Havacılık Emniyeti - Havacılık Yönetimi

Ünite 1

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi potansiyel tehlike kavramını en doğru şekilde tanımlamaktadır?

İstenmeyen bir olaya sebebiyet verecek faktörler

İstenmeyen olayı yaratma olasılığı taşıyan faktörler

Tehlike ihtiva eden bir olayın nihai sonuçları

Emniyet eksikliğinden kaynaklı olarak ortaya çıkan istenmeyen olaylar

Analiz edilerek belirlenmiş ve tehlikeli durumlar yaratabilecek potansiyel faktörler

Açıklama:

Doğrudan ya da dolaylı olarak ortaya çıkacak istenmeyen olayları yaratma potansiyeli taşıyan her türlü faktör potansiyel tehlike olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi potansiyel tehlike örneklerinden biri olarak düşünülemez?

Uçak motorunda bir önceki uçuştan kalma hasar

Yoğun kar yağışı

Yan rüzgarların 25 knot'luk bir hızla esmesi

Köpeklerin piste çıkması

Kuş sürülerinin göç etmesi

Açıklama:

Havacılık faaliyetlerinden örnek vermek için bir havaalanına odaklanılırsa: 25 knot’lık yan rüzgâr, yoğun kar yağışı, sis, çevredeki köpek sürülerinin varlığı ya da pistte bir önceki iniş sırasında uçağın motorundan düşmüş, keskin metal bir şeridin varlığı potansiyel tehlike örnekleridir. Potansiyel tehlike kesin olarak istenmeyen bir olaya sebebiyet verecek bir faktör değildir. Dolayısıyla uçak motorundaki bir arıza potansiyel tehlike değildir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Riskleri sıfıra indirmek mümkündür

Risk, geleceğe işaret ettiği ve içinde olasılık barındırır.

Risk tahmin gerektiren bir kavramdır.

Havacılıkta ne olacağını %100 doğru bir şekilde tahmin etmek mümkündür

Tedbir alıp almama ya da ne tür bir tedbir alınacağının belirlenmesi için risk hesaplaması kullanılır

Risk kavramına ilişkin yukarıda verilmiş olan bilgilerden hangileri doğrudur?

I ve V

I, II ve IV

III ve V

II, IV ve V

II, III ve V

Açıklama:

Yukarıda risk kavramına ilişkin verilmiş olan bilgiler şu şekilde düzeltilmelidir;

Riski sıfırlamak faaliyeti tamamen durdurmakla mümkün olduğu için riskleri sıfıra indirmek olanaksızdır.

Gelecekte neyin ne olacağını %100 doğru bir şekilde tahmin etmek mümkün olamayacağına göre riski tam anlamıyla doğru olarak hesaplamak da mümkün değildir.

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Van havalimanında İstanbul havaalanına uçuş yapan bir uçak İstanbul'a geldiğinde pistte yoğun sis olduğunu görmüştür. Uçak pilotunun görüşünün düşmesi ve kaza yapması riskini açıklayabilmek için aşağıdaki şıklardan hangisinin cevaplanabilir olması gerekmektedir?

Pilotun deneyim seviyesi

Görüş mesafesinin risk yüzdesi

Havaalanında alınan önlemlerin düzeyi

Sonucun ortaya çıkma olasılığı ve ortaya çıktığında sonuç etkisinin şiddeti

Daha önceki kazaların benzerlik düzeyi

Açıklama:

Uçağın kaza yapma riskinin belirlenebilmesi için, bu sonucun ortaya çıkma olasılığı ve ortaya çıktığında sonuç etkisinin şiddetini bilememiz gerekir. İkisinin bileşimi bize riski verecektir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi havacılık emniyeti ve havacılık güvenliği arasındaki farktır?

Havacılık emniyetinde istenmeyen olayları önleme amacı vardır

Havacılık güvenliğinde olaylar bilerek ve kasıtlı olarak zarar vermeyi amaçlar

Havacılık emniyetinde istenmeyen olaylara yasa dışı müdahale vardır

Havacılık güvenliğinde riskin zararı kabul edilebilir seviyededir

Havacılık emniyeti sabotaj ve terörist saldırılar gibi daha ciddi sorunlarla ilgilenir

Açıklama:

Havacılık güvenliğinin temel amacı istenmeyen olayların önlenmesidir. Bunların emniyet kapsamındaki istenmeyen olaylardan farkı, bilerek ve kasıtlı olarak zarar vermeyi amaçlıyor olmasıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi "havaaraçlarının işletilmesi ile ilgili olarak ortaya çıkan ve havacılık faaliyetlerindeki emniyeti etkileyen ya da etkileyebilen olaylar"anlamına gelmektedir?

Güvenliksiz olay

Emniyetsiz faaliyet

Emniyetsiz olay

Emniyetsizlik faktörü

Güvenliksiz faaliyet

Açıklama:

Hava aracı kazası kapsamına girmeyen fakat hava araçlarının işletilmesi ile ilgili olarak ortaya çıkan ve havacılık faaliyetlerindeki emniyeti etkileyen ya da etkileyebilen olaylara emniyetsiz olay denilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi ICAO'nun sunduğu emniyetsiz olayların örneklerinden biri değildir?

Yoğun kar yağışı sonucu pist görüşünün azalması

Üzerinde başka bir uçak varken piste inilmesi

Kabinde yangın çıkması

Acil durum ilan edilmesini gerektirecek yakıt yetersizliği

Kalkış esnasında büyük bir arızayla karşılaşılması

Açıklama:

ICAO'nun sunduğu emniyetsiz olay örnekleri arasında şunlar yer almaktadır;

Kapalı olan ya da üzerinde başka uçak olan piste inilmesi

Kalkış esnasında beklenen performansın alınmasını engelleyen
büyük arızalarla karşılaşılması,

Yolcu kabininde yangın çıkması ya da kabini duman kaplaması,

Acil durum ilan edilmesini gerektiren yakıt yetersizliği ile karşılaşılması

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi sigorta edilmemiş maliyetler arasında yer almaz?

Hava aracı verimliliğinin düşmesi

Marka değerinin zarar görmesi

Para cezaları

Havayolu şirketinin diğer ülke hava sahasına girememesi

Kaza soruşturmasına ilişkin giderler

Açıklama:

Emniyetsizliğin, hesaplanması ve telafi edilmesi güç olan sigorta edilmemiş maliyetleri bulunmaktadır. Bunlardan bazıları;
• Gelecek dönem sigorta primlerinin yükselmesi, sigorta maliyetlerinin artması,
• Kazada bazı özel donanımların kaybedilmesi (kabin için eğlence sistemleri gibi),
• Hava aracı verimliliğinin düşmesi, yeni hava aracı kiralamanın maliyetleri,
• Kaza soruşturmasına ilişkin giderler,
• Para cezaları ve mahkeme masrafları,
• İtibar kaybı, marka değerinin zarar görmesi,
• Talep kaybı, fırsat maliyetlerindeki artış,
• Yeni eğitimlerin ve kiralanan donanımların maliyetidir.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

1972 yılında geliştirilmiş olan SHELL modeli aşağıdakilerden hangisini açıklamak üzere tasarlanmıştır?

Sivil havacılık faktörleri

Güvenlik faktörleri

Emniyet faktörleri

Havacılık yazılım faktörleri

İnsan faktörleri

Açıklama:

İnsan faktörlerini kavramsal bir modelle açıklayan SHELL 1972 yılında Edwards tarafından ortaya atılmış ve 1975 yılında Hawkins tarafından geliştirilmiştir. SHELL, insanın diğer sistem unsurları ile etkileşimini en iyi açıklayan modeldir.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

I. Havacılık sisteminin tasarlandığı gibi işleyeceği varsayılır.
II. Önlemleyici araçlar kullanırlar.
III. Gizil emniyetsiz koşullar tespit edilir.
IV. Elde edilen veriler incelenen kaza ya da olayla sınırlıdır.
V. Eğilimleri tespit etmek ve geleceği kestirmek için kolaylıkla veri toplarlar.
Geleneksel emniyet yönetimi yaklaşımına ilişkin yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

II, III ve IV

I ve IV

I, III ve V

II ve IV

III, IV ve V

Açıklama:

Geleneksel emniyet yönetimi yaklaşımında havacılık sisteminin tasarlandığı gibi işleyeceği varsayılır ve olay olup bittikten sonra incelemelere başlayarak emniyet artırma çabasına girişen tepkisel (reaktif) araçlar kullanırlar. Tepkisel yaklaşımda elde edilen veriler incelenen kaza ya da olayla sınırlıdır. Dolayısıyla, eğilimleri tespit etmek ve geleceği kestirmek için yeterince veri yoktur. Bu yaklaşımda genellikle gizil emniyetsiz koşullar tespit edilemez. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı'nın "insanların, donanımın ya da yapıların zarar görmesine, kaynakların kaybedilmesine neden olma ya da daha önceden tanımlanmış bir işlevin yerine getirilmesini engelleme potansiyeline sahip durum, nesne ya da eylem" şeklinde tanımladığı olgu aşağıdakilerden hangisidir?

Risk

Potansiyel Tehlike

Havacılık Emniyeti

Havacılık Güvenliği

SHELL Modeli

Açıklama:

Dünya sivil havacılığının en üst seviyedeki düzenleyici ve denetleyici otoritesi olan Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (International Civil Aviation Organization - ICAO) genel anlamda potansiyel tehlikeyi; insanların, donanımın ya da yapıların zarar görmesine, kaynakların kaybedilmesine neden olma ya da daha önceden tanımlanmış bir işlevin yerine getirilmesini engelleme potansiyeline sahip durum, nesne ya da eylem şeklinde tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

ICAO tarafından uygulamaya konulan Risk Değerlendirme Matrisine göre "3B" olarak tanımlanan derecenin açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

Sık Sık-Küçük

Ara Sıra-Büyük

Nadiren -Tehlikeli

İhtimal Dışı-Felaket

Ara Sıra-İhmal Edilebilir

Açıklama:

ICAO’nun önerdiği daha pratik ve uygulaması kolay olan yöntemler tercih edilmiştir. Riskin olasılık ve şiddet bileşenlerinin nasıl derecelendirildiğine ilişkin örnek bir risk matrisine göre 3B olarak tanımlanan derece Nadiren-Tehlikeli olarak tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

ICAO tarafından uygulamaya konulan Risk Değerlendirme Matrisine göre "Ara Sıra-Felaket" olarak tanımlanan Risk derecesinin bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

ICAO’nun önerdiği daha pratik ve uygulaması kolay olan yöntemler tercih edilmiştir. Riskin olasılık ve şiddet bileşenlerinin nasıl derecelendirildiğine ilişkin örnek risk matrisine göre Ara Sıra-Felaket Risk bileşeni 4A ile tanımlanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi algılanan riskin değerini etkileyen faktörlerden biri değildir?

İnsanların kişilik özellikleri

İnsanların bilişsel haritaları

İnsanların duyuşsal haritaları

İnsanların kullandıkları bilişsel kestirmeler

Riskin araştırıldığı konu hakkındaki bilgi ve deneyimleri

Açıklama:

İnsanların kişilik özellikleri, bilişsel haritaları, kullandıkları bilişsel kestirmeler, sahip oldukları değerler hepsinden önemlisi riskin araştırıldığı konu hakkındaki bilgi ve deneyimleri algıladıkları riskin değerini etkiler.

Doğru Cevap: C

Soru 15

ICAO'ya göre herhangi bir kişinin uçmak amacıyla hava aracına binmesinden inmesine kadar geçen süre içinde, bir hava aracının faaliyetleri ile ilgili olarak;
1.Bir kişinin ölümcül yada ciddi bir biçimde yaralaması yada ölmesi,
2.Hava aracının yapısal mukavemetini, performansını ya da uçuş karakteristiklerini olumsuz bir biçimde etkileyecek ve hava aracına önemli bir tamir yapılmasını ya da ilgili parçanın değiştirilmesini gerektirecek bir hasara ya da yapısal arızaya uğraması,
3.Hava aracının kaybedilmesi ya da hava aracına hiçbir şekilde ulaşılamaması.
şeklinde tanımlanan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Bias

Security

Safety

Accident

Operation

Açıklama:

ICAO’ya göre bir hava aracı kazası (accident); herhangi bir kişinin uçmak amacıyla hava aracına binmesinden inmesine kadar geçen süre içinde, bir hava aracının faaliyetleri ile ilgili olarak aşağıda sıralananlardan birisinin gerçekleşmesi olarak tanımlanmaktadır

Bir kişinin, aşağıda sıralanan olaylardan birisinin sonucu olarak, ölümcül ya da ciddi bir biçimde yaralanması ya da ölmesi;
• hava aracının içinde olması ya da
• hava aracının herhangi bir parçasıyla ya da hava aracından kopan bir parçasıyla doğrudan bir temasa maruz kalması,
• hava aracı jet etkisine (jet blast) maruz kalınması.
Hava aracının yapısal mukavemetini, performansını ya da uçuş karakteristiklerini olumsuz bir biçimde etkileyecek ve hava aracına önemli bir tamir yapılmasını ya da ilgili parçanın değiştirilmesini gerektirecek bir hasara ya da yapısal arızaya uğraması,
Hava aracının kaybedilmesi ya da hava aracına hiçbir şekilde ulaşılamaması.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Hava aracı kazası kapsamına girmeyen fakat hava araçlarının işletilmesi ile ilgili olarak ortaya çıkan ve havacılık faaliyetlerindeki emniyeti etkileyen ya da etkileyebilen olaylara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Incıdent

Accident

Operation

Security

Safety

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 17

I. Havada çarpışmayı önlemek amacıyla ani manevra gerektirmiş olan yakın geçişler,
II. Yolcu kabininde yangın çıkması ya da kabini duman kaplaması,
III. Acil durum ilan edilmesini gerektiren yakıt yetersizliği ile karşılaşılması.
Yukarıda verilenler ICAO'nun örnek olması amacıyla sunduğu aşağıdaki hangi olaya örnek olarak gösterilebilir?

Operation

Accident

Incident

Security

Hazard

Açıklama:

ICAO’nun örnek olması amacıyla sunduğu ciddi emniyetsiz olaylardan bazıları aşağıda verilmiştir (ICAO, 2001).
Havada çarpışmayı önlemek amacıyla ani manevra gerektirmiş olan yakın geçişler
Kalkış koşusunun, pistte başka bir uçak ya da araç olması nedeniyle uçuştan vazgeçilerek sonlandırılması,
Kapalı olan ya da üzerinde başka uçak ya da aracın olduğu bir piste inilmesi ya da inişin denenmesi,
Kalkış ya da tırmanış aşamasında beklenen performansın alınmasını engelleyen büyük arızalarla karşılaşılması,
Yardımcı donanımlar sayesinde söndürülmüş olsa bile uçuşta motor yangını yaşanması,
Yolcu kabininde yangın çıkması ya da kabini duman kaplaması,
Uçuş ekibinin yardımcı oksijen donanımı kullanmasını gerektiren durumlarla karşılaşılması,
Acil durum ilan edilmesini gerektiren yakıt yetersizliği ile karşılaşılması.

Doğru Cevap: C

Soru 18

ICAO’nun kaza ve emniyetsiz olayların tamamını kapsayan ortak bir terim olarak kullanılan Occurence sözcüğü, ülkemizde benzer kavramlara işaret etmek için hangi terim ile tanımlanmıştır?

Emniyet

Güvenlik

Tehlike

Kırım

Sapma

Açıklama:

ICAO’nun kaza ve emniyetsiz olayların tamamını kapsayan ortak bir terim olarak olay(occurrence) sözcüğünü kullandığı görülmektedir. Ülkemizde benzer kavramlara işaret etmek için kırım sözcüğünün kullanıldığı da bilinmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

"Sosyoteknik havacılık sistemi içinde merkeze alınan insanoğlu çalışırken sistemin diğer unsurları olan donanım, yazılım, diğer insanlar ve çevresel unsurlarla etkileşim hâlindedir." şeklinde tanımlanan 1972 yılında Edwards tarafından ortaya atılan ve 1975 yılında Hawkins tarafından geliştirilen model aşağıdakilerden hangisidir?

Teknik Faktör modeli

İnsan Faktörü Modeli

Örgüt Faktörü Modeli

SHELL Modeli

EASA Modeli

Açıklama:

1972 yılında Edwards tarafından ortaya atılan ve 1975 yılında Hawkins tarafından geliştirilen SHELL, insanın diğer sistem unsurları ile etkileşimini en iyi açıklayan modeldir ve havacılık yazınında sıklıkla kullanılmaktadır. Sosyoteknik havacılık sistemi içinde merkeze alınan insanoğlu çalışırken sistemin diğer unsurları olan donanım, yazılım, diğer insanlar ve çevresel unsurlarla etkileşim hâlindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Hava trafik yönetimine odaklanan ve Avrupa Hava Seyrüsefer Faaliyetleri İçin Emniyet Teşkilatı adını taşıyan uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

EASA

SARP

EUROCONTROL

ECAC

ICAO

Açıklama:

Ülkemizi ilgilendiren ve sivil havacılık otoritesi olarak değerlendirebileceğimiz diğer bir uluslararası kuruluş ise EUROCONTROL’dür. Hava trafik yönetimine odaklanan ve Avrupa Hava Seyrüsefer Faaliyetleri İçin Emniyet Teşkilatı adını taşıyan EUROCONTROL’ün misyonu Avrupa’da kesintisiz ve emniyet etkin bir hava trafik yönetim sistemi sağlamaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Doğrudan ya da dolaylı olarak, hava aracı faaliyetleri (operasyonları) ile ilgili ortaya çıkacak istenmeyen olayları yaratabilecek her türlü faktör ............ olarak adlandırılmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Risk

Potansiyel Tehlike

Havacılık Emniyeti

Havacılık Güvenliği

Emniyetsiz olay

Açıklama:

Emniyet yönetiminin başarısı için hava aracı kazaları gibi istenmeyen olaylara sebep olan faktörlerin tespit edilip ortadan kaldırılması son derece önemlidir. Bu kapsamda, doğrudan ya da dolaylı olarak, hava aracı faaliyetleri (operasyonları) ile ilgili ortaya çıkacak istenmeyen olayları yaratma potansiyeli taşıyan her türlü faktör potansiyel tehlike olarak adlandırılmaktadır. Risk, potansiyel tehdidin gerçekleşme olasılığı ile gerçekleşme durumundaki şiddetinin birleşimidir. Havacılık emniyeti, emniyet risklerinin kabul edilebilir seviyelerde olması hâli, güvenlik (security) ise sivil havacılığın yasa dışı müdahâlelere (girişimlere) karşı korunması olarak tanımlanmaktadır. Kazalar dışında istenmeyen başka olaylar da söz konusudur. Bunlar emniyetsiz olay (incident) olarak adlandırılır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

I. Havacılık emniyeti, havacılık faaliyetlerindeki risklerin kabul edilebilir bir seviyeye indirilmiş ve bu seviyede kontrol altına alınmış olmasıdır.
II. Bir risk zarar verme kastıyla ortaya çıktıysa bu havacılık emniyetiyle ilişkilidir.
III. Havacılık güvenliği kapsamına giren riskler, emniyet riskleri yaratabilir.
Havacılık emniyetine ve güvenliğine ilişkin yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Yalnız I

Açıklama:

Güvenlik zarar verme kastıyla ortaya çıkan risklerin kabul edilebilir seviyelerde gerçekleşmesi hâli, emniyet ise zarar verme kastı olmaksızın ortaya çıkan risklerin kabul edilebilir seviyelerde gerçekleşmesi hâlidir. Havacılık güvenliği kapsamına giren risklerin emniyet riskleri yaratabileceği dikkate alınmalıdır. Örneğin, bir uçak kaçırma olayında teröristlerin yolculara ve ekibe korku saçması pilotların hata yapma olasılıklarını artırabilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi bir emniyetsiz olay örneğidir?

Yolcu kabininde yangın çıkması ya da kabini duman kaplaması

Bir kişinin hava aracının herhangi bir parçasıyla ya da hava aracından kopan bir parçasıyla doğrudan bir temasa maruz kalması

Bir kişinin hava aracı jet etkisine (jet blast) maruz kalınması

Hava aracının kaybedilmesi ya da hava aracına hiçbir şekilde ulaşılamaması

Hava aracının yapısal mukavemetini olumsuz bir biçimde etkileyecek, tamir ya da parça değişimi gerektirecek hasara uğraması

Açıklama:

B, C, D ve E seçeneklerinde verilenler hava aracı kazalarına örneklerdir. Yolcu kabininde yangın çıkması ya da kabini duman kaplaması, ICAO'ya göre ciddi emniyetsiz olaylar arasındadır. Ciddi emniyetsiz olaylar, emniyetin tehlikeye girdiği fakat şans eseri kazanın gerçekleşmediği, kazanın kıl payı atlatıldığı olaylardır. Başka bir deyişle kazaya yakın özellikleri olan risklerle karşılaşılmış fakat sonuçta kaza olmamıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Kaptanın pistte başka bir uçak olduğunu fark ederek kalkış koşusunu sonlandırması havacılık emniyetinde aşağıdakilerden hangisinin kapsamına girmektedir?

Emniyetsiz olay

Kaza

Emniyet tehdidi

Potansiyel Tehlike

Risk

Açıklama:

Kalkış koşusunun, pistte başka bir uçak ya da araç olması nedeniyle uçuştan vazgeçilerek sonlandırılması, ICAO tarafından ciddi emniyetsiz olaylar arasında gösterilmiştir. Burada kazaya yakın özellikleri olan risklerle karşılaşılmış, fakat kaza olmamıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

I. Sivil havacılık otoritelerinin, emniyeti sağlamayan havacılık örgütlerinin ruhsatlarını askıya alma yetkisi vardır.
II. Emniyetsizlik problemleri pek çok farklı coğrafyayı etkileyebilir.
III. Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), devletler adına emniyet düzenlemelerine uyumu denetler.
Havacılık emniyetinin sağlanmasına ilişkin yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız II

II ve III

I ve II

I, II ve III

I ve III

Açıklama:

Devletler adına emniyet düzenlemelerine uyumu denetleyen kuruluşlar ilgili ülkelerin sivil havacılık otoriteleridir. Diğer ifadeler doğrudur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

İnsan faktörlerinde aşağıdakilerden hangisi insan performansını etkileyen örgütsel faktörlerden biridir?

Sosyal kaytarma

Meslektaş baskısı

Stres

Emniyet kültürünün derecesi

Bilişsel sınırlılıklar

Açıklama:

Grup dinamikleri, sosyal kaytarma ya da hızlandırma ve meslektaş baskısı insan performansını etkileyen sosyolojik faktörlerdir. Güçlü olumlu emniyet kültürünün derecesi, emniyet politikaları ve örgütsel iletişim, üst düzey yönetimin emniyet adanmışlığı örgütsel faktörlere örnektir. Kişilik özellikleri, bilişsel sınırlılıklar, dikkati, algıyı ve hafızayı etkileyen stres gibi olgular psikolojik faktörlere örnek olarak verilebilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Kokpitte uçuş göstergelerinde kullanılan renklerin ve uyarı ikazları (ses) frekansının insan hatalarını azaltacak şekilde tasarlanmaları, SHELL modelinde aşağıdaki insan-sistem unsuru etkileşimlerinden hangisinin kapsamına girmektedir?

İnsan-Donanım

İnsan-İnsan

İnsan-Çevre

İnsan-Teknoloji

İnsan-Yazılım

Açıklama:

Sistemin dokunulamayan unsurlarına işaret eden insanların çalışırken kullandıkları destek sistemlere yazılım denilmektedir. Düzenlemeler, prosedürler, elkitapları, kontrol listeleri (check-lists) ve bilgisayar yazılımları bunlara örnek olarak verilebilir. Karla ve vahşi yaşamla mücadele prosedürlerinin, havaalanlarında kullanılan işaretleme sembollerinin insan hatasını engelleyecek bir biçimde, bilgisayar yazılımlarının kullanıcı dostu olarak tasarlanmaları, dokümanların anlaşılır bir dille yazılması, yeterli sayıda doğru ve anlaşılır çizimlere ve sembolojiye sahip olmaları bu kapsamda verilecek iyileştirme örnekleridir. Kokpitte uçuş göstergelerinde kullanılan renklerin ve uyarı ikazları (ses) frekansının insan hatalarını azaltacak şekilde tasarlanmaları diğer bir örnektir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Emniyet yönetimindeki gelişim evreleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Örgütsel faktörler - Teknik faktörler - İnsan faktörleri

İnsan faktörleri - Teknik faktörler - Örgütsel faktörler

İnsan faktörleri - Örgütsel faktörler - Teknik faktörler

Teknik faktörler - Örgütsel faktörler - İnsan faktörleri

Teknik faktörler - İnsan faktörleri - Örgütsel faktörler

Açıklama:

Emniyet performansındaki gelişim evrelerini; teknik faktörler, insan faktörleri ve örgütsel faktörler olarak 3’e ayırmak mümkündür. 70'lerden önce teknik faktörler, 70 sonrasında 90'ların ortalarına kadar insan faktörleri, 90'ların ortalarından sonra ise örgütsel faktörler evresi yaşanmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

I. Yeni nesil yaklaşımlar öneylemci ve tepkisel araçları birlikte kullanır.
II. Örgütsel Faktörler Evresinde, düzenlemelere uyum ve performans temelli yaklaşım birlikte kullanılmaktadır.
III. Performans temelli emniyet yönetim yaklaşımı dünyayı olması gerektiği gibi gören bir paradigmadan beslenir.
Emniyet yönetimi gelişim evreleri ve yaklaşımlarıyla ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

I, II ve III

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız I

Açıklama:

Yeni nesil olarak adlandıralabilecek diğer emniyet yönetim yaklaşımı ise dünyayı olması gerektiği gibi değil de olduğu gibi gören bir paradigmaya dayanır. Diğer ifadeler doğrudur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi, emniyet yönetiminde örgütsel faktörler evresiyle ilgili değildir?

İnsanların son derece karmaşık ve dinamik bir çevrede faaliyet gösteren sosyoteknik bir sistemin bileşeni olduğunun fark edilmesi

İşletme politikalarının emniyeti etkileme derecesinin varlığı

Havacılık örgütlerinin çevreden önemli ölçüde etkilendiği, bunun da emniyeti etkileyebileceği

Emniyeti artırma çabalarının insan hataları üzerinde yoğunlaşması

Proaktif yaklaşımların devreye sokulması

Açıklama:

İnsan faktörleri evresinde emniyet artırma çabaları insan faktörleri üzerine yoğunlaşmıştır. Bu dönemdeki faaliyetler bireysel insan performansı üzerinde durmuş, bireysel insan hatalarını emniyeti tehdit eden önemli faktörler olarak görmüştür. Diğer ifadeler örgütsel faktörler evresine aittir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Doğrudan ya da dolaylı olarak, hava aracı faaliyetleri (operasyonları) ile ilgili ortaya çıkacak istenmeyen olayları yaratma potansiyeli taşıyan her türlü faktöre ne ad verilir?

Risk

Potansiyel tehlike

Havacılık emniyeti

Havacılık güvenliği

Hava aracı kazası

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 32

I. Arabaların ön konsolunda TV olması
II. Denizde köpek balığı olması
III. Sokakta tinerci çocukların olması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri potansiyel tehlike örneğidir?

Yalnız I

I-II

II-III

I-III

I-II-III

Açıklama:

Verilen örneklerin hiçbirinde kesin tehlike verecek bir durum yoktur. Arabada TV'yi açmazsanız sorun teşkil etmez, denize girmezseniz köpekbalığının size zararı yoktur, tinerci çocuklara bulaşmazsanız tehlike arz etmezler. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Potansiyel tehlikeler aslında istenmeyen olaylara “sebebiyet veren faktörlere” odaklanırken, bu faktörlerin sebep olduğu sonuçlara işaret eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Potansiyel tehlike

Havacılık emniyeti

Risk

Havacılık güvenliği

Hava aracı kazası

Açıklama:

Potansiyel tehlike, bir şeyin ya da durumun istenmeyen olayları yaratma potansiyeli üzerinde durur. Oysa risk, bu potansiyelin sonuçları, bunların ortaya çıkma olasılığı ve çıkması durumunda yaratacağı etkiye odaklanır. Potansiyel tehlikelerden söz ederken aslında istenmeyen olaylara “sebebiyet veren faktörlere” odaklanılır. Riskten söz etmekse bu faktörlerin sebep olduğu sonuçlara işaret eder. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Olasılık bileşeni sık sık, şiddet bileşeni büyük olan bir riskin Risk Değerlendirme Matrisindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 35

Potansiyel tehlike

Risk

Emniyetsiz olaylar

Jet etkisi

Pist elverişsizliği

Açıklama:

Kuşkusuz havacılık emniyeti kapsamında en istenilmeyen durum bir hava aracı kazasıyla karşı karşıya kalmaktır. Fakat kazalar dışında istenmeyen başka olaylar da söz konusudur. Bunlar emniyetsiz olay (incident) olarak adlandırılır. Hava aracı kazası kapsamına girmeyen fakat havaaraçlarının işletilmesi ile ilgili olarak ortaya çıkan ve havacılık faaliyetlerindeki emniyeti etkileyen ya da etkileyebilen olaylara emniyetsiz olay denilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi sigorta edilmemiş maliyetlerden biri değildir?

Kaza soruşturmasına ilişkin giderler

Düzeltici işlemlerin maliyeti

Yeni eğitimlerin ve kiralanan donanımların maliyeti

İtibar kaybı, marka değerinin düşmesi

Uçak kazası sonucu ödenen kan parası maliyeti

Açıklama:

Sigorta edilmemiş maliyetlerin hesaplanması ve telafi edilmesi güçtür. Bunlar aşağıda özetlenmiştir: • Gelecek dönem sigorta primlerinin yükselmesi, sigorta maliyetlerinin artması, • Kazada bazı özel donanımların kaybedilmesi (kabin için eğlence sistemleri gibi), • Hava aracı verimliliğinin düşmesi, yeni hava aracı kiralamanın maliyetleri, • Kaza soruşturmasına ilişkin giderler, • Para cezaları ve mahkeme masrafları, • Düzeltici işlemlerin maliyeti, • İnsanların ölümüne sebep olunmasından kaynaklanan maliyetler, • İş gücü etkinliği ve verimliliğin azalması, işgücü ve zaman kaybı, • İtibar kaybı, marka değerinin zarar görmesi, • Talep kaybı, fırsat maliyetlerindeki artış, • Yeni eğitimlerin ve kiralanan donanımların maliyeti. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Havacılık sistemindeki emniyeti en fazla etkileyen unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Teknoloji

Maliyet

İnsan

Hava şartları

Donanım

Açıklama:

İnsanlar havacılık sisteminin emniyeti en fazla etkileyen unsurlarıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdakilerin hangisinde SHELL modelinin unsurları doğru verilmiştir?

Yazılım, donanım, çevre, insan, hava

Teknoloji, donanım, çevre, insan, hava

Maliyet, yazılım, hava, insan, donanım

Yazılım, donanım, çevre, insan, insan

Hava, çevre, insan, kalite, maliyet

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi teknik faktörler evresinin özelliklerinden biridir?

1970 yılında başlamıştır.

Güvenirliği daha yüksek araçlar amaçlanmıştır.

Bireysel insan performansı üzerinde durmuştur.

Havacılık örgütsel bağlamda ele alınmıştır.

1990'lı yıların sonuna kadar sürmüştür.

Açıklama:

Teknik Faktörler Evresi: Havacılığın ilk yıllarında emniyeti artırma çabalarının odak noktası teknik faktörler olmuştur. 1900’lu yılların ortalarından 1960’lı yılların sonlarına kadar devam eden bu evrede güvenirliği daha yüksek hava aracı ve hava aracı parçaları ile seyrüsefer sistemlerinin tasarlanıp üretilmesi hedeflenmiştir. Teknik faktörler evresinde, teknolojinin gelişmesi ile birlikte, bu hedeflere ulaşılmasında önemli bir yol kat edilmiştir. Bu evrede emniyeti artırmak için yeni düzenlemeler devreye girmiş ve emniyet artmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

İstenmeyen olayın ortaya çıkma olasılığı ile sonuç etkisinin şiddetinin bileşimine ne denir?

Potansiyel tehlike

Risk

Etki

Sonuç

Etkileşim

Açıklama:

Risk istenmeyen olayın ortaya çıkma olasılığı ile sonuç etkisinin şiddetinin bileşimdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Emniyet risklerinin kabul edilebilir seviyelerde gerçekleşmesi hâline ne denir?

Havacılık emniyeti

Havacılık güvenliği

Havacılık faaliyeti

Havacılık sistemi

Havacılık yasası

Açıklama:

Havacılık emniyeti, emniyet risklerinin kabul edilebilir seviyelerde gerçekleşmesi hâlidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi, hava aracı kazalarıyla ilgili olarak söylenemez?

Meydana gelebilecek bir kazanın geniş bir alanı etkileme olasılığı vardır

Havaalanı çalışanları hava aracı kazalarından en çok etkilenenlerdir

Hava aracının uçtuğu bölgelerdeki insanlar da benzer bir risk altındadır

Bir ülkedeki emniyeti tehdit eden bir durum hiç akla gelmeyecek başka bir ülkedeki insanların hayatını tehdit edebilir

Hava taşımacılığı uluslararası teknik düzenlemelerin en fazla olduğu sektörlerden birisidir

Açıklama:

Hava aracı kazalarının diğer ulaşım türlerine göre farklılıklar gösteren kendine has bazı özellikleri vardır. Uçuş faaliyetleri uzun bir menzilde ve geniş bir alanda gerçekleşebilir. Bu nedenle meydana gelebilecek bir kazanın geniş bir alanı etkileme olasılığı vardır. Hava aracı içindeki yolcu ve personel hava aracı kazalarından en çok etkilenenlerdir. Bununla birlikte, hava aracının uçtuğu bölgelerdeki insanlar da benzer bir risk altındadır. Bir ülkedeki emniyeti tehdit eden bir durum hiç akla gelmeyecek başka bir ülkedeki insanların hayatını tehdit edebilir. Bu nedenle hava taşımacılığı uluslararası teknik düzenlemelerin en fazla olduğu sektörlerden birisidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi ICAO'nun ciddi emniyetsiz olay tanımına örnek gösterilemez?

Havada çarpışmayı önlemek amacıyla ani manevra gerektirmiş olan yakın geçişler

Kalkış koşusunun, pistte başka bir uçak ya da araç olması nedeniyle uçuştan vazgeçilerek sonlandırılması

Havada beklenmeyen şekilde hava aracının türbülansa girmesi

Kapalı olan ya da üzerinde başka uçak ya da aracın olduğu bir piste inilmesi ya da
inişin denenmesi

Yardımcı donanımlar sayesinde söndürülmüş olsa bile uçuşta motor yangını yaşanması

Açıklama:

Havada beklenmeyen şekilde hava aracının türbülansa girmesi ciddi emniyetsiz olay olarak düşünülmemektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

ICAO’nun kaza ve emniyetsiz olayların tamamını kapsayan ortak bir terim olarak kullandığı olay sözcüğününün İngilizcesi aşağıdakilerden hangisidir?

Occurrence

Incident

Consequences

Hazards

Accident

Açıklama:

ICAO’nun kaza ve emniyetsiz olayların tamamını kapsayan ortak bir terim olarak olay
(occurrence) sözcüğünü kullandığı görülmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

İnsanın diğer sistem unsurları ile etkileşimini en iyi açıklayan ve havacılık yazınında sıklıkla kullanılan SHELL modeli, Edwards tarafından kaç yılında ortaya atılmıştır?

1958

1965

1972

1979

1982

Açıklama:

1972 yılında Edwards tarafından ortaya atılan ve 1975 yılında Hawkins tarafından geliştirilen SHELL, insanın diğer sistem unsurları ile etkileşimini en iyi açıklayan modeldir ve havacılık yazınında sıklıkla kullanılmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Havacılığın ilk yıllarında emniyeti artırma çabalarının odak noktası olan teknik faktörler evresi kaç yılları arasında sürmüştür?

1860 yılların sonlarından 1880 yılların ortalarına kadar

1880 yılların ortalarından 1900'lü yılların başlarına kadar

1990’lı yılların ortalarından 2000'li yılların başlarına kadar

1900’lu yılların ortalarından 1960’lı yılların sonlarına kadar

1970’li yıllarında başından 1990’lı yılların ortalarına kadar

Açıklama:

Havacılığın ilk yıllarında emniyeti artırma çabalarının odak noktası teknik faktörler olmuştur. 1900’lu yılların ortalarından 1960’lı yılların sonlarına kadar devam eden bu evrede güvenirliği daha yüksek hava aracı ve hava aracı parçaları ile seyrüsefer sistemlerinin tasarlanıp üretilmesi hedeflenmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Reason’ın Örgütsel Kaza Risklerinin Yönetilmesi (Managing the Risks of Organizational Accidents) adlı ünlü eseri kaç yılında yayınlanmıştır?

1989

1991

1993

1995

1997

Açıklama:

Reason’ın 1997 yılında yayınlanan Örgütsel Kaza Risklerinin Yönetilmesi (Managing the Risks of Organizational Accidents) adlı ünlü eseri Örgütsel Faktörler evresinde yayınlanmış ve büyük ses getirmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Dünya genelindeki en kapsayıcı uluslararası sivil havacılık otoritesi aşağıdakilerden hangisidir?

ECAC

IATA

EUROCONTROL

ICAO

EASA

Açıklama:

Birlemiş Milletlerin bir kuruluşu olan ICAO dünya genelindeki en kapsayıcı uluslararası sivil havacılık otoritesidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Düzenleme yapmak
Düzenlemelerin uygulanmasını sağlamak
Düzenlemelere uyumu denetlemek
Denetleme sonuçlarına göre yaptırım uygulamak
Avrupa hava trafik yönetim stratejileri ve bunlarla ilgili eylem planlarını geliştirmek

Yukarıdakilerden hangileri ülkemizde Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün temel görevlerindendir?

I, II ve V

II, III ve V

III, IV ve V

II, III, IV ve V

I, II, III ve IV

Açıklama:

SHGM’nin teknik konularda düzenleyici otorite rolü çerçevesindeki temel görevleri şunlardır: Düzenleme yapmak, düzenlemelerin uygulanmasını sağlamak, düzenlemelere uyumu denetlemek, denetleme sonuçlarına göre yaptırım uygulamak. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi havaalanında sis varlığı ile ilgili potansiyel tehlikenin nihai sonuçlarından birisidir?

Pistin kayganlaşması

Görüşün düşmesi

Pist görüşünün kaybedilmesi ve pistten çıkma

Pisti karşılayamama

Yolcunun ısırılması

Açıklama:

Sis varlığında ara sonuç olarak görüş düşer, nihai sonuç olarak ise görüş kaybedilir ve uçak pistten çıkabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Havaalanına iniş yapmak için son yaklaşma aşamasında olan bir uçağın, yoğun kar yağışı nedeniyle görüşün düşmesine bağlı olarak pist görüşünü kaybedip kaza yapmasının riski nedir? Bu soruya cevap verebilmek için bu sonucun ortaya çıkma olasılığı ve ortaya çıktığında sonuç etkisinin şiddetini bilememiz gerekir. İkisinin bileşimi bize riski verecektir. Diğer örneği incelersek; havaalanına iniş yapmak için son yaklaşma aşamasında olan bir uçağın, piste teker koyduktan sonra kar yağışına bağlı olarak, pistin kaygan hâle gelmesi nedeniyle kayıp pist dışına çıkarak kaza yapmasının riski nedir? Bu sonucun ortaya çıkma olasılığı ve ortaya çıktığında sonuç etkisinin şiddeti bize riskin büyüklüğüne verecektir.
Yukarıdaki bilgiler kullanılarak risk değerlendirme başarımının artırılması için bu süreçte görev alan kişilerin hangi özelliğe sahip olmaları gerekir?

Soğukkanlı olmaları

Disiplinli olmaları

Çalışkan olmaları

Bilgili ve deneyimli olmaları

Kararlı olmaları

Açıklama:

Havaalanına iniş yapmak için son yaklaşma aşamasında olan bir uçağın, yoğun kar yağışı nedeniyle görüşün düşmesine bağlı olarak pist görüşünü kaybedip kaza yapmasının riski nedir? Bu soruya cevap verebilmek için bu sonucun ortaya çıkma olasılığı ve ortaya çıktığında sonuç etkisinin şiddetini bilememiz gerekir. İkisinin bileşimi bize riski verecektir. Diğer örneği incelersek; havaalanına iniş yapmak için son yaklaşma aşamasında olan bir uçağın, piste teker koyduktan sonra kar yağışına bağlı olarak, pistin kaygan hâle gelmesi nedeniyle kayıp pist dışına çıkarak kaza yapmasının riski nedir? Bu sonucun ortaya çıkma olasılığı ve ortaya çıktığında sonuç etkisinin şiddeti bize riskin büyüklüğüne verecektir.
Bu bilgiler göz önüne alındığında risk değerlendirme başarısının artırılması için bu süreçte görev alan uzmanların konu hakkında bilgili ve tecrübeli olmalılar.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Emniyet risklerinin kabul edilebilir seviyelerde gerçekleşmesine ne ad verilir?

Havacılık güvenliği

Riskli faaliyet alanı

Havacılık emniyeti

Potansiyel tehlike

Emniyetsiz olaylar

Açıklama:

Havacılık emniyeti, emniyet risklerinin kabul edilebilir seviyelerde gerçekleşmesi hâlidir

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi ICAO'nun örnek olması amacıyla sunduğu ciddi emniyetsiz olaylardan birisi değildir?

Havada çarpışmayı önlemek amacıyla ani manevra gerektirmiş olan yakın geçişlerden uzak durulması

Kalkış koşusunun, pistte başka bir uçak ya da araç olması nedeniyle uçuştan vazgeçilerek sonlandırılması

Kapalı olan ya da üzerinde başka uçak ya da aracın olduğu bir piste inilmesi ya da
inişin denenmesi

Acil durum ilan edilmesini gerektiren yakıt yetersizliği ile karşılaşılması

Yolcu kabininde yangın çıkması ya da kabini duman kaplaması

Açıklama:

ICAO’nun örnek olması amacıyla sunduğu ciddi emniyetsiz olaylardan bazıları aşağıda verilmiştir,

Havada çarpışmayı önlemek amacıyla ani manevra gerektirmiş olan yakın geçişler,
Kalkış koşusunun, pistte başka bir uçak ya da araç olması nedeniyle uçuştan vazgeçilerek sonlandırılması,
Kapalı olan ya da üzerinde başka uçak ya da aracın olduğu bir piste inilmesi ya da inişin denenmesi,
Kalkış ya da tırmanış aşamasında beklenen performansın alınmasını engelleyen büyük arızalarla karşılaşılması,
Yardımcı donanımlar sayesinde söndürülmüş olsa bile uçuşta motor yangını yaşanması,
Yolcu kabininde yangın çıkması ya da kabini duman kaplaması,
Uçuş ekibinin yardımcı oksijen donanımı kullanmasını gerektiren durumlarla karşılaşılması,
Acil durum ilan edilmesini gerektiren yakıt yetersizliği ile karşılaşılması.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi sigorta edilmemiş maliyetlerden birisi değildir?

Gelecek dönem sigorta primlerinin yükselmesi, sigorta maliyetlerinin artması,

Kazada bazı özel donanımların kaybedilmesi (kabin için eğlence sistemleri gibi),

Hava aracı verimliliğinin düşmesi, yeni hava aracı kiralamanın maliyetleri,

İtibar kazanma,

Talep kaybı, fırsat maliyetlerindeki artış,

Açıklama:

Sigorta edilmemiş maliyetler,

Gelecek dönem sigorta primlerinin yükselmesi, sigorta maliyetlerinin artması,
Kazada bazı özel donanımların kaybedilmesi (kabin için eğlence sistemleri gibi),
Hava aracı verimliliğinin düşmesi, yeni hava aracı kiralamanın maliyetleri,
Kaza soruşturmasına ilişkin giderler,
Para cezaları ve mahkeme masra arı,
Düzeltici işlemlerin maliyeti,
İnsanların ölümüne sebep olunmasından kaynaklanan maliyetler,
İş gücü etkinliği ve verimliliğin azalması, işgücü ve zaman kaybı,
İtibar kaybı, marka değerinin zarar görmesi,
Talep kaybı, fırsat maliyetlerindeki artış,
Yeni eğitimlerin ve kiralanan donanımların maliyeti,

olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi insan faktörleri disiplininin amacı nedir?

İnsanla, sosyoteknik sistemin diğer unsurları arasındaki etkileşimi emniyeti artıracak kıvamlı bir noktaya taşımaktır.

İnsanla, donanım arasındaki etkileşimi emniyeti artıracak kıvamlı bir noktaya taşımaktır.

İnsanla,yazılım arasındaki etkileşimi emniyeti artıracak kıvamlı bir noktaya taşımaktır.

İnsanla, çevre unsurları arasındaki etkileşimi emniyeti artıracak kıvamlı bir noktaya taşımaktır.

İnsanla, insan arasındaki etkileşimi emniyeti artıracak kıvamlı bir noktaya taşımaktır.

Açıklama:

İnsan faktörleri disiplininin amacı insanla, sosyoteknik sistemin diğer unsurları arasındaki etkileşimi emniyeti artıracak kıvamlı bir noktaya taşımaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

SHELL modelindeki L harfi sistemin hangi unsuruna işaret eder?

Yaşam

Havacılık çaşılanları

Çevre

Yazılım

Donanım

Açıklama:

SHELL Modelinin merkezindeki süreçlerde (ön sa arda) görev alan havacılık çalışanları yer almaktadır ve L harfi ile temsil edilmektedir. Pilotlar, teknisyenler, hava trafik kontrolörleri ve dispeçerler buna örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

İnsan-Donanım
İnsan-Yazılım
İnsan-Çevre
İnsan-İnsan

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri insan ve sistem unsurları arasındaki etkileşimlerdendir?

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

İnsan ve sistem unsurları arasındaki etkileşimler,

İnsan-Donanım
İnsan-Yazılım
İnsan-Çevre
İnsan-İnsan

olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Havacılık emniyetinin gelişim yöntemlerinden olan teknik faktörler evresi hangi yıllarda gerçekleşmiştir?

1900-1960

1970-1990

1990-2000

2000-2010

2000-2015

Açıklama:

Havacılık emniyetinin gelişim yöntemlerinden olan teknik faktörler evresi, 1900'lu yılların ortalarından 1960'lı yılların sonlarına kadar devam etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Havacılık faaliyetlerinde bulunmak isteyen kuruluşların özellikleri,
Havacılık faaliyetlerinde kullanılan girdilerin özellikleri,
Havacılık faaliyetlerindeki süreçler,

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün teknik düzenlemelerindeki temel unsurlardır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

SHGM’nin teknik düzenlemelerine 3 temel unsurun konu olduğu söylenebilir:

Havacılık faaliyetlerinde bulunmak isteyen kuruluşların özellikleri,
Havacılık faaliyetlerinde kullanılan girdilerin özellikleri,
Havacılık faaliyetlerindeki süreçler.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdaki tanımlardan hangisi potansiyel tehlike kavramının geniş kapsamlı tanımlarından biridir?

Doğrudan ya da dolaylı olarak, hava aracı faaliyetleri ile ilgili ortaya çıkacak istenmeyen olayları yaratma potansiyeli taşıyan her türlü faktör.

İstenmeyen olayların oluşma ihtimali

Muhtemel oluşabilecek kazalar

Çarpışma olayları

Doğrudan oluşabilecek istenmeyen olayların kaynak durumları

Açıklama:

Potansiyel tehlike; doğrudan ya da dolaylı olarak, hava aracı faaliyetleri ile ilgili ortaya çıkacak istenmeyen olayları yaratma potansiyeli taşıyan her türlü faktördür.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Risk kavramının tanımı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde kapsamlı olarak verilmiştir?

Potansiyel tehlikenin sonucudur.

Maliyetlerin karşılanması için alınması gereken bir kavramdır.

Potansiyel tehlikenin sonucu ile karşılaşma olasılığı ve bu sonucun ortaya çıkaracağı etkinin şiddetinin bileşimidir.

İstenmeyen olayların oluşma potansiyeli

İstenmeyen olayların sonuçları.

Açıklama:

ICAO’ya göre risk; potansiyel tehlikenin sonucu ile karşılaşma olasılığı ve bu sonucun ortaya çıkaracağı etkinin şiddetinin bileşimidir

Doğru Cevap: C

Soru 62

Bir havayolu yöneticisi x sefer sayılı uçuşunun “sıfır” riske sahip olduğunu beyan ediyorsa aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?

Tüm tedbirleri almıştır.

Mükemmel bir havayolu şirketidir.

En tecrübeli pilot ve bakım teknisyenleri ve havayolu personeline sahiptir.

x sefer sayılı o uçuş iptal edilmiştir.

Havayolu şirketi daha önce hiç kaza geçirmemiştir.

Açıklama:

İnsanoğlunun yer aldığı etkileşimlerde istenmeyen olayların gerçekleşme olasılığı hiçbir zaman “sıfır” olamaz. Bu durum ancak faaliyeti tamamen durdurmakla mümkün olur.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Bir hava aracının işletilmesine doğrudan ya da dolaylı olarak destek sağlayan havacılık faaliyetlerindeki risklerin kabul edilebilir bir seviyeye indirilmiş ve bu seviyede kontrol altına alınmış olması haline “emniyet” denilmektedir. ICAO’nun bu tanımı Emniyet Yönetimi hangi Ek’te belirtilmiştir?

Açıklama:

ICAO Emniyet Yönetimi EK-19’a göre emniyet, bir hava aracının işletilmesine doğrudan ya da dolaylı olarak destek sağlayan havacılık faaliyetlerindeki risklerin kabul edilebilir bir seviyeye indirilmiş ve bu seviyede kontrol altına alınmış olması haline “emniyet” denilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Bir kişi risklerin kabul edilebilir seviyelerde olması hali ile sivil havacılığın yasa dışı müdahalelere karşı korunması tanımlarını karşılaştırıyor ise hangi kavramlar üzerine konuşmaktadır?

Tehlike - Siber

Risk - Tehlike

Emniyet - Güvenlik

Risk - Emniyet

Tehlike - Güvenlik

Açıklama:

Verilen tanımlamalar emniyet ve güvenlik kavramlarına aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Fizyolojik, sosyolojik, psikolojik, ergonomik gibi faktörler en genel çatı altında toplanırsa hangi başlık altında yer alır?

İnsan faktörleri

Kaza faktörleri

Tehlike faktörleri

Emniyet faktörleri

Potansiyel tehlike faktörleri

Açıklama:

Fizyolojik, sosyolojik, psikolojik, ergonomik gibi faktörler en genel anlamda insan faktörlerinin alt kollarıdır. Her biri ayrı ayrı insan faktörlerini tetikler.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Bir araştırmacı SHELL modelini kullanıyorum diyorsa hangi unsurları kullanmaktadır?

Software - Hardware - Environment - Lightbox - Liveware

Science - Hardware - Environment - Liveware - Liveware

Software - Harddisc- Equipment - Liveware - Liveware

Software - Hardcopy - Environment - Liveware - Liveware

Software - Hardware - Environment - Liveware - Liveware

Açıklama:

SHELL modelinin unsurları model ismindeki harfler ile başlamaktadır. Bunlar ise Software - Hardware - Environment - Liveware - Liveware olarak yazılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Farklı kültürlerden gelen iki havayolu pilotunun uçuş sırasında birbirleri ile yaşadığı sorunlar SHELL modeli göz önüne alındığında hangi etkileşim ile açıklanabilir?

İnsan - Donanım

İnsan - Yazılım

İnsan - İnsan

İnsan - Çevre

Böyle bir etkileşim yoktur.

Açıklama:

Pilotlar arası yaşanılan bu tarz sorunlar Liveware-Liveware yani İnsan-İnsan etkileşimi konusunda ele alınabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Havacılık emniyetinin gelişim evreleri kaça ayrılır?

Açıklama:

Teknik faktörler, İnsan faktörleri ve Örgütsel faktörler olmak üzere havacılık emniyetinin gelişim evreleri 3’e ayrılır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Yukarıdaki şekil havacılık emniyetinin zamana bağlı olarak gelişim evrelerini göstermektedir. Bu şekle göre 1, 2 ve 3’üncü pencereler de havacılık emniyetinin hangi evreleri yer almaktadır?

Teknik Faktörler-1, İnsan Faktörleri -2, Örgütsel Faktörler-3

İnsan Faktörleri -l, Örgütsel Faktörler-2, Teknik Faktörler-3

Teknik Faktörler-1, Örgütsel Faktörler-2, İnsan Faktörleri -3

Örgütsel Faktörler-1, İnsan Faktörleri -2, Teknik Faktörler-3

İnsan Faktörleri -1, Teknik Faktörler-2, Örgütsel Faktörler-3

Açıklama:

Yıllara göre havacılık emniyetinin evreleri yukarıda ki şekilde yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

“İnsanların, donanımın veya yapıların zarar görmesine neden olma ya da daha önceden tanımlanmış bir işlevin yerine getirilmesini engelleme potansiyeline sahip durum, nesne ya da eylem ” aşağıdakilerden hangisi için yapılabilecek bir tanımlamadır?

Risk

Potansiyel tehlike

Emniyet

Güvenlik ihlali

Stres

Açıklama:

Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’na göre potansiyel tehlike, insanların, donanımın ya da yapıların zarar görmesine, kaynakların kaybedilmesine neden olma ya da daha önceden tanımlanmış bir işlevin yerine getirilmesini engelleme potansiyeline sahip durum, nesne ya da eylem şeklinde tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi, havacılıkta potansiyel tehlikeye bir örnek olarak verilebilir?

Havaalanı çevresindeki kuş sürülerinin varlığı

Uçağın pistten çıkması

Uçak motoruna kuş girmesi

Uçak motorunda yangın çıkması

Pistteki yabancı madde nedeniyle uçak tekerleğinin patlaması

Açıklama:

Potansiyel tehlike, tanım olarak insan ya da her türlü yapıda zarara yol açma potansiyeline sahip durum, nesne ya da eylem olarak ifade edilmektedir. Seçeneklerde verilenlerin biri hariç hepsi, böyle bir durumun yol açtığı nihai sonucu (kaza) işaret etmektedir. Örneğin uçağın pistten çıkması çok çeşitli sebeplerle (yoğun yağış sonrası pistin kayganlığının artması, uçağın fren sistemindeki arıza, motor ters itki sistemindeki arıza vb.) meydana gelebilmektedir. Ayrıca uçak motorunun içine yabancı madde girişi (örneğin kuş), motorda yakıt sızıntısı nedeniyle yangın çıkması veya bir önceki uçağın kalkışı esnasında uçağın gövde ya da motorundan piste düşen parçaların bir sonraki uçağın kalkışı esnasında bu uçağın tekerleklerine zarar vermesi gibi durumlar, potansiyel tehlikelerin sonucunda karşılaşılabilecek istenmeyen durumlar, kazalardır. Ancak havaalanı çevresindeki kuş sürülerinin varlığı, iniş kalkış yapan uçakların motorlarına kuş girme potansiyeli yaratmaktadır. Bu potansiyelin kaza ile sonuçlanıp sonuçlanmayacağı kesin olarak söylenemez, ancak böyle bir olasılık söz konusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi ‘Emniyetsiz Durum’a örnek olarak verilebilir?

Çevrede köpek sürülerinin varlığı

Çevrede kuş sürülerinin varlığı

Yoğun kar yağışı

Yoğun sis

Pistin kayganlaşması

Açıklama:

Emniyetsiz durum, potansiyel tehlike ile nihai sonuç arasındaki durumu tanımlayan bir ifadedir. Bu anlamda seçeneklerde verilen köpek ve kuş sürülerinin varlığı veya kötü hava koşullarını işaret eden kar yağışı ve sis gibi durumlar potansiyel tehlike olarak görülen durumlardır. Buna karşın pistin kayganlaşması, yoğun kar yağışının bir sonucu olup, pistten çıkma ve kazalara yol açabilecek bir durum meydana getirmektedir. Her ne kadar henüz kaza olmamışsa da kaza olmasın için gereken şartlar yerine getirilmiş olmaktadır. Bu anlamda diğer seçeneklerde verilen potansiyel durumlar ile arasında fark bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Uçağın kalkışı esnasında motorlarına kuş girmesi sonucu motorun hasarlanması aşağıdaki durumlardan hangisi ile ilişkilidir?

Potansiyel tehlike

Risk

Emniyetsiz durum

Nihai sonuç

Potansiyel tehlikenin spesifik bileşeni

Açıklama:

Bu durum, mevcut bir potansiyel tehlikelinin (havaalanı çevresindeki kuş sürüsü aktivitesi) yol açtığı bir sonuçtur. Diğer seçenekler, bu sonucun meydana gelmesine neden olacak veya olabilecek durumları tanımlarken kullandığımız kavramlardır. Ek olarak motora kuş girmesi, kazaların yanı sıra ciddi bir mali külfete de yol açmaktadır. Örneğin 2000 yılında yapılan bir çalışmaya göre uçak motorlarına kuş girmesi sonucunda meydana gelen mali kaybın yıllık 1,2 milyar dolar civarında olduğu hesaplanmıştır. Motora kuş girmesi özellikle yere yakın uçuş faaliyetleri esnasında görülmektedir. Örneğin bir istatistiki çalışmaya göre de motora kuş girmesi kazalarının %74’ü 0-150 m arasında meydana gelmektedir. Sonuç olarak, uçakların özellikle iniş ve kalkış evrelerinin yere yakın kısımlarında, eğer havaalanı ve pist etrafında kuş sürüsü aktivitesi bulunuyorsa bu durum ciddi bir potansiyel tehlike yaratmakta ve sıklıkla ciddi anlamda hasarlanmalar veya kazalar ile sonuçlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 74

İstenmeyen durumların ortaya çıkma olasılığı hangi kavramın kapsamı altında bulunur?

