu işletmelerinde birim gelir (yield) nasıl hesaplanır?
Seçenekler
A
Ortalama ücret toplam bilet satış gelirinin ücret ödeyerek uçan yolculara bölünmesi ile
B
Toplam gelir miktarının ücretli yolcu-km (ÜYK) değeriyle çarpılması ile
C
Ortalama ücret toplam bilet satış gelirinin ücret ödeyerek uçan yolcu sayısıyla toplanması ile
D
Toplam gelir miktarının ücretli yolcu-km (ÜYK) değerine bölünmesi ile
E
Ortalama ücret toplam bilet satış gelirinin toplam gelir miktarının ücretli yolcu-km (ÜYK) değerine bölünmesi ile
Açıklama:
Birim gelir (yield), belirli bir zaman diliminde üretilip pazara sunulan havayolu taşımacılığı hizmetinden bir birim satıldığında elde edilen gelir miktarına denir ve toplam gelir miktarının ücretli yolcu-km (ÜYK) değerine bölünmesiyle elde edilir. Birim gelir hesaplandıktan sonra tek bir seferden ya da bir saatlik uçuştan ne kadar birim gelir elde edildiği ayrıca hesaplanabilir. Birim gelir ile ortalama ücret birbirine karıştırılmamalıdır. Ortalama ücret toplam bilet satış gelirinin ücret ödeyerek uçan yolculara bölünmesi ile elde edilir. Oysa birim gelirde yolcunun taşındığı mesafe de dikkate alınmaktadır.
Soru 29
- Fiyat tarifesi
- Farklı sınıflarda taşınan yolcu kompozisyonu
- Müşteri ile daha fazla ilgilenilmesi
- Uçağın kokpit genişliği
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Gelirleri etkileyen faktörler fiyat tarifesi, farklı sınıflarda taşınan yolcu kompozisyonu, ağ yapısı ve ortalama uçuş uzunluğu ve yan hizmetlerin varlığı olarak gösterilebilir.
Soru 30
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi havayolu işletmelerinde birim gelirlerin azalmasına neden olan faktörler arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Yüksek maliyetli havayolu iş modelinin giderek yaygınlaşması
B
Yolcuların kendileri için uygun uçuşları çok daha zor bulabilmeleri
C
Kısa mesafeli hatların sayısının uzun mesafeli hatlara göre daha hızlı artması
D
Teknolojinin ve artan rekabetin bilet fiyatları üzerinde düşüş baskısı yaratması
E
Fiyata duyarlı olan eğlence amaçlı seyahatlerin sayısının hızlı bir şekilde düşmesi
Açıklama:
Havayolu işletmelerinde birim gelirlerin azalmasına neden olan faktörler şöyle sıralanabilir:
- Fiyata duyarlı olan eğlence amaçlı seyahatlerin sayısı iş amaçlı seyahatlere göre daha hızlı artmaktadır. İş amaçlı yolcular birinci sınıf yerine daha az gelir getiren ve ekonomi sınıfından biraz daha lüks olan ve arada kalan sınıflara yönelmektedir.
- Düşük maliyetli havayolu iş modeli giderek yaygınlaşmaktadır.
- Yolcular, internet teknolojileri sayesinde kendileri için daha uygun uçuşları çok daha kolay bulabilir hâle gelmiştir.
- Uzun mesafeli hatların sayısı kısa mesafeli hatlara göre daha hızlı artmaktadır.
- Küresel ölçekte artan rekabet bilet fiyatlarını azaltmaya zorlamaktadır. Teknolojinin getirdiği verimlilik artışları birim maliyetleri azalttığından fiyatların düşürülmesi mümkün hâle gelmektedir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
ICAO
B
IATA
C
OECD
D
UNDP
E
IATU
Açıklama:
HAVAYOLU İŞLETMELERİNDE MALİYET VE GELİRLERE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR bölümünde incelenebilir.
ICAO doğru yanıttır.
ICAO doğru yanıttır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi "finansal açıdan kıyaslanırken havayolu taşımacılığı faaliyetleriyle ilgili olan maliyet ve gelirler dikkate alınmalıdır" ifadesine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Performans
B
Satış
C
Maliyet
D
Gelir
E
Karlılık
Açıklama:
HAVAYOLU İŞLETMELERİNDE MALİYET VE GELİRLERE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR bölümünde incelenebilir.
Performans doğru yanıttır.
Performans doğru yanıttır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi tarifesiz havayolu taşımacılığı gelirlerindendir?
Seçenekler
A
Fazla bagaj
B
Olağandışı gelirler
C
Ofis tanıtımları
D
Uçak satışı
E
Kiralama bedelleri
Açıklama:
Gelirlere İlişkin Temel Kavramlar bölümünde incelenebilir.
Fazla bagaj doğru yanıttır.
Fazla bagaj doğru yanıttır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi uçak tip farklılaşınca değişenlere ilişkin maliyetlerdendir?
Seçenekler
A
Doğrudan Faaliyet Maliyetleri
B
Dolaylı Faaliyet Maliyetleri
C
Resmi Maliyetler
D
Öngörülmeyen Maliyetler
E
Yapılandırılmış Maliyetler
Açıklama:
Doğrudan ve Dolaylı Maliyetler bölümünde incelenebilir.
Doğrudan Faaliyet Maliyetleri doğru yanıttır.
Doğrudan Faaliyet Maliyetleri doğru yanıttır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi doğrudan faaliyet maliyetleri içindedir?
Seçenekler
A
Amortisman maliyetleri
B
Hava seyrüsefer ücretleri
C
İkram maliyetleri
D
Biletleme maliyetleri
E
Yönetim maliyetleri
Açıklama:
Doğrudan ve Dolaylı Maliyetler bölümünde incelenebilir.
Amortisman maliyetleri doğru yanıttır.
Amortisman maliyetleri doğru yanıttır.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi dolaylı faaliyet maliyetleri içindedir?
Seçenekler
A
Biletleme maliyetleri
B
Uçuş personel maliyetleri
C
Amortisman maliyetleri
D
Uçak bakım maliyetleri
E
Yakıt ve yağ maliyetleri
Açıklama:
Doğrudan ve Dolaylı Maliyetler bölümünde incelenebilir.
Biletleme maliyetleri doğru yanıttır.
Biletleme maliyetleri doğru yanıttır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi uçakların uçak personeli ile birlikte kiralanması anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Wet lease
B
Rental hub
C
Conditional rent
D
Operational lease
E
No show lease
Açıklama:
Doğrudan Faaliyet Maliyetleri bölümünde incelenebilir.
Wet lease doğru yanıttır.
Wet lease doğru yanıttır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi kısa süreli çözümler sunan kiralama yöntemidir?
Seçenekler
A
Operational lease
B
Rent for Profit
C
Rental Value
D
Operational Strategy
E
Financial lease
Açıklama:
amortisman Maliyetleri bölümünde incelenebilir.
Operational lease doğru yanıttır.
Operational lease doğru yanıttır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi sabit maliyetler içerisindedir?
Seçenekler
A
Koltuk sigortası
B
Uçuş personeli ücretleri
C
Uçuş gecikmelerinden kaynaklanan maliyetler
D
Bilet satışı yapanlara ödenen komisyonlar
E
Kabin görevlilerine teşvik primleri
Açıklama:
Değişken ve Sabit Maliyetler bölümünde incelenebilir.
Koltuk sigortası doğru yanıttır.
Koltuk sigortası doğru yanıttır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi "tedarikçiler ise geleceğe dönük garanti satış anlaşması karşılığında fiyat garantisi verirler ve böylece muhtemel fiyat düşüşlerinden korunurlar" ifadesine karşılık gelen terimdir?
Seçenekler
A
Hedging
B
Leasing
C
Operation
D
AEKK
E
Operational lease
Açıklama:
MALİYETLERİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER bölümünde incelenebilir.
Hedging doğru yanıttır.
Hedging doğru yanıttır.
Ünite 6
Soru 1
Havayolu taşımacılığı sayesinde birbirine bağlanan noktalar arasındaki uçuşların birleşim kümesi aşağıdakilerden hangisini oluşturur?
Seçenekler
A
Uçuş kümesi
B
Bağlı noktalar kümesi
C
Bağlantılı ağlar kümesi
D
Uçuş ağı
E
Havayolu ağı
Açıklama:
Havayolu taşımacılığı sayesinde birbirine bağlanan noktalar arasındaki uçuşların birleşim kümesi uçuş ağını oluşturur.
Soru 2
Ağ yapısında ne kadar çok havaalanı birbiri ile bağlantılı hâle gelirse yapının kapsama alanı da o kadar genişler. Bu durumun soncu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yolcu, yük ve postanın farklı noktalar arasında yer değiştirme olanağı da artar.
B
Yolcu, yük ve postanın farklı noktalar arasında yer değiştirmesi daha zor hale gelir.
C
Yolcu, yük ve postanın farklı noktalar arasında yer değiştirmesi daha karmaşık hale gelir.
D
Yolcu, yük ve postanın farklı noktalar arasında yer değiştirmesi daha kolay hale gelir.
E
Yolcu, yük ve postanın farklı noktalar arasında yer değiştirme olanağı azalır.
Açıklama:
Ağ yapısında ne kadar çok havaalanı birbiri ile bağlantılı hâle gelirse yapının kapsama alanı da o kadar genişler. Böylece yolcu, yük ve postanın farklı noktalar (bölgeler) arasında yer değiştirme olanağı da artar.
Soru 3
Havayolu ürününün en önemli tarife temelli bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Asıl Seyahat Başlangıç Noktası
B
Asıl Seyahat Varış Noktası
C
Asıl Seyahat Başlangıç Noktası ile Asıl Seyahat Varış Noktası arasındaki toplam seyahat süresi.
D
Minimum Bağlantı Süresi
E
Maksimum Bağlantı Süresi
Açıklama:
Havayolu ürününün kuşkusuz en önemli tarife temelli bileşeni Asıl Seyahat Başlangıç Noktası (ASBN) ile Asıl Seyahat Varış Noktası (ASVN) arasındaki toplam seyahat süresidir.
Soru 4
Zamanlama yaklaşımı, aşağıdaki sorulardan hangisini öncelemez?
Seçenekler
A
Ağ tasarlanırken uçuşların günün hangi zaman diliminde başlayacağını.
B
Ağ tasarlanırken uçuşların günün hangi zaman diliminde biteceğini.
C
Bağlantılı uçuşlarda bekleme aralığının süresini.
D
Toplam seyahat süresini.
E
Coğrafi konumu neresi olan havaalanının merkez olarak kullanılacağı.
Açıklama:
Kısacası zamanlama yaklaşımı, ağ tasarlanırken uçuşların günün hangi zaman diliminde başlayacağı ve biteceği, bağlantılı uçuşlarda bekleme aralığının ve toplam seyahat süresinin ne olması gerektiği gibi soruları öncelemektedir.
Soru 5
Havayolu işletmeleri uçuş ağlarını kurgularken genellikle hangi uçuş noktalarını tercih ederler?
Seçenekler
A
Trafik akışının yoğun olduğu.
B
Trafik akışının seyrek olduğu.
C
Trafik akışının güvenli olduğu.
D
İki nokta arasındaki uçuşun bağlantılı olduğu.
E
İki nokta arasındaki uçuşun direkt olduğu.
Açıklama:
Havayolu işletmeleri uçuş ağlarını kurgularken genellikle trafik akışının yoğun olduğu uçuş noktalarını tercih ederler.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi doğrusal ağ yapılarının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Günümüzde nadiren tercih edilmektedir.
B
Dezavantajı üretim miktarının yeterince artırılamamasıdır.
C
Dezavantajı verimliliğin düşük olmasıdır.
D
Genellikle tek bir uçak ve uçuş numarasıyla gerçekleşmektedir.
E
Ağdaki uçuş noktaları çapraz uçuşlarla bağlantılı hâle getirilmiştir.
Açıklama:
Bu tür ağ yapılarındaki zincirleme uçuşların genellikle tek bir uçak ve uçuş numarasıyla gerçekleştiği bilinmektedir. Doğrusal ağ yapıları olumsuz bir takım özellikleri nedeniyle günümüzde nadiren tercih edilmektedir. En önemli dezavantajı üretim miktarının yeterince artırılamaması ve verimliliği düşürmesidir. Çapraşık ağ yapısında Ağdaki uçuş noktaları çapraz uçuşlarla bağlantılı hâle getirilmiştir
Soru 7
Havaalanları arasındaki mesafeler kısa, aralarındaki talep yüksek (akış fazlaysa) ve ağdaki uçuş noktası (havaalanı) sayısı düşükse çoğunlukla hangi ağ yapısı avantajlıdır?
Seçenekler
A
Çapraşık ağ yapısı.
B
Doğrusal ağ yapısı.
C
Topla dağıt ağ yapısı.
D
Tek radyal yıldız ağ yapısı.
E
Çift radyal ağ yapısı.
Açıklama:
Noktadan noktaya uçuşlara yer verilen çapraşık uçuş ağlarını genellikle düşük maliyetli havayolu işletmeleri (DMHİ) ve TD ağ yapısını seçmeyen iç hat havayolları ya da görece küçük havayolu işletmeleri kullanmaktadır. Havaalanları arasındaki mesafeler kısa, aralarındaki talep yüksek (akış fazlaysa) ve ağdaki uçuş noktası (havaalanı) sayısı düşükse çoğunlukla bu ağ yapısı avantajlı görülmektedir.
Soru 8
TD ağ yapısının sağladığı en kıymetli fayda aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Daha az uçuş noktası ve daha az uçakla çok sayıda havaalanı çifti yaratması.
B
Daha çok uçuş noktası ve daha çok uçakla az sayıda havaalanı çifti yaratması.
C
Daha daha az uçakla çok sayıda yolcu, yük, kargo taşıması.
D
Maliyet liderliği stratejisini izleyen şirketler için en verimli seçenek olması.
E
Yolcuları birinci planda tutan bir strateji olması.
Açıklama:
TD ağ yapısının sağladığı en kıymetli fayda daha az uçuş noktası ve uçuşla (dolayısıyla daha az uçakla) çok sayıda havaalanı çifti yaratmasıdır. Bu sayede az sayıda uçuş hattı ile ağın kapsama alanı daha fazla genişletilmiş olur.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi topla dağıt ağ yapısının sağladığı faydalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Talep üzerindeki faydalar.
B
Maliyet üzerindeki faydalar.
C
Rekabete ilişkin faydalar.
D
Operasyonel faydalar.
E
Yolcular üzerindeki faydalar.
Açıklama:
Topla - Dağıt Ağ Yapısının Sağladığı Faydalar: TD ağ yapısı havayolu işletmelerine, talebi, rekabet gücünü ve operasyonel etkinliği artırmak buna karşın maliyetleri azaltmak yönünde önemli kazanımlar sunabilir. Bu bölümde sözü edilen faydalar açıklanmaktadır.
Talep Üzerindeki Faydalar
Maliyet üzerindeki faydalar.
Rekabete ilişkin faydalar.
Operasyonel faydalar.
Talep Üzerindeki Faydalar
Maliyet üzerindeki faydalar.
Rekabete ilişkin faydalar.
Operasyonel faydalar.
Soru 10
Uçağın zamanında kalkmış varsayılabilmesi için uçağın programlı tarife zamanına göre en fazla 15 dakika içinde havalanmış olması gerekir. Zamanında kalkış başarısı hangi kavramla açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Dispeç Güvenirliği
B
Sistem Güvenilirliği
C
Kurumsal Güvenilirlik
D
Kontrol Güvenilirliği
E
Dinamik Güvenilirlik
Açıklama:
Uçağın zamanında kalkmış varsayılabilmesi için uçağın programlı tarife zamanına göre en fazla 15 dakika içinde havalanmış olması gerekir. Zamanında kalkış başarısı (on-time performance) “dispeç güvenirliği” olarak da anılır. Bu performans göstergesi 100 uçuştan kaçının zamanında kalktığını gösterir.
