Planlama bir süreç olarak değerlendirildiğinde planlamanın birbirini izleyen bir dizi aşamadan oluştuğu görülür.
• Amaç ve hedefler belirlenir,
• Belirlenen amaçlara ulaşmayı sağlayacak alternatif çözümler ortaya konur,
• Alternatifler arasından belirlenmiş bulunan hedeflere ulaştıracak uygun seçenek
veya seçenekler saptanır,
• Gerçekleştirilecek adımları ve zaman içerisindeki sırasını gösteren yol haritası çıkartılır.

Süreleri açısından planları gruplandıracak olursak; 5 yıldan daha uzun yapılan planlar uzun süreli, 1-5 yıl arasında süreyle yapılanlar orta süreli, 1 yıldan daha az süreli olanlar ise kısa süreli planlardır.

Stratejik planlama, belirlenen hedef ve amaçlara ulaşmada izlenecek yolu gösteren uzun dönemli süreçlerdir. Taktik planlama, stratejik plan içerisinde belirlenmiş amaçlara kısa ve orta vadede en iyi şekilde nasıl ulaşılabileceğinin ortaya konduğu süreçlerdir. Proje planlaması ise taktik plan içerisinde tanımlanan adımların ne zaman, nasıl, nerede ve kim tarafından yapılacağını ayrıntılı bir şekilde gösteren kısa vadeli süreçlerdir.

Ulaştırma Ana Planı: Tüm taşımacılık türlerinin birbirleri ile etkileşimli olarak
gelişim süreçlerinin, yolcu ve yük taşımacılığından aldıkları payların belirlendiği
uzun vadeli stratejik planlardır.

Sektör paydaşları: Havayolu ve havaalanı işletmeleri, yolcular, hava trafik hizmet sağlayıcıları, yer hizmetleri işletmeleri, uçak üreticileri gibi hava taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlardır.

Dünyadaki örneklerine bakıldığında, kamu ve özel teşebbüs karması yaklaşımının benimsendiği üç farklı uygulama ile karşılaşılır. Bunlar;
• Özel havayolu işletmeleri, kamuya ait havaalanları (A.B.D. modeli),
• Özel havayolu işletmeleri, büyük özel havaalanları ve kamuya ait küçük havaalanları (İngiltere modeli),
• Büyük yarı özel havayolu işletmeleri, küçük özel havayolu işletmeleri, büyük yarıözel havaalanları ve küçük kamuya ait havaalanları (Almanya ve Fransa modeli)

NPIAS aşağıdan yukarıya doğru bütünleştirilmiş bir plandır

Öncelikle veri toplama ve analiz süreci gerçekleştirilir, daha sonra da hava taşımacılığına olan talep tahminleri yapılır. Bir sonraki adımda ülkedeki veya bölgedeki havacılık sisteminin yapısı ile havaalanlarının hizmet seviyeleri ve tipleri göz önüne alınarak var olan ve gelecekte planlanan havaalanı sisteminin kapasitesi belirlenir. Bu doğrultuda yeni bir havaalanı yapımına ihtiyaç varsa havaalanı yapımı için uygun aday araziler saptanır, değerlendirilir ve en uygun arazi seçilir. Daha sonra havaalanı elemanlarının ihtiyacı karşılayacak şekilde boyutlandırması yapılır ve farklı yerleşim planı seçenekleri hazırlanır.

Yeni bir havaalanı yapımı geniş bir araştırma gerektirir. Bu araştırmalar yapılırken aday arazilerin fiziksel özellikleri, etrafındaki yapılanmanın şekli, fiyatları, kara ulaşım imkânları, havaalanı kurulmasının çevresi üzerine etkisi, araziyi çevreleyen hava sahasının özellikleri göz önüne alınır.

Havaalanının boyutlandırması: Bu aşamada belirlenen gereksinimler sayısal hâle
dönüştürülerek, doğrudan havaalanı elemanlarının boyutlandırılması için kullanılabilecek hâle getirilir.

Planlama faaliyetinin neden yapıldığını genel olarak dört başlıkta açıklamak mümkündür:
• Planlama, işletmelere ve çalışanlarına hedeflerine ulaşmak için takip edecekleri bir
yön sağlar,
• Hızlı değişen koşulların işletme üzerinde etkisini en aza indirger,
• İşletmede kaynak israfını ve fazlalığını engeller,
• Hedeflerle gerçekleşen sonuçlar karşılaştırılarak eksiklikler ya da doğru yönler kolayca tespit edilebilir.
III ve IV numaralı özellikler ise planlamanın aşamaları arasında yer alır.