Potansiyel tehlike

Risk

Emniyetli durum

Emniyetsiz durum

Nihai sonuç

Açıklama:

İstenmeyen durumların ortaya çıkması olasılığı, bunların ortaya çıkması durumunda yaratacakları etkiye odaklanan kavram ‘Risk’ olarak adlandırılır. Risk, havacılık faaliyetlerinde kaçınamayacağımız bir gerçektir. Ancak riski kabul edilebilir bir seviyeye indirmek ve burada tutmak Havacılık Emniyeti’nin kapsamındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Risk Değerlendirme Matrisine göre risk olasılık bileşeni 2 olarak derecelendirilen durum için aşağıdakilerden hangisi kullanılır?

Sık sık

Ara sıra

Nadiren

Mümkün görünmeyen

İhtimal dışı

Açıklama:

ICAO tarafından geliştirilen yöntemlere göre risk, meydana gelme olasılığına göre 1 ile 5 arasında toplam beş kategoriye bölünmüştür. En yüksek rakam riskin sık sık gerçekleşme olasılığını, en düşük rakam ise riskin ihtimal dışı olduğunu belirtir. Verilen seçenekler 5’ten 1’e doğru sıralanmıştır. Buna göre 2 ile derecelendirilen durum ‘mümkün görünmeyen’ olasılık kategorisini belirtmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

‘Risk Şiddet Bileşeni’nin ‘4E’ ile belirttiği durum aşağıdakilerden hangisidir?

Sık sık - Küçük

Mümkün görünmeyen - Küçük

Ara sıra - İhmal edilebilir

Nadiren - Tehlikeli

İhtimal dışı - İhmal edilebilir

Açıklama:

Riskin şiddet bileşeni, en yüksekten en düşüğe doğru sırasıyla A, B, C, D ve E harfleri ile belirtilmektedir. Riskin olasılık bileşeni ise yine en yüksekten en düşüğe sırasıyla 5, 4, 3, 2 ve 1 şeklinde gösterilmektedir. Yukarıda verilen seçenekler, risk değerlendirme matrisi içerisinde sırasıyla şu derecelere karşılık gelmektedir: Sık sık - Küçük 5D; Mümkün görünmeyen - Küçük 2D; Ara sıra - İhmal edilebilir 4E; Nadiren - Tehlikeli 3B ve İhtimal dışı - İhmal edilebilir 1E

Doğru Cevap: C

Soru 77

Risk değerlendirme ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Risk değerlendirme geçmişe dönük yapılır

Farklı kişiler aynı durum için aynı risk değerlerini belirlerler

Risk değerlendirme kişilik özelliklerine bağlı değildir.

Risk değerlendirme tahmin gerektirir

Risk büyüklüğünün belirlenmesi öznel değildir.

Açıklama:

Riski, istenmeyen durumların gerçekleşme olasılığı ve şiddetinin bileşkesi olarak tanımlamıştık. Dolayısıyla riskin belirlenmesinde geçmiş değil, geleceğe yönelik çabalar söz konusudur. Elbette ki geçmiş tecrübeler risk belirlenmesinde katkı sağlamaktadır. Ancak risk, gelecekte karşılaşılması muhtemel istenmeyen durumlar için alınacak önlemler konusunda dikkate alınır. Bu sebeple A seçeneğini eliyoruz. Farklı risk çalışanları, aynı durumda, farklı riskler belirleyebilirler. Bunun nedeni, kişilerin kişilik özelliklerindeki, bilişsel kestirimlerindeki ve bilgi ve tecrübelerindeki farklılıklar vb. şeklinde yazılabilir. İnsanlar robot olmadıkları için bu da son derece normaldir. Ancak bunun risk değerlendirmede negatif etki yaratmasının önüne geçebilmek için riski araştırıcılarının konu ile ilgili bilgi ve tecrübelerinin mümkün olduğunca yüksek olmasına dikkat edilmelidir. Dolayısıyla B, C ve E seçenekleri de doğru yanıt olarak kabul edilemeyecektir. Son olarak risk geleceğe dönük yapıldığından ve geleceğin nasıl şekilleneceği hiç kimse tarafından bilinemeyeceğinden, risk değerlendirme tahmin gerektirmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

I.Gelecek dönem sigorta primlerinin düşmesi
II.Kaza soruşturmasına ilişkin giderler
III. İtibar kaybı
IV.Talep artırımı
Yukarıda verilenlerden hangileri ‘Sigorta Edilmemiş Maliyetler’ kapsamı içerisinde değerlendirilirler?

I ve II

I ve III

I, II ve III

II, III ve IV

II ve III

Açıklama:

Kaza soruşturmasına ilişkin giderler ve itibar kaybı sigorta edilmemiş maliyetler kapsamında değerlendirilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

İnsan faktörleri ile ilgili aşağıda verilen örneklemelerden hangisi yanlıştır?

Fizyolojik faktörler - Açlık

Sosyolojik faktörler - Grup dinamikleri

Psikolojik faktörler - Bilişsel sınırlılıklar

Örgütsel faktörler - Stres

Ergonomik faktörler - Donanım etkileşimleri

Açıklama:

İnsan performansını etkileyen faktörler, fizyolojik, sosyolojik, örgütsel, psikolojik ve ergonomik faktörler olmak üzere beş grup altında incelenebilirler. Fizyolojik faktörlere insan sağlığını etkileyecek faktörler olarak bakabiliriz. Açlık, uykusuzluk, hastalıklar vb. durumlar örnek olarak verilebilir. Sosyolojik faktörler, topluluk içerisindeki etkileşimlerden kaynaklanacak durumları işaret etmekte olup meslektaş baskısı veya grup dinamikleri şeklinde örneklendirilebilir. Örgütsel faktörlere, örneğin üst düzey yönetimin emniyet adanmışlığı; Psikolojik faktörlere ise stres ve bilişsel sınırlılıklar örnekleri verilebilir. Ergonomik faktörler ise insanların bir donanımla etkileşimleri ile ortaya çıkan faktörler şeklinde örneklendirilebilir. Buna göre stres bir örgütsel faktör yerine psikolojik faktör olarak incelenmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi günlük hayattaki potansiyel tehlikelerden değildir?

Otomobillerin ön konsolunda TV bulundurmak

Yolcuların TV izlemesi

Sigara içmek

Domuz gribi salgını

Alkollü araç kullanmak

Açıklama:

Potansiyel tehlike; İnsanların, donanımın veya yapıların zarar görmesine neden olma ya da daha önceden tanımlanmış bir işlevin yerine getirilmesini engelleme potansiyeline sahip durum, nesne ya da eylem olarak tanımlanır. Bu durumda otomobillerin ön konsollarında TV bulundurmak, şoförün otomobili sürerken TV izlemesi, sigara içmek ve domuz gribi salgını günlük hayattan potansiyel tehlikeler için verilebilecek örneklerdendir. Ancak Yolcuların TV izlemesi ise potansiyel tehlike oluşturmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Potansiyel tehlikenin sonucu ile karşılaşma olasılığı ve bu sonuç ortaya çıktığında yaratacağı etkinin şiddetinin (ciddiyetinin) bileşimi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Risk

Tehlike

Olasılık

Emniyet

Güvenlik

Açıklama:

Potansiyel tehlikenin sonucu ile karşılaşma olasılığı ve bu sonuç ortaya çıktığında yaratacağı etkinin şiddetinin (ciddiyetinin) bileşimi olarak tanımlanan kavram risktir.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Potansiyel tehlike, bir şeyin ya da durumun istenmeyen olayları yaratma potansiyeli üzerinde durmaz.

Risk, potansiyelin sonuçları, bunların ortaya çıkma olasılığı ve çıkması durumunda yaratacağı etkiye odaklanır.

İnsanoğlunun yer aldığı etkileşimlerde istenmeyen olayların gerçekleşme olasılığı “sıfır” olabilir.

Risk tahmin gerektiren bir kavram değildir.

Riski sıfırlamak mümkündür.

Açıklama:

Risk, potansiyelin sonuçları, bunların ortaya çıkma olasılığı ve çıkması durumunda yaratacağı etkiye odaklanır.

Doğru Cevap: B

Soru 83

ICAO’ya göre aşağıdakilerden hangisi hava aracı kazası tanımına girmez?

Bir kişinin hava aracının içinde yaralanması ya da ölmesi

Hava aracının yapısal mukavemetini, performansını ya da uçuş karakteristiklerini olumsuz bir biçimde etkileyecek ve hava aracına önemli bir tamir yapılmasını ya da ilgili parçanın değiştirilmesini gerektirecek bir hasara ya da yapısal arızaya uğraması

Hava aracının kaybedilmesi

Hava aracına hiçbir şekilde ulaşılamaması

Havada çarpışmayı önlemek amacıyla ani manevra gerektirmiş olan yakın geçişler

Açıklama:

Havada çarpışmayı önlemek amacıyla ani manevra gerektirmiş olan yakın geçişler havacılıkta emniyetsiz olaylar kapsamına girer.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Hava aracı kazası kapsamına girmeyen fakat havaaraçlarının işletilmesi ile ilgili olarak ortaya çıkan ve havacılık faaliyetlerindeki emniyeti etkileyen ya da etkileyebilen olaylara ne ad verilir?

Tehlike

Risk

Emniyetsiz olay

Kırım

Girişim

Açıklama:

Hava aracı kazası kapsamına girmeyen fakat havaaraçlarının işletilmesi ile ilgili olarak ortaya çıkan ve havacılık faaliyetlerindeki emniyeti etkileyen ya da etkileyebilen olaylara emniyetsiz olay adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi kaza ve emniyetsiz olay sayılarının dağılımında en büyük payı almaktadır?

Potansiyel tehlikeler

Kazalar

Ciddi emniyetsiz olaylar

Emniyetsiz olaylar

Bilinmeyen gizil koşullar

Açıklama:

Kaza ve emniyetsiz olay sayılarının dağılımı incelendiğinde bilinmeyen gizli koşulların en büyük payı aldığı görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi kaza ve emniyetsiz olay sayılarının dağılımında en küçük payı almaktadır?

Potansiyel tehlikeler

Kazalar

Ciddi emniyetsiz olaylar

Emniyetsiz olaylar

Bilinmeyen gizil koşullar

Açıklama:

Kaza ve emniyetsiz olay sayılarının dağılımı incelendiğinde kazaların en küçük payı aldığı görülmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Hangi unsurlar SHELL modelini oluşturmamaktadır?

İnsan

Çevre

Devlet

Yazılım

Donanım

Açıklama:

SHELL modeli; Yazılım, donanım ve çevre unsurlarından oluşmaktadır. Bu nedenle devlet SHELL modeli içinde yer almamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 88

SHELL modeline göre havacılık sektöründe çalışanlar hangi etkileşim içinde yer almaktadır?

İnsan-Çevre

Çevre-Donanım

Donanım-Yazılım

Çevre-Yazılım

Yazılım-Donanım

Açıklama:

Havacılık faaliyetleri son derece karmaşık bir çevrede (sosyal, politik, ekonomik ve doğal sınırlandırmalar) gerçekleşir. Bu etkileşim insanın hem iç hem de dış çevre unsurları ile ilişkisini kapsamaktadır. Bu nedenle İnsan-Çevre etkileşimi havacılık çalışanlarını da içine alır.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Havacılık emniyetinin gelişim evrelerinin ilki aşağıdakilerden hangisidir?

Teknik Faktörler

Örgütsel Faktörler

İnsan Faktörleri

Emniyet Faktörleri

Güvenlik Faktörleri

Açıklama:

Havacılık emniyeti; Teknik, insan ve örgütsel faktörler evresinden oluşmaktadır.

Doğru Cevap: A

Ünite 2

Soru 1

Bir hava alanında teknisyen olarak görev yapan bir çalışanının uzun süre yüksek sese maruz kalması aşağıdakilerden hangisine sebep olmaktadır?

Hafızanın görevlerini yerine getirememesi

Görüş bulanıklığı

Stres ve sinir bozukluğu

Baş ağrısı

Kalp ritim bozuklukları

Açıklama:

Uzun süre yüksek şiddette gürültüye maruz kalmak çok yorucu olabilir ve hafıza gibi bilişsel görevleri olumsuz yönde etkileyebilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Maruz kalınması durumunda çok tehlikeli olabilen jet uçakları kaç desibel ses düzeyindedir?

150

160

140

120

180

Açıklama:

Maruz kalma durumunda tehlikeli olan 140 desibel ses düzeyi silah sesi ve jet uçaklarında işitilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi bir pilotun uçuş sırasında düşük görüş ve gece şartlarındaki algılamalarında yanılgılara neden olmaktadır?

Renk körlüğü

Kapalı alanda uzun süre çalışma

Kan basıncında düşüş

Vestibüler sistem

Görme bozukluğu

Açıklama:

Vestibüler sistem pilotların uçuşlarında, düşük görüş ve gece şartlarındaki algılamalarında yanılgılara neden olabilmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Bilgi toplama sürecinde işlem dikkatimizi kullanmadan gerçekleşen ve her duyusal mod tarafından kısa süreli duyusal depoya alınan bilgi ne kadar süre saklanır?

Sekiz saniyeden az

Yaklaşık 24 saat

Bir hafta

Bir -iki dakika arası

30 dakikadan az

Açıklama:

Her duyusal mod tarafından kısa süreli duyusal depoya alınan bilgi 8 saniyeden daha az süre saklanır, bu işlem dikkatimizi kullanmadan gerçekleşir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Bilgi işleme sürecinde algılama ve değerlendirme aşamasında ilk olarak hangisi gerçekleşmektedir?

Toplanmış olan bilgilerin süzgeçten geçirilmesi

Beynin bilgiyi anlamlandırmaya çalışması

Bilginin duyusal depoya aktarılması

Bilgiyle ilişkili içsel bir model yaratılması

Bilgilerle algıların eşleştirilmesi

Açıklama:

Bilgi işleme sürecinde algılama ve değerlendirme aşamasında ilk olarak “daha önce görmüş müydüm? sorusu sorularak beyin bu bilgiyi anlamlandırmaya çalışır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Dünya hakkındaki gerçeğe dayalı bilgilerin depolandığı hafıza türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kısa süreli hafıza

Epistemik hafıza

Ontolojik hafıza

Episodik hafıza

Semantik hafıza

Açıklama:

Semantik hafıza; dünya hakkındaki gerçeğe dayalı bilgileri depoladığımız hafızadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Kullanılmayan değerlere fazla bağlı olmak

Verinin gerçekte mevcut olmaması

Verinin ayrıştırılması ve taramasının zor olması

Hafıza kaybı

Zihinsel modelin azlığı

Yukarıdakilerden hangileri durumsal farkındalığın birinci düzeyleri arasında yer almaktadır?

I ve II

III, IV ve V

I ve V

II, III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Durumsal farkındalık düzeylerİ;
1. Düzey: Veri mevcut değil, Veriyi ayrıştırmak ve taramak zor,Veriyi izleme ve gözlemede hata Veriyi yanlış anlama Hafıza kaybı
2. Düzey: Zihinsel model azlığı ya da yokluğu Yanlış zihinsel modelin kullanımı Kullanılmayan değerlere fazla bağlı olma şeklinde ayrılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi durumsal farkındalıktan kaynaklanan hataların üçüncü düzeyini tanımlamaktadır?

Bİlgiyi doğru algılamada hata

Bilgiyi doğru kavramada hata

Zihinsel modellemede hata

Bilgiyi bütünleştirmede hata

Gelecekteki faaliyetleri ve sistem yapısını öngörmede hata

Açıklama:

Durumsal farkındalığın 3. Düzeyi sistemdeki gelecek durumları öngörme becerisini ifade etmektedir. Doğru cevap E'Dir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi durumsal farkındalığın geliştirilmesi ve muhafaza edilmesi için dikkat edilmesi gereken unsurlar arasında yer almamaktadır?

Sistemin o anki yapısı ve gelecekteki durumu hakkında tam ve doğru bilgiyle işe başlama

Görev ve sorumlulukların gereklerini belirleme

Ne yapılmak istendiğinin tam olarak anlaşılması ve uygunluğu

Yapılmak istenenin çevreyi ve diğer personeli nasıl etkileyeceğini düşünme

Ne yapıldı? Ne oluyor? Ne olabilir gibi sorulara cevap arama

Açıklama:

Durumsal farkındalığını geliştirmek isteyen havacılık çalışanları ve takımlar şu konulara dikkat etmelidirler: • Sistemin o anki yapısı ve gelecekteki durumu hakkında tam ve doğru bilgiyle işe başlama, • Ne yapılmak istendiğinin tam olarak anlaşılması ve uygunluğu, • Yapılmak istenenin çevreyi ve diğer personeli nasıl etkileyeceğini düşünme, • Ne yapıldı? Ne oluyor? Ne olabilir gibi sorulara cevap arama
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Her duyu organı için verilen asgari uyaran aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Görme-Gece, açık havada 50 km öteden bakılan bir mum.

İşitme-Sessizlikte, 6 metre ötedeki bir kol saatinin sesi

Tat-8 litre suda bir çay kaşığı şeker

Koku-On odanın tümüne yayılmış bir damla parfüm

Dokunma-Yanağınıza 1 cm uzaklıktan geçen bir sineğin kanat çırpışları

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 11

I. Gözler
II. Beynin bazı kısımları
III. Bağlama yolları
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insanın görme sisteminin parçalarındandır?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İnsanın görme sistemi; gözlerden, beynin çeşitli bölümlerinden ve bunları birbirine bağlayan yollardan oluşur. Göz iki sistemi içerir. Biri imgeyi oluşturur, diğeri imgeyi elektriksel itkilere dönüştürür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Sert fibröz yapılı bir tabaka olup göz küresine koruyucu bir kılıf oluşturan göz yapısının parçası aşağıdakilerden hangisidir?

Retina

Koroid

Sklera

Kornea

İris

Açıklama:

Sklera sert fibröz yapılı bir tabaka olup göz küresine koruyucu bir kılıf oluşturur. Opak, beyaz renkte olan Sklera gözün 5/6 arka kısmını, saydam kornea ise 1/6 ön kısmını oluşturur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Bir çocuğa göre, yetişkinlerde gözün arkasına gelen ışıkta %70 oranında azalma yaklaşık hangi yaşta başlar?

Açıklama:

40 yaş ile birlikte yakını görmede insanlar gözlük kullanmaya başlar ve 60’lı yaşlarda bir çocuğa göre gözün arkasına gelen ışıkta %70 oranında azalma meydana gelir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

I. Tek kullanımlık tıkaçlar
II. Tekrar kullanılabilen tıkaçlar
III. Özel kulaklıklar
IV. Maskeler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yoğun hava trafiğine sahip bir havaalanı çalışanı ileride işitme sıkıntısı yaşamamak için kullanabileceği ekipmanlardandır?

I ve II

III ve IV

I ve III

II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Yoğun hava trafiğine sahip bir havalanında çalışan personelin koruyucu ekipman kullanması gerekir. Korunma ekipmanlarına örnekler: • Tek kullanımlık tıkaçlar, • Tekrar kullanılabilen tıkaçlar, • Özel kulaklık ve tıkaçlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Hava işletmeciliğinde çalışan birisinin kaç desibellik bir ortamda devamlı çalışıyorsa yıllık işitme muayenesine girmesi gerekir?

30 db

40 db

50 db

65 db

85 db

Açıklama:

Çalışanın işini yaptığı alanda devamlı olarak ses düzeyi 85 dB’in üzerinde ise, • Ara sıra ortamdaki ses düzeyi 115 dB’in üzerine çıkıyorsa, • Ses birden 140 dB’e ulaşıyorsa, • Çalışanlar eğer 85 dB’in üzerinde bir ses düzeyinde çalışıyorlarsa, yıllık olarak işitme muayenesine girmelidirler. Kulaklar korunursa ileri yaşlara kadar işitme kaybı yaşanmayabilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi insanın bilgiyi işleme sürecinin bir parçası değildir?

Bilgi toplama

Algılama

Değerlendirme

Tepki verme

Yönlendirme

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 17

I. Bilgiyi net bir şekilde detaylandırma
II. Ortaya çıkan tehlikeleri tanımlama
III. Gerekliyse ek bilgiyi arama
IV. İletişimin uzun sürmesini sağlama
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri geri bildirimin avantajlarındandır?

I-II

III-IV

I-II-III

I-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Geri bildirim sadece bir kerelik değildir. Beklentilerimizi karşılayacak şekilde bilgi işlemenin çeşitli aşamalarında devamlı bir şekilde gerçekleşir. Geri bildirim aşağıdaki konularda fırsat sağlar: • Bilgiyi net bir şekilde detaylandırma, • Gerekliyse ek bilgiyi arama, • Bilgiyi iyileştirme, • Faaliyet ve tepkilerimizle ilgili küçük ya da büyük düzeltmeler yapma, • Ortaya çıkan tehlikeleri tanımlama. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

I. Yetersiz iletişim
II. Yorgunluk ve stres
III. Zaman baskısı
IV. Gruplama
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri durumsal farkındalığın önündeki engellerdendir?

I-II

III-IV

I-II-III

I-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Durumsal farkındalığın sürüdürülmesinde bazı engeller ile karşılaşılabilir. Bunlar:
• Yetersiz iletişim • Yorgunluk ve stres • İş yükü yükü azlığı ya da çokluğu • Derecelendirilmiş görevler • Gruplama • Zaman baskısı
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

I. Sistem hakkında tam ve doğru bilgiyle işe başlama
II. Ne yapıldı? sorusuna cevap arama
III. Geçmişte yaşanan vakaları inceleme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri durumsal farkındalığını geliştirmek isteyen havacılık çalışanları ve takımların dikkat etmesi gereken konulardır?

Yalnız I

Yalnız III

I-II

II-III

I-II-III

Açıklama:

Durumsal farkındalığını geliştirmek isteyen havacılık çalışanları ve takımlar şu konulara dikkat etmelidirler:
• Sistemin o anki yapısı ve gelecekteki durumu hakkında tam ve doğru bilgiyle işe başlama, • Ne yapılmak istendiğinin tam olarak anlaşılması ve uygunluğu, • Yapılmak istenenin çevreyi ve diğer personeli nasıl etkileyeceğini düşünme, • Ne yapıldı? Ne oluyor? Ne olabilir gibi sorulara cevap arama.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Havacılık olay/kaza sitatistiklerinde, insan hatasının oranı yüzde kaçtır?

Açıklama:

Havacılık olay/kaza sitatistikleri, insan hatasının oranının artarak % 80’ler düzeyinde ana neden olarak karşımıza çıkarmaktadır.
Buna göre cevap: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Atkinson’un görme duyusu için saptadığı asgari değer aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Gece açık havada 85 km öteden bakılan bir mum.

Gece açık havada 80 km öteden bakılan bir mum.

Gece açık havada 70 km öteden bakılan bir mum.

Gece açık havada 60 km öteden bakılan bir mum.

Gece açık havada 50 km öteden bakılan bir mum.

Açıklama:

Aşağıdaki tabloda Atkinson’un beş duyu organı için saptadığı asgari değerler verilmektedir.
DUYU ASKERİ UYARAN
görme Gece, açık havada 50 km öteden bakılan bir mum.
Buna göre cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Görme duyusunun fiziksel uyaranı aşağıdakilerden hangisidir?

Renk

Işık

Gölge

Leke

Karanlık

Açıklama:

Her duyu fiziksel enerjinin belirli bir biçimine karşılık verir ve görmenin fiziksel uyaranı ışıktır.
Buna göre cevap: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Gözlerimiz yaklaşık olarak kaç nanometrelik dalga uzunluklarına duyarlıdır?

400-700

400-800

400-900

400-1000

400-1100

Açıklama:

Gözlerimiz bu sürekliliğin sadece küçük bir parçasına, yaklaşık 400 ile 700 nanometrelik dalga uzunluklarına duyarlıdır.
Buna göre cevap: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Sklera ve korneanın birleştiği gri çizgiye ne ad verilir?

Lambea

Lantea

Limbus

Lincus

Liaote

Açıklama:

Sklera ve korneanın birleştiği gri çizgiye ise limbus adı verilir.
Buna göre cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangi gürültülü ortamlarda uygun biçimde korunma ekipmanı kullanmak için dikkat edilmesi gerekenler arasında gösterilemez?

Koruyucuyu takmadan önce paketteki talimatlara uymak.

Seçilen koruyucunun uygun olduğundan emin olmak.

Koruyucuyu sağlıklı şartlarda muhafaza etmek.

Hiçbir şeyin kulaklıkları etkilememesi.

seçilen koruyucunun bedenini kontrol etmek.

Açıklama:

Uygun biçimde korunma ekipmanı kullanmak için dikkat edilmesi gerekenler şu şekilde sıralanabilir:
• Koruyucuyu takmadan önce paketteki talimatlara uymak,
• Seçilen koruyucunun uygun olduğundan emin olmak,
• Koruyucuyu sağlıklı şartlarda muhafaza etmek,
• Hiçbir şeyin kulaklıkları etkilememesi (örn. Gözlük çerçeveleri).
Buna göre cevap: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Bilgi işlem sürecindeki son aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Algılama

Geri bildirim

Değerlendirme

Faaliyet

Tepki

Açıklama:

Bilgi işlem sürecindeki son aşama geri bildirimdir.
Buna göre cevap: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Kısa süreli hafıza bilgiyi ortalama kaç saniye aklımızda tutar?

10-15

15-10

15-20

15-25

15-30

Açıklama:

Kısa süreli hafıza bilgiyi 15-30 saniye kadar tutar, eğer gerekli görülmez ise silinir.
Buna göre cevap: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Dünya hakkındaki gerçeğe dayalı bilgileri depoladığımız hafızaya ne ad verilir?

Semantik

Episodik

Diskoten

Piyoten

Estorojen

Açıklama:

Semantik hafıza: Dünya hakkındaki gerçeğe dayalı bilgileri depoladığımız hafızadır.
Buna göre cevap: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Şimdi ve gelecekte, bakım faaliyetlerinin emniyetli operasyonunu etkileyen koşulların ve faktörlerin doğru bir şeklide algılanması, hava aracı bakım faaliyetleri açısından aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?

Görsel farkındalık

iletsel farkındalık

İşitsel farkındalık

Duyumsal farkındalık

Durumsal farkındalık

Açıklama:

Hava aracı bakım faaliyetleri açısından örneklendirecek olursak, durumsal farkındalık şu şekilde tanımlanabilir: Şimdi ve gelecekte, bakım faaliyetlerinin emniyetli operasyonunu etkileyen koşulların ve faktörlerin doğru bir şeklide algılanmasıdır.
Buna göre cevap: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Görme
İşitme
Duyma
Dokunma

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri havacılık faaliyetlerinde insan performansının artırılması açısından önemlidir?

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Görme, işitme ve dokunma duyuları havacılık faaliyetlerinde insan performansının artırılması açısından önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Vestibüler sistemi oluşturan organlar nerede bulunur?

Kornea

İç kulak

Dış kulak

İris

Orta kulak

Açıklama:

Vestibüler sistemi oluşturan organlar iç kulakta bulunur.

Doğru Cevap: B

Soru 32

İyi bir bilgi işleme performansı doğru bilgiyi doğru şekilde toplamaktan geçer. Bu süreçteki bir sonraki aşama hangisidir?

Bilinçli değerlendirme

Karar alma

Algılama ve değerleme

Faaliyet

Geri bildirim

Açıklama:

İyi bir bilgi işleme sistemi, bilgi toplama, algılama ve değerleme, değerlendire ve karar alma, faaliyet ya da tepki ve son olarak geri bildirim süreçlerinden oluşur.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Bilgiyi bulanıklaştırma
Gerekliyse bilgiyi alma
Ortaya çıkan tehlikeleri tanımlama

Bilgi işleme süreçlerinden geri bildirim yukarıdaki hangi konularda fırsat sağar?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bilgi işleme süreçlerinden geri bildirim,

Bilgiyi net bir şekilde detaylandırma,
Gerekliyse ek bilgiyi arama,
Bilgiyi iyileştirme,
Faaliyet ve tepkilerimizle ilgili küçük ya da büyük düzeltmeler yapma,
Ortaya çıkan tehlikeleri tanımlama.

konularında fırsat sağlar.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Çevremizdeki elementlerin zaman ve bulundukları yerlerle birlikte anlamlandırılması ve yakın gelecekteki durumları hakkında tahminler yürütmesine ne denir?

Durumsal farkındalılık

Uzun süreli hafıza

Kısa süreli hafıza

Faaliyet

Karar alma

Açıklama:

Çevremizdeki elementlerin zaman ve bulundukları yerlerle birlikte anlamlandırılması ve yakın gelecekteki durumları hakkında tahminler yürütmesine durumsal farkındalılık denir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Olaylar, zaman, yer, insanlar, nesneler ile ilişkilendirilmesine ne ad verilir?

Semantik hafıza

Episodik hafıza

Kısa süreli hafıza

Durumsal farkındalılık

Tepki

Açıklama:

Episodik hafıza: Bu hafızada bilgi; olaylar, zaman, yer, insanlar, nesneler ile ilişkilendirilir. Tamamen otomatiktir ve deneyimlerimize bağlıdır. 1

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi durumsal farkındalığın sürdürülmesinde karşılaşılan engellerden birisi değildir?

Yetersiz iletişim

Yorgunluk ve stres

Derecelendirilmiş görevler

Faaliyetleri durdurma

Zaman baskısı

Açıklama:

Aşağıdakilerden hangisi durumsal farkındalığın sürdürülmesinde karşılaşılan engeller,

Yetersiz iletişim
Yorgunluk ve stres
İş yükü yükü azlığı ya da çokluğu • Derecelendirilmiş görevler
Gruplama
Zaman baskısı

olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Faaliyetleri durdurma ve yeniden gözden geçirme
Faaliyetlerin o anki sistemi nasıl etkilenebileceği hakkında düşünme
Devam etmenin olası ters sonuçlarını düşünme

Çalışma sırasında personel bir şeylerin yanlış olduğunu düşünüyorsa yukarıdakilerden hangisi/hangilerini dikkate alması gerekmektedir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Çalışma sırasında personel bir şeylerin yanlış olduğunu düşünüyorsa yaşağıdaki faaliyetleri gözden geçirmesi gerekmektedir,

Faaliyetleri durdurma ve yeniden gözden geçirme
Faaliyetlerin o anki sistemi nasıl etkilenebileceği hakkında düşünme
Devam etmenin olası ters sonuçlarını düşünme.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Pilotlar
Hava trafik kontrolörleri
Bakım teknisyenleri

Renk körlüğüne sahip insanlar yukarıdaki mesleklerden hangisi/hangilerini seçebilr?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Pilotlar ve hava trafik kontrolörleri seçim aşamalarında ilgili sağlık testlerinden geçtiği için renk körlüğü sorunu olanlar mesleğe alınmazlar. Ancak bakım teknisyenleri için meslek seçmede kısıtlama yaratmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kısa süreli hafızada bilgi 15-30 saniye kadar bir süre boyunca tutulur.

Semantik hafıza zamana ve yere bağlıdır.

Episodik hafızada, olaylar, zaman, yer, insanlar, nesneler ile ilişkilendirilir.

Yoğun iş yükü ve kısa sürede fazla bilginin işlenmesi bilgi yüklenmesine neden olabilir.

Hafıza bilgiyi depolama ve geri çağırma yeteneğimizdir.

Açıklama:

Semantik hafıza zamana ve yere bağlı değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Görmenin fiziksel uyaranı nedir?

Ses

Görüntü

Yankı

Titreşim

Işık

Açıklama:

Her duyu fiziksel enerjinin belirli bir biçimine karşılık verir ve görmenin fiziksel uyaranı ışıktır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Hangi göz bozukluğunda göz yakını daha iyi görüp uzağı bulanık görmektedir?

Miyopi

Hipermetropi

Astigmatizm

Presbiyopi

Renk Körlüğü

Açıklama:

Miyopi, yakını daha iyi görme uzağı ise bulanık görme durumudur.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Bir hava trafik kontrolör adayı sınav aşamasından sonra girdiği sağlık kontrollerinde kırmızı-yeşil renklerden oluşan bir testte sayıları okuyamamıştır. Bu durum aşağıdaki hangi görme probleminin belirtisidir?

Renk körlüğü

Miyop

Astigmat

Hipermetrop

Bulanık görme

Açıklama:

Renk körlüğü genel olarak renkleri ayıramama problemidir. Kırmızı-yeşil gibi renkleri tanıyamamak da renk ayırma problemi dolayısı ile renk körlüğü hastalığının bir belirtisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi bir görme problemi değildir?

Renk körlüğü

Miyopi

Hipermetropi

Presbiyopi

Raşitizm

Açıklama:

Renk körlüğü, Miyopi, Hipermetropi, Presbiyopi görme problemidir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi işitme duyusu için Atkinson’un saptadığı asgari uyarandır?

Gece, açık havada 50 km öteden bakılan bir mum

Sessizlikte, 6 metre ötedeki bir kol saatinin sesi

8 litre suda bir çay kaşığı şeker

Altı odanın tümüne yayılmış bir damla parfüm

Yanağınıza 1cm uzaklıktan geçen bir sineğin kanat çırpışları

Açıklama:

Atkinson’unişitme duyusu için asgari uyaranı “Sessizlikte, 6 metre ötedeki bir kol saatinin sesi” dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Vestibüler sistemimiz hangi organ içerisinde bulunmaktadır?

Göz

İç kulak

Beyin

Dış kulak

Beyincik

Açıklama:

Vestibüler sistemimizi oluşturan organlarımız iç kulakta bulunur.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Bilgi işleme sürecinin ilk adımı nedir?

Algılama, değerlendirme

Değerlendirme ve kara alma

Bilgi toplama

Faaliyet ya da tepki

Geri bildirim

Açıklama:

Bilgi işleme süreci sırasıyla bilgi toplama, algılama ve değerlendirme, değerlendirme ve kara alma, faaliyet ya da tepki ve geri bildirimdir. İlk adım işlenecek bilgiyi elde etmektir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

I.Kulaklarda ses ve çınlama,
II.TV ve radyoyu normal sesle dinleme
III.İnsanların konuştuklarını işitmede zorlanma
Yukarıda yer alan ifadelerden hangileri/hangisi kişinin işitme kaybı yaşadığını göstermektedir?

Sadece I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İşitme kaybı ile ilgili belirtileri; kulaklarda ses ve çınlama, insanların konuştuklarını işitmede zorlanma, yüksek ve alçak sesleri kesin işitmede zorlanma ve diğer insanlara göre TV ve radyoyu daha yüksek sesle dinlemedir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

I.Ara sıra ortamdaki ses düzeyi 115 dB’in üzerine çıkıyorsa
II.Ses düzeyinin birden 30dB altına düşmesi durumunda
III.Çalışanlar eğer 85 dB’in üzerinde bir ses düzeyinde çalışıyar sa
Yukarıda yer alan ifadelerden hangisi/hangileri mevcut ise çalışan yıllık olarak işitme muayenesine girmelidir?

Sadece I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Çalışanların yıllık olarak ses muayenesine girmesini gerektiren unsurlar; Çalışanın işini yaptığı alanda devamlı olarak ses düzeyi 85dB’in üzerinde ise, Ara sıra ortamdaki ses düzeyi 115 dB’in üzerine çıkıyorsa, Ses birden 140 dB’e ulaşıyorsa, Çalışanlar eğer 85 dB’in üzerinde bir ses düzeyinde çalışıyar sa yıllık olarak işitme muayenesine girmelidirler.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Bilgi işlem sürecinin son aşaması olan geri bildirim hangi konular hakkında fırsat sağlamaz?

Bilgiyi net bir şekilde detaylandırma

Gerekirse ek bilgiyi arama

Bilgiyi iyileştirme

Faaliyet ve tepkilerimizle ilgili küçük ya da büyük düzeltmeler yapma

Yetersiz iletişim

Açıklama:

Bilgi işlem sürecinin son aşaması olan geri bildirim; Bilgiyi net bir şekilde detaylandırma,Gerekirse ek bilgiyi arama, Bilgiyi iyileştirme, Faaliyet ve tepkilerimizle ilgili küçük ya da büyük düzeltmeler yapma ve ortaya çıkan tehlikeleri tanımlama konularında fırsat sağlar.

Doğru Cevap: E

Soru 50

İnsan gözü tarafından algılanabilen ışık dalga uzunluğu aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmektedir?

Yaklaşık 200 ile 600 nanometrelik dalga uzunluğu

Yaklaşık 400 ile 600 nanometrelik dalga uzunluğu

Yaklaşık 200 ile 700 nanometrelik dalga uzunluğu

Yaklaşık 400 ile 700 nanometrelik dalga uzunluğu

Yaklaşık 300 ile 600 nanometrelik dalga uzunluğu

Açıklama:

Elektromanyetik enerjinin dalgalar halinde bir iletimi sonucu oluşan görme duyusunun insanda oluşabilmesi için dalga uzunluğunun yaklaşık 400 ile 700 nanometrelik dalga uzunluğunda olması gerekmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

I.Elektromanyetik enerjinin elektriksel uyarılara dönüşme süreci ile başlar.
II.Göz topunun en büyük işlevi retinadaki ışık ışınlarına odaklanmadır.
III.Retinadaki fotoreseptörler göz küresine koruyucu bir kılıf oluşturur.
Görme duyusu ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

I, II ve III

I ve III

Açıklama:

Görme, elektromanyetik enerjinin elektriksel uyarılara dönüşme süreci ile başlar ve göz topunun en büyük işlevi retinedaki ışık ışınlarına odaklanmadır. Ancak göz küresinin koruyucu kılıfı, retinadaki fotoreseptörler değil, skleradır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Gözün koruyucu kılıfı aşağıdakilerden hangisidir?

Fotoreseptör

Kornea

Sklera

Orbita

Glob

Açıklama:

Sklera sert fibröz yapılı bir tabaka olup göz küresine koruyucu bir kılıf oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Astigmatın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Skleranın işlevini kaybetmesi

Korneanın küresel şeklinin bozulması

Orbitada oluşabilecek herhangi bir sapma

Glob yapısında bozulma

Fotoreseptörün çalışmasında aksamalar

Açıklama:

Kornea odaklanma sürecini başlatmak için gelen ışığı kırma işlevini gören gözün transparan ön bölümüdür. Dolayısıyla bu yapının küresel şeklindeki herhangi bir sapma imajın bozulmasına (asigmatizm) neden olur.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Çalışanların yıllık olarak ses muayenesine girmesini gerektiren unsurlara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Çalışma ortamındaki ses düzeyinin devamlı olarak 75dB’in üzerinde olması durumunda

Sesin aniden 120 dB’e çıkması durumunda

Ses düzeyinin birden 30dB altına düşmesi durumunda

Ses düzeyinin sürekli olarak 95dB’in üzerinde olması durumunda

Ara sıra ortamdaki ses düzeyi 115dB’in üzerine çıkıyorsa

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 55

Bireyin bulunduğu ortamdaki hareketleri ile ilgili olarak denge hissini sağlayan sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Vestibüler sistem

Sklera sistem

Glob sistem

Orbita sistem

Fovea sistem

Açıklama:

Başımızı hareket ettirdiğimizde gözlerimizin hareketi ve dik duruş pozisyonumuzu sağlayabilmemiz için vücudumuzun hareketlerini algılamamızı sağlayan sistem Vestibüler Sistemdir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Endsley’in durumsal farkındalık düzeylerinden biri olan “Bilgiyi Doğru Kavrama ve Bütünleştirmede Hata” kapsamında yer almaktadır?

Verinin mevcut olmaması

Veriyi ayrıştırma zorluğu

Zihinsel model azlığı

Veriyi tarama zorluğu

Veriyi izlemede hata

Açıklama:

Zihinsel model azlığı, Endsley’in durumsal farkındalık düzeylerinden “Bilgiyi doğru kavrama ve bütünleştirmede hata” düzeyi kapsamındayken diğer seçeneklerde verilen unsurlar “Bilgiyi doğru algılamada hata” düzeyi ile ilişkilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Endsley’in durumsal farkındalık düzeylerinden biri olan “Gelecekteki Faaliyetleri ve Sistem Yapısını Öngörmede Hata” kapsamında yer almaktadır?

Verinin mevcut olmaması

Veriyi ayrıştırma ve tarama zorluğu

Veriyi yanlış anlama

Varolan eğilimlerden fazlasını öngörme

Veriyi izleme zorluğu

Açıklama:

Endsley’in durumsal farkındalık düzeylerinden “Gelecekteki faaliyetleri ve sistem yapısını öngörmede hata” düzeyi kapsamında; Varolan eğilimlerden fazlasını öngörme ve zihinsel model azlığı ya da yokluğu incelenmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

I.Faaliyetleri durdurma
II.Görev süresinin yeterli oluşu
III.Faaliyetleri yeniden gözden geçirme
Çalışma sırasında personel bir şeylerin yanlış gittiğini düşünüyorsa hangi konuları dikkate almalıdır?

Yalnız I

I ve III

I ve II

I, II ve III

II ve III

Açıklama:

Çalışma sırasında personel bir şeylerin yanlış gittiğini düşünüyorsa; Faaliyetleri durdurma ve yeniden gözden geçirme, faaliyetlerin o anki sistemi nasıl etkileyebileceği hakkında düşünme, devam etmenin olası ters sonuçlarını düşünmeyi dikkate almalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Asgari uyaran olarak “Gece, açık havada 50 km öteden bakılan bir mum” şeklinde yazılan ifade Atkinson’un hangi duyu organı için verilmiştir?

Görme

İşitme

Tat

Koku

Dokunma

Açıklama:

Atkinson’un görme duyusu için asgari uyaranı “Gece, açık havada 50 km öteden bakılan bir mum” dur.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi tat alma organı için Atkinson’un saptadığı asgari uyarandır?

Gece, açık havada 50 km öteden bakılan bir mum

Sessizlikte, 6 metre ötedeki bir kol saatinin sesi

8 litre suda bir çay kaşığı şeker

Altı odanın tümüne yayılmış bir damla parfüm

Yanağınıza 1cm uzaklıktan geçen bir sineğin kanat çırpışları

Açıklama:

Atkinson’un tat alma duyusu için asgari uyaranı “8 litre suda bir çay kaşığı şeker” dir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Havacılık personelinin görevleri açısından en önemli olan duyular aşağıdakilerden hangileridir?

Görme-İşitme-Tat

Görme-Koku-Dokunma

Görme-İşitme-Dokunma

Dokunma-İşitme-Koku

İşitme-Tat-Koku

Açıklama:

Havacılık personelinin görevleri açısından en önemli duyular görme, işitme ve dokunmadır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi gözün yapısı içinde yer almaz?

İris

Kornea

Fovea

Örs

Retina

Açıklama:

Örs gözün değil işitme organımız olan kulağın yapısında yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Göz lenslerinin elastikiyetini kaybetmesi sonucunda hangi göz bozukluğu oluşmaktadır?

Miyopi

Hipermetropi

Astigmatizm

Renk körlüğü

Presbiyopi

Açıklama:

Presbiyopi; göz lenslerinin elastikliğini kaybetmesi durumudur.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Çalışanın işini yaptığı alanda devamlı olarak maruz kaldığı ses hangi seviyenin üzerinde ise yıllık olarak işitme muayenesine girmelidir?

60 dB

85 dB

115 dB

120 dB

140 dB

Açıklama:

Çalışanın işini yaptığı alanda devamlı olarak ses düzeyi 85 dB’in üzerinde ise yıllık olarak işitme muayenesine girmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Kısa süreli hafıza da bilgi kaç saniye tutulmaktadır?

5-9 saniye

10-15 saniye

15-30 saniye

30-45 saniye

45-60 saniye

Açıklama:

Kısa süreli hafızada bilgi 15-30 saniye kadar bir süre boyunca tutulur.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi episodik hafıza sınıfına girmektedir?

Kurallar

Kavramlar

Olgular

7 haneli telefon numaraları7 haneli telefon numaraları

11 Eylül saldırısı

Açıklama:

Episodik hafıza da bilgi, olaylar,yer, insanlar, nesneler ile ilişkilendirilir. Bu nedenle 11 Eylül saldırılarını episodic hafıza sınıfına girer.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi durumsal farkındalığın önündeki engellerden biri değildir?

Yorgunluk ve stres

İş yükü azlığı

Gruplama

İletişim

Zaman baskısı

Açıklama:

Durumsal farkındalığın önünde ki engeller; yetersiz iletişim, yorgunluk ve stres, iş yükü azlığı ya da çokluğu, derecelendirilmiş görevler, gruplama ve zaman baskısıdır.İletişim ise durumsal farkındalığın önündeki engellerden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Dünya hakkındaki gerçeklere dayalı bilgilerin depolandığı hafızaya ne ad verilmektedir?

Hafıza kaybı

Semantik hafıza

Episodik hafıza

Kısa süreli hafıza

Uzun süreli hafıza

Açıklama:

Dünya hakkındaki gerçeklere dayalı bilgilerin depolandığı hafızaya Semantik hafıza denir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Renk körlüğü olan bir kişi hangi renkleri algılamada sorun yaşar?

Kırmızı-mavi

Sarı-yeşil

Kırmızı-yeşil

Mavi-yeşil

Sarı-mavi

Açıklama:

Renk körlüğü genel olarak renkleri ayırt edememe problemidir. Tam renk körlüğü insanlarda az görülür. Çoğunda renk algılamada problem vardır (kırmızı-yeşil). Doğru cevap C.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi "anında tehlike" yaratan desibel düzeyidir?

100

120

140

Açıklama:

80 8 saatten fazla
90 8 saatten az
100 2 saat
120 anında tehlike
140 maruz kalma durumunda tehlikeli. Doğru cevap D.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Yanlış anlamaları engellemek için işitme ile ilgili kayıpları anlamada yardımcı belirtilerden hangisi yanlıştır?

Kulaklarda ses ve çınlama

Kulak içinde yanma

İnsanların konuştuklarını işitmede zorlanma

Yüksek ve alçak sesleri kesin işitmede zorlanma

Diğer insanlara göre TV ve radyoyu daha yüksek sesle dinleme

Açıklama:

Yanlış anlamaları engellemek için işitme ile ilgili kayıpları anlamada aşağıdaki belirtiler dikkate alınmalıdır: • Kulaklarda ses ve çınlama, • İnsanların konuştuklarını işitmede zorlanma, • Yüksek ve alçak sesleri kesin işitmede zorlanma, • Diğer insanlara göre TV ve radyoyu daha yüksek sesle dinleme. Doğru cevap B.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Bilgi işleme süreçleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak sıralanmıştır?

Kararlar-algılama-bilinç faaliyet-bilgi toplama-geri bildirim

Bilinç faaliyet-geri bildirim-bilgi toplama-algılama-kararlar

Bilgi toplama-bilinç faaliyet-algılama-geri bildirim-kararlar

Bilgi toplama-algılama-kararlar-bilinç faaliyet-geribildirim

Algılama-bilgi toplama-geri bildirim-kararlar-bilinç faaliyet

Açıklama:

İnsan bilgi işlemeyi temel olarak beş bölümde gerçekleştirir. Bilgi toplama-algılama-kararlar-bilinç faaliyet-geribildirim. Doğru cevap D.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi geribildirimin sağladığı fırsatlardan biri değildir?

Bilgiyi net bir şekilde detaylandırma

Gerekliyse ek bilgiyi arama

Bilgiyi iyileştirme

Motivasyon artırma

Ortaya çıkan tehlikeleri tanımlama

Açıklama:

Geri bildirim aşağıdaki konularda fırsat sağlar (CAA, Australia, 2013): • Bilgiyi net bir şekilde detaylandırma, • Gerekliyse ek bilgiyi arama, • Bilgiyi iyileştirme, • Faaliyet ve tepkilerimizle ilgili küçük ya da büyük düzeltmeler yapma, • Ortaya çıkan tehlikeleri tanımlama. Doğru cevap D.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi Dünya hakkındaki gerçeğe dayalı bilgileri depoladığımız hafızadır?

Semantik hafıza

Duyusal hafıza

Kısa süreli hafıza

Episodik hafıza

Duygusal hafıza

Açıklama:

Semantik hafıza: Dünya hakkındaki gerçeğe dayalı bilgileri depoladığımız hafızadır. 2+2 nin 4 etmesi gibi öğrendiğimiz gerçekleri saklar. Zamana ve yere bağlı değildir ancak etrafımızdaki şeyleri anlamamızla ilgili kurallara bağlıdır. Bu hafızada veriler, beceriler gibi amaçladığımız bilgi ile ilgili hafıza türüdür. Bilgi bir kez semantik hafızaya girdiğinde bir daha kaybolmaz. Doğru cevap A.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi durumsal farkındalığın önündeki engellerden biri değildir?

Yetersiz iletişim

Yorgunluk

İş yükü azlığı

Zaman baskısı

Maddi sıkıntılar

Açıklama:

Durumsal farkındalığın sürüdürülmesinde bazı engeller ile karşılaşılabilir. Bunlar (Boeing, 2004): • Yetersiz iletişim • Yorgunluk ve stres • İş yükü yükü azlığı ya da çokluğu • Derecelendirilmiş görevler • Gruplama • Zaman baskısı Doğru cevap E.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Kısa süreli hafıza bilgiyi ne kadar tutar?

5-15saniye

15-30 saniye

30-40 saniye

45-50 saniye

50-60 saniye

Açıklama:

Kısa süreli hafıza bilgiyi 15-30 saniye kadar tutar, eğer gerekli görülmez ise silinir. İnsanlar ortalama olarak 5-9 arasında başlığı hafızalarında tutabilirler. Buna örnek olarak 7 haneli telefon numaralarını verebiliriz. Doğru cevap B.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi durumsal farkındalıkla ilgili olarak "Bilgiyi Doğru Kavrama ve Bütünleştirmede Hata" sınıfındadır?

Hafıza kaybı

Veri mevcut değil

Veriyi ayrıştırmak ve taramak zor

Varolan eğilimlerden fazlasını öngörme

Kullanılmayan değerlere fazla bağlı olma

Açıklama:

Bilgiyi Doğru Kavrama ve Bütünleştirmede Hata:

Zihinsel model azlığı ya da yokluğu
Yanlış zihinsel modelin kullanımı
Kullanılmayan değerlere fazla bağlı olma
Diğer Doğru cevap E.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi durumsal farkındalık ile ilgili olarak hem "Bilgiyi Doğru Kavrama ve Bütünleştirmede Hata" hem de "Gelecekteki Faaliyetleri ve Sistem Yapısını Öngörmede Hata" sınıfına girer?

Hafıza kaybı

Varolan eğilimlerden fazlasını öngörme

Zihinsel model azlığı ya da yokluğu

Yanlış zihinsel modelin kullanımı

Veriyi izleme ve gözlemede hata

Açıklama:

1. Düzey Bilgiyi Doğru Algılamada Hata: Veri mevcut değil-Veriyi ayrıştırmak ve taramak zor-Veriyi izleme ve gözlemede hata-Veriyi yanlış anlama-Hafıza kaybı
2. Düzey Bilgiyi Doğru Kavrama ve Bütünleştirmede Hata: Zihinsel model azlığı ya da yokluğu-Yanlış zihinsel modelin kullanımı-Kullanılmayan değerlere fazla bağlı olma-Diğer
3. Düzey Gelecekteki Faaliyetleri ve Sistem Yapısını Öngörmede Hata: Zihinsel model azlığı ya da yokluğu-Varolan eğilimlerden fazlasını öngörme
Doğru cevap C.

Doğru Cevap: C

Ünite 3

Soru 1

İç yada dış kaynaklı, kişinin mevcut dengesini ya da duygusal, bilişsel, toplumsal işleyişini bozan gerçek ya da algılanan uyarıcılara verdiği fiziksel, ruhsal ve bilişsel tepkilere ne ad verilir?

Stres

Ritim bozukluğu

İş yükü

Hormon üretimi

Sirkadyen ritmi

Açıklama:

Stres, içeriden veya dışarıdan gelen ve kişinin mevcut dengesini ya da duygusal, bilişsel, toplumsal işleyişini bozma eğilimi gösteren ve bozulan bu dengeyi yeniden kurmaya yönelik yeni davranışlara zorlayan, gerçek ya da algılanan uyarıcılara verdiği fiziksel, ruhsal ve bilişsel tepkiler olarak tanımlanabilir.
Stres, bireyin kendisine yönelik içsel ve dışsal kaynaklardan gelen talepleri karşılayamaması durumunda ortaya çıkan bütün fizyolojik, psikolojik ve patolojik etmenlerin organizma üzerinde yaptığı kaba ve sert etki olarak tanımlanabilir. Bu durumda doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Organizmanın bazı taleplerle karşı karşıya kaldığı durumunda verdiği fiziksel ve psikolojik tepkileri Genel Uyum Sendromu (General Adaptation Syndrome-GAS) olarak adlandıran bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Rahle

Holmes

Cannon

Selye

Werner

Açıklama:

Stres, içinde bulunulan çevrede meydana gelen değişimlerin insanı etkilemesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Sözü edilen değişimlerle karşı karşıya kalan insanoğlu çevresine sürekli uyum sağlama çabası içindedir. Uyum, insanlar için önemli bir ihtiyaçtır. Bireyin dış çevresindeki fiziksel koşullar ya da içinde bulunduğu sosyal ortamdaki psikolojik koşullar uyumu ya kolaylaştırır ya da zorlaştırır. Selye, organizmanın bir takım taleplerle karşı karşıya kalması durumunda fiziksel ve psikolojik sisteminin tepkiler verdiğini belirtmekte ve bunu Genel Uyum Sendromu (General Adaptation Syndrome-GAS) olarak adlandırmaktadır. Bu tepkilerin bir kısmı; kaslara kan sağlanması için sindirim sisteminin yavaşlaması, kaslara ekstra oksijen sağlanması için solunumun hızlanması, nabzın, kan basıncının ve terlemenin artması, harekete geçmek için kasların gerilmesi şeklinde sıralanabilir.
Hans Selye, organizmanın bir takım taleplerle karşı karşıya kalması durumunda fiziksel ve psikolojik sisteminin tepkiler verdiğini belirtmekte ve bunu Genel Uyum Sendromu (General Adaptation Syndrome-GAS) olarak adlandırmaktadır. Bu durumda doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Terfi etmek, ünlü olmak, evlenmek gibi insanlar tarafından arzulanan olaylar ne tür strese örnektir?

Distress

Eustress

Anlık stres

Akut stres

Kronik stres

Açıklama:

Stres, genelde olumsuz bir durum olarak değerlendirilse de insanların performansını artırma olasılığı da vardır. Selye, birey üzerinde olumsuz etkiler yaratan stres tipini olumsuz stres-distres (distress) olarak tanımlarken organizma üzerinde olumlu etkilere neden olan stres tipi olumlu stres-östres (eustress) olarak ifade etmektedir. Terfi etmek, ünlü olmak, evlenmek gibi insanlar tarafından arzulanan olaylar olumlu strese (östres) örnektir. Ölüm, işsiz kalmak, meslekte gereken ilerlemeyi sağlayamamak gibi kısıtlamalar ve kayıplar ise olumsuz strese (distres) örnek olabilir. Olumlu stres kişiyi güdüleyip amaçlara ulaşma konusunda teşvik ederken, olumsuz olanı, fizyolojik ve psikolojik açıdan zarar verici sonuçlara neden olabilir.
Selye, organizma üzerinde olumlu etkilere neden olan stres tipini olumlu stres-östres (eustress) olarak ifade etmektedir. Bu nedenle doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Hızlı araç kullanmak aşağıdaki stres sınıflarından hangisine örnektir?

Distress

Eustress

Akut stres

Anlık stres

Kronik stres

Açıklama:

Stres; bireyin strese maruz kaldığı süre, sıklık, stresin şiddeti ve birey tarafından kontrol edilebilme durumuna göre de sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırma ölçütleri; anlık stres, akut-kontrol edilebilir stres, akut-kontrol edilemeyen stres, kronik-kontrol edilemeyen stres gibi stres türlerini ortaya çıkartmaktadır. Akut stres tipleri düşük seviyede heyecan verici stres tipini ifade etmektedir. Kayak yapmak, hızlı araba sürmek gibi faaliyetler akut stres tipine örnek olarak verilebilir.
Akut stres tipleri düşük seviyede heyecan verici stres tipini ifade etmektedir. Hızlı araç sürmek akut stres tipine örnek olarak verilebilir. Bu durumda doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi stresin fizyolojik etkilerinden biridir?