Soru 11
Bir havayolu işletmesinin havaalanları ve bunları zaman ve mekân süreminde birleştiren hatların birleşimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uçuş Ağı
B
Uçuş Bileşenleri
C
Uçuş Yönergesi
D
Uçuş Güvenliği
E
Uçuş Koordinasyonu
Açıklama:
Bir havayolu işletmesinin uçuş ağını, kısaca uçuş noktaları (havaalanları) ve bunları zaman ve mekân süreminde birleştiren hatların birleşimi şeklinde tanımlayabiliriz
Soru 12
Havayolu ürününün en önemli tarife temelli bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Asıl Seyahat Başlangıç Noktası ile Asıl Seyahat Varış Noktası arasındaki toplam seyahat süresi
B
Havayolu şirketinin itibarı
C
Havayolu şirketinin ekonomik güçlülüğü
D
Yolcuların güvenliği
E
Havayolu şirketinin denetim skorları
Açıklama:
Havayolu ürününün kuşkusuz en önemli tarife temelli bileşeni Asıl Seyahat Başlangıç Noktası (ASBN) ile Asıl Seyahat Varış Noktası (ASVN) arasındaki toplam seyahat süresidir.
Soru 13
Havayolu işletmeleri uçuş ağlarını kurgularken hangi uçuş noktalarını tercih ederler?
Seçenekler
A
Trafik akışının yoğun olduğu uçuş noktalarını
B
En güvenli uçuş noktalarını
C
Rakiplerin yoğun olarak uçtuğu uçuş noktalarını
D
Küresel rekabetin en fazla olduğu uçuş noktalarını
E
En uygun havaalanı hizmeti sunan uçuş noktalarını
Açıklama:
Havayolu işletmeleri uçuş ağlarını kurgularken genellikle trafik akışının yoğun olduğu uçuş noktalarını tercih ederler.
Soru 14
Üs konumundaki başlangıç havaalanı ile varış havaalanı arasında kalan noktalar zincirleme bir uçuş ile birleştirildiğinde coğrafi olarak doğrusal bir hat görüntüsü ortaya çıkarsa havayolu şirketi ne tür bir ağ yapısı kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Doğrusal ağ yapısı
B
Çapraşık ağ yapısı
C
Durumsal ağ yapısı
D
Sistematik ağ yapısı
E
Küresel ağ yapısı
Açıklama:
Üs konumundaki başlangıç havaalanı ile varış havaalanı arasında kalan noktalar zincirleme bir uçuş ile birleştirildiğinde coğrafi olarak doğrusal bir hat görüntüsü ortaya çıkarsa doğrusal ağ yapısı kullanılıyor demektir.
Soru 15
Hangi rekabet stratejisini izleyen işletmeler genellikle dar bir coğrafi pazar kapsamında faaliyet gösteren, stratejileri gereği uçuş ağlarını büyütme ve genişletme ihtiyacı duymayan işletmelerdir?
Seçenekler
A
Maliyet liderliği stratejisini
B
Farklılaşma stratejisini
C
Niş odaklı stratejileri
D
Bütünsel stratejilerini
E
Kurumsal yönetim stratejisini
Açıklama:
Maliyet liderliği stratejisini izleyenler genellikle dar bir coğrafi pazar kapsamında faaliyet gösteren, stratejileri gereği uçuş ağlarını büyütme ve genişletme ihtiyacı duymayan işletmelerdir.
Soru 16
Noktadan noktaya uçuşlara yer verilen çapraşık uçuş ağlarını genellikle hangi havayolu işletmeleri kullanmaktadır?
Seçenekler
A
Düşük maliyetli havayolu işletmeleri
B
Küresel havayolu işletmeleri
C
Lüks hizmet sunan havayolu işletmeleri
D
Devlet destekli havayolu işletmeleri
E
Pazarda uzun süredir faaliyet gösteren havayolu işletmeleri
Açıklama:
Noktadan noktaya uçuşlara yer verilen çapraşık uçuş ağlarını genellikle düşük maliyetli havayolu işletmeleri (DMHİ) ve TD ağ yapısını seçmeyen iç hat havayolları ya da görece küçük havayolu işletmeleri kullanmaktadır.
Soru 17
Hangi ağ yapısı, çevre havaalanlarının coğrafi bakımdan merkezi bir konumdaki havaalanı aracılığıyla birbirine bağlandığı yapıyı ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Topla-Dağıt ağ yapısı
B
Doğrusal ağ yapısı
C
Dinamik ağ yapısı
D
Kurumsal ağ yapısı
E
Sistematik ağ yapısı
Açıklama:
Topla-Dağıt ağ yapısı (Hub&Spoke Network), çevre havaalanlarının (spokes) coğrafi bakımdan merkezi bir konumdaki havaalanı (Hub) aracılığıyla birbirine bağlandığı yapıyı ifade etmektedir. Bu yapı çevre havaalanlarındaki yolcuların önce merkez havaalanına getirilerek toplanmalarını sonrasında ise nihai varış noktasına ulaştıracak uçuşlara aktarılmalarını sağlar.
Soru 18
Daha önceden belirlenmiş zaman aralığı içindeki gelen ve giden uçuşlar hangi kavramla adlandırılır?
Seçenekler
A
Dalga
B
Yapı
C
Sürdürülebilirlik
D
Eşbiçimleme
E
Geri besleme
Açıklama:
Daha önceden belirlenmiş zaman aralığı içindeki gelen ve giden uçuşlar dalga olarak adlandırılır. Geliş dalgası yolcuları önce merkezdeki havaalanına getirmekte, gidiş dalgası ise bu yolcuları asıl gitmek istedikleri uçuş noktasına götürmektedir.
Soru 19
Makul bir aktarım süresi içinde dolaylı bağlantıları artırmak amacıyla zaman ve mekân boyutlarındaki yoğunlaşmayı artıracak şekilde tasarlanmış bir dalga yapısının kullanıldığı, trafiği kendi bünyesinde toplayıp asıl varış yerlerine dağıtma işlevi gören bir havaalanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Merkez havaalanı
B
Küresel havaalanı
C
Kurumsal havaalanı
D
Sistematik havaalanı
E
Kontrollü havaalanı
Açıklama:
Merkez havaalanı, makul bir aktarım süresi içinde dolaylı bağlantıları artırmak amacıyla zaman ve mekân boyutlarındaki yoğunlaşmayı artıracak şekilde tasarlanmış bir dalga yapısının kullanıldığı, trafiği kendi bünyesinde toplayıp asıl varış yerlerine dağıtma işlevi gören bir havaalanı şeklinde tanımlanabilir.
Soru 20
............genel olarak, düğüm olarak adlandırılan noktalar ve bu noktaları birleştiren hat (çizgiler) topluluğu şeklinde tanımlanabilir.
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi durumunda cümle doğru ve anlamlı olur?
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi durumunda cümle doğru ve anlamlı olur?
Seçenekler
A
Bileşen
B
Süreç
C
Ağ
D
Güzergah
E
Rota
Açıklama:
Ağ genel olarak, düğüm olarak adlandırılan noktalar ve bu noktaları birleştiren hat (çizgiler) topluluğu şeklinde tanımlanabilir.
Soru 21
Aşağıdaki şıklardan hangisinde “dispeç güvenirliği” doğru olarak tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Havayolu işletmesinin yeni bir havalimanını uçuş listesine eklemesidir.
B
Uçağın zamanında kalkış başarısıdır.
C
Havaalanının coğrafi konumudur.
D
Havaalanının terminal kapasitesinin geniş olmasıdır.
E
Yer değiştirme işleminin süresinin kısa olmasıdır.
Açıklama:
Zamanında kalkış başarısı (on-time performance) “dispeç güvenirliği” olarak anılır.
Soru 22
Mekânsal açıdan yüksek yoğunlaşmanın olduğu ve zamansal açıdan ise bilinçli bir yoğunlaşmanın olmadığı durumda ortaya ağ yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koordine Edilmemiş Radyal
B
Topla Dağıt
C
Düşük Yoğunluklu Koordine Edilmiş
D
Tesadüfi Koordine Edilmiş
E
Moktadan Noktaya
Açıklama:
Söz konusu ağ yapısı, Koordine Edilmemiş Radyal'dır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi topla dağıt (TD) ağ yapısı ile ilgili bir özellik değildir?
Seçenekler
A
Merkez havaalanından başlayan çok sayıda doğrudan uçuş olanağı sunar.
B
Yolcular makul bir aktarım süresi kadar merkez havaalanında bekleyerek mümkün olan en çok bağlantı imkanını yakalar.
C
Bağlantı sayısını artırarak bazı kazanımlar sunarken uçak verimliliğini azaltan bir etki de yapabilir.
D
Sağladığı en kıymetli fayda daha az uçuş noktası ve uçuşla (dolayısıyla daha az uçakla) çok sayıda havaalanı çifti yaratmasıdır.
E
Maliyetleri azaltma konusunda avantajlı değildir.
Açıklama:
Topla dağıt ağ yapısı maliyetleri azaltma konusunda avantajlar sunmaktadır.
Soru 24
......................ağ yapılarının en önemli özelliği, uçuşlarda hep ileriye doğru bir seyahatin söz konusu olmasıdır.
Yukarıdaki cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi durumunda cümle doğru olur?
Yukarıdaki cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi durumunda cümle doğru olur?
Seçenekler
A
Geçiş noktası
B
Direk uçuş potansiyeli yüksek
C
Küresel
D
Kum saati
E
Art bölge
Açıklama:
Kum saati ağ yapılarının en önemli özelliği toplama ve dağıtım uçuşlarının yönleri coğrafi olarak aşağı yukarı aynı yöndedir. Başka bir deyişle uçuşlarda hep ileriye doğru bir seyahat söz konusudur.
Soru 25
- Bağlantı penceresi açıldıkça uçak ve uçuş personelinin yerde bekleme süresi azalır.
- Bağlantı penceresinin açıklığı belirlenirken aynı zamanda geliş ve gidiş uçuşlarının özellikleri dikkate alınır.
- Bağlantı penceresi açıldıkça yolcunun farklı bağlantıları yakalama ihtimali artar.
- Bağlantı penceresinin açıklığı Minimum Bağlantı Süresi (MBS)’nden daha küçük olamaz.
Bağlantı penceresi ile ilgili yukarıda yer alan ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve II
C
II ve IV
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Bağlantı penceresi açıldıkça uçak ve uçuş personelinin yerde bekleme süresi azalmaz, artar. Bu nedenle I nolu seçenek doğru değildir.
Soru 26
TD ağ yapılarında bağlantı sayısını artırmak için bağlantı penceresinin açılması aşağıdaki sorunlardan hangisine neden olabilir?
Seçenekler
A
Verimlilik sorunları
B
Çevre sorunları
C
Gelirlerin azalması sorunu
D
Yasal sorunlar
E
Bakım onarım sorunları
Açıklama:
Bağlantı sayısını artırmak için bağlantı penceresinin açılması verimlilik sorunları yaratabilir.
Soru 27
- Trafik akışını, bağlantı sayısını ve kalitesini artırmaya yönelik özellikler
- Müşteri memnuniyetini artırmaya yönelik özellikler
- Verimliliği artırmaya yönelik özellikler bağlamındaki kıstaslar
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve III
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Merkez havaalanlarının seçilmesinde aşağıdaki temel ölçütler rol oynar:
1. Trafik akışını, bağlantı sayısını ve kalitesini artırmaya yönelik özellikler,
2. Verimliliği artırmaya yönelik özellikler bağlamındaki kıstaslar.
1. Trafik akışını, bağlantı sayısını ve kalitesini artırmaya yönelik özellikler,
2. Verimliliği artırmaya yönelik özellikler bağlamındaki kıstaslar.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi TD ağ yapısının sağladığı faydalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Az sayıda havaalanı ve uçuş hattı ile çok sayıda havaalanı çifti ve bağlantı sayısı elde edilmesi.
B
Diğer ağ türlerine göre daha fazla yoğunluk ve kapsam ekonomisi doğurma fırsatı sunması.
C
Özellikle uçuşları merkez havaalanından başlayan pazar çiftlerinde, yüksek pazar gücü olanağı sunması.
D
Uçak ve iş gücü verimliliğini artırması.
E
Artan trafik miktarının havacılık gelirlerini artırması.
Açıklama:
TD ağ yapısı bağlantı sayısını artırarak bazı kazanımlar sunarken uçak verimliliğini azaltan bir etki de yapabilir. Sonuç olarak ağ yapısı ve tarifeler tasarlanırken verimliliğin artırılmasına da dikkat edilmelidir.
Soru 29
Aşağıdaki şıklardan hangisinde T-D ağ yapısını ilk kez hangi ülkenin havayolu işletmelerinin, hangi nedene bağlı olarak kullanmaya başladığı doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
İngiltere - coğrafi pazar yüzölçümünün genişlemesi
B
ABD - iç hatlar pazarında serbestleşme
C
Fransa - kapasite düzenlemelerinin başlaması
D
Japonya - geleneksel iş modelini kullanmaları
E
Almanya - küreselleşme
Açıklama:
T-D ağ yapısını ilk kez ABD’deki havayolu işletmeleri iç hatlar pazarı serbestleştikten sonra kullanmaya başlamışlardır.
Soru 30
Ulaşım ağlarında ulaşımın başladığı ve bittiği yerlerle ilgili doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düğüm
B
Hat
C
Ağ
D
Ulaşım ağı
E
Kablo
Açıklama:
HAVAYOLU AĞ YAPILARINA İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR
Ulaşım ağlarında ise ulaşımın başladığı ve bittiği yerlere düğüm denebilir.
Ulaşım ağlarında ise ulaşımın başladığı ve bittiği yerlere düğüm denebilir.
Soru 31
Ulaşım ağlarında düğümleri bağlantılı hâle getiren unsurlarla ilgili doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hat
B
Kablo
C
Düğüm
D
Ağ
E
Bileşen
Açıklama:
HAVAYOLU AĞ YAPILARINA İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR
Ulaşım ağlarında ulaşımın başladığı ve bittiği yerlere düğüm, bu düğümleri bağlantılı hâle getiren unsurlara da hat denebilir.
Ulaşım ağlarında ulaşımın başladığı ve bittiği yerlere düğüm, bu düğümleri bağlantılı hâle getiren unsurlara da hat denebilir.
Soru 32
Yolcunun, yükün ya da postanın bu düğümler arasındaki hatlar üzerinden bir yerden başka bir yere taşınmasına olanak sağlayan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulaşım ağları
B
Demiryolu ağı
C
Havayolu ağı
D
Karayolu ağı
E
Denizyolu ağı
Açıklama:
HAVAYOLU AĞ YAPILARINA İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR
Ulaşım ağları; yolcunun, yükün ya da postanın bu düğümler arasındaki hatlar üzerinden bir yerden başka bir yere taşınmasına olanak sağlar.
Ulaşım ağları; yolcunun, yükün ya da postanın bu düğümler arasındaki hatlar üzerinden bir yerden başka bir yere taşınmasına olanak sağlar.
Soru 33
Bir havayolu işletmesinin uçuş noktalarını (havaalanları) ve bunların zaman ve mekân sürecindeki birleşimini tanımlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uçuş ağı
B
Ulaşım ağı
C
Doğrusal ağ
D
Çapraşık Ağ
E
TD Ağ yapısı
Açıklama:
HAVAYOLU AĞ YAPILARINA İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR
Bir havayolu işletmesinin uçuş ağını, kısaca uçuş noktaları (havaalanları) ve bunları zaman ve mekân sürecinde birleştiren hatların birleşimi şeklinde tanımlayabiliriz.
Bir havayolu işletmesinin uçuş ağını, kısaca uçuş noktaları (havaalanları) ve bunları zaman ve mekân sürecinde birleştiren hatların birleşimi şeklinde tanımlayabiliriz.
Soru 34
Uçağın zamanında kalkmış varsayılabilmesi için programlı tarife zamanına göre havalanma süresi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
En fazla 15 dakika içinde havalanmış olması gerekir.
B
En fazla 10 dakika içinde havalanmış olması gerekir.
C
En fazla 5 dakika içinde havalanmış olması gerekir.
D
En fazla 20 dakika içinde havalanmış olması gerekir.
E
En fazla 30 dakika içinde havalanmış olması gerekir.
Açıklama:
HAVAYOLU AĞ YAPILARINA İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR
Uçağın zamanında kalkmış varsayılabilmesi için uçağın programlı tarife zamanına göre en fazla 15 dakika içinde havalanmış olması gerekir.
Uçağın zamanında kalkmış varsayılabilmesi için uçağın programlı tarife zamanına göre en fazla 15 dakika içinde havalanmış olması gerekir.
Soru 35
Havayolu işletmesinin zamanında kalkış başarısı hakkında performans ölçümü aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
100 uçuştan kaçının zamanında kalktığına bakılır.