Planlama bir süreç olarak değerlendirildiğinde planlamanın birbirini izleyen bir dizi aşamadan oluştuğu görülür. Bu aşamaları aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür:
• Amaç ve hedefler belirlenir,
• Belirlenen amaçlara ulaşmayı sağlayacak alternatif çözümler ortaya konur,
• Alternatifler arasından belirlenmiş bulunan hedeflere ulaştıracak uygun seçenek
veya seçenekler saptanır,
• Gerçekleştirilecek adımları ve zaman içerisindeki sırasını gösteren yol haritası çıkartılır.
E seçeneği ise planlama faaliyetlerinin nedenleri arasında yer alır.

Hazırlanma düzeyi açısından planlar stratejik, taktik ve proje planlaması olarak üçe ayrılır. Uzun süreli ve kısa süreli planlar ise süreleri açısından ele alınan planlardır. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

Bir havaalanı sistem planı aşağıdaki amaçlara hizmet eder:
• Ülke çapındaki büyümeyi sağlayacak, var olan ve gelecekteki havacılık taleplerini
karşılayabilecek havaalanı sistemini oluşturmak,
• Tüm taşımacılık türlerini içeren ulaştırma sistemi içerisinde hava taşımacılığının
üstleneceği yükü karşılayabilecek şekilde havaalanlarının gelişimini sağlamak,
• Var olan bir havaalanı genişletilirken veya yeni bir havaalanı inşa edilirken çevreyi
ve ekolojik sistemi korumak,
• Hava sahası ve arazi kullanımını en iyi duruma getirecek kullanım planlarının hazırlanmasına yardımcı olmak,
• Uzun vadeli yatırım planları geliştirerek havaalanı finansmanı için öncelikleri belirlemektir
E seçeneği ise havalanı sistem planlarının hazırlanma aşamalarındandır. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Havaalanı Sistem Planları hazırlanırken aşağıdaki adımlar sıra ile yerine getirilir:
• Yasal düzenlemeler ve ülke politikası doğrultusunda hava taşımacılığı ile ilgili hedeflerin belirlenmesi,
• Var olan havaalanı sisteminin durumunun değerlendirilmesi,
• Nüfus, sosyo-ekonomik gelişmişlik gibi faktörler göz önüne alınarak talep tahmin
çalışmalarının yapılması,
• Sektör paydaşlarının görüşleri de alınarak havaalanı sisteminin eksiklerinin belirlenmesi,
• Yeni havaalanı yapımı veya var olanların genişletilmesi ile ilgili farklı senaryoların
değerlendirilmesi,
• Uygun havaalanı sistem senaryosunun seçilmesi,
• Seçilen senaryoya göre havaalanı sistem planının hazırlanması.
D seçeneğinde yer alan uzun vadeli yatırım planları geliştirerek havaalanı finasmanı için önceliklerin belirlenmesi ise havaalanı sistem planlarının amaçları arasında yer alır. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

Havaalanı yapımı için uygun arazinin seçiminde bazı kriterlerin arazi için ayrıntılı bir şekilde analiz edilmesi gerekir. Bu kriterler şunlardır:

• Meteorolojik şartlar
• Var olan hava sahası ile uyum
• İniş ve kalkış yolu üzerindeki yükseltiler
• Çevre ile etkileşim
• Havaalanına ulaşım süresi
• Havaalanını genişletmeye uygunluk
• Alt yapı olanaklarına yakınlık
• Topografik yapı
• Zemin özellikleri
• Arazinin değeri
• Yerel halk üzerine olumsuz etkiler
• Aşamaları gerçekleştirme kolaylığı

Bunlar içerisinde meteorolojik şartlar; Uçağın kalkış ve iniş hareketlerini, dolayısıyla havaalanının
kullanım kapasitesini doğrudan etkileyen arazideki etkin rüzgâr yönü, sisli, yağmurlu, karlı ve buzlu gün sayıları ile sıcaklığın mevsimlere göre değişiminin her bir aday arazi için analiz edilmesini içerir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Havaalanı arazi değerlendirilmesinde birçok kriter yer almaktadır. Bu kriterler arasında havaalanı inşa etmede en uygun toprak türünün analizini içeren kriter ise zemin özellikleri üzerinden ele alınır. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

Havaalanı ile şehir arasındaki uzaklığın kısa olması, yolcunun konforu ve bölgeye gelen turistlerin rahatlıkla havaalanını bulabilmesi açısından tercih edilir. Havaalanına ulaşım süresinin düşürülmesi, hava taşımacılığının diğer taşımacılık türleri ile rekabet edebilme gücünü arttıracaktır. Ancak, havaalanı şehir merkezine yakın inşa edilirse, bu sefer gürültü problemi ortaya çıkacaktır. Bu nedenle genel eğilim, havaalanı ile şehir merkezi arasındaki ulaşım süresinin saatte 90 km sabit hız ile ortalama 20-25 dakika olmasıdır. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