Huysuzluk

Korku

Evham

Uykusuzluk

Umutsuzluk

Açıklama:

Strese maruz kalan kişi fizyolojik ve psikolojik tepkiler vermektedir. Bu tepkiler bireyden bireye değişebilir. Yoğun bir strese maruz kalınması durumunda organizma üzerinde ciddi fizyolojik etkiler gözlemlenebilmektedir. Tehdit edici bir durum ile karşılaşması durumunda birey “savaş ya da kaç” tepkisi vermektedir. Böyle bir durumda vücut birçok kaynağı harekete geçirmekte; karaciğer kasları hazırlamak için ekstra glikoz salgılamakta, yağ ve proteinin şekere dönüşmesi içinse hormonlar harekete geçmektedir. Böylece, metabolizma fiziksel faaliyet için hazırlığını hızlandırarak enerjisini artırmaktadır Stres, fizyolojik etkilerinin yanı sıra psikolojik etkiler de ortaya çıkarmaktadır. Stres yaşayan kişi; kaygı veya endişe, depresyon veya çabuk ağlama, ruhsal durumun hızlı ve sürekli değişmesi, asabilik, gerginlik, özgüven azalması veya güvensizlik hissi, aşırı hassasiyet veya kolay kırılabilirlik, öfke patlamaları, saldırganlık veya düşm
Strese maruz kalan kişi fizyolojik ve psikolojik tepkiler vermektedir. Uykusuzluk fizyolojik tepkilerden biridir. Bu nedenle doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi stresin organizma üzerindeki olumlu etkilerinden biri değildir?

Belirsizlik hissi vermesi

Uyanıklığı sağlaması

Yüksek bir enerji hissi vermesi

Detaylara dikkat edilmesini sağlaması

Umut hissi vermesi

Açıklama:

Stresin; fizyolojik, psikolojik ve bilişsel performans üzerinde sadece olumsuz etkileri olduğunu ifade etmenin doğru olmadığı düşünülmektedir. Diğer bir deyişle stres, organizma üzerinde olumlu etkiler de yaratmaktadır. Olumlu stres, başka bir ifadeyle “östres”in bireyin hazır bulunuşluğu ve görevi yerine getirebilmesi için gereken motivasyon seviyesi üzerinde olumlu etkileri olduğu düşünülmektedir. Bu etkiler: Motivasyonu artırması, uyanıklığı ve canlılığı sağlaması, yüksek bir enerji hissi vermesi, detaylara dikkat edilmesini sağlaması, heyecan ve umut hisleri vermesi ve kendine güveni artırmasıdır.
Stres, organizma üzerinde olumlu etkiler de yaratmaktadır. Belirsizlik hissi olumlu bir ifade değildir. Bu durumda doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi bireysel stres yönetiminde kullanılan yöntemlerden biri değildir?

Dengeli beslenme

İletişim kurma

Biyolojik geri besleme

Zaman yönetimi

Uykusuz kalabilme

Açıklama:

Bireyler, stresin niteliğine ve bağlamına göre birçok yöntem benimseyebilirler. Amerikan Psikoloji Birliği (APA-American Psychological Association) stres ile başa çıkma yöntemlerini; “sosyal faaliyetlere katılma”, “kendine iyi bakma”, “olumlu şeylere odaklanma”, “önem verilen insanlarla birlikte olma”, “daha önce karşılaşılmış ve üstesinden gelinmiş stresli durumları düşünme”, “çaresizlik yerine çözüme odaklanma”, “rahatlama ve meditasyon tekniklerini öğrenme”, “destek gruplarından yardım alma” şeklinde sıralamaktadır. Ayrıca, stresi azaltmak için; kilonun ideal düzeyde tutulması, kafein kullanımından kaçınma, gevşemeye düzenli zaman ayırma, stres yaratan durumlardan kaçınma, bilinen durumları daha az stresli hâle getirmek stres yönetimi için tavsiye edilmektedir.
Uykusuz kalabilme stresle baş etme yöntemlerinden biri değildir. Uykusuzluk stresin fizyolojik etkilerinden biridir. Bu nedenle doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi sirkadyen ritimlerini etkileyen önemli bir dışsal faktördür?

Hormonlar

Öfke

Dolaşım

Sindirim

Işık

Açıklama:

Sirkadyen ritimleri, psikolojik ve davranışsal işlevler ve gün içerisinde vücudun döngülerini düzenleyen süreçlerdir. Sirkadyen ritimler, organizmanın hormonal, sindirimsel, kardiyovasküler dolaşım sitemini düzenleyerek vücudun sıcaklık, uyku ve yorgunluk düzeyleri üzerinde etkili olmaktadır. Sirkadyen ritimler, vücudun sahip olduğu biyolojik saat tarafından belirlenmektedir. Organizma davranışlarında ve fizyolojik durumlarında, dünyanın 24 saatlik dönüş hareketine bağlı olarak çeşitli değişiklikler göze çarpmaktadır. Vücudumuz gündüz ve gece farklılıklarına sahip olduğu biyolojik saat ile uyum sağlamaktadır.
Işık sirkadyen ritimlerini etkileyen önemli bir dışsal faktördür. Suni parlak ışığa maruz kalan organizma bu süre içerisinde gece olsa bile uykuyu erteler. Bu durumda doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi yorgunluğun havacılık çalışanları üzerindeki etkilerinden biridir?

Başın öne düşmesi

Baş ağrısı

Hazır bulunuşluğun azalması

Ağırlaşan göz kapakları

Esneme

Açıklama:

Yorgunluk, çalışanların dikkat, algı ve konsantrasyon gibi bilişsel etkinlikleri üzerinde etkili olmaktadır. Sonuç olarak durumsal farkındalığı azaltabilmekte, performansı olumsuz yönde etkileyerek hatalara sebep olabilmektedir. Havacılık faaliyetleri, gerektirdiği fiziksel ve zihinsel performans düzeyi nedeni ile beynin uyku ve sirkadyen ritminin bozulmasına neden olmakta, böylece yorgunluk düzeyi yükselerek, performans riskleri artmaktadır.
Başın öne düşmesi, esneme, ağırlaşan göz kapakları ve baş ağrısı yorgunluğun fiziksel belirtilerine örnektir. Hazır bulunuşluğun azalması ise yorgunluğun havacılık çalışanları üzerindeki etkilerinden biridir. Bu durumda doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Alkol kullanımından sonra en az kaç saat boyunca çalışılmaması gerekmektedir?

Açıklama:

Sakinleştirici ve uyku ilaçları ile benzer etkiler gösteren alkol tüketimi bireyin sinir sistemi üzerinde etkili olarak kas aktivitesinin azalmasına, motor becerilerin zayıflamasına neden olmaktadır. Bu nedenle tüketimi bireyin reflekslerinin ağırlaşmasına, bilişsel etkinliğin de zayıflamasına ve görüş keskinliğinin azalmasına neden olabilmektedir. Aynı zamanda alkol, tedrici olarak kandan atılmakta, bilinenin aksine bu sürecin hızlandırılması mümkün olmamaktadır. Alkol alımından sonra uyumak da metabolizmanın yavaşlaması nedeni ile alkolün kandan atılması sürecini uzatmaktadır.
Alkol, sakinleştirici ve uyku ilaçları ile benzer etkiler göstermektedir bu nedenle alkol kullanımından sonra en az 8 saat boyunca çalışılmaması gerekmektedir. Bu durumda doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi performansı etkileyen unsurlardan değildir?

Stres

Zaman baskısı

İş yükü

Yorgunluk

Korku

Açıklama:

Korku psikolojik etkilerden biridir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Mide bulantısı, göğüs ağrısı, göz seğirmesi gibi şikayetlerden bahsedildiğinde ne gibi etkiler söz konusudur?

Fizyolojik

Psikolojik

Stresörler

Motivasyon

Heyecan

Açıklama:

Fizyolojik etkiler söz konusudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Sinirlilik, panik, huysuzluk gibi etkiler ne tip etkilerdir?

Fizyolojik

Psikolojik

Heyecan

Öfke

Motive olunmuş

Açıklama:

Bu tip etkiler psikolojik etkilerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Stresör nedir?

Stresten uzaklaştıran unsurlar

Geçici stres

Stres kaynakları

Kontrol edilebilir stres

Kontrol edilemeyen stres

Açıklama:

Stresör, strese sebebiyet veren kaynaklardır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi stresle başa çıkma yöntemlerinden biri değildir?

Egzersiz

Gevşeme

Zaman yönetimi

Çay kahve molaları

İletişim kurma

Açıklama:

Çay kahve içmek aksine stresi artıran sebeplerden olabilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Dengeli beslenme insanın hangi sorununda çözüm olabilmektedir?

Stres

Zaman yönetimi

Zaman baskısı

İş yükü

Yorgunluk

Açıklama:

İnsan stresli durumlarda dengeli beslenirse bu durumu daha kolay aşabilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Acelecilik sendromu nedir?

Alternatif belirlemeden harekete geçme veya karar verme durumu.

Algı ve karar hatalarının süreklilik arz etmesi.

Bilişsel ve fiziksel olarak kısıtlanmak.

Aşırı iş yüküne maruz kalma.

Fiziksel ya da zihinsel kapasitenin düşmesi.

Açıklama:

Havacılık sektöründe alternatif belirlemeden harekete geçme veya karar verme durumudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Derin uyku bireyde neyi sağlamaktadır?

Psikolojik dinlenmeyi

Fiziksel dinlenmeyi

Otonom sinir sisteminin aktive olmasını

Ruhsal dinlenmeyi

Bilişsel performansının artmasını

Açıklama:

Derin uyku bireyin fiziksel dinlenmesini sağlar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Sirkadyen ritimlerin nelere etkisi vardır?

Hormonal etkisi vardır.

Sindirimsel etkisi vardır.

Vücudun sıcaklık, uyku ve yorgunluk düzeylerine etkisi vardır.

Kardiyovasküler dolaşım sistemi üzerinde etkileri vardır.

Organizmanın yorgun düşmesine etkisi olur.

Açıklama:

Sirkadyen ritimler, organizmanın hormonal, sindirimsel, kardiyovasküler dolaşım sitemini düzenleyerek vücudun sıcaklık, uyku ve yorgunluk düzeyleri üzerinde etkili olmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

İhtiyaçların karşılanamadığı veya bir hedefe yönelmiş davranışlar engellendiğinde ortaya çıkan coşkulu duruma ne denir?

Gerilim

Stres

Heyecan

Hüzün

Panik

Açıklama:

Doğru cevap A şıkkıdır. Diğer seçenekler farklı kavramlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi stres sınıflandırmasında yer almamaktadır?

Sıklık

Bireyin strese maruz kaldığı süre

Stresin şiddeti

Stresin birey tarafından kontrol edilebilme durumu

Rahatlık

Açıklama:

Cevap E şıkkıdır. Diğerleri stres sınıflandırmasında yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi stres türlerinden biri değildir?

Anlık stres

Akut-kontrol edilebilir stres

Akut-kontrol edilemeyen stres

Kontrolsüz stres

Kronik-kontrol edilemeyen stres

Açıklama:

Cevap D şıkkıdır. Diğer seçenekler stres türleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi stresi açıklama yaklaşımlarından biridir?

Organizmanın Uyum Sağlama Çabası Yaklaşımı

Düzey yaklaşımı

Stres yaklaşımı

Etki yaklaşımı

Süreç yaklaşımı

Açıklama:

Cevap A şıkkıdır. Diğer seçenekler konuya ilişkin değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi stresin fizyolojik etkileri arasında yer almaz?

Uykusuzluk

Mide Bulantısı

Panik

Göğüs ağrısı

Zayıflık

Açıklama:

C seçeneği Psikolojik etkilerdendir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi stresin psikolojik etkileri arasında yer almaz?

Huysuzluk

Aşırı terleme

Suçluluk

Korku

Depresyon

Açıklama:

B seçeneği fizyolojik etkilerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi stresin organizma üzerindeki olumlu etkilerinden biri değildir?

Uyanıklığı ve canlılığı sağlamaktadır

Yüksek bir enerji hissi vermektedir

Detaylara dikkat edilmesini sağlamaktadır

Heyecan ve umut hisleri vermektedir

Güveni azaltmaktadır

Açıklama:

Doğru cevap E şıkkıdır. Diğer seçenekler olumlu etkilerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi bireysel stresin yönetiminde kullanılan yöntemlerden biri değildir?

Egzersiz

Gevşeme

Zaman yönetimi

İçine kapanma

Dengeli beslenme

Açıklama:

Cevap D şıkkıdır. Diğer seçenekler yöntemlerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi iş yükü üzerinde etkili olan unsurlardan biridir?

Görevin yapıldığı koşullar

Süreç

Baskı

Ekip

Belirsizlik

Açıklama:

A seçeneği etkili olan unsurlardan biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi yorgunluğun etkilerinden biri değildir?

Zayıf performansı fark edememek

Konsantre olabilmek için aşırı çaba harcamak

Tüm görevleri anında yerine getirme

Yarım kalmış görevlere tekrar dönmeyi unutma

Problemin farkına varmada geç kalınma

Açıklama:

Doğru cevap C şıkkıdır. Diğer seçenekler yorgunluğu etkilerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

İçeriden veya dışarıdan gelen ve kişinin mevcut dengesini ya da duygusal, bilişsel, toplumsal işleyişini bozma eğilimi gösteren ve bozulan bu dengeyi yeniden kurmaya yönelik yeni davranışlara zorlayan, gerçek ya da algılanan uyarıcılara verdiği fiziksel, ruhsal ve bilişsel tepkilere hangi ad verilmektedir?

Bunalım

Stres

Gerilim

Kaygı

Öfke

Açıklama:

Stres, Türk Dili Sözlüğü tarafından “ruhsal gerilim” olarak tanımlamaktadır. Gerilim ise “İhtiyaçların karşılanamadığı veya bir hedefe yönelmiş davranışlar engellendiğinde ortaya çıkan coşkulu durum” olarak ifade edilmektedir (Türk Dil Kurumu). Stres, içeriden veya dışarıdan gelen ve kişinin mevcut dengesini ya da duygusal, bilişsel, toplumsal işleyişini bozma eğilimi gösteren ve bozulan bu dengeyi yeniden kurmaya yönelik yeni davranışlara zorlayan, gerçek ya da algılanan uyarıcılara verdiği fiziksel, ruhsal ve bilişsel tepkiler olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Algılanan taleplerin algılanan kaynakları aşmasından dolayı ortaya çıkar.
Birey, kendisinden talep edilen görevlerin sahip olduğu kaynakları (örneğin bilgi ve beceri seviyesi ve zaman gibi) aştığını düşünür.

Yukarıda verilen özellikler şıklardan hangisini ifade etmektedir?

fiziksel stres

fizyolojik stres

psikolojik stres

anlık stres

uyum sendromu

Açıklama:

Fiziksel stres dışsal faktörlerin etkisi ile meydana gelmekte ve vücudun temel yaşam koşullarına uyumunu sağlayan homeostatik mekanizmanın çalışmasını kısmen engellemekte ya da bazı durumlarda tamamen işlevsiz hâle getirebilmektedir. Psikolojik stres ise algılanan taleplerin algılanan kaynakları aşmasından dolayı ortaya çıkmaktadır. Böyle bir durumda birey, kendisinden talep edilen görevlerin sahip olduğu kaynakları (örneğin bilgi ve beceri seviyesi ve zaman gibi) aştığını düşünmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Terfi etmek, ünlü olmak, evlenmek gibi insanlar tarafından arzulanan olaylar .......... örneğidir.
Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

olumlu stres

anlık stres

fiziksel stres

kronik stres

psikolojik stres

Açıklama:

Birey üzerinde olumsuz etkiler yaratan stres tipi olumsuz stres-distres (distress) olarak tanımlanırken organizma üzerinde olumlu etkilere neden olan stres tipi olumlu stres-östres (eustress) olarak ifade edilmektedir. Terfi etmek, ünlü olmak, evlenmek gibi insanlar tarafından arzulanan olaylar olumlu strese (östres) örnektir. Ölüm, işsiz kalmak, meslekte gereken ilerlemeyi sağlayamamak gibi kısıtlamalar ve kayıplar ise olumsuz strese (distres) örnek olabilir. Olumlu stres kişiyi güdüleyip amaçlara ulaşma konusunda teşvik ederken, olumsuz olanı, fizyolojik ve psikolojik açıdan zarar verici sonuçlara neden olabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Stres veren uyarıcıların varlığı devam ettiğinde organizmanın verdiği tepkilerin yoğunluğu zaman içerisinde değişmektedir. Organizmanın strese üç farklı dönemde farklı tepkiler geliştirdiği bilinmektedir. Bunlar; alarm dönemi, direnç dönemi ve ........... dönemi olarak sıralanmaktadır.
Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

çözüm

rahatlama

kronikleşme

tükenme

alışma

Açıklama:

Stresörlerin varlığı devam ettiğinde organizmanın verdiği tepkilerin yoğunluğu zaman içerisinde değişmektedir. Organizmanın strese üç farklı dönemde farklı tepkiler geliştirdiği bilinmektedir. Bunlar; alarm dönemi, direnç dönemi ve tükenme dönemi olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi strese maruz kalan organizmada meydana gelen fizyolojik etkilerden biridir?

Kızgınlık

Yadsıma

Baş ağrısı

Depresyon

Suçluluk

Açıklama:

Baş ağrısı strese maruz kalan organizmada gözlenen fizyolojik etkilerden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

.................. yüksek olması yolcu tazminatlarının, terminal ve havaalanı kullanım giderleri gibi maliyet kalemlerinin azaltılmasına ve diğer uçuşların zamanında yapılmasına yardımcı olmaktadır. Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

uçuş ekibi tecrübesinin

zamanında kalkış performansı

uçak filosunun yaşının

uçakların kapasitesinin

uçuş menzilinin

Açıklama:

Uçuşun taahhüt edilen zamanda gerçekleşmesi olarak ifade edilen zamanında kalkış performansının (on-time performance) yüksek olması gecikmeden kaynaklanan yolcu tazminatlarının, terminal ve havaalanı kullanım giderleri gibi maliyet kalemlerinin azaltılmasına ve diğer uçuşların zamanında yapılmasına yardımcı olmaktadır. Zamanında kalkış başarısını artırma çabası da hem örgüt hem de çalışanlar üzerindeki zaman baskısını artırmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 36

İşin bireyin bilişsel ve fiziksel kapasitesini kullanma talebi üzerindeki etkisine hangi ad verilmektedir?

iş verimliliği

performans

meslek etiği

görev bilinci

iş yükü

Açıklama:

Havacılık çalışanları aynı anda birçok farklı görevi yürütmek durumunda kalabilmektedirler. Fakat bireylerin bilişsel ve fiziksel olarak kısıtları bulunmaktadır. İş yükü kavramı, işin bireyin bilişsel ve fiziksel kapasitesini kullanma talebi üzerindeki etkisini ifade etmektedir. İş yükü bir işin bireyde yarattığı, bu işin yapılabilmesi için gerekli olan kaynaklarla ilgili talep derecesine işaret eder. Başka bir ifade ile işin gerektirdiği kaynakların işi görecek çalışanın o andaki mevcut kaynaklarına oranı iş yükü olarak görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Performans açısından değerlendirildiğinde ise uykusuzluk en çok .......... performansın düşmesine neden olmaktadır. Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

fiziksel

sosyal

bilişsel

duygusal

psiko-motor

Açıklama:

Uykusuzluk; ruh hâli, bilişsel ve motor becerilerin olumsuz yönde etkilenmesine neden olmaktadır. Performans açısından değerlendirildiğinde ise uykusuzluk en çok bilişsel performansın düşmesine neden olmaktadır. Bilişsel performanstaki düşüş; algılama, bilgi işleme ve dolayısıyla karar verme süreçlerinin kalitesini düşürebilmektedir. Sonuç olarak insan performansı ve havacılık emniyeti üzerinde olumsuz bir etki söz konusudur.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Uykusuzluğun da etkisi ile karmaşık veya basit görevleri en temel verimlilik düzeyi ile yerine getirmek için gerekli olan dikkatin azalması ile ilgili olan yorgunluk aşağıdakilerden hangisidir?

zihinsel yorgunluk

fiziksel yorgunluk

bilişsel yorgunluk

ruhsal yorgunluk

öznel yorgunluk

Açıklama:

Fiziksel yorgunluğun yanı sıra diğer bir yorgunluk türü ise zihinsel yorgunluktur. Zihinsel yorgunluk, uykusuzluğun da etkisi ile karmaşık veya basit görevleri en temel verimlilik düzeyi ile yerine getirmek için gerekli olan dikkatin azalması ile ilgilidir. Zihinsel yorgunluk, genellikle normal uyku düzeninin sekteye uğramasından kaynaklanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Alkol tüketimi bireyin sinir sistemi üzerinde etkili olarak kas aktivitesinin azalmasına, ................ zayıflamasına neden olmaktadır. Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

profesyonel becerilerin

iletişimsel becerilerin

sosyal becerilerin

bilişsel becerilerin

motor becerilerin

Açıklama:

Alkol, ilaçların kötüye kullanımı ve diğer madde kullanımları bireylerin performansları üzerinde ciddi olumsuzluklara neden olmaktadır. Alkol tüketimi bireyin sinir sistemi üzerinde etkili olarak kas aktivitesinin azalmasına, motor becerilerin zayıflamasına neden olmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

I.Organizmanın Uyum Sağlama Çabası Yaklaşımı
II.Başa Gelen Önemli Olaylar Yaklaşımı
III.Çevre-Birey Etkileşimini Dikkate Alan Yaklaşım
"Bireyin stres kaynakları sosyal çevrede yer almaktadır ve kısa sürede bireyin hayatından meydana gelen kayda değer değişiklikler bireyi hastalıklara açık hâle getirebilmektedir."
Yukarıda açıklaması verilen yaklaşım/yaklaşımlar hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Yalnız I

Yalnız II

II ve III

I ve II

Yalnız III

Açıklama:

Başa Gelen Önemli Olaylar Yaklaşımı: Stresi açıklamaya yönelik yaklaşımlardan birisi de başa gelen önemli olaylara dayanarak stresi anlamaya ve açıklamaya çalışan “uyarıcı temelli” yaklaşımdır. Bu kapsamda bireyin stres kaynakları sosyal çevrede yer almaktadır. Kısa sürede bireyin hayatından meydana gelen kayda değer değişiklikler bireyi hastalıklara açık hâle getirebilmektedir. Evlilik, yakın birisinin ölümü, hamilelik, tatil, boşanma, emeklilik ve taşınma gibi olaylar bireyin stres yaşamasında etken olabilmektedir.Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi stresin fizyolojik etkilerine bağlı olarak ortaya çıkmaktadır?

Dişlerin sıkılması

Kızgınlık, öfke

Panik

Düşük verimlilik

Muhakemede zayıflama

Açıklama:

Kızgınlık, öfke, ve panik:Psikolojik Etkiler
Düşük verimlilik, muhakemede zayıflama:Bilişsel etkiler
Dişlerin sıkılması stresin fizyolojik etkilerindendir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

I.Uyanıklığı ve canlılığı sağlamaktadır
II.Detaylara dikkat edilmesini sağlamaktadır
III.Heyecan ve umut hisleri vermektedir
IV.Kendine güveni artırmaktadır.
Yukarıda verilen maddelerden hangileri stresin organizma üzerindeki olumlu etkilerini ifade etmektedir?

I,III,IV

III ve IV

I ve II

I,II,III,IV

I,II,III

Açıklama:

Verilen tüm seçenekler stresin organizma üzerindeki olumlu etkilerini ifade etmektedir.Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

"Çalışanın kapasitesi bu bölgede tamamen aşılmış olduğundan performans en alt düzeye inmiştir. Bu bölge, bireye aşırı yüklenilen bir duruma işaret eder. Burada performansın yeniden istenilen seviye getirilebilmesi için görev gerekliliklerinin azaltılması ya da bazı görevlerin başka çalışanlara kaydırılması gerekmektedir." Yukarıda yapılan açıklama hangi görev gereklilikleri ve performans ilişkisinin bölgelerinden biri hakkında bilgi vermektedir?

D Bölgesi

A2 Bölgesi

C Bölgesi

B Bölgesi

A1 ve A3 Bölgeleri

Açıklama:

C Bölgesi: Çalışanın kapasitesi bu bölgede tamamen aşılmış olduğundan performans en alt düzeye inmiştir. Bu bölge, bireye aşırı yüklenilen (overloaded) bir duruma işaret eder. Burada performansın yeniden istenilen seviye getirilebilmesi için görev gerekliliklerinin azaltılması ya da bazı görevlerin başka çalışanlara kaydırılması gerekmektedir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

I.Isı kontrolünde bozulma
II.Beslenmede bozulma
III.Bağışıklık sisteminde bozulma
IV.Mevcut yorgunluğu artırmakta
V.Tek bir göreve odaklanma problemi
VI.Hazır bulunuşluğun düşmesi
Yukarıda verilen maddelerden hangileri uzun süreli uykusuzluğun insan vücudunda bozulmaya yol açtığını gösteren etkilerdendir?

I,II,III,IV

I,III,V,VI

I,II,III,IV,VI

I,II,III,IV,V,VI

II,IV,VI

Açıklama:

Yapılan araştırmalar, uzun süreli uykusuzluğun vücudun ısı kontrolünde, beslenmede, bağışıklık sisteminde ve diğer düzenleyici sistemlerde bozulmaya yol açtığını göstermektedir. Uyku eksikliği hem mevcut yorgunluğu artırmakta, hem de dinlenme işlevi yerine getirilmediği için yorgunluk miktarında çarpan etkisi yaratmaktadır. Uyku eksikliğinin hazır bulunuşluğun düşmesine neden olabilmektedir. Bu durum, motor becerilerin yavaşlamasına, zamanında ve uygun tepkilerin üretilememesine neden olabilir.
Özellikle zaman baskısının arttığı durumlarda zihinsel odaklanma olarak da adlandırılan tek bir göreve odaklanma problemi ortaya çıkabilmekte, bu da durumsal farkındalığı olumsuz yönde etkilemektedir.Dolayısı ile doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

I.Batıya doğru uçan havacılık çalışanlarının normal uyku döngüsü uzar.
II.Zaman dilimlerinin hızla geçildiği uzun menzilli uçuşlarda kümülatif uykusuzluk artmaktadır.
III. Sirkadyen ritminin bozulmasına en çok sürekli değişen vardiya ve gece çalışmaları neden olmaktadır.
IV.Sabaha karşı vücut ısısı düştüğü için insan performansı azalmakta ve buna bağlı olarak hata yapma olasılığı artmaktadır.
V. İnsanlarda yeme ve uykunun sirkadyen ritimleri, genellikle birbirleriyle senkronizedir.
Yukarıda sirkadyen ritimleri ile ilgili olarak verilen maddelerden hangileri doğrudur?

II,III,IIV

I,II,III,IV,V

II,III,V

I,II,III

II,III,IV,V

Açıklama:

Batıya doğru uçan havacılık çalışanlarının normal uyku döngüsü kısalır. Diğer yandan, doğuya uçarken beş saat dilimi geçen bir kişinin günü 19 saate düşmektedir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

I.Azalan kısa süreli hafıza kapasitesi
II.Tek bir noktaya odaklanma
III.Tecrit edilmişlik duygusu
IV.Hafıza problemleri
V.Yavaş tepki verme
Yorgunluğun havacılık çalışanları üzerindeki etkileri yukarıda verilen maddelerden hangileridir?

IV ve V

I,III,IV

II,IV,V

I,II,III,IV,V

I,III,V

Açıklama:

Tüm maddelerde yorgunluğun havacılık çalışanları üzerindeki etkileri verilmektedir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

"Donanım ve araçları tam olarak kontrol etmeyi aksatma"
Verilen açıklama hangi performans kategorisi ya da kategorileri üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır?

Tepki Verme Hızı

Ruh Hâli

Hafıza

Dikkat

Dikkat ve Ruh Hâli

Açıklama:

Tepki Verme Hızı:

Problemin farkına varmada geç kalınma
Donanım ve araçları tam olarak kontrol etmeyi aksatma Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

I.Alkolün kandan atılması sürecinin hızlandırılması kahve ile mümkün olmaktadır.
II.Alkol, sakinleştirici ve uyku ilaçları ile benzer etkiler göstermektedir.
III.Özellikle yiyeceklerle birlikte alınmasında daha uzun süre kanda kalabilmektedir.
IV.Alkol kullanımından sonra en az 4 saat boyunca çalışılmaması gerekmektedir.
V.Sinir sistemi üzerinde etkili olarak kas aktivitesinin azalmasına, neden olmaktadır.
VI.Uyumak metabolizmanın yavaşlaması nedeni ile alkolün kandan atılmasını hızlandırmaktadır.
Alkol kullanımı ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I,II,III,IV,V

II,III,V

I,II,IV,VI

II,V,VI

I,III,V,VI

Açıklama:

Alkol, tedrici olarak kandan atılmakta, bilinenin aksine bu sürecin hızlandırılması (örneğin kahve ile) mümkün olmamaktadır. Alkol alımından sonra uyumak da metabolizmanın yavaşlaması nedeni ile alkolün kandan atılması sürecini uzatmaktadır. Alkol kullanımından sonra en az 8 saat boyunca çalışılmaması gerekmektedir.Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

I.İletişim miktarında azalma ve iletişim başarısının düşmesi
II.Konsantre olabilmek için aşırı çaba harcamak
Yukarıda verilen maddeler hangi seçeneklerdeki performans kategorileri üzerindeki olumsuz etkilerdir ?

Ruh Hâli - Dikkat

Tepki Verme Hızı - Ruh Hâli

Hafıza - Dikkat

Dikkat - Hafıza

Ruh Hâli - Ruh Hâli

Açıklama:

Ruh Hâli:İletişim miktarında azalma ve iletişim başarısının düşmesi
Dikkat:Konsantre olabilmek için aşırı çaba harcamak. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi insan performansını olumsuz etkileyen faktörlerden değildir?

Stres

Spor

Uykusuzluk

Zaman baskısı

Madde kullanımı

Açıklama:

Birçok eğitim düzenlemesi ve konuya ilişkin araştırmalar; stres, uykusuzluk, yorgunluk, zaman baskısı, ilaç ve madde kullanımı gibi etkenlerin insan performansını olumsuz yönde etkilediğini ortaya koymaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Bütün fizyolojik, psikolojik ve patolojik etmenlerin organizma üzerinde yaptığı kaba ve sert etkiye ne denir?

Stres

Gerilim

Baskı

Zorlanma

Ruhsal Bozukluk

Açıklama:

Gerilim, baskı, zorlanma, sıkıntıya düşme gibi sözcüklerle de ta- nımlanan stres, bütün fizyolojik, psikolojik ve patolojik etmenlerin organizma üzerinde yaptığı kaba ve sert etki olarak ele alınır (Can vd., 2006, s.238).

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi bireyin strese maruz kaldığı süre, sıklık, stresin şiddeti ve birey tarafından kontrol edilebilme durumuna göre de sınıflandırılması arasında yer almaz?

Anlık Stres

Akut-kontrol edilebilir stres

Akut- kontrol edilemeyen stres

Kronik- kontrol edilemeyen stres

Devamlılık gösteren stres

Açıklama:

stres; bireyin strese maruz kaldığı süre, sıklık, stresin şiddeti ve birey tarafından kontrol edilebilme durumuna göre de sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflan- dırma ölçütleri aşağıdaki stres türlerini ortaya çıkartmaktadır:
• Anlık stres,
• Akut-kontrol edilebilir stres,
• Akut-kontrol edilemeyen stres,
• Kronik-kontrol edilemeyen stres.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi akut stres tiplerinin özelliklerindendir?

Stresörlerin varlığı ve etkileri günlerce hatta haftalarca sürebilir.

Kayak yapmak, hızlı araba sürmek gibi faaliyetler örnek olarak verilebilir.

İnanışlar ya da ağır bir travma sonrası kronik stres gelişebilir.

Kişi geleceğe karamsar bir bakış açısıyla bakıyordur ve umudu azalmaktadır.

Çocukluk çağında yaşanan olumsuz bir olay sonrası kronik stres gelişebilir.

Açıklama:

Akut stres tipleri düşük seviyede heyecan verici stres tipini ifade etmektedir. Kayak yapmak, hızlı araba sürmek gibi faaliyetler akut stres tipine örnek olarak verilebilir. Ancak akut stresin de yüksek bir seviyede gerçekleşmesi insan performansını olumsuz yönde etkileyebilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Stresle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Fiziksel ve psikolojik etkiler yaparak davranışlarını, kararlarını, etkinlik ve verimlilikleri ile başka insanlarla ilişkilerini etkileyen bir faktördür.

Stres, içinde bulunulan çevrede meydana gelen değişimlerin insanı etkilemesi sonucu ortaya çıkmaktadır.

Stres insanların performansını sürekli olumsuz yönde etkilemektedir.

Terfi etmek, ünlü olmak, evlenmek gibi insanlar tarafından arzulanan olaylar olumlu strese (östres) örnektir.

Ölüm, işsiz kalmak, meslekte gereken ilerlemeyi sağlayamamak gibi kısıtlamalar ve kayıplar ise olumsuz strese (distres) örnek olabilir.

Açıklama:

Stres, genelde olumsuz bir durum olarak değerlendirilse de insanların performansını artırma olasılığı da vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Selye, organizmanın bir takım taleplerle karşı karşıya kalması durumunda fiziksel ve psikolojik sisteminin tepkiler verdiğini belirten model hangisidir?

Bagshaw

Distress

Genel Uyum Sendromu

Eustress

Anlık stres

Açıklama:

Selye, organizmanın bir takım taleplerle karşı karşıya kalması durumunda fiziksel ve psikolo- jik sisteminin tepkiler verdiğini belirtmekte ve bunu Genel Uyum Sendromu (General Adaptation Syndrome-GAS) olarak adlandırmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi organizmanın alarm döneminde ortaya çıkan belirtilerdendir?

Organizma yorulmaktadır.

Bir tür uyum sağlayarak kandaki biyokimyasal maddeleri geri çekmektedir.

Direncini kaybeder.

Hastalıklar ortaya çıkmaya başlar

Sempatik sinir sistemi harekete geçirildiği için aynı zamanda kaynakların harekete geçirildiği süreç

Açıklama:

Alarm aşamasında sempatik sinir sistemi harekete geçirildiği için aynı zamanda kaynakların harekete geçirildiği süreç olarak da değerlendirilmektedir (Myers, 2010, s.530).

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Werner'in sınıflamasına göre strese neden olan normatif yaşam değişikliklerine örnek olabilir?

İşten ayrılma

Hastalıklar

Deprem

Kanser

Trafik kazası

Açıklama:

Normatif değişiklikleri yaşam içeri- sindeki beklenen değişiklikler olarak ifade ederken felaket içeren değişiklikleri ise bek- lenmeyen değişiklikler olarak tanımlamaktadır. Bu anlamda Werner, strese neden olan yaşam değişikliklerini dört grupta toplar. Bunlar; normatif yaşam değişiklikleri (beklenen terfi, işten ayrılma, sınavı geçememe gibi değişimler)dir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisin stresin fizyolojik etkilerindendir?

Kızgınlık

Huysuzluk

Depresyon

Yadsıma

Zayıflık

Açıklama:

Zayıflık stresin fizyolojik etkilerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi stresin psikolojik etkilerindendir?

Yüksek kan basıncı

Uykusuzluk

Midede kramp

Ajitasyon

Zayıflık

Açıklama:

Ajitasyon stresin psikolojik etkilerindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Organizmanın uyum sağlama çabası yaklaşımına göre, organizmanın strese gösterdiği ilk tepki aşağıdakilerden hangisidir?

Tükenme

Alarm

Direnç

Anlık

Kronik

Açıklama:

Organizmanın uyum sağlama çabası yaklaşımına göre; organizma, strese üç farklı dönemde tepki geliştirir. Bunlar; alarm dönemi, direnç dönemi ve tükenme dönemidir. Strese ilk tepki alarm dönemidir. Organizma baskı yaratan yeni koşullara uyum sağlayacak zamanı bulamaz. Alarm döneminde otonom sinir sistemi aktif hale geçer. Bu durum salgı bezlerini uyararak bol miktarda adrenalin ve onun etkisinde ortaya çıkan diğer biyokimyasal maddeleri kana karıştırır. Salgıların etkisiyle vücut alarm durumuna geçer. Ortaya çıkacak acil durumlarla uğraşmaya hazırlanır. Anlık ve kronik stres ise stresin bireyin strese maruz kaldığı süre, sıklık, stresin şiddeti ve birey tarafından kontrol edilebilme durumuna göre yapılan sınıflandırmanın ölçütlerindendir. Doğru yanıt B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

İnsanların karşı karşıya kaldığı hangi durumda karaciğer ekstra glikoz salgılamaya, hormonlar yağ ve proteini şekere dönüştürmeğe başlayarak metabolizmanın enerjisini artırır?

Göç etmesi

Eşini kaybetmesi

Çocuğun evden ayrılması

Bir tehditle karşılaşması

Sağlık problemleri yaşaması

Açıklama:

Göç etme, eşini kaybetme, çocuğun evden ayrılması ve sağlık problemleri bireylerin yaşayabileceği değişikliklerdendir. Bireylerin yaşam değişikliklerinden etkilenme dereceleri ve stres eşikleri farklı olabilmektedir. Bu dönemlerde bireylerde konsantrasyon ve uyku bozuklukları, depresyon, anksiyete bozuklukları görülebilir. Tehdit edici bir durum ile karşılaşan birey “savaş ya da kaç” tepkisi vermektedir. Böyle bir durumda vücut birçok kaynağı harekete geçirmekte; karaciğer kasları hazırlamak için ekstra glikoz salgılamakta, yağ ve proteinin şekere dönüşmesi için ise hormonlar harekete geçmektedir. Böylece, metabolizma fiziksel faaliyet için hazırlığını hızlandırarak enerjisini artırmaktadır. Doğru yanıt D’ dir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Hangisi strese maruz kalan organizmada gözlemlenen fizyolojik etkilerdendir?

Sinirlilik

Kızgınlık

Zayıflık

Huysuzluk

Suçluluk

Açıklama:

Strese maruz kalan organizmada bazı hormonların harekete geçmesiyle birlikte fizyolojik ve psikolojik bir takım etkiler gözlemlenebilir. Kızgınlık, öfke, umutsuzluk, endişe, kaygı, tasa, huysuzluk, suçluluk, sinirlilik, korku gibi psikolojik etkiler strese bağlı olarak bireylerde görülebilir. Zayıflık (vücudun kilo kaybetmesi) ise strese bağlı olarak bireyin beslenememesinden kaynaklanan fizyolojik bir etkidir. Doğru yanıt C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Hangisi olumlu stresin (östres) organizma üzerindeki olumlu etkilerinden biridir?

Detaylara dikkat etme

Çok sık hayal kurma

Mizah algısında zayıflama

Zihin karışıklığı yaşama

Tek düşünce ile meşgul olma

Açıklama:

Stresin; fizyolojik, psikolojik ve bilişsel performans üzerinde olumsuz etkileri yanında olumlu etkileri de bulunmaktadır. Olumlu stres, başka bir ifadeyle “östres” bireyin hazır bulunuşluğu ve görevi yerine getirebilmesi için gereken motivasyon seviyesi üzerinde olumlu etkileri olmaktadır. Bunlardan biri detaylara dikkat edilmesini sağlamasıdır. Çok sık hayal kurma, mizah algısında zayıflama, zihin karışıklığı ve tek düşünce ile meşgul olma stresin olumsuz etkilerindendir. Doğru yanıt A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Gündüz ve geceye göre vücut sıcaklığını aşağıdakilerden hangisi ayarlamaktadır?

Rem uykusu

Hipotalamus

Biyolojik saat

Melatonin hormonu

Suprakiazmatik çekirdek

Açıklama:

REM uykusu uyku evrelerinden biridir. REM uykusu ruhsal dinlenme, hafıza ve öğrenme sürecinde rol oynar. Sirkadyen ritimleri, psikolojik ve davranışsal işlevler ve gün içerisinde vücudun döngülerini düzenleyen süreçlerdir. Sirkadyen ritimler, organizmanın hormonal, sindirimsel, kardiyovasküler dolaşım sitemini düzenleyerek vücudun sıcaklık, uyku ve yorgunluk düzeyleri üzerinde etkili olmaktadır. Sirkadyen ritimler, vücudun sahip olduğu biyolojik saat tarafından belirlenmektedir. Sirkadyen ritimler, temel olarak beyin tarafından kontrol edilmekteyse de ışık gibi dış faktörler tarafından da etkilenmektedir. Hipotalamus bölgesinde yer alan suprakiazmatik çekirdek beynin uykuya neden olan melatonin hormonunun gün ışığında salgılanmasını engellemekte, gece ise serbest bırakmaktadır. Gün ışığı dışında gece parlak bir ışıklandırma bireyin biyolojik saatinin yeniden düzenlenmesine neden olacaktır. Ayrıca suni parlak ışığa maruz kalan organizma bu süre içerisinde gece olsa bile uykuyu erteleyecektir. Biyolojik saat sayesinde temel işlevleri yerine getirebilmek için gereken vücut sıcaklığı gündüz artmakta gece ise vücudun enerjisini korumak ve yorulmasını engellemek için azalmaktadır. Doğru yanıt C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Uçuşta, sirkadyen ritminin bozulmasına en çok hangisi neden olmaktadır?

Kısa mesafe

Uzun Mesafe

Batı yönü

Doğu yönü

Düzenli uçuş

Açıklama:

Doğu veya batı yönlü uçuşlar metabolizmanın sirkadyen ritmini etkilemekle beraber sirkadyen ritminin bozulmasına en çok sürekli değişen vardiya ve gece çalışmaları ile zaman dilimlerinin ve ışık rejiminin hızla değiştiği, uzun mesafeli uçuşlar neden olmaktadır. Hızlı bir şekilde zaman dilimi değiştirmenin sonucu (jet-lag) uçuş personelinin sirkadyen ritimlerini etkilerken vardiya ve gece çalışmaları da diğer personelin (hava aracı bakım teknisyenleri ve hava trafik kontrolörleri gibi) sirkadyen ritimlerini olumsuz yönde etkilemektedir. Doğru yanıt B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

“İş yapma kapasitesinde düşüş, görevin yerine getirilmesinde düşük verimlilik, herhangi bir uyarıcıya tepki verme konusunda güç düşüklüğü” aşağıdakilerden hangi kavram için söylenebilir?

Acelecilik

Şaşkınlık

Suskunluk

Sakinlik

Yorgunluk

Açıklama:

Acelecilik, şaşkınlık, suskunluk ve sakinlik kişilik yapısı ile ilgilidir. Yorgunluk ise, genel olarak fiziksel ve zihinsel olarak bitkinlik olarak tanımlanmaktadır. Diğer bir tanıma göre yorgunluk; iş yapma kapasitesinin düşmesini, görevin yerine getirilmesinde düşük verimliliği, herhangi bir uyarıcıya tepki verme konusunda güç düşüklüğünü ve genel olarak bitkinliği ifade etmektedir. Yorgunluk; uykusuzluk ve sirkadyen ritminin bozulmasından meydana geldiği gibi aynı zamanda düşük motivasyon ve yeterli dış uyarıcının olmamasından da meydana gelebilmektedir. Doğru yanıt E’ dir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Alkol kullanımı ile çalışmaya başlama arasında en az kaç saat geçmesi zorunludur?

Açıklama:

Alkolün sakinleştirici etkisi vardır. Ayrıca uyku ilaçları ile benzer etkiler göstermektedir. Özellikle yiyeceklerle birlikte alındığında daha uzun süre kanda kalabilmektedir. Alkol kullanımından sonra en az 8 saat boyunca çalışılmaması gerekmektedir. Ayrıca, alkolün yorgunken, hastayken ve ilaçlar ile alınması durumunda etkileri önemli düzeyde artmaktadır. Doğru yanıt D’ dir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Alkol ve Psikoaktif Madde Kontrollerine İlişkin Talimatında hangisi “psikoaktif madde” olarak yer almaktadır?

Gazlı içeçekler

Aspirin

Amfetamin

Kahve

Tütün

Açıklama:

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Alkol ve Psikoaktif Madde Kontrollerine İlişkin Talimatında “psikoaktif madde”yi şu şekilde sıralamıştır:
Tütün ve kahve hariç olmak üzere bağımlılık veya sorunlu kullanıma yol açabilen bilinçte, algılarda, duygu durumda, bilişsel işlevlerde değişikliklere yol açan, alkol ayrı olarak değerlendirileceğinden, opioidler, kannabinoidler, hipnotik ve sedatifler, kokain, amfetamin ve diğer uyarıcılar, halüsinojenler, uçucu solventler ve benzeri kimyasal maddeler. Doğru yanıt C’ dır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Hangisi yorgunluğun havacılık çalışanları üzerindeki etkilerinden biridir?

Ekonomik problemler

Azalan görsel keskinlik

Dikkat süresinde artış

Yüksek motivasyon

Doğada yaşam

Açıklama:

Yorgunluğun fiziksel belirtileri; esneme, ağırlaşan göz kapakları, göz ovuşturma, başın öne eğilmesi, uyuklama, zayıf vücut koordinasyonu, baş ağrısı olarak sıralanabilir. Yorgunluğun havacılık çalışanları üzerindeki etkileri ise yavaş tepki verme, motor becerilerin zayıflaması, uykusuzluk, duyarsızlık, göreve odaklanamama, azalan görsel keskinlik, sinirlilik, hafıza problemleri, tecrit edilmişlik duygusu, hazır bulunuşluluğun azalması olarak görülmektedir. Doğru yanıt B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Stres

Yorgunluk

Uykusuzluk

Zaman baskısı

Bağımlılık

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi stres türlerinden birisi değildir?

Anlık stres

Akut-kontrol edilebilir stres

Akut-kontrol edilemeyen stres

Kronik-kontrol edilemeyen stres

Karmaşık stres

Açıklama:

Anlık stres, akut-kontrol edilebilir stres, akut-kontrol edilemeyen stres, kronik-kontrol edilemeyen stres; stres türleridir. Karmaşık stres bir stres türü değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisinde strese karşı verilen tepki aşamaları doğru sırada verilmiştir?

Alarm, Tükenme, Direnme

Direnme, Alarm, Tükenme

Alarm, Direnme, Tükenme

Direnme, Tükenme, Alarm

Tükenme, Direnme, Alarm

Açıklama:

Organizma strese karşı üç dönemde tepki verir. Bunlar sırasıyla alarm, direnme ve tükenmedir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Aşağıdakilerden hangi tip kişilik işkolik, rekabetçi ve hırslıdır?

A tipi

B tipi

C tipi

D tipi

E tipi

Açıklama:

A, B ve C tipi olmak üzere üç tip kişilik vardır. Bunlardan A tipi kişilik işkolik, rekabetçi ve hırslıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi stres yönetiminde kullanılan yöntemlerden birisi değildir?

Egzersiz

Gevşeme

Zaman yönetimi

İletişim kurma

Sigara içme

Açıklama:

Egzersiz, gevşeme, zaman yönetimi ve iletişim kurma stresle başa çıkmada kullanılan yöntemler iken sigara içme bu yöntemlerden birisi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Bireyin herhangi bir görevin yerine getirilmesinde zaman yetersizliği konusundaki algısına ne denir?

Stres

Zaman baskısı

Zaman yönetimi

Gevşeme

İletişim kurma

Açıklama:

Bireyin herhangi bir görevin yerine getirilmesinde zaman yetersizliği konusundaki algısına zaman baskısı denir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

İşin, bireyin bilişsel ve fiziksel kapasitesini kullanma talebi üzerindeki etkisine ne ad verilir?

Stres

Zaman baskısı

İş yükü

Yorgunluk

Uykusuzluk

Açıklama:

İşin, bireyin bilişsel ve fiziksel kapasitesini kullanma talebi üzerindeki etkisi iş yükü olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi iş yükü üzerinde etkili olan unsurlardan olan görevin yapıldığı koşullardan birisi değildir?

Gerek duyulan standart performans düzeyi

Görevi yerine getirebilmek için sahip olunan zaman

Aynı anda paralel görevlerin yürütülmesi ile ilgili gereklilikler

İşin getirdiği fiziksel kapasite

Görev üzerinde kontrol sahipliği derecesi

Açıklama:

İşin getirdiği fiziksel kapasite, işin doğasında var olan bir unsurdur. Görevin yapıldığı koşullarla ilgili değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi asgari fiziksel hareket ve çevreye en alt tepki düzeyi ile karaterize edilen bir bilinç durumudur?

Uyku

Zaman baskısı

Stres

İş yükü

Yorgunluk

Açıklama:

Uyku, asgari fiziksel hareket ve çevreye en alt tepki düzeyi ile karaterize edilen bir bilinç durumudur.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Psikolojik ve davranışsal işlevler ve gün içerisinde vücudun döngülerini düzenleyen süreçlere ne ad verilir?

Biyolojik saat

Sirkadyen ritimleri

Uyku

Meditasyon

Biyolojik geri besleme

Açıklama:

Sirkadyen ritimleri, psikolojik ve davranışsal işlevler ve gün içerisinde vücudun döngülerini düzenleyen süreçlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Alarm dönemi
Direnç dönemi
Tükenme dönemi
Kalıcılık dönemi,

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri stresörlerin varlığının devam etmesi süresince organizmanın verdiği tepki aşamalarındandır?

Yalnız I

I ve II

I ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Stresörlerin varlığı devam ettiğinde organizmanın verdiği tepkilerin yoğunluğu zaman içerisinde değişmektedir. Selye, organizmanın strese üç farklı dönemde farklı tepkiler geliştirdiğini belirtmektedir. Bunlar; alarm dönemi, direnç dönemi ve tükenme dönemi olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Aşağıdaki stres türlerinden hangisinde kişi geleceğe karamsar bakıyordur ve umudu azalıyordur?

Anlık stres

Akut-kontrol edilebilir stres

Akut-kontrol edilemeyen stres

Kronik-kontrol edilemeyen stres

Kronik-kontrol dilebilen stres

Açıklama:

Kronik stres tiplerinde kişi akut stresdeki gibi heyecanlı değildir Stresörlerin varlığı ve etkileri günlerce ve hatta haftalarca sürebilir. Kişi geleceğe karamsar bakar ve umudu azalmaktadır. Bu sorun için çözüm yolu da aramaz. Çocukluk çağında yaşanan olumsuz bir olay, ya da ağır bir travma sonrası kronik stres gerçekleşebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Stres, fizyolojik etkilerinin yanı sıra psikolojik etkiler de ortaya çıkarmaktadır. Stres yaşayan kişi; kaygı veya endişe, depresyon veya çabuk ağlama, ruhsal durumun hızlı ve sürekli değişmesi, asabilik, gerginlik, özgüven azalması veya güvensizlik hissi, aşırı hassasiyet veya kolay kırılabilirlik, öfke patlamaları, saldırganlık veya düşmanlık, tükenmişlik, hissi gibi duygusal tepkiler verebilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi stresin organizmada oluşturduğu fizyolojik etkilerden birisidir?

Kızgınlık

Bitkinlik

Huysuzluk

Korku

Yadsıma

Açıklama:

Strese maruz kalan organizmada bazı hormonların harekete geçmesiyle birlikte fizyolojik ve psikolojik bir takım etkiler gözlemlemek mümkündür.
Fizyolojik etkiler:

Yüksek kan basıncı, hızlı kalp atışı
Kaslarda gerilim ve titreme
Uykusuzluk
Midede kramp ve bulantı
Baş ağrısı, baş dönmesi
Aşırı yorgunluk, bitkinlik
Mide bulantısı
Göğüs ağrısı
Göz seğirmesi
Ağız kuruması
Zayıflık
Zor nefes almak
Dişlerin sıkılması
Aşırı terleme
Bağırsakların bozulması

Psikolojik etkiler ise:

Kızgınlık, öfke
Umutsuzluk, endişe, kaygı, tasa
Huysuzluk
Suçluluk
Korku
Yadsıma
Sinirlilik
Panik
Belirsizlik
Depresyon
Ajitasyon
Evham

olarak sıralanabilir. Dolayısıyla bitinlik fizyolojik bir etkidir, diğer seçenekler ise psikolojik etkilerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Dikkat
Algılama
Yargısal değerlendirme
Karar verme

Zaman baskısı yukarıdaki bilişsel faaliyetlerin hangisi/hangilerinin sürelerini kısıtlayarak bireyin performansı üzerine olumsuz bir etki yaratmaktadır.

Yalnız I

I ve II

I ve IV

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Zaman baskısı; dikkat, algılama, yargısal değerlendirme ve karar verme gibi bilişsel faaliyetlerin sürelerini kısıtlayarak bireyin performansı üzerinde olumsuz bir etki yaratmaktadır

Doğru Cevap: E

Soru 84

Görev gereklilikleri ve performans arasındaki ilişkisi altı bölgede ifade edilir. Görevin gereklilikleri az olsa dahi bireyin yeterince aktif olmadığı bölgeye ne ad verilir?

D bölgesi

A1 bölgesi

A2 bölgesi

A1 bölgesi

C bölgesi

Açıklama:

D Bölgesi: Bireyin yeterince aktif olmadığı bir alana karşılık gelmektedir. D (deactive) bölgesinde görevin gereklilikleri ve yarattığı talep miktarı az olsa dahi çalışanın karşı karşıya olduğu olumsuz koşullar, (örneğin yorgunluk ya da stres gibi durumlarda) performansının düşmesine neden olmaktadır. Çalışan bu bölgede çok küçük bir görev gerekliliğini bile büyük bir çaba harcamasına rağmen karşılayamayacak durumdadır. O hâlde bu durumdaki bir çalışana hiç iş vermemek emniyeti artırmak açısından en doğru olanıdır. İş ve görev paylaşımını yapan orta düzey yöneticilerin çalışanlarının fizyolojik ve bilişsel durumlarını sürekli izlemelerinde ve buna uygun dağılım yapmalarında fayda vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Dış dünyada olan duyarlılığın ve farkında oluşun azaldığı durumda faaliyetsizlik halinin geri dönüşüne ne ad verilir?

Yorgunluk

Bitkinlik

Uyku

Stres

Sinirlilik

Açıklama:

Uyku, dış dünyaya olan duyarlılığın ve farkında oluşun azaldığı bir durumda faaliyetsizlik hâlinin geri dönüşü sayılabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Sirkadyen ritimleri organizmalarda aşağıdakilerden hangisi üzerinde değişime sebep olmaz?

Vücut ısısı

Açlık-toklu

Hormon üretimi

Uyanıklık ve uyku arasındaki çevrim

Kalp ritmi

Açıklama:

Sirkadyen ritimleri, vücut ısısının yanı sıra, açlık-tokluk düzeyi, hormon üretimi, uyanıklık ve uyku arasındaki çevrim üzerinde etkili olmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi yorgunluğun dikkat üzerine etkilerindendir?

Görevin yürütülmesi için gerekli hafıza düzeyinin düşmesi

İletişim miktarında azalma ve iletişim başarısının düşmesi

Zayıf performansı fark edememek

Donanım ve araçları tam olarak kontrol etmeyi aksatma

Ufak şeylere aşırı tepki göstermek, sinirlenmek

Açıklama:

Yorgunluğun dikkat üzerine etkileri:

Görevin gerçekleştirilmesi sırasında bazı aşamaları atlamak
Sadece bir görev ya da görevin bir aşamasına odaklanma
Olaylara farklı açılardan bakamamayı ifade eden “dikkat daralması” etkisine kapılmak
Zayıf performansı fark edememek
Konsantre olabilmek için aşırı çaba harcamak

olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Aile ve diğer arkadaşlar ile sosyalleşebilecek saatlerde iş yerinde olmak,
İnsan performansının düşük olduğunun bilindiği saatlerde çalışıyor olmak,
Sirkadyen ritminin bozulması sonucu doğacak problemlerle karşılaşmak

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri vardiyalı çalışmanın çalışanların performansları üzerinde olumsuz etkilerindendir?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Vardiyalı çalışmanın çalışanların performansları üzerinde olumsuz etkileri

Aile ve diğer arkadaşlar ile sosyalleşebilecek saatlerde iş yerinde olmak,
İnsan performansının düşük olduğunun bilindiği saatlerde çalışıyor olmak,
Sirkadyen ritminin bozulması sonucu doğacak problemlerle karşılaşmak

olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Alkol tüketimi bireyin kas aktivitelerinin azalmasına neden olur.

Alkol ile birlikte ilaç kullanımı etkisini artırmaktadır.

Alkol kullanımından sonra en az 8 saat boyunca çalışılmaması gerekmektedir.

Alkol aldıktan sonra kahve içilmesi alkolün kandan atılmasını hızlandırmaktadır.

Alkol alımından sonra uyumak metabolizmanın yavaşlamasına neden olmakta ve alkolün kandan atılması sürecini uzatmaktadır.

Açıklama:

Alkol tüketimi bireyin sinir sistemi üzerinde etkili olarak kas aktivitesinin azalmasına, motor becerilerin zayı amasına neden olmaktadır. Bu nedenle çok az alkol tüketimi dahi bireyin reflekslerinin ağırlaşmasına ve görüş keskinliğinin azalmasına neden olabilmektedir.
Alkol tüketimi, bilişsel etkinliğin de zayı amasına neden olmaktadır.
Alkol, tedrici olarak kandan atılmakta, bilinenin aksine bu sürecin hızlandırılması (örneğin kahve ile) mümkün olmamaktadır.
Alkol alımından sonra uyumak da metabolizmanın yavaşlaması nedeni ile alkolün kandan atılması sürecini uzatmaktadır.
Alkol, sakinleştirici ve uyku ilaçları ile benzer etkiler göstermektedir.
Özellikle yiyeceklerle birlikte alınması durumunda daha uzun süre kanda kalabilmektedir.
Alkol kullanımından sonra en az 8 saat boyunca çalışılmaması gerekmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

İhtiyaçların karşılanamadığı veya bir hedefe yönelmiş davranışlar engellendiğinde ortaya çıkan coşkulu durum aşağıdakilerden hangisidir?