B
50 uçuştan kaçının zamanında kalktığına bakılır
C
150 uçuştan kaçının zamanında kalktığına bakılır
D
25 uçuştan kaçının zamanında kalktığına bakılır
E
200 uçuştan kaçının zamanında kalktığına bakılır
Açıklama:
HAVAYOLU AĞ YAPILARINA İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR
Zamanında kalkış başarısı (on-time performance) “dispeç güvenirliği” olarak da anılır. Bu performans göstergesi 100 uçuştan kaçının zamanında kalktığını gösterir.
Zamanında kalkış başarısı (on-time performance) “dispeç güvenirliği” olarak da anılır. Bu performans göstergesi 100 uçuştan kaçının zamanında kalktığını gösterir.
Soru 36
Uçuş noktaları birbirlerine aktarmasız direkt uçuşlarla bağlandığında elde edilen ağ yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çapraşık ağ yapısı
B
Doğrusal ağ yapısı
C
Topla Dağıt Ağ yapısı
D
Geçiş Noktası TD Ağ Yapısı
E
Yüksek TD ağ yapısı
Açıklama:
DOĞRUSAL VE ÇAPRAŞIK AĞ YAPILARI
Uçuş noktaları birbirlerine aktarmasız direkt uçuşlarla bağlandığında çapraşık ağ yapısı elde edilir.
Uçuş noktaları birbirlerine aktarmasız direkt uçuşlarla bağlandığında çapraşık ağ yapısı elde edilir.
Soru 37
Çevre havaalanlarının coğrafi bakımdan merkezi bir konumdaki havaalanı aracılığıyla birbirine bağlandığı ağ yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Topla-Dağıt ağ yapısı
B
Çapraşık ağ yapısı
C
Doğrusal ağ yapısı
D
Noktadan-Noktaya Doğrusal ağ yapısı
E
Noktadan-Noktaya Çapraşık ağ yapısı
Açıklama:
TOPLA DAĞIT AĞ YAPISI
Topla-Dağıt ağ yapısı, çevre havaalanlarının coğrafi bakımdan merkezi bir konumdaki havaalanı aracılığıyla birbirine bağlandığı yapıyı ifade etmektedir.
Topla-Dağıt ağ yapısı, çevre havaalanlarının coğrafi bakımdan merkezi bir konumdaki havaalanı aracılığıyla birbirine bağlandığı yapıyı ifade etmektedir.
Soru 38
Coğrafi açıdan bulunduğu konum nedeniyle bağlantılı uçuşları artırma potansiyeli taşıyan merkez havaalanlarına sahip ağ yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geçiş Noktası Topla Dağıt Ağ Yapısı
B
Direkt Uçuş Potansiyeli Yüksek Topla-Dağıt Ağ Yapısı
C
Kum Saati Topla-Dağıt Ağ Yapısı
D
Art Bölge Topla Dağıt Ağ Yapısı
E
Çok Yönlü Kum Saati TD Ağ Yapısı
Açıklama:
TOPLA DAĞIT AĞ YAPISI
Coğrafi açıdan bulunduğu konum nedeniyle bağlantılı uçuşları artırma potansiyeli taşıyan merkez havaalanlarına sahip ağlara Geçiş Noktası Topla Dağıt Ağ Yapısı adı verilir.
Coğrafi açıdan bulunduğu konum nedeniyle bağlantılı uçuşları artırma potansiyeli taşıyan merkez havaalanlarına sahip ağlara Geçiş Noktası Topla Dağıt Ağ Yapısı adı verilir.
Soru 39
Yolcular havayolu ulaşımından kopmadan ve bağlantılı uçuşlarda farklı havayollarıyla seyahat etmelerine rağmen sanki tek bir havayolu işletmesinin müşterisi gibi hizmet alıyorlarsa bu uçuş ağı yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kesintisiz uçuş ağı
B
Aktarmalı uçuş ağı
C
Doğrusal uçuş ağı
D
Uluslararası uçuş ağı
E
Küresel uçuş ağı
Açıklama:
AĞ YAPILARININ GELİŞİM SÜRECİ
Yolcular mümkün olduğunda havayolu ulaşımından kopmadan ve bağlantılı uçuşlarda farklı havayollarıyla seyahat etmelerine rağmen sanki tek bir havayolu işletmesinin müşterisi gibi hizmet alıyorlarsa bu uçuş ağı kesintisiz demektir. Bu tür ağlarda uçuş çok bacaklı olsa bile sadece bir chek-in işlemi yapılır.
Yolcular mümkün olduğunda havayolu ulaşımından kopmadan ve bağlantılı uçuşlarda farklı havayollarıyla seyahat etmelerine rağmen sanki tek bir havayolu işletmesinin müşterisi gibi hizmet alıyorlarsa bu uçuş ağı kesintisiz demektir. Bu tür ağlarda uçuş çok bacaklı olsa bile sadece bir chek-in işlemi yapılır.
Ünite 7
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi havayolu işletmeleri arasında yapılan iş birliklerinin stratejik iş birliği olarak adlandırılabilmesi için gerekli koşullardan biridir?
Seçenekler
A
İş birliğinin dışında kendi bağımsız kimlik ve varlıklarını korumaya devam etmeleridir
B
İşletmeler tek taraflı yetkiye sahip olmalıdır
C
İş birliği için her iki tarafın dışarıdan yeni kaynaklar bulmaları gerekir
D
İş birliği ile elde edecekleri tek başına kazandıklarından az olmalıdır
E
İş birliği tarafları arasında karşılıklı bağımlılığın olmaması gerekir
Açıklama:
Stratejik iş birliklerinin özellikleri: Ortakların kendi kimlik ve özerkliklerini korumaları, ortak amaçların varlığı, her bir ortağın iş birliğine kaynak getirmesi, karşılıklı fayda (kazan-kazan durumu), ortaklık çıktısının tek başına yapılamayacak bir çıktı olması, ortaklar arasında karşılıklı bağımlılık, karşılıklı güven unsuru.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi havayolu işletmelerinde stratejik iş birliğinin yaratabileceği sorunlardan biridir?
Seçenekler
A
Karşılıklı bağımlılık özelliği nedeniyle yönetimin karmaşıklaşması
B
İş birliği dışında işletmelerin kendi bağımsız kimlik ve varlıklarını korumaya devam etmeleri
C
Her bir ortağın iş birliği çıkarları doğrultusunda kaynaklarının bir kısmını iş birliğine getiriyor olması
D
İş birliğinden her iki tarafın da belirli derecelerde fayda elde ediyor olması
E
Ortakların tek başına yapamayacakları bir çıktı sağlıyor olması
Açıklama:
Stratejik iş birliklerinin dördüncü özelliği ise iş birliği tarafları arasında karşılıklı bağımlılığın varlığıdır. Karşılıklı bağımlılık özelliği, yönetim ve kontrolün ortaklar arasında paylaşılmasına yol açarak iş birliği yönetimini karmaşık hâle getiren ve yönetim-koordinasyon maliyetlerine sebebiyet veren sorunları doğurmaktadır
Soru 3
İşletmelerin faaliyetlerini bir araya getirmek ve yeni bir varlık oluşturmak üzere, kendi kimlik ve özerkliklerini kaybederek tam bir bütünleşme sağladıkları anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşme
B
Bütünleşme
C
Stratejik iş birliği
D
Satın alma
E
Ortak girişimler
Açıklama:
İşletmelerin faaliyetlerini bir araya getirmek ve yeni bir varlık oluşturmak üzere, kendi kimlik ve özerkliklerini kaybederek tam bir bütünleşme sağladıkları anlaşmaya ise birleşme (merger) denilmektedir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi endüstri değer zincirinin farklı halkalarında faaliyet gösteren işletmeler arasında gerçekleştirilen alıcı -satıcı iş birlikleridir?
Seçenekler
A
Dikey iş birlikleri
B
Yatay iş birlikleri
C
Merger
D
Acquisition
E
Bütünleşme
Açıklama:
Dikey iş birlikleri, endüstri değer zincirinin farklı halkalarında faaliyet gösteren işletmeler arasında gerçekleştirilen alıcı - satıcı iş birlikleridir.
Soru 5
Tur operatörleri ve seyahat acenteleri ile charter havayolu işletmeleri arasında gerçekleştirilen iş birlikleri aşağıda yer alan iş birliği türlerinden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Dikey iş birliği
B
Yatay iş birliği
C
Ortak girişimler
D
İşletme kümeleri
E
Ağ iş birlikleri
Açıklama:
Tur operatörleri ve seyahat acenteleri ile charter havayolu işletmeleri arasında gerçekleştirilen iş birlikleri, havayolu endüstrisinde ilk akla gelen dikey yönlü iş birlikleri olurken nadir olarak bazı havayolu işletmelerinin havaalanı otoriteleri ile dikey bütünleşmeye gittikleri görülmektedir
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin kısaltmasıdır?
Seçenekler
A
IATA
B
SUYP
C
LOT
D
AOM
E
KLM
Açıklama:
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA)
Soru 7
1978’de ABD kendi iç hat pazarını serbestleştirme kararı almış bu karar sonrasında AB ve farklı ülkeleri zorlamaya başlamıştır. ABD’nin başlattığı bu fikre ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Açık semalar
B
Rekabetçi piyasa
C
Küreselleşme
D
Giriş düzenlemeleri
E
Pazar erişimi
Açıklama:
Kendi havayolu işletmelerinin daha fazla pazarlardan yararlanmasını arzulayan ABD, iç hat pazarını serbestleştirmekle kalmamış, “açık semalar” fikrini tüm dünyaya yaymak üzere, başta AB ülkeleri olmak üzere, diğer ülkeleri de uluslararası pazarların liberalleştirilmesi yönünde zorlamıştır.
Soru 8
ABD, iç hat pazarını serbestleştirmekle kalmamış, “açık semalar” fikrini tüm dünyaya yaymak üzere, başta AB ülkeleri olmak üzere, diğer ülkeleri de uluslararası pazarları zorlamıştır. Bu politikaların sonucunda havayolu işletmelerinde aşağıdakilerden hangisine zorlanmıştır?
Seçenekler
A
Liberalleşme
B
Küreselleşme
C
Bütünleşme
D
Pazar erişimi
E
Giriş düzenlemeleri
Açıklama:
Kendi havayolu işletmelerinin daha fazla pazarlardan yararlanmasını arzulayan ABD, iç hat pazarını serbestleştirmekle kalmamış, “açık semalar” fikrini tüm dünyaya yaymak üzere, başta AB ülkeleri olmak üzere, diğer ülkeleri de uluslararası pazarların liberalleştirilmesi yönünde zorlamıştır.
Sonuç olarak, ABD iç hat serbestleşmesini, AB ülkeleri ve diğer ülkelerin iç hat pazarlarını serbestleştirmesi ve uluslararası havayolu pazarlarının liberalleştirilmesi takip etmiştir.
Sonuç olarak, ABD iç hat serbestleşmesini, AB ülkeleri ve diğer ülkelerin iç hat pazarlarını serbestleştirmesi ve uluslararası havayolu pazarlarının liberalleştirilmesi takip etmiştir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi bir havayolunun uçuşundan bir başka havayolunun uçuşuna yapılan aktarmalı uçuş türünü ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Interline
B
SUYP
C
Special Pro-rate
D
Uçuş operasyonları
E
Kod paylaşımı
Açıklama:
“Interline” terimi, bir havayolunun uçuşundan bir başka havayolunun uçuşuna yapılan aktarmalı uçuş türünü ifade etmektedir.
Soru 10
Havayolu iş birliklerinin pazarlama faaliyetleri açısından iş birliği ortağı işletmelere sağladığı fayda aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Her bir işletmenin diğerinin uçuş ağını kullanabiliyor olması
B
Pazardaki rekabeti ortadan kaldırma gücü sağlaması
C
Birden fazla ürünün ayrı ayrı üretilmesi yerine, ortak kaynaklarla birlikte üretilerek daha az maliyetlerin ortaya çıkması
D
Belirli bir uçuş hattında veya havaalanında rakip işletmelerin elde edecekleri gelirleri azaltabilmesi
E
İş birliği kapsamında hizmet sunulan coğrafyada seçenek sayısının artması
Açıklama:
Pazarlama faaliyetinin sağladığı en önemli fayda, iş birliği ortağı işletmelerin birbirlerinin en önemli kaynağı olan uçuş ağını kullanabiliyor ve yolcularına kendi uçuş ağı gibi sunabiliyor olmalarıdır. Yolcular, dünyanın farklı noktalarına uçuş hizmetini tek bir işletmeden satın alabileceği, doğrudan uçuş bağlantısı ve uçuş sıklığı yüksek kesintisiz hizmet talep etmektedir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi işletmeler için hem bireysel hem de ortak amaçlarını gerçekleştirmek üzere iki veya daha fazla bağımsız işletme arasında kurulan gönüllü iş ilişkisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Strateji
B
İşbirliği
C
Birleşme
D
Sözleşme
E
Hiyerarşi
Açıklama:
İşletmeler için “işbirliği”, hem bireysel hem de ortak amaçlarını gerçekleştirmek üzere iki veya daha fazla bağımsız işletme arasında kurulan gönüllü iş ilişkisini ifade etmektedir. İşbirliği ilişkisi içinde işletmeler; bilgi, teknoloji, üretim tesisleri, finansal kaynaklar, hatta önemli sosyal ağlar gibi çeşitli kaynakları paylaşmakta ya da oluşturmakta veya pazarlama, satış, dağıtım, üretim, tasarım, araştırma ve geliştirme gibi farklı işlevsel alanlarda ortaklaşa faaliyet göstermektedir.
Soru 12
İşletmelerin faaliyetlerini bir araya getirmek ve yeni bir varlık oluşturmak üzere, kendi kimlik ve özerkliklerini kaybederek tam bir bütünleşme sağladıkları anlaşmaya ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Ayrıcalıklı satış
B
Ortak girişim
C
Satın alma
D
Birleşme
E
Kod paylaşımı
Açıklama:
Bir işletmenin hisse senedi, borç veya nakit gibi sermaye kaynaklarını kullanarak bir başka işletmeyi kendi bünyesine katmasına, satın alma (acquisition); işletmelerin faaliyetlerini bir araya getirmek ve yeni bir varlık oluşturmak üzere, kendi kimlik ve özerkliklerini kaybederek tam bir bütünleşme sağladıkları anlaşmaya ise birleşme (merger) denilmektedir.
İşletmelerin faaliyetlerini bir araya getirmek ve yeni bir varlık oluşturmak üzere, kendi kimlik ve özerkliklerini kaybederek tam bir bütünleşme sağladıkları anlaşmaya ise birleşme (merger) denilmektedir.
İşletmelerin faaliyetlerini bir araya getirmek ve yeni bir varlık oluşturmak üzere, kendi kimlik ve özerkliklerini kaybederek tam bir bütünleşme sağladıkları anlaşmaya ise birleşme (merger) denilmektedir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi iki ya da daha fazla işletmenin, bir ya da daha fazla işletme işlevini (pazarlama, üretim, araştırma-geliştirme, vb.) yerine getirmek üzere, aralarında hisse değişimi ya da yeni bir girişimin öz sermayesine ortaklaşa yatırım yapma yoluyla kurduğu işbirliği türüdür?
Seçenekler
A
Havayolu işbirlikleri
B
Yatay işbirlikleri
C
Ortak girişimler
D
Dikey işbirlikleri
E
Melez yönetişim
Açıklama:
Ortak girişimler, iki ya da daha fazla işletmenin, bir ya da daha fazla işletme işlevini (pazarlama, üretim, araştırma-geliştirme, vb.) yerine getirmek üzere, aralarında hisse değişimi ya da yeni bir girişimin öz sermayesine ortaklaşa yatırım yapma yoluyla kurduğu işbirliği türüdür. Ortak girişimlerin vurgulanması gereken özelliği, ortaklık konusu faaliyeti yerine getirmek için ortaklardan ayrı bir yasal organizasyonun oluşturulmasıdır. Bu yeni organizasyon, ortaklardan bağımsız faaliyet göstermekle birlikte, gerekli kaynakları yine ortaklardan sağlamaktadır. Bu yapısı gereği ortak girişimler, diğer işbirliği türlerine kıyasla, işbirliği tarafları arasında daha yüksek derecede bağlılık ve bütünleşme içermektedir.