Aday arazilerin bulunduğu bölgenin hava fotoğrafları, topoğrafya ve jeoloji haritaları, arazi kullanım
ve ulaşım planları; elektrik, su ve doğalgaz gibi alt yapı olanakları, nüfus dağılımı, bölgenin meteorolojik durumu ve ekolojik sistem özellikleri var olan durum ile ilgili bilgilerdir. Topografya haritaları ile arazinin ne ölçüde düzgün olduğu, kalkış ve iniş yolu üzerinde tehlike oluşturabilecek yükseltilerin olup olmadığı; jeoloji haritaları ile zeminin pist ve diğer havaalanı tesislerini taşımaya uygunluğu; arazi kullanım planları ile kamulaştırılması gereken arazi miktarı, komşu havaalanlarının, ağır sanayi bölgelerinin, turistik otellerin, hastane ve okul gibi gürültüye duyarlı binaların konumları; meteorolojik bilgiler ile hava şartlarının havaalanı kapasitesini ne ölçüde etkileyeceği; havacılık haritaları ile piste uygun iniş ve kalkış
yönü, tahditli bölgelerin yerleri ve hava sahasının durumu saptanır. Bu bağlamda doğru cevap A seçeneğidir.

Yukarıdan aşağı doğru planlama yaklaşımı şu adımları içerir:

• Ele alınan sistemin kapsamı tanımlanır,
• Var olan havaalanları ve havaalanı kurulması düşünülen araziler belirlenir,
• Her bir havaalanının sistem içerisindeki rolünü tanımlayan çeşitli senaryolar geliştirilir,
• Farklı talep büyümesi senaryolarına göre toplam sistemin büyüklüğü
  tahmin edilir; talep büyümesi için yüksek, orta ve düşük düzeyde büyüme senaryoları göz önüne alınır,
• Her bir senaryonun performansı kapasite, frekans ve gerçekleştirme maliyeti yönünden değerlendirilir,
• Talebin havaalanlarına ve hatlara göre dağılımı saptanır
• Arz-talep dengesinin sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilir; finansal, ekonomik ve
  çevresel yapılabilirliği saptanır,
• En uygun senaryo seçilir,
• Gelişim planının aşamaları tanımlanır,
• Uzun vadeli yatırım bütçe programı hazırlanır.

E seçeneğindeki "Nüfus, sosyo-ekonomik gelişmişlik gibi faktörler göz önüne alınarak talep tahmin
çalışmalarının yapılması" ifadesi ise havaalanı sistem planlarının hazırlanma aşamalarıdır. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Taktik planlama, stratejik plan içerisinde belirlenmiş amaçlara kısa ve orta vadede en iyi şekilde nasıl ulaşılabileceğinin ortaya konduğu süreçlerdir. Taktik planlama, stratejik planda belirtilen eylemlerin uygulanmasına odaklanır.

Ulaştırma Ana Planı;
Tüm taşımacılık türlerinin birbirleri ile etkileşimli olarak gelişim süreçlerinin, yolcu ve yük taşımacılığından aldıkları payların belirlendiği uzun vadeli stratejik planlardır.

Bir havaalanı sistem planı aşağıdaki amaçlara hizmet eder:
• Ülke çapındaki büyümeyi sağlayacak, var olan ve gelecekteki havacılık taleplerini karşılayabilecek havaalanı sistemini oluşturmak,
• Tüm taşımacılık türlerini içeren ulaştırma sistemi içerisinde hava taşımacılığının üstleneceği yükü karşılayabilecek şekilde havaalanlarının gelişimini sağlamak,
• Var olan bir havaalanı genişletilirken veya yeni bir havaalanı inşa edilirken çevreyi ve ekolojik sistemi korumak,
• Hava sahası ve arazi kullanımını en iyi duruma getirecek kullanım planlarının hazırlanmasına yardımcı olmak,
• Uzun vadeli yatırım planları geliştirerek havaalanı finansmanı için öncelikleri belirlemektir.

Havaalanı Sistem Planları hazırlanırken aşağıdaki adımlar sıra ile yerine getirilir:
• Yasal düzenlemeler ve ülke politikası doğrultusunda hava taşımacılığı ile ilgili hedeflerin belirlenmesi,
• Var olan havaalanı sisteminin durumunun değerlendirilmesi,
• Nüfus, sosyo-ekonomik gelişmişlik gibi faktörler göz önüne alınarak talep tahmin çalışmalarının yapılması,
• Sektör paydaşlarının görüşleri de alınarak havaalanı sisteminin eksiklerinin belirlenmesi,
• Yeni havaalanı yapımı veya var olanların genişletilmesi ile ilgili farklı senaryoların değerlendirilmesi,
• Uygun havaalanı sistem senaryosunun seçilmesi,
• Seçilen senaryoya göre havaalanı sistem planının hazırlanması.