Yorgunluk

Gerilim

Uyku eksikliği

Stres

Zaman baskısı

Açıklama:

İhtiyaçların karşılanamadığı veya bir hedefe yönelmiş davranışlar engellendiğinde ortaya çıkan coşkulu durum gerilimdir.Diğer seçeneklerde strese ilişkin temel kavramlardandır.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi akut stres tipine örnektir?

Çocukluk çağında yaşanan olumsuz bir olay

İşsiz kalma

Terfi etme

Kayak yapma

Evlenme

Açıklama:

Akut stres tipleri düşük seviyede heyecan verici stres tipini ifade etmektedir.
Çocukluk çağında yaşanan olumsuz bir olay kronik stres tipi örneğidir.
İşsiz kalma olumsuz stres örneğidir.
Terfi etme ve evlenme olumlu stres örneğidir.
Kayak yapma ise akut stres örneğidir.Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi ölüm,evlilik,doğal afetler gibi olaylar ile stresi açıklamaktadır?

Çevre-Birey etkileşimini dikkate alan yaklaşım

Akut-kontrol edilebilir stres yaklaşımı

Kronik-kontrol edilemeyen stres yaklaşımı

Başa gelen önemli olaylar yaklaşımı

Durumsal stres yaklaşımı

Açıklama:

Ölüm,evlilik ve doğal afetler gibi olaylar insanların başına gelebilecek önemli olaylardandır.Başa gelen önemli olaylar yaklaşımı bu kavramları ifade etmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisinde stresin fizyolojik etkileri bir arada verilmiştir?

Uykusuzluk-Huysuzluk-Belirsizlik

Uykusuzluk-Bitkinlik-Depresyon

Uykusuzluk-Bitkinlik-Baş ağrısı

Uykusuzluk-Sinirlilik-Bitkinlik

Umutsuzluk-Depresyon-Bitkinlik

Açıklama:

Uykusuzluk,baş ağrısı ve bitkinlik stresin fizyolojik etkileridir.Huysuzluk,sinirlilik,depresyon,umutsuzluk,belirsizlik ise psikolojik etkileridir.C seçeneğinde stresin fizyolojik etkileri bir arada verilmiştir.Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi bireysel olarak stresin yönetiminde kullanılan yöntemlerden biri değildir?

Egzersiz yapma

Dengeli beslenme

Yavaş tepki verme

Meditasyon

Zaman yönetimi

Açıklama:

Egzersiz yapma,dengeli beslenme,meditasyon ve zaman yönetimi bireysel stresin yönetiminde kullanılan yöntemlerdendir.Yavaş tepki verme ise, yorgunluğun sonucudur.

Doğru Cevap: C

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi iş yükü üzerinde etkili bireysel faktörlerden biridir?

Gerek duyulan standart performans düzeyi

Aynı anda paralel görevlerin yürütülmesi ile ilgili gereklilikler

Görevin yürütülmesi üzerinde etkili olan çevresel faktörler

Sağlık ve göreve fizyolojik uygunluk durumu

Görev üzerinde kontrol sahipliği derecesi

Açıklama:

• Gerek duyulan standart performans düzeyi
• Görevi yerine getirebilmek için sahip olunan zaman
• Aynı anda paralel görevlerin yürütülmesi ile ilgili gereklilikler
• Görev üzerinde kontrol sahipliği derecesi
• Görevin yürütülmesi üzerinde etkili olan çevresel faktörler iş yükü üzerinde etkili olan görevin yapıldığı koşullar ile ilgili unsurlardır.
Sağlık ve göreve fizyolojik uygunluk durumu iş yükü üzerinde etkili bireysel faktörlerden biridir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 96

Çalışan bu bölgede çok küçük bir görev gerekliliğini bile büyük bir çaba harcamasına rağmen karşılayamayacak durumdadır. Bu durumdaki bir çalışana hiç iş vermemek emniyeti artırmak açısından en doğru olanıdır.
Yukarıda verilen ifadede hangi görev gereklilik düzeyinden bahsedilmektedir?

A2 Bölgesi

A1 ve A3 Bölgesi

B Bölgesi

C Bölgesi

D Bölgesi

Açıklama:

Görev gereklilikleri ve performans ilişkisi grafiğinde görev gereklilik düzeyi altı bölgeden oluşmaktadır. Yukarıda verilen ifade D Bölgesini tanımlamaktadır. Doğru Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 97

Aşağıda Görev Gereklilik Düzeylerinden C Bölgesi ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireyin performansı bu bölgede en üst düzeye çıkmıştır.

Bu bölgede bireye yeni görevler verilebilir.

Görev gereklilikleri çalışan kapasitesini altındadır.

Görev gereklilikleri azaltılmalıdır.

Bu bölgede hataların azalacağı öngörülmektedir.

Açıklama:

C Bölgesinde çalışan performansı en alt düzeye inmiş iş yükünden dolayı çalışan overload olmuş ve verimsizleşmiştir. Bu nedenle çalışan üzerindeki görev gereklilikleri azaltılmalıdır. Doğru Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 98

Aşağıda verilen ifadelerden hangisi sirkadyen ritminin bozulmasına neden olmaz?

Sürekli değişen vardiya sistemi

Uzun mesafeli kıtalararası uçuşlar

Jet-lag

Uykusuzluk

Beslenme bozuklukları

Açıklama:

Vardiyalı çalışma, kıtalarası uzun uçuşlari uykusuzluk ve jet-lag etkisi sirkadyen ritmi bozulmasına en çok neden olan faktörler iken, beslenme bozuklukların herhangi bir etkisi olup olmadığı bilinmemektedir. Doğru Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi havacılık çalışanları üzerinde yorgunluğun etkilerinden biridir?

Başın öne düşmesi

Baş ağrısı

Hafıza problemleri

Esneme

İşleri yaparken uyuklamaya başlama

Açıklama:

C şıkkı hafıza problemleri dışındaki tüm şıklar yorgunluk belirtileri olarak ifade edilmektedir. Hafıza problemleri ise direkt yorgunluğun havacılık çalışanları üzerinde etkilerinden biri olarak belirtilmektedir. Doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi stresin fizyolojik etkilerindendir?

Kızgınlık

Huysuzluk

Zayıflık

Evham

Ajitasyon

Açıklama:

Panik, kaygı, depresyon ya da ajitasyon stresin psikolojik etkiler iken, zor nefes almak fizyolojik etkilerindendir. Zayıflık stresin fizyolojik etkilerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi stresin psikolojik etkilerindendir?

Uykusuzluk

Mide bulantısı

Baş ağrısı

Korku

Zor nefes almak

Açıklama:

Stres yaşayan kişi; kaygı veya endişe, depresyon veya çabuk ağlama, ruhsal durumun hızlı ve sürekli değişmesi, asabilik, gerginlik, özgüven azalması veya güvensizlik hissi, aşırı hassasiyet veya kolay kırılabilirlik, öfke patlamaları, saldırganlık veya düşmanlık, tükenmişlik, hissi gibi duygusal tepkiler verebilmektedir. Korku stresin psikolojik etkilerindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi stresin olumlu etkilerinden değildir?

Kendine güveni arttırması

Yüksek bir enerji hissi vermesi

Heyecan ve umut hisleri vermesi

Uyanıklığı ve canlılığı sağlaması

Yüksek kan basıncına neden olması

Açıklama:

Yüksek kan basıncına neden olması, stresin olumlu etkilerinden değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi A tipi kişiliğe sahip olan bireylerin özelliklerindendir?

İşkolik

Rahat

Halinden memnun

Rekabetçi olmayan

Genel olarak huzurlu

Açıklama:

A tipi kişiliğe sahip olan bireyler işkolik, rekabetçi ve hırslıdırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 104

Aşağıdakilerden hangisi B tipi kişiliğe sahip olan bireylerin özelliklerindendir?

İşkolik

Rekabetçi

Hırslı

Rahat

Genel olarak huzurlu

Açıklama:

B tipi kişilik rahat, rekabetçi olmayan ve kolay sinirlenmeyen bir kişiliği ifade etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Aşağıdakilerden hangisi C tipi kişiliğe sahip olan bireylerin özelliklerindendir?

İşkolik

Rekabetçi

Hırslı

Rahat

Genel olarak huzurlu

Açıklama:

C tipi kişiliğe sahip olan kişiler içinde bulundukları durumdan memnun ve genel olarak huzurlu olmaya gayret ederler.

Doğru Cevap: E

Soru 106

Aşağıdaki yöntemlerden hangisi stresle başa çıkmaya yardımcı olamaz?

Zaman yönetimi

Egzersiz

Yalnız kalmak

Egzersiz

Dengeli beslenme

Açıklama:

Amerikan Psikoloji Birliği (APA-American Psychological Association) stres ile başa çıkma yöntemlerini; “sosyal faaliyetlere katılma”, “kendine iyi bakma”, “olumlu şeylere odaklanma”, “önem verilen insanlarla birlikte olma”, “daha önce karşılaşılmış ve üstesinden gelinmiş stresli durumları düşünme”, “çaresizlik yerine çözüme odaklanma”, “rahatlama ve meditasyon tekniklerini öğrenme”, “destek gruplarından yardım alma” şeklinde sıralamaktadır Yalnız kalmak stresle başa çıkmaya olumlu etki göstermez.

Doğru Cevap: C

Soru 107

Aşağıdakilerden hangisi yorgunluğun havacılık çalışanları üzerindeki etkilerindendir?

Hızlı tepki verme

Duyarsızlık

Sakinlik

Hazır bulunuşluk

Artan görsel keskinlik

Açıklama:

Yorgunluğun havacılık çalışanları üzerindeki etkileri ise aşağıda verilmektedir (Bakınız. Sf. 62, UK CAA-CAP737, 2014; US FAA, 2007) Yorgunluk duyarsızlığa neden olur.

Doğru Cevap: B

Soru 108

İnsan vücut ısısının en düşük olduğu saatler aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

06.00 civarı

12.00 civarı

18.00 civarı

20.00 civarı

24.00 civarı

Açıklama:

İnsan vücut ısısının en düşük olduğu saatler 06.00 civarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 109

Vücut ısısının günün saatlerine göre değişimi göz önüne alındığında insan performansı günün hangi saatlerinde en düşük olur?

Sabaha karşı

Öğlen

Gece

Gündüz

Akşamüstü

Açıklama:

Sabaha karşı vücut ısısı düştüğü için insan performansı azalmakta ve buna bağlı olarak hata yapma olasılığı artmaktadı.

Doğru Cevap: A

Soru 110

Bir havacılık çalışanının dinlenme saatlerine riayet etmeksizin verilen iş yükü sonucunda çalışanda neyin arttığı söylenebilir?

Maaş

Stres

Mutluluk

Huzur

Güç

Açıklama:

Taleplerin bireyin cevap verebileceğinden fazla olması birey üzerindeki stresi arttırmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 111

Kaç tür stres vardır?

Açıklama:

Stres; maruz kalınan süre, sıklık, stresin şiddeti ve birey tarafından kontrol edilebilme durumuna göre sınıflandırılmaktadır. Stres türleri sınıflandırma ölçütlerinde 4’e ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 112

Zaman baskısı çalışan üzerinde aşağıdaki durumlardan hangisine neden olabilir?

Daha huzurlu çalışır.

Daha verimli olur.

İş tatmini artar.

Hata olasılığı oldukça artar.

Daha dikkatli olur.

Açıklama:

Zaman baskısı çalışan üzerinde olumsuz etkilere sahip bir durumdur. Bunun sonucunda da hata olasılığını ortaya çıkaracak durumlar oluşturabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 113

Uzun süreli zaman baskısı altında kalan bir havayolu bakım personeli bu durum ile birlikte gelişen ağır iş yükü ve bilişsel yorgunluğa da gün boyu maruz kalmıştır. Son iş saatinde ise bu personel hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Daha zindedir.

Daha enerjiktir.

Kronik stres durumuna girebilir.

Daha mutludur.

Daha az hata yapma olasılığına sahiptir.

Açıklama:

Uzun süreli zaman baskısı ile birlikte gelişen ağır iş yükü, yoğun ve uzun süre devam eden bilişsel yorgunlukların etkisinden kurtulamama gibi faktörler havacılık çalışanlarını kronik stres durumuna sokabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 114

Bireylerin iş yüküne yeterli performans düzeyi ile cevap verebilmeleri için daha önemli etken aşağıdakilerden hangisidir?

Hazırbulunuşluk seviyelerinin kıvamlı bir noktada olması

Daha iyi maaş

Gündüz saatleri

Yorgunluk

Stres

Açıklama:

Bireylerin iş yüküne yeterli performans düzeyi ile cevap verebilmeleri için hazırbulunuşluk (arousal) seviyelerinin kıvamlı bir noktada olması gerekmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 115

Sirkadyen ritim ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uyku üzerine etkisi bulunmamaktadır.

Yorgunluk ile ilgili bir kavram değildir.

Beynin kontrolünde değildir.

Hormon üretimi üzerine bir etkisi bulunmamaktadır.

Psikolojik ve davranışsal işlevler ve gün içerisinde vücudun döngülerini düzenleyen süreçlerdir.

Açıklama:

Sirkadyen ritim, uyku, yorgunluk, hormon üretimi üzerine etkilidir. Beyin tarafından kontrol edilebildiği gibi farklı etmenler tarafından da etkilenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 116

İş yapma kapasitesi düşen, görev ifasında verim düşüklüğü ve genel olarak bitkinlik içerisinde olan bir havacılık personeli aşağıdaki kavramlardan hangisi ile karşı karşıyadır?

Mutluluk

Yorgunluk

Heyecan

Neşe

Kaygı

Açıklama:

Yorgunluk; iş yapma kapasitesi düşmesini, görev ifasında verim düşüklüğünü ve genel olarak bitkinliği ifade etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 117

“Esneme, ağırlaşan göz kapakları, göz ovuşturma, pür dikkat kesilme, baş ağrısı” olarak verilen belirtilerden kaç tanesi yorgunluk ile mücadele eden bir havacılık personelinin gösterdiği belirtilerdir?

Açıklama:

Esneme, ağırlaşan göz kapakları, göz ovuşturma, baş ağrısı vb. belirtiler yorgunluk ile ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 118

Alkol tüketiminin iş performansına etkisi için aşağıdakilerden hangisi örnek olarak gösterilebilir?

Daha iyi kas aktiviteleri

Daha koordine hareketler

Mükemmel refleksler

Bilişsel etkinlikte artış

Görüş keskinliğinde azalma

Açıklama:

Alkol tüketimi bireyin sinir sistemi üzerinde etkili olarak kas aktivitesinin azalmasına, motor becerilerinin zayıflamasına neden olmaktadır. Bu nedenle çok az alkol bile refleks ağırlaşması ve görüş keskinliğinde azalmaya neden olmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 119

Alkolün yanı sıra aşağıdaki seçeneklerden hangileri bireysel olarak personel hayatını tehdit edebilmekte ve performans düşüşlerine neden olabilmektedir?

İlaç, psikoaktif

İlaç, tütün

Kahve, tütün

İlaç, kahve

Meyve, kahve

Açıklama:

Alkolün yanı sıra ilaç ve psikoaktif maddelerde kullanımı da personel hayatını tehdit edebilmekte ve performansları üzerinde olumsuz etkilere neden olabilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 120

“Benim elektronik bilgim istedikleri işleri yapmam için yeterli değil. Derdimi bir türlü anlatamıyorum. Üstesinden gelemeyeceğimi düşündüğüm için çok endişeliyim” ifadesini dile getiren bir çalışan, sırası ile zihninde hangi iki unsurun birbirleri ile örtüşmemesi nedeni ile stres yaşamaktadır?

Mevcut talep/algılanan beceri

Algılanan beceri/algılanan talep

Algılanan beceri/mevcut talep

Mevcut beceri/mevcut talep

Mevcut beceri/algılanan beceri

Açıklama:

Kişinin kendinden talep edilen görevin gerektirdiklerine yönelik algısı, kendi bilgi ve becerilerine yönelik algılamalarının ötesine geçiyor ise stres ortaya çıkmaktadır. Yukarıdaki ifadelerde birey bilgi ve becerisinin, algıladığı talep ile örtüşmemesi nedeniyle stres yaşamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 121

I.Evleniyor almak beni heyecanlandırıyor, strese sokuyor.
II.İşimi kaybetmekten çok korkuyorum.
III.Doktora yeterlilik sınavım var. Çok heyecanlıyım.
Yukarıdaki ifadelerden hangi ya da hangileri olumlu stres ifadesidir?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

Selye, bireyler üzerinde etkili olan stresi olumlu ve olumsuz stres olmak üzere iki biçimde ele almaktadır. İnsanlar tarafından arzulanan olaylara ilişkin stres olumlu, istenmeyen olaylara ilişkin stres ise olumsuz olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda bir bireyin evlenmesi ya da kariyerinde ilerleme imkânı sunan doktora yeterlilik sınavına girmesi olumlu, işini kaybetme korkusu ise olumsuz stres olarak değerlendirilmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 122

Aşağıdakilerden hangisi stresin psikolojik etkilerinden biri değildir?

Zor nefes almak

Panik

Kaygı

Depresyon

Ajitasyon

Açıklama:

Panik, kaygı, depresyon ya da ajitasyon stresin psikolojik etkiler iken, zor nefes almak fizyolojik etkilerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 123

Aşağıdakilerden hangisi stresi olumlu etkilerinden biridir?

Yadsıma

Ajitasyon

Detaylara dikkat etmek

Kaslarda gerilim

Evham

Açıklama:

Yadsıma, ajitasyon, kaslarda gerilim ve evham stresin olumsuz etkileri iken, detaylara dikkat etme hata oranını en aza indirici bir unsur olduğundan stresin olumlu etkilerinden birini oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 124

I.Bu çok zor bir iş, inanılmaz gergin ama enerjik hissediyorum
II.Doktora yeterlilik sınavı zor olur diyorlar. Bu bende daha fazla çalışma isteği uyandırıyor
III.İşimi kaybetmekten çok korkuyorum, uykularım kaçıyor.
Yukarıdaki ifadelerden hangi ya da hangileri stresin olumlu etkilerine yöneliktir?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

Stresin enerji hissi vermesi ya da bireyin kendine motivasyonunu artırması stresin olumlu etkileri iken uykusuzluk sterin olumsuz etkilerindendir.

Doğru Cevap: B

Soru 125

Aşağıdakilerden hangisi A tipi kişilik yapısının özelliklerinden biridir?

Çok çabuk sinirlenirler

Rekabeti sevmezler

İş ile dinlenmeyi birbirinden ayırabilirler

Rahttırlar

Duygularını açığa vurmamak için gayret ederler

Açıklama:

A tipi kişiliğe sahip olan bireyler işkolik, rekabetçi ve hırslıdır. Bu kişiler zamanı israf etmeği sevmezler ve boş durmaya tahammül edemezler.

Doğru Cevap: A

Soru 126

Aşağıdakilerden hangisi stresle başa çıkma yöntemlerinden biri değildir?

İletişim kurma

Kurgulama

Egzersiz

Biyolojik geri besleme

İleri gevşeme

Açıklama:

İletişim kurma, egzersiz, biyolojik geri besleme ve ileri gevşeme stresle baş etme yöntemlerindendir.

Doğru Cevap: B

Soru 127

Aşağıdakilerden hangisi iş yükü üzerinde etkili olan görevin yapıldığı koşullara ilişkin unsurlardan birini oluşturmaktadır?

Bilgi ve deneyim seviyesi

Duygusal durum

İşin gerektirdiği fiziksel kapasite

Gerek duyulan standart performans düzeyi

Bireyin sahip olduğu fiziksel beceriler

Açıklama:

Bilgi ve deneyim seviyesi, duygusal durum ve bireyin sahip olduğu beceriler iş yükü üzerinde etkili olan bireysel faktörlere, işin gerektirdiği fiziksel kapasite ise işin doğasına ilişkin unsurlardandır.

Doğru Cevap: D

Soru 128

Aşağıdakilerden hangisi uykusuzluğun ruh hali performans kategorisine ilişkin unsurlardan biridir?

Problemin farkına varmada geç kalma

Zayıf performansı fark edememe

Sadece görevin bir parçasına odaklanma

Konsantre olabilmek için aşırı çaba harcama

Ufak şeylere aşırı tepki gösterme

Açıklama:

Problemin farkına varmada geç kalma tepki verme hızı ile ilgili iken, zayıf performansı fark ede.meme, sadece görevin bir parçasına odaklanma ve konsantre olabilmek için aşırı çaba harcama dikkat performansına ilişkin unsurlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 129

Aşağıdakilerden hangisi uykusuzluğun dikkat performans kategorisine ilişkin unsurlardan biridir?

Problemin farkına varmada geç kalma

Donanımı tam olarak kontrol etmeyi aksatma

Sadece görevin bir parçasına odaklanma

Yarım kalmış görevlere tekrar dönmeyi unutma

Ufak şeylere aşırı tepki gösterme

Açıklama:

Problemin farkına varmada geç kalma ve donanımı tam olarak kontrol etmeyi aksatma, tepki verme hızı; yarım kalmış görevlere tekrar dönmeyi unutma, hafıza ve ufak şeylere aşırı tepki gösterme ise ruh hali performansına yönelik unsurlarken; sadece görevin bir parçasına odaklanma dikkat performansına yöneliktir.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

"Kültür; toplumun bir üyesi olarak insanoğlunun kazandığı bilgi, inanç, sanat, ahlak, gelenekler ve benzeri diğer yetenek ve alışkanlıkları kapsayan karmaşık bir bütündür."
Kültürün yukarıdaki tanımı kime aittir?

E. Kongar

M. Thompsons

Tylor

B.Güvenç

N. Uygur

Açıklama:

Kültürün yukarıdaki tanımı Tylor'a aittir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Güvenç tarafından kültürün özellikleri sıralamasında yer almamaktadır?

Kültür genlerle nesilden nesile geçer

Kültür soyut bir kavramdır

Kültür öğrenilir

Kültür toplumsaldır

Kültür tarihidir ve süreklidir

Açıklama:

“Kültür genlerle nesilden nesile geçer” önermesi, Güvenç tarafından kültürün özellikleri sıralamasında yer almamaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Güvenç tarafından kültürün özellikleri sıralarında yer alan kültür bütünleştiricidir kavramının açıklamasıdır?

Kültürel sistem üyelerini beslemektedir. Kimlerin nerelerde, ne zaman, nasıl ve hangi davranışı sergileyeceğinde kültür yol göstermektedir.

Kültürel ögeler, toplumda yaşayan bireylerine bir doyum veya hizmet sağlayarak var olabilirler.

Kültür çoğunlukla ideal kurallardan ve davranış örüntülerinden oluşur. Bununla birlikte, kültürel sistemin üyesi olarak birey, kültürel kuralı ve kurala uymayan davranışı tanır.

Kültür bir bütündür ve bu bütünü anlayabilmek için bir yönünü irdeleyebilmek yeterli gelmez, bütün yönleriyle incelemek gerekir. Geleneklerde, kurumlarda, kurallarda ve değerlerde medyana gelen herhangi bir değişiklik dolaylı veya dolaysız kültürün bütün yönlerine etki eder.

İçgüdüsel ve kalıtımsal değil, her bireyin doğduktan sonraki yaşantısı içinde kazandıkları ile öğrenilir.

Açıklama:

Güvenç tarafından kültürün özellikleri sıralarında yer alan kültür bütünleştiricidir kavramının açıklaması: Kültür bir bütündür ve bu bütünü anlayabilmek için bir yönünü irdeleyebilmek yeterli gelmez, bütün yönleriyle incelemek gerekir. Geleneklerde, kurumlarda, kurallarda ve değerlerde medyana gelen herhangi bir değişiklik dolaylı veya dolaysız kültürün bütün yönlerine etki eder şeklindedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi bir kültürel topluluğa üye olmanın sonuçlarından değildir?

Kültür toplumun değerlerini bir araya getirir, içerir ve yorumlar.

Kültür bireyin kişiliğinin biçimlenmesinde ve kimliğinin belirlenmesinde rol oynar.

Kişiyi belirli bir insan grubunun içine sokar ve gruba bir içerik ve kimlik katar.

Kişilerin liderlik vasfını geliştirir.

İnsanlar, kültür yoluyla sosyal ve bireysel yaşamın anlamını ve amacını keşfederler.

Açıklama:

Kişilerin liderlik vasfını geliştirmesi bir kültürel topluluğa üye olmanın sonuçlarından değildir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi örgüt yönetiminin sorumluluklarından değildir?

Faaliyetlerin emniyetli bir şekilde yürütülebilmesi için gerekli üst düzey kararları alıp görevlendirmeleri yaparak etkin bir emniyet yönetim sistemini kurmak

Örgüt üyelerinin birbirleriyle sosyal ilişkilerini düzenlemek

Hem görevlendirilen hem de kendi faaliyetlerini yürüten personel için gerekli eğitimlerin etkin şekilde verilmesi

Her seviyede hangi tedbirlerin alınmasına ihtiyaç duyulduğunu belirlemek

Tedbirleri geliştirip uygulamak ve sonuçlarını değerlendirmek

Açıklama:

Örgüt üyelerinin birbirleriyle sosyal ilişkilerini düzenlemek örgüt yönetiminin sorumluluklarından değildir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi olumlu emniyet kültürünün karakteristik özelliklerindendir?

Hedefe odaklanma

Bireysel çalışma

Karşılıklı güvene dayalı olması

Sürekli eğitim

Sosyal iletişim

Açıklama:

Karşılıklı güvene dayalı olması olumlu emniyet kültürünün karakteristik özelliklerindendir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Westrum’un tanımladığı örgüt kültürü türlerinden olan bürokratik örgüt tipindeki ayırt edici özelliklerden biridir?

Sorunlar hakkında bilgi getirenlerin yolu kapalıdır.

Bilgi saklanır.

Bilgi etkin bir şekilde araştırılır.

Sorunlar hakkında bilgi getirilmesi için eğitim verilir.

Bilgi göz ardı edilir.

Açıklama:

Bilginin göz ardı edilmesi Westrum’un tanımladığı örgüt kültürü türlerinden olan bürokratik örgüt tipindeki ayırt edici özelliklerden biridir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi karar vermedeki aşamalar arasında yer almaz?

Zaman kaybını önlemek için alternatifler üzerinde durmamak

Hangi temelde karar verileceğinin belirlenmesi

Karar vermek için gerekli bütün verilerin toplanması ve çözümlenmesi

Alternatif çözümlerin tanımlanması

Alternatiflerin birbiriyle kıyaslanması

Açıklama:

Zaman kaybını önlemek için alternatifler üzerinde durmamak, karar vermedeki aşamalar arasında yer almaz. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi örgüt ya da grup üyelerinin emniyet kültürünü destekleyen özellikleri arasında yer almaz?

Olumlu olarak emniyete bağlı olmaları, faaliyetlerini yürütürken sürekli olarak emniyetle ilgili değerlendirme yapabilmeleri

Yaşanan olumsuzluklarda diğer örgüt ya da grup üyelerinin tedirgin etmemek için inisiyatif kullanarak kendi çözümlerini kendileri üretmeleri

Emniyet bildirimlerinde istekli olmaları

Çalışırken eylemlerinden kaynaklanan bilinmeyen tehlikeler olabileceğinin ve tanımlanmış risklerin bulunduğunun farkında olmaları

Emniyet konularıyla yüzleşirken kendilerini uyumlaştırabilmeleri ve buna istekli olmaları

Açıklama:

Yaşanan olumsuzluklarda diğer örgüt ya da grup üyelerinin tedirgin etmemek için inisiyatif kullanarak kendi çözümlerini kendileri üretmeleri örgüt ya da grup üyelerinin emniyet kültürünü destekleyen özellikleri arasında yer almaz. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Ücret, terfi, maddi olanaklar, çalışma şartları ve performans değerlemesi gibi unsurların belirlenmesi ve ölçümünde kullanılan metot, prosedür ve politikaların adil olma derecesi olarak tanımlanan adalet kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Eylemsel adalet

İşlemsel adalet

Etkileşimsel adalet

Örgütsel adalet

Dağıtımsal adalet

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi toplumsal kültürün özelliklerinden birisidir?

Kültür toplumsaldır

Kültür somut bir kavramdır

Kültür bireysel değerlerden oluşur

Kültür değişim göstermez

Kültür işyerinde öğrenilir

Açıklama:

Kültürün toplumsal olması dışındaki tüm seçenekler çeldiricidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
I Kültür bireyin kişiliğini etkiler.
II Kültür bireyin davranışlarını etkiler.
III Kültür bireyin tutumlarını etkiler.
IV Kültür bireyin değerlerini etkiler.

Yalnız III

I ve V

II, III ve IV

II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Seçeneklerden verilenlerin tamamı kültürel bir topluluğa üye olmanın getirdiklerindendir

Doğru Cevap: E

Soru 13

Dar ve geniş gövdeli 100 uçaklık bir filo ile iç hatlarda tarifesiz seferler düzenleyen bir havayolu işletmesindeki çalışanların geneli emniyeti tehdit edecek olayları bildirmenin değerli olduğuna inanmakta ve çalışanların geneli bunları bildirmektedir.
Yukarıda yapılan tespit söz konusu havayolu işletmesinde emniyet kültürünün aşağıda sıralanan hangi özelliklerini barındırmaktadır?

Emniyet kültürü etkisinin yönü

Emniyet kültürü etkisinin derinliği

Emniyet kültürü etkisinin yaygınlığı

Emniyet kültürü etkisinin karmaşıklığı

Emniyet kültürü etkisinin gücü

Yalnız III

I ve V

I, III ve V

II ve V

Yalnız II

Açıklama:

Öncelikle derinlik ve karmaşıklık emniyet kültürünün etkisinin özelliklerinden değildir.
Soruda verilen tespitlerin ilkinde bir havayolu işletmesindeki çalışanların genelinden söz edilmektedir. Bu etkinin yaygınlığının geniş bir kitleye ulaştığını göstermektedir ve dolayısıyla emniyet kültürü etkisinin yaygınlığı ile ilgilidir. Çalışanların genelinin gerçekten incident’ları bildirmeleri ise kültürün etkisinin gücüne işaret etmektedir. Davranışa yön veren etki güçlüdür ve davranışın gerçekten o yönde ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Sonuç olarak üç etkinin varlığı görülmektedir: I Emniyet kültürü etkisinin yönü / III Emniyet kültürü etkisinin yaygınlığı / V Emniyet kültürü etkisinin gücü

Doğru Cevap: C

Soru 14

Dar ve geniş gövdeli 200 uçaklık bir filo ile hem iç hem de dış hatlarda tarifeli seferler düzenleyen bir havayolu işletmesindeki çalışanların geneli emniyeti tehlikeye atan olayları raporlamanın ispiyonculuk olduğuna inanmakta ve çalışanların geneli bunları bildirmekten kaçınmaktadır.
Yukarıda yapılan tespit söz konusu havayolu işletmesinde emniyet kültürünün aşağıda sıralanan hangi özelliklerini barındırmaktadır?

Emniyet kültürü etkisinin yönü

Emniyet kültürü etkisinin gücü

Emniyet kültürü etkisinin karmaşıklığı

Emniyet kültürü etkisinin yaygınlığı

Emniyet kültürü etkisinin derinliği

Yalnız III

I, II ve IV

I ve V

II ve III

Yalnız I

Açıklama:

Soruda verilen tespitlerin ilkinde bir havayolu işletmesindeki çalışanların genelinden söz edilmektedir. Bu etkinin yaygınlığının geniş bir kitleye ulaştığını göstermektedir ve dolayısıyla emniyet kültürü etkisinin yaygınlığı ile ilgilidir. Emniyeti tehdit eden emniyetsiz olayları raporlamanın ispiyonculuk olduğuna inanılması ve gerçekten çalışanların genelinin bunları bildirmekten kaçınması öncelikle davranışın bildirmeme yönünde olacağına işaret etmektedir. Çalışanların genelinin gerçekten raporlamamaları ise kültürün etkisinin gücüne işaret etmektedir. Davranışa yön veren etki güçlüdür ve davranışın gerçekten o yönde ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Sonuç olarak üç etkinin varlığı görülmektedir: I Emniyet kültürü etkisinin yönü / II Emniyet kültürü etkisinin yaygınlığı / IV Emniyet kültürü etkisinin gücü

Doğru Cevap: B

Soru 15

I Emniyet kültürü çalışanların tutumlarına yön verir
II Emniyet kültürü çalışanların bilgilerine yön verir
III Emniyet kültürü adalet kültürü politikalarına yön verir
IV Emniyet kültürü çalışanların deneyim kazanmalarına yön verir
Yukarıdaki ifadelerden hangisi emniyet kültürünün emniyetle ilişkisini açıklamaktadır?

Yalnız III

I ve II

I ve IV

I ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Emniyet kültürü çalışanların tutumlarına ve politikalara yön verir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi James Reason’a göre olumlu emniyet kültürü bileşenlerinden birisidir?

Adalet Kültürü

Bürokrasi Kültürü

Patoloji Kültürü

İspiyonlama Kültürü

Yaratıcılık Kültürü

Açıklama:

Adalet kültürü dışındakiler James Reason’ın olumlu emniyet kültürü bileşenlerinden değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Bir havayolu işletmesindeki çalışanların geneli insan hatalarının kök sebeplerini raporladıklarında rapora konu olan arkadaşlarının cezalandırılacaklarına inandıkları için bildirimde bulunmaktan kaçınmaktadırlar.
Yukarıda yapılan tespite göre söz konusu havayolu işletmesinde olumlu emniyet kültürünün hangi bileşenleri hakkında fikir elde edilebilir?

Sadece raporlama kültürü

Adalet ve raporlama kültürü

Sadece adalet kültürü

Öğrenme ve adalet kültürü

Esneklik ve öğrenme kültürü

Açıklama:

Havayolu işletmesi çalışanlarının geneli insan hatalarının kök sebeplerini raporlamanın ispiyonculuk olduğuna inanıyorlarsa bu örnek zayıf bir olumlu raporlanma kültürüne işaret etmektedir. Yöneticilerin ispiyoncuları cezalandırdığına inanmak ve bu nedenle bildirim yapmamak ise zayıf bir adalet kültürünün varlığına işaret etmektedir. Sonuç olarak yapılan tespitte adalet ve raporlama kültürü bileşenlerinin işaretleri görülmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi olumlu öğrenme kültürünün geliştirilmesi için gereklidir?

Esneklik Kültürü

Bürokrasi Kültürü

Raporlama Kültürü

İspiyonlama Kültürü

Yaratıcılık Kültürü

Açıklama:

Olumlu öğrenme kültürünün geliştirilmesi için olmazsa olmaz olumlu bir raporlama kültürüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi bir havaaracı bakım örgütünde olumlu emniyet kültürünün geliştirilmesini sağlayacak eylem değildir?

Mevzuata Uyumluluk İzleme müdürünün kural ihlallerini sorumlu müdüre bildirmesi

Emniyet Yönetim Sistemi müdürünün üst düzey yöneticilere emniyeti konularında öneriler sunması

Mevzuata Uyumluluk Sistemi sorumlusunun trafikte kuralları ihlal etmesi

Üst düzey yönetimin raporlamayı artıracak önlemler alması

Üst düzey yönetimin ihlallere adil bir yaptırım uygulaması

Açıklama:

Mevzuata Uyumluluk Sistemi sorumlusunun trafikte kuralları ihlal etmesi kendi havacılık örgütündeki rolünün gerekleri ile taban tabana zıttır ve bu nedenle olumlu emniyet kültürü açısından son derece kötü bir örnek olma durumudur. Ayrıca müdürün inandırıcılığı azalacak, çalışanların güvenini yitirecektir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

i. İnsan hatalarının cezalandırılması
ii. Olumlu adalet kültürünü destekleyecek bir disiplin sisteminin kurulması
iii. Örgütsel güvenin geliştirilmesi
iv. Kural ihlallerine yaptırım uygulanmaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir havayolu işletmesinde olumlu emniyet kültürünün geliştirilmesini desteklemez?

I ve II

III ve IV

I ve IV

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hataların cezalandırılması, buna karşın ihlallerin yaptırıma uğratılmaması olumlu emniyet kültürünün geliştirilmesini engeller.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi kültürün özelliklerinden biri değildir?

Çoğunlukla ideal kurallardan ve davranış örüntülerinden oluşur.

Paylaşılan inançlar, değerler, kabul edilen davranışlar ve tutumlar

Bireyin doğduktan sonraki yaşantısı içinde kazandıkları ile öğrenilir

Doğal çevreden bağımsız olarak değişkenlik gösterebilir

Topluma bir doyum veya hizmet sağlayarak var olabilir

Açıklama:

Kültür doğal çevreye uyum göstererek değişebilen bir kavramdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Kültürün örgüt üyeleri üzerindeki yaptırım düzeyi çalışan davranışlarının hangi etki unsuruyla tanımlanmaktadır?

Etkinin yönü

Etkinin gücü

Etkinin düzeyi

Etkinin yaygınlığı

Etkinin sorumluluğu

Açıklama:

Örgüt kültürünün çalışan davranışlarına etkisi, örgüt kültürünün şekillendirdiği normlarda hayat bulur ve üç unsuru bulunmaktadır. Etkinin gücü; kültürün örgüt üyeleri üzerindeki yaptırım düzeyidir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi emniyet kültürü kavramının ilk ortaya çıkışına sebep olmuştur?

Çernobil nükleer santral kazası

Handley Page O/400 Londra Cricklewood-Paris Le Bourget seferi uçak kazası

1970 Bhola kasırgası

II. Dünya Svaşı

Cocorde uçağının ilk süpersonik jet kazası

Açıklama:

26 Nisan 1986’da Çernobil nükleer santral kazası gerçekleşmiştir. İlk kez bu felaket üzerine yayımlanan kaza raporunda yer bulan emniyet kültürü kavramı, yazında bu tarihten sonra tartışılmaya başlamıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Hangi temelde karar verileceğinin belirlenmesi,
Karar vermek için gerekli bütün verilerin toplanması ve çözümlenmesi
Alternatifler arasından seçim yapmak için kullanılacak ölçütler belirlenmesi,
Alternatif çözümlerin tanımlanması,
Her alternatifle ilgili ihtimallerin araştırılması,
Alternatiflerin birbiriyle kıyaslanması,
Alternatiflerden birinin seçilip uygulanması

Yukarıda karar verme süreçlerinin aşamaları verilmiştir. Bu aşamalar değerlendirildiğinde hangi ikisinin sırasının değiştirlmesi gerektiğini belirleyiniz

3 ve 5

2 ve 3

5 ve 6

1 ve 2

3 ve 4

Açıklama:

Karar verme süreçlerinde öncelikle alternatif çözümlerin tanımlanması sonrasında ise ölçütlerin belirlenmesi gerekmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Bilgi etkin bir şekilde araştırılır 1
Örgüt adildir ve bağışlayıcıdır.
Hataların kök nedenleri sorgulanır.3
Sorumluluklar ilgili bölümlerde üstlenilir
Köprülemeye izin vardır fakat ihmal edilir.

Yukarıda yer alan ifadelerden hangileri Bürokratik örgüt tipinin özellikleri arasında yer almaktadır?

I-II ve V

I ve III

II-IV ve V

I-II-III ve IV

Açıklama:

Bürokratik örgüt tipinin özellikleri arasında şunlar yer almaktadır;

Köprülemeye izin vardır fakat ihmal edilir.
Sorumluluklar ilgili bölümlerde üstlenilir
Sorunlar hakkında bilgi getirenlere tahammül edilir.
Bilgi göz ardı edilir.
Örgüt adildir ve bağışlayıcıdır.

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Asya havayolu işletmesinde yüksek tempolu faaliyetler yürütülmektedir. Bu süreçte işletme zamanında ve etkin bir şekilde müdahalede bulunarak yapısal bir değişime gitmiş ve bazı personellerini güçlendirmiştir. Bu durumda işletmede olumlu emniyet kültürünün hangi bileşeninden söz edilmektedir?

Adalet kültürü

Raporlama kültürü

Bilgilendirme kültürü

Öğrenme kültürü

Esneklik kültürü

Açıklama:

Yüksek tempolu faaliyetlerin yürütülmesinin gerektiği koşullarda ya da tehlikeli durumlarla karşılaşıldığında yapısal değişime gitme, özel konumdaki personeli geçici olarak güçlendirme gibi örgütün özel duruma karşılık verebilecek dönüşümleri zamanında ve etkin şekilde gerçekleştirme becerisini gösterebildiği kültür esneklik kültürüdür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Havacılık örgütlerinin öğrenen örgüt olmayı başaracak mekanizmaları geliştirebilmiş olması hangi kültür bileşenin temsil edildiğini göstermektedir?

Bilgilendirme kültürü

Raporlama kültürü

Bilişim kültürü

İlim kültürü

Norm kültürü

Açıklama:

Havacılık örgütlerinde bilgilendirme kültürünün olması, o örgütün aynı zamanda öğrenen örgüt olmayı başaracak mekanizmaları geliştirebilmiş olması anlamına gelir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi emniyetin tesis edilerek sürekliliğinin sağlanmasında, en etkin faktördür?

İnsan

Eğitim

Teknoloji

Alışkanlıklar

Kurallar

Açıklama:

Emniyetin tesis edilerek sürekliliğinin sağlanmasında, en etkin faktör insandır. Doğru cevap A'dır

Doğru Cevap: A

Soru 29

Misyon cümlesinin yararlı olabilmesi için, üst yönetimin bunu doğru belirlemesi ve belirli zamanlarda işlenmesi gerekir
İşletmelerde stratejik seviyede karar vericilerin işletme felsefesini belirgin şekilde ifade etmeleri için kullanılırlar,
İşletmenin özbenliğini kısmen yansıtır
kurumsal kimliği ifade etmenin de bir aracıdır
Emniyet kültürünün güçlendirilmesi için belirleyeceği felsefenin misyon cümlesine yansıtılması gerekmektedir.

Yukarıda misyona ilişkin ifadelerden hangileri doğrudur?

II ve IV

II-IV ve V

I-II ve IV

II-III ve V

III ve IV

Açıklama:

Misyon cümlesinin yararlı olabilmesi için, üst yönetimin bunu doğru belirlemesi ve sürekli işlenmesini sağlaması gerekmektedir. Ayrıca, işletmenin özbenliğini (self-concept) net biçimde yansıtırlar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Kültür, bir grup insanın bireysel ve toplu yaşamlarını anlamada, düzenlemede ve yapılandırmada kullandıkları ........ve ......... sistemidir. Cümledeki boşluklara uygun gelen ifadeler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

görüş - düşünceler

araç - gereç

fikirler - yargılar

gelenek - görenekler

inançlar - değerler

Açıklama:

Kültür, bir grup insanın bireysel ve toplu yaşamlarını anlamada, düzenlemede ve yapılandırmada kullandıkları inançlar ve değerler sistemidir. Tek başına kullanıldığında kültür, hemen hemen insan yaşamının tümünü kapsar. Sıfat olarak kullanıldığında, insan yaşamının sıfat tarafından tanımlanan alanı veya yönü hakkındadır. İş kültürü, meslek kültürü, ahlaki, siyasi ve akademik kültür terimleri yaşamın ilgi alanlarını, kavramlaştırma, sınırlama, yapılanma ve düzenlenme biçimleri de dâhil denetleyen inanç ve değerler için kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Çalışanların davranışları üzerindeki örgüt kültürünün etkisi aşağıdakilerden hangisinin belirlediği koşullarda ortaya çıkar?

örgütsel iletişim

kurumsal motivasyon

örgütsel değerler

kurumsal kimlik

kurumsal sosyal sorumluluk

Açıklama:

Çalışanların davranışlarına örgüt kültürünün etkisi örgütsel iletişimin belirlediği koşullarda ortaya çıkar. Örgütsel iletişim insanların ortak amaçlarda bir araya gelmesini sağlayan bir güçtür. Örgütte iş birliğini ve uyumu sağlayan, bağlayıcı bir süreçtir. Örgütsel iletişim örgüt çalışanlarının sosyal ve psikolojik gereksinimlerine bağlı olarak ortaya çıkan, programlanmamış paylaşımlarını da kapsar.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Kural olarak benimsenmiş ve yerleşmiş ilke veya kanuna uygun duruma hangi ad verilmektedir?

değer

örf

nitelik

gelenek

norm

Açıklama:

Norm, kural olarak benimsenmiş ve yerleşmiş ilke veya kanuna uygun durumdur. Örgütte düzeni sağlayan, bireylere yol gösteren, doğru ve yanlışı, olumlu ve olumsuzu belirleyen kurallardır. Bireylerin davranışları normlara göre değerlendirilir, onaylanır ya da kınanır. Böylece çalışanların gündelik faaliyetleri düzenlenmiş, rehberlik edilmiş olur. Norma uygun davranışlar ödül ve beğeni görürken norma aykırı davranışlar kınanır ya da cezalandırılır.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi üretici tip örgütlerin ayırt edici özelliklerinden biri değildir?

bilgi etkin bir şekilde araştırılır

sorumluluklar ilgili bölümlerde üstlenilir

köprüleme ödüllendirilir

hataların kök nedenleri sorgulanır

yenilikçi düşünceler iyi karşılanır

Açıklama:

Kültür tiplerinin ayırt edici özellikleri tablosunda da görüldüğü gibi doğru cevap: B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Güçlü bir olumlu emniyet kültürüne sahip olan örgütler, emniyetin güvence altına alınmasının hedeflendiği, ........... dayalı iletişimin sağlandığı ve emniyet risklerini önlemek üzere geliştirilen tedbirlerin etkili olduğu örgütlerdir. Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

bilgi saklamaya

maddi beklentiye

ast-üst ilişkisine

karşılıklı güvene

çıkar ilişkisine

Açıklama:

Güçlü bir olumlu emniyet kültürüne sahip olan örgütler, emniyetin güvence altına alınmasının hedeflendiği, karşılıklı güvene dayalı iletişimin sağlandığı ve emniyet risklerini önlemek üzere geliştirilen tedbirlerin etkili olduğu örgütlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdaki emniyet kültürü bileşenlerinden hangisinde çalışanlar emniyete ilişkin potansiyel tehlikeler ve risklerle ilgili tüm konuları gönüllü olarak paylaşabilmektedirler?

raporlama kültürü

bilgilendirilme kültürü

öğrenme kültürü

esneklik kültürü

adalet kültürü

Açıklama:

Güçlü olumlu raporlama kültüründe, çalışanlar emniyete ilişkin potansiyel tehlikeler (hazard) ve risklerle ilgili tüm konuları özgürce ve gönüllü olarak rapor edebilir ve paylaşabilir. Buna kendi hataları ve emniyeti artırma önerileri de dâhildir. Raporlar ciddiye alınır ve geri bildirim uygulanır. Raporlama kültürünün bulunduğu örgütlerde çalışanlar, kendi hatalarının ya da birlikte çalıştıkları çalışma arkadaşlarının hatalarının ayıp ya da suç olmadığının farkındadırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Değerlerin benimsenmesi ve paylaşılması için çalışanların emniyet konusunda sergiledikleri raporlama eylemlerinin .............. teşvik edilmesi gerekir. Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

kıdem yükseltme ile

ödüllerle

olumlu geri beslemelerle

terfi ve promosyonlarla

prim ödemeleriyle

Açıklama:

Değerlerin benimsenmesi ve paylaşılması için çalışanların emniyet konusunda sergiledikleri raporlama eylemlerinin olumlu geri beslemelerle teşvik edilmesi gerekir. Böylece raporlama konusunda olumlu geri beslemeler sonucunda tutumlar yönlendirilmiş olur. Bununla birlikte, üst yönetimin ilan edebileceği “cezasız raporlama” taahhüdü, örgüt stratejisinde emniyete verilen öncelik veya ayrıcalık gibi destekler de raporlamaya yönelik tutumların yönlendirilmesini, zaman içinde inançların ve değerlerin gelişmesini sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdaki emniyet kültürü bileşenlerinden hangisinde emniyete yönelik veriler etkin şekilde toplanır, analiz edilir ve hatalarla ihlâllerin her seviyede raporlanmasını yaygınlaştırmak üzere etkili bir sistem kurulup işletilir?

raporlama kültürü

bilgilendirilme kültürü

öğrenme kültürü

paylaşma kültürü

esneklik kültürü

Açıklama:

Bilgilendirilme kültüründe emniyete yönelik veriler etkin şekilde toplanır, analiz edilir ve hatalarla ihlâllerin her seviyede raporlanmasını yaygınlaştırmak üzere etkili bir sistem kurulup işletilir. İnsan faktöründen, teknik faktörlerden, örgütsel faktörlerden ve örgüt çevresinden kaynaklanan faktörlerden derlenen bilgi böyle bir sistemi işletmeye ve yönetmeye yarar.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdaki emniyet kültürü bileşenlerinden hangisinde dersler ve sonuçlar çıkartılır ve kökten değişimler de dâhil her türlü tedbir alınıp uygulanır?

değişim kültürü

adalet kültürü

esneklik kültürü

öğrenme kültürü

bilgilendirilme kültürü

Açıklama:

Öğrenme kültüründe elde edilen verilerden dersler ve sonuçlar çıkartılır ve kökten değişimler de dâhil her türlü tedbir alınıp uygulanır. Öğrenme kültürü, çalışanların bilgi ve becerilerini geliştirmelerini cesaretlendirir. Çalışanlar emniyet konularında sürekli bilgilendirilir. Emniyeti ilgilendiren her olaydan ders çıkartılır ve gerekli değişimler gerçekleştirilir. Öğrenme kültürünün bulunduğu örgütler, emniyet için gerek duyulan bilginin toplanması, işlenmesi, değerlendirilmesi ve karşılık gelecek önlemlerin geliştirilmesi süreçlerini iyi işletebilen ve öğrenen örgüt düzeyine gelebilmiş örgütlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Olumlu emniyet kültürünün güçlendirilmesi için en büyük ihtiyaç bilgili, emniyet konusunda farkındalığa sahip, iletişime açık çalışanlardır. Örgütte ortaya çıkan tehlikeleri, emniyetsiz durumları görüp, rapor edip çözümüne ortak olabilmeleri için çalışanların desteği ........... sayesinde sağlanır. Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

normlar

değerler

sadakat

adalet

teşvik

Açıklama:

Olumlu emniyet kültürünün güçlendirilmesi için en büyük ihtiyaç “bilgili, emniyet konusunda farkındalığa sahip, iletişime açık çalışanlar”dır. Örgütte ortaya çıkan tehlikeleri, emniyetsiz durumları görüp, rapor edip çözümüne ortak olabilmeleri için çalışanların desteği adalet sayesinde sağlanır.

Doğru Cevap: D

Soru 40

I.Süreklidir, II.Değişmezdir, III.Dinamiktir, IV.Emredicidir, V.İnşa edicidir Yukarıda verilen maddelerden hangileri kültürün özellikleridir?

I,III,IV,V

I,II,III

III,IV,V

I,II,III,IV,V

I,II,V

Açıklama:

“kültür süreklidir, öğrenilir, paylaşılır, değişkendir, dinamiktir, emredicidir, inşa edicidir ve toplumsaldır” Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Kültürün bir yönünü irdeleyebilmek yeterli gelmez, bütün yönleriyle incelemek gerekir. Geleneklerde, kurumlarda, kurallarda ve değerlerde medyana gelen herhangi bir değişiklik dolaylı veya dolaysız kültürün bütün yönlerine etki eder. Yukarıda verilen açıklama hangi seçenekteki özellikle ilgilidir?

Kültür toplumsaldır

Kültür ideal ya da idealleştirilmiş kurallar sistemidir

Kültür ihtiyaçları karşılayıcı ve doyum sağlayıcıdır

Kültür bütünleştiricidir

Kültür değişir

Açıklama:

Kültür bütünleştiricidir: Kültür bir bütündür ve bu bütünü anlayabilmek için bir yönünü irdeleyebilmek yeterli gelmez, bütün yönleriyle incelemek gerekir. Geleneklerde, kurumlarda, kurallarda ve değerlerde medyana gelen herhangi bir değişiklik dolaylı veya dolaysız kültürün bütün yönlerine etki eder.Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

I.Normlar
II.İnançlar
III.Değerler
IV.Tutumlar
V.Dil
Örgüt kültürü yukarıda verilen maddelereden hangileri aracılığıyla çalışan davranışlarına yön verir?

I,II,III,IV,V

I,II,III

III,IV,V

II,III,V

I,II,III,IV

Açıklama:

Örgüt kültürü, normlar, inançlar ve değerler aracılığıyla çalışan davranışlarına yön verir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

I.Emniyetle ilgili çalışmalara tüm seviyelerde çalışanların dâhil edilerek, ve özellikle üst yönetimde önem veriliyor olması, II.Yakın ilgiye dayalı güven ortamının sağlanmış olması III.Örgütte hatalardan ve yeni ortaya çıkan tehlikelerden haberdar olunmasını sağlayacak açık iletişim ortamının bulunması IV.Çalışanların emniyeti geliştirmek üzere başvurulan yöntemlere inanması, bütünleşmesi Güçlü olumlu emniyet kültürünün ayırt edici özellikleri yukarıda verilen maddelerden hangileridir?

I,II,IV

I,III,IV

I,II,III,IV

I,III,IV

II,III,IV

Açıklama:

Örgüt ya da grup üyelerinin emniyet kültürünü destekleyen özellikleri aşağıda sıralanmaktadır

Emniyetle ilgili çalışmalara tüm seviyelerde çalışanların dâhil edilerek, tüm seviyelerde ve özellikle üst yönetimde önem veriliyor olması,

Yakın ilgiye dayalı güven ortamının sağlanmış olması (tüm çalışanların dikkatli şekilde ve bir diğerine yardımcı olacak şekilde emniyete destek olurken kaçınılmaz hatalar ve acemiliklerle başa çıkılması),

Örgütte hatalar hakkında rahatça konuşulmasını sağlayacak, hatalardan ve yeni ortaya çıkan tehlikelerden haberdar olunmasını sağlayacak açık iletişim ortamının bulunması,

Çalışanların emniyeti geliştirmek üzere başvurulan yöntemlere inanması, bütünleşmesidir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Kültür aşağıdakilerden hangisini temsil etmez?

İnanç

Bilgi

Ekonomi

Değer

Sanat eseri

Açıklama:

Kültür, bireyin davranışlarını yönlendiren etkinlikleri kapsar. Yaygın anlamıyla bilgi, inanç, değer, fikir, sanat eseri gibi semboller dizisini temsil eder. Ekonomi bu temsiller arasında yer almadığı için doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Kültür somut bir kavramdır.
Kültür bütünleştiricidir.
Kültür değişmez.
Kültür tarihidir.

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri kültüre ait bir özelliktir?

I ve II

II ve IV

III ve IV

II ve III

I ve III

Açıklama:

Kültürün özellikleri şunlardır:

Kültür soyut bir kavramdır
Kültür öğrenilir
Kültür toplumsaldır
Kültür tarihidir ve süreklidir
Kültür ideal ya da idealleştirilmiş kurallar sistemidir
Kültür ihtiyaçları karşılayıcı ve doyum sağlayıcıdır
Kültür değişir Kültür bütünleştiricidir

Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Kültürün örgüt üyeleri üzerindeki yaptırım düzeyine ne ad verilir?

Etkinin yaygınlığı

Örgüt kültürü

Etkinin yönü

Etkinin gücü

Alt kültür

Açıklama:

Kültürün örgüt üyeleri üzerindeki yaptırım düzeyine "etkinin gücü" denir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi güçlü emniyet kültürünün ayırt edici özelliklerinden biridir?

Örgütte hatalar hakkında rahatça konuşulmasını sağlayacak, hatalardan ve yeni ortaya çıkan tehlikelerden haberdar olunmasını sağlayacak açık iletişim ortamının bulunması

Olumlu olarak emniyete bağlı olmaları, faaliyetlerini yürütürken sürekli olarak emniyetle ilgili değerlendirme yapabilmeleri,

Çalışırken eylemlerinden kaynaklanan bilinmeyen tehlikeler olabileceğinin ve tanımlanmış risklerin bulunduğunun farkında olmaları,

Emniyet konularıyla yüzleşirken kendilerini uyumlaştırabilmeleri ve buna istekli olmaları,

Emniyeti korumak ve geliştirmek için sürekli bu şekilde davranmaya devam etmeleri

Açıklama:

Güçlü olumlu emniyet kültürünün ayırt edici özellikleri şunlardır:
• Emniyetle ilgili çalışmalara tüm seviyelerde çalışanların dâhil edilerek, tüm seviyelerde ve özellikle üst yönetimde önem veriliyor olması,
• Yakın ilgiye dayalı güven ortamının sağlanmış olması (tüm çalışanların dikkatli
şekilde ve bir diğerine yardımcı olacak şekilde emniyete destek olurken kaçınılmaz
hatalar ve acemiliklerle başa çıkılması),
• Örgütte hatalar hakkında rahatça konuşulmasını sağlayacak, hatalardan ve yeni
ortaya çıkan tehlikelerden haberdar olunmasını sağlayacak açık iletişim ortamının
bulunması,
• Çalışanların emniyeti geliştirmek üzere başvurulan yöntemlere inanması,
bütünleşmesi.
Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Örgütün en uzak noktasından itibaren emniyet için gerekli bilginin alınabiliyor olmasıdır. Yönetimin geliştirip çalışanlara gösterdiği etkin tedbirler sayesinde emniyeti olumlayan değerlerin, inançların ve tutumların gelişmesidir. Yukarıda verilen maddelerle hangi olumlu emniyet kültürü bileşenlerinin faydalarından bahsedilmektedir?