Soru 14
1989 yılında Delta, Swissair ve Singapore Havayolları arasında oluşturulan ilk gerçek küresel havayolu işbirliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Wings
B
Star
C
Atlantic Excellence
D
Qualiflyer
E
Global Excellence
Açıklama:
İlk gerçek küresel havayolu işbirliği, 1989 yılında Delta, Swissair ve Singapore Havayolları arasında oluşturulan Global Excellence işbirliğidir. 1998 yılında Swissair, Sabena, Austrian ve Delta havayolları Kuzey Atlantik pazarında Atlantic Excellence İşbirliğini oluşturmuştur. Qualiflyer İşbirliği, 1998 yılında Swissair’in aile işletmesi SAir Group etrafında toplanan Sabena, Austrian Havayolları, TAP Portugal, Türk Hava Yolları ve AOM/Air Liberte havayolları tarafından oluşturulmuş, işbirliğine sonradan İtalyan Volare Group, Portugalia Havayolları ve LOT Polish Havayolları da dâhil olmuştur. Swissair’in transatlantik pazarla güçlü bir bağlantısının olmaması, Qualiflyer İşbirliğinin önemli bir dezavantajını oluşturmuştur.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi çoklu havayolu işletmesince en son oluşturulan küresel havayolu işbirliği grubudur?
Seçenekler
A
Skyteam
B
Atlantic Excellence
C
Qualiflyer
D
Oneworld
E
Wings
Açıklama:
Skyteam İşbirliği, çoklu havayolu işletmesince en son oluşturulan küresel havayolu işbirliği grubudur. Air France ve Delta Airlines’ın 1999 yılında başlattıkları işbirliğine, 2000 yılında Aeromexico ve Korean Air’in katılmasıyla oluşmuştur. SkyTeam günümüzde 18 havayolu işletmesi ile Star’dan sonra gelen ikinci büyük küresel havayolu işbirliğidir. Skyteam’i Oneworld’e göre daha öne geçiren bir başka etmen ise, işbirliğine 2004 yılında Continental, KLM ve Northwest Havayollarının da dâhil olmasıdır. İşbirliği içinde Delta, Air France, Korean Air, Alitalia ve Czech Airlines antitröst muafiyeti elde etmiştir. Üyeleri Air France, KLM, Alitalia ve Czech Havayollarından dolayı SkyTeam İşbirliği, Avrupa iç hat pazarının kontrolünde güçlü konumdadır. Bu dört Avrupalı havayolu işletmesiyle Delta ve Korean Airlines’ın da dâhil olduğu antitröst muafiyetli bir ortak girişim oluşturulmuştur. 2003 yılında Air France ile KLM birleşmiş, işletmelerin kendi kimlikleri muhafaza edilerek Air France-KLM adı altında ayrı bir iş
Soru 16
İşletmeleri işbirliklerine yönelten faktörler aşağıdakilerden hangisi ile büyük ölçüde açıklanabilmektedir?
Seçenekler
A
Serbestleşme
B
Özelleştirme
C
Küreselleşme
D
Hiyerarşi
E
Liberalleşme
Açıklama:
İşletmeleri işbirliklerine yönelten faktörler, küreselleşme olgusu ile büyük ölçüde açıklanabilmektedir. Endüstriler ve pazarların küreselleşmesi, stratejik işbirliklerini, işletmelerin stratejilerinin bir parçası olarak neredeyse zorunlu kılmaktadır. Küreselleşme olgusu ile birlikte, müşterilerin istek ve ihtiyaçları, dünya ölçeğinde birbirine benzer hâle gelmekte ve buna bağlı olarak müşteriler, aynı ürünleri talep etmektedir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi işbirliği ortağının yolcuları taşıması ile havayolu işletmelerinin erişime izin verilmeyen pazarlarda fiziksel anlamda uçuş gerçekleştirmemesine rağmen, bu pazarlar için bilet satmasına olanak tanımaktadır?
Seçenekler
A
Açık semalar anlaşmaları
B
Interline/Özel Ücret Anlaşması
C
Ayrıcalıklı Satış (Franchising)
D
Filo Uyumlaştırma
E
Kod paylaşım anlaşmaları
Açıklama:
İHT anlaşmaları ile müzakere edilen trafik hakları ve tayin edilen havayolu işletmeleri, uluslararası havayolu taşımacılığının ve küreselleşmek isteyen havayolu işletmelerinin sınırlarını oluşturmaktadır. Yapılan uluslararası işbirlikleri sayesinde havayolu işletmeleri, söz konusu ekonomik düzenlemelerce getirilen sınırları aşmış olmaktadır. Böylelikle ekonomik düzenlemeleri ihlal etmeden, uçuş ağlarını büyütüp genişletmenin bir çıkar yolunu bulmuş olmaktadırlar. Kod paylaşım anlaşmaları, işbirliği
ortağının yolcuları taşıması ile havayolu işletmelerinin erişime izin verilmeyen pazarlarda fiziksel anlamda uçuş gerçekleştirmemesine rağmen, bu pazarlar için bilet satmasına olanak tanımaktadır. Uluslararası pazarlarda kurmuş oldukları işbirlikleri sayesinde bir anlamda, sanal bir küresel uçuş ağında, yolcuları gitmek istedikleri son noktaya kadar taşıyarak, gelirlerini artırmaktadırlar.
Kod paylaşım anlaşmaları, işbirliği ortağının yolcuları taşıması ile havayolu işletmelerinin erişime izin verilmeyen pazarlarda fiziksel anlamda uçuş gerçekleştirmemesine rağmen, bu pazarlar için bilet satmasına olanak tanımaktadır.
ortağının yolcuları taşıması ile havayolu işletmelerinin erişime izin verilmeyen pazarlarda fiziksel anlamda uçuş gerçekleştirmemesine rağmen, bu pazarlar için bilet satmasına olanak tanımaktadır. Uluslararası pazarlarda kurmuş oldukları işbirlikleri sayesinde bir anlamda, sanal bir küresel uçuş ağında, yolcuları gitmek istedikleri son noktaya kadar taşıyarak, gelirlerini artırmaktadırlar.
Kod paylaşım anlaşmaları, işbirliği ortağının yolcuları taşıması ile havayolu işletmelerinin erişime izin verilmeyen pazarlarda fiziksel anlamda uçuş gerçekleştirmemesine rağmen, bu pazarlar için bilet satmasına olanak tanımaktadır.
Soru 18
I. Uçak/Ekip Paylaşımı
II. Interline/Özel Ücret Anlaşması
III. Bloke koltuk satışı
IV. Kod paylaşımı
V. Ortak havaaracı bakımı
Havayolu işletmeleri, ikili işbirlikleri ya da çoklu işbirlikleri (küresel havayolu işbirlikleri) çerçevesinde yukarıdakilerden hangileri gelir üretimine dayanan anlaşmalardır?
II. Interline/Özel Ücret Anlaşması
III. Bloke koltuk satışı
IV. Kod paylaşımı
V. Ortak havaaracı bakımı
Havayolu işletmeleri, ikili işbirlikleri ya da çoklu işbirlikleri (küresel havayolu işbirlikleri) çerçevesinde yukarıdakilerden hangileri gelir üretimine dayanan anlaşmalardır?
Seçenekler
A
I, III ve IV
B
III ve V
C
I ve III
D
II ve V
E
II, III ve IV
Açıklama:
Havayolu işletmeleri, ikili işbirlikleri ya da çoklu işbirlikleri (küresel havayolu işbirlikleri) çerçevesinde farklı alanlarda ve farklı bütünleşme derecelerinde çeşitli anlaşmalar yapmaktadır. Sayfa 203'teki Şekil 7.2’de de görüldüğü gibi, en basit seviyede interline ve özel ücret anlaşmalarından ortak girişimlere doğru ilerledikçe, işbirliği neredeyse tek bir işletme gibi hareket eder düzeye gelmektedir.
GELİR ÜRETİMİ
Interline/Özel Ücret Anlaşması
Kod paylaşımı
Bloke koltuk satışı
Ortak SUYP
Ortak Satışlar
Paylaşılan Yolcu Bekleme Salonları
MALİYET AZALTMA
Ortak Yer Hizmetleri
Ortak Bakım Faaliyetleri
Ortak Rezervasyonlar
Ortak BT
Ortak Satın Alma
Filo Uyumlaştırma
BÜTÜNLEŞİK OPERASYONLAR
Ayrıcalıklı Satış (Franchising)
Ortak Ürün Geliştirme
Uçak/Ekip Paylaşımı
Ortak Marka
Tam Birleşme
GELİR ÜRETİMİ
Interline/Özel Ücret Anlaşması
Kod paylaşımı
Bloke koltuk satışı
Ortak SUYP
Ortak Satışlar
Paylaşılan Yolcu Bekleme Salonları
MALİYET AZALTMA
Ortak Yer Hizmetleri
Ortak Bakım Faaliyetleri
Ortak Rezervasyonlar
Ortak BT
Ortak Satın Alma
Filo Uyumlaştırma
BÜTÜNLEŞİK OPERASYONLAR
Ayrıcalıklı Satış (Franchising)
Ortak Ürün Geliştirme
Uçak/Ekip Paylaşımı
Ortak Marka
Tam Birleşme
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi işbirliği ortağı iki havayolu işletmesinin merkez havaalanları arasında (hub-to-hub) gerçekleştirilen işbirliğidir?
Seçenekler
A
Paralel işbirliği
B
Hisse alımlı-paylaşımlı işbirlikleri
C
Tamamlayıcı işbirliği
D
Bölgesel işbirlikleri
E
Taktik işbirlikleri
Açıklama:
Havayolu işletmelerinin, uçuş ağlarını bütünleştirme biçimine göre havayolu işbirlikleri, paralel ve tamamlayıcı olmak üzere iki şekilde sınıflandırılmaktadır. Paralel havayolu işbirlikleri, işbirliği oluşturmadan önce aynı şehir çifti pazarında faaliyet gösteren, bir başka ifadeyle, aynı hatta rekabet eden havayolu işletmeleri arasında yapılan kod paylaşım anlaşmasını ifade etmektedir. Paralel işbirliği, işbirliği ortağı iki havayolu işletmesinin merkez havaalanları arasında (hub-to-hub) gerçekleştirilen işbirliğidir. Bu işbirliğinde ortaklar, uçuş hizmetlerini bütünleştirmekte ve ilgili şehir çifti pazarında bazı anlaşmalara göre ortaklardan sadece biri uçuş hizmetinin verilmesini üstlenmektedir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi işbirliğinin olanaklarıyla işletmenin başarısızlığına yol açabilecek risklere karşı korunmasına, farklı nedenlerle oluşabilecek maliyet riskleri için alternatif üretmesine, sermaye maliyetlerinin azaltılmasına ve işletmenin finansal seçeneklerinin artırmasına yardımcı olur?
Seçenekler
A
Öğrenme
B
Finansal fayda
C
Pazar gücü
D
Operasyonel faydalar
E
Uçuş operasyonları
Açıklama:
Finansal fayda, işbirliğinin olanaklarıyla işletmenin başarısızlığına yol açabilecek risklere karşı korunmasına, farklı nedenlerle oluşabilecek maliyet riskleri için alternatif üretmesine, sermaye maliyetlerinin azaltılmasına ve işletmenin finansal seçeneklerinin artırmasına yardımcı olur. Finansal riskten korunmanın en iyi yolu stratejik işbirlikleri
içinde yer almaktır.
içinde yer almaktır.
Soru 21
- Ortak amaçların varlığı
- Bireysel fayda (kazan-kaybet durumu)
- Karşılıklı güven unsuru
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Stratejik işbirliklerinin özellikleri: Ortakların kendi kimlik ve özerkliklerini korumaları, ortak amaçların varlığı, her bir ortağın işbirliğine kaynak getirmesi, karşılıklı fayda (kazan-kazan durumu), ortaklık çıktısının tek başına yapılamayacak bir çıktı olması, ortaklar arasında karşılıklı bağımlılık, karşılıklı güven unsuru.
Soru 22
Havayolu işbirliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Birçoğu kısa dönemlidir.
B
Diğer işletmeleri satın almayı kapsayan bir birlikteliktir.
C
Yalnızca stratejik niteliktedirler.
D
Stratejik nitelik taşımazlar.
E
İki ya da daha fazla havayolu işletmesinin dâhil olduğu ticari olmayan bir ilişkidir.
Açıklama:
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), havayolu işbirliğini, bir ürünün tek bir ticari isim ya da marka altında pazarlandığı, iki ya da daha fazla havayolu işletmesinin dâhil olduğu ticari bir ilişki ya da ortak girişim olarak tanımlamaktadır. Havayolu işbirlikleri, işletmelerin uçuş ağlarını birleştirdikleri, ortak uçuşlar gerçekleştirdikleri, tarife planlama, satın alma, pazarlama, sık uçan yolcu programları, yönetim, teknoloji geliştirme, havaalanları yer hizmetleri, bakım faaliyetleri gibi birçok alanda ortaklaşa faaliyet gösterdikleri ve kaynaklarını paylaştıkları, ikili ya da çoklu yapıda ve daha çok stratejik nitelikte işbirlikleridir. Stratejik nitelikte olmayan havayolu işbirlikleri bulunsa da havayolu işbirliklerinin birçoğu uzun dönemli, rekabet avantajı arayışı içerisinde oluşturulmuş işbirlikleridir.
Soru 23
Star, Oneworld ve SkyTeam gibi küresel havayolu işbirlikleri dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
Seçenekler
A
Amerikalı ya da Avrupalı şirketlere ait işbirlikleridir.
B
Hepsi 2001 yılı ve sonrasında kurulmuşlardır.
C
Kuruldukları merkezlerin dışında kalan bölgelerdeki havayolu işletmelerine kapalıdırlar.
D
Merkezleri Asya’dadır.
E
Orta Doğu pazarına odaklanılmıştır.
Açıklama:
Günümüzde faaliyetlerine devam eden üç büyük küresel işbirliği incelendiğinde, her üçünün de merkezinde, başlıca kurucuları olarak, Kuzey Atlantik pazarına odaklanan bir ABD’li ve bir Avrupalı havayolu işletmesinin yer aldığı ve uçuş ağının küresel ölçeğe taşınması için diğer bölgelerden havayolu işletmelerinin de dâhil edildiği çoklu işbirliği grupları oldukları görülmektedir. Merkezleri Frankfurt, New York ve Amsterdam’dadır. Kuruluş yılları 1996, 1999 ve 2000 olmak üzere 2001’den öncedir.
Soru 24
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi havayolu işletmelerini işbirliği oluşturmaya yönelten faktörler arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Havayolu taşımacılığının serbestleşmesi
B
Birleşme ve satın almalar üzerindeki kontrollerin gevşetilmesi
C
Havayolu taşımacılığının liberalleşmesi
D
Rekabetin korunması
E
Havayolu taşımacılığının küreselleşmesi
Açıklama:
İşbirliği oluşumunda etkili olan genel faktörlerin havayolu sektöründeki yansımaları ve ayrıca havayolu sektörünün kendi dinamiklerinden kaynaklanan faktörler, temel olarak havayolu taşımacılığının serbestleşmesi, liberalleşmesi ve küreselleşmesi, bununla birlikte, devam eden ulusal ve uluslararası havayolu taşımacılığı ekonomik düzenlemeleri ana faktörleri altında açıklanabilir. Ayrıca Ulusal ve Uluslararası Havayolu Taşımacılığı Ekonomik Düzenlemeleri,
Soru 25
Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi havayolu pazarlarında liberal politikaların uygulanmasının amaçları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Rekabetin azaltılması
B
Fiyatların arttırılması
C
Tüketici faydasının azaltılması
D
Yüksek kalitede hizmet sunulması
E
Pazarın daraltılması
Açıklama:
Liberal politikalarla havayolu pazarlarında rekabetin artırılması, böylelikle düşük fiyatlı ve yüksek kalitede bir havayolu hizmeti sunulmasıyla tüketici faydasının artırılması amaçlanmaktadır.
Soru 26
“Aynı havayolu işletmesinin bir uçuşundan bir başka uçuşuna aktarma yapılması ___________, bir havayolu işletmesinin bir uçuşundan bir başka havayolu işletmesinin uçuşuna aktarma yapılması ___________ aktarma olarak adlandırılmaktadır.”
Uçuş aktarmasına ilişkin yukarıda verilen cümledeki boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisinin sırasıyla getirilmesi uygun olur?
Uçuş aktarmasına ilişkin yukarıda verilen cümledeki boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisinin sırasıyla getirilmesi uygun olur?