Serbest Piyasa Ekonomisi Yaklaşımının Hâkim Olduğu Havacılık Sistemi
Bu tür bir havacılık sisteminde havayolu işletmeleri pazara koşulsuz girebilmekte, devletin kontrolü ve işletmecilikteki etkinliği en aza inmektedir. Hem özel, hem de kamu sektöründen finansman imkânı sağlanabilmesi, rekabet ortamının yaratılması, yolcuya en düşük maliyetle en iyi hizmetin verilmesi, pazarın yolcu memnuniyeti doğrultusunda geliştirilmesi sistemin en önemli artıları olarak ortaya çıkmaktadır. Havacılık sektöründe tamamen serbest piyasa ekonomisi yaklaşımının benimsendiği bir örnek olmamakla birlikte, günümüzde bu yaklaşıma yakın örneklerde aşağıdaki problemlerin ortaya çıktığı görülmüştür:
• Havayolu işletmeleri uzun süre aynı hatta uçmamakta, bu da sistemde doğal olarak belirsizlik ortamı oluşturmaktadır.
• Havayolu işletmelerinin çok kısa sürelerde kurulması ve kapanması, sistemde kısa vadede büyük değişimlerin yaşanmasına neden olmaktadır.
• Aşırı rekabetin söz konusu olduğu küçük işletmelerden çok, büyük havayolu işletmelerinin gelişimi yönünde bir eğilim görülmekte, küçük şirketler kendilerini acımasız bir rekabet ortamının içinde bulmaktadırlar.
• Çoğu havaalanı, havayolu işletmelerinin isteklerine boyun eğmek zorunda kalmakta, bölgenin havacılık ihtiyaçları doğrultusunda hizmet verememektedirler.
Yukarıda belirtilen sebeplerden dolayı serbest piyasa ekonomisi yaklaşımının egemen olduğu havacılık sistemlerinde, geleceğe dönük orta ve uzun vadeli planlama yapmak oldukça zordur. Sistemde ortaya çıkan hızlı değişimler, hazırlanan planın sık sık güncellenmesini gerektirir.

• Tek merkezli havaalanı ağı: Sistem, hub adı verilen çok büyük kapasiteli bir havaalanı ile büyük ölçüde merkezileştirilmiştir. Bu tür bir ağ yapısında hub niteliği taşımayan orta ve küçük ölçekli havaalanları arasındaki doğrudan uçuşlar yok denecek kadar azdır. Bu tür havaalanları arasındaki bağlantılar ve uluslararası uçuşlar, genelde ülkenin başkentine kurulan hub nitelikli merkez havaalanı üzerinden gerçekleştirilir. Merkez havaalanında yoğun uçak ve yolcu trafiği ile yüksek uçak doluluk oranları yaşanırken ülke genelindeki havayolu ağının daraldığı görülür. Bunun yanında yolcuya sunulan uçuş hizmetinin frekansı artarken, merkez havaalanındaki işlem süreleri yolcuyu rahatsız edici boyutlara ulaşabilir.
• Çok merkezli havaalanı ağı: Burada büyük ölçekli merkezi havaalanları bölgelerdeki büyük şehirlere dağıtılmış durumdadır. Merkezi olmayan havaalanları arasındaki doğrudan seferler oldukça azdır. Tek merkezli havaalanı ağında görülen yoğun trafik, burada diğer merkezi havaalanlarına dağıtılmıştır. Bu sayede ulusal sistem içerisindeki önemli havaalanları arasında daha fazla sayıda doğrudan seferler düzenlenebilmektedir. Çok merkezli havaalanı ağında, trafik yükü hava sahası içerisinde daha dengeli dağılmıştır ve merkezi havaalanlarındaki yoğunluk azaldığı için yolcu işlem süreleri de düşmüştür.
• Doğrudan uçuş ağı: Bu tip havaalanı ağında, hava taşımacılık hizmetlerinin büyük çoğunluğu, bir noktadan diğerine doğrudan gerçekleştirilir. Hava trafiği tamamen dağılmış bir durumdadır. Talebin az olduğu hatlarda, frekans ve uçak doluluk oranı düşüktür. Merkezi havaalanlarındaki uçak hareketi sayısı ise ilk iki sisteme göre daha azdır.

Planlamanın Aşamaları Planlama bir süreç olarak değerlendirildiğinde planlamanın birbirini izleyen bir dizi aşamadan oluştuğu görülür. Bu aşamaları aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür:
• Amaç ve hedefler belirlenir,
• Belirlenen amaçlara ulaşmayı sağlayacak alternatif çözümler ortaya konur,
• Alternatifler arasından belirlenmiş bulunan hedeflere ulaştıracak uygun seçenek veya seçenekler saptanır,
• Gerçekleştirilecek adımları ve zaman içerisindeki sırasını gösteren yol haritası çıkartılır.