Bilgilendirilme Kültürü

Öğrenme Kültürü

Raporlama Kültürü

Esneklik Kültürü

Adalet Kültürü

Açıklama:

Sonuç olarak, havacılık örgütlerinde raporlama kültürünün geliştirilmesi iki yönde fayda sağlamaktadır. Bunlardan birincisi, örgütün en uzak noktasından itibaren emniyet için gerekli bilginin alınabiliyor olmasıdır. İkincisi de raporlama sonucunda yönetimin geliştirip çalışanlara gösterdiği etkin tedbirler sayesinde emniyeti olumlayan değerlerin, inançların ve tutumların gelişmesidir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi kültürün yayılıp daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlayan kültürel ögedir?

Giyim

Tarih

Dil

Değer

İnanç

Açıklama:

Giyim, sanat, tarih, inançlar, değerler, tutumlar, dil, tarih gibi kültüre etkisi olan, onu şekillendiren unsurlar onu oluşturan ögelerdir. Bu ögelerden dil, aynı zamanda kültürün yayılıp daha geniş kitlelere ulaşmasını da sağlar. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Davranışlara rehberlik eden, kişisel olan, sözler ve eylemler yoluyla gözlemlenebilen kültürel öge aşağıdakilerden hangisidir?

Dil

Değer

Tarih

Giyim

Sanat

Açıklama:

Giyim, sanat, tarih, inançlar, değerler, tutumlar, dil, tarih gibi kültüre etkisi olan, onu şekillendiren unsurlar onu oluşturan ögelerdir. Bunlar içerisinde değer,varlıklara insanların yüklediği anlamlarda tanımlanır. Kişiseldirler, sözler ve eylemler yoluyla gözlenirler. Değerler davranışlara rehberlik eder, seçenekler arasında neyin iyi ve neyin kötü olduğunu değerlendirmekte belirleyici olarak görev yaparlar. Bu bağlamda doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi grup üyelerinin emniyet kültürünü destekleyen özelliklerden biri değildir?

Emniyeti korumak ve geliştirmek için sürekli bu şekilde davranmaya devam etmeleri

Emniyet konularıyla yüzleşirken kendilerini uyumlaştırabilmeleri ve buna istekli olmaları

Çalışırken eylemlerinden kaynaklanan bilinmeyen tehlikeler olabileceğinin ve tanımlanmış risklerin bulunduğunun farkında olmaları

Olumlu olarak emniyete bağlı olmaları, faaliyetlerini yürütürken sürekli olarak emniyetle ilgili değerlendirme yapabilmeleri

Örgütte hatalar hakkında rahatça konuşulmasını sağlayacak, hatalardan ve yeni ortaya çıkan tehlikelerden haberdar olunmasını sağlayacak açık iletişim ortamının bulunması

Açıklama:

Grup üyelerinin emniyet kültürünü destekleyen özellikler:
• Olumlu olarak emniyete bağlı olmaları, faaliyetlerini yürütürken sürekli olarak
emniyetle ilgili değerlendirme yapabilmeleri,
• Emniyet bildirimlerinde istekli olmaları,
• Çalışırken eylemlerinden kaynaklanan bilinmeyen tehlikeler olabileceğinin ve tanımlanmış risklerin bulunduğunun farkında olmaları

Emniyet konularıyla yüzleşirken kendilerini uyumlaştırabilmeleri ve buna istekli olmaları,
• Emniyeti korumak ve geliştirmek için sürekli bu şekilde davranmaya devam etmeleri

Örgütte hatalar hakkında rahatça konuşulmasını sağlayacak, hatalardan ve yeni ortaya çıkan tehlikelerden haberdar olunmasını sağlayacak açık iletişim ortamının bulunması ise güçlü olumlu emniyet kültürünün ayırt edici özellikleri arasında olduğundan doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi örgüt kültür tiplerinden üreticiye ait bir özellik değildir?

Bilgi etkin bir şekilde araştırılır

Sorumluluklar ilgili bölümlerde üstlenilir

Köprüleme ödüllendirilir

Hataların kök nedenleri sorgulanır

Yenilikçi düşünceler daima iyi karşılanır

Açıklama:

Üretici olarak adlandırılan örgüt kültür tipinin özellikleri şunlardır:

Bilgi etkin bir şekilde araştırılır.
Sorunlar hakkında bilgi getirilmesi için eğitim verilir.
Sorumluluklar tüm çalışanlar tarafından paylaşılır.
Köprüleme ödüllendirilir.
Hataların kök nedenleri sorgulanır.
Yenilikçi düşünceler daima iyi karşılanır.

B seçeneğinde yer alan "Sorumluluklar ilgili bölümlerde üstlenilir" ifadesi ise örgüt kültür tiplerinden Bürokratiğe ait bir özellik olduğundan doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Bürokratik örgüt tipine ait bir özelliktir?

Sorunlar hakkında bilgi getirenlere tahammül edilir.

Sorunlar hakkında bilgi getirilmesi için eğitim verilir.

Sorumluluklar tüm çalışanlar tarafından paylaşılır.

Yenilikçi düşünceler daima iyi karşılanır.

Hataların kök nedenleri sorgulanır.

Açıklama:

Bürokratik örgüt tipinin özellikleri şunlardır:

Bilgi göz ardı edilir
Sorunlar hakkında bilgi getirenlere tahammül edilir.
Sorumluluklar ilgili bölümlerde üstlenilir
Köprülemeye izin vardır fakat ihmal edilir.
Örgüt adildir ve bağışlayıcıdır.
Yenilikçi düşüncelerin sorun yaratacağı düşünülür.

Bu özellikler bağlamında doğru cevap A seçeneğidir. Diğer seçeneklerde yer alan özellikler ise üretici örgüt kültürüne ait özelliklerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Emniyetsizlikler örtbas edilir
Örgüt adildir ve bağışlayıcıdır.
Yenilikçi düşünceler derhal yok edilmek istenir.
Yenilikçi düşüncelerin sorun yaratacağı düşünülür

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Patolojik örgüt tipinin özelliklerindendir?

I ve II

I ve IV

I ve III

II ve III

III ve IV

Açıklama:

Patolojik örgüt tipine ait özellikler şunlardır:

Bilgi saklanır.
Sorunlar hakkında bilgi getirenlerin yolu kapalıdır.
Sorumluluklardan kaçınılır.
Köprüleme (sıralı amirleri izlemeden raporlama) hevesi kırılır.
Emniyetsizlikler örtbas edilir.
Yenilikçi düşünceler derhal yok edilmek istenir.

Bu özellikler bağlamında doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

"Yüksek tempolu faaliyetlerin yürütülmesinin gerektiği koşullarda ya da tehlikeli durumlarla karşılaşıldığında yapısal değişime gitme, özel konumdaki personeli geçici olarak güçlendirme gibi örgütün özel duruma karşılık verebilecek dönüşümleri zamanında ve etkin şekilde gerçekleştirme becerisini gösterebildiği kültürdür."
Yukarıda bahsedilen kültür hangi seçenekte verilmiştir?

Raporlama Kültürü

Adalet Kültürü

Bilgilendirilme Kültürü

Öğrenme Kültürü

Esneklik kültürü

Açıklama:

Esneklik kültüründe, yüksek tempolu faaliyetlerin yürütülmesinin gerektiği koşullarda ya da tehlikeli durumlarla karşılaşıldığında yapısal değişime gitme, özel konumdaki personeli geçici olarak güçlendirme gibi örgütün özel duruma karşılık verebilecek dönüşümleri zamanında ve etkin şekilde gerçekleştirme becerisini gösterebildiği kültürdür.Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Çalışanlar işlerini kaybetmek ya da cezalandırılmak korkusunu hangi örgütlerde yaşarlar?

Esneklik kültürünün olmadığı örgütlerde

Üst yönetimin desteğinin sağlanamadığı örgütlerde

Örgütsel güvenin az olduğu örgütlerde

Adalet kültürünün olmadığı örgütlerde

Bilgilendirilme kültürünün olmadığı örgütlerde

Açıklama:

Örgütsel güvenin az olduğu örgütlerde, çalışanlar işlerini kaybetmek ya da cezalandırılmak korkusu yaşarlar. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

I.Üst yönetimin desteğinin sağlanması II.Örgütsel güvenin geliştirilmesi III.Raporlama kültürünün gelişmesi IV.Adalet kültürünün geliştirilmesi Havacılık örgütlerinde olumlu emniyet kültürünün geliştirilmesi için yukarıda verilen maddelerden hangilerine dikkat edilmelidir?

I,II,III,IV

I,III,IV

I,II,IV

I ve III

I,II,III

Açıklama:

Raporlama kültürünün gelişmesi olumlu emniyet kültürünün bileşenlerindendir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi havacılık örgütlerinde uygulamaların adil olmadığı kanısı uyandıkça veya yaygınlaştıkça, çalışanların karşılaşabileceği durumlardan değildir?

İş birliği ve yardımseverlik azalabilir

Geri çekilme davranışları görülebilir

İşverene ya da örgüte bağlılığı azalabilir,

Aralarında iletişim sorunları baş gösterebilir,

Yeni ikazların geliştirilmesi gerekebilir

Açıklama:

Havacılık örgütlerinde uygulamaların adil olmadığı kanısı uyandıkça veya yaygınlaştıkça, çalışanların performansları düşebilir, geri çekilme davranışları görülebilir, stres seviyeleri yükselir, işverene ya da örgüte bağlılığı azalabilir, iş değiştirme isteği artabilir, aralarında iletişim sorunları baş gösterebilir, iş birliği ve yardımseverlik azalabilir . Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

"Bu tür örgütlerde örneğin üst yönetim desteği zayıftır. Üst yönetim desteği olmadan etkili çözümleri örgüt genelinde hayata geçirmek neredeyse olanaksızdır. Ayrıca, zayıf olumlu emniyet kültüründe kişiler suçlanmakta ve korkutulmaktadır. Bu yüzden tanımlanan çözümler işleyişte, prosedürlerde, kurallarda iyileştirmeler yerine birilerinin suçlu bulunup şiddetle ikaz edilmesi ya da cezalandırılması, hatta işten çıkarılması olarak karşımıza çıkacaktır." Yukarıda verilen açıklama havacılık örgütlerinde emniyet kültürü çalışanlarının hangi karar verme aşamalarından bahsetmektedir?

Alternatif çözümlerin tanımlanması,

Her alternatifle ilgili ihtimallerin araştırılması,

Alternatiflerden birinin seçilip uygulanması

Karar vermek için gerekli bütün verilerin toplanması ve çözümlenmesi,

Hangi temelde karar verileceğinin belirlenmesi,

Açıklama:

Olumlu emniyet kültürünün alternatif çözümlerin tanımlanmasında etkisi olacaktır. Zayıf olumlu emniyet kültürleri, etkili alternatifleri daha baştan yok edecektir. Bu tür örgütlerde örneğin üst yönetim desteği zayıftır. Üst yönetim desteği olmadan etkili çözümleri örgüt genelinde hayata geçirmek neredeyse olanaksızdır. Ayrıca, zayıf olumlu emniyet kültüründe kişiler suçlanmakta ve korkutulmaktadır. Bu yüzden tanımlanan çözümler işleyişte, prosedürlerde, kurallarda iyileştirmeler yerine birilerinin suçlu bulunup şiddetle ikaz edilmesi ya da cezalandırılması, hatta işten çıkarılması olarak karşımıza çıkacaktır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Kültürün, İçgüdüsel ve kalıtımsal değil, her bireyin doğduktan sonraki yaşantısı içinde kazanımlar olduğunu özetleyebilecek bir özelliğidir?

Kültür değişir.

Kültür öğrenilir.

Kültür soyut bir kavramdır.

Kültür ideal ya da idealleştirilmiş kurallar sistemidir.

Kültür bütünleştiricidir.

Açıklama:

Kültür öğrenilir: İçgüdüsel ve kalıtımsal değil, her bireyin doğduktan sonraki ya- şantısı içinde kazandıkları ile öğrenilir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi Kültürün özellikleri ve ilevleri arasında yer almaz?

Süreklidir.

Öğrenilir.

Paylaşılır.

İçgüdüseldir.

Dinamiktir.

Açıklama:

“kültür süreklidir, öğrenilir, paylaşılır, değişkendir, dinamiktir, emredicidir, inşa edicidir ve toplumsaldır”. İçgüdüsellik kültür özellikleri arasında yer almamaktadır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi, bireyin tutumlarını geliştirmesinde etkili olmamaktadır?

Aileler,

Kurumlar,

Sahip olunan statüler,

Kanunlar,

Coğrafi farklılıklar,

Açıklama:

Tutumlar, öğrenilmiş eğilimlerdir. Tutumlar da değerler gibi kalıtımsal değildir. Ait olunan kültürde zaman içinde edinilir. Kanunlar, kurumlar, aileler, sahip olunan statüler, roller bireyin tutumlarını geliştirmesinde etkili olmaktadır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi, Örgüt kültürünün şekillendirdiği unsurların etkinlik gücünün sonucudur?

Kültürün örgüt üyeleri üzerindeki yaptırım düzeyidir.

Etkinin sonucunun çalışanlar arasında paylaşılma derecesini belirtir.

Etkinin sonucunda çalışan davranışlarının ne yönde değişeceğini belirtir.

Etkinin sonucunun çalışanlar arasında benimsenme derecesini belirtir.

Kültürün grup üyelerinin lider figürleriyle özdeşleşmelerine olanak verir.

Açıklama:

Bir örgütün kültürü, içerdiği normlar ve içinde gelişip çalışanlar tarafından paylaşılan inançların ve değerlerin etkisiyle çalışan davranışlarına yön vermektedir. Etkinin gücü ise, kültürün örgüt üyeleri üzerindeki yaptırım düzeyidir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi, Olumlu Emniyet Kültürünün özelliklerinden biridir?

Örgütün yöneticilerinin alması gereken sorumluluklar ile belirleyecekleri çerçevedir.

Örgütler tarafından açıkça düzenlenmiş ve paylaşılmış baskın değerlerin bütünüdür.

Örgüt üyelerinin davranışlarını değiştirme etkisi yüksek olan örgüt kültürüdür.

Örgüt üyelerinin çalışanlar tarafından benimsendiğine işaret etmektedir.

Örgüt üyelerinin davranış ve kararların bundan etkilendiğine işaret etmektedir.

Açıklama:

Emniyet kültürü, örgüt kültürünün bir alt kültürüdür. Emniyet kültürünün iki temel unsuru vardır: Birincisi, örgütün yöneticilerinin alması gereken sorumluluklar ile belirleyecekleri çerçevedir. İkincisi ise bütün seviyelerde, çerçeveye yanıt veren ve çerçeveden faydalanan personelin emniyet konusundaki tutumudur. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Olumlu emniyet kültüründe, Olumlu emniyet kültürünün karakteristik özelliklerinden biridir?

Hem görevlendirilen hem de kendi faaliyetlerini yürüten personel için gerekli eğitimlerin etkin şekilde verilmesinden,

Her seviyede hangi tedbirlerin alınmasına ihtiyaç duyulduğunu belirlemekten,

Faaliyetlerin emniyetli bir şekilde yürütülebilmesi için gerekli üst düzey kararları alıp görevlendirmeleri yaparak etkin bir emniyet yönetim sistemini kurmaktan,

Emniyetin güvence altına alınması için çaba sarf edilmesinden,

Bu tedbirleri geliştirip uygulamaktan ve sonuçlarını değerlendirmekten sorumluğu,

Açıklama:

Olumlu emniyet kültürünün karakteristik özellikleri şunlardır: Karşılıklı güvene dayalı iletişim vardır, emniyetin güvence altına alınması için çaba sarf edilmektedir, önleyici tedbirlerin etkin olduğuna dair güven hissedilmektedir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Kültür tiplerinin ayırt edici özelliklerinden hangisi, bürokratiktir?

Sorumluluklar ilgili bölümlerde üstlenilir.

Bilgi saklanır.

Köprüleme ödüllendirirlir.

Hataların kök nedenleri sorgulanır.

Yenilikçi düşünceler daima iyi kaşılanır.

Açıklama:

Sorumluluklar ilgili bölümlerde üstlenilmesi, bürokratik özelliktir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Kültür tiplerinin ayırt edici özelliklerinden hangisi Patolojiktir?

Sorunlar hakkında bilgi getirilmesi için eğitim verilir.

Bilgi göz ardı edilir.

Örgüt adildir ve bağışlayıcıdır.

Köprüleme ödüllendirirlir.

Köprüleme hevesi kırılır.

Açıklama:

Kültür tiplerinin ayırt edici özelliklerinden, "Köprüleme (sıralı amirleri izlemeden raporlama) hevesi kırılır" tanımı Patolojik tipte bir kültürün ayırt edici özellikleri arasındadır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Havacılık örgütlerinde emniyet kültürü çalışanların kararlarını nasıl destekleyebilmesine yönelik aşamalarda emniyet kültürü ile ilişkisinde aşağıdakilerden hangisi ilk sırada yer alır?

Alternatif çözümlerin tanımlanması,

Karar vermek için gerekli bütün verilerin toplanması ve çözümlenmesi,

Hangi temelde karar verileceğinin belirlenmesi,

Her alternatiﬂe ilgili ihtimallerin araştırılması,

Alternatiﬂerden birinin seçilip uygulanması,

Açıklama:

Havacılık örgütlerinde emniyet kültürü çalışanların kararlarını nasıl destekleyebilmesine yönelik aşamalarda emniyet kültürü ile ilişkisinde ;Hangi temelde karar verileceğinin belirlenmesi, ilk sırada yer alır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Modele göre güçlü bir olumlu emniyet kültürünün bileşenlerinden, güvene dayalı ilişki bulunmaktadır; emniyetin artırılması için gerekli verilerin çalışanlar tarafından rapor edilmesi teşvik edilen, hatta ödüllendirilen Kültür aşağıdakilerden hangisidir?

Raporlama Kültürü

Adalet Kültürü

Bilgilendirilme Kültürü

Öğrenme Kültürü

Esneklik Kültürü

Açıklama:

Adalet kültüründe, güvene dayalı ilişki bulunmaktadır; emniyetin artırılması için gerekli verilerin çalışanlar tarafından rapor edilmesi teşvik edilir, hatta ödüllendirilir. Bununla birlikte, kabul edilebilir ve kabul edilemez insan hataların veya ihlâllerinin ayrımı net
olarak ifade edilmiştir; bu ayrım çalışanlarca açık bir şekilde bilinmektedir ve benimsenmiştir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

“Bilgi - İnanç - Sanat - Ahlak - Gelenekler” tırnak içinde verilen kavramaların kaç tanesi kültür kapsamında değerlendirilebilir?

Açıklama:

Bilimsel anlamda kültürü ilk tanımlayan Tylor’a göre kültür, “toplumun bir üyesi olarak insanoğlunun kazandığı bilgi, inanç, sanat, ahlak, gelenekler ve benzeri diğer yetenek ve alışkanlıkları kapsayan karmaşık bir bütündür”.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Örgütün dış çevre uyumu ve iç bütünleşmesi sırasında bulduğu ve iyi sonuç vermesi nedeniyle geçerli kabul ettiği ve yeni üyelere öğretilmesi gereken temel varsayımlar modeli tanımı aşağıdakilerden hangisi için yapılmıştır?

Emniyet

Kaza

Örgüt kültürü

Örgüt işleyişi

Örgüt günlüğü

Açıklama:

Örgüt kültürü; örgütün dış çevre uyumu ve iç bütünleşmesi sırasında bulduğu ve iyi sonuç vermesi nedeniyle geçerli kabul ettiği ve yeni üyelere öğretilmesi gereken temel varsayımlar modelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Emniyet kültürü ilk olarak nerede kendine yer bulmuştur?

Tenerife uçak kazası raporunda

Deprem raporlarında

Çernobil nükleer santral kazası raporunda

Hiroşima bombalama raporunda

Sel felaketi raporlarında

Açıklama:

Emniyet kültürü ilk olarak 26 Nisan 1986 yılında olan Çernobil nükleer santral kazası sonrası oluşturulan kaza raporunda kendine yer bulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Emniyet kültür tiplerinin özelliklerini tanıyan bir çalışan şayet bilginin saklandığı, sorumluluklardan kaçınıldığı ve emniyetlerin örtbas edildiği gibi özellikleri görüyorsa bu hangi emniyet kültür tipinin özellikleridir?

Patolojik

Bürokratik

Üretici

Tüketici

Mali

Açıklama:

Bilginin saklandığı, sorumluluklardan kaçınıldığı ve emniyetlerin örtbas edildiği gibi özelliklere sahip olan emniyet kültür tipi “patolojik” emniyet kültür tipidir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Bir havayolu şirketinde görülen eksiklik ve yanlışlıklar üzerine düzenlenen emniyet raporları çalışanlar arasında nasıl anılırsa emniyet raporları amacına ulaşmaz?

Olmazsa olmaz

Gereklilik

Eleştirel

İspiyonculuk

Görev

Açıklama:

Bir havayolu şirketinde görülen eksiklik ve yanlışlıklar üzerine düzenlenen emniyet raporları çalışanlar arasında “ispiyonculuk” olarak anılırsa emniyet raporları amacına ulaşamaz.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Örgütlerde verilen kararlar genel olarak nasıl tanımlanır?

Birebir görüşmeler ile

Görevler ile

Toplantılar ile

Oy birliği ile

Sorumluluklar ve yetkiler ile

Açıklama:

Örgütlerde verilen kararlar, çalışanların atandıkları her bir pozisyona verilmiş olan sorumluluklarla ve yetkilerle tanımlanır.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Bir havayolu şirketinde çalışan bakım personelinin emniyet kültürü konusunda destekleyici tavır alması durumunda aşağıdakilerden hangisini yapması beklenir?

Faaliyetleri yürütürken emniyet ile ilgili değerlendirme yapması gerekmez.

Emniyet bildirimleri eylemini umursamaz.

Çalışırken eylemlerinden kaynaklanan bilinmeyen tehlikeler olabileceğinin farkındadır.

Emniyet konuları ile uğraşırken kendini uyumlaştırmaktan kaçınır.

Emniyetin korunması için her zaman aynı dikkat ve özeni göstermez.

Açıklama:

Bir çalışan emniyet kültürünü benimsemişse çalışırken eylemlerinden kaynaklanan bilinmeyen tehlikeler olabileceğinin ve tanımlanmış risklerin bulunduğunun farkında olur.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Reason’a göre emniyetin tesis edilerek sürekliliğinin sağlanmasında, en etkin faktör nedir?

Kural

İnsan

Sosyal imkanlar

Kanun

Yasaklar

Açıklama:

Reason’a göre “emniyetin tesis edilerek sürekliliğinin sağlanmasında, en etkin faktör insandır”.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Bir havayolu şirketinde çalışanlar hem birbirlerine, hem de yöneticilerine güveniyorsa ve örgüt ile çalışanlar arasında da güven tesisi var ise o şirkette ne sağlanmıştır?

Korku

Telaş

İşten çıkarılma endişesi

Örgütsel güven

Emniyet kültüründe eksiklikler

Açıklama:

Çalışanlar birbirlerine, çalışanlar yöneticilerine güveniyorsa ve örgüt ile çalışanlar arasında da güven tesisi var ise örgütsel güven ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 79

İşe yeni başlayan Ahmet, öğle yemeğine gitmeden önce tüm arkadaşlarının amirlerine “Afiyet olsun ben yemeğe çıkıyorum” dediğini görerek kendisi de yemeğe çıkmadan önce amirine haber vermeye başlamıştır. Bu ifade kültürün hangi özelliğini ifade etmektedir?

Kültür ihtiyaçları karşılayıcıdır

Kültür tarihidir.

Kültür değişir

Kültür öğrenilir

Kültür ideal olandır

Açıklama:

Kültür içgüdüsel değil, bireyin doğrudan sonraki yaşantıları içinde kazandıkları ile öğrenilir. Yeni işe başlayan Ahmet de gözlemleyerek çalışma ortamındaki kültürü öğrenerek davranışlarına yön vermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Bir nesne, işlem, fikir ya da eylemin, örgüt içerisinde taşıdığı önemi belirleyen nitelik ve nicelikleri ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tutum

Temel değer

Davranış

Algı

Norm

Açıklama:

Bir nesne, işlem, fikir ya da eylemin, örgüt içerisinde taşıdığı önemi belirleyen nitelik ve nicelikleri ifade eden kavram temel değerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Kural olarak benimsenmiş ve yerleşmiş ilke veya kanuna uygun durumu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tutum

Temel değer

Davranış

Algı

Norm

Açıklama:

Kural olarak benimsenmiş ve yerleşmiş ilke veya kanuna uygun durumu ifade eden kavram normdur.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Uçuş esnasında pilotun, yardımcı pilotuna “Kafaya göre iş olmaz. Check-list kullanacaksın” ifadesi neyi vurgulamaktadır?

Algı

Değer

Norm

Nesne

Evham

Açıklama:

Örgütte yaptırım ifadesi içeren normlar aracılığı ile çalışanlar yapmaları ya da yapmamaları gereken -davranışları tanımlarlar. “Check-list kullanacaksın” ifadesi bir norm ifadesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Yakıt tasarrufuna imkân sağlayan bir uygulaması nedeniyle bir uçak bakım teknisyenine bir toplantıyla ödül verilmesi kültür aktarımında etkin olan unsurlardan hangisini ifade etmektedir?

Öyküler ve efsaneler

Model alma

Norm

Törenler ve seremoniler

Örgütün kahramanları

Açıklama:

Törenler ve seremoniler o kültürle biçimlene çalışanlar arası ilişkilerin hem göstergeleri hem de pekiştiricileridir. Törenler katılımcılara kültürel değerleri iletmek amacıyla planlanmış faaliyetlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi örgüt yönetiminin, emniyet kültürünü geliştirilmesine yönelik sorumluluklarından biri değildir?

Etkin bir emniyet yönetim sistemini kurmak

Gerekli eğitimlerin etkin bir şekilde verilmesini sağlama

Her seviye için gerekli tedbirlerin belirlenmesi

Cezalandırıcı yaklaşım içinde olmak

Tedbirleri uygulamak ve sonuçlarını değerlendirmek

Açıklama:

Cezalandırıcı yaklaşım içinde olmak, çalışanlar tarafından hataların gizlenmesine yol açacağından, emniyet iletişimini ve dolayısıyla emniyet kültürünü olumsuz etkileyecektir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

I-Bu sorunu doğrudan birim amirimize iletebilirsin.
II-Söylesen ne olacak, kabahatli bile çıkarsın.
III-Durumu kime iletebilirim ki, önemsemezler ya da yanlış anlamışsın derler.
Yukarıdaki ifadelerden hangi ya da hangilerinde olumlu emniyet kültürünün karakteristiklerinden olan karşılıklı güvene dayalı iletişimden söz edilebilir?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

“Bu sorunu doğrudan birim amirimize iletebilirsin” ifadesi, iletişimde güven olgusunu ortaya koymaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi bürokratik tip örgüt özelliklerinden biridir?

Sorunlar hakkında bilgi getirenlere tahammül edilir.

Hataların kök nedenleri sorgulanır.

Köprüleme ödüllendirilir.

Emniyetsizlikler örtbas edilir.

Yenilikçi düşünceler derhal yok edilmek istenir.

Açıklama:

Hataların kök nedenlerinin sorgulanması ve köprülemenin ödüllendirilmesi, üretici tip örgüt; emniyetsizliklerin örtbas edilmesi ve yenilikçi düşüncelerin derhal yok edilmek istenmesi, patolojik örgüt tipi özellikleri iken, sorunlar hakkında bilgi getirenlere tahammül edilmesi, bürokratik tip örgüt özelliklerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi üretici tip örgüt özelliklerinden biridir?

Sorunlar hakkında bilgi getirenlere tahammül edilir.

Sorumluluklar ilgili bölümlerde üstlenilir.

Köprüleme ödüllendirilir.

Emniyetsizlikler örtbas edilir.

Yenilikçi düşünceler derhal yok edilmek istenir.

Açıklama:

Sorunlar hakkında bilgi getirenlere tahammül edilmesi ve sorumlulukların ilgili bölümlerde üstlenilmesi, bürokratik tip örgüt; emniyetsizliklerin örtbas edilmesi ve yenilikçi düşüncelerin derhal yok edilmek istenmesi, patolojik örgüt tipi özellikleri iken, köprülemenin ödüllendirilmesi üretici tip örgüt özelliklerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi patolojik tip örgüt özelliklerinden biridir?

Sorunlar hakkında bilgi getirenlere tahammül edilir.

Hataların kök nedenleri sorgulanır.

Köprüleme ödüllendirilir.

Sorumluluklar ilgili bölümlerde üstlenilir.

Yenilikçi düşünceler derhal yok edilmek istenir.

Açıklama:

Hataların kök nedenlerinin sorgulanması ve köprülemenin ödüllendirilmesi, üretici tip örgüt; sorunlar hakkında bilgi getirenlere tahammül edilmesi ve sorumlulukların ilgili bölümlerde üstlenilmesi, bürokratik örgüt tipi özellikleri iken, yenilikçi düşüncelerin derhal yok edilmek istenmesi, patolojik örgüt tipi özelliklerinden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi kültürün özelliklerindendir?

Somut bir kavramdır.

Geçicidir.

Değişmez.

Ayrıştırıcıdır.

İhtiyaçları karşılayıcı ve doyum sağlayıcıdır.

Açıklama:

Kültürel ögeler, toplumda yaşayan bireylerine bir doyum veya hizmet sağlayarak var olabilirler. Ayrıca kültür içgüdüsel değil, bireyin doğrudan sonraki yaşantıları içinde kazandıkları ile öğrenilir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi kültürün özelliklerinden değildir?

Soyut bir kavramdır.

Öğrenilir.

Toplumsaldır.

Değişmez.

Bütünleştiricidir.

Açıklama:

Kültürün öğeleri ahenklidir ve bütünleştiricidir. Kültür zaman içinde doğal çevreye uyum gösterir ve değişir.

Doğru Cevap: D

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi kültürel ögeler arasında yer almaz?

İleri teknoloji

Giyim

Sanat

Tarih

İnançlar

Açıklama:

İleri teknoloji kültürel bir öge değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Kural olarak benimsenmiş ve yerleşmiş ilke ve kanuna uygun duruma ne ad verilir?

Kültür

Norm

Örf

Adet

Gelenek

Açıklama:

Kural olarak benimsenmiş ve yerleşmiş ilke ve kanuna uygun duruma norm denir.

Doğru Cevap: B

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi olumlu emniyet kültürünün bileşenleri arasında yer almaz?

Raporlama

Gizlilik

Adalet

Öğrenme

Esneklik

Açıklama:

Emniyette kültüre dayalı yaklaşımı konu eden pek çok kaynakta olumlu emniyet kültürünün bileşenleri açıklanırken James Reason’ın modelinden yola çıkılmaktadır. Reason’ın modelinde emniyet kültürü, biri diğerini gerekli kılan ve aralarında neden-sonuç ilişkisi bulunan bileşenleri ile birlikte tartışılmaktadır. Gizlilik olumlu emniyet kültürünün bileşenleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: B

Soru 94

Yüksek tempolu faaliyetlerin yürütülmesinin gerektiği koşullarda ya da tehlikeli durumlarla karşılaşıldığında yapısal değişime gitme hangi olumlu emniyet kültürünün bileşeni arasında yer alır?

Esneklik

Öğrenme

Adalet

Bilgilendirilme

Raporlama

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 95

Olumlu emniyet kültürünün bileşenleri açıklanırken aşağıdakilerden hangisinin modelinden yola çıkılmaktadır?

Sumwalt

Hoppes

Reason

Leveson

Dekker

Açıklama:

Olumlu emniyet kültü- rünün bileşenleri açıklanırken James Reason’ın modelinden yola çıkılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 96

Emniyetle ilgili bilginin kurumda ele alınış şeklini örgüt kültürlerini ayırmanın bir yolu olarak gösteren isim aşağıdakilerden hangisidir?

Westrum

Sumwalt

Hoppes

Dekker

Reason

Açıklama:

Westrum, emniyetle ilgili bilginin kurumda ele alınış şeklini örgüt kültürlerini ayırmanın bir yolu olarak göstermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 97

Reason olumlu emniyet kültürünü aşağıdakilerden hangisiyle eş tutmaktadır?

Adalet

Esneklik

Raporlama

Öğrenme

Bilgilendirilme

Açıklama:

Reason, olumlu emniyet kültürünü bilgilendirilme kültürü ile eş tutmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Çalışanlar için örgütsel güvenin olması hangisini sağlar?

Daha az iş tatmini

Düşük motivasyon

İletişimsizlik

Daha fazla yeni fikir üretimi

Düşük performans

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

Havacılık emniyetini en fazla tehdit eden sistem unsuru aşağıdakilerden hangisidir?

Uçak

Helikopter

Meteoroloji

İnsan

Seyrüsefer Yardımcıları

Açıklama:

Araştırmaların ve kaza soruşturmalarının sonuçları emniyeti en fazla tehdit eden sistem unsurunun insan olduğunu göstermektedir

Doğru Cevap: D

Soru 2

İnsan tarafından yapılan hataların dört ana bileşeni vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu bileşenlerden değildir?

Niyet

Eylem

Yaptırım

Sonuç

Bağlam

Açıklama:

Hatanın dört bileşeni; niyet (hedef yönelimi), eylem, sonuç ve bağlamdır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi neticesinde uçakta bulunan siviçlerin üstüne belirli bir çabayla açılabilen kapaklar konmuştur?

Kokpiti daha göz alıcı hale getirmek

Risk azaltıcı önlemlere duyulan ihtiyaç

Tuşları dış etmenlere karşı korumak

Pilotlara tuşları bulmasında yardımcı olmak

Daha az kullanılan tuşların belirlenmesi

Açıklama:

Elin yanlışlıkla dokunup anahtar pozisyonunu değiştirmesinin engellenmesi için siviçlerin üstüne belirli bir çabayla açılabilen kapaklar konması ya da yazılımlarda hatalı komutlar verilmesini engellemek için “bunu yapmaya emin misiniz” gibi sorular eklenmesi risk azaltıcı önlemlere örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Uçaklar; taksi, kalkış ve iniş aşamalarında iken ya da düz uçuşlar dışında hangi irtifanın altındaki uçuşlarda uçuşla ilgili olmayan konuşmaların yapılması ve kokpite başka birisinin girmesi yasaklanmıştır?

1000

5000

10000

15000

20000

Açıklama:

Uçaklar; taksi, kalkış ve iniş aşamalarında iken ya da düz uçuşlar dışında 10.000 feet altındaki irtifalarda uçuşla ilgili olmayan konuşmaların yapılması ve kokpite başka birisinin girmesi yasaklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi "Karşılaşılan duruma özgü hafızada yer eden bir kural, tecrübe ya da prosedür doğru eşleştirilmiş fakat hafızadan çağrılan bilgiler yanlış hatırlanmıştır. Sonuçta duruma uygun olan fakat sorunu çözmeyen bir bilgi kullanıldığı için hedeften yine sapılmıştır." şeklinde tanımlanan yanılgı hatasına örnek olarak gösterilebilir?

Uygulama hataları

Hafıza hataları

Kural temelli yanılgı hataları

Bilgi temelli yanılgı hataları

Duygu temelli yanılgı hataları

Açıklama:

Kural temelli yanılgı hataları; karşılaşılan duruma özgü hafızada yer eden bir kural, tecrübe ya da prosedür doğru eşleştirilmiş fakat hafızadan çağrılan bilgiler yanlış hatırlanmıştır. Sonuçta duruma uygun olan fakat sorunu çözmeyen bir bilgi kullanıldığı için hedeften yine sapılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Hata tiplerinin ayırt edici özellikleri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi bilgi temelli hataların kontrol yöntemine örnek gösterilebilir?

Otomatikleşmiş programlar

Rutin eylemler

Öngörülebilir eylemler

Sınırlı bilişsel süreçler

İç faktörlerin etkisi

Açıklama:

Hata tiplerinin ayırt edici özellikleri göz önüne alındığında bilgi temelli hataların kontrol yöntemi Sınırlı bilişsel süreçler olarak adlandırılabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

İnsan hatalarının daha iyi anlaşılıp açıklanmasına açıklamamıza yardımcı olması amacıyla farklı hata sınıflandırma biçimleri geliştirilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi "bireysel olarak söz konusu havacılık çalışanının çeşitli bireysel faktörlerden kaynaklanarak yaptığı hatalardır" şeklinde tanımlanan hatalardır?

Tasarımdan ya da çalışandan kaynaklanan hatalar

Değişken ya da sabit hatalar

Hataların fark edilebilmesine göre yapılan sınıflandırma

Sonuçların ciddiyetine göre hatalar

Bireysel ve örgütsel hatalar

Açıklama:

Tasarımdan ya da çalışandan kaynaklanan hatalar: Çalışandan kaynaklanan hatalar bireysel olarak söz konusu havacılık çalışanının çeşitli bireysel faktörlerden kaynaklanarak yaptığı hatalardır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

İnsan hatalarının daha iyi anlaşılıp açıklanmasına açıklamamıza yardımcı olması amacıyla farklı hata sınıflandırma biçimleri geliştirilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi "İstenmeyen sonucun ya da arzu edilen performanstan sapmanın bir eylem gerçekleştiği için ortaya çıkması ya da yapılması gereken bir eylemin yapılmadığı için ortaya çıkmasını ölçüt olarak kullanan bir sınıflamadır. " şeklinde tanımlanan hatadır?

Gizil ve aktif hatalar

Bireysel ve örgütsel hatalar

Sonuçların ciddiyetine göre hatalar

Eylemde bulunma ya da bulunmama hataları

Uygulama ya da planlama hataları

Açıklama:

Eylemde bulunma ya da bulunmama hataları: İstenmeyen sonucun ya da arzu edilen performanstan sapmanın bir eylem gerçekleştiği için ortaya çıkması ya da yapılması gereken bir eylemin yapılmadığı için ortaya çıkmasını ölçüt olarak kullanan bir sınıflamadır. Uygulama ve hafıza hataları sınıflandırması ile örtüşmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi HFACS'in (İnsan Faktörleri Sınıflandırma Sistemi) olumsuz yanlarından biri değildir?

Yoğun işgücü gerektiren çok sayıda detaylı ve nitelikli veri gerektirmektedir.

Kullanılabilir veri pek çok kazada olduğu gibi sınırsızdır ve tüm kaza raporları kapsamlı bir analiz için yeterli bilgi içermektedir

İnsan faktörleri bilgisi sınırlı kişilerin kullanması durumunda modelin uygulanmasında da hatalar ortaya çıkacaktır.

Model genellikle proaktif değil reaktif özellikler taşımaktadır.

Kişiler arasında sınıflandırma standardının sağlanması güçtür.

Açıklama:

HFACS’in olumsuz yanları ise aşağıda sıralanmıştır:

Yoğun işgücü gerektiren çok sayıda detaylı ve nitelikli veri gerektirmektedir. Bunları her zaman elde etmek mümkün olmayabilir.

Kullanılabilir veri pek çok kazada olduğu gibi sınırlıdır ve pek çok kaza raporukapsamlı bir analiz için yeterli bilgi içermemektedir.

İnsan faktörleri bilgisi sınırlı kişilerin kullanması durumunda modelin uygulanmasında da hatalar ortaya çıkacaktır.

Model genellikle proaktif değil reaktif özellikler taşımaktadır. Eğer kazalar dışındaciddi sonuçları olmayan hata ve ihlaller için de uygulanırsa öneylemci (proaktif) özellikler kazanması mümkündür.

Kişiler arasında sınıflandırma standardının sağlanması güçtür.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi ihlallerin çalışanlar tarafından algılanan maliyetlerine örnek olarak gösterilebilir?

Zaman kazanılması

Heyecanlı olması

İşin bir şekilde tamamlanmış olması

İşin son bitirme zamanından önce bitirilmesi

Yaptırıma uğrama

Açıklama:

Yaptırıma uğrama algılanan maliyetlere diğer seçenekler ise algılanan faydalara örnek olarak gösterilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

I. Havacılık donanımlarını tasarlayan, üreten, kullanan, denetleyen insandır ve insanın performansı her zaman aynı değildir.
II. İnsanların hata yapması kaçınılmazdır.
III. İnsanlar çeşitli sebeplerle riskleri azaltmak için kullanılan kuralları, normları ihlal etmekte, prosedürleri gerektiği gibi uygulamamaktadır.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri insanın havacılık emniyetini en fazla etkileyen sistem unsuru olmasının nedenlerindendir?

I ve II

I, II ve III

I ve III

II ve III

Yalnız II

Açıklama:

İnsan emniyeti en fazla etkileyen sistem unsurudur. Bunun üç temel nedeni olduğu söylenebilir. Öncelikle havacılık sisteminde kullanılan her türlü donanımı (Örneğin uçaklar, pistler, seyrüsefer yardımcıları gibi), tasarlayan, üreten, kullanan ve denetimini yapanlar insanlardır. Bunların kullanılması, kaçınılmaz olarak farklı seviyelerde riskler yaratır. Riskleri azaltmak amacıyla her türlü düzeltici-önleyici tedbirleri (Örneğin prosedürler, düzenlemeler, kurallar, eğitimler) tasarlayıp üreten ve hayata geçirenler de yine insanlardır. Bu durumda insanların performansı (etkinlikleri ya da başarıları) azalırsa tasarım, üretim, kullanım ve önleme faaliyetlerinde istenmeyen olayların ortaya çıkması da kaçınılmaz olacaktır. Peki, insanların performansları her zaman istenen seviyede midir? İnsan performansı zaman içinde sabit kalabilir mi? Maalesef bu sorunun cevabı hayır olacaktır. İkinci neden bu insanların hata yapmalarının kaçınılmaz olduğudur. Üçüncü neden ise insanların çeşitli sebeplerle riskleri azaltmak için kullanılan kuralları, normları ihlal ettikleri, prosedürleri gerektiği gibi uygulamadıklarıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi, hatanın bileşenlerinden değildir?

Niyet

Eylem

Tutum

Sonuç

Bağlam

Açıklama:

Hatanın dört bileşeni; niyet (hedef yönelimi), eylem, sonuç ve bağlamdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

I. İnsanlar için tamamen yeni olan durumlarda ortaya çıkarlar.
II. Düşük bir bilinç düzeyinde eylemler gerçekleştirilir.
III. Kötü hava koşulları nedeniyle rota değiştiren pilotların yanlış hesap yaparak yakıtın yetmeyeceği bir destinasyona yönelmeleri bilgi temelli yanılgı hatasıdır.
Bilgi temelli yanılgı hataları için yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?

II ve III

I, II ve III

Yalnız I

I ve III

I ve II

Açıklama:

Bilgi temelli yanılgılar insanlar için tamamen yeni olan durumlarda ortaya çıkarlar. Daha önceden hiç karşılaşılmamış, tecrübe edilmemiş, uzun süreli hafızada konuya ilişkin herhangi bir kural ya da prosedürün bulunamadığı, eğitimli olunmayan bir sorunla ya da durumla karşılaşıldığında yüksek bir bilinç düzeyine geçilerek eylemler bilgi temelli performans seviyesinde gerçekleşmeye başlar. Bu seviye hatalara son derece açıktır. Çünkü bu seviyedeki sonuçlar genellikle deneme-yanılma yoluyla elde edilir. Verilen örnek bilgi temelli bir yanılgı hatasıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Bir pilotun hız frenlerini (spoiler) devreye sokmak yerine eli diğer bir kumandaya gidip flapları 30˚ pozisyonuna alması, Reason'ın Jenerik Hata Modelleme Sistemi'ne (GEMS) göre hangi performans seviyesinde ve hangi hata tipi kapsamındadır?

Beceri Temelli Seviye / Uygulama ve Hafıza Hataları

Kural Temelli Seviye / Uygulama ve Hafıza Hataları

Beceri Temelli Seviye / Bilgi Temelli Yanılgı Hataları

Kural Temelli Seviye / Kural Temelli Yanılgı Hataları

Bilgi Temelli Seviye / Uygulama ve Hafıza Hataları

Açıklama:

Uygulama (slips) ve hafıza hataları (lapses) beceri temelli performans seviyesinde gerçekleşmektedir. Eylemde niyet vardır ve doğrudur fakat bu amaca götürecek eylem beklendiği başarıyı gösterememiştir. Verilen örnek beceri temelli performans seviyesinde gerçekleşmiştir ve uygulama hatasıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Hata yönetimi ve yaklaşımlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hata yönetimi, hataları tamamen ortadan kaldırmayı amaçlar

Yeni nesil hata yönetim yaklaşımları hatayı bir sebep olarak görür

Yeni nesil hata yönetim yaklaşımları sistem içinde çalışan personelin bireysel performansını önemser

Eski nesil yaklaşımlar insanın hata yapabileceğini kabullenmişlerdir

Hata yönetiminin amaçlarından biri de hataların fark edilmesini sağlamaktır

Açıklama:

Hata yönetimi, hataları tamamen ortadan kaldırmayı değil, hataların ortaya çıkma olasılıklarını, miktarlarını ve etkilerini kabul edilebilir seviyelere indirebilmeyi amaçlar. Amaçları arasında hataların fark edilmesini sağlamak da bulunmaktadır. Yeni nesil hata yönetim yaklaşımları hatayı bir sebep değil, sonuç olarak görür. İşte bu nedenle yeni nesil hata ve emniyet yönetim yaklaşımları hataları kazalara sebep olan faktörler değil örgütteki hastalıkların ya da sorunların birer belirtisi (semptomu) olarak değerlendirmektedir. Yeni nesil hata yönetim yaklaşımlarının amacı sistem içinde çalışan personelin bireysel performansı yerine örgütün performansını artırmaktır. Hata yönetimindeki eski nesil yaklaşımlar, insanların hata yapabileceğini bir türlü kabullenememişler ve hatayı kazalara sebep olan birer faktör olarak görmüşlerdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

I. Yeni nesil hata yönetim yaklaşımları hatayı bir sebep değil sonuç olarak görür.
II. İnsanların hata yapma olasılıkları belirli bir noktaya kadar azaltılabilir ancak hata payını tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir.
III. İnsan hataları her seferinde olumsuz sonuçlar üretmezler.
Yeni nesil hata yönetim yaklaşımlarıyla ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

I, II ve III

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

Açıklama:

Yeni nesil hata yönetim yaklaşımlarıyla ilgili verilen varsayım ve özelliklerin hepsi de doğrudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

İnsan faktörleri sınıflandırma sistemine (HFACS) ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Reason’ın İsviçre Peyniri Modelinden hareketle geliştirilmiştir.

HFACS modelinin en önemli işlevi hata ve ihlallerin kök nedenine gidilmesini sağlamaktır.

Ortaya çıkan sorunlar 4 farklı seviyede sınıflandırılmıştır.

İlk aşamadan başlayarak ileriye doğru gidildiğinde sorunun başlangıç noktası bulunabilir.

Model genellikle proaktif değil reaktif özellikler taşımaktadır.

Açıklama:

HFACS sisteminde son aşamadan başlayarak geriye gidildiğinde sorunun başlangıç noktası bulunabilir. D seçeneğinde bunun tam tersi ifade edilmiştir. Diğer ifadeler doğrudur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

HFACS hata sınıflandırma modelinde peynir dilimindeki delikler neyi ifade etmektedir?

Emniyetsiz olay

Risk

Potansiyel tehlike

İhlal

Kaza

Açıklama:

HFACS hata sınıflandırma modelinde peynir dilimlerindeki delikler aslında farklı seviyelerde ortaya çıkan potansiyel tehlikelere (hazards) işaret etmektedir. Kaza, bu delikler birbirini karşılayacak hizaya geldiklerinde meydana gelir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

I. İhlaller kuralları, prosedürleri ya da normları çiğnemeye yönelik kasıtlı eylemlerdir.
II. İhlaller, olumsuz sonuç alınması amaçlanarak gerçekleştirilir.
III. İhlallere sebep olan en önemli faktör zayıf olumlu emniyet kültürüdür
İhlallere ilişkin yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

II ve III

Yalnız III

I, II ve III

Açıklama:

İhlallerde kural, düzenleme, prosedür ya da normlar bilindiği halde bunlardan bir sapma söz konusudur. Bununla birlikte kasıt içeriyor olsalar bile, terörizm dışında, ihlal eylemlerinde olumsuz sonuç alınması amaçlanmaz. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Havayolu işletmelerinin, uçak verimliliğini artırmak adına havaalanında uçak çevrim süresini (turnaround time) azaltma çabası, yer hizmeti personellerinin zaman alıcı işlemlerde kestirme yolları bulup uygulamasına neden olabilir. Bu durum aşağıdaki ihlal sebeplerinden hangisi kapsamına girmektedir?

Çalışanların olumsuz özellikleri

Çalışanların fayda maliyet analizi yapması

Emniyet yönetiminde yoğun mevzuat temelli yaklaşım kullanımı

Prosedürlerin karmaşık olması

Birbiri ile çatışan amaçların varlığı

Açıklama:

Havayolu işletmeleri, zamanında kalkış performansının artırılmasını hizmet kalitesinin dolayısıyla gelirlerin artırılması,
havaalanı uçak çevrim süresinin (turn around time) kısaltılmasını ise uçak verimliliğini artırarak maliyetlerin azaltılması için önemli görmektedir. Fakat tüm bunlar personel üzerinde önemli bir zaman baskısı yaratarak zaman alıcı işlemlerde kestirme yolların bulunup uygulanmasına neden olabilir. Burada havayolu işletmesinin karlılık amacı, emniyeti kabul edilebilir seviyede sürdürme amacıyla çelişmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Havacılık sistemi ve alt sistemlerinde emniyeti en fazla tehdit eden sistem unsuru nedir ?

İnsan

Kuşlar

Makineler

Teknik problemler

Hava yolu şirketleri

Açıklama:

Havacılık sistemi ve alt sistemlerinde emniyeti en fazla tehdit eden sistem unsuru insandır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi insan hatasının bileşenlerinden biri değildir ?

Niyet

Eylem

Gereklilik

Sonuç

Bağlam

Açıklama:

Hatanın dört bileşeni; niyet (hedef yönelimi), eylem, sonuç ve bağlamdır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Hangi kontrol yönteminin sınırsız olduğu düşünülmektedir ?

Bilgi temelli kontrol

Otomatik kontrol

Kural temelli kontrol

Muhtemel Problemler Hakkında Eğitim

Bilinçli kontrol

Açıklama:

Otomatik kontrol seçeneği kapasitesinin sınırsız olduğu düşünülmektedir. Eylemleri bu yöntem kontrol ederken süreç çok daha hızlıdır ve kontrol işlemleri önemli bir çaba gerektirmez.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi pilotaj eğitiminde uygulanan beceri temelli performans başarısını artırmaya yönelik bir örnektir ?

Problem tanımlama

Uzun süreli hafızadan bilgi çağırma

Veri toplama

İniş takımı arızası gidermek

Tekrar tekrar uygulanan iniş kalkış pratikleri

Açıklama:

Pilotaj eğitiminde tekrar tekrar uygulanan iniş kalkış pratikleri de beceri temelli performans başarısını artırmaya yönelik bir örnektir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Beceri temelli performans seviyesinde gerçekleşen hatalar hangisidir ?

Kural Temelli Yanılgı Hataları

Bilgi Temelli Yanılgı Hataları

Performans hataları

Uygulama (slips) ve hafıza hataları (lapses)

Teknik hatalar

Açıklama:

Uygulama (slips) ve hafıza hataları (lapses) beceri temelli performans seviyesinde gerçekleşmektedir. DOğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Hangi hata türünde hata tahmin edilebilirliği değişkenlik gösterir ?

Beceri temelli hatalar

Kural temelli hatalar

Bağlamsal faktörler

Bilgi temelli hatalar

Sınırlı bilişsel süreçler

Açıklama:

Beceri ve kural temelli hatalarda hata tahmin edilebilirliği çoğunlukla öngörülebilir. Ancak bilgi temelli hatalarda hata tahmini değişkenlik gösterir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Bağlama göre değişken olan hatalar ya da kronikleşerek sabit hâle gelmiş hatalar hangi hata sınıflandırmasına girer ?

Değişken ya da sabit hatalar

Tasarımdan ya da çalışandan kaynaklanan hatalar

Uygulama ya da planlama hataları

Eylemde bulunma ya da bulunmama hataları

Sonuçların ciddiyetine göre hatalar

Açıklama:

Değişken ya da sabit hatalar: Bu sınıflandırmada, bağlama göre değişken olan hatalar ya da kronikleşerek sabit hâle gelmiş hatalar söz konusudur. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Hataların ortaya çıkma olasılıklarını, miktarlarını ve etkilerini kabul edilebilir seviyelere indirebilmek, hataların fark edilmesini sağlamak amacıyla eldeki kaynakların etkili ve verimli bir şekilde planlanması, örgütlenmesi, yöneltilmesi, koordine edilmesi ve kontrol edilerek sisteme gerekli geribildirimlerin üretilmesine ne ad verilir ?

Gizil ve aktif hatalar

Hata yönetim yaklaşımları

Hata yönetimi

Örgütsel hatalar

Bilişsel hatalar

Açıklama:

Hata yönetimi; hataların ortaya çıkma olasılıklarını, miktarlarını ve etkilerini kabul edilebilir seviyelere indirebilmek, hataların fark edilmesini sağlamak amacıyla eldeki kaynakların etkili ve verimli bir şekilde planlanması, örgütlenmesi, yöneltilmesi, koordine edilmesi ve kontrol edilerek sisteme gerekli geribildirimlerin üretilmesi olarak tanımlanabilir.Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Sivil havacılık otoriteleri

Hataya neden olan kök nedenler

İnsan hatasının kaçınılmaz olması

Hata yönetim modeli

İsviçre peyniri modeli

Açıklama:

Reason emniyetsiz eylemlerin nasıl ortaya çıktığı ve önlenebileceği ile ilgili 1980’lerin başında ortaya attığı modeli 20 yıllık bir süreçte geliştirmiş ve 1997 yılında adına İsviçre Peyniri adını verdiği son şeklini ortaya koymuştur. Bu gelişim sürecini Reason, “The Human Contri- bution” adlı ünlü kitabında ayrıntılı bir şekilde açıklamaktadır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Prosedür ya da kuralların karmaşık bir dille yazılmış, kullanıcı dostu olmayan bir akışa sahip olması havacılık çalışanlarının bunları anlamamalarına ya da yanlış anlamalarına sebep olabilir. Çalışanlar iyi niyetlerle bunları uyguladıklarını düşündükleri halde sapma meydana gelebilir.
Yukarıda belirtilen ihlal faktörü hangisidir ?

Birbiri ile çatışan amaçların varlığı

Akran (meslektaş) ya da diğer baskılar

Prosedürlerin karmaşık olması

Çalışanların özellikleri

Emniyet yönetiminde yoğun mevzuat temelli yaklaşım kullanımı

Açıklama:

Prosedürlerin karmaşık olması: Prosedür ya da kuralların karmaşık bir dille yazılmış, kullanıcı dostu olmayan bir akışa sahip olması havacılık çalışanlarının bunları anlamamalarına ya da yanlış anlamalarına sebep olabilir. Çalışanlar iyi niyetlerle bunları uyguladıklarını düşündükleri halde sapma meydana gelebilir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Hata ve ihlaller nedeniyle emniyetin düşmesi durumunda karşılaşılacak en ciddi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Emniyeti tehlikeye atmak

Uçuşların gecikmesi

Maddi Hasar

İnsan hayatının kaybedilmesi

Hava aracı verimliliğinin düşmesi

Açıklama:

Hata ve ihlaller nedeniyle emniyetin düşmesi durumunda kuşkusuz en önemli muhtemel sonuç insan hayatının kaybedilmesidir. Buna karşın, emniyetsiz eylemler yüzünden kaynaklanan sorunlar sisteme sadece emniyeti tehlikeye atarak zarar vermez. Uçuşların gecikmesine, uçuşa elverişlilik oranının, zamanında kalkış başarısının, gelirlerin ve hava aracı verimliliğinin düşmesine, işletim maliyetlerinin ise artmasına neden olur. Buna göre doğru Cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi hatanın bileşenlerinden biri değildir?

Niyet

Eylem

Sonuç

Bağlam

Değerlendirme

Açıklama:

Hatanın dört bileşeni; niyet (hedef yönelimi), eylem, sonuç ve bağlamdır. Buna göre doğru Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi beceri temelli performans seviyesindeki eylemlere örnek olarak verilemez?

Araba kullanmak

Teknisyenlerin vidaları sıkması

Pilotların uçağa kumanda vermesi

Dispeçerlerin ya da hava trafik kontrolörlerinin telsizle konuşurken aynı anda telsiz butonunu basılı tutması

Dispeçerin fırtınanın yaklaştığını haber aldığında havadaki uçaklara bildiği prosedürler doğrultusunda yeni rotalar tasarlaması

Açıklama:

Dispeçerin fırtınanın yaklaştığını haber aldığında havadaki uçaklara bildiği prosedürler doğrultusunda yeni rotalar tasarlaması, ya da daha önce benzer bir durumda keşfettiği bir çözüm yolunu aynen uygulaması kural temelli performans seviyesi eylemlerine örnek olarak verilebilir. Buna göre doğru Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Eylemleri eğitim ve öğretim yolu ile edinilmiş prosedürlerin ya da bilgilerin yönlendirdiği performans seviyesi aşağıdakilerden hangisidir?