Seçenekler
A
Online/interline
B
İnterline/online
C
Online/offline
D
İnterline/outline
E
İç hat/dış hat
Açıklama:
“Aynı havayolu işletmesinin bir uçuşundan bir başka uçuşuna aktarma yapılması online, bir havayolu işletmesinin bir uçuşundan bir başka havayolu işletmesinin uçuşuna aktarma yapılması interline aktarma olarak adlandırılmaktadır.”
Soru 27
Üretilen ortak yolcu trafiğinden kâr elde etmeyi hedefleyen nispeten daha büyük bir havayolunun, bölgesel veya besleyici havayolu işletmesi ile nasıl bir anlaşma yapması daha uygun olur?
Seçenekler
A
Kod anlaşması
B
Interline trafik ve özel ücret anlaşması
C
Karşılıklı yer hizmetleri anlaşması
D
Ortak satın alma faaliyetleri
E
Ayrıcalıklı satış anlaşması
Açıklama:
Ayrıcalıklı satış anlaşması, daha büyük bir havayolu ile bölgesel veya besleyici havayolu işletmesi arasında, anlaşma sonucunda üretilen ortak yolcu trafiğinden kâr elde etmek için gerçekleştirilen bir tür bölgesel işbirliğidir.
Soru 28
Havayolu işbirlikleri, kapsadığı coğrafi alanın ölçeğine göre nasıl sınıflandırılır?
Seçenekler
A
Pazarlama/maliyet odaklı
B
Stratejik/taktik
C
Hat özelinde/bölgesel/küresel
D
Paralel/tamamlayıcı
E
Hisse temelli/hisse temelli olmayan
Açıklama:
Havayolu işbirlikleri, işbirliği kapsamında yapılan anlaşmaların içeriği ve sunduğu çıktılara göre pazarlama/maliyet odaklı, kapsamı ve derinliğine göre stratejik/taktik, ortakların finansal katılımına göre hisse temelli/hisse temelli olmayan, işbirliği kapsamında uçuş ağlarının düzenlenme biçimine göre paralel/tamamlayıcı, kapsadığı coğrafi alanın ölçeğine göre hat özelinde/bölgesel/küresel ve en son olarak birçok alanda ortaklaşa hareket edilmesine yönelik gerçekleştirilen ortak girişimler şeklinde sınıflandırılabilmektedir.
Soru 29
- Tedarik
- Sermaye maliyetlerinin azaltılması
- Pazarlama
- Uçuş operasyonları
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Havayolu işbirliklerinde potansiyel operasyonel faydalar tedarik, pazarlama ve uçuş operasyonları (üretim) olmak üzere üç farklı alanda incelenebilir. Sermaye maliyetlerinin azaltılması ise finansal fayda başlığı altında değerlendirilir.
Soru 30
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi havayolu işbirliklerinin olumlu etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Endüstri genelinde artan yoğunlaşma
B
Rekabetin artması
C
Yüksek bilet fiyatları
D
Düşen hizmet kalitesi
E
Büyük havayolu işletmelerinin kendi merkez havaalanlarında pazar gücünü ele geçirmeleri
Açıklama:
Havayolu işbirliklerinin olumsuz etkileri, endüstri genelinde artan yoğunlaşma ile birlikte rekabetin azalması, özellikle antitröst muafiyeti çerçevesinde ortak girişimlerce hizmet verilen hatlarda, pazar gücü elde eden işletmelerin rekabeti olumsuz etkilemesi ve azalan rekabetin yüksek bilet fiyatları ve hatta sunulan kapasite anlamında düşen hizmet kalitesi olarak yolculara yansıması potansiyeli ile ilişkilidir. Küresel işbirlikleri içerisinde topla dağıt ağ yapılarını birleştiren uluslararası büyük havayolu işletmeleri, kendi merkez havaalanlarında pazar gücünü ele geçirmektedir. Bu işletmeler, merkez havaalanlarında slotlara hakim olma, yeni işletmelerin bu havaalanlarına girişini zorlaştırma ve ortakları ile kendi merkez havaalanları arasında bilet fiyatlarını artırma şeklinde pazar gücünü kötüye kullanabilir. Pazar gücünün elde edilmesi, aynı zamanda, işbirliği dışında kalan rakip diğer havayolu işlemelerinin pazar payının alınması sonucunu da getirmektedir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi "hem bireysel hem de ortak amaçlarını gerçekleştirmek üzere iki veya daha fazla bağımsız işletme arasında kurulan gönüllü iş ilişkisini ifade etmektedir" anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
İşbirliği
B
Yönetim
C
İşletme
D
Teşekkül
E
Yönetişim
Açıklama:
Havayolu İşbirliği Kavramı içinde incelenebilir.
İşbirliği doğru yanıttır.
İşbirliği doğru yanıttır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi bir çabanın "uzun dönemli amaçlara ve rekabet üstünlüğü elde edilmesine yönelik olması" ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Stratejik işbirliği
B
SWOT analizi
C
Ortaklık
D
Stratejik yönetişim
E
Pazar araştırması
Açıklama:
Havayolu İşbirliği Kavramı içinde incelenbilir.
Stratejik işbirliği doğru yanıttır.
Stratejik işbirliği doğru yanıttır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi "işletmenin ihtiyaç duyduğu ürün veya hizmetleri pazardaki bağımsız işletmelerden satın alması" anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Piyasa
B
İşbirliği
C
Anlaşma
D
Pazar araştırması
E
Satınalma
Açıklama:
Havayolu İşbirliği Kavramı içinde incelenebilir.
Piyasa doğru yanıttır.
Piyasa doğru yanıttır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi "işletmenin ihtiyaç duyduğu ürün veya hizmetleri kendi örgüt şemsiyesi altında üretmesi" anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Hiyerarşi
B
Üretişim noktası
C
İşbirliği
D
Pazar
E
Yönetişim
Açıklama:
Havayolu İşbirliği Kavramı içinde incelenebilir.
Hiyerarşi doğru yanıttır.
Hiyerarşi doğru yanıttır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi 'melez yönetişim yapılarında' satın alma ile yapma arasında kalan merkezi kavramdır?
Seçenekler
A
Stratejik işbirliği
B
Piyasa işlemi
C
Gerçekleşen faaliyetler
D
Satın alma
E
İşletme ilişkisi
Açıklama:
Havayolu İşbirliği Kavramı içinde incelenebilir.
Stratejik işbirliği doğru yanıttır.
Stratejik işbirliği doğru yanıttır.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi "işletmelerin faaliyetlerini bir araya getirmek ve yeni bir varlık oluşturmak üzere, kendi kimlik ve özerkliklerini kaybederek tam bir bütünleşme sağladıkları anlaşma" için kullanılan ifadedir?
Seçenekler
A
Birleşme
B
Satın alma
C
Katılım
D
Stratejik kiralama
E
Piyasa işlemi
Açıklama:
Havayolu İşbirliği Kavramı içinde incelenebilir.
Birleşme doğru yanıttır.
Birleşme doğru yanıttır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi "endüstri değer zincirinin farklı halkalarında faaliyet gösteren işletmeler arasında gerçekleştirilen alıcı - satıcı işbirlikleridir" ifadesine karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Dikey işbirliği
B
Satın alma
C
Ortaklık geliştirme
D
Değer planlaması
E
Öncelikli devralma
Açıklama:
Havayolu İşbirliği Kavramı içinde incelenebilir.
Dikey işbirliği doğru yanıttır.
Dikey işbirliği doğru yanıttır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
IATA
B
TAIT
C
IDPT
D
OECD
E
INTL
Açıklama:
Havayolu İşletmelerinde İşbirliği Kavramı içinde incelenebilir.
IATA doğru yanıttır.
IATA doğru yanıttır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi "Star, OneWorld ve SkyTeam" ifadeleri için kullanılabilir?
Seçenekler
A
Küresel işbirlikleri
B
Etiketleme önerisi
C
Batı merkezli rekabet sistemleri
D
Kara ve havayolu ağları
E
Avrupa ile sınırlı ağlar
Açıklama:
Havayolu İşletmelerinde İşbirliği Kavramı bölümünde incelenebilir.
Küresel işbirlikleri doğru yanıttır.
Küresel işbirlikleri doğru yanıttır.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi ilk gerçek küresel havayolu işbirliğinin tarihidir?
Seçenekler
A
1989
B
2001
C
1999
D
2009
E
1980
Açıklama:
Havayolu İşbirliklerinin Tarihçesi ve Küresel Havayolu İşbirliklerinin Ortaya Çıkışıbölümünde incelenebilir.
1989 doğru yanıttır.
1989 doğru yanıttır.
Ünite 8
Soru 1
Girdi ve süreçlerindeki maliyetleri azaltıp rakiplerinden daha düşük maliyetlerle hizmet üreterek ve bunları rakiplerinden daha düşük fiyatlarla pazara sunarak rekabet avantajı kazanmaya çalışan havayolları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşük maliyetli havayolu işletmeleri
B
Kurumsal havayolu işletmeleri
C
Sistematik havayolu işletmeleri
D
Kontrollü havayolu işletmeleri
E
Küresel havayolu işletmeleri
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmeleri, girdi ve süreçlerindeki maliyetleri azaltıp rakiplerinden daha düşük maliyetlerle hizmet üreterek ve bunları rakiplerinden daha düşük fiyatlarla pazara sunarak rekabet avantajı kazanmaya çalışan havayollarıdır
Soru 2
Hangi rekabet stratejisi tüm hizmet süreçlerinin ve bileşenlerinin sadeleştirilmesi, maliyetlerin en aza indirilmesi ve bu yolla rakiplerinden çok daha düşük fiyatlarla müşteriye sunulmasıyla ilgilidir?
Seçenekler
A
Maliyet liderliği stratejisi
B
Odaklanma stratejisi
C
Farklılaştırma stratejisi
D
İkame stratejisi
E
Pazarlık stratejisi
Açıklama:
Maliyet liderliği stratejisi ise farklılaştırma stratejisinin tam aksine tüm hizmet süreçlerinin ve bileşenlerinin sadeleştirilmesi, maliyetlerin en aza indirilmesi ve bu yolla rakiplerinden çok daha düşük fiyatlarla müşteriye sunulmasıyla ilgilidir.
Soru 3
Hangi stratejiyi izleyen havayolu işletmeleri tüm hizmet sunumu bileşenlerini rakiplerine göre farklılaştırarak rekabet avantajı kazanmaya çalışmaktadır?
Seçenekler
A
Farklılaşma stratejisi
B
Odaklanma stratejisi
C
Maliyet liderliği stratejisi
D
Kurumsallık stratejisi
E
Kontrol stratejisi
Açıklama:
Farklılaşma stratejisi izleyen havayolu işletmeleri tüm hizmet sunumu bileşenlerini rakiplerine göre farklılaştırarak rekabet avantajı kazanmaya çalışmaktadır.
Soru 4
Belirli iş süreçlerinin örgütün kendi içinde gerçekleştirilmesi yerine, sözleşme yoluyla başka örgütlere aktarılması ve yaptırılması olarak tanımlanan yönetim tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dış kaynaklardan yararlanma
B
Toplam kalite yönetimi
C
Yeniden yapılanma
D
Sıfır hiyerarşi
E
Kıyaslama
Açıklama:
Dış kaynak kullanımı, belirli iş süreçlerinin örgütün kendi içinde gerçekleştirilmesi yerine, sözleşme yoluyla başka örgütlere aktarılması ve yaptırılması olarak tanımlanabilir.
Soru 5
İşletmenin diğerleri tarafından taklit edilmesi zor olan, ona rekabet üstünlüğü kazandıran ayırıcı tüm yetenekleri olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Öz yetenek
B
Kıyaslama
C
Durumsallık
D
Yalın üretim
E
Odaklanma
Açıklama:
Öz yetenek, işletmenin neyi daha iyi yaptığıyla ilişkili olan bir kavramdır. İşletmenin diğerleri tarafından taklit edilmesi zor olan, ona rekabet üstünlüğü kazandıran ayırıcı tüm yetenekleri olarak tanımlanabilir.
Soru 6
"Temel özelliklerinden biri tek tik kabin sınıfıyla hizmet vermeleridir. Bu işletmeler VIP (Very Important Person), birinci sınıf (first- class), iş amaçlı yolcu sınıfı (business class), konfor sınıfı (comfort class) gibi maliyetleri artıracak pazar bölümlendirmesine yönelmezler."
Metinde tanımlanan havayolu işletmeleri aşağıdakilerden hangisidir?
Metinde tanımlanan havayolu işletmeleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düşük maliyetli havayolu işletmeleri
B
Kontrollü havayolu işletmeleri
C
Yapısal havayolu işletmeleri
D
Küresel havayolu işletmeleri
E
Yerel havayolu işletmeleri
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin temel özelliklerinden biri tek tik kabin sınıfıyla hizmet vermeleridir. Bu işletmeler VIP (Very Important Person), birinci sınıf (first- class), iş amaçlı yolcu sınıfı (business class), konfor sınıfı (comfort class) gibi maliyetleri artıracak pazar bölümlendirmesine yönelmezler.
Soru 7
Bir uçağın iniş yapıp park yerine yanaştıktan sonra tekerlerine takoz konulmasından kalkış için takozların alındığı ana kadar geçen süreci ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uçak çevrim süresi
B
Geri besleme süresi
C
Uçuş plan süresi
D
Başabaş süresi
E
Kaynak planlama süresi
Açıklama:
Uçak çevrim süresi, bir uçağın iniş yapıp park yerine yanaştıktan sonra tekerlerine takoz konulmasından kalkış için takozların alındığı ana kadar geçen süreci ifade eder.
Soru 8
Hangi stratejiyi izleyen havayolu işletmelerinin uçak verimliliğini artırmak için hassasiyet gösterdiği konulardan biri zamanında kalkış (on-time) performansıdır?
Seçenekler
A
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin
B
Odaklanmış hizmet sunan havayolu işletmelerinin
C
Farklılaştırılmış hizmet sunan havayolu işletmelerinin
D
Yerel hizmet sunan hizmet sunan havayolu işletmelerinin
E
Küresel hizmet sunan havayolu işletmelerinin
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin uçak verimliliğini artırmak için hassasiyet gösterdiği konulardan biri de zamanında kalkış (on-time) performansıdır. Çünkü zamanında kalkış yapabilme, uçuş gecikme ve iptallerinin azalması, buna karşın günlük uçak kullanım miktarlarının artması anlamına gelir.
Soru 9
Havayolu işletmelerine belirli bir havaalanında, havaalanı hizmetlerinden yararlanabilmesi için ayrılmış olan zaman dilimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Slot
B
Kıyaslama
C
Durumsallık
D
Önceliklendirme
E
Erişilebilirlik
Açıklama:
Slot, havayolu işletmelerine belirli bir havaalanında, havaalanı hizmetlerinden yararlanabilmesi için ayrılmış olan zaman dilimidir.
Soru 10
- Tüm maliyetlerini diğer tüm taşıyıcılardan daha düşük tutabilmeleri,
- Hizmet götürdükleri pazarlarda en düşük taban fiyatıyla bilet sunabilmeleri,
- İş gücünde herkesten daha düşük taban ücretler ödemeleri,
- Tüm yan hizmetler için herkesten daha yüksek ücret talep etmeleri,
- Yoğun bir şekilde yan gelir toplamaya odaklanmaları.
Seçenekler
A
Ultra Düşük Maliyetli Havayolu İşletmeleri
B
Düşük Maliyetli Havayolu İşletmeleri
C
Yapısal Özellikli Havayolu İşletmeleri
D
Dinamik Havayolu İşletmeleri
E
Kontrollü Havayolu İşletmeleri
Açıklama:
UDMHİ’lerin belirgin özellikleri aşağıdaki gibi özetlenebilir:
- Tüm maliyetlerini diğer tüm taşıyıcılardan daha düşük tutabilmeleri,
- Hizmet götürdükleri pazarlarda en düşük taban fiyatıyla bilet sunabilmeleri,
- İş gücünde herkesten daha düşük taban ücretler ödemeleri,
- Tüm yan hizmetler için herkesten daha yüksek ücret talep etmeleri,
- Yoğun bir şekilde yan gelir toplamaya odaklanmaları.
Soru 11
Özellikle fiyat konusundaki düzenlemelerin serbestleştirilmesi rekabetin artıp dünya geneline yayılmasında ve düşük maliyetli havayolu işletmeleri (DMHİ) modelinin doğuşunda önemli bir rol oynamıştır. Aşağıdakilerden hangileri düşük maliyetli havayolu işletmelerindendir?