Planlama Kavramı: İçinde bulunulan durum ve gelecekteki muhtemel gelişmeler dikkate alınarak, belirli bir amaca ulaşmak için yerine getirilmesi gereken faaliyetlerin belirlendiği süreçtir. Doğru cevap D'dir.

Planlama faaliyetinin neden yapıldığını genel olarak dört başlıkta açıklamak mümkündür: 1- Planlama, işletmelere ve çalışanlarına hedeflerine ulaşmak için takip edecekleri bir yön sağlar, 2- Hızlı değişen koşulların işletme üzerinde etkisini en aza indirger, 3- İşletmede kaynak israfını ve fazlalığını engeller, 4- Hedeflerle gerçekleşen sonuçlar karşılaştırılarak eksiklikler ya da doğru yönler kolayca tespit edilebilir.
Doğru cevap C'dir.

Planlama bir süreç olarak değerlendirildiğinde planlamanın birbirini izleyen bir dizi aşamadan oluştuğu görülür. Bu aşamaları aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür: • Amaç ve hedefler belirlenir, • Belirlenen amaçlara ulaşmayı sağlayacak alternatif çözümler ortaya konur, • Alternatifler arasından belirlenmiş bulunan hedeflere ulaştıracak uygun seçenek veya seçenekler saptanır, • Gerçekleştirilecek adımları ve zaman içerisindeki sırasını gösteren yol haritası çıkartılır.
Doğru cevap E'dir.

Süreleri açısından planları gruplandıracak olursak; 5 yıldan daha uzun yapılan planlar uzun süreli, 1-5 yıl arasında süreyle yapılanlar orta süreli, 1 yıldan daha az süreli olanlar ise kısa süreli planlardır. Doğru cevap A'dır.

Havaalanı Sistem Planı: Bölge veya ülke çapında şimdiki ve gelecekteki ihtiyaçları karşılamak üzere, gerekli havaalanı tesislerinin birbirleri ile etkileşimli olarak tanımlandığı uzun vadeli stratejik planlardır. Doğru cevap B'dir.

Sektör paydaşları: Havayolu ve havaalanı işletmeleri, yolcular, hava trafik hizmet sağlayıcıları, yer hizmetleri işletmeleri, uçak üreticileri gibi hava taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlardır. Doğru cevap C'dir.

Dünyadaki örneklerine bakıldığında, kamu ve özel teşebbüs karması yaklaşımının benimsendiği üç farklı uygulama ile karşılaşılır. Bunlar;
• Özel havayolu işletmeleri, kamuya ait havaalanları (A.B.D. modeli),
• Özel havayolu işletmeleri, büyük özel havaalanları ve kamuya ait küçük havaalanları (İngiltere modeli),
• Büyük yarı özel havayolu işletmeleri, küçük özel havayolu işletmeleri, büyük yarı özel havaalanları ve küçük kamuya ait havaalanları (Almanya ve Fransa modeli).
Doğru cevap C'dir.

Hub: Ülke genelindeki tüm uçuşların toplandığı ve dağıtıldığı büyük ölçekli merkezi havaalanlarıdır. Doğru cevap B'dir.

Havaalanı master planı, sırası ile aşağıdaki bilgileri içermelidir: • Var olan durumun belirlenmesi, • Havacılık talep tahminleri, • Gereksinimlerin belirlenmesi ve öneri geliştirme, • Havaalanı yer seçimi, • Çevre ile ilgili analizler, • Havaalanının yerleşim planı, • Planı yerine getirme aşamaları ve yatırım programı.
Doğru cevap E'dir.

1960’lı yıllarda jet motorlu uçakların kullanılmaya başlaması ve yolcu trafiğindeki büyük artış, havaalanlarının genişletilmesi ihtiyacını gündeme getirmiştir. Doğru cevap C'dir.

Süreleri açısından planları gruplandıracak olursak; 5 yıldan daha uzun yapılan planlar
uzun süreli, 1-5 yıl arasında süreyle yapılanlar orta süreli, 1 yıldan daha az süreli olanlar
ise kısa süreli planlardır. Hazırlanma düzeyi açısından ise planlar stratejik, taktik ve proje
planlaması olarak yine üçe ayrılır.

Ülkemizde ise havacılık sistemi daha çok ABD modeline benzemektedir. Havacılık sistemi, yarı özel (Türk Hava Yolları) ve özel havayolu işletmeleri ile kamuya ait havaalanlarından oluşmaktadır. Görüleceği üzere hava taşımacılığı gelişmiş çoğu ülkede kamu ve özel teşebbüs karması yaklaşımı benimsenmiş durumdadır.