Beceri temelli performans seviyesi

Bilgi temelli performans seviyesi

Kural temelli performans seviyesi

Otomatikleşmiş ve rutin hâle gelmiş eylemlerden oluşan performans seviyesi

Bilişsel faaliyetlerin en yüksek biçimde kullanıldığı performans seviyesi

Açıklama:

Kural temelli performans seviyesinde eylemleri eğitim ve öğretim yolu ile edinilmiş kurallar, prosedürler ya da bilgiler yönlendirir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi insan hataları sınıflandırmasında yer almaz?

Uygulama hatası

Bilgi hatası

Kural hatası

Hafıza hatası

Kalıtsal davranış hatası

Açıklama:

İnsan hataları genellikle farklı performans seviyelerinde ortaya çıkmalarına göre sınıflandırılır. Bunlar sırasıyla beceri, kural ve bilgi temelli performans seviyesinde ortaya çıkan uygulama (slips) ve hafıza hataları (lapses) ile kural ve bilgi temelli yanılgılardır. Buna göre doğru Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Kural, düzenleme, prosedür ya da normlar bilindiği hâlde bunlardan meydana gelen sapmalara ne ad verilir?

Hata

Uygulama eksikliği

İhmal

İhlal

Kaza

Açıklama:

Kural, düzenleme, prosedür ya da normlar bilindiği hâlde bunlardan meydana gelen sapmalara ihlal denir. Buna göre doğru Cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Yeni nesil hata yönetim yaklaşımları için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

İnsan hataları her seferinde olumsuz sonuçlar üretmezler.

Farklı hata tiplerinin ortaya çıkma dinamikleri, yerleri, zamanları, bağlamları ve dolayısıyla mücadele yöntemleri farklıdır.

Hata yönetiminde asıl kıymetli olan olaylara meydana geldikten sonra tepki vermek değil öneylemciliktir.

Yeni nesil hata yönetim yaklaşımlarının amacı sistem içinde çalışan personelin bireysel performansı yerine örgütün performansını artırmaktır.

Emniyeti tehdit eden hatalar üretim sürecinin en son halkasındaki faaliyetlerde çalışanlar tarafından yapılır.

Açıklama:

Emniyeti tehdit eden hatalar sadece üretim sürecinin en son halkasındaki faaliyetlerde çalışanlar (Teknisyenler, pilotlar, hava trafik kontrolörleri, yükleme uzmanları, dispeçerler, ramp işçileri, ikram yükleyicileri gibi) tarafından yapılmazlar. Örgütün farklı işlevsel bölüm ve hiyerarşik kademesindeki çalışanlar da emniyeti tehdit eden önemli hatalar yapabilirler. Buna göre doğru Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi emniyetsiz eylemleri hazırlayan çalışanın standartların altındaki durumlarından biri değildir?

Olumsuz zihinsel durumlar

Olumsuz fizyolojik durumlar

Fiziksel sınırlılıklar

Zihinsel sınırlılıklar

Kalıtsal sınırlılıklar

Açıklama:

Çalışanın standartların altındaki durumu emniyetsiz eylemleri hazırlayan en önemli koşulları barındırmaktadır. Bunlar; olumsuz (uygun olmayan) zihinsel durumlar, olumsuz fizyolojik durumlar ve fiziksel ve zihinsel sınırlılıklardır. Buna göre doğru Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi emniyetsiz eylemleri hazırlayan kişisel bir faktördür?

Ekip Kaynak Yönetimi Uygulamaları

Fiziksel Çevre

Olumsuz Zihinsel Durumlar

Olumsuz Fizyolojik Durumlar

Teknolojik Çevre

Açıklama:

Çalışanın standartların altındaki uygulamaları kategorisinin iki bileşeni bulunmaktadır. Bunlar: Ekip Kaynak Yönetimi Uygulamaları ve Çalışanın Göreve Kişisel Anlamda Hazır Oluşu. Buna göre doğru Cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Yeni nesil yaklaşımlara göre aşağıdakilerden hangisi hatalara sebep olan faktörlerin ortadan kaldırılması için etkin bir yöntem değildir?

Öneylemci tedbirler almak.

Etkin tedbirler almak.

Cezalandırmak.

Hatalar şeklinde kendini gösteren belirtilerin tespit edilerek analiz edilmeleri.

Kök faktörler ve ortaya çıktıkları bağlamalar anlaşılmaya çalışılır.

Açıklama:

Yeni nesil yaklaşımlar hatalara sebep olan faktörlerin çoğunluğunun insanların kendi kontrolleri dışında kaldığını, çoğuna örgütsel faktörlerin neden olduğunu ve bu nedenle cezaların etkili araçlar olmadığını varsayar. Buna göre doğru Cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi hatanın bileşenleri arasında yer almaz?

Neden

Niyet

Eylem

Sonuç

Bağlam

Açıklama:

Neden, hatanın bileşenleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Jens Rasmussen’in çalışmasına göre aşağıdakilerden hangisi eylemlerin performans seviyelerinden biridir?

Bağlam

Psikoloji

Davranış

Bilinç

Kural

Açıklama:

Rasmussen’e göre bu seviyeler beceri, kural ve bilgi temelli performans seviyeleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Evden çıkarken birisiyle konuşuyor olunduğunda kapıyı kilitlemeden gitmek hangi hata sınıfına girer?

Kural hatası

Hafıza hatası

Yanılgı hatası

Bilgi hatası

Eylem hatası

Açıklama:

Kapıyı kilitlemeden gitmek hafıza hatasına girer.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Okyanus aşırı uzun mesafeli bir gece uçuşunda kaptan pilotun uçak bilgisayarının ürettiği iki yakıt tankındaki yakıt miktarları arasındaki uyumsuzluk mesajını bir türlü yakıt kaçağı olarak anlamlandıramaması hangi hata sınıfına girer?

Kural temelli yanılgı hatası

Hafıza hatası

Uygulama hatası

Bilgi hatası

Eylem hatası

Açıklama:

Bahsi geçen hata, kural temelli yanılgı hatasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Daha önceden hiç karşılaşılmamış, tecrübe edilmemiş, uzun süreli hafızada konuya ilişkin herhangi bir kural ya da prosedürün bulunamadığı durumda yapılabilecek hata aşağıdakilerden hangisidir?

Kural temelli yanılgı hatası

Hafıza hatası

Uygulama hatası

Bilgi temelli yanılgı hatası

Eylem hatası

Açıklama:

Bahsi geçen hata, bilgi temelli yanılgı hatasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Beceri temelli hatalarda fark etme kolaylığı nasıldır?

Güç

Zaman alıcı

Çabuk

Maliyetli

Değişken

Açıklama:

Beceri temelli hatalar kolay ve çabuk fark edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Bilgi temelli hatalarda hata oranı nasıldır?

Mutlak hata sayısı yüksek, faaliyet başına hata oranı düşük

Mutlak hata sayısı düşük, faaliyet başına hata oranı yüksek

Mutlak hata sayısı düşük, faaliyet başına hata oranı düşük

Mutlak hata sayısı yüksek, faaliyet başına hata oranı yüksek

Mutlak hata sayısı sabit, faaliyet başına hata oranı yüksek

Açıklama:

Bilgi temelli hatalarda mutlak hata sayısı düşük, faaliyet başına hata oranı yüksektir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

İnsan Faktörleri Sınıflandırma Sistemin’nin temelini oluşturan İsviçre Peyniri Modeli kim tarafından ortaya atılmıştır?

Reason

Wiegmann

Shappell

Rasmussen

Shell

Açıklama:

Bu modelin temelini James Reason ortaya atmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi emniyetsiz eylemler arasında yer almaz?

Beceri temelli hatalar

Rutin ihlaller

Karar hataları

Sıradışı ihlaller

Yasa dışı durumlar

Açıklama:

Emniyetsiz eylemler arasında yasa dışı durumlar diye bir sınıflandırma yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi emniyetsiz eylemleri hazırlayan ön koşullar arasında yer alan çevresel faktörlerden biridir?

Olumsuz zihinsel durumlar

Olumsuz fizyolojik durumlar

Fiziksel ve zihinsel sınırlılıklar

Fiziksel çevre

Kişisel faktörler

Açıklama:

Fiziksel çevre, çevresel faktörlerden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Havacılık sistemi ve alt sistemlerinde emniyeti en fazla tehdit eden sistem unsuru aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan

Malzeme

İş saatleri

Maaş

Çevre

Açıklama:

Havacılık sistemi ve alt sistemlerinde emniyeti en fazla tehdit eden sistem unsuru insandır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Bir şirkette tasarlama, üretme, kullanma ve denetleme eylemlerinin insan tarafından yapılması emniyet-insan ilişkisi açısından aşağıdakilerden hangisini doğrular?

Emniyeti sağlamak pahalı bir şeydir.

Emniyeti sağlamak zaman ister.

Emniyet için üretim yapılmalıdır.

Emniyet için insan kilit roldedir.

Emniyet başka şirketlerden de sağlanabilir.

Açıklama:

Bir şirkette tasarlama, üretme, kullanma ve denetleme eylemlerinin insan tarafından yapılması emniyet-insan ilişkisi açısından insanın kilit bir rolde olduğunu doğrular. Çünkü her aşamada insan olması sistemin en fazla insan tarafından tehdit edilmesine yol açar.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Hedeflenen, arzu edilen ya da normalde ideal olarak görülen insan performansı seviyesinden kasıtsız bir sapma içerdiği... şeklinde bir tanım okuyan bakım personeli hangi kavramın içeriğini okumaktadır?

Hata

Emniyet

Risk

Kaza

Zarar

Açıklama:

Hata; hedeflenen, arzu edilen ya da normalde ideal olarak görülen insan performansı seviyesinden kasıtsız bir sapma içermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

I.Hata kasıtsız bir sapmadır.
II.Hatanın muhtemel sonucu kazadır.
III. Refleksler hata kapsamında görülür.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Hata kasıtsız bir sapma ve muhtemel sonucu bir kaza olabilir. Ancak refleksler hata kapsamında görülmemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

I.Beceri temelli performans seviyesi
II.Kural temelli performans seviyesi
III. Bilgi temelli performans seviyesi
Eylemlerin 3 farklı performans seviyesinde gerçekleştiğini ileri süren Rasmussen’e göre yukarıdaki seçeneklerden hangileri bu seviyeler içerisinde yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

Hepsi

Açıklama:

Eylemlerin 3 farklı performans seviyesi olduğu ileri sürülmüştür. Bunlar; beceri temelli performans seviyesi, kural temelli performans seviyesi, bilgi temelli performans seviyesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Uygulama ve hafıza hataları hangi performans seviyesinde meydana gelmektedir?

Beceri

Kural

Bilgi

Beceri ve kural

Kural ve bilgi

Açıklama:

Uygulama ve hafıza hataları Beceri temelli performans seviyesinde meydana gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi 3 farklı performans seviyesinde meydana gelebilecek hatalardan biridir?

İkaz hataları

Kural temelli yanılgı hataları

Yasak temelli hatalar

Emniyet temelli hatalar

Muhtemel risk temelli hatalar

Açıklama:

3 farklı performans seviyesinde meydana gelebilecek hatalar da 3’e ayrılır. Bunlar; uygulama ve hafıza hataları, kural temelli yanılgı hataları ve bilgi temelli yanılgı hatalarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Reason’un İsviçre Peyniri Modelini temel alan İnsan Faktörleri Sınıflandırma Sisteminin İngilizce olarak kısaltması aşağıdakilerden hangisidir?

HAFCS

HCAFS

HFACS

HSFAC

HSCAF

Açıklama:

Reason’un İsviçre Peyniri Modelini temel alan İnsan Faktörleri Sınıflandırma sisteminin İngilizce kısaltması HFACS (Human Factors Classification System) olarak yazılır.

Doğru Cevap: C

Soru 59

I.Birbiri ile çatışan amaçların varlığı
II.Akran (meslektaş) ya da diğer baskılar
III. Prosedürlerin karmaşık olması
IV.Çalışanların özellikleri
V.Emniyet yönetiminde yoğun mevzuat temelli yaklaşım kullanımı
Yukarıdaki maddelerin kaç tanesinin ihlallerin sebepleri olduğu düşünülmektedir?

Açıklama:

Yukarıdaki maddelerin hepsi ihlallere neden olduğu düşünülen sebeplerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Hava kargo güvenliği açısından dönüm noktası niteliğindeki olaylardan biri olan “Yemen Olayı” hangi yılda gerçekleşmiştir?

1999

2002

2008

2010

2017

Açıklama:

Hava kargo güvenliği açısından dönüm noktası niteliğindeki olaylardan biri olan “Yemen Olayı” 29 Ekim 2010 tarihinde gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Yeni tarama teknolojileri, hava kargo ve posta güvenli tedarik zinciri önlemleri, tehdit ve risk değerlendirme yöntemleri gibi konular Havacılık Güvenliği Elkitabı’na hangi yılda eklenmiştir?

1999

2002

2010

2014

2017

Açıklama:

Akit devletler (anlaşmaya taraf olan devletler) için tedarik zinciri güvenlik sürecini oluşturmak üzere “bilinen gönderici” ve “yetkili acente” kavramlarını içerecek düzenlemeleri gerekli kılmıştır. 14 Kasım 2014 tarihli Havacılık Güvenliği Elkitabı 14. güncellemede ise yeni tarama teknolojileri, hava kargo ve posta güvenli tedarik zinciri önlemleri, tehdit ve risk değerlendirme yöntemleri gibi konular bu dokümana eklenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Hava Kargo ve Posta Güvenliği Talimatı hangi yılda yayınlanmıştır?

1999

2002

2010

2015

2017

Açıklama:

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü; hava yolu işletmelerinin, yer hizmetleri kuruluşlarının, hava kargo acentelerinin, tasıma isleri komisyoncularının, güvenlik kontrollerini uygulayan entegre depolama ve nakil hizmetlerinden sorumlu lojistik sağlayıcıların, göndericilerin ve tedarik zincirinde yer alan diğer kuruluşların görev, yetki ve sorumlulukları ile güvenli tedarik zincirinde yer alan personelin ise alımı, nitelikleri ve eğitimleri hakkında uygulanacak usul ve esasları düzenlemek amacıyla “Hava Kargo ve Posta Güvenliği Talimatı” hazırlamıştır. SHT-17.6 olarak anılan bu talimat 04.09.2015 tarihinde yayınlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Hava kargo tedarik zincirinde yer alan tüm taraflara Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından verilen yetkilendirme kaç yıl süre ile geçerlidir?

Açıklama:

Yetki belgesi alan yetkili acente ve bilinen göndericiler, güvenli tedarik zinciri veri tabanında yayımlanmadığı sürece, onaylanmış olarak kabul edilmemektedir. Verilen yetki belgesi 5 yıl için geçerlidir ve yetki belgesinin yenilenmesi için yetki belgesinin geçerli olduğu son tarihten 3 ay önce Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne yenileme başvurusu yapılmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Malları çıkartan, taşıma için hazırlayan ve hava kargo veya hava posta olarak tanımlayan kişi veya tüzel kişiye verilen isim nedir?

Gönderici

Taşıma İşleri Organizatörleri

Kargo Acenteleri

Yer Hizmeti İşletmecisi

Hava Yolu İşletmecisi

Açıklama:

Gönderici, kargo taşımacılığında gönderici ya da gönderen olarak ifade edilen, hava kargo da dâhil olmak üzere herhangi bir taşımacılık sürecini başlatan taraftır. SHT-17.6 göndericiyi, ‘malları çıkartan, tasıma için hazırlayan ve hava kargo veya hava posta olarak tanımlayan kişi veya tüzel kişi’ olarak tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

I. Pilotun talep ettiği bilgileri sağlamak
II. Uçakta yaşanan arızalarını gidermek
III. Acil durum bilgilerini bildirmek
IV. Uçuşları iptal etmek ya da ertelemek
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri "Uçuş Harekat Uzmanı"nın görevleri arasındadır?

I-II

III-IV

I-III

II-IV

I-IV

Açıklama:

Uçuş harekat uzmanları, uçuşun herhangi bir safhasında mesul (sorumlu) pilotun talebi veya ele ulaşan bilgiler ışığında uçuşun emniyetli ve etkin bir şekilde devamını sağlamak için uçuş ekibini bilgilendiren, uçuş hakkındaki bilgilerin gerekli birimlere aktarılması için uçuşu izleyen, acil durum (sabotaj, kaza kırım, uçak kaçırma vb.) bilgilerinin gerekli birimlere iletilmesini sağlayan ilgili otorite tarafından lisanslandırılmış kişiler olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

I. Uçakta bulunan yolculular ile ilgili uçuş ekibini bilgilendirme
II. Rota üzerindeki türbülans ve fırtınalar ile ilgili uçuş ekibini bilgilendirme
III. Uçuş ekibine ihtiyaç olması halinde alternatif havalimanı önerme
IV. Uçaktaki malzemelerdeki eksiklikler konusunda haber verme
Yukarıdakilerde hangisi ya da hangileri dispeçerlerin uçuş emniyetini etkileyebilecek görevlerindendir?

I-II

III-IV

I-IV

II-III

I-II-III

Açıklama:

Dispeçerler görevlerini icra ederlerken uçuş emniyetini etkiliyebilecek birçok iş yapabilmektedirler. Bunlar aşağıda özetlenmektedir:
• SIGMET’ler, uçuş rotası üzerinde yer alan türbülans ve fırtınalar ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletme, • Değişen rüzgar bilgisi gibi operasyonel çevreye dair güncel bilgileri uçuş ekibine iletme, • Varış meydanı ve alternatif meydanların hava durumları ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletme,
• Terminal sıkışıklıkları, kapatılan havalimanı bölgeleri ya da PAT sahaları yüzey bilgileri gibi konuları uçuş ekibine iletme, • Uçuş ekibine ihtiyaç olması halinde alternatif havalimanı önerme, • Uçuş planlarını düzenleme ve gerekli olduğu durumda güncelleme.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

1981 yılında United Havayolları tarafından daha kapsamlı olarak yapılan Kokpit Kaynak Yönetimi programında yardımcı pilotların hangi özellikleri ön plana çıkarılmıştır?

Otoriterlik

Liderlik

Karar verme

Girişkenlik

İletişim

Açıklama:

Ekip Kaynak Yönetimi, 1979 yılında NASA’nın öncülüğünde düzenlenen ve “Kokpit Kaynak Yönetimi-KKY” adı altında yapılan ortak çalışmalara dayanmaktadır. Bu çalışmalar sonucunda “pilot hatalarını” azaltmak için kokpitte insan kaynağını en etkin şekilde kullanma amacını güden “Kokpit Kaynak Yönetimi (Cockpit Resource ManagementCRM)” uygulamaları oluşturulmuştur. KKY kapsamında özellikle kokpit ekibinin iletişim, karar verme ve liderlik becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Diğer yandan, kapsamlı bir KKY programının geliştirilmesi ise ABD’deli United Havayolları tarafından 1981 yılında gerçekleşmiştir. Bu dönemde baskın ve otoriter liderlik yaklaşımlarının yarattığı olumsuzlukların kaptan pilotlara açıklanması ve kokpitte katılımcı liderlik tiplerinin benimsetilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca yardımcı pilotların “girişkenlik” özelliklerinin ön plana çıkarılması da bu dönemdeki KKY programlarının temel amaçları arasında yer almıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Ekip kaynak yönetimi eğitimleri ekiplerde aşağıdaki becerilerden hangisini geliştirmeyi amaçlamaz?

Yaratıcılık

İletişim

İş yükü

Stres yönetimi

Karar verme

Açıklama:

EKY programlarının bileşenleri, ekip üyelerinin sahip olması gereken teknik olmayan becerileri kazandırmayı hedeflemektedir. Bu anlamda, havayolu işletmeleri EKY eğitimleri ile ekiplerin “iletişim”, “durumsal farkındalık”, “karar verme”, “takım çalışması”, “iş yükü” ve “stres yönetimi” becerilerini geliştirmeye çalışmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşırı sıcaklık ya da soğukluk, havanın nemli olması, kötü ışık düzeni ve gürültülü çevre hangi iletişim engelinin örnekleridir?

Fiziksel uzaklık

İletişim ortamı

Dil sorunları

Zayıf geri bildirim

Algıda seçicilik

Açıklama:

İletişim ortamı: İletişim ortamının verdiği rahatsızlıklar da iletişim sürecinin engelidir. İletişim ortamındaki aşırı sıcaklık ya da soğukluk, havanın nemli olması, kötü ışık düzeni ve gürültülü çevre, iletişimi engelleyen ortamsal etmenlerden bazılarıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Rensis Likert’in Sistem 4 Modeli kapsamındaki dört lider tipinden biri değildir?

Sömürücü otoriter lider

Babacan otoriter lider

Katılımcı lider

Demokratik lider

Cezalandırıcı lider

Açıklama:

Rensis Likert’in Sistem 4 Modeli kapsamında dört tip lider tanımlanmaktadır. Bunlar aşağıdaki gibi sıralanmaktadır:
• Sömürücü otoriter lider: Bütün kararları yönetici verir, kimin, ne zaman ve nasıl bir iş yapacağını yöneticiler belirlerler. Başarısızlığı cezalandırırlar. Çalışanlara olan güven azdır.
• Babacan otoriter lider: Kararı yine lider verir fakat işleri yapmada astlar bir dereceye kadar özgürlük ve esnekliğe sahiplerdir.
Katılımıcı lider: Lider amaçları saptamadan ve karar vermeden önce astlara danışmaktadır. İşlerin nasıl başarılacağı konusunda karar vermede astların oldukça fazla özgürlükleri bulunmaktadır. Cezadan çok ödüllendirmeye ağırlık verilmektedir.
• Demokratik lider: Likert tarafından önerilen liderlik tipidir. Bu sistemde liderler, tüm çalışanların kararların alınması sürecine katılımlarını sağlamaktadır.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

I. Tanıma aşaması
II. Üretme aşaması
III. Kuluçka aşaması
IV. Yeniden değerlendirme aşaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri psikolojide karar vermenin aşamalarındandır?

I-II

III-IV

I-II-III

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Psikoloji alanında karar verme konusundaki çalışmalar incelendiğinde genel olarak karar vermenin birtakım aşamalardan meydana geldiği belirtilmektedir. Bu aşamaları şu şekilde sıralandırmak mümkündür: • Tanıma aşaması: Ortaya çıkan problemi oluşturan durum ve engellerin tanınmaya çalışıldığı aşamadır. • Üretme aşaması: Değişik çözüm seçeneklerinin araştırıldığı aşamayı ifade etmektedir. Bu süreçte belirlenen seçenekler uygulanmaya koyularak değerlendirilir. Uygulamalardan hiçbir çözüm elde edilemiyorsa diğer aşamaya geçilmektedir. • Kuluçka aşaması: Belirlenen seçeneklerden çözüm üretilememesi durumunda problem bir yana bırakılarak başka şeylerle uğraşılır. • Yeniden değerlendirme aşaması: Belirli bir süre problemle ilgilenilmeyi bırakmanın ardından tekrar probleme dönülür. Birey bu süreçte problemi yeniden değerlendirir ve çözüm bulana kadar karar verme aşamaları tekrarlanır. Karar verme sürecinde aşamalarının uygulanması her zaman belirtilen sıralamayı izlemeyebilmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Olağan uçuş şartlarının simülator ortamında oluşturularak ekip üyelerinin eğitilmesi tekniği olarak tanımlanan eğitim aşağıdakilerden hangisidir?

Hat Odaklı Uçuş Eğitimi

Ekip Kaynak Yönetimi Eğitimi

Kokpit kaynak yönetimi eğitimi

İş yükü yönetimi eğitimi

Durumsal farkındalık eğitimi

Açıklama:

Hat Odaklı Uçuş Eğitimi- HOUE (LOFT- Line Oriented Flight Training) olağan uçuş şartlarının simülator ortamında oluşturularak ekip üyelerinin eğitilmesi tekniği olarak tanımlanmaktadır. HOUE, daha çok pilotlara yönelik bir uygulamadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Uçuş sırasında pilotların teknik olmayan becerilerini değerlendirmeye yönelik geliştirilen genel geçer sistemler arasında en çok değinilen davranışsal belirleyiciler sistemi hangi üniversiteye aittir?

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü

Harvard Üniversitesi

Teksas Üniversitesi

Oxford Üniversitesi

Stanford Üniversitesi

Açıklama:

Özellikle uçuş sırasında pilotların teknik olmayan becerilerini değerlendirmeye yönelik, genel geçer sistemler geliştirilmiştir. NOTECHS ve Teksas Üniversitesi Davranış Belirleyicileri Sistemi en çok değinilen davranışsal belirleyiciler sistemini oluşturmaktadırlar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi NOTECHS değerlendirme sisteminin kategorilerinden biri değildir?

İletişim

İşbirliği

Liderlik

Durumsal farkındalık

Karar verme

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 11

Havacılık sektöründe bahsedilen iş tanımlarına sahip olan kişiler İngilizcedeki “dispatcher” sözcüğünün dilimize uyarlanmış şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Dispeçer

Dispaçar

Dispacer

Dispecar

Dispaçer

Açıklama:

Havacılık sektöründe bahsedilen iş tanımlarına sahip olan kişiler İngilizcedeki “dispatcher” sözcüğünün dilimize uyarlanmış şekli olan “Dispeçer” ya da ülkemizin sivil havacılık otoritesi konumunda olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yayınlanan “SHD: T-44” numaralı düzenlemede belirtildiği şekli ile “Uçuş Harekat Uzmanı” olarak isimlendirilmektedir.
Buna göre cevap: A'dır

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi dispeçerlerin görevlerini icra ederlerken uçuş emniyetini etkileyebilecek faktörler arasında gösterilemez?

SIGMET’ler, uçuş rotası üzerinde yer alan türbülans ve fırtınalar ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletme.

Değişen rüzgar bilgisi gibi operasyonel çevreye dair güncel bilgileri uçuş ekibine iletme.

Varış meydanı ve alternatif meydanların hava durumları ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletme.

Terminal sıkışıklıkları, kapatılan havalimanı bölgeleri ya da PAT sahaları yüzey bilgileri gibi konuları uçuş ekibine iletme.

Kaynak mesajı etkin bir şekilde kodlayabilmek.

Açıklama:

Dispeçerler görevlerini icra ederlerken uçuş emniyetini etkiliyebilecek birçok iş yapabilmektedirler. Bunlar aşağıda özetlenmektedir. Buna göre cevap: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Günümüzde havacılık sektöründe meydana gelen emniyetsiz olaylarda teknik faktörlerin rolü yüzde kaçtır?

Açıklama:

Hava aracı üreticisi Boeing, havacılığın gelişmeye başladığı yıllarda meydana gelen emniyetsiz olaylarda teknik nedenlerin %80 oranında rol oynadığını belirtmektedir. Günümüzde ise bu oran tersine dönmüş durumdadır. Artık yaşanan kazaların nedenleri arasında % 80 oranında insan hataları (pilot, hava trafik kontrolörü, teknisyen, dispeçer gibi) yer almaktadır. Teknik faktörlerin rolünün ise %20 oranında olduğu belirtilmektedir
Buna göre cevap: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

NASA’nın öncülüğünde ekip kaynak yönetimi kaç yılında düzenlenmiştir?

1977

1978

1979

1980

1981

Açıklama:

Ekip Kaynak Yönetimi, 1979 yılında NASA’nın öncülüğünde düzenlenen ve “Kokpit Kaynak Yönetimi-KKY” adı altında yapılan ortak çalışmalara dayanmaktadır.
Buna göre cevap: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Ekip Kaynak Yönetimine-EKY (Crew Resource Management-CRM) kaç yılında geçilmiştir?

1986

1987

1988

1989

1990

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi EKY eğitimlerinin uçuş ekiplerine kazandırmayı hedefledikleri beceriler arasında gösterilemez?

İletişim

Durumsal farkındalık

Karar verme

Takım çalışması

Kod programlama

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 17

Gönderici olarak tanımlanan bireyin fikirlerini semboller halinde kodlanmasına ne ad verilir?

uncode

encode

ancode

decode

dacode

Açıklama:

Gönderici olarak tanımlanan birey fikirlerini semboller halinde kodlayıp (encode) mesaj olarak alıcıya iletmektedir.
Buna göre cevap: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Mesajın işaret haline dönüşmesinde kullanılan simgeler ve bunlar arasındaki ilişkileri düzenleyen kuralların tamamına ne ad verilir?

Şifre

Tanım

Kod

Yazılım

Sembol

Açıklama:

Kod, mesajın işaret haline dönüşmesinde kullanılan simgeler ve bunlar arasındaki ilişkileri düzenleyen kuralların tamamına verilen addır.
Buna göre cevap: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Alıcının gelen mesajın anlamını çözmesi işlemine ne ad verilir?

Kod alma

Kod iletme

Kod gönderme

Kod açma

Kod betimleme

Açıklama:

Alıcının gelen mesajın anlamını çözmesi işlemi kod açma olarak tanımlanır.
Buna göre cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi etkili bir geri bildirimin özellikleri arasında gösterilemez?

Gönderene yardımcı olmayı amaçlaması.

Gönderenin amacına ulaşmasını sağlayacak kadar açık ve seçik olması.

Yapıcı ve davranış üzerinde durması.

Mesajın tam karşılığı olması.

İletilen mesajın içeriğinden farklı seçenekler barındırması.

Açıklama:

Etkili bir geri bildirim aşağıdaki özelliklere sahiptir (Aşan ve Aydın, 2006, s.346):
• Gönderene yardımcı olmayı amaçlar,
• Mesajın tam bir karşılığıdır,
• Zamanlaması tamdır,
• Gönderenin amacına ulaşmasını sağlayacak kadar açık ve seçiktir,
• Yapıcıdır ve davranış üzerinde durur.
Buna göre cevap: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Havaaraçlarının mümkün olduğunca hızlı ve emniyetli bir şekilde kalkışa hazırlanmalarını sağlamak,
Herhangi bir hava aracının uçuşa hazırlanması ile ilişkili farklı operasyonların ya da işlemlerin ve hizmetlerin tümünün, söz konusu uçağın kendisine tahsis edilmiş zamanda kalkış gerçekleştirebilmesine imkân verecek şekilde doğru zamanda ve doğru sırada bir araya getirilmesini sağlamak,
Temizlik, yakıt ikmali ile bagaj ve kargo yüklemesi işlemlerini kapsayan faaliyetleri takip etmek, kalkışa hazır olduklarından emin olmak üzere kabin ekibi
ve hava aracı bakım teknisyenleri ile yakından ilişki kurarak bu kişilerle birlikte
hareket etmek.

Yukarıdaki Dispeçerlerin sorumluluklarından hangisi/hangilerinin güvenlik önlemleri niteliğinde olduğu söylenebilir?

Yalnız, I

Yalnız, II

Yanlız, III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Havaalanlarının hızlı ve emniyetli bir şekilde kalkışa hazırlanmalarını sağlamak güvenlik açısından önemlidir. Bu nedenle doğru cevap yanlız I dir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Dispeçerler hem uçusun emniyetli bir biçimde devam etmesi hem de uçuşu takip etmek amacıyla kimle/kimlerle işbirliği yaparlar?

Yolcu

Kabin memuru

Sorumlu pilot

Uçuş ekibi

Bakım teknisyenleri

Açıklama:

Dispeçerler, sorumlu (mesul) pilot ile birlikte sorumluluk alarak gerek yasal gerekse işletme tarafından
oluşturulmuş düzenlemeler çerçevesinde uçuşun emniyetli bir biçimde devam etmesi konusunda çalışır ve uçuşu takip (flight watch) ederler. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Dispeçerlerin uçuş emniyetini etkileyebilecek görevlerinden biri değildir?

SIGMET’ler, uçuş rotası üzerinde yer alan türbülans ve fırtınalar ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletme,

Değişen rüzgar bilgisi gibi operasyonel çevreye dair güncel bilgileri uçuş ekibine iletme,

Varış meydanı ve alternatif meydanların hava durumları ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletme,

Temizlik, yakıt ikmali ile bagaj ve kargo yüklemesi işlemlerini takip etme

Terminal sıkışıklıkları, kapatılan havalimanı bölgeleri ya da PAT sahaları yüzey bilgileri gibi konuları uçuş ekibine iletme,

Açıklama:

Dispeçerler görevlerini icra ederlerken uçuş emniyetini etkileyebilecek birçok iş yapabilmektedirler. Bunlar şöyle özetlenebilir;

SIGMET’ler, uçuş rotası üzerinde yer alan türbülans ve fırtınalar ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletme,
Değişen rüzgar bilgisi gibi operasyonel çevreye dair güncel bilgileri uçuş ekibine iletme,
Varış meydanı ve alternatif meydanların hava durumları ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletme,
Terminal sıkışıklıkları, kapatılan havalimanı bölgeleri ya da PAT sahaları yüzey bilgileri gibi konuları uçuş ekibine iletme,
Uçuş ekibine ihtiyaç olması halinde alternatif havalimanı önerme,
Uçuş planlarını düzenleme ve gerekli olduğu durumda güncelleme.

D seçeneğinde yer alan "Temizlik, yakıt ikmali ile bagaj ve kargo yüklemesi işlemlerini takip etme" ifadesi Dispeçerlerin sorumluluklarındandır. Ancak uçuş emniyetini etkileyebilecek görevleri arasında değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi havayolu işletmelerinin Ekip Kaynak Yönetimi eğitimleri ile geliştirmeyi hedeflediği becerilerden biri değildir?

İletişim

Durumsal farkındalık

Karar verme

Takım çalışması

Eleştirel düşünme

Açıklama:

Havayolu işletmeleri EKY eğitimleri ile ekiplerin “iletişim”, “durumsal farkındalık”, “karar verme”, “takım çalışması”, “iş yükü” ve “stres yönetimi” becerilerini geliştirmeye çalışmaktadır. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Bulunduğu sosyo-kültürel ortama uyumlu olmalı,
Mesajı etkin bir şekilde kodlamalı,
Geribildirimi gerçekleştirebilmeli,
Mesajları belli bir süzgeçten geçirip algılayabilmeli,

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri iletişim sürecinin gerçekleşmesini sağlayan kaynak özelliklerindendir?

Yalnız, I

Yalnız, II

II ve III

I ve II

III ve IV

Açıklama:

İletişim sürecinin başarı ile sonuçlanabilmesi için kaynağın birtakım özelliklere sahip olması gerekmektedir. Bu özellikler şunlar olabilir :
• Kaynak güvenilir olmalı,
• Kaynak mesajı etkin bir şekilde kodlayabilmeli,
• Kaynak belli bir saygınlığa sahip olmalı,
• Kaynak bulunduğu sosyokültürel ortama uyumlu olmalıdır.
Geribildirimi gerçekleştirme ve mesajları belli bir süzgeçten geçirip algılama alıcıya ait özelliklerdendir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi iletişim sürecinin başarılı olması için alıcıya ait özelliklerden değildir?

Mesajı algılayabilmeli

Belli bir saygınlığa sahip olmalı

Geribildirimi gerçekleştirebilmeli

Kaynak olma özelliğine sahip olmalı

Göndericiden gelen mesajları belli bir süzgeçten geçirip algılamalı

Açıklama:

İletişim sürecinin başarı ile sonuçlanabilmesi için alıcının birtakım özelliklere sahip olması gerekmektedir. Bu özellikler şunlar olabilir :
• Alıcı mesajı algılayabilmeli,
• Alıcı geri bildirimi gerçekleştirebilmeli,
• Alıcı göndericiden gelen mesajları belli bir süzgeçten geçirip algılamalı,
• Alıcı aynı zamanda kaynak olma özelliğine de sahip olmalıdır.
Belli bir saygınlığa sahip olmak ise kaynağa ait bir özelliktir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Alıcıdan gelen mesajın anlamının çözülmesine ne ad verilir?

Kodlama

Kod

Kod açma

Geribildirim

Mesaj

Açıklama:

Alıcının gelen mesajın anlamını çözmesi işlemi kod açma olarak tanımlanır. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdaki iletişim engellerinden hangisi fiziksel uzaklıktan kaynaklanır?

Ortamın aşırı sıcak ya da soğuk olması

Yüz yüze iletişimden kaçınmak

Farklı kültürlerin farklı değer yargılarının olması

Mesajın belirli bir parçasını dinleyip diğer parçalarını bloke etme

Belirli bir kalıp düşünce ve önyargılara sahip olma

Açıklama:

İletişime engel olan sebebler; fiziksel uzaklık, iletişim ortamı, cinsiyet farklılıkları, kültürel farklılıklar, dil sorunları, zayıf geri bildirim, zaman baskısı ve algıda seçiciliktir. İletişimde bulunan insanların fiziksel olarak birbirlerinden uzak olmaları iletişimin önünde engel olur. Yüz yüze iletişimde bulunmamak fiziksel uzaklığın ortaya çıkardığı sorunları artırır. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi liderlikle ilgili kişisel özelliklerden biri değildir?

Yakışıklık

Cesaret

Girişimcilik

Zeka

Kendine güven

Açıklama:

Liderlikle ilgili olarak belirlenmeye çalışılan listede fiziksel özellikler olarak; boy, kilo, güçlülük, yaş, fiziksel olgunluk, yaş, sağlık durumu, yakışıklılık sayılmaktadır. Diğer yandan, kişisel özellikler
olarak; zeka, hitabet yeteneği, bireylerarası ilişkiler ve haberleşme yeteneği, güven verme
veya güvenilir olma, girişimcilik ve riski göze alma, cesaret ve kendine güven özellikleri
sayılmaktadır. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi çalışanlarla olumlu ilişkiler oluşturmaya odaklı liderlik tiplerinden biridir?

İş lideri

Sosyo-duygusal lider

İş-merkezli lider

Yapıyı kurmaya odaklı lider

Üretime yönelik olan lider

Açıklama:

Liderlik davranışları ile ilgili oluşturulan modellerde genel olarak bir uçta “işin yürütülmesine odaklanmış, karar alan, emir veren liderlik tipi” yer almaktadır. Bu tip liderler;“yapıyı kurmaya odaklı liderlik
tipi” “iş merkezli liderlik tipi”, “iş lideri” ve “üretime yönelik olan liderlik tipi” şeklinde ifade edilmektedir. Diğer yandan öteki uçta “çalışanlarla olumlu ilişkiler oluşturmaya odaklanmış liderlik tipi” yer almaktadır. Bu kapsamdaki liderlik tipleri ise; “anlayış göstermeye odaklı lider”, sosyo-duygusal lider, “kişiler arası ilişkilere yönelik olma davranışını gösteren lider” şeklinde ifade edilmektedir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Uçuşun herhangi bir safhasında sorumlu pilotun talebi veya ele ulaşan bilgiler ışığında uçuşun emniyetli ve etkin bir şekilde devamını sağlamak için uçuş ekibini bilgilendiren, uçuş hakkındaki bilgilerin gerekli birimlere aktarılması için uçuşu izleyen, acil durum (sabotaj, kaza kırım, uçak kaçırma vb.) bilgilerinin gerekli birimlere iletilmesini sağlayan ilgili otorite tarafından lisanslandırılmış kişiler nasıl adlandırılmaktadır?

uçuş harekat subayı

uçuş harekat uzmanı

uçuş harekat görevlisi

uçuş takip uzmanı

uçuş emniyet görevlisi

Açıklama:

Havayolu işletmelerinin yürüttükleri uçuş operasyonlarının özelliklerine göre uçuş planlama ve uçuş izleme konularında çalışanlara ihtiyaç duyulmaktadır. Havacılık sektöründe bahsedilen iş tanımlarına sahip olan kişiler İngilizcedeki “dispatcher” sözcüğünün dilimize uyarlanmış şekli olan “Dispeçer” ya da ülkemizin sivil havacılık otoritesi konumunda olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yayınlanan “SHD: T-44” numaralı düzenlemede belirtildiği şekli ile “Uçuş Harekat Uzmanı” olarak isimlendirilmektedir. Sözü edilen düzenlemede uçuş harekat uzmanları, uçuşun herhangi bir safhasında mesul (sorumlu) pilotun talebi veya ele ulaşan bilgiler ışığında uçuşun emniyetli ve etkin bir şekilde devamını sağlamak için uçuş ekibini bilgilendiren, uçuş hakkındaki bilgilerin gerekli birimlere aktarılması için uçuşu izleyen, acil durum (sabotaj, kaza kırım, uçak kaçırma vb.) bilgilerinin gerekli birimlere iletilmesini sağlayan ilgili otorite tarafından lisanslandırılmış kişiler olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Dispeçerler, ........... ile birlikte sorumluluk alarak gerek yasal gerekse işletme tarafından oluşturulmuş düzenlemeler çerçevesinde uçuşun emniyetli bir biçimde devam etmesi konusunda çalışır ve uçuşu takip ederler.
Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

yer hizmetleri görevlisi

uçuş harekat uzmanı

mesul pilot

yardımcı pilot

kabin amiri

Açıklama:

Dispeçerler, sorumlu (mesul) pilot ile birlikte sorumluluk alarak gerek yasal gerekse işletme tarafından oluşturulmuş düzenlemeler çerçevesinde uçuşun emniyetli bir biçimde devam etmesi konusunda çalışır ve uçuşu takip (flight watch) ederler.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Günümüzde yaşanan kazaların nedenleri arasında ........ oranında insan hataları (pilot, hava trafik kontrolörü, teknisyen, dispeçer gibi) yer almaktadır. Teknik faktörlerin rolünün ise ......... oranında olduğu bilinmektedir.
Cümledeki boşluklara uygun gelen ifadeler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

%20 - %80

%90 - %10

%50 - %50

%60 - %40

% 80 - %20

Açıklama:

Gelişmelere paralel olarak hızla gelişen teknoloji sayesinde havaaraçlarının tasarım ve teknik özelliklerindeki problemlerin kazalara sebep olma derecesi giderek azalmaktadır. Buna karşın, kazaların oluşumunda insanların rolü giderek artmaktadır. Hava aracı üreticisi Boeing, havacılığın gelişmeye başladığı yıllarda meydana gelen emniyetsiz olaylarda teknik nedenlerin %80 oranında rol oynadığını belirtmektedir. Günümüzde ise bu oran tersine dönmüş durumdadır. Artık yaşanan kazaların nedenleri arasında % 80 oranında insan hataları (pilot, hava trafik kontrolörü, teknisyen, dispeçer gibi) yer almaktadır. Teknik faktörlerin rolünün ise %20 oranında olduğu belirtilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

1979 yılında NASA tarafından yürütülen Kokpit Kaynak Yönetimi çalışmaları kapsamında kapsamında özellikle kokpit ekibinin iletişim, karar verme ve ........ becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

liderlik

etkileşim

düşünme

tartışma

davranış

Açıklama:

Ekip Kaynak Yönetimi, 1979 yılında NASA’nın öncülüğünde düzenlenen ve “Kokpit Kaynak Yönetimi-KKY” adı altında yapılan ortak çalışmalara dayanmaktadır. Bu çalışmalar sonucunda “pilot hatalarını” azaltmak için kokpitte insan kaynağını en etkin şekilde kullanma amacını güden “Kokpit Kaynak Yönetimi (Cockpit Resource Management- CRM)” uygulamaları oluşturulmuştur. KKY kapsamında özellikle kokpit ekibinin iletişim, karar verme ve liderlik becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Diğer yandan, kapsamlı bir KKY programının geliştirilmesi ise ABD’deli United Havayolları tarafından 1981 yılında gerçekleşmiştir. Bu dönemde baskın ve otoriter liderlik yaklaşımlarının yarattığı olumsuzlukların kaptan pilotlara açıklanması ve kokpitte katılımcı liderlik tiplerinin benimsetilmesi amaçlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

1986 yılında NASA ve Delta Havayolları tarafından yapılan çalışmaların kaynak yönetim programları kapsamına dâhil edilmesinin ardından aşağıdakilerden hangisi hakim kılınmıştır?

takım anlayışı

baskın liderlik anlayışı

deneyimli liderlik anlayışı

maliyet önceliği anlayışı

uçuş konforu anlayışı

Açıklama:

Uçuş emniyetinde kritik role sahip olan tüm personel 1986 yılında NASA ve Delta Havayolları tarafından yapılan çalışmaların kaynak yönetim programları kapsamına dâhil edilmiş, böylece Kokpit Kaynak Yönetimi anlayışından Ekip Kaynak Yönetimine-EKY (Crew Resource Management-CRM) geçilmiştir. Bu dönemde takım anlayışı hakim kılınarak takım oluşturma, liderlik, brifing yöntemleri, durumsal farkındalık, karar alma ve stres yönetimi konularına odaklanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Ekip Kaynak Yönetimi programlarının bileşenleri, ekip üyelerinin sahip olması gereken teknik olmayan becerileri kazandırmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisi söz konusu becerilerden biri değildir?

iş yükü

kurumsal sosyal sorumluluk

karar verme

durumsal farkındalık

stres yönetimi

Açıklama:

EKY programlarının bileşenleri, ekip üyelerinin sahip olması gereken teknik olmayan becerileri kazandırmayı hedeflemektedir. Bu anlamda, havayolu işletmeleri EKY eğitimleri ile ekiplerin “iletişim”, “durumsal farkındalık”, “karar verme”, “takım çalışması”, “iş yükü” ve “stres yönetimi” becerilerini geliştirmeye çalışmaktadır. Kurumsal sosyal sorumluluk söz konusu becerilerden biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Birincil takımlar; üyelerin yüzyüze ilişkiler kurduğu, ........... üyeden meydana gelen takımlardır. En önemli özelliği fiziksel yakınlıktır. Cümledeki boşluğa uygun gelen ifade aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

daha çok sayıda

daha deneyimli

daha sınırlı sayıda

daha yüksek ücret alan

daha iyi eğitim almış

Açıklama:

Takımlarla ilgili bir diğer gruplandırma ise, birincil ve ikincil takımlar şeklindedir. Birincil takımlar; üyelerin yüzyüze ilişkiler kurduğu, daha sınırlı sayıda üyeden meydana gelen takımlardır. En önemli özelliği fiziksel yakınlıktır. Kişiler arası ilişkiler içten ve kişiseldir; kişiler sıkça bir araya gelirler. Bu tür takımların sıkı kuralları vardır ve kurallara uyulmaması, gruptan atılma ve ilişkinin kesilmesiyle cezalandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdaki karar verme süreçlerinden hangisinde değişik çözüm seçeneklerinin araştırıldığı belirtilmektedir?

ölçme aşaması

yeniden değerlendirme aşaması

kuluçka aşaması

tanıma aşaması

üretme aşaması

Açıklama:

Üretme aşaması: Değişik çözüm seçeneklerinin araştırıldığı aşamayı ifade etmektedir. Bu süreçte belirlenen seçenekler uygulanmaya koyularak değerlendirilir. Uygulamalardan hiçbir çözüm elde edilemiyorsa diğer aşamaya geçilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi iş yükünün artması ile ortaya çıkan bireysel performansın düşmesine neden olan etkilerden biri değildir?

aşırı motivasyon geliştirme

kestirme karar verme davranışına başvurma

yorgunluk artması

durumsal farkındalığın azalması

tek bir göreve odaklanma

Açıklama:

İş yükünün gereğinden fazla artması durumunda birtakım olumsuz etkiler ortaya çıkacaktır. Böylece, bireyin performansı olumsuz yönde etkilenmekte fiziksel ve zihinsel yetersizlikler yaşanabilmektedir. Bu durum kuşkusuz hata yapma olasılığını artıracaktır. İş yükünün artması ile ortaya çıkan bireysel performansın düşmesine neden olan etkiler aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Dikkat yoğunlaşması ve tek bir göreve odaklanma,
• Durumsal farkındalığın azalması,
• Kestirme karar verme davranışına sık başvurma, durumu daha az ayrıntılı inceleme,
• Yorgunluk artması. Ayrıca, sürekli iş yükü ve bu iş yükü ile başa çıkamama duygusu strese neden olabilmektedir.
Aşırı motivasyon geliştirme söz konusu etkilerden biri değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

NOTECHS Kategorileri kapsamında değerlendirilen davranış biçimlerinden biri olan 'standartlardan sapma durumunda müdahale etmek' aşağıdaki kategorilerden hangisi ile ilişkilidir?

işbirliği

karar verme

durumsal farkındalık

liderlik ve yönetsel beceriler

etkili iletişim

Açıklama:

NOTECHS Kategorileri tablosunda görüldüğü gibi doğru cevap: D seçeceğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi EKY programının yönelik olduğu ekiplerden biri değildir?

Kokpit

Bakım

Hava trafik kontrol

Dispeçer

Kabin

Açıklama:

Kabin ekibi EKY programının yönelik olduğu ekiplerden biri değildir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Dispeç Kaynak Yönetimi kapsamında geliştirilmesi hedeflenen becerilerden biridir?

Girişkenlik

Durumsal farkındalık

İkna

Empati

Karakter analizi

Açıklama:

Dispeçerlere yönelik ekip kaynak yönetimi uygulamalarından olan Dispeç Kaynak Yönetimi-DKY (Dispatch Resource Management-DRM) kapsamında iletişim, takım çalışması, durumsal farkındalık, karar verme, iş yükü ve stres yönetimi becerilerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Rutin raporlardan farklı olarak, ani gelişen ve önemli etkiye sahip olan bazı meteorolojik olayları bildiren raporlara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

T-LOG

METAR

SIGMET

LPS

AIRMET

Açıklama:

Rutin raporlardan farklı olarak, ani gelişen ve önemli etkiye sahip olan bazı meteorolojik olayları bildiren raporlara verilen isim “SIGMET”tir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi iletişim sürecinin başarı ile sonuçlanabilmesi için kaynağın sahip olması gereken özelliklerden biri değildir?

Kaynak belli seviyenin üstünde kıdeme sahip olmalıdır

Kaynak güvenilir olmalıdır

Kaynak mesajı etkin bir şekilde kodlayabilmelidir

Kaynak belli bir saygınlığa sahip olmalıdır

Kaynak bulunduğu sosyokültürel ortama uyumlu olmalıdır

Açıklama:

Kaynağın belli bir seviyenin üstünde kıdeme sahip olması iletişim sürecinin başarı ile sonuçlanabilmesi için kaynağın sahip olması gereken özelliklerden biri değildir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi iletişim sürecinin başarı ile sonuçlanabilmesi için alıcının sahip olması gereken özelliklerden biridir?

Alıcı mesajın gereğini anında uygulayabilmelidir

Alıcı güvenilir olmalıdır

Alıcı mesajı doğru anlayana kadar tekrar ettirmekten çekinmemelidir

Alıcı belli bir saygınlığa sahip olmalıdır

Alıcı göndericiden gelen mesajları belli bir süzgeçten geçirip algılamalıdır

Açıklama:

İletişim sürecinin başarı ile sonuçlanabilmesi için alıcının birtakım özelliklere sahip olması gerekmektedir. Bu özellikler şunlar olabilir (Akgöz ve Sezgin, 2009, s.22):

Alıcı mesajı algılayabilmeli,
Alıcı geri bildirimi gerçekleştirebilmeli,
Alıcı göndericiden gelen mesajları belli bir süzgeçten geçirip algılamalı,
Alıcı aynı zamanda kaynak olma özelliğine de sahip olmalıdır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Bir mesajın iletişim kanallarının özelliklerine uygun şekilde, bir simgeleştirme sistemi aracılığıyla fiziksel olarak iletilebilecek veya taşınabilecek hale çevrilmesi aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

AES algoritması

Blowfish

Şifreleme

Kodlama

Kriptogram

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 47

Liderin Özellikleri Yaklaşımı olarak ifade edilen anlayışa göre aşağıdakilerden hangisi bir liderin sahip olması gereken kişisel özelliklerden biridir?

Cömertlik

Sabırlı olma

Yardımseverlik

Girişimcilik

Yaratıcılık

Açıklama:

Liderin Özellikleri Yaklaşımı olarak ifade edilen anlayışa göre bir liderin sahip olması gereken kişisel özellikler olarak zeka, hitabet yeteneği, bireylerarası ilişkiler ve haberleşme yeteneği, güven verme veya güvenilir olma, girişimcilik ve riski göze alma, cesaret ve kendine güven özellikleri sayılmaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Kapsamı içerisindeki, liderin davranışını tanımlamaya yönelik skalanın bir ucunda “liderin kendi kararının verdiği ve uyguladığı, izleyicilere herhangi şekilde yetki devretmediği” durum söz konusu iken diğer uçta ise “liderin astlarına karar alma ve uygulama konusunda yetki paylaştığı” durum bulunan liderlik modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Tannenbaum ve Schmidt Liderlik Modeli

Rensis Likert’in Sistem 4 Modeli

Ohio Devlet Üniversitesi Liderlik Modeli

Lider üye etkileşimi modeli

Harvard Üniversitesi Araştırmaları

Açıklama:

Söz konusu liderlik modeli “Tannenbaum ve Schmidt Liderlik Modeli”dir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Kararı liderin verdiği fakat işleri yapmada astların bir dereceye kadar özgürlük ve esnekliğe sahip olduğu liderlik tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Demokratik lider

Katılımcı lider

Babacan otoriter lider

Liberal lider

Sömürücü otoriter lider

Açıklama:

Kararı liderin verdiği fakat işleri yapmada astların bir dereceye kadar özgürlük ve esnekliğe sahip olduğu liderlik tipi “Babacan otoriter lider”dir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi McGregor’un bahsettiği, etkili bir takımın sahip olması gereken belirli özelliklerden biri değildir?

Takımın işiyle ilgili ve o sınırlar içinde kalmak üzere hemen herkesin tartışmalara katılması

Hemen herkesin onaylayabildiği bir biçimde karar alınması ve buna uygun davranılması

Lidere kişisel sebeplerle itiraz edilmemesi, gerektiğinde liderin hükmetme boyutunu kullanabilmesi

Eyleme, uygulamaya geçilmeden önce herşeyin açıkça ortaya konulması

Grup üyelerinin iş bilincine sahip olmaları

Açıklama:

McGregor, etkili bir takımın belirli özelliklerinin olması gerektiğinden bahsetmektedir. Bu özellikleri aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür (Varol, 1990, s.188):

Rahat, yumuşak ve resmî olmayan bir iklim, • Takımın işiyle ilgili ve o sınırlar içinde kalmak üzere hemen herkesin tartışmalara katılması,
Üyeler tarafından iyice anlaşılıp benimsenmiş grup hedeflerinin varlığı. Bu hedeflere ilişkin tartışmaların, herkesin benimseyebileceği bir formüle varıncaya kadar sürmesi,
Her üyenin düşüncelerini çekinmeden söyleyebilmesi ve dinlenmesi,
Anlaşmazlıkların baskıcı bir tutumla ele alınmayıp nedenlerinin araştırılarak çözümlenmeye çalışılması,
Hemen herkesin onaylayabildiği bir biçimde karar alınması ve buna uygun davranılması,
Eleştirilen açık ve rahat bir biçimde yapılabilmesi, saldırganlıktan kaçınılması,
Eyleme, uygulamaya geçilmeden önce herşeyin açıkça ortaya konulması,
Liderliğe gereksiz biçimde boyun eğiciliğin olmaması ve liderliğin hükmetme boyutunu kullanmaması, zaman zaman ve duruma göre el değiştirmesi. Kimin denetlendiğinden çok, işin yapılmış olmasının önem taşıması,
Grup üyelerinin iş bilincine sahip olmaları.

“Lidere kişisel sebeplerle itiraz edilmemesi, gerektiğinde liderin hükmetme boyutunu kullanabilmesi” söz konusu özelliklerden biri değildir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

I.Hava araçlarının mümkün olduğunca hızlı ve emniyetli bir şekilde kalkışa hazırlanmalarını sağlamak
II.Farklı operasyon ve işlemlerin uçağın zamanında kalkışına imkân verecek şekilde doğru zaman ve sırada bir araya getirilmesini sağlamak.
III. Temizlik, yakıt ikmali ile bagaj ve kargo yüklemesi işlemlerini kapsayan faaliyetleri takip etmek, kalkışa hazır olduklarından emin olmak üzere kabin ekibi ve hava aracı bakım teknisyenleri ile yakından ilişki kurarak bu kişilerle birlikte hareket etmek.
Yukarıdaki özelliklerden hangileri dispeçerin sorumlulukları arasındadır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

I, II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Soru kökünde verilen tüm bilgiler bir dispeçerin sorumluluğunda olan işlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi bir dispeçerin görevlerini yaparken uçuş emniyetini de etkileyebilecek işleri ile ilgili yanlış bir bilgidir?

SIGMET’ler, uçuş rotası üzerinde yer alan türbülans ve fırtınalar ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletmek sorumluluğu yoktur.

Değişen rüzgâr bilgisi gibi operasyonel çevreye dair güncel bilgileri uçuş ekibine iletir.

Varış meydanı ve alternatif meydanların hava durumları ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletir.

Uçuş ekibine ihtiyaç olması halinde alternatif havalimanı önerir.

Uçuş planlarını düzenleme ve gerekli olduğu durumlarda güncellemesini yapar.

Açıklama:

Bir dispeçer, SIGMET’ler, uçuş rotası üzerinde yer alan türbülans ve fırtınalar ile ilgili bilgileri uçuş ekibine iletir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Ekip Kaynak Yönetimi hangi yılda ve hangi isim altında toplanan ortak çalışmalara dayanmaktadır?