I. Ryanair
II. EasyJet
III. Delta Air Lines
IV. Air Berlin
I. Ryanair
II. EasyJet
III. Delta Air Lines
IV. Air Berlin
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
II-III-IV
D
I-II
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Özellikle fiyat konusundaki düzenlemelerin serbestleştirilmesi rekabetin artıp dünya
geneline yayılmasında ve bu iş modelinin doğuşunda önemli bir rol oynamıştır. Günümüzde adını
sıkça duyduğumuz Ryanair, EasyJet, Air Berlin, Air Asia, Jetstar gibi DMHİ’ler bu gelişmeler sonucu
ortaya çıkmıştır.
I-II-IV
geneline yayılmasında ve bu iş modelinin doğuşunda önemli bir rol oynamıştır. Günümüzde adını
sıkça duyduğumuz Ryanair, EasyJet, Air Berlin, Air Asia, Jetstar gibi DMHİ’ler bu gelişmeler sonucu
ortaya çıkmıştır.
I-II-IV
Soru 12
Porter’a göre iş örgütlerinin sürdürülebilir rekabet avantajı kazanmaları girecekleri pazarları beş güce göre analiz etmelerine ve bu analiz sonucunda pozisyon aldıkları pazarda üç jenerik stratejiden birini seçip başarıyla uygulamalarına bağlıdır. Aşağıdakilerden hangileri beş gücü oluşturan öğelerdendir?
I. olası rakipler
II. geçmiş rakipler
III. tedarikçilerin ve alıcıların pazarlık gücü
IV. ikame malların tehdidi
I. olası rakipler
II. geçmiş rakipler
III. tedarikçilerin ve alıcıların pazarlık gücü
IV. ikame malların tehdidi
Seçenekler
A
I-III-IV
B
I-II-III
C
II-III-IV
D
I-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Porter’a göre iş örgütlerinin sürdürülebilir rekabet avantajı kazanmaları girecekleri, başka bir
deyişle pozisyon alacakları pazarları beş güce göre analiz etmelerine ve bu analiz sonucunda pozisyon aldıkları pazarda üç jenerik stratejiden birini seçip başarıyla uygulamalarına bağlıdır. Bu beş gücü; olası rakipler, mevcut rakipler, tedarikçilerin pazarlık gücü, alıcıların pazarlık gücü ve ikame malların tehdidi oluşturmaktadır.
I-III-IV
deyişle pozisyon alacakları pazarları beş güce göre analiz etmelerine ve bu analiz sonucunda pozisyon aldıkları pazarda üç jenerik stratejiden birini seçip başarıyla uygulamalarına bağlıdır. Bu beş gücü; olası rakipler, mevcut rakipler, tedarikçilerin pazarlık gücü, alıcıların pazarlık gücü ve ikame malların tehdidi oluşturmaktadır.
I-III-IV
Soru 13
Tüm hizmet süreçlerinin ve bileşenlerinin sadeleştirilmesi, maliyetlerin en aza indirilmesi ve bu yolla rakiplerinden çok daha düşük fiyatlarla müşteriye sunulmasıyla ilgili olan strateji hangisidir?
Seçenekler
A
Odaklanma
B
Farklılaştırma stratejisi
C
Maliyet liderliği stratejisi
D
Pazarlık gücü
E
İkame malların tehdidi
Açıklama:
Maliyet liderliği stratejisi ise farklılaştırma stratejisinin tam aksine tüm hizmet süreçlerinin ve
bileşenlerinin sadeleştirilmesi, maliyetlerin en aza indirilmesi ve bu yolla rakiplerinden çok daha düşük fiyatlarla müşteriye sunulmasıyla ilgilidir.
bileşenlerinin sadeleştirilmesi, maliyetlerin en aza indirilmesi ve bu yolla rakiplerinden çok daha düşük fiyatlarla müşteriye sunulmasıyla ilgilidir.
Soru 14
"Belirli iş süreçlerinin örgütün kendi içinde gerçekleştirilmesi yerine, sözleşme yoluyla başka örgütlere aktarılması ve yaptırılması" aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Öz yetenek
B
Rekabet
C
Ölçek ekonomisi
D
Dış kaynak kullanımı
E
Maliyet azaltma
Açıklama:
Dış kaynak kullanımı, belirli iş süreçlerinin örgütün kendi içinde gerçekleştirilmesi yerine, sözleşme yoluyla başka örgütlere aktarılması ve yaptırılması olarak tanımlanabilir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangileri düşük maliyetli havayolu işletmelerinin "uçak verimliliğini artırma" yollarındandır?
I. tek tik kabin sınıfıyla hizmet vermek
II. konfor sınıfı (comfort class) gibi pazar bölümlendirmesine yönelirler
III. yüksek koltuk yoğunluğu tercih etmezler
IV. pilot ve kabin görevlisi sayısı azaltılır
I. tek tik kabin sınıfıyla hizmet vermek
II. konfor sınıfı (comfort class) gibi pazar bölümlendirmesine yönelirler
III. yüksek koltuk yoğunluğu tercih etmezler
IV. pilot ve kabin görevlisi sayısı azaltılır
Seçenekler
A
I
B
IV
C
I-III
D
II-IV
E
II-III
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin "uçak verimliliğini artırma" yolları:
I. tek tik kabin sınıfıyla hizmet vermek
II. konfor sınıfı (comfort class) gibi pazar bölümlendirmesine yönelmezler
III. yüksek koltuk yoğunluğu tercih ederler
Bunlara rağmen
pilot ve kabin görevlisi sayısı aynı kalır.
I. tek tik kabin sınıfıyla hizmet vermek
II. konfor sınıfı (comfort class) gibi pazar bölümlendirmesine yönelmezler
III. yüksek koltuk yoğunluğu tercih ederler
Bunlara rağmen
pilot ve kabin görevlisi sayısı aynı kalır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangileri düşük maliyetli havayolu işletmelerinde filo planlaması için geçerlidir?
I. Hep aynı tip uçak alımı gerçekleştirecek olan havayolu işletmeleri, üretici firmalarla sözleşme yoluyla toplu alım için fazladan pazarlık gücü elde eder .
II. Benzer filo sayesinde, farklı tipte başlangıç ve tazeleme eğitimlerine ihtiyaç duyacak olan personelin eğitim maliyetleri azaltılırken aynı zamanda farklı lisanslara sahip personel istihdamı da ortadan kalkar.
III. Homojen filo yedek parça, bakım ve iş gücüne yönelik maliyetlerinin artmasına neden olur.
IV. Hep aynı tip parçalardan oluşan uçaklar nedeniyle, bakım onarım için ihtiyaç duyulan
yedek parçalara ulaşmak zorlaşır.
I. Hep aynı tip uçak alımı gerçekleştirecek olan havayolu işletmeleri, üretici firmalarla sözleşme yoluyla toplu alım için fazladan pazarlık gücü elde eder .
II. Benzer filo sayesinde, farklı tipte başlangıç ve tazeleme eğitimlerine ihtiyaç duyacak olan personelin eğitim maliyetleri azaltılırken aynı zamanda farklı lisanslara sahip personel istihdamı da ortadan kalkar.
III. Homojen filo yedek parça, bakım ve iş gücüne yönelik maliyetlerinin artmasına neden olur.
IV. Hep aynı tip parçalardan oluşan uçaklar nedeniyle, bakım onarım için ihtiyaç duyulan
yedek parçalara ulaşmak zorlaşır.
Seçenekler
A
I-IV
B
I-III
C
I-II
D
I-II-III
E
II-III-IV
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinde filo planlaması için:
I. Hep aynı tip uçak alımı gerçekleştirecek olan havayolu işletmeleri, üretici firmalarla sözleşme yoluyla toplu alım için fazladan pazarlık gücü elde eder .
II. Benzer filo sayesinde, farklı tipte başlangıç ve tazeleme eğitimlerine ihtiyaç duyacak olan personelin eğitim maliyetleri azaltılırken aynı zamanda farklı lisanslara sahip personel istihdamı da ortadan kalkar.
III. Homojen filo yedek parça, bakım ve iş gücüne yönelik maliyetlerinin azalmasını sağlar.
IV. Hep aynı tip parçalardan oluşan uçaklar sayesinde, bakım onarım için ihtiyaç duyulan
yedek parçalara ulaşmak kolaylaşır.
I-II
I. Hep aynı tip uçak alımı gerçekleştirecek olan havayolu işletmeleri, üretici firmalarla sözleşme yoluyla toplu alım için fazladan pazarlık gücü elde eder .
II. Benzer filo sayesinde, farklı tipte başlangıç ve tazeleme eğitimlerine ihtiyaç duyacak olan personelin eğitim maliyetleri azaltılırken aynı zamanda farklı lisanslara sahip personel istihdamı da ortadan kalkar.
III. Homojen filo yedek parça, bakım ve iş gücüne yönelik maliyetlerinin azalmasını sağlar.
IV. Hep aynı tip parçalardan oluşan uçaklar sayesinde, bakım onarım için ihtiyaç duyulan
yedek parçalara ulaşmak kolaylaşır.
I-II
Soru 17
İkincil havaalanları ile ilgili aşağıdakilerden hangileri geçerlidir?
I. istenilen zaman için slot bulmak kolaylaşır
II. havada ve taksi sırasında bekleme süresi kısaltılmış olur
III. yer hizmetleri ve yolcu hizmetlerinin de zamanında ve hızlıca gerçekleşmesi sağlanır ve bu
sayede uçak çevrim süresi kısa tutulur
I. istenilen zaman için slot bulmak kolaylaşır
II. havada ve taksi sırasında bekleme süresi kısaltılmış olur
III. yer hizmetleri ve yolcu hizmetlerinin de zamanında ve hızlıca gerçekleşmesi sağlanır ve bu
sayede uçak çevrim süresi kısa tutulur
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I-II
E
I-II-III
Açıklama:
İkincil havaalanları için:
I. istenilen zaman için slot bulmak kolaylaşır
II. havada ve taksi sırasında bekleme süresi kısaltılmış olur
III. yer hizmetleri ve yolcu hizmetlerinin de zamanında ve hızlıca gerçekleşmesi sağlanır ve bu
sayede uçak çevrim süresi kısa tutulur
I-II-III
I. istenilen zaman için slot bulmak kolaylaşır
II. havada ve taksi sırasında bekleme süresi kısaltılmış olur
III. yer hizmetleri ve yolcu hizmetlerinin de zamanında ve hızlıca gerçekleşmesi sağlanır ve bu
sayede uçak çevrim süresi kısa tutulur
I-II-III
Soru 18
Charter Havayolu İşletmeleri ile ilgili aşağıdakilerden hangileri geçerlidir?
I. Uçuş türü: Genellikle tarifeli
II. Yolcu Profili: Tatilciler
III.Uçak tipi: Tek tip
I. Uçuş türü: Genellikle tarifeli
II. Yolcu Profili: Tatilciler
III.Uçak tipi: Tek tip
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I-II
E
II-III
Açıklama:
Charter Havayolu İşletmeleri:
I. Uçuş türü: Genellikle tarifesiz
II. Yolcu Profili: Tatilciler
III.Uçak tipi: Mesafeye göre çeşitlendirilmiş
I. Uçuş türü: Genellikle tarifesiz
II. Yolcu Profili: Tatilciler
III.Uçak tipi: Mesafeye göre çeşitlendirilmiş
Soru 19
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin değişmekte olan özellikleri aşağıdakilerden hangileridir?
I. merkez havaalanlarını uçuş ağlarına kattıkları görülmektedir.
II. son yıllarda kimi düşük maliyetli taşıyıcıların aktarmalı, transfer uçuşları gerçekleştirmeye başladığı gözlemlenmektedir.
III. DMHİ’lerin merkez havaalanlarına ve bağlantılı uçuşlara yönelmesi, daha önce gerek duymadıkları ve geleneksel taşıyıcıların özelliklerinden olan kod paylaşımı türünde iş birliklerinin ortaya çıkmasına yol açmıştır.
I. merkez havaalanlarını uçuş ağlarına kattıkları görülmektedir.
II. son yıllarda kimi düşük maliyetli taşıyıcıların aktarmalı, transfer uçuşları gerçekleştirmeye başladığı gözlemlenmektedir.
III. DMHİ’lerin merkez havaalanlarına ve bağlantılı uçuşlara yönelmesi, daha önce gerek duymadıkları ve geleneksel taşıyıcıların özelliklerinden olan kod paylaşımı türünde iş birliklerinin ortaya çıkmasına yol açmıştır.
Seçenekler
A
I
B
II
C
III
D
I-II-III
E
II-III
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin değişmekte olan özellikleri:
I. merkez havaalanlarını uçuş ağlarına kattıkları görülmektedir.
II. son yıllarda kimi düşük maliyetli taşıyıcıların aktarmalı, transfer uçuşları gerçekleştirmeye başladığı gözlemlenmektedir.
III. DMHİ’lerin merkez havaalanlarına ve bağlantılı uçuşlara yönelmesi, daha önce gerek duymadıkları ve geleneksel taşıyıcıların özelliklerinden olan kod paylaşımı türünde iş birliklerinin ortaya çıkmasına yol açmıştır.
I-II-III
I. merkez havaalanlarını uçuş ağlarına kattıkları görülmektedir.
II. son yıllarda kimi düşük maliyetli taşıyıcıların aktarmalı, transfer uçuşları gerçekleştirmeye başladığı gözlemlenmektedir.
III. DMHİ’lerin merkez havaalanlarına ve bağlantılı uçuşlara yönelmesi, daha önce gerek duymadıkları ve geleneksel taşıyıcıların özelliklerinden olan kod paylaşımı türünde iş birliklerinin ortaya çıkmasına yol açmıştır.
I-II-III
Soru 20
Düşük maliyetli havayolu işletmeleriyle ilgili son yıllarda gündeme gelen yeni kavramlardan biri de
ultra düşük maliyetli havayolu işletmeleridir. Aşağıdakilerden hangisi ultra düşük maliyetli havayolu işletmelerindendir?
ultra düşük maliyetli havayolu işletmeleridir. Aşağıdakilerden hangisi ultra düşük maliyetli havayolu işletmelerindendir?
Seçenekler
A
Southwest
B
Frontier Airlines
C
Rynair
D
Delta Airlines
E
KLM
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmeleriyle ilgili son yıllarda gündeme gelen yeni kavramlardan biri de
ultra düşük maliyetli havayolu işletmeleridir. Bu iş modelinin öncüleri ve başarıyla uygulayanları Allegiant Air, Spirit Airlines ve Frontier Airlines olarak örneklendirilebilir.
ultra düşük maliyetli havayolu işletmeleridir. Bu iş modelinin öncüleri ve başarıyla uygulayanları Allegiant Air, Spirit Airlines ve Frontier Airlines olarak örneklendirilebilir.
Soru 21
Bir ARL havayolu işletmesi Türkiye pazarında pozisyon almak istemektedir. ARL şirketi sürdürülebilir rekabet avantajı kazanmak için pozisyon alacakları pazarı aşağıda verilen maddelerden hangisi ya da hangilerine göre analiz etmelidir?
- Olası rakipler
- Mevcut rakipler
- Alıcıların pazarlık gücü
- Tedarikçilerin stratejileri
- İkame malların tehdidi
Seçenekler
A
I, III ve IV
B
I-III-IV-V
C
II-III-IV-V
D
I-II-III-V
E
I-II-IV-V
Açıklama:
Porter’ın Pozisyon Okulu Açısından Düşük Maliyetli Havayolu İşletmeleri
Havayolları pozisyon alacakları pazarları beş güce göre analiz etmelerine ve bu analiz sonucunda pozisyon aldıkları pazarda üç jenerik stratejiden birini seçip başarıyla uygulamalarına bağlıdır. Bu beş gücü; olası rakipler, mevcut rakipler, tedarikçilerin pazarlık gücü, alıcıların pazarlık gücü ve ikame malların tehdidi oluşturmaktadır. Dolayısıyla IV madde dışındaki maddeler doğrudur.
Havayolları pozisyon alacakları pazarları beş güce göre analiz etmelerine ve bu analiz sonucunda pozisyon aldıkları pazarda üç jenerik stratejiden birini seçip başarıyla uygulamalarına bağlıdır. Bu beş gücü; olası rakipler, mevcut rakipler, tedarikçilerin pazarlık gücü, alıcıların pazarlık gücü ve ikame malların tehdidi oluşturmaktadır. Dolayısıyla IV madde dışındaki maddeler doğrudur.