• Özel havayolu işletmeleri, kamuya ait havaalanları (A.B.D. modeli),
• Özel havayolu işletmeleri, büyük özel havaalanları ve kamuya ait küçük havaalanları
(İngiltere modeli),
• Büyük yarı özel havayolu işletmeleri, küçük özel havayolu işletmeleri, büyük yarı
özel havaalanları ve küçük kamuya ait havaalanları (Almanya ve Fransa modeli).

1960’lı yıllarda jet motorlu uçakların kullanılmaya başlaması ve yolcu trafiğindeki büyük
artış, havaalanlarının genişletilmesi ihtiyacını gündeme getirmiştir.

Havaalanı master planı, sırası ile aşağıdaki bilgileri içermelidir:
• Var olan durumun belirlenmesi,
• Havacılık talep tahminleri,
• Gereksinimlerin belirlenmesi ve öneri geliştirme,
• Havaalanı yer seçimi,
• Çevre ile ilgili analizler,
• Havaalanının yerleşim planı,
• Planı yerine getirme aşamaları ve yatırım programı.

Yeni bir havaalanı yapımı kararından sonra, uygun yerin seçimi için aşağıdaki adımların sıra ile yerine getirilmesi gerekir;
V. Gereksinimlerin belirlenmesi,
I. Havaalanının boyutlandırması,
II. Bölgeye ait var olan ve gelecekle ilgili bilgilerin incelenmesi,
VI. Haritalar üzerinde araştırma,
IV. Aday araziler üzerine havaalanı elemanlarının yerleştirilmesi,
III. Aday arazilerin değerlendirilmesi ve uygun arazinin seçimi,

Ulaştırma Ana Planı: Tüm taşımacılık türlerinin birbirleri ile etkileşimli olarak gelişim süreçlerinin, yolcu ve yük taşımacılığından aldıkları payların belirlendiği uzun vadeli stratejik planlardır.

Hava Taşımacılığı Sistem Planı: Hava taşımacılığı sistemi içerisinde yer alan havaalanları, havayolu işletmeleri, hava trafik yolları, uçak üretimi, genel havacılık, çevre, yolcu ve yük trafiği gibi bileşenlerin gelişimine yol gösterecek faaliyetlerin bir program kapsamında ortaya konduğu stratejik planlardır.

Havaalanı Sistem Planı: Bölge veya ülke çapında şimdiki ve gelecekteki ihtiyaçları karşılamak üzere, gerekli havaalanı tesislerinin birbirleri ile etkileşimli olarak tanımlandığı uzun vadeli stratejik planlardır.

Havaalanı Master Planı: Yeni bir havaalanına veya var olan havaalanının genişletilmesine ihtiyaç olduğunun ortaya konduğu ve bir süreç dâhilinde geliştirme programının veya aşamalarının belirlendiği uzun ve orta vadeli hem stratejik, hem taktik, hem de proje planlaması özellikleri taşıyan planlardır.

Havaalanı Sistem Planı: Bölge veya ülke çapında şimdiki ve gelecekteki ihtiyaçları karşılamak üzere, gerekli havaalanı tesislerin birbirleri ile etkileşimli olarak tanımlandığı uzun vadeli stratejik planlardır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Havaalanı sistem planı kısa vadeli yatırımlardan ziyade uzun vadeli yatırım planları geliştirerek havaalanı finansmanı için öncelikleri belirlemek amacına hizmet etmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

1. Havayolu işletmeleri uzun süre aynı hatta uçmamakta, bu da sistemde doğal olarak belirsizlik ortamı oluşturmaktadır.


2. Havayolu işletmelerinin çok kısa sürelerde kurulması ve kapanması, sistemde kısa vadede büyük değişimlerin yaşanmasına neden olmaktadır.


3. Çoğu havaalanı, havayolu işletmelerinin isteklerine boyun eğmek zorunda kalmakta, bölgenin havacılık ihtiyaçları doğrultusunda hizmet verememektedirler.

Verilen maddelerin tamamı serbest piyasa ekonomisi yaklaşımının hakim olduğu havacılık sisteminde ortaya çıkan problemler arasında yer almaktadır.

Yukarıda tanımı verilen havaalanı ağı Tek Merkezli Havaalanı Ağıdır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Tanımı verilen planlama çeşidi Havaalanı Master Planıdır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Planlama bir süreç olarak değerlendirildiğinde planlamanın birbirini izleyen bir dizi aşamadan oluştuğu görülür. Bu aşamaları aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür:
• Amaç ve hedefler belirlenir,
• Belirlenen amaçlara ulaşmayı sağlayacak alternatif çözümler ortaya konur,
• Alternatifler arasından belirlenmiş bulunan hedeflere ulaştıracak uygun seçenek veya seçenekler saptanır,
• Gerçekleştirilecek adımları ve zaman içerisindeki sırasını gösteren yol haritası çıkartılır.
E seçeneğinde ki ifade ise planlamadan sonraki aşama olan işlem aşamasıdır. Buna göre doğru cevap E seçeneğidir.