1975 - Kokpit Yönetimi

1976 - Mürettebat Yönetimi

1977 - Yolcu Kaynak Yönetimi

1978 - Mürettebat Kaynak Yönetimi

1979 - Kokpit Kaynak Yönetimi

Açıklama:

Ekip kaynak Yönetimi, 1979 yılında NASA’nın öncülüğünde düzenlenen ve “Kokpit Kaynak Yönetimi - KKY” adı altında yapılan ortak çalışmalara dayanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Havayolu işletmeleri EKY eğitimleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Çalışanların iletişim becerisini geliştirmek için yapılır.

Çalışanların durumsal farkındalık becerisini geliştirmek için yapılır.

Çalışanların teknik becerisini geliştirmek için yapılır.

Çalışanların karar verme becerisini geliştirmek için yapılır.

Çalışanların takım çalışması geliştirmek için yapılır.

Açıklama:

EKY programlarının bileşenleri, ekip üyelerinin sahip olması gereken teknik olmayan becerileri kazandırmayı hedeflemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

I.Kaynak güvenilir olmalı,
II.Kaynak mesajı etkin bir şekilde kodlayabilmeli,
III. Kaynak belli bir saygınlığa sahip olmalı,
IV.Kaynak bulunduğu sosyokültürel ortama uyumlu olmalı.
Yukarıda özelliklerden kaç tanesi iletişim sürecinin başarılı olabilmesi için kaynağın sahip olması gereken özellikler olabilir?

Hiçbiri

Açıklama:

Yukarıdaki özelliklerin hepsi iletişim sürecinin başarılı olabilmesi için kaynağın sahip olması gereken özellikler arasında olabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Birbirleri ile iletişimde olan iki havayolu çalışanının bu iletişimi eğer uzaktan uzağa yapılıyorsa hangi iletişim engeli ortaya çıkmaktadır?

İletişim ortamı

Fiziksel uzaklık

Kültürel farklılıklar

Dil sorunları

Zaman baskısı

Açıklama:

Birbirleri ile iletişimde olan iki havayolu çalışanının bu iletişimi eğer uzaktan uzağa yapılıyorsa fiziksel uzaklık iletişim engeli ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Rensis Likert’in Sistem 4 Modeli kapsamındaki lider tiplerinden biridir?

Babacan otoriter lider

Gösterişçi otoriter lider

Otoriter lider

Cimri otoriter lider

Mükafatçı otoriter lider

Açıklama:

Rensis Likert’in Sistem 4 Modeli kapsamındaki lider tipleri; Sömürücü otoriter lider, Babacan otoriter lider, katılımcı lider, Demokratik liderdir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

EKY’nin başarısını ölçmek için kullanılan sistemin adı nedir?

NETOCHS

NOCETHS

NSTOECH

NOTECHS

NTOECHS

Açıklama:

EKY’nin başarısını ölçmeye yarayan sistemin adı NOTECHS (Nontechnical Skills)’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Eğer bir lider ekipteki üyelerin fikirlerini rahatça söyleyebilecekleri bir ortam oluşturuyor ise ve ekip dayanışması arasındaki dengeyi kurabiliyorsa bu liderliğin hangi becerisine dâhil olur?

Standartların oluşturulması ve uygulanmasını sağlama

Planlama ve koordinasyon

İş yükü yönetimi

Otokontrol

Otorite ve kendine güven

Açıklama:

Eğer bir lider ekipteki üyelerin fikirlerini rahatça söyleyebilecekleri bir ortam oluşturuyorsa ve ekip dayanışması arasındaki dengeyi kurabiliyorsa bu liderliğin otorite ve kendine güven özelliğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Eğer bir ekipte etkili bir takım var ise bu takımın özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Rahat, yumuşak ve resmi olmayan bir iklim

Grup hedeflerinin bilinmezliği

Saldırgan bir ortam

İş bilincinin üyeler arasında yeterince oturmaması

Kimin denetlendiği, işin yapılmasından daha önemli

Açıklama:

Rahat, yumuşak ve resmi olmayan bir iklim etkili bir takımın özellikleri arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Ülkemizde Sivil Havacılık ile ilgili talimatları yayınlayan kurumun kısaltması aşağıdakilerden hangisidir?

TCDD

MEB

SHGM

TOBB

TBMM

Açıklama:

Ülkemizde Sivil Havacılık ile ilgili talimatları yayınlayan kurumun kısaltması SGM’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıdaki havalimanlarından hangilerinin hem iç hem de dış terminalleri özel kuruluşlar tarafından işletilmektedir?
I.Atatürk Havalimanı
II.Hasan Polatkan Havalimanı
III.Milas-Bodrum Havalimanı

Yalnız I

Yalnız II

I-II

I-III

II-III

Açıklama:

TAV Holding altında yer alan TAV Havalimanları İşletmesi, İstanbul Atatürk Havalimanı, Ankara Esenboğa Havalimanı ve İzmir Adnan Menderes Havalimanı hem iç hem de dış hat terminallerinin işleticisi iken Milas-Bodrum Havalimanı iç hatlar terminalinin işleticisi durumundadır. Bir devlet kurumu olan Anadolu Üniversitesi, Hasan Polatkan Havalimanının işleticisi durumundadır

Doğru Cevap: A

Soru 63

Kontrol Noktası Güvenlik Uygulamaları Eğitimi sonunda başarılı olarak sertifikalandırmaya hak kazanan güvenlik görevlilerinin kaç ayda birkaç saatlik görüntü yorumlama eğitimine tabi tutulmaları gerekmektedir?

12 / 6

12 / 3

6 / 6

6 / 3

3 / 3

Açıklama:

Güvenlik görevlilerinin, kişileri elle arama teknikleri dâhil, tarama tekniklerinde uzmanlaştırmak, güvenlik kontrol noktalarında kullanılan X-Ray cihazları hakkında genel bilgi sahibi olmalarını sağlamak adına düzenlenen bir eğitimdir. Beş günlük eğitime iş başı eğitimleri de dâhildir. 15 saati doğrudan doğruya kursiyerin X-Ray cihazının başında geçirmesi gereken, 40 saatlik bir iş başı eğitiminin de deneyimli bir operatör (X-Ray cihazı kullanıcısı) eşliğinde verilmesi gerekmektedir. Yapılan değerlendirme sınavından en az 70 alarak sertifikalandırılmaya hak kazanan güvenlik görevlilerinin, en az 6 ayda bir 6 saatlik görüntü (X-Ray cihazında oluşan bagaj görüntüleri) yorumlama eğitimlerine tabi tutulmaları gerekmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Yerli/yabancı hava yolu uçak mürettebatının havaalanına giriş çıkışlarında kullanılan kart hangisidir?

Görevli Giriş Kartı

Daimi Giriş Kartı

Geçici Giriş Belgesi

Güvenlik Komisyonu Üyesi Tanıtım Kartı

Landing Kartı

Açıklama:

Yerli/yabancı hava yolu uçak mürettebatının havaalanına giriş çıkışlarında kullanılan karta Landing kartı denir. Landing kartı ülkelerin mütekabiliyet esasına (her ülke, kendi ülkesi hava yolu personelinin diğer ülke havaalanına, diğer ülke hava yolu personelinin ise kendi ülkesi havaalanlarına giriş ve çıkış yapabilmesi adına bu belgeyi karşılıklı olarak düzenler) göre düzenlenmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Havaalanı kart kullanıcılarının dikkat etmesi gereken hususlardan hangileri doğrudur?
I.Havaalanı giriş kartı, sadece kartta belirtilen alanlara personelin girişine imkân vermektedir. Bu giriş izni ile personel, kartında belirlenen alanlara girişinde güvenlik kontrollerinde muaf tutulur.
II.Yüksek risk ve tehdit durumlarında, havaalanı mülki amirince kart sahibinin geçiş yetkisi süreli olarak kaldırılabilir ya da sınırlandırılabilir.
III.Havaalanı giriş kartı kullanıcıları havaalanında bulunduğu süre içerisinde, fotoğraf görünecek biçimde giriş kartlarını yakalarına takmak veya asmak zorundadır.

Yalnız III

I-III

I-II

II-III

I-II-III

Açıklama:

SHGM: Tüm Havaalanları Giris Kartı Talimatı SHT-17.1’na göre havaalanı giriş kartı, sadece kartta belirtilen alanlara personelin girişine imkân vermektedir. Bu giriş izni, personelin kartında belirlenen alanlara girişinde güvenlik kontrollerinde muaf tutulacağı anlamını taşımamaktadır. II ve III’deki ifadeler ise doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi ekip kaynak yönetimi programının bileşenleri arasında yer almaz?

İletişim

Karar verme

İş gücü

Stres yönetimi

Takım çalışması

Açıklama:

İş gücü bileşenler arasında yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Alıcının gelen mesajın anlamını çözmesi işlemine ne ad verilir?

Kodlama

Koda açma

Geri bildirim

Algılama

Modüle etme

Açıklama:

Alıcının gelen mesajın anlamını çözmesine kod açma denir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Göndericinin iletmek istediği duygu, düşünce ve bilginin alıcı tarafından alınıp alınmadığını, algılandıysa ne oranda doğru algılandığını kontrol ettiği işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Kodlama

Koda açma

Geri bildirim

Algılama

Modüle etme

Açıklama:

Göndericinin iletmek istediği duygu, düşünce ve bilginin alıcı tarafından alınıp alınmadığını, algılandıysa ne oranda doğru algılandığını kontrol ettiği işlem geri bildirimdir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi etkili bir geri bildirimin özelliklerinden değildir?

Gönderene yardımcı olmayı amaçlar.

Mesajın tam bir karşılığıdır.

Zamanlaması tamdır.

Gizlilik esaslıdır.

Yapıcıdır ve davranış üzerinde durur.

Açıklama:

Etkili bir geri bildirim açık ve seçiktir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi iletişim engeli olamaz?

Fiziksel uzaklık

İletişim ortamı

Dil sorunları

Cinsiyet farklılıkları

Güçlü geri bildirim

Açıklama:

Güçlü geri bildirim iletişim engeli olamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 71

“Kararı yine lider verir fakat işleri yapmada astlar bir dereceye kadar özgürlük ve esnekliğe sahiplerdir.“ Bahsi geçen lider tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Sömürücü otoriter lider

Babacan otoriter lider

Katılımcı lider

Demokratik lider

Vasat lider

Açıklama:

Belirtilen özellik babacan otoriter lidere aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Likert tarafından önerilen liderlik tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Sömürücü otoriter lider

Babacan otoriter lider

Katılımcı lider

Demokratik lider

Vasat lider

Açıklama:

Likert tarafından önerilen liderlik tipi demokratik liderliktir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdaki kategorilerin hangisi NOTECHS ölçme sisteminde yer alır?

İş yükü yönetimi

Durumsal yönetim

Planların konuşulması

İş yükü planlaması

Durumsal farkındalık

Açıklama:

Durumsal farkındalık NOTECHS ölçme sisteminde yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Aşağıdaki kategorilerin hangisi DBS ölçme sisteminde yer alır?

Planların konuşulması

Karar verme

Durumsal farkındalık

Liderlik ve yönetsel beceriler

İşbirliği

Açıklama:

Planların konuşulması, DBS ölçme sisteminde yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

DBS pilotlara, NOTECHS diğer personele uygulanır.

NOTECHS, Teksas Üniversitesi tarafından geliştirilmiştir.

DBS’yi birçok eğitim kurumu bir araya gelerek geliştirmişlerdir.

NOTECHS, teknik olmayan becerilerin değerlendirilmesinde kullanılır.

NOTECHS kapsamında; iş birliği, liderlik ve yönetsel beceriler, durumsal farkındalık ve karar verme becerileri ölçülmeye çalışılmaktadır.

Açıklama:

NOTECHS kapsamında; iş birliği, liderlik ve yönetsel beceriler, durumsal farkındalık ve karar verme becerileri ölçülmeye çalışılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Ünite 7

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi emniyet performans göstergelerinin sahip olması gereken özelliklerden biri değildir?

Gösterge belirsizliğe yol açmayacak, yoruma açık olmayacak, kolayca anlaşılacakve paydaşlara kolayca iletilecek şekilde tasarlanmalı ve isimlendirilmelidir.

Göstergelerin alacağı değerler için gerekli olan verilerin örgüt içindeki sistemdemevcut, kolayca toplanabiliyor ya da üretilebiliyor olması gerekir.

Göstergelerin nicel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistikselanalizlerde kullanılabilecek türde olmasında fayda vardır.

Göstergenin vereceği değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olabilmesi için yeterince sayıda veri ortaya çıkıyor olabilmelidir.

Göstergelerin herhangi bir değişim yaşandığında performans artışı ya da azalışını algılayacak kadar karşılaştırmaya uygun olması gerekir.

Açıklama:

Göstergelerin herhangi bir değişim yaşandığında performans artışı ya da azalışınıalgılayacak kadar hassas ve duyarlı olması gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Her 100 uçuştan kaçının programlanan kalkış saatinden itibaren ilk 15 dakika içinde gerçekleştiği ile ölçülür ve % olarak ifade edilişine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Zamanında kalkış performansı

Güvenli kalkış performansı

Ani kalkış performansı

Gecikmeli kalkış performansı

Uçuş kalkış performansı

Açıklama:

Her 100 uçuştan kaçının programlanan kalkış saatinden itibaren ilk 15 dakika içinde gerçekleştiği ile ölçülür ve % olarak ifade edilişine zamanında kalkış performansı denir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi emniyeti artırma amaçlı faaliyetlerin etkinliğine dönük göstergeler kapsamında mevzuata uyumluluk örneklerinden biri değildir?

Denetleme başına bulgu sayısı

Birinci derece bulguların toplam bulgulara oranı

Belirli bir süre içinde kapatılamayan bulguların kapatılan bulgulara oranı

Denetleme programının zamanında gerçekleştirilmesi derecesi

Emniyet politikasını bilmeyenlerin bilenlere oranı

Açıklama:

Emniyet politikasını bilmeyenlerin bilenlere oranı, EYS başarısına aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi emniyeti artırma amaçlı faaliyetlerin etkinliğine dönük göstergeler çerçevesinde EYS başarısının örneklerinden biridir?

Aylık gönüllü olay bildirim sayısı, kendi hatasını bildirenlerin sayısı

Denetleme programının zamanında gerçekleştirilmesi derecesi

Belirli bir süre içinde kapatılamayan bulguların kapatılan bulgulara oranı

Birinci derece bulguların toplam bulgulara oranı

Denetleme başına birinci derece bulgu sayısı

Açıklama:

Aylık gönüllü olay bildirim sayısı, kendi hatasını bildirenlerin sayısı, emniyeti artırma amaçlı faaliyetlerin etkinliğine dönük göstergeler çerçevesinde EYS başarısının örneklerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi emniyet performans ölçümleri sürecinde yapılması gerekenlerden biri değildir?

Göstergelerin gözden geçirilmesi

Ölçüm değerlerinin analiz edilmesi

Verilerin toplanması ve göstergelere yüklenmesi

Düşük önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi

Orta önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi,emniyet performans ölçümleri sürecinde yapılması gerekenlerden biridir.

Açıklama:

Yüksek önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi,

Doğru Cevap: E

Soru 6

Önlenmeye çalışılan istenmeyen olayların geçmişte ne kadar karşımıza çıktığı hakkında bilgi veren göstergelere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Gecikmeli göstergeler

Gecikmesiz göstergeler

Daimi göstergeler

Net göstergeler

Ana göstergeler

Açıklama:

Önlenmeye çalışılan istenmeyen olayların geçmişte ne kadar karşımıza çıktığı hakkında bilgi veren göstergelere gecikmeli göstergeler denir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Herhangi bir büyüklüğe ilişkin bilgi sağlayan değişkene verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Gösterge

İkaz

Değer

Ölçüm

Biçim

Açıklama:

Herhangi bir büyüklüğe ilişkin bilgi sağlayan değişkene gösterge denir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Zamanında kalkış performansının ölçümünü ifade eden aşağıdakilerden hangisidir?

Her 100 uçuştan kaçının programlanan kalkış saatinden itibaren ilk 15 dakika içinde gerçekleştiği ile ölçülür ve % olarak ifade edilir.

Her 100 uçuştan kaçının programlanan kalkış saatinden itibaren ilk 10 dakika içinde gerçekleştiği ile ölçülür ve % olarak ifade edilir.

Her 100 uçuştan kaçının programlanan kalkış saatinden itibaren ilk 5 dakika içinde gerçekleştiği ile ölçülür ve % olarak ifade edilir.

Her 100 uçuştan kaçının programlanan kalkış saatinden itibaren ilk 1 dakika içinde gerçekleştiği ile ölçülür ve % olarak ifade edilir.

Her 10 uçuştan kaçının programlanan kalkış saatinden itibaren ilk 5 dakika içinde gerçekleştiği ile ölçülür ve % olarak ifade edilir.

Açıklama:

Zamanında kalkış performansı, her 100 uçuştan kaçının programlanan kalkış saatinden itibaren ilk 15 dakika içinde gerçekleştiği ile ölçülür ve % olarak ifade edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Bir göstergenin gerçekten ölçülmek istenen büyüklüğü ölçebilecek özelliklere sahip olması anlamına gelen aşağıdakilerden hangisidir?

Geçerlilik

Büyüklük

Ölçek

Performans ölçümü

Emniyet ölçümü

Açıklama:

Bir göstergenin gerçekten ölçülmek istenen büyüklüğü ölçebilecek özelliklere sahip olması anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Öncü göstergeler ve faaliyet göstergelerine benzeyen gelecekteki emniyet performansına ilişkin nitelikli bilgiler üretme fırsatı sağlayan aşağıdakilerden hangisidir?

Öneylemci göstergeler

Eylemci göstergeler

İzci göstergeler

Biçimci göstergeler

İkincil göstergeler

Açıklama:

Öncü göstergeler ve faaliyet göstergelerine benzeyen gelecekteki emniyet performansına ilişkin nitelikli bilgiler üretme fırsatı sağlayan öneylemci göstergelerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi uçak kazaları için performans ölçümünde kullanılabilecek parametrelerden değildir?

Uçakta kaç hostes olduğu

Uçak kaza sayısı

Kazalarda ölen ve yaralanan sayısı

Uçakların pistten çıkma sayısı

Uçuşta motor durması sayısı

Açıklama:

Uçak kaza sayısı, kazalarda ölen ve yaralanan sayısı, uçakların pistten çıkma sayısı, uçuşta motor durması sayısı risklerin kabul edilebilir seviyelerde gerçekleşip gerçekleşmediği (emniyet seviyesi) hakkında bize fikir verecek göstergeler olarak kullanılabilir. Buna göre doğru Cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Uçakların zamanında kalkış performansı, planlanan uçuş saatinden itibaren kaç dk içinde gerçekleştiği ile ölçülür?

İlk 5 dk

İlk 10 dk

İlk 15 dk

İlk 30 dk

İlk 60 dk

Açıklama:

Zamanında kalkış performansı (başarımı), her 100 uçuştan kaçının programlanan kalkış saatinden itibaren ilk 15 dakika içinde gerçekleştiği ile ölçülür ve % olarak ifade edilir. Buna göre doğru Cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

İniş takımları komut verilmesi unutulduğu için açılmadıysa aşağıdakilerden hangisi için emniyet performansı ölçümünde geçerli bir gösterge olarak kullanılabilir?

Hava aracı bakım kuruluşunun

Hava yolu şirketinin

Uçuş okulunun

Pilotun

Yardımcı pilotun

Açıklama:

Eğer iniş takımları komut verilmesi unutulduğu için açılmadıysa uçuş okulunun, bakım faaliyetlerinden kaynaklanan sorunlar nedeniyle komut verilmesine rağmen açılmadıysa hava aracı bakım kuruluşunun emniyet performansı ölçümünde geçerli bir gösterge olacaktır. Buna göre doğru Cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi emniyet performans göstergelerinin sahip olması gereken özelliklerden biri değildir?

Gösterge belirsizliğe yol açmamalı, yoruma açık olmamalıdır.

Göstergelerin performans artışı ya da azalışını algılayacak kadar hassas ve duyarlı olması gerekir.

Göstergeler performans gelişimini sağlayacak eylemlerin belirlenmesine yardım edecek özelliklere sahip olmalıdır.

Göstergelerin nitel verilerle ifade edilebilmesi daha sağlıklıdır.

Göstergenin vereceği değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olabilmesi için yeterince sayıda veri ortaya çıkıyor olabilmelidir.

Açıklama:

Göstergelerin nicel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistiksel analizlerde kullanılabilecek türde olmasında fayda vardır. Buna göre doğru Cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

İstenmeyen olayların geçmişte ne kadar karşımıza çıktığı hakkında bilgi veren göstergelere ne ad verilir?

Çıktı Göstergeleri

Tepkisel ve Öneylemci Göstergeler

Sonuçların Önem Derecesini Temel Alan Göstergeler

Faaliyet Göstergeleri

Gecikmeli Göstergeler

Açıklama:

Gecikmeli göstergeler önlenmeye çalışılan istenmeyen olayların geçmişte ne kadar karşımıza çıktığı hakkında bilgi veren göstergelerdir. Buna göre doğru Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Herhangi bir büyüklüğe ilişkin bilgi sağlayan değişkene ne ad verilir?

Gösterge

Ölçü

Birim

Barometre

Sayısal veri

Açıklama:

Gösterge, adı üzerinde, herhangi bir büyüklüğe ilişkin bilgi sağlayan değişkendir. Buna göre doğru Cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi gecikmeli göstergelere örnek olarak gösterilemez?

Ölümcül hava aracı kazaları

Ölen ve ciddi yaralanma sayıları

uçakların pistten çıkıp alev alma miktarı

Pistte uçak-uçak çarpışması sayısı

Hava aracı personelinin kendi aralarındaki dialog problemleri

Açıklama:

Gecikmeli göstergelere ölümcül hava aracı kazaları, ölen ve ciddi yaralanma sayıları, uçakların pistten çıkıp alev alma miktarı, pistte uçak-uçak çarpışması sayısı verilebilir.
Buna göre cevap: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Yüksek riskli örgütlerde bugüne değin en fazla kullanılan gösterge türü hangisi olmuştur?

Çıktı Göstergeleri

Gecikmeli Göstergeler

Faaliyet Göstergeleri

Tepkisel Göstergeler

Öneylemci Göstergeler

Açıklama:

Yüksek riskli örgütlerde bugüne değin en fazla kullanılan gösterge türü gecikmeli (lagging) göstergeler olagelmiştir. Gecikmeli göstergelerde daha çok ölümcül kazalarda olduğu gibi şiddetli sonuçlar doğuran emniyet olaylarının sayılması söz konusudur. Buna göre doğru Cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Herhangi bir büyüklüğe ilişkin bilgi sağlayan değişkene ne ad verilir?

Gösterge

Performans

Ölçme

Emniyet performans ölçümü

Kontrol

Açıklama:

Herhangi bir büyüklüğe ilişkin bilgi sağlayan değişkene gösterge adı verilir. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdaki koşullardan hangisinin ortaya çıkması alarm seviyesinin delinmediği anlamına gelmektedir?

Gösterge değerlerinden herhangi birisi herhangi bir zamanda ortalamanın 3 SS değeri üstündeyse

Birbirini takip eden iki değer, ortalamanın 2 SS değeri üstündeyse

Birbirini takip eden üç değer, ortalamanın 1 SS değeri üstündeyse

Gösterge değeri iki ay peş peşe 2SS seviyesinin üstünde kalmış

Birbirini takip eden üç değer, 3 ay boyunca ortalamanın 1 SS değeri altındaysa

Açıklama:

Aşağıdaki koşullardan herhangi birisinin ortaya çıkması alarm seviyesinin delindiği ve emniyet performansının kötüye gittiği anlamına gelir.
Gösterge değerlerinden herhangi birisi (tek bir değerin) herhangi bir zamanda ortalamanın 3 SS değeri üstündeyse, ya da birbirini takip eden iki değer, ortalamanın 2 SS değeri üstündeyse (O+2SS), ya da birbirini takip eden üç değer, ortalamanın 1 SS değeri üstündeyse. Buna göre doğru Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

I. A firması yılda 5.000 uçuş dispeç etmekte ve yıllık hata sayısı 20
II. B firması yılda 1.250 uçuş dispeç etmekte ve yıllık hata sayısı 15
III.C firması yılda 1.000 uçuş dispeç etmekte ve yıllık hata sayısı 10
Aşağıdakilerden hangisinde A,B,C firmalarının emniyet performansları en yüksekten düşüğe doğru biçimde sıralanmıştır?

A, C, B

B, C, A

C, A, B

A, B, C

B, A, C

Açıklama:

A firmasının hata oranı yüzde 4, B firmasının 12, C firmasının ise yüzde 10 dur. Buna göre performansı en yüksek olan A sonra C en düşük olan ise B’dir. doğru Cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Performans temelli emniyet yönetim yaklaşımının başarısı aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

Performans

Ölçme

Gösterge

Kontrol

Emniyet derecesi

Açıklama:

Performans temelli emniyet yönetim yaklaşımının başarısı emniyeti doğru bir şekilde ölçebilmeye bağlıdır. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Tasarlanan göstergelerin işlerlik kazandığı ve kullanıma girdiği ölçüm süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Ölçüm değerlerinin analiz edilmesi

Verilerin toplanması ve göstergelere yüklenmesi

Göstergeler için ihtiyaç duyulan verilerin belirlenmesi

Yüksek önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi

Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerin belirlenmesi

Açıklama:

Verilerin toplanması ve göstergelere yüklenmesi aşamasında tasarlanan göstergeler işlerlik kazanmakta ve kullanıma girmektedir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi gösterge tasarımı ve ölçümün asıl amacıdır?

Ölçüm değerlerinin analiz edilmesi

Verilerin toplanması ve göstergelere yüklenmesi

Göstergeler için ihtiyaç duyulan verilerin belirlenmesi

Göstergelerin gözden geçirilmesi

Elde edilen sonuçların emniyeti artırıcı çabalarda kullanılması

Açıklama:

Gösterge tasarımı ve ölçümün asıl amacı sonuçları analiz edip emniyeti artıracak bilgilere ulaşmaktır. Bunun için elde edilen sonuçların çözümlenerek ne anlama geldikleri ortaya konmalıdır. Bu nedenle ölçüm değerlerinin analiz edilmesi önemlidir. Bu bağlamda doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi gelecekte emniyet performansının nasıl seyredeceğine ilişkin fikir veren gösterge türüdür?

Tepkisel gösterge

Sonuç gösterge

Öneylemci gösterge

Geçikmeli gösterge

Faaliyet gösterge

Açıklama:

Gelecekte emniyet performansının nasıl seyredeceğine ilişkin fikir veren göstergelere ve bunların alacağı değerlerin etkili bir analizine ihtiyaç vardır. Bu tür özellikleri taşıyanlar öneylemci gösterge (proaktif) olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

havacılık örgütünün emniyet yönetim sistemini kâğıt üzerinde bırakmadan gerçek hayat şartlarında ne ölçüde uyguladığını yansıtan gösterge aşağıdakilerden hangisidir?

Faaliyet göstergeleri

Öneylemci göstergeler

Tepkisel göstergeler

Düşük önem dereceli sonuç göstergeleri

Yüksek önem dereceli sonuç göstergeleri

Açıklama:

Faaliyet göstergeleri ise, öncü göstergelerde olduğu gibi, emniyeti artırma faaliyetlerinin başarısını ölçmeye çalışır. Örneğin, havacılık örgütünün emniyet yönetim sistemini kâğıt üzerinde bırakmadan gerçek hayat şartlarında ne ölçüde uyguladığı bu tür göstergelere örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Geçmişteki olaylarla ilgilenmek yerine henüz ortaya çıkmamış fakat gelecekte ortaya çıkma ihtimali
olan zararlı olaylar hakkında ya da başka bir deyişle emniyet performansı hakkında fikir veren göstergeler aşağıdakilerden hangisidir?

Geçikmeli göstergeler

Öncü göstergeler

Çıktı göstergeleri

Faaliyet göstergeleri

Öneylemci göstergeler

Açıklama:

Öncü göstergeleri, geçmişteki olaylarla ilgilenmek yerine henüz ortaya çıkmamış fakat gelecekte ortaya çıkma ihtimali olan zararlı olaylar hakkında ya da başka bir deyişle emniyet performansı hakkında fikir
veren göstergeler olarak tanımlamak mümkündür. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi yüksek riskli örgütlerde en çok kullanılan gösterge türüdür?

Öneylemci gösterge

Çıktı gösterge

Öncü gösterge

Faaliyet gösterge

Geçikmeli gösterge

Açıklama:

Yüksek riskli örgütlerde bugüne değin en fazla kullanılan gösterge türü gecikmeli (lagging) göstergeler olagelmiştir.Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Gösterge belirsizliğe yol açmayacak, yoruma açık olmayacak, kolayca anlaşılacak
ve paydaşlara kolayca iletilecek şekilde tasarlanmalı ve isimlendirilmelidir.
Göstergeler, havacılık örgütünün farklı bölümleri, farklı coğrafyalardaki birimleri
ve diğer örgütlerle karşılaştırma yapmaya uygun olmalıdır.
Göstergeler performans gelişimini sağlayacak eylemlerin belirlenmesine yardım
edecek özelliklere sahip olmalıdır.

Yukarıdaki emniyet performans göstergelerinin sahip olması gereken özelliklerden hangisi/hangileri nesnel olma niteliğindedir?

Yalnız, I

Yalnız, II

Yalnız, III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Göstergenin belirsizliğe yol açmayacak, yoruma açık olmayacak, kolayca anlaşılacak ve paydaşlara kolayca iletilecek şekilde tasarlanması ve isimlendirilmesi nesnel olma niteliği taşır. Bu nedenle doğru cevap yanlız I olan A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Bir hava aracının uçuş faaliyetleri ile ilgili olarak dolaylı ya da doğrudan ortaya çıkacak risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulabilmesine ne ad verilir?

Risk

Emniyet

Performans

Gösterge

Ölçüm

Açıklama:

Emniyet bir hava aracının uçuş faaliyetleri ile ilgili olarak dolaylı ya da doğrudan ortaya çıkacak risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulabilmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Bir hava aracının uçuş faaliyetleri ile ilgili olarak dolaylı ya da doğrudan ortaya çıkacak risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulabilmesine ne ad verilir?

Emniyet

Risk

Ölçme

Uygulama

Kontrol

Açıklama:

Emniyet bir hava aracının uçuş faaliyetleri ile ilgili olarak dolaylı ya da doğrudan ortaya çıkacak risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulabilmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

İnsanlara, donanıma ve çevreye zarar verecek olayların ortaya çıkma olasılığı ve çıktığında vereceği zararın derecesine ne ad verilir?

Performans ölçümü

Risk

Emniyet

Kaza

Emniyet performansı

Açıklama:

Risk ise insanlara, donanıma ve çevreye zarar verecek olayların ortaya çıkma olasılığı ve çıktığında vereceği zararın derecesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Bir havacılık örgütünün emniyet derecesinin, emniyet göstergeleri üzerinden, belirlenen referans değerler karşısındaki durumunun ortaya konmasına ne ad verilir?

Emniyet performansının ölçümü

Risk

Emniyet

Gösterge

Zamanında kalkış performansı

Açıklama:

Emniyet performansının ölçümü, bir havacılık örgütünün emniyet derecesinin, emniyet göstergeleri üzerinden, belirlenen referans değerler karşısındaki durumunun ortaya konması olarak tanımlanabilir

Doğru Cevap: A

Soru 34

Gerçekte ölçmeye çalıştığımız büyüklüğü doğru bir şekilde ölçebilme özelliklerine sahip olma nasıl tanımlanır?

Geçerlilik

Güvenirlik

Güvenlik

Zamanında kalkış

Emniyet performans

Açıklama:

Geçerlilik gerçekte ölçmeye çalıştığımız büyüklüğü doğru bir şekilde ölçebilme özelliklerine sahip olma olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Ölçmeye çalıştığımız büyüklüğün değişik bağlamlarda ölçüldüğünde aynı değerin bulunması derecesi ne olarak tanımlanır?

Geçerlik

Güvenlik

Güvenirlik

Zamanında kalkış

Emniyet performansı

Açıklama:

Güvenirlik ise aynı büyüklüğün değişik bağlamlarda ölçüldüğünde aynı değerin bulunması derecesi olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Önlenmeye çalışılan istenmeyen olayların geçmişte ne kadar karşımıza çıktığı hakkında bilgi veren göstergelere na ad verilir?

Performans Göstergeleri

Gecikmeli göstergeler

Hız göstergeleri

Yön göstergeleri

Motor göstergeleri

Açıklama:

Gecikmeli göstergeler önlenmeye çalışılan istenmeyen olayların geçmişte ne kadar karşımıza çıktığı hakkında bilgi veren göstergelerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Öncü göstergeler ve faaliyet göstergelerine benzeyen, gelecekteki emniyet performansına ilişkin nitelikli bilgiler üretme fırsatı sağlayan göstergelere ne ad verilir?

Öneylemci göstergeler

Tepkisel Göstergeler

Çıktı ve Faaliyet Göstergeleri

Gecikmeli göstergeler

Hız göstergeleri

Açıklama:

Öneylemci göstergeler, öncü göstergeler ve faaliyet göstergelerine benzerler ve gelecekteki emniyet performansına ilişkin nitelikli bilgiler üretme fırsatı sağlarlar.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Emniyet performansının ulaşmasını istediğimiz seviyeye karşılık gelen değere ne ad verilir?

Ölçme kavramı

Performans ölçüm

Alarm seviyesi

Hedef seviye

Pilotaj-uçuş faaliyetleri

Açıklama:

Hedef seviye, emniyet performansının ulaşmasını istediğimiz seviyeye karşılık gelen değerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Emniyet performansının istenen seviyenin altına düştüğünü bildiren duruma ne ad verilir?

Alarm seviyesinin delinmesi

Standart Sapma

Hedef seviye

Oynaklık

Basınç seviyesi

Açıklama:

Alarm seviyesinin delinmesi emniyet performansının istenen seviyenin altına düştüğünü bildiren durumdur.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi emniyet performans ölçümüne ilişkin ölçüm sürecinden biri değildir?

Alarm seviyesinin belirlenmesi,

Yüksek önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi,

Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerde çıktı analizinin yapılması,

Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerin belirlenmesi,

Rol yetki ve sorumlulukların belirlenmesi,

Açıklama:

Emniyet performans ölçümüne ilişkin ölçüm süreci aşama aşama aşağıdaki gibi özetlenebilir:
. Rol yetki ve sorumlulukların belirlenmesi
. Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerin belirlenmesi
. Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerde çıktı analizinin yapılması
. Yüksek önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi
. Düşük önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi
. Göstergeler için ihtiyaç duyulan verilerin belirlenmesi
. Ölçüm değerlerinin analiz edilmesi
. Elde edilen sonuçların emniyeti artırıcı çabalarda kullanılması
. Göstergelerin gözden geçirilmesi

Doğru Cevap: A

Soru 41

'bir hava aracının uçuş faaliyetleri ile ilgili olarak do- laylı ya da doğrudan ortaya çıkacak risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulabilmesine' ne denir?

Risk

Performans

Emniyet

Asayiş

Savunma

Açıklama:

Emniyet bir hava aracının uçuş faaliyetleri ile ilgili olarak do- laylı ya da doğrudan ortaya çıkacak risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulabilmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisinde performansın tanımı doğru olarak verilmiştir?

Bir hava aracının uçuş faaliyetleri ile ilgili olarak dolaylı ya da doğrudan ortaya çıkacak risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulabilmesi

Bir işin, sürecin ya da faaliyetin başarım derecesi

İnsanlara, donanıma ve çevreye zarar verecek olayların ortaya çıkma olasılığı

Elde edilen sonucun başarılı olup olmadığıdır.

Takım amaç ve hedeflere ulaşma derecesi

Açıklama:

Performans bir işin, sürecin ya da faaliyetin başarım derecesi olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Örgütün etkili bir şekilde yönetilmesinde öngörülen son işlev nedir?

Kontrol

Emniyet hedefleri

Yönetim işlevleri

Emniyet Performansları

Sivil havacılık havacılık örgütünün emniyeti

Açıklama:

Örgütün etkili bir şekilde yönetilmesinde öngörülen son işlev kont- roldür.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Emniyet performans göstergelerinin sahip olması gereken diğer özellikler arasında değildir?

Gösterge belirsizliğe yol açmayacak, yoruma açık olmayacak, kolayca anlaşılacakve paydaşlara kolayca iletilecek şekilde tasarlanmalı ve isimlendirilmelidir.

Göstergelerin alacağı değerler için gerekli olan verilerin örgüt içindeki sistemdemevcut, kolayca toplanabiliyor ya da üretilebiliyor olması gerekir.

Göstergenin vereceği değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olabilmesi için yeterin- ce sayıda veri ortaya çıkıyor olabilmelidir.

Göstergelerin herhangi bir değişim yaşandığında performans artışı ya da azalışınıalgılayacak kadar hassas ve duyarlı olması gerekir.

Göstergeler geçmişte yapılan kazaları da kaydedebilmelidir.

Açıklama:

Emniyet performans göstergelerinin sahip olması gereken diğer özellikler aşağıda ve- rilmiştir (Hale, 2009; Step Change in Safety, 2003; Heavisides ve Thompson, 2011; Øien vd., 2010; Verstraeten vd., 2014):

Gösterge belirsizliğe yol açmayacak, yoruma açık olmayacak, kolayca anlaşılacakve paydaşlara kolayca iletilecek şekilde tasarlanmalı ve isimlendirilmelidir.
Göstergelerin alacağı değerler için gerekli olan verilerin örgüt içindeki sistemdemevcut, kolayca toplanabiliyor ya da üretilebiliyor olması gerekir.
Göstergelerin nicel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistikselanalizlerde kullanılabilecek türde olmasında fayda vardır.
Göstergenin vereceği değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olabilmesi için yeterin- ce sayıda veri ortaya çıkıyor olabilmelidir.
Göstergeler, havacılık örgütünün farklı bölümleri, farklı coğrafyalardaki birimlerive diğer örgütlerle karşılaştırma yapmaya uygun olmalıdır.
Göstergelerin herhangi bir değişim yaşandığında performans artışı ya da azalışınıalgılayacak kadar hassas ve duyarlı olması gerekir.
Göstergeler performans gelişimini sağlayacak eylemlerin belirlenmesine yardımedecek özelliklere sahip olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Önlenmeye çalışılan istenmeyen olayların geçmişte ne kadar karşımıza çıktığı hakkında bilgi veren göstergeler hangileridir?

Gecikmeli Göstergeler

Öncü Göstergeler

Çıktı Göstergeleri

Faaliyet Göstergeleri

Tepkisel Göstergeler

Açıklama:

Gecikmeli göstergeler önlenmeye çalışılan istenmeyen olayların geçmişte ne kadar karşımıza çıktığı hakkında bilgi veren göstergelerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Uçuş eğitimi faaliyetleri sırasında yüksek önem dereceli sonuç göstergelerindendir?

Kalkış sayısı başına pistte kara taşıtı uçak çarpışması sayısı

Adam-saat olarak üretilen bakım hizmeti başına uçakta unutulan bakım aleti sayısı

Hizmet verilen uçak sayısı başına merdivenin uçağa çarpması sayısı

Uçuş saati başına pilotaj hatalarından kaynaklanan havada uçak-uçak çarpışması sayısı

Hizmet verilen uçak sayısı başına yükleme kamyonunun uçağa çarpması sayısı

Açıklama:

Uçuş Eğitimi Faaliyetleri Yüksek Önem Dereceli Sonuç Göstergesi:
Uçuş saati başına pilotaj hatalarından kaynaklanan havada uçak-uçak çarpışması sayısı
Kalkış sayısı başına pilotaj hatalarından kaynaklanan ölümcül kaza sayısı

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi ikram faaliyetlerinin yüksek önem dereceli sonuç göstergelerindendir?

Hizmet verilen uçak sayısı başına yükleme kamyonunun uçağa çarpması sayısı

Denetleme başına birinci derece bulgu sayısı

Emniyeti etkileyen faaliyet alanlarına ilişkin emir-komuta zincirindeki yöneticilerin devir hızı

Emniyet iletişimine ilişkin yayınlanan emniyet bülteni sayısı

PAT sahasında izinsiz hareket eden kara taşıtı sayısı

Açıklama:

Hizmet verilen uçak sayısı başına yükleme kamyonunun uçağa çarpması sayısıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi emniyeti arttırma amaçlı EYS başarılarının etkinliğe dönük göstergelerindendir?

Denetleme başına bulgu sayısı

Denetleme başına birinci derece bulgu sayısı

Birinci derece bulguların toplam bulgulara oranı

Gönüllü tehlike bildirim sayısı, gönüllü risk azaltıcı öneri sayısı

Denetleme programının zamanında gerçekleştirilmesi derecesi

Açıklama:

Gönüllü tehlike bildirim sayısı, gönüllü risk azaltıcı öneri sayısı

Doğru Cevap: D

Soru 49

Emniyeti artırma amaçlı mevzuata uyumluluk faaliyetlerinin gösterge örneklerindendir?

Üst yönetimin yaptığı emniyet odaklı toplantı sayısının operasyonel ve finansal hedeflere odaklanmış toplantı sayısına oranı

Denetleme başına birinci derece bulgu sayısı

Gerçekleştirilen emniyet eğitimi sayısı

Güçlü olumlu emniyet kültürünün derecesi

Emniyet politikasını bilmeyenlerin bilenlere oranı

Açıklama:

Denetleme başına birinci derece bulgu sayısı mevzuata uyumluluk gösterge örneklerindendir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Rol yetki ve sorumlulukların belirlenmesi
Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerin belirlenmesi
Ölçüm değerlerinin analiz edilmesi
Göstergeler için ihtiyaç duyulan verilerin belirlenmesi
yukarıda verilen ölçüm süreci aşamaları aşağıdaki şıklardan doğru sırayla verilmiştir?

1-2-3-4

1-3-2-4

4-1-2-3

1-2-4-3

2-4-3-1

Açıklama:

1-2-4-3

Doğru Cevap: D

Soru 51

Bir işin, sürecin ya da faaliyetin başarım derecesi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ölçüm

Performans

Gösterge

Faaliyet hacmi

Ölçüm değerleri

Açıklama:

Performans bir işin, sürecin ya da faaliyetin başarım derecesi olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

ICAO’ya göre emniyet performans göstergelerinin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Emniyet performansının ölçülmesi için kullanılan parametre

Kazaların önlenmesi, kazalara ve bunlara karşı verilecek tepkiler konusunda hazırlıklı olunması

Aynı büyüklüğün değişik bağlamlarda ölçüldüğünde aynı değerin bulunması derecesi

Bilinmeyen bir büyüklüğün bilinen başka bir büyüklükle karşılaştırılması işlemi

Emniyeti yönetebilmek ve istenen seviyelere getirebilmek için bu konuda amaç ve hedefler belirlenerek bunlara ulaşılıp ulaşılmadığının kontrol edilmesi

Açıklama:

ICAO emniyet performans göstergelerinin tanımını emniyet performansının ölçülmesi için kullanılan parametre olarak vermektedir (ICAO, 2013a).

Doğru Cevap: A

Soru 53

Gerçekte ölçmeye çalıştığımız büyüklüğü doğru bir şekilde ölçebilme özelliklerine sahip olmaya ne ad verilir?

Güvenilirlik

Ölçülebilirlik

Geçerlilik

Önleyimcilik

Tepkisellik

Açıklama:

Geçerlilik gerçekte ölçmeye çalıştığımız büyüklüğü doğru bir şekilde ölçebilme özelliklerine sahip olmadır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Önlenmeye çalışılan istenmeyen olayların geçmişte ne kadar karşımıza çıktığı hakkında bilgi veren emniyet performans göstergelerine ne ad verilir?

Öncü göstergeler

Çıktı göstergeleri

Faaliyet göstergeleri

Gecikmeli göstergeler

Tepkisel göstergeler

Açıklama:

Gecikmeli göstergeler önlenmeye çalışılan istenmeyen olayların geçmişte ne kadar karşımıza çıktığı hakkında bilgi veren göstergelerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

I.Gösterge belirsizliğe yol açmayacak, yoruma açık olmayacak, kolayca anlaşılacak ve paydaşlara kolayca iletilecek şekilde tasarlanmalı ve isimlendirilmelidir.
II.Göstergelerin alacağı değerler için gerekli olan verilerin örgüt içindeki sistemde mevcut, kolayca toplanabiliyor ya da üretilebiliyor olması gerekir.
III. Göstergelerin nicel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistiksel analizlerde kullanılabilecek türde olmasında fayda vardır.
IV.Göstergenin vereceği değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olabilmesi için yeterince sayıda veri ortaya çıkıyor olabilmelidir.
V.Göstergeler, havacılık örgütünün farklı bölümleri, farklı coğrafyalardaki birimleri ve diğer örgütlerle karşılaştırma yapmaya uygun olmalıdır.
Yukarıdakilerden hangileri emniyet performans göstergelerinin sahip olması gereken özellikler arasında yer alır?

I, II ve III

I, III ve V

III ve V

I, II, III ve IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Emniyet performans göstergelerinin sahip olması gereken diğer özellikler aşağıda verilmiştir:
Gösterge belirsizliğe yol açmayacak, yoruma açık olmayacak, kolayca anlaşılacak ve paydaşlara kolayca iletilecek şekilde tasarlanmalı ve isimlendirilmelidir.
Göstergelerin alacağı değerler için gerekli olan verilerin örgüt içindeki sistemde mevcut, kolayca toplanabiliyor ya da üretilebiliyor olması gerekir. Göstergelerin nicel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistiksel analizlerde kullanılabilecek türde olmasında fayda vardır.
Göstergenin vereceği değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olabilmesi için yeterince sayıda veri ortaya çıkıyor olabilmelidir.
Göstergeler, havacılık örgütünün farklı bölümleri, farklı coğrafyalardaki birimleri ve diğer örgütlerle karşılaştırma yapmaya uygun olmalıdır.
Göstergelerin herhangi bir değişim yaşandığında performans artışı ya da azalışını algılayacak kadar hassas ve duyarlı olması gerekir.
Göstergeler performans gelişimini sağlayacak eylemlerin belirlenmesine yardım edecek özelliklere sahip olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Üretim ve emniyet artırıcı faaliyetler sonucunda ortaya çıkmış olan istenmeyen olayların sayılmasına aracılık eden emniyet performans göstergelerine ne ad verilir?

Öncü göstergeler

Çıktı göstergeleri

Faaliyet göstergeleri

Gecikmeli göstergeler

Tepkisel göstergeler

Açıklama:

Çıktı göstergeleri, üretim ve emniyet artırıcı faaliyetler sonucunda ortaya çıkmış olan istenmeyen olayların sayılmasına aracılık ederler.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Havacılık örgütünün emniyet yönetim sistemini kâğıt üzerinde bırakmadan gerçek hayat şartlarında ne ölçüde uyguladığı hangi tür emniyet performans göstergesine girmektedir?

Öncü göstergeler

Çıktı göstergeleri

Faaliyet göstergeleri

Gecikmeli göstergeler

Tepkisel göstergeler

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 58

Başarılı bir kestirim için gelecekte emniyet performansının nasıl seyredeceğine ilişkin fikir veren göstergelere ve bunların alacağı değerlerin etkili bir analizine ihtiyaç vardır. Bu emniyet performans göstergelerine ne ad verilir?

Öncü göstergeler

Öneylemci göstergeler

Faaliyet göstergeleri

Gecikmeli göstergeler

Tepkisel göstergeler

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 59

I.Rol yetki ve sorumlulukların belirlenmesi
II.Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerin belirlenmesi
III. Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerde çıktı analizinin yapılması
IV.Yüksek önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi
V.Düşük önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi
Yukarıdakilerden hangileri ölçüm süreci aşamaları arasında yer alır?

I, II ve III

I, III ve V

III ve V

I, II, III ve IV

I, II, III, IV, V

Açıklama:

Ölçüm süreci, aşama aşama aşağıdaki gibi özetlenebilir;
Rol yetki ve sorumlulukların belirlenmesi
Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerin belirlenmesi
Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerde çıktı analizinin yapılması
Yüksek önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi
Düşük önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi
Göstergeler için ihtiyaç duyulan verilerin belirlenmesi
Verilerin toplanması ve göstergelere yüklenmesi
Ölçüm değerlerinin analiz edilmesi
Elde edilen sonuçların emniyeti artırıcı çabalarda kullanılması
Göstergelerin gözden geçirilmesi

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi uçuş eğitimi faaliyetlerine göre yüksek önem dereceli sonuç göstergelerine ait örneklerden biridir?

Uçuş saati başına bakımdan kaynaklanan hatalar nedeniyle uçuşta motor yangını sayısı

Hizmet verilen uçak sayısı başına personelin yükleme kamyonunda düşmesi sayısı

Hizmet verilen uçak sayısı başına merdivenin uçağa çarpması sayısı

Uçuş saati başına pilotaj hatalarından kaynaklanan havada uçak-uçak çarpışması sayısı

Kalkış sayısı başına pistte kara taşıtı uçak çarpışması sayısı

Açıklama:

Uçuş eğitimi faaliyetlerine göre yüksek önem dereceli sonuç gösterge örnekleri şunlardır:
Uçuş saati başına pilotaj hatalarından kaynaklanan havada uçak-uçak çarpışması sayısı
Uçuş saati başına kontrol veya çalışma sahası ihlali sayısı Kalkış sayısı başına pilotaj hatalarından kaynaklanan ölümcül kaza sayısı

Doğru Cevap: D

Soru 61

I.Amaçların belirlenmesi
II.Amaca varılmasını sağlayacak planların belirlenmesi
III. Örgütün amaçlara doğru yöneltilmesi
Emniyet performansının neden ölçülmesi gerektiği öncelikle yönetimin işlevleri kapsamında açıklanabilir. Buna göre, yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri yönetimin işlevleri kapsamındadır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

I ve III

I,II, III

Açıklama:

Emniyet performansının neden ölçülmesi gerektiği öncelikle yönetimin işlevleri kapsamında açıklanabilir. Amaçların belirlenmesi, amaçlara varılmasını sağlayacak planların yapılması, planları harekete geçirecek örgütün tasarlanması ve kurulması, örgütün harekete geçirilerek amaçlara doğru yöneltilmesi, tüm bunların birimler arasında eş güdüm sağlanarak yapılması ve nihayetinde amaçlara ne ölçüde ulaşıldığı ya da ulaşılmadığının değerlendirilerek geri bildirim üretilmesi gibi faaliyetler yönetimin işlevleri kapsamındadır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi emniyet performansını ölçmenin sağlayacağı faydalar arasında yer almaz?

Önceden alınmış olan risk azaltıcı önlemlerin etkinliğinin değerlendirilmesi

Geleceğe yönelik dersler çıkartılması

Nereye, neden ve ne ölçüde müdahale edileceğinin bulunması

Şirket karını azaltıcı ilk faktör olması

Gelecekteki kaza ve ciddi olayları önceden haber alıp önlenmesi

Açıklama:

Havacılık örgütünün geçmişteki emniyet performansının ölçülmesi daha önceden alınan risk azaltıcı önlemlerin ne derecede başarılı olduğunu görmek ve geleceğe yönelik dersler çıkartmak için gereklidir. Performans düşükse emniyet ya da risk yönetiminin bir şekilde başarısız olduğu, alınan önlemlerin işe yaramadığı ya da uygulanmadığı anlaşılacaktır. Benzer koşullar devam ederse performansın gelecekte de düşük kalacağı söylenebilir. Nereye, neden ve ne ölçüde müdahale edileceğini bulmak için geçmişteki ve şu andaki emniyet performansını bilmek, bunu amaç ve hedeflerle karşılaştırmak gerekir. Böylece gelecekteki kaza ve ciddi olayları önceden haber alıp önlemek mümkün olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıda verilen özelliklerden hangisi emniyet performans göstergelerinin öncelikle sahip olması gereken özelliklerden biridir?

Gösterge yoruma açık olmalı

Gösterge performans değişimine duyarlı olmalı

Göstergelerin herhangi bir değişim yaşandığında performans artışı ya da azalışını algılayacak kadar hassas ve duyarlı olmaması

Gösterge geçerli ve güvenilir olmalı

Göstergelerin nicel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistiksel analizlerde kullanılabilecek türde olmamalı

Açıklama:

Emniyet performansının ölçülmesinde kullanılacak göstergelerin öncelikle geçerli ve güvenilir olması gerekir. Geçerlilik gerçekte ölçmeye çalıştığımız büyüklüğü doğru bir şekilde ölçebilme özelliklerine sahip olma, güvenirlik ise aynı büyüklüğün değişik bağlamlarda ölçüldüğünde aynı değerin bulunması derecesi olarak tanımlanabilir. Emniyet performans göstergelerinin sahip olması gereken diğer özellikler aşağıda verilmiştir :• Gösterge belirsizliğe yol açmayacak, yoruma açık olmayacak, kolayca anlaşılacak ve paydaşlara kolayca iletilecek şekilde tasarlanmalı ve isimlendirilmelidir. • Göstergelerin alacağı değerler için gerekli olan verilerin örgüt içindeki sistemde mevcut, kolayca toplanabiliyor ya da üretilebiliyor olması gerekir. • Göstergelerin nicel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistiksel analizlerde kullanılabilecek türde olmasında fayda vardır. • Göstergenin vereceği değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olabilmesi için yeterin-ce sayıda veri ortaya çıkıyor olabilmelidir. • Göstergeler, havacılık örgütünün farklı bölümleri, farklı coğrafyalardaki birimleri ve diğer örgütlerle karşılaştırma yapmaya uygun olmalıdır. • Göstergelerin herhangi bir değişim yaşandığında performans artışı ya da azalışını algılayacak kadar hassas ve duyarlı olması gerekir. • Göstergeler performans gelişimini sağlayacak eylemlerin belirlenmesine yardım edecek özelliklere sahip olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Yüksek önem dereceli sonuç göstergeleri hangi göstergelere benzerler?

Gecikmeli göstergeler

Çıktı göstergeleri

Faaliyet göstergeleri

Tepkisel göstergeler

Öncü göstergeler

Açıklama:

Düşük önem dereceli sonuç göstergeleri öncü göstergelere, yüksek önem dereceli sonuç göstergeleri ise gecikmeli göstergelere benzerler.

Doğru Cevap: A

Soru 65

I.Emniyet performans ölçümünün doğru sonuçlar vermesi
II.Faktör sayısını artırmak
III. Faaliyet sayısını bulmak
Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri emniyet performans göstergelerinin aldığı değerlerin üretim miktarına oranlanmasının amacıdır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

I ve III

I,II, III

Açıklama:

Emniyeti azaltan faktörler (tehlikeler) aslında riskin yükselmesine neden olan faktörler anlamına gelir. Bu durumda sistemdeki tehlikeler sabit kalsa bile bunlara maruz kalma miktarı arttığında istenmeyen olayların ortaya çıkma olasılığının, yani riskin artacağını dikkate almalıyız. Bu bilgiler dikkate alındığında, emniyet performans ölçümünün doğru sonuçlar verebilmesi için göstergelerin aldığı değerlerin üretim miktarına oranlanması gerektiği görülür.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıda verilen emniyeti artırma amaçlı faaliyetlerin etkinliğine dönük gösterge örneklerinden hangisi mevzuata uyumluluğa ilişkin faaliyet türünden biridir?

Gerçekleştirilen emniyet eğitimi sayısı

Gönüllü tehlike bildirim sayısı

Denetleme başına bulgu sayısı

Aylık gönüllü olay bildirim sayısı

Yıllık acil durum tatbikatı sayısı

Açıklama:

“Denetleme başına bulgu sayısı” mevzuata uyumluluk faaliyeti kapsamında iken diğer şıklar emniyet yönetim sistemi başarısı faaliyet alanındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıda verilen emniyeti artırma amaçlı faaliyetlerin etkinliğine dönük gösterge örneklerinden hangisi EYS Başarısına ilişkin faaliyet türünden biridir?

Denetleme başına bulgu sayısı

Denetleme başına birinci derece bulgu sayısı

Denetleme programının zamanında gerçekleştirilmesi derecesi Denetleme başına bulgu sayısı

Belirli bir süre içinde kapatılamayan bulguların kapatılan bulgulara oranı

Yıllık acil durum tatbikatı sayısı

Açıklama:

“Yıllık acil durum tatbikatı sayısı” emniyet yönetim sistemi başarısına ilişkin faaliyet türüne girerken diğer şıklar “mevzuata uyumluluk” faaliyeti kapsamındadır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

I.Hangi faaliyet alanlarında daha iyiyiz yâda daha kötüyüz?
II.Öncesine göre ne kadar iyiyiz yâda kötüyüz?
III. Daha önce aldığımız emniyet artırıcı önlemler işe yarıyor mu?
Yukarıdaki hangi soru veya sorulara cevap verebilmek için öncelikle performansın zaman içinde nasıl bir değişim gösterdiğini görmek ve incelemek gerekir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

I ve III

I,II, III

Açıklama:

Emniyeti sağlama konusundaki başarımız (performansımız) yeterli mi? Hangi faaliyet alanlarında ve süreçlerde daha iyi ya da daha kötüyüz? Bunun sebepleri nelerdir? Tüm bunları geçmişle kıyasladığımızda durum nedir? Öncesine göre ne kadar iyi ya da kötüyüz? Emniyet performansımıza ilişkin alarm veren faaliyet ya da süreçler var mıdır? Daha önce aldığımız emniyet artırıcı önlemler işe yarıyor mu? Emniyet performansımızı etkileyen bir değişim söz konusu mu? Bu değişim hangi faaliyet alanını ve süreçleri ne kadar etkilemektedir? Tüm bu sorulara cevap aradık- tan sonra, gelecekte karşılaşılması muhtemel emniyet performans seviyesi nedir? Nereye, hangi kaynaklarla ve ne tür bir müdahale gereklidir? Daha önce de açıklandığı gibi, ölçüm işleminin asıl amacı ölçüm sonuçlarını bu tür sorulara cevap verebilmek için kullanmaktır. İşte bunun etkili yollarından birisi de performansın zaman içindeki seyrini ortaya koymak; performansın ne zaman, nerede, neden ve ne miktarda değişiyor olduğunu anlamaktır. Yukarıdaki sorulara cevap verebilmek için öncelikle performansın zaman içinde nasıl bir değişim gösterdiğini görmek ve incelemek gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi emniyet performansının ulaşmasını istediğimiz seviyeye karşılık gelen değeri ifade eden terimdir?