Soru 22
Bir ARL havayolu işletmesi sürdürülebilir rekabet avantajı kazanmak için pazarı analiz etmiş ve uçuşlarını sadece Marmara bölgesinden Ege bölgesine olacak şekilde kısıtlamıştır. Buna göre ARL şirketinin uyguladığı jenerik strateji aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Farklılaştırma
B
Maliyet liderliği
C
Odaklanma
D
Geniş kitlelere erişim
E
Verimliliği arttırma
Açıklama:
Porter’ın Pozisyon Okulu Açısından Düşük Maliyetli Havayolu İşletmeleri
Örgütler çevredeki bu beş gücü tüm yönleriyle analiz etmeli, kendilerini bu güçlere karşı en iyi savunacak pazarda pozisyon almalı ve maliyet liderliği, farklılaştırma ya da odaklanma olmak üzere üç jenerik stratejiden birisini uygulamalıdır (Porter, 1985). Odaklanma, pazarın küçük ve belirli bir bölgesinin hedef alınmasıyla ilgiliyken diğer ikisi daha büyük pazarlarda hizmet verilmesiyle ilgilidir. Farklılaşma stratejisi izleyen havayolu işletmeleri tüm hizmet sunumu bileşenlerini rakiplerine göre farklılaştırarak rekabet avantajı kazanmaya çalışmaktadır. Maliyet liderliği stratejisi ise farklılaştırma stratejisinin tam aksine tüm hizmet süreçlerinin ve bileşenlerinin sadeleştirilmesi, maliyetlerin en aza indirilmesi ve bu yolla rakiplerinden çok daha düşük fiyatlarla müşteriye sunulmasıyla ilgilidir.
ARL havayolu işletmesi odaklanma stratejisini uygulamaktadır.
Örgütler çevredeki bu beş gücü tüm yönleriyle analiz etmeli, kendilerini bu güçlere karşı en iyi savunacak pazarda pozisyon almalı ve maliyet liderliği, farklılaştırma ya da odaklanma olmak üzere üç jenerik stratejiden birisini uygulamalıdır (Porter, 1985). Odaklanma, pazarın küçük ve belirli bir bölgesinin hedef alınmasıyla ilgiliyken diğer ikisi daha büyük pazarlarda hizmet verilmesiyle ilgilidir. Farklılaşma stratejisi izleyen havayolu işletmeleri tüm hizmet sunumu bileşenlerini rakiplerine göre farklılaştırarak rekabet avantajı kazanmaya çalışmaktadır. Maliyet liderliği stratejisi ise farklılaştırma stratejisinin tam aksine tüm hizmet süreçlerinin ve bileşenlerinin sadeleştirilmesi, maliyetlerin en aza indirilmesi ve bu yolla rakiplerinden çok daha düşük fiyatlarla müşteriye sunulmasıyla ilgilidir.
ARL havayolu işletmesi odaklanma stratejisini uygulamaktadır.
Soru 23
- Tek tip kabin sınıfı ile hizmet verme,
- Uçak içindeki koltuk yoğunluğunu arttırma,
- Uçak içindeki doluluk oranı arttırma,
- Filolarında farklı tip uçak kullanma.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
II-III-IV
D
I-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Verimliliği arttırma
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin temel özelliklerinden biri tek tik kabin sınıfıyla hizmet vermeleridir. DMHİ’ler, uçak içindeki koltuk kapasitesini artırabilmek amacıyla tek tip kabin sınıfına yer vermenin yanı sıra, koltuk yoğunluğunu da artırmaya çalışırlar. Düşük maliyetli havayolu işletmeleri koltuk yoğunluğunu artırmaya başka bir deyişle uçak içine daha fazla koltuk sıkıştırmaya özen gösterdikleri kadar, bu koltukları ücretli yolcularla doldurmaya da özen gösterirler. Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin temel özelliklerinden biri de filolarında tek tip uçak kullanmalarıdır. Bu işletmelerin filoları, çoğunlukla aynı aileden oluşan uçaklardan oluşur. Çünkü benzer uçaklardan oluşan filoya sahip olmak, işletmelere maliyetlerini azaltmak ve verimliliği artırmak konusunda çeşitli üstünlükler sağlar. Dolayısıyla doğru yanıt I-II-III. maddelerdir.
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin temel özelliklerinden biri tek tik kabin sınıfıyla hizmet vermeleridir. DMHİ’ler, uçak içindeki koltuk kapasitesini artırabilmek amacıyla tek tip kabin sınıfına yer vermenin yanı sıra, koltuk yoğunluğunu da artırmaya çalışırlar. Düşük maliyetli havayolu işletmeleri koltuk yoğunluğunu artırmaya başka bir deyişle uçak içine daha fazla koltuk sıkıştırmaya özen gösterdikleri kadar, bu koltukları ücretli yolcularla doldurmaya da özen gösterirler. Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin temel özelliklerinden biri de filolarında tek tip uçak kullanmalarıdır. Bu işletmelerin filoları, çoğunlukla aynı aileden oluşan uçaklardan oluşur. Çünkü benzer uçaklardan oluşan filoya sahip olmak, işletmelere maliyetlerini azaltmak ve verimliliği artırmak konusunda çeşitli üstünlükler sağlar. Dolayısıyla doğru yanıt I-II-III. maddelerdir.
Soru 24
Bir ARL havayolu işletmesi uçak verimliliğini arttırmak için çeşitli önlemlerde bulunmaktadır. Bu doğrultuda aşağıdakilerden hangisi bu önlemlerden biri olamaz?
Seçenekler
A
Uçak içinde birinci sınıfa yönelik hizmet vermek.
B
Uçak içindeki koltuk sayısını arttırmak.
C
Uçak çevrim süresini kısa tutmak.
D
İkincil havaalanlarına iniş yapmak.
E
Yolcuların ücretsiz bagaj haklarını sınırlamak.
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin temel özelliklerinden biri tek tik kabin sınıfıyla hizmet vermeleridir. Bu işletmeler VIP (Very Important Person), birinci sınıf (first- class), iş amaçlı yolcu sınıfı (business class), konfor sınıfı (comfort class) gibi maliyetleri artıracak pazar bölümlendirmesine yönelmezler. Kabinde bu tür sınıflara yer vermek uçağa konulabilecek koltuk sayısını, bu da belirli bir mesafe için arz edilecek koltuk-km miktarını azaltır. Sonuçta aynı miktarda girdi ile daha az çıktı (AEKK) üretilmiş olur. Bu durumda sabit maliyetler daha az miktarda bir çıktı (AEKK) üzerine dağıtılmış olacağından birim maliyetler artacaktır. Çünkü bu pazar bölümlendirmesi maliyetleri artıran girdi ve süreçleri gerektirir. Dolayısıyla doğru yanıt A.
Soru 25
- Merkezi olmayan ikincil havaalanlarını kullanma
- Yolcuların bagaj hakkını sınırlama
- Zengin ve ücretsiz ikramdan kaçınma
- Koltuk yoğunluğunu arttırma
Seçenekler
A
I-II
B
I-II-III
C
I-III-IV
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Uçak Verimliliğini Artırma
DMHİ’lerin uçak çevrim süresini kısaltmak için başvurdukları bazı yöntemler vardır. Bunlardan ilki DMHİ’lerin genellikle merkezi olmayan ikincil havaalanlarına operasyon düzenlemesidir. Bu tür havaalanlarında genellikle kapasite yoksunluğu olmadığı için PAT ve hava sahası trafiğinde daha az sıkışıklık yaşanacak, bu sayede uçak çevrim süresi de kısalacaktır. Öte yandan DHMİ’ler, yolcuların taşıyabileceği ücretsiz bagaj hakkını sınırlı tuttuğundan uçağa yüklenecek bagaj miktarı da azalmaktadır. Ayrıca, bu işletmeler uçuş sırasında zengin ve ücretsiz ikram sunmadıklarından uçağa yüklenecek ikram miktarı da sınırlı kalmaktadır. Bu özellikler uçağın boşaltılması, temizlenmesi ve tekrar uçuşa hazırlanması sürelerini kısaltır. Diğer yandan DMHİ’lerin taşıdığı kargo miktarı da daha düşük olduğundan, kargo yüklemekle ya da boşaltma işlemleri ile zaman kaybedilmez. Ancak koltuk yoğunluğunu arttırma uçak çevrim süresinden bağımsızdır. Doğru yanıt I-II-III. Maddelerdir.
DMHİ’lerin uçak çevrim süresini kısaltmak için başvurdukları bazı yöntemler vardır. Bunlardan ilki DMHİ’lerin genellikle merkezi olmayan ikincil havaalanlarına operasyon düzenlemesidir. Bu tür havaalanlarında genellikle kapasite yoksunluğu olmadığı için PAT ve hava sahası trafiğinde daha az sıkışıklık yaşanacak, bu sayede uçak çevrim süresi de kısalacaktır. Öte yandan DHMİ’ler, yolcuların taşıyabileceği ücretsiz bagaj hakkını sınırlı tuttuğundan uçağa yüklenecek bagaj miktarı da azalmaktadır. Ayrıca, bu işletmeler uçuş sırasında zengin ve ücretsiz ikram sunmadıklarından uçağa yüklenecek ikram miktarı da sınırlı kalmaktadır. Bu özellikler uçağın boşaltılması, temizlenmesi ve tekrar uçuşa hazırlanması sürelerini kısaltır. Diğer yandan DMHİ’lerin taşıdığı kargo miktarı da daha düşük olduğundan, kargo yüklemekle ya da boşaltma işlemleri ile zaman kaybedilmez. Ancak koltuk yoğunluğunu arttırma uçak çevrim süresinden bağımsızdır. Doğru yanıt I-II-III. Maddelerdir.
Soru 26
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinden biri olan Fransız ABC havayolu işletmesi talebin düşük olduğu mevsimlerde kullanılmak üzere düşük fiyatlı kampanyalar düzenlemektedir. Bu işletmenin uyguladığı verimlilik arttırıcı strateji aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Uçak verimliliğini arttırma
B
İşgücü verimliliğini arttırma
C
Doluluk oranını arttırma
D
Filo planlamasında tek tip uçak kullanma
E
Uçak çevrim süresini kısa tutma
Açıklama:
Verimliliği Artırma
Düşük maliyetli havayolu işletmeleri koltuk yoğunluğunu artırmaya başka bir deyişle uçak içine daha fazla koltuk sıkıştırmaya özen gösterdikleri kadar, bu koltukları ücretli yolcularla doldurmaya da özen gösterirler. Genellikle fiyata duyarlı müşterileri hedef alan bu işletmeler, talebin çoğunlukla düşük olduğu mevsimlerde doluluk oranlarını artırmak için düşük fiyatlı kampanyalar düzenleyerek normalde uçmayı planlamayan yolcular için cezbedici bir gündem yaratıp bilet satış miktarını artırmayı hedeflerler. Bu sayede bir yandan basında ücretsiz yer alarak pazarlama maliyetleri düşürülmüş olurken öte yandan doluluk oranı da artırılmış olur. Doğru yanıt C.
Düşük maliyetli havayolu işletmeleri koltuk yoğunluğunu artırmaya başka bir deyişle uçak içine daha fazla koltuk sıkıştırmaya özen gösterdikleri kadar, bu koltukları ücretli yolcularla doldurmaya da özen gösterirler. Genellikle fiyata duyarlı müşterileri hedef alan bu işletmeler, talebin çoğunlukla düşük olduğu mevsimlerde doluluk oranlarını artırmak için düşük fiyatlı kampanyalar düzenleyerek normalde uçmayı planlamayan yolcular için cezbedici bir gündem yaratıp bilet satış miktarını artırmayı hedeflerler. Bu sayede bir yandan basında ücretsiz yer alarak pazarlama maliyetleri düşürülmüş olurken öte yandan doluluk oranı da artırılmış olur. Doğru yanıt C.
Soru 27
- DMHİ’ler fiyata duyarlı yolculara hitap ederken FSİHİ’ler ürünlerini farklılaştırarak konfora ve zamana duyarlı yolculara hitap ederler.
- DMHİ’ler biletlerini düşük fiyatla internet ya da telefon aracılığıyla doğrudan satarken FSİHİ’ler bunu çeşitli dağıtım kanalları aracılığıyla da gerçekleştirir.
- DMHİ’ler, tek tip filo ve tek tip kabin sınıfına odaklanırken FSİHİ’ler çeşitlendirilmiş filo ve kabin sınıfında hizmet sunarlar.
- DMHİ ve FSİHİ’lerin tek ortak noktası bölgesel ya da ikincil havaalanlarını hedef almalarıdır.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-III-IV
C
II-III-IV
D
III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Düşük Maliyetli Havayolu İşletmeleri ve Farklılaştırma Stratejisi İzleyenler Havayolu İşletmelerinin Karşılaştırılması
DMHİ’ler fiyata duyarlı yolculara hitap ederken diğeri ürünlerini farklılaştırarak konfora ve zamana duyarlı yolculara hizmet etmektedir. Biri uçak içi hizmetleri ücretli olarak yolculara sunarken diğeri daha yüksek bilet fiyatlarıyla sunduğu uçuş hizmetinin karşılığında bunları ücretsiz olarak yolcularıyla buluşturmaktadır. DMHİ’ler biletlerini düşük fiyatla internet ya da telefon aracılığıyla doğrudan satarken FSİHİ’ler bunu çeşitli dağıtım kanalları aracılığıyla da gerçekleştirmektedir. DMHİ’ler, tek tip filo ve tek tip kabin sınıfına odaklanırken farklılaştırma stratejisi izleyenler farklı uçuş uzunluklarında büyük ve geniş bir ağ yapısı arayışında olduklarından çeşitlendirilmiş filo ve kabin sınıfında hizmet sunmaktadır. Son olarak DMHİ’ler maliyetlerini azaltmak için bölgesel ya da ikincil havaalanlarına operasyon düzenlerken, FSİHİ’ler merkez havaalanlarını hedef almaktadır. Dolayısıyla ortak noktaları olarak ikincil havaalanlarını kullanmaları düşünülemez.
Doğru yanıt I-II-III.
DMHİ’ler fiyata duyarlı yolculara hitap ederken diğeri ürünlerini farklılaştırarak konfora ve zamana duyarlı yolculara hizmet etmektedir. Biri uçak içi hizmetleri ücretli olarak yolculara sunarken diğeri daha yüksek bilet fiyatlarıyla sunduğu uçuş hizmetinin karşılığında bunları ücretsiz olarak yolcularıyla buluşturmaktadır. DMHİ’ler biletlerini düşük fiyatla internet ya da telefon aracılığıyla doğrudan satarken FSİHİ’ler bunu çeşitli dağıtım kanalları aracılığıyla da gerçekleştirmektedir. DMHİ’ler, tek tip filo ve tek tip kabin sınıfına odaklanırken farklılaştırma stratejisi izleyenler farklı uçuş uzunluklarında büyük ve geniş bir ağ yapısı arayışında olduklarından çeşitlendirilmiş filo ve kabin sınıfında hizmet sunmaktadır. Son olarak DMHİ’ler maliyetlerini azaltmak için bölgesel ya da ikincil havaalanlarına operasyon düzenlerken, FSİHİ’ler merkez havaalanlarını hedef almaktadır. Dolayısıyla ortak noktaları olarak ikincil havaalanlarını kullanmaları düşünülemez.
Doğru yanıt I-II-III.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi düşük maliyetli havayolu işletmeleri ile charter havayolu işletmelerinin ortak bir özelliği olarak ele alınabilir?
Seçenekler
A
Uçak tipi
B
Bilet satışı
C
Uçak çevrim süresi
D
Yolcu profili
E
Kabin sınıfı
Açıklama:
Düşük Maliyetli Havayolu İşletmeleri ve Charter Havayolu İşletmelerinin Karşılaştırılması
DMHİ’ler maliyet liderliğine ve fiyata duyarlı tüm yolculara odaklanırken, charter havayolu işletmeleri sadece tatile gitmekte olan ve tatillerini tur operatörleri aracılığıyla satın alan müşterilere odaklanmaktadır. DMHİ’ler tarifeli uçuşlar düzenlerken charter havayolu işletmeleri genelde tarifesizdir ve tatil sezonlarındaki uçuşlara odaklanır. Biri uçak içi hizmetleri ücretli olarak yolculara sunar, diğeri tatil paketine dâhil olan önceden belirlenmiş uçak içi ikramları ücretsiz olarak yolcuyla buluşturur. DMHİ’ler biletlerini düşük fiyatla internet ya da telefon aracılığıyla doğrudan müşteriye satarken, charter taşıyıcılar tur şirketleriyle anlaşarak uçak bileti yerine blok olarak uçuşu bu işletmelere satar. DHMİ’ler kısa mesafelerde çapraşık ağ yapısıyla uçuş gerçekleştirirken charter taşıyıcılar bir noktadan aldığı tur şirketinin müşterilerini başka bir noktaya taşır. Bu noktalar arası mesafe kısa ya da uzun olabilir. DMHİ’ler, tek tip filo ve tek tip kabin sınıfına odaklanırken charter havayolu işletmeleri de tek tip kabin sınıfında hizmet verir. Fakat Charter havayollarında uçulan mesafeye ve bölgeye göre uçak tipi değişebilir. DMHİ’lerin uçak çevrim süreleri daha düşükken charter taşıyıcılar da böyle bir zaman kısıtı yoktur ve bu süre daha esnektir. Dolayısıyla ortak özellikleri kabin sınıfıdır.
DMHİ’ler maliyet liderliğine ve fiyata duyarlı tüm yolculara odaklanırken, charter havayolu işletmeleri sadece tatile gitmekte olan ve tatillerini tur operatörleri aracılığıyla satın alan müşterilere odaklanmaktadır. DMHİ’ler tarifeli uçuşlar düzenlerken charter havayolu işletmeleri genelde tarifesizdir ve tatil sezonlarındaki uçuşlara odaklanır. Biri uçak içi hizmetleri ücretli olarak yolculara sunar, diğeri tatil paketine dâhil olan önceden belirlenmiş uçak içi ikramları ücretsiz olarak yolcuyla buluşturur. DMHİ’ler biletlerini düşük fiyatla internet ya da telefon aracılığıyla doğrudan müşteriye satarken, charter taşıyıcılar tur şirketleriyle anlaşarak uçak bileti yerine blok olarak uçuşu bu işletmelere satar. DHMİ’ler kısa mesafelerde çapraşık ağ yapısıyla uçuş gerçekleştirirken charter taşıyıcılar bir noktadan aldığı tur şirketinin müşterilerini başka bir noktaya taşır. Bu noktalar arası mesafe kısa ya da uzun olabilir. DMHİ’ler, tek tip filo ve tek tip kabin sınıfına odaklanırken charter havayolu işletmeleri de tek tip kabin sınıfında hizmet verir. Fakat Charter havayollarında uçulan mesafeye ve bölgeye göre uçak tipi değişebilir. DMHİ’lerin uçak çevrim süreleri daha düşükken charter taşıyıcılar da böyle bir zaman kısıtı yoktur ve bu süre daha esnektir. Dolayısıyla ortak özellikleri kabin sınıfıdır.
Soru 29
- Merkez havaalanlarını uçuş ağlarına eklemeleri
- Ağ yapılarının aktarmalı ve transfer uçuşları kapsayacak şekilde genişlemesi
- İşbirliklerinin yapılması
- Bagaj taşıma hakkı
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III-IV
D
I-II-III
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Düşük Maliyetli Havayolu İşletmelerinin Değişen Özellikleri
Maddelerin tamamı doğrudur.
Maddelerin tamamı doğrudur.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi ultra düşük maliyetli havayolu işletmelerinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tüm maliyetlerini diğer tüm taşıyıcılardan daha düşük tutabilmeleri,
B
Hizmet götürdükleri pazarlarda en düşük taban fiyatıyla bilet sunabilmeleri,
C
İş gücünde herkesten daha düşük taban ücretler ödemeleri,
D
Tüm yan hizmetler için herkesten daha düşük ücret talep etmeleri,
E
Yoğun bir şekilde yan gelir toplamaya odaklanmaları.
Açıklama:
Ultra Düşük Maliyetli Havayolu İşletmeleri
UDMHİ’lerin belirgin özellikleri aşağıdaki gibi özetlenebilir:
UDMHİ’lerin belirgin özellikleri aşağıdaki gibi özetlenebilir:
- Tüm maliyetlerini diğer tüm taşıyıcılardan daha düşük tutabilmeleri,
- Hizmet götürdükleri pazarlarda en düşük taban fiyatıyla bilet sunabilmeleri,
- İş gücünde herkesten daha düşük taban ücretler ödemeleri,
- Tüm yan hizmetler için herkesten daha yüksek ücret talep etmeleri
- Yoğun bir şekilde yan gelir toplamaya odaklanmaları.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Porter'a göre; iş örgütlerinin sürdürülebilir rekabet avantajı kazanmaları için girecekleri pazarları analiz etmeleri gereken beş güç kriterinden biri olamaz?
Seçenekler
A
Maliyet liderliği
B
Alıcıların pazarlık gücü
C
Tedarikçilerin pazarlık gücü
D
Mevcut rakipler
E
Olası rakipler
Açıklama:
Porter’a göre iş örgütlerinin sürdürülebilir rekabet avantajı kazanmaları girecekleri, başka bir deyişle pozisyon alacakları pazarları beş güce göre analiz etmelerine ve bu analiz sonucunda pozisyon aldıkları pazarda üç jenerik stratejiden birini seçip başarıyla uygulamalarına bağlıdır. Bu beş gücü; olası rakipler, mevcut rakipler, tedarikçilerin pazarlık gücü, alıcıların pazarlık gücü ve ikame malların tehdidi oluşturmaktadır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "maliyet liderliği" seçeneğidir.
Soru 32
Aşağıdaki ifadelerden hangisi maliyet liderliği stratejisinin bir özelliğini ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Büyük pazarlarda hizmet verilmesi
B
Geçmişten günümüze kadar olan süreçte yaşanan değişikliklerin açıklanması
C
Rekabet avantajı kazanma çabası
D
Fiyatların arttırılması
E
Tüm hizmet süreçlerinin ve bileşenlerinin sadeleştirilmesi
Açıklama:
Maliyet liderliği stratejisi, farklılaştırma stratejisinin tam aksine tüm hizmet süreçlerinin ve bileşenlerinin sadeleştirilmesi, maliyetlerin en aza indirilmesi ve bu yolla rakiplerinden çok daha düşük fiyatlarla müşteriye sunulmasıyla ilgilidir (Porter, 1998). Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "tüm hizmet süreçlerinin ve bileşenlerinin sadeleştirilmesi" seçeneğidir.
Soru 33
"......çoğunlukla eğlence amaçlı seyahat eden kesimler ve normal şartlarda uçmayı düşünmeyecekken düşük bilet fiyatı sayesinde havayolu seyahatini tercih edecek kişilerden oluşmaktadır." İfadesindeki boşluğu aşağıda belirtilmiş seçenekler ile tamamlayınız.
Seçenekler
A
Ek maliyet getiren müşteriler
B
Rekabet gücü yüksek müşteriler
C
Dış kaynaklı müşteriler
D
Fiyata duyarlı müşteriler
E
Koltuk yoğunluğundan rahatsız olan müşteriler
Açıklama:
Fiyata duyarlı müşteriler, çoğunlukla eğlence amaçlı seyahat eden kesimler ve normal şartlarda uçmayı düşünmeyecekken düşük bilet fiyatı sayesinde havayolu seyahatini tercih edecek kişilerden oluşmaktadır. Sorunun doğru cevabı "D" seçeneğidir.
Soru 34
Türkiye'de Nisan 2020'de yayınlanan Genel Havacılık Yönetmeliği’ne göre aşağıdakilerden hangisi, bir genel havacılık taşımacılığı kategorisi sayılamaz?
Seçenekler
A
Belirli bir pazarda iş amaçlı yolcular için uçuş operasyonları
B
Ticari olmayan özel uçuş operasyonları
C
Eğitim faaliyetleri
D
Ticari özel uçuş operasyonları
E
Kompleks motorlu olmayan hava araçları ile yapılan ticari olmayan uçuş operasyonları
Açıklama:
Ülkemizde Nisan 2020’de yayınlanan Genel Havacılık Yönetmeliği’ne göre genel havacılık taşımacılığı 5 ayrı kategoriye ayrılmıştır. Bunlar Genel Havacılık Yönetmeliği’ne (SHY-6B) göre aşağıda verilmektedir (Resmî Gazete, 2020):
B1: Kompleks motorlu olmayan hava araçları
ile yapılan ticari olmayan uçuş operasyonları,
B2: Ticari özel uçuş operasyonları
B3: Eğitim faaliyetleri,
B4: Kompleks motorlu hava araçları ile yapılan
ticari olmayan uçuş operasyonları
B5: Ticari olmayan özel uçuş operasyonları
Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "belirli bir pazarda iş amaçlı yolcular için uçuş operasyonları" seçeneğidir.
B1: Kompleks motorlu olmayan hava araçları
ile yapılan ticari olmayan uçuş operasyonları,
B2: Ticari özel uçuş operasyonları
B3: Eğitim faaliyetleri,
B4: Kompleks motorlu hava araçları ile yapılan
ticari olmayan uçuş operasyonları
B5: Ticari olmayan özel uçuş operasyonları
Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "belirli bir pazarda iş amaçlı yolcular için uçuş operasyonları" seçeneğidir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi düşük maliyetli havayolu işletmelerinin on-time performansına hassasiyet göstermesinin bir sebebi sayılabilir?
Seçenekler
A
Havayolu taşımacılığının uluslararası standartlar ile garanti altına alınması
B
Daha az sayıda personel kullanılması
C
Uçak başına düşen arz edilen koltuk-km değerinin artması
D
Tek tip filo kullanılması
E
Satın alma ve stokta tutma maliyetlerinin azaltılması
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin uçak verimliliğini artırmak için hassasiyet gösterdiği konulardan biri de zamanında kalkış (on-time) performansıdır. Çünkü zamanında kalkış yapabilme, uçuş gecikme ve iptallerinin azalması, buna karşın günlük uçak kullanım miktarlarının artması anlamına gelir. Bu sayede günlük uçak başına düşen arz edilen koltuk-km değeri artırılabilir. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "uçak başına düşen arz edilen koltuk-km değerinin artması" seçeneğidir.
Soru 36
"Her uçuş için........ne kadar çok artırılırsa o kadar çok .........üretilmektedir." İfadesindeki boşlukları aşağıda belirtilmiş seçenekler ile tamamlayınız.
Seçenekler
A
Uçuş süresi/doluluk oranı
B
Doluluk oranı/ücretli yolcu kilometre
C
Ekip planlama/doluluk oranı
D
Kampanya süreci/uçuş süresi
E
Düşük fiyatlı bilet/kampanya süreci
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmeleri koltuk yoğunluğunu artırmaya başka bir deyişle uçak içine daha fazla koltuk sıkıştırmaya özen gösterdikleri kadar, bu koltukları ücretli yolcularla doldurmaya da özen gösterirler. Her uçuş için ne kadar fazla bilet satılırsa yani doluluk oranı ne kadar çok artırılırsa o kadar çok ücretli yolcu kilometre üretilmektedir. Bu sayede daha fazla gelir elde eden işletmeler, ölçek ekonomisinden faydalanarak maliyetleri de daha fazla birim maliyete dağıtabilir (Doganis, 2005). Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "doluluk oranı/ücretli yolcu kilometre" seçeneğidir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi düşük maliyetli havayolu işletmelerinin temel özelliklerinden biri sayılmıştır?
Seçenekler
A
Maliyet-süreç ilişkisine önem vermeleri
B
Uçak bakım maliyetleri konusunda hassasiyet göstermeleri
C
Uçak biletlerinin düşük fiyat ile satılması
D
Farklılaşma stratejisi izlenmesi
E
Filolarında tek tip uçak kullanmaları
Açıklama:
Düşük maliyetli havayolu işletmelerinin temel özelliklerinden biri de filolarında tek tip uçak kullanmalarıdır. Bu işletmelerin filoları, çoğunlukla aynı aileden oluşan uçaklardan oluşur (Graham, 2013: 66). Çünkü benzer uçaklardan oluşan filoya sahip olmak, işletmelere maliyetlerini azaltmak ve verimliliği artırmak konusunda çeşitli üstünlükler sağlar. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "filolarında tek tip uçak kullanmaları" seçeneğidir.
Soru 38
Fiyatla ilgili bileşenler bağlamında düşünüldüğünde; aşağıdakilerden hangisi havayolu işletmelerinin ücret düzeyini etkileyen başlıca seyahat türü olarak kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
Eğlence amaçlı yapılan seyahatler
B
İş amaçlı seyahatler
C
Eğitim amaçlı yapılan seyahatler
D
Yurt dışı öğrenci değişim programları için yapılan seyahatler
E
Sağlık turizmi için yapılan seyahatler
Açıklama:
Fiyatla ilgili bileşenler, havayolu işletmelerinin pazara sundukları hizmetin ücret düzeyleri ve koşullarıyla ilgilidir. Ücret düzeyleri, fiyata oldukça duyarlı olan eğlence amaçlı seyahatler için en kritik ürün özelliğidir (Doganis, 2005: 237). Başka bir deyişle talebin fiyat elastikiyeti yüksektir. Dolayısıyla fiyat önemli bir talep belirleyicisidir. DMHİ’ler müşterilerine yarattıkları değeri düşük bilet fiyatları üzerine kurgulamaktadır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "eğlence amaçlı yapılan seyahatler" seçeneğidir.
Soru 39
Aşağıdaki ifadelerden hangisi DMHİ’lerin charter havayolu işletmelerine olan bir farklılığını ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
Maliyet liderliğine ve fiyata duyarlı tüm yolculara odaklanma
B
Tur şirketi ile anlaşarak bilet satışı
C
Bir noktadan aldığı tur şirketinin müşterilerini başka bir noktaya taşıması
D
Tarifesiz uçuşlar
E
Uçulan mesafeye ve bölgeye göre uçak tipinin değişebilmesi
Açıklama:
...iki havayolu işletmesi de temelde izledikleri stratejiyle ayrılmaktadır. DMHİ’ler maliyet liderliğine ve fiyata duyarlı tüm yolculara odaklanırken, charter havayolu işletmeleri sadece tatile gitmekte olan ve tatillerini tur operatörleri aracılığıyla satın alan müşterilere odaklanmaktadır. DMHİ’ler tarifeli uçuşlar düzenlerken charter havayolu işletmeleri genelde tarifesizdir ve tatil sezonlarındaki uçuşlara odaklanır. Biri uçak içi hizmetleri ücretli olarak yolculara sunar, diğeri tatil paketine dâhil olan önceden belirlenmiş uçak içi ikramları ücretsiz olarak yolcuyla buluşturur. DMHİ’ler biletlerini düşük fiyatla internet ya da telefon aracılığıyla doğrudan müşteriye satarken, charter taşıyıcılar tur şirketleriyle anlaşarak uçak bileti yerine blok olarak uçuşu bu işletmelere satar. DHMİ’ler kısa mesafelerde çapraşık ağ yapısıyla uçuş gerçekleştirirken charter taşıyıcılar bir noktadan aldığı tur şirketinin müşterilerini başkabir noktaya taşır. Bu noktalar arası mesafe kısa ya da uzun olabilir. DMHİ’ler, tek tip filo ve tek tip kabin sınıfına odaklanırken charter havayolu işletmeleri de tek tip kabin sınıfında hizmet verir. Fakat Charter havayollarında uçulan mesafeye ve bölgeye göre uçak tipi değişebilir. DMHİ’lerin uçak çevrim süreleri daha düşükken charter taşıyıcılar da böyle bir zaman kısıtı yoktur ve bu süre daha esnektir. İki strateji için de uçak doluluk oranı yüksektir. DMHİ’ler düşük bilet fiyatıyla daha fazla yolcuya bilet satarak doluluk oranını yükseltirken charter havayolu işletmeleri tur acenteleri aracılığıyla uçuşu blok olarak satar. Doluluk oranının düşüklüğü asıl müşteri olan tur operatörünün sorunudur. Son olarak DMHİ’ler maliyetlerini azaltmak için bölgesel ya da ikincil havaalanlarına operasyon düzenlerken charter taşıyıcılar için bu konuda net bir ayrım yoktur. Tatil noktasındaki varış havaalanlarına göre seçim yapılır. Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı "maliyet liderliğine ve fiyata duyarlı tüm yolculara odaklanma" seçeneğidir.