Süreleri açısından planlar; kısa süreli planlama, orta süreli planlama ve uzun süreli planlama iken, hazırlanma düzeyi açısından ise planlar stratejik, taktik ve proje planlaması olarak yine üçe ayrılır. Buna göre doğru cevap B seçeneğidir.

Hava taşımacılığındaki planlama ölçekleri; ulaştırma ana planı, hava taşımacılığı sistem planı, havaalanı sistem planı ve havaalanı master planıdır. Buna göre doğru cevap E seçeneğidir.

Havaalanı sistem planları hazırlanırken aşağıdaki adımlar sıra ile yerine getirilir:
• Yasal düzenlemeler ve ülke politikası doğrultusunda hava taşımacılığı ile ilgili hedeflerin belirlenmesi,
• Var olan havaalanı sisteminin durumunun değerlendirilmesi,
• Nüfus, sosyo-ekonomik gelişmişlik gibi faktörler göz önüne alınarak talep tahmin çalışmalarının yapılması,
• Sektör paydaşlarının görüşleri de alınarak havaalanı sisteminin eksiklerinin belirlenmesi,
• Yeni havaalanı yapımı veya var olanların genişletilmesi ile ilgili farklı senaryoların değerlendirilmesi,
• Uygun havaalanı sistem senaryosunun seçilmesi,
• Seçilen senaryoya göre havaalanı sistem planının hazırlanması.
Buna göre doğru cevap A seçeneğidir.

Bölgesel havacılık planlarının hazırlanmasına yardımcı olması amacıyla, NPIAS (National Plan of Integrated Airport System) adı verilen, var olan ve yapımı planlanan yaklaşık 3400 havaalanını içeren ulusal boyutta bir havaalanı sistem planı 1984 yılında hazırlanmıştır. Doğru cevap B'dir.

Havaalanı ağı seçenekleri; tek merkezli havaalanı ağı, çok merkezli havaalanı ağı ve doğrudan uçuş ağı olmak üzere üçe ayrılır.

Havacılık talep tahminleri, yeni bir havaalanı yapımı kararından sonra, uygun yerin seçimi için gerekli aşamaalrdan değildir. Doğru cevap A'dır.

Tek merkezli havaalanı ağı, hub adı verilen çok büyük kapasiteli bir havaalanı ile büyük ölçüde merkezileştirilmiştir. Bu tür bir ağ yapısında hub niteliği taşımayan orta ve küçük ölçekli havaalanları arasındaki doğrudan uçuşlar yok denecek kadar azdır. Bu tür havaalanları arasındaki bağlantılar ve uluslararası uçuşlar, genelde ülkenin başkentine kurulan hub nitelikli merkez havaalanı üzerinden gerçekleştirilir. Buna göre doğru cevap D seçeneğidir.

Hub: Ülke genelindeki tüm uçuşların toplandığı ve dağıtıldığı büyük ölçekli merkezi havaalanlarıdır.

Havaalanı master planı, yeni bir havaalanına veya var olan havaalanının genişletilmesine gereksinim olduğunun ve aşamalı olarak gelişim programının belirlendiği planlardır. Bir havaalanı master planı uzun vadeli olarak hazırlanır. Bu nedenle meydana gelebilecek değişmeler doğrultusunda, planın tekrar elden geçirilmesi ve gerekli güncellemelerin yapılması gerekir. Buna göre doğru cevap E seçeneğidir.

Havaalanı master planı, sırası ile aşağıdaki bilgileri içermelidir:
• Var olan durumun belirlenmesi,
• Havacılık talep tahminleri,
• Gereksinimlerin belirlenmesi ve öneri geliştirme,
• Havaalanı yer seçimi,
• Çevre ile ilgili analizler,
• Havaalanının yerleşim planı,
• Planı yerine getirme aşamaları ve yatırım programı.
B seçeneğindeki havacılık arz tahminleri gerekli bir parametre olmayıp havaalanı master planı aşamalarından biri değildir. Buna göre doğru cevap B seçeneğidir.

B, C, D ve E seçeneklerindeki ifadeler ilgili aşamaya hizmet ederken, A seçeneğindeki ifade, var olan durumun belirlenmesi aşamasına hizmet etmektedir. Buna göre doğru cevap A seçeneğidir.

Yeni havaalanının inşasında en önemli aşama havaalanı yer seçimidir. Çünkü, var olan tesislere yenileri eklenmek istenirse, bunun sınırları önceden belirlidir ve ek tesislerin var olanların etrafında konuşlanacağı açıktır. Buna karsılık yeni bir havaalanı yapımı geniş bir araştırma gerektirir. Buna göre doğru cevap C seçeneğidir.

Plan, içinde bulunulan durum ve gelecekteki muhtemel gelişmeler dikkate alınarak, belirli bir amaca ulaşmak için yerine getirilmesi gereken faaliyetlerin belirlendiği süreçtir. Bir başka deyişle plan, gelecekte nereye ve nasıl ulaşılmak istendiğinin, nelerin gerçekleştirilmesi gerektiğinin bugünden kararlaştırılmasıdır. Doğru cevap B'dir.

Planlama bir süreç olarak değerlendirildiğinde planlamanın birbirini izleyen bir dizi aşamadan oluştuğu görülür. Bu aşamalardan ilki amaç ve hedeflerin belirlenmesidir. Problemin ortaya çıkarılma aşaması yoktur. Doğru cevap A'dır.

Süreleri açısından planları gruplandıracak olursak; 5 yıldan daha uzun yapılan planlar uzun süreli, 1-5 yıl arasında süreyle yapılanlar orta süreli, 1 yıldan daha az süreli olanlar ise kısa süreli planlardır. Doğru cevap B'dir.

Havaalanı master planı, yeni bir havaalanına veya var olan havaalanının genişletilmesine ihtiyaç olduğunun ortaya konduğu ve bir süreç dâhilinde geliştirme programının veya aşamalarının belirlendiği uzun ve orta vadeli hem stratejik, hem taktik, hem de proje planlaması özellikleri taşıyan planlardır. Doğru cevap D'dir.

Havaalanı sistem planlanı hazırlanırken öncelikle yasal düzenlemeler ve ülke politikası doğrultusunda hava taşımacılığı ile ilgili hedeflerin belirlenmelidir. Doğru cevap C'dir.

Ülkemizdeki havacılık sistemi ABD modeline benzemektedir. ABD modeli özel havayolu işletmeleri ve kamuya ait havaalanlarından oluşmaktadır ve ülkemizdeki sistem bu sitemle benzeşmektedir. Doğru cevap A'dır.

Tek merkezli havaalanı ağı: Sistem, hub adı verilen çok büyük kapasiteli bir havaalanı ile büyük ölçüde merkezileştirilmiştir. Bu tür bir ağ yapısında hub niteliği taşımayan orta ve küçük ölçekli havaalanları arasındaki doğrudan uçuşlar yok denecek kadar azdır. Bu tür havaalanları arasındaki bağlantılar ve uluslararası uçuşlar, genelde ülkenin başkentine kurulan hub nitelikli merkez havaalanı üzerinden gerçekleştirilir. Doğru cevap A'dır.

Havaalanı master planları üç aşamadan oluşmaktadır. Bunlar veri toplama ve analizi, trafik talep tahmini ve havaalanı sisteminin kapasite analizidir. Doğru cevap D'dir.

Haritalar üzerinde araştırma: Bu aşamada havaalanı yapımına uygun bölgelerin yerleri saptanır. Seçilen bölgelerin mümkün olduğunca düzlük ve engebesiz olması, yol yapımının getireceği maliyet göz önüne alınarak yerleşim birimlerinden ve var olan alt yapı olanaklarından çok uzakta olmaması, bununla birlikte yerleşik nüfusun olmadığı veya çok az olduğu arazilerin havaalanı yapımı için tercih edilmesi gibi kısıtlamalar getirilerek bir kısım alan daha başlangıçta devre dışı bırakılır. Doğru cevap D'dir.

Topoğrafik yapı: Havaalanının kurulacağı arazinin mümkün olduğunca düz ve engebesiz olması istenir. Arazinin eğimine ve engebe durumuna göre yapılacak kazı ve dolgu çalışmalarının niteliği ve harcama miktarı belirlenir. Örneğin, Charles De Gaulle Havaalanının inşasında 3200 hektarlık bir alan kullanılmış ve bu alan üzerindeki 30 m’lik kot farkı, 14 milyon m3 dolgu malzemesi kullanılarak giderilmiştir. Doğru cevap C'dir.

Kritik uçağın referans saha uzunluğu 1000m, kanat açıklığı 16 m, ana iniş takımı dış kenarları arası mesafe 7m ise bu havaalanı 2C sınıfıdır. (Tablo 3.1)

Uçak referans saha uzunluğu, bir uçağın belli koşullar altında kalkışını yapabilmesi için ihtiyaç duyduğu en kısa mesafedir. Doğru yanıt B'dir.