Risk seviyesi

Hedef seviyesi

Alarm seviyesi

Standart seviye

Optimum seviye

Açıklama:

Hedef seviye, emniyet performansının ulaşmasını istediğimiz seviyeye karşılık gelen değerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi emniyet performans ölçüm sürecinin kapsamında değildir?

Göstergelerin gözden geçirilmesi

Elde edilen sonuçların emniyeti artırıcı çabalarda kullanılması

Verilerin toplanması ve göstergelere yüklenmesi

Göstergeler için ihtiyaç duyulan verilerin belirlenmesi

Performansı yüksek olan personelin maaşının artırılması

Açıklama:

Ölçüm sürecinde “göstergelerin gözden geçirilmesi, elde edilen sonuçların emniyeti artırıcı çabalarda kullanılması, verilerin toplanması ve göstergelere yüklenmesi, göstergeler için ihtiyaç duyulan verilerin belirlenmesi” aşamaları mevcuttur. “Performansı yüksek olan personelinin maaşının artırılması” ölçüm sürecinde yer almamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi aynı büyüklüğe ilişkin ölçümün farklı bağlamlarda mümkün olduğunca aynı olması anlamına gelir?

Geçerlilik

Güvenirlik

Hassasiyet

Performans

Emniyet

Açıklama:

Güvenirlik ise aynı büyüklüğün değişik bağlamlarda ölçüldüğünde aynı değerin bulunması derecesi olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi bakım eğitimi faaliyetlerine göre yüksek önem dereceli sonuç göstergelerine ait örneklerden biridir?

Uçuş saati başına bakımdan kaynaklanan hatalar nedeniyle uçuşta motor yangını sayısı

Hizmet verilen uçak sayısı başına personelin yükleme kamyonunda düşmesi sayısı

Hizmet verilen uçak sayısı başına merdivenin uçağa çarpması sayısı

Uçuş saati başına pilotaj hatalarından kaynaklanan havada uçak-uçak çarpışması sayısı

Kalkış sayısı başına pistte kara taşıtı uçak çarpışması sayısı

Açıklama:

Bakım eğitimi faaliyetlerine göre yüksek önem dereceli sonuç gösterge örnekleri şunlardır:
Adam-saat olarak üretilen bakım hizmeti başına bakımdan kaynaklanan hatalar nedeniyle uçağın gövde üzerine (iniş takımları açılmadığı için) iniş yapması sayısı
Uçuş saati başına bakımdan kaynaklanan hatalar nedeniyle uçuşta motor yangını sayısı

Doğru Cevap: A

Soru 73

Herhangi bir büyüklüğe ilişkin bilgi sağlayan değişkene ne ad verilir?

Ölçüm

Performans

Gösterge

Ölçek

Sayaç

Açıklama:

Gösterge, adı üzerinde, herhangi bir büyüklüğe ilişkin bilgi sağlayan değişkendir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi emniyet performans göstergelerinin sahip olması gereken özelliklerden biri değildir?

Gösterge belirsizliğe yol açmayacak, yoruma açık olmayacak, kolayca anlaşılacak ve paydaşlara kolayca iletilecek şekilde tasarlanmalıdır.

Göstergelerin herhangi bir değişim yaşandığında performans artışı ya da azalışını algılayacak kadar hassas ve duyarlı olmamalıdır.

Göstergelerin alacağı değerler için gerekli olan verilerin örgüt içindeki sistemde mevcut, kolayca toplanabiliyor ya da üretilebiliyor olması gerekir.

Göstergelerin nicel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistiksel analizlerde kullanılabilecek türde olmasında fayda vardır.

Göstergeler performans gelişimini sağlayacak eylemlerin belirlenmesine yardım edecek özelliklere sahip olmalıdır.

Açıklama:

Emniyet performans göstergelerinin sahip olması gereken diger özellikler aşağıda verilmistir: • Gösterge belirsizliğe yol açmayacak, yoruma açık olmayacak, kolayca anlaşılacak ve paydaslara kolayca iletilecek sekilde tasarlanmalı ve isimlendirilmelidir. • Göstergelerin alacağı değerler için gerekli olan verilerin örgüt içindeki sistemde mevcut, kolayca toplanabiliyor ya da üretilebiliyor olması gerekir. • Göstergelerin nicel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistiksel analizlerde kullanılabilecek türde olmasında fayda vardır. • Göstergenin vereceği değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olabilmesi için yeterince sayıda veri ortaya çıkıyor olabilmelidir. • Göstergeler, havacılık örgütünün farklı bölümleri, farklı coğrafyalardaki birimleri ve diğer örgütlerle karşılaştırma yapmaya uygun olmalıdır. • Göstergelerin herhangi bir değişim yaşandığında performans artışı ya da azalışını algılayacak kadar hassas ve duyarlı olması gerekir. • Göstergeler performans gelişimini sağlayacak eylemlerin belirlenmesine yardım edecek özelliklere sahip olmalıdır

Doğru Cevap: B

Soru 75

Düşük önem dereceli sonuç göstergeleri hangi göstergelere benzerler?

Gecikmeli göstergeler

Çıktı göstergeleri

Faaliyet göstergeleri

Tepkisel göstergeler

Öncü göstergeler

Açıklama:

Düşük önem dereceli sonuç göstergeleri öncü göstergelere, yüksek önem dereceli sonuç göstergeleri ise gecikmeli göstergelere benzerler.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Göstergelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Göstergelerin nitel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistiksel analizlerde kullanılabilecek türde olmasında fayda vardır.

Göstergenin vereceği değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olabilmesi için yeterince sayıda veri ortaya çıkıyor olabilmelidir.

Göstergeler, havacılık örgütünün farklı bölümleri, farklı coğrafyalardaki birimleri ve diğer örgütlerle karşılaştırma yapmaya uygun olmalıdır.

Göstergelerin herhangi bir değişim yaşandığında performans artışı ya da azalışını algılayacak kadar hassas ve duyarlı olması gerekir.

Göstergeler performans gelişimini sağlayacak eylemlerin belirlenmesine yardım edecek özelliklere sahip olmalıdır.

Açıklama:

Göstergelerin nicel verilerle ifade edilebilmesinde ve bunların birtakım istatistiksel analizlerde kullanılabilecek türde olmasında fayda vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Emniyet performans ölçümünde en fazla kullanılan göstergeler aşağıdakilerden hangisidir?

Çıktı ve faaliyet göstergeleri

Gecikmeli ve öncü göstergeler

Tepkisel göstergeler

Sonuçların önem derecesini temel alan göstergeler

Öneylemci göstergeler

Açıklama:

Emniyet performans ölçümünde en fazla kullanılanı gecikmeli ve öncü gösterge sınıflandırmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 78

I. Gösterge değerlerinden herhangi birisi (tek bir değerin) herhangi bir zamanda ortalamanın 1 SS değeri üstündeyse (O+1SS),
II.Birbirini takip eden iki değer, ortalamanın 2 SS değeri üstündeyse (O+2SS),
III. Birbirini takip eden üç değer, ortalamanın 1 SS değeri üstündeyse (O+1SS).
Yukarıdaki koşullardan hangi ve hangilerinin ortaya çıkması alarm seviyesinin delindiği ve emniyet performansının kötüye gittiği anlamına gelmez?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

I ve III

I,II, III

Açıklama:

Aşağıdaki koşullardan herhangi birisinin ortaya çıkması alarm seviyesinin delindiği ve emniyet performansının kötüye gittiği anlamına gelir (ICAO, 2013a):
Gösterge değerlerinden herhangi birisi (tek bir değerin) herhangi bir zamanda ortalamanın 3 SS değeri üstündeyse (O+3SS),
ya da birbirini takip eden iki değer, ortalamanın 2 SS değeri üstündeyse (O+2SS),
ya da birbirini takip eden üç değer, ortalamanın 1 SS değeri üstündeyse (O+1SS).

Doğru Cevap: A

Soru 79

Emniyet performans ölçüm sürecinde ilk aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerin belirlenmesi

Rol yetki ve sorumlulukların belirlenmesi

Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerde çıktı analizinin yapılması

Göstergelerin gözden geçirilmesi

Yüksek önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi

Açıklama:

Rol yetki ve sorumlulukların belirlenmesi emniyet performans ölçüm sürecinde ilk aşamadır.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Emniyet performans ölçüm sürecinde en son aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerin belirlenmesi

Rol yetki ve sorumlulukların belirlenmesi

Ölçüm yapılacak faaliyet ve süreçlerde çıktı analizinin yapılması

Göstergelerin gözden geçirilmesi

Yüksek önem dereceli sonuç göstergelerinin belirlenmesi

Açıklama:

Göstergelerin gözden geçirilmesi emniyet performans ölçüm sürecinde en son aşamadır.

Doğru Cevap: D

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel emniyet yönetim yaklaşımındandır?

Dünyayı olması gerektiği gibi gören paradigma

Dünyayı olduğu gibi gören paradigma

Gerçek dünyanın mevcut koşulları dikkate alınarak performans hedeflerinin belirlenmesi

Emniyet performans ölçümü ve zaman içinde izleme

Gerçek hayat koşullarına uygun performans artırıcı çabalar

Açıklama:

Dünyayı olması gerektiği gibi gören paradigma, geleneksel emniyet yönetim yaklaşımındandır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi yeni nesil emniyet yönetim yaklaşımındandır?

Dünyayı olması gerektiği gibi gören paradigma

Dünyayı olduğu gibi gören paradigma

Olması gereken dünya düzeninin mevzuat aracılığı ile deterministik bir şekilde belirlenmesi

Mevzuata uyumun garanti altına alınması

Denetlemeler

Açıklama:

Dünyayı olduğu gibi gören paradigma yeni nesil emniyet yönetim yaklaşımındandır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Yeni nesil emniyet yönetim yaklaşımı ile yapılmak istenen nedir?

Geleneksel emniyet yönetim yaklaşımlarının etkisiz olduğunu göstermek.

Geleneksel emniyet yönetim yaklaşımlarının faydasız olduğunu göstermek.

Emniyeti artırmak için performans temelli bir yaklaşımla desteklemek.

Geleneksel emniyet yönetim yaklaşımlarının artık kullanılmadığını göstermek.

Yeni bir emniyet yönetim anlayışına gerek duyulmadığını göstermek.

Açıklama:

Yeni nesil emniyet yönetim yaklaşımı ile yapılmak istenen, emniyeti artırmak için performans temelli bir yaklaşımla desteklemek gerektiğini göstermektir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Emniyet yönetiminin amacı nedir?

Doğrudan ya da dolaylı olarak, havaaraçlarının işletilmesine yönelik ortaya çıkan risklerin tamamen ortadan kaldırılmasıdır.

Dolaylı olarak, havaaraçlarının işletilmesine yönelik ortaya çıkan risklerin kabul edilebilir tamamen ortadan kaldırılmasıdır.

Doğrudan havaaraçlarının işletilmesine yönelik ortaya çıkan risklerin tamamen ortadan kaldırılmasıdır.

Doğrudan ya da dolaylı olarak, havaaraçlarının işletilmesine yönelik ortaya çıkan risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulmasıdır.

Doğrudan ya da dolaylı olarak, havaaraçlarının işletilmesine yönelik ortaya çıkan riskler için geri bildirim üretilmesidir.

Açıklama:

Emniyet yönetiminde ulaşılmaya çalışılan temel amaç, doğrudan ya da dolaylı olarak, havaaraçlarının işletilmesine yönelik ortaya çıkan risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulmasıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

ICAO aşağıdaki prosedürlerden hangisini kapsamaz?

Emniyetin yönetilmesi

Gerekli örgütsel yapıları kapsayan yaklaşımı

Hesap sorumluluklarını

Politikaları

Riskleri

Açıklama:

ICAO, Emniyet Yönetim Sistemini emniyetin yönetilmesinde; gerekli örgütsel yapıları, hesap verme sorumluluklarını, politikaları ve prosedürleri kapsayan örgütlü bir yaklaşım olarak tanımlamaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Potansiyel tehlike analizi kim tarafından yapılmalıdır?

Örgütteki herkes yapabilir.

Örgütte görevli tek bir uzman tarafından yapılabilir.

Farklı disiplinlerden olsa da herkes tarafından yaılabilir.

Aynı alandan olduğu sürece uzmanlığı olan herkes tarafından.

Farklı disiplinde olan ve sadece uzman grubu tarafından.

Açıklama:

Potansiyel tehlike analizini örgütteki herkes yapabilir ve yapmalıdır. Fakat farklı disiplinlerdeki uzmanlıkları gerektiren potansiyel tehlike analizlerini uzmanlardan oluşan bir grubun yapması gerekir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

EYS'de öneylemciliğin başında ne gelir?

Potansiyel tehlikenin ortadan kaldırılması.

Potansiyel tehlikenin tanımlanması.

Potansiyel tehlikenin belirlenip en aza indirgenmesi.

Potansiyel tehlikenin değerlendirilmesi ve rapor hazırlanması.

Potansiyel tehlikenin ortaya konarak çözüm önerileriyle değerlendirilmesi.

Açıklama:

EYS’ye öneylemcilik kazandıran özelliklerin başında gelen potansiyel tehlikelerin
tanımlanması, süreklilik gösteren örgütsel bir süreç hâline getirilmelidir. Doğru cevap B'Dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Risk matrisi ne zaman oluşturulmalıdır?

Emniyet sorunu algılandıktan sonra.

Emniyet sorunu araştırılırken.

Tehlike potansiyeli tespitinden hemen sonra.

Sonucun etkisi belirlendikten sonra.

Uygulayıp faaliyete devam edilirken.

Açıklama:

Emniyet sorunu algılandıktan sonra, risk matrisi oluşturulur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Azalan risk kabul edilebilir değil ise ne yapılmalıdır?

Faaliyete devam etmek.

Faaliyeti durdurmak.

Önlem almak.

Önlem alıp faaliyete devam etmek.

Faaliyeti durdurup önlem almak.

Açıklama:

Azalan risk kabul edilebilir değil ise faaliyet durdurulmalıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Riskin azaltılabileceği sonucuna varıldığı durumda ne yapılır?

Riski azaltmak için önlem alınır.

Faaliyet durdurulur.

Olasılık belirlenir.

Olasılık belirlenir ve önlem alınır.

Hiçbir işlem yapılmaz.

Açıklama:

Riskin azaltılabileceği sonucuna varıldığı durumda riski azaltmak için önlem alınır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Devletlerin emniyeti artırıcı düzenlemelere uyum talepleri karşısında havacılık örgütleri hangi stratejiyi uygulama yoluna gitmektedir?

Ayırma

Uyum

Uzlaşma

Kaçınma

Karşı Koyma

Açıklama:

Ayırma stratejisi, düzenlemelere kâğıt üzerinde uyumlu olunurken gerçek hayat şartlarında bunların uygulamaya geçirilmedikleri anlamına gelmektedir. Devletin uyum talepleri karşısında zorlanan havacılık örgütleri bu yola başvurmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Dünyayı olması gerekenin aksine olduğu gibi gören bir bakış açısı üzerine temellenen emniyet yönetim yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Proaktif yaklaşım

Reaktif yaklaşım

Performans temelli yaklaşım

Geleneksel yaklaşım

Normatif yaklaşım

Açıklama:

Yeni emniyet yönetim paradigması ise dünyayı olması gerektiği gibi değil olduğu gibi
görmektedir. Performans temelli yaklaşım olarak adlandırılan bu emniyet yönetim yaklaşımına göre Örgütlerin ve insanların hata yapabilecekleri, hatta kuralları ihlal edebilecekleri gerçeği ile yüzleşmekte bunlara sebep olabilecek faktörleri (hazards) önceden bulup riskleri önceden öngörüp gerçekleşmeden önce önlem almaya çalışmak yatmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

ICAO tarafınan üye ülkelerin kabul edilebilir emniyet performans seviyesinin olması gereken seviyeye nasıl ulaşacağını hangi ek ile açıklamıştır?

Ek-15

Ek-16

Ek-17

Ek-18

Ek-19

Açıklama:

Ek19, üye ülkelerde sivil havacılık faaliyetlerinin kabul edilebilir bir emniyet performansı seviyesinde (Kabul Edilebilir Emniyet Performansı Seviyesi, Acceptable Level of Safety Performance - ALoSP) gerçekleşmesi gerektiğini ve bunun nasıl yapılacağını açıklamaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Ülkemizde Ek-19’un gereğini yerine getirmek amacıyla 28172 sayılı resmi gazetede yayınlanan Sivil Havacılıkta Emniyet Yönetim Sistemi Yönetmeliği hangi tarihte yayınlanarak yürürlüğe girmiştir?

13 Ocak 2011

14 Kasım 2013

14 Ocak 2013

13 Ocak 2012

13 Nisan 2014

Açıklama:

Ülkemizde Ek-19’un gereğini yerine getirecek düzenleme 13 Ocak 2012 tarih ve 28172 Sayılı Resmî Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Sivil Havacılıkta Emniyet Yönetim Sistemi Yönetmeliği’dir. Yönetmelik, 2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’na göre yetkilendirilen bazı havacılık örgütlerinin EYS kurup uygulamasını zorunlu tutmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi EYS'nin temel bileşenleri arasında yer almamaktadır?

Emniyet Politikaları ve Hedefleri

Emniyet Risk Yönetimi

Emniyetin Güvence Altına Alınması

Yetiştirme ve Eğitme

Emniyetin Teşvik Edilmesi

Açıklama:

EYS'nin temel bileşenleri arasında emniyet politikaları ve hedefleri, emniyet risk yönetimi, emniyetin teşvik edilmesi, emniyetin güvence altına alınması yer almaktadır. Yetiştirme ve eğitme EYS sisteminin alt bileşenleri arasında yer almaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Emniyeti ölçme
Zaman içinde izleme
Problemlere yönelik tespit ettiği çözümleri hayata geçirme

Yukarıdakilerden hangileri EYS yöneticisinin sorumluluk kapsamında yer alan görevlerdendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II, III

Açıklama:

EYS yöneticisi, sorumlu yöneticiye danışmanlık yapan bir rolde çalışır ve örgüt yapısında kurmay pozisyondadır. Havacılık faaliyetlerinin nasıl yürütüleceği konularında karar alma ve bunu uygulamaya aktarma yetkisi yoktur. Örneğin; emniyeti ölçme, zaman içinde izleme, analiz etme sorumluluğu bulunan EYS yöneticisi, problemi ve çözümünü doğru bir şekilde tespit etse bile, bunu hayata geçirme yetkisine sahip değildir. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi risk yönetiminin temel aşamaları arasında ilk sırada yer almaktadır?

Potansiyel tehlikelerin muhtemel sonuçlarının gerçekten ortaya çıkması durumundaki etkinin ciddiyetini değerlendir

İnsana, donanıma, yazılıma ya da çevreye ilişkin potansiyel tehlikeleri ve muhtemel sonuçlarını tespit et

Potansiyel tehlikelerin muhtemel sonuçlarının ortaya çıkma olasılıklarını tespit et

Tespit edilen riski analiz et, amaçlarla karşılaştır, fayda maliyet analizi yap

Risk seviyesini belirle

Açıklama:

Risk yönetiminin ilk aşaması potansiyel tehlikelerin tanımlanmasıdır. Bu aşamada insana, donanıma, yazılıma ya da çevreye ilişkin potansiyel tehlikeler ve muhtemel sonuçları tespit edilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi uçuşa hazırlanan bir uçağın çevresinde sulu kar yağışı meydana gelmesi sonucu operasyonun yavaşlaması ile ortaya çıkabilecek potansiyel sonuçlar arasındadır?

Kara taşıtı - uçak çarpışması

Personelin kayıp düşmesi

Uçak motorunun zarar görmesi

İniş takımlarının zarar görmesi

Stres ve zaman baskısına bağlı hataların ortaya çıkması

Açıklama:

Stres ve zaman baskısına bağlı hataların ortaya çıkması operasyonun yavaşlaması ile oluşabilecek doğrudan potansiyel sonuçlar arasında yer almaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Emniyetin güvence altına alınabilmesi amacıyla ilk olarak hangi adımın atılması gerekmektedir?

Emniyet Performansının Ölçülmesi ve İzlenmesi

Emniyet Risklerinin Değerlendirilmesi ve Azaltılması

Değişimin Yönetilmesi

Potansiyel Tehlikelerin Saptanması

EYS’nin Sürekli Geliştirilmesi

Açıklama:

Emniyet performansını istenilen seviyelerde tutabilmek için azaldığında önlem alınması gerekir. Önlem alabilmenin ön koşulu ise emniyetin azaldığını anlayabilmekten geçer. Emniyet performansının azaldığını anlayabilmek de emniyet performansını ölçmeyi gerektirir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Emniyet iletişiminin temel amaçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Örgütün emniyet politikalarını, amaçlarını ve hedeflerini paylaşmak

EYS’nin önemi ve nasıl işlediği ile ilgili bilgileri paylaşmak

Emniyet performans seviyesine ilişkin sonuçları paylaşmamak

Emniyetin artırılmasına ilişkin kritik görülen bilgileri paylaşmak

EYS kapsamında çıkartılan dersleri paylaşmak ve yaygınlaştırmak

Açıklama:

Sağlıklı bir emniyet iletişiminin sağlanması ve emniyet seviyesinin gelişimi adına emniyet performans seviyesine ilişkin sonuçların paylaşılması gerekmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

I. Dünyayı olduğu gibi görme
II. Dünya düzeninin deterministik bir şekilde belirlenmesi
III. Denetlemelerin emniyeti güvence altına alma aracı olması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yeni nesil emniyet yönetim yaklaşımının özelliklerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-II-III

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 22

ICAO'nun, otuz yıl aradan sonra, 14 Kasım 2013 tarihinde yürürlüğe koyduğu Ek-19 aşağıdakilerden hangisini amaçlamaktadır?

Sivil havacılık faaliyetlerinin daha geniş filolarla yapılmasını

Sivil havacılık faaliyetlerinin en üst sıklıkla gerçekleşmesini

Sivil havacılık faaliyetlerinin uygun bir emniyet performans seviyesinde olmasını

Sivil havacılık faaliyetlerindeki çalışan insan sayısının en düşük seviyeye indirimesini

Sivil havacılık faaliyetlerinde kullanılan teknolojinin en güncel olmasını

Açıklama:

ICAO, EK-18’in ardından neredeyse 30 yıl aradan sonra, 14 Kasım 2013 tarihinde Ek-19 Emniyet Yönetimi’ni yürürlüğe koymuştur (Kurt, 2015). Ek19, üye ülkelerde sivil havacılık faaliyetlerinin kabul edilebilir bir emniyet performansı seviyesinde (Kabul Edilebilir Emniyet Performansı Seviyesi, Acceptable Level of Safety Performance - ALoSP) gerçekleşmesi gerektiğini ve bunun nasıl yapılacağını açıklamaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Emniyet Yönetimi Sisteminin bileşenlerinden biri değildir?

Emniyet Politikaları ve Hedefleri

Emniyet Risk Yönetimi

Emniyetin Güvence Altına Alınması

Emniyetin Teşvik Edilmesi

Emniyetin Sağlanması Gereken Durumlar

Açıklama:

EYS’nin 4 temel bileşeni ve bunların altında toplam 12 alt bileşeni bulunmaktadır. Bu 4 temel bileşen;
- Emniyet politikaları ve hedefleri
- Emniyet risk yönetimi
- Emniyetin güvence altına alınması
- Emniyetin teşvik edilmesi
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

I. Yönetimin taahhüdü ve yükümlülükleri
II. Potansiyel tehlikelerin saptanması
III. Emniyet performansının ölçülmesi ve izlenmesi
IV. Acil durum eylem planının koordine edilmesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri EYS Emniyet Politikaları ve Hedefleri bileşenin alt bileşenlerindendir?

Yalnız I

I-II

III-IV

I-IV

II-III

Açıklama:

Yönetimin Taahhüdü ve Yükümlülükleri, Hesap Verme Sorumlulukları, Acil Durum Eylem Planlamasının Koordine Edilmesi, EYS Dokümantasyonu Emniyet Politikaları ve Hedeflerinin alt bileşenleridir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

I. Risk Kontrolü
II. Risk Analizi Olasılık
III. Risk Analizi Etkinin Ciddiyeti
IV. Risk Değerlendirmesi
V. Potansiyel Tehlikeleri Tanımla
Risk yönetiminin temel aşamaları aşağıdakilerden hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

II-I-III-V-IV

V II III IV I

I-II-III-IV-V

IV-II-V-III-I

III-II-V-IV-I

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 26

ABD sivil havacılık otoritesi Federal Aviation Authority'nin de benimsediği Risk Yönetim Sürecine göre potansiyel tehlike sonucu ortaya çıkan risk kabul edilebilir değilse sonraki adım aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Risk ortadan kaldırılabilir mi?

Risk azaltılabilir mi?

Risk için alınabilecek önlemler nelerdir?

Riskin kaynağı nedir?

Riskin sonuçları nelerdir?

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 27

I. Pek çok kişi ölmüştür.
II. Donanım büyük ölçüde zarar görmüştür.
III. Emniyet ciddi derecede azalmıştır.
IV. Sonuçlar ihmal edilebilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri "Tehlikeli" olarak tanımlanmış sonuç şiddet derecelendirmesinin özelliklerindendir?

I-II

III-IV

I-IV

II-III

I-II-III

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 28

Emniyet Yönetim Sistemi kapsamında toplanan verilerin en önemli kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Kaza ve olay soruşturmaları

Olay ve tehlikeli durumlara ilişkin raporlar

Emniyet değerlendirmeleri

İç ve dış denetimler

Emniyet araştırmaları

Açıklama:

EYS kapsamında toplanan verilerin en önemli kaynağı, havacılık örgütünün günlük faaliyetleri sırasında ortaya çıkan ve emniyeti etkileyen olay ve tehlikeli durumlara ilişkin raporlardır. Bu raporlar çoğunlukla süreçlerde görev alan operasyonel personel tarafından hazırlanırlar. Kazaya neden olan ve en son ortaya çıkan problemin altında emniyeti etkileyen yüzlerce olay yatmaktadır. Bunların bildirilmesi ve emniyetin ölçülerek eğilimlerin tespit edilmesi kazaları önleyebilir. Bu nedenle, olay bildirim raporları EYS açısından önemli bir veri kaynağıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

I. Çalışanların emniyetin sağlanması konusunda bilgilerini artırmak
II. Olumlu emniyet kültürünün güçlendirilmesini sağlamak
III. Hava alanlanı girişlerindeki güvenlik seviyesini arttırmak
IV. Yaşanabilecek uçak kaçırma terörlerine karşı hazırlıklı olmak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri emniyet eğitimlerinin amaçlarındandır?

I-II

III-IV

I-IV

II-III

I-II-III

Açıklama:

Aynı zamanda birer iletişim aracı olan emniyet eğitimlerinin amaçları genel olarak aşağıda özetlenmiştir:
• Çalışanların emniyetin sağlanması konusunda farkındalıklarını artırmak ve tazelemek, • Çalışanların emniyetin sağlanması konusunda bilgilerini artırmak, • Çalışanların EYS’nin önemini, kapsamını ve nasıl işletildiğini anlamalarını sağlamak, • Olumlu emniyet kültürünün güçlendirilmesini sağlamak, • EYS çalışmaları sırasında çıkartılan derslerin yaygınlaştırılmasını sağlamak.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

I. EYS’nin ve önemi ve nasıl işlediği ile ilgili bilgileri paylaşmak
II. Örgütün emniyet politikalarını, amaçlarını ve hedeflerini paylaşmak
III. Emniyet performans seviyesine ilişkin sonuçları paylaşmak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri emniyet iletişiminin temel amaçlarındandır?

Yalnız I

I-II

II-III

I-III

I-II-III

Açıklama:

Havacılık örgütlerinin etkili bir emniyet iletişimi için biçimsel iletişim araçları geliştirmesi gerekmektedir. Emniyet iletişiminin temel amaçları aşağıda verilmektedir:
• Örgütün emniyet politikalarını, amaçlarını ve hedeflerini paylaşmak, • EYS’nin ve önemi ve nasıl işlediği ile ilgili bilgileri paylaşmak, • Emniyetin artırılmasına ilişkin kritik görülen bilgileri paylaşmak, • Emniyet performans seviyesine ilişkin sonuçları paylaşmak, • EYS kapsamında çıkartılan dersleri paylaşmak ve yaygınlaştırmak, • Çalışanları, düzeltici işlemlerin neden yapıldığı ve neden bazı tedbirlerin alındığı konusunda bilgilendirmek, farkındalıklarını artırmak, • Emniyete ilişkin politika ya da prosedürlerin neden değiştiğini açıklamak, güncel durumlarını paylaşmak.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi yeni nesil emniyet yönetim yaklaşımlarından biri değildir?

Dünyayı olduğu gibi gören paradigma

Gerçek dünyanın mevcut koşulları dikkate alınarak performans hedeflerinin belirlenmesi

Emniyeti güvence altına almanın aracı:Emniyet performans ölçümü ve zaman içinde izleme

Emniyeti artırıcı önlem almanın araçları: Reaktif araçlar

Emniyeti güvence altına almanın aracı:Mevzuata uyumun garanti altına alınması

Açıklama:

Emniyeti güvence altına almanın aracı:Mevzuata uyumun garanti altına alınması geleneksel emniyet güvence yaklaşımıdır. Buna göre doğru Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

ICAO EK-18’i hangi yıl yürürlüğe koymuştur?

1980

1981

1982

1983

1984

Açıklama:

ICAO, 1984 yılında tehlikeli maddelerin havayolu ile emniyetli bir şekilde taşınmasına yönelik yürürlüğe koyduğu EK-18’in ardından uzun yıllar herhangi bir konuda yeni bir ek yayınlamamış, havacılık örgütleri ve kullanıcılarını etkileyecek böylesine kapsamlı bir düzenlemeye gitmemiştir. Buna göre doğru Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi EYS'nin temel amacıdır?

Hata ve ihlal ayrımının yapılıp yapılması

Potansiyel tehlikelerinin tepkisel bir şekilde tanımlanması

Gerekli risk azaltıcı tedbirlerin araştırılması

Ortaya çıkan risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulmasıdır

Yaralananların tesbit edilmesi

Açıklama:

Emniyet yönetiminde ulaşılmaya çalışılan temel amaç, doğrudan ya da dolaylı olarak, havaaraçlarının işletilmesine yönelik ortaya çıkan risklerin kabul edilebilir seviyelerde tutulmasıdır. Buna göre doğru Cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

EYS ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Emniyet politikalarının başarılı bir şekilde belirlenip uygulanması EYS’nin başarısını arttırır.

EYS yöneticisi, problemi ve çözümünü doğru bir şekilde tespit edip bunu hayata geçirme yetkisine sahiptir.

EYS yöneticisinin en önemli sorumluluğu; gerekli verilerin toplanması, risk yönetimi ve emniyetin güvence altına alınmasıdır.

EYS, riskleri öneylemci bir şekilde yönetmeye çalışan sistematik bir uygulamadır.

EYS’nin nasıl kurulup işletileceğinin ve yürütmede ortaya çıkan durumların kayıt altına alınarak belgelenmesi gerekir.

Açıklama:

EYS yöneticisi, problemi ve çözümünü doğru bir şekilde tespit etse bile, bunu hayata geçirme yetkisine sahip değildir. Kendisinden beklenen; sorumlu yöneticiyi ve diğer emir komuta yöneticilerini bu konuyla ilgili uyarması, bilgilendirmesi ve önerilerini iletmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

EYS’nin sonuç alabilmesine yönelik en önemli bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Emniyet Risk Yönetimi

Potansiyel Tehlikelerin Saptanması

Acil Durum Eylem Planlamasının Koordine Edilmesi

Kilit Emniyet Yönetim Personelinin Atanması

Emniyet Risklerinin Değerlendirilmesi

Açıklama:

Emniyetin, risklerin kabul edilebilir seviyelerde gerçekleşmesi durumu olduğu bilinmektedir. Bu durumda emniyeti yönetmek aslında riskleri yönetmekten geçer. O hâlde Emniyet Risk Yönetiminin, EYS’nin sonuç alabilmesine yönelik en önemli bileşen olduğu söylenebilir. Buna göre doğru Cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Geçmişte ortaya çıkan fakat çok az sıklıkla karşılaşılan bir riskin olasılık değeri kaçtır?

Açıklama:

Ortaya çıkması uzak ihtimal fakat mümkün (Geçmişte ortaya çıktı fakat çok az sıklıkla karşılaşıldı)oan bir riskin değeri 3 olarak belirtilmiştir. Buna göre doğru Cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Pek çok kişinin öldüğü, donanımın tamamen bozulduğu ve tahrip olduğu bir kazada risk olasılık değeri 3 ise nihai risk değeri kaçtır?

Açıklama:

Riskin olasılık ve şiddet bileşeni belirlendikten sonra bunlar bir araya getirilerek nihai risk değeri oluşturulur. Eğer tamamen sayısal bir risk değerlendirme yöntemi kullanılırsa şiddet bileşeni olarak seçilen A değerine 5 rakamı karşılık gelecek ve risk değerlendirme sonucu 15 (5x3=15) olacaktır. Buna göre doğru Cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Risk tüm çabalara rağmen kabul edilebilir seviyelere inmiyorsa ne yapılmalıdır?

Riskleri azaltmak için alınan önlemlerin gerçekten hayata geçirilip geçirilmediği kontrol edilir.

Emniyet performansının istenilen seviyelerde olup olmadığı takip edilir.

Faaliyet durdurulur.

Risk azaltıcı çareler araştırılır ve faaliyetlere devam edilir.

Çarelerin bazı ölçütlere göre uygunlukları araştırılır.

Açıklama:

Risk tüm çabalara rağmen kabul edilebilir seviyelere inmiyorsa faaliyet durdurulur. Buna göre doğru Cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Potansiyel tehlike analizini örgütte kim yada kimler yapmalıdır?

Emniyeti Gözden Geçirme Kurulu

Potansiyel tehlike analizini örgütteki herkes yapabilir.

Emniyet Eylem Grupları

EYS Yöneticisi

Sorumlu Yönetici

Açıklama:

Potansiyel tehlike analizini örgütteki herkes yapabilir ve yapmalıdır. Fakat farklı disiplinlerdeki uzmanlıkları gerektiren potansiyel tehlike analizlerini uzmanlardan oluşan bir grubun yapması gerekir. Buna göre doğru Cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

EYS uygulama planını yürüten kişi kimdir?

Sorumlu Yönetici

EYS yöneticisi

EGGK Başkanı

EGGK Danışmanı

EGG Başkanı

Açıklama:

EYS yönetici, sorumlu yönetici adına EYS uygulama planını yürüten kişidir. Buna göre doğru Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi yeni nesil emniyet yönetim yaklaşımının özelliklerinden biridir?

Dünyayı olduğu gibi gören bir bakış açısına sahiptir

Mevzuata uyumu garanti altına alarak emniyeti güvence altına almayı sağlamak.

Denetlemeler yoluyla emniyeti güvence altına almayı sağlamak.

Örgütlerin ve insanların hata yapma haklarının olmadığını ileri sürmektedir.

Emniyet yönetim sistemine uyumsuz olanları cezalandırma anlayışına sahiptir.

Açıklama:

Yeni nesil emniyet yaklaşımı, dünyayı olduğu gibi gören bir bakış açısına sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıda verilen ICAO'nun yayınlamış olduğu eklerden hangisi Emniyet Yönetim Sistemini nitelendirmektedir?

Ek-18

Ek-15

Ek-14

Ek-19

Ek-17

Açıklama:

Ek-18:Tehlikeli Maddeler
Ek-14: Havaalanı Donanım ve Faaliyetleri
Ek-15:Hava Bilgi Hizmetleri
Ek-17: Havacılık Güvenliği
Ek-19: Emniyet Yönetim Sistemi. Bu nedenle Doğru Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Türkiye'deki Emniyet Yönetim Sistemi düzenlemeleri aşağıdakilerden hangisi ile uyumlu olmalıdır?

Ek 19- 8953

Ek 19- Doc 8959

Ek 19- Doc 9859

Ek 19-Doc 30

Ek 17_Doc 30

Açıklama:

Ülkemizdeki mevcut EYS düzenlemeleri ICAO Ek-19 ve Doc 9859 ile doğal olarak uyumlu durumdadır. Sivil havacılık otoritelerinin uygulamak zorunda olduğu SSP ile havacılık örgütleririnin uygulayacakları EYS’de aynıdır. Bu nedenle Doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Havayolu örgütleri faaliyetlerini sürdürürken, yer hizmetleri örgütlerinin personeli de havayollarına ait uçakların emniyetini tehlikeye atabilme potansiyeline sahiptir. Bu nedenle operasyonel süreçlerde meydana gelebilecek herhangi bir aksaklık tüm süreci zincirleme etkileyebilmektedir. Bu durum aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi ile açıklanabilir?

Kapalı sistem yaklaşımı

Açık sistem yaklaşımı

Entropi

Negatif entropi

Durumsallık yaklaşımı

Açıklama:

Açık sitem yaklaşımı, birbirleri ile karşılıklı etkileşim ve bağlantı içinde olan alt sistemlerin birbirlerini etkilemesidir ve ortaya çıkabilecek herhangi bir sorun bütün sistem için potansiyel bir tehlike oluşturmaktadır. Doğru Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisinde risk yönetiminin temel aşamaları sırasıyla doğru bir şekilde verilmiştir?

Potansiyel tehlikeleri tanımla-Risk analizi olasılık-Risk analizi etkinin ciddiyeti-Risk değerlendirmesi-Risk kontrolü

Risk analizi etkinin ciddiyeti-Potansiyel tehlikeleri tanımla-Risk analizi olasılık-Risk değerlendirmesi-Risk kontrolü

Potansiyel tehlikeleri tanımla-Risk analizi etkinin ciddiyeti-Risk analizi olasılık-Risk değerlendirmesi-Risk kontrolü

Potansiyel tehlikeleri tanımla-Risk analizi etkinin ciddiyeti-Risk değerlendirmesi-Risk kontrolü-Risk analizi olasılık

Potansiyel tehlikeleri tanımla-Risk analizi olasılık-Risk analizi etkinin ciddiyeti-Risk kontrolü-Risk değerlendirmesi

Açıklama:

Potansiyel tehlikeleri tanımla-Risk analizi olasılık-Risk analizi etkinin ciddiyeti-Risk değerlendirmesi-Risk kontrolü' risk yönetiminin temel aşamalarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıda emniyet riskleri ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Doğru yöntemler kullanılarak riskin tam olarak hesaplanması mümkündür.

Emniyet yönetim sistemi uygulamak riski tamamen ortadan kaldırabilir.

Risk geleceğe ilişkin bir kavram olduğu için tahminlere dayanmaktadır.

Geçmişte gerçekleşen olaylar risk değerlendirmesinde dikkate alınmaz.

Risk kabul edilebilir seviyede değilse örgüt faaliyetlerini hemen durdurmak gerekmektedir.

Açıklama:

Risk kabul edilebilir seviyede değilse ortadan kaldırılıp kaldırılamayacağına bakılır hemen faaliyet durdurulmaz. Emniyet yönetim sistemi uygulamak riski tamamen ortadan kaldıramayabilir ancak azaltabilir. Doğru yöntemler kullanılarak riskin tam olarak hesaplanması mümkün değildir. Risk geleceğe ilişkin bir kavram olduğu için tahminlere dayanmaktadır. Bu nedenle doğru Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Risk değerlendirme matrisine göre, aşağıdakilerden hangisi yüksek derecede risk grubunda yer almaktadır?

Açıklama:

5C yüksek derecede risk grubunda yer almakta iken, 5D, 5E orta derece risk grubunda yer almakta ve 3E ise düşük derecede risk grubunda yer almaktadır. Doğru Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

A Havalimanındaki pistin frenleme değerlerinin düşük olduğu tespit edilmiş ve NOTAM yayınlanarak durum hakkında bilgilendirme mesajı çekilmiştir. Bu durum risk yönetiminde kullanılan hangi yönteme örnek olarak verilebilir?

Risk transferi

Sorumluluk transferi

Beyin firtınası

Nominal grup

Riski tamamrn kontrol etme

Açıklama:

Sorudaki ifade, risk yönetiminde kullanılan risk tranferi ya da paylaşımına örnek teşkil etmektedir. Bu nedenle doğru Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisinde zorunlu olay bildirimlerinden biri değildir?

Kara taşıtı-uçak çarpışması

Kuş sürülerinin varlığı

FOD (Yabancı nesne) varlığı

Seyrüsefer yardımcılarındaki arızalar

Yakıt sızıntısı

Açıklama:

Kuş sürülerinin varlığı kara taşıtı-uçak çarpışması, seyrüsefer yardımcıları arızaları, yakıt sızıntısı zorunlu olay bildiirimlerine örnektir. Ancak FOD cisimlerin varlığı örnek teşkil etmemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi emniyet eğitim araçlarından biridir?

Eys'nin önemi ve nasıl işlediği ili ilgili bilgiler paylaşmak

Emniyet performans seviyesine ilişkin çıktıları paylaşmak

Emniyet arttırılmasına ilişkin kritik görünen bilgileri paylaşmak

Örgütün emniyet politikalarını amaç ve hedeflerini paylaşmak

Emniyete ilişkin veri ve bilgilerin nasıl yaygınlaştığı

Açıklama:

A,B,C ve D emniyet iletişiminin temel amaçları olarak değerlendirilmektedir. Ancak E şıkkı emniyet eğitim araçlarından biridir. Doğru Cevap E'dir

Doğru Cevap: E

Soru 51

Yeni emniyet yönetim paradigması dünyayı nasıl görmektedir?

Olması gerektiği gibi

Olduğu gibi

Olası olayların gerçekleşeceği yer gibi

Gelecekte olması gerektiği gibi

Geçmişte olduğu gibi

Açıklama:

Yeni emniyet yönetim paradigması dünyayı olması gerektiği gibi değil olduğu gibi görmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Emniyetin, açık bir sistem olarak görülen havacılık örgütünde, sistem yaklaşımı ile yönetilmesi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Emniyet performans yönetimi

Emniyet performans sistemi

Emniyet değerlendirme sistemi

Emniyet yönetim sistemi

Emniyet sistem yaklaşımı

Açıklama:

Emniyet Yönetim Sistemini emniyetin, açık bir sistem olarak görülen havacılık örgütünde, sistem yaklaşımı ile yönetilmesi olarak tanımlamak mümkündür. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Temel amacı emniyet risklerinin kabul edilebilir seviyelerde tutulması olan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Risk yönetimi

Kriz yönetimi

Emniyet yönetim sistemi

Kurumsal risk yönetimi

Emniyet performans yönetimi

Açıklama:

Emniyet yönetim sisteminin temel amacı emniyet risklerinin kabul edilebilir seviyelerde tutulmasıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

ICAO, EK-19 Emniyet Yönetimini ne zaman yürürlüğe koymuştur?

1980

1995

2006

2010

2013

Açıklama:

ICAO, EK-19 Emniyet Yönetimini 14 Kasım 2013 tarihinde yürürlüğe koymuştur. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

I.Dünyayı olması gerektiği gibi gören paradigma II.Olması gereken dünya düzeninin mevzuat aracılığı ile deterministik bir şekilde belirlenmesi III. Emniyeti güvence altına almanın aracı: Mevzuata uyumun garanti altına alınması, denetlemeler IV.Emniyeti artırıcı önlem almanın araçları: reaktif araçlar V.Gerçek dünyanın mevcut koşulları dikkate alınarak performans hedeflerinin belirlenmesi. Yukarıdakilerden hangileri geleneksel emniyet yönetim yaklaşımının özellikleri arasında yer alır?

I, II ve III

I, III ve V

III ve V

I, II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Geleneksel emniyet yönetim yaklaşımının özellikleri şunlardır: Dünyayı olması gerektiği gibi gören paradigma. Olması gereken dünya düzeninin mevzuat aracılığı ile deterministik bir şekilde belirlenmesi. Emniyeti güvence altına almanın aracı: Mevzuata uyumun garanti altına alınması, denetlemeler. Emniyeti artırıcı önlem almanın araçları: reaktif araçlar. Gerçek dünyanın mevcut koşulları dikkate alınarak performans hedeflerinin belirlenmesi. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

İnsanların, donanımın ya da yapıların zarar görmesine, kaynakların kaybedilmesine neden olma ya da daha önceden tanımlanmış bir işlevin yerine getirilmesini engelleme potansiyeline sahip olan durum, nesne ya da eyleme ne ad verilir?

Risk

Tehlike

Potansiyel tehlike

Risk değerlendirmesi

Risk olasılığı

Açıklama:

Potansiyel tehlike; insanların, donanımın ya da yapıların zarar görmesine, kaynakların kaybedilmesine neden olma ya da daha önceden tanımlanmış bir işlevin yerine getirilmesini engelleme potansiyeline sahip olan durum, nesne ya da eylemdir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi emniyet eğitimlerinin amaçlarından biri değildir?

Örgütün emniyet politikaları, amaç ve hedefleri

Uçak kaçırmalarının en aza indirilmesi

Potansiyel tehlike analizi ve temel risk yönetim prensipleri

Temel performans ölçümü ve izlemesi

Emniyete ilişkin veri ve bilgilerin nasıl yaygınlaştırılacağı

Açıklama:

Emniyet eğitimlerinin amaçları genel olarak aşağıda özetlenmiştir:
Çalışanların emniyetin sağlanması konusunda farkındalıklarını artırmak ve tazelemek,
Çalışanların emniyetin sağlanması konusunda bilgilerini artırmak,
Çalışanların EYS’nin önemini, kapsamını ve nasıl işletildiğini anlamalarını sağlamak,
Olumlu emniyet kültürünün güçlendirilmesini sağlamak,
EYS çalışmaları sırasında çıkartılan derslerin yaygınlaştırılmasını sağlamak.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi emniyet yönetim sisteminin temel bileşenlerinden biri değildir?

Emniyet politikaları ve hedefleri

Emniyet göstergeleri

Emniyet risk yönetimi

Emniyetin güvence altına alınması

Emniyetin teşvik edilmesi

Açıklama:

Emniyet yönetim sisteminin temel bileşenleri şunlardır;
Emniyet Politikaları ve Hedefleri
Emniyet Risk Yönetimi
Emniyetin Güvence Altına Alınması
Emniyetin Teşvik Edilmesi
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

I.İnsana, donanıma, yazılıma ya da çevreye ilişkin potansiyel tehlikeleri ve muhtemel sonuçlarını tespit et II.Potansiyel tehlikelerin muhtemel sonuçlarının ortaya çıkma olasılıklarını tespit et III. Potansiyel tehlikelerin muhtemel sonuçlarının gerçekten ortaya çıkması durumundaki etkinin ciddiyetini değerlendir IV.Tespit edilen riski analiz et, amaçlarla karşılaştır, fayda maliyet analizi yap. V.Risk kabul edilebilir bir seviyede olsa dahi ortadan kaldırılmalı Yukarıdakilerden hangileri risk yönetiminin temel aşamaları arasında yer alır?

I, II ve III

I, III ve V

III ve V

I, II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Risk yönetiminin temel aşamaları şunlardır; İnsana, donanıma, yazılıma ya da çevreye ilişkin potansiyel tehlikeleri ve muhtemel sonuçlarını tespit et. Potansiyel tehlikelerin muhtemel sonuçlarının ortaya çıkma olasılıklarını tespit et. Potansiyel tehlikelerin muhtemel sonuçlarının gerçekten ortaya çıkması durumundaki etkinin ciddiyetini değerlendir. Tespit edilen riski analiz et, amaçlarla karşılaştır, fayda maliyet analizi yap.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

I. Örgütün emniyet politikalarını, amaçlarını ve hedeflerini paylaşmak II. EYS’nin ve önemi ve nasıl işlediği ile ilgili bilgileri paylaşmak III. Emniyetin artırılmasına ilişkin kritik görülen bilgileri paylaşmak IV.Emniyet performans seviyesine ilişkin sonuçları paylaşmak V. EYS kapsamında çıkartılan dersleri paylaşmak ve yaygınlaştırmak Yukarıdakilerden hangileri emniyet iletişiminin temel amaçları arasında yer alır?

I, II ve III

I, III ve V

III ve V

I, II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Emniyet iletişiminin temel amaçları aşağıda verilmektedir: Örgütün emniyet politikalarını, amaçlarını ve hedeflerini paylaşmak. EYS’nin ve önemi ve nasıl işlediği ile ilgili bilgileri paylaşmak. Emniyetin artırılmasına ilişkin kritik görülen bilgileri paylaşmak. Emniyet performans seviyesine ilişkin sonuçları paylaşmak. EYS kapsamında çıkartılan dersleri paylaşmak ve yaygınlaştırmak. Çalışanları, düzeltici işlemlerin neden yapıldığı ve neden bazı tedbirlerin alındığı konusunda bilgilendirmek, farkındalıklarını artırmak. Emniyete ilişkin politika ya da prosedürlerin neden değiştiğini açıklamak, güncel durumlarını paylaşmak. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yeni emniyet yönetimi yaklaşımı paradigması ile ilgilidir?

Emniyet yönetim yaklaşımı emniyeti yönetmek için dünyayı olması gerektiği gibi görür.

Emniyet yönetim yaklaşımı uyumu garanti altına almak için denetlemeyi esas alır.

Emniyet yönetimi sistemin bütününü görmez.

Emniyet yönetim yaklaşımı alt sistemleri bağımsız olarak ele alır.

Emniyet yönetim yaklaşımı dünyayı olması gerektiği gibi değil, olduğu gibi görür.

Açıklama:

Emniyeti yönetmek için dünyayı olması gerektiği gibi gören, uyumu garanti altına almak için denetlemeyi esas alan, sistemin bütününü görmeyen, alt sistem etkileşimlerini dikkate almayan emniyet yönetim yaklaşımı geleneksel paradigma ile ilgilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

ICAO tarafından Emniyet Yönetimine yönelik yayınlanmış Ek aşağıdakilerden hangisidir?

Ek-11

Ek-19

Ek-15

Ek-18

Ek-16

Açıklama:

ICAO tarafından yayınlanan Ek-11: Hava Trafik Hizmetleri, Ek-15: Havacılık Bilgi Hizmetleri, Ek-18: Tehlikeli Maddelerin Havadan Emniyetle Taşınması, Ek-16: Çevrenin Korunması ile ilgilidir. ICAO, EK-18’in ardından neredeyse 30 yıl aradan sonra, 14
Kasım 2013 tarihinde Ek-19 Emniyet Yönetimi’ni yürürlüğe koymuştur .

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Emniyet Yönetim Sistemi’nin 4 temel bileşenlerinden biri değildir?

Emniyet Politikaları ve Hedefleri

Emniyet Risk Yönetimi

Emniyetin Güvence Altına Alınması

Kilit Emniyet Yönetim Personelinin Atanması

Emniyetin Teşvik Edilmesi

Açıklama:

Kilit Emniyet Yönetim Personelinin Atanması; emniyet yönetimimde kilit rol oynayan personelin görevlendirilmesini açıklayan ve Emniyet Yönetim Sistemi’nin nasıl örgütleneceğine odaklanan bir alt bileşendir. Diğer seçeneklerde sunulanlar ise Emniyet Yönetim Sisteminin temel bileşenleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Emniyet Yönetim Sistemi yöneticisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

EYS yöneticisi, sorumlu yönetici adına EYS uygulama planını yürüten kişidir.

EYS yöneticisi, sorumlu yöneticiye danışmanlık yapan bir rolde çalışır.

EYS yöneticisi örgüt yapısında kurmay pozisyondadır.

EYS yöneticisinin havacılık faaliyetlerinin nasıl yürütüleceği konularında karar alma ve bunu uygulamaya aktarma yetkisi vardır.

EYS yöneticisinin en önemli sorumluluğu; gerekli verilerin toplanması, risk yönetimi ve emniyetin güvence altına alınması çalışmalarını bizzat kendi ekibi ile yapması ya da yapılmasına yardımcı olmasıdır.

Açıklama:

EYS yöneticisinin havacılık faaliyetlerinin nasıl yürütüleceği konularında karar alma ve bunu uygulamaya aktarma yetkisi yoktur. EYS yöneticisi, problemi ve çözümünü doğru bir şekilde tespit etse bile, bunu hayata geçirme yetkisine sahip değildir. Kendisinden beklenen; sorumlu yöneticiyi ve diğer emir komuta yöneticilerini bu konuyla ilgili uyarması, bilgilendirmesi ve önerilerini iletmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Bir uçağın ramp alanında uçuşa hazırlanması sürecindeki potansiyel tehlikeler araştırılmaktadır. Uçağın çevresinde sulu kar varlığı istenmeyen olayları yaratma potansiyeli taşıdığı için genel bir potansiyel tehlike olarak tanımlanmıştır. Bu tanıma göre aşağıdakilerden hangisi potansiyel tehlike bileşenleri içinde yer almaz?

Stres ve zaman baskısına bağlı hataların ortaya çıkması

Zeminin kayganlaşması ve frenleme mesafesinin düşmesi

Zemin çizgilerinin görünmüyor olması

FOD’lerin görünmez hâle gelmesi

Operasyonun yavaşlaması

Açıklama:

Stres ve zaman baskısına bağlı hataların ortaya çıkması potansiyel tehlikenin muhtemel sonuçlarındandır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Potansiyel tehlike analizi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Potansiyel tehlike analizini örgütteki herkes yapabilir ve yapmalıdır.

Farklı disiplinlerdeki uzmanlıkları gerektiren potansiyel tehlike analizlerini uzmanlardan oluşan bir grubun yapması gerekir.

Tek bir potansiyel tehlikenin tek bir sonucu vardır.

Potansiyel tehlike analizi yapılırken sırasıyla tehlikenin araştırıldığı faaliyet alanı ve/veya süreç, tehlikenin kendisi ve tehlikenin muhtemel sonuçları belirlenir.

Yeni bir sistem ya da süreç tasarlarken ya da bir değişim meydana geldiğinde mutlaka potansiyel tehlike analizinin yapılması gerekir.

Açıklama:

Potansiyel tehlike analizi yapılırken unutulmaması gereken, tek bir potansiyel tehlikenin birden fazla sonucunun olabileceği ve nihai sonuç ile potansiyel tehlike arasında aracı rol oynayan başka bir sonucun yer alabileceğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

“Sistem yaklaşımı ile girdilerin, süreçlerin ve çıktıların kâğıt üzerinde incelenerek bu süreçte nelerin ters gidebileceğinin araştırıldığı bir yöntemdir” ifadesi aşağıdaki kavramlardan hangisinin tanımıdır?

Operasyonel gözlemler

Süreç ya da iş analizleri

Emniyet değerlendirmeleri

Olası arıza türleri ve etkileri analizi

Yapılandırılmış olursa ne olur

Açıklama:

Süreç ya da iş analizleri tanımıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi emniyet performansı ölçümünde kullanılan veri kaynaklarından biri değildir?

Olay bildirim raporları

Kaza ve olay soruşturmaları

Emniyet değerlendirmeleri

İç ve dış denetimler

Havaalanı yönetiminin yayınladığı NOTAM’lar

Açıklama:

Havaalanı yönetiminin NOTAM yayınlayarak havaalanındaki emniyeti tehlikeye atma potansiyeli taşıyan durumlar hakkında pilotları bilgilendirmeleri risk paylaşımıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Emniyet Yönetim Sistemi kapsamında bir havaalanında bildirimi zorunlu tutulan olaylardan biri değildir?

Kuş sürülerinin varlığı

Seyrüsefer yardımcılarındaki arızalar

Işıklandırma arızaları

PAT sahasında yakıt sızıntısı

Havaalanı çalışma saatleri

Açıklama:

Havaalanı çalışma saatleri havaalanı kullanıcılarını bilgilendirmek için havaalanı yönetimi tarafından NOTAM olarak yayımlatılır.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi emniyet iletişiminin temel amaçlarından biri değildir?

Örgütün emniyet politikalarını, amaçlarını ve hedeflerini paylaşmak,

Emniyetin artırılmasına ilişkin kritik görülen bilgileri paylaşmak,

Emniyet performans seviyesine ilişkin sonuçları paylaşmak,

Olumlu emniyet kültürünün güçlendirilmesini sağlamak,

Emniyet Yönetim Sistemi kapsamında çıkartılan dersleri paylaşmak ve yaygınlaştırmak,

Açıklama:

Olumlu emniyet kültürünün güçlendirilmesini sağlamak, emniyet iletişimi eğitiminin amaçlarındandır.

Doğru Cevap: D

Havacılık Emniyeti - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler