Bilimi niteleyen bazı özelliklerden aşağıda bahsedilmiştir.

• 
  Bilim Bir Bilgi Toplama Yolu Değil Bir Analiz Yöntemidir. Bilim üründen farklı bir etkinlik ya da süreçtir. Bilim olgusal verilerin bir araya getirilip toplanması değil, onlardan bir anlam çıkarılması sürecidir.
  


• 
  Bilim Olgusaldır. Bilimsel önermelerin tümü ya doğrudan ya da dolaylı olarak göz- lenebilir olguları dile getirir. Dolayısıyla, doğa-ötesilik ve metafizik bilimsel alanın dışındadır.
  


• 
  Bilim Mantıksaldır. Bilimin ulaştığı sonuçların, her türlü çelişkiden uzak kendi içinde tutarlı olması gerekir. Bilimsel süreçte, bir hipotezin ya da kuramın doğrulanması işleminde mantıksal düşünme ve çıkarım kurallarından yararlanılmalıdır.
  


• 
  Bilim Nesneldir. Bilimsel bulguların uzmanlar tarafından, herkesin gözü önünde, gizli ve saklı olmadan test edilebilmesi, bilimin nesnellik özelliğidir.
  


• 
  Bilim Eleştiricidir. Bilim, hataları görerek ve eleştirerek doğruya ulaşmayı sağlar.
  


• 
  Bilim Genelleyicidir. Bilimin tek tek olgularla değil tüm olguları içeren genellemelerle uğraşması bilimin genellemeci olduğunu açıklar.
  


• 
  Bilim Seçicidir. Bilim her şeyi gelişi güzel araştırmaz. Bir olgunun bilime veri niteliği olması için ya inceleme konusu bir soruna ilişkin olması ya da kuramın test edilmesinde kanıt değeri taşıması gerekir.
  


• 
  Bilim Evrenseldir. Bilimsel veriler yer ve zamana göre değişmeyen ilişkileri içerir. Yerel ve ulusal değildir. Anlamacı, yorumlamacı paradigma bu ilkeye eleştirel bakmaktadır.
  


• 
  Bilim Kayıtlıdır. Bilimin araştırma bulguları sonunda raporlaştırılması ve yayınlanması gerektiği, kamuoyuyla paylaşılmayan bilginin bilim olmadığı bilimin kayıtlı olma özelliğidir.
  


• 
  Bilim Birikimlidir. Bilimin daha önceki bilgilerin üzerine onların tekrar gözden geçirilmesi sonucu yığmalı bir şekilde oluşması bilimin birikimli olma özelliğidir.
  


• 
  Bilim Sistematiktir. Bilimin birbiriyle bağıntılı uygun ve mantıkla örgütlenmiş uyumlar seti olarak tanımlanması bilimin sistematik olma özelliğidir.
  


• 
  

Bilimsel ya da toplumsal araştırmaların gerçekleşmesinde birbirini izleyen aşamalar aşağıda verilmiştir. Bu aşamalardan biri ya da birkaçı atlanarak sonraki aşamalara geçilemez.
1. Araştırma sorununun tanımlanması,
2. Alanyazının (ilgili literatürün) taranması,
3. Hipotezlerin kurulması,
4. Araştırma yönteminin seçilmesi,
5. Verilerin toplanması,
6. Verilerin analizi ve sonuçların yorumlanması,
7. Araştırma sonuçlarının rapora dönüştürülmesidir.

Araştırmaya konu olabilecek bir so- runu belirlemek onu çözmenin önemli bir aşamasıdır. Araştırma sorununun seçiminde dikkate alınması gereken genel ve özel ölçütler vardır.
Genel Ölçütler
Çözülebilirlik: Sorun araştırma ile çözülebilir mi? Sorunun çözülebilmesi için veri elde edilebilir mi?
Önemlilik: Sorun önemli mi? Teorik veya pratik bir yararı var mı? Araştırmanın sonu- cunda varılacak bulgular ve bilgiler işe yarar mı?
Yenilik: Sorun orijinal mi? Araştırma daha önceden yapılan bir araştırmanın tekrarı olmamalıdır, yeni bilgiler eklemelidir. Daha önce ele alınmış bir konu olsa bile konuyu farklı boyutlarıyla ele almalıdır. Zamanı, örneklemi, değişkenleri vb. farklı olmalıdır.
Etik Uygunluk: Araştırmaya katılanların gizlilik hakkı ve sağlıklarının tehlikeye atıl- maması, pişmanlık duyabileceği davranışlara zorlanmaması, fiziksel ve psikolojik baskı altında bırakılmaması gerekir.
Özel Ölçütler
Alanda Yeterlik: Araştırmacının, araştırılan konuya ilişkin bilgisi, sonuçları değerlendirmek için yeterli mi?
Yöntem ve Teknik Bilgilerdeki Yeterlik: Araştırmacı, verilerin toplanması ve değerlendi- rilmesinde gerekli yöntem ve teknik bilgisine sahip mi?
Veri Toplama İznine Sahiplik: Verilerin toplanmasına izin verilecek mi? Araştırmada ulaşılması planlanan verilere erişilebilecek mi?
Zaman ve Olanak Yeterliliği: Araştırmanın tamamlanabilmesi için gerekli zaman, eleman ve mali güç var mı? Araştırmanın bu sebeplerden dolayı yarıda kesilmemesine güvence sağlandı mı?
İlgi Yeterliliği: Araştırmacı, araştırma sonucu ne çıkarsa çıksın onu savunabilecek cesa- rette mi? Araştırmacı, konuyla ilgili mi?
Teknik Olanaklar: İyi yürütülebilecek bir araştırma için uygun ortam sağlanabildi mi?
Teşvik: Araştırma sorunu yeni araştırmaları teşvik edip yeni gelişmelere yol açabilecek nitelikte mi?

Araştırma sorunu üç aşamalı bir yaklaşımla tanımlanabilir.
Bütünleştirme: Sorunun genel çizgilerle bütün içindeki yerinin belirtilmesi, problemin dilimlere ayrılmasıdır.
Sınırlandırma: Araştırılacak sorun diliminin seçilmesidir.
Araştırma sorunu seçiminde araştırmacının kendisine ilişkin özellikler yani özel ölçütler araştırmanın sürdürülebilmesi açısından oldukça önemlidir.
Tanımlama: Sınırlandırılmış sorunun ayrıntılarıyla açıklanması, araştırma amaçlarının netleşmesidir.

Araştırmalarda nicel, nitel, sürekli, süreksiz, bağımlı ve bağımsız değişken gibi çeşitli değişkenler mevcuttur ve araştırma sorununun tanımlanmasında temel bir ögedir.

Hipotez, ortaya çıkmış veya çıkacak belirli davranışlar, olaylar ve olgular hakkındaki ön açıklamalardır.

Alanyazın (literatür) taraması yazılmış kitaplar ya da bir konu hakkında verilmiş yapıtların tümü anlamlarını içerir.

Araştırma sorununun seçiminde dikkate alınması gereken genel ve özel ölçütler vardır.
Genel Ölçütler
Çözülebilirlik: Sorun araştırma ile çözülebilir mi? Sorunun çözülebilmesi için veri elde edilebilir mi?
Önemlilik: Sorun önemli mi? Teorik veya pratik bir yararı var mı? Araştırmanın sonucunda varılacak bulgular ve bilgiler işe yarar mı?
Yenilik: Sorun orijinal mi? Araştırma daha önceden yapılan bir araştırmanın tekrarı olmamalıdır, yeni bilgiler eklemelidir. Daha önce ele alınmış bir konu olsa bile konuyu farklı boyutlarıyla ele almalıdır. Zamanı, örneklemi, değişkenleri vb. farklı olmalıdır.
Etik Uygunluk: Araştırmaya katılanların gizlilik hakkı ve sağlıklarının tehlikeye atılmaması, pişmanlık duyabileceği davranışlara zorlanmaması, fiziksel ve psikolojik baskı altında bırakılmaması gerekir.
Özel Ölçütler
Alanda Yeterlik: Araştırmacının, araştırılan konuya ilişkin bilgisi, sonuçları değerlendirmek için yeterli mi?
Yöntem ve Teknik Bilgilerdeki Yeterlik: Araştırmacı, verilerin toplanması ve değerlendi- rilmesinde gerekli yöntem ve teknik bilgisine sahip mi?
Veri Toplama İznine Sahiplik: Verilerin toplanmasına izin verilecek mi? Araştırmada ulaşılması planlanan verilere erişilebilecek mi?
Zaman ve Olanak Yeterliliği: Araştırmanın tamamlanabilmesi için gerekli zaman, eleman ve mali güç var mı? Araştırmanın bu sebeplerden dolayı yarıda kesilmemesine gü- vence sağlandı mı?
İlgi Yeterliliği: Araştırmacı, araştırma sonucu ne çıkarsa çıksın onu savunabilecek cesarette mi? Araştırmacı, konuyla ilgili mi?
Teknik Olanaklar: İyi yürütülebilecek bir araştırma için uygun ortam sağlanabildi mi?
Teşvik: Araştırma sorunu yeni araştırmaları teşvik edip yeni gelişmelere yol açabilecek nitelikte mi?

Web kaynaklarını değerlendirme ölçütleri aşağıda yer almaktadır.
1. Yetkinlik
2. Doğruluk
3. Nesnellik
4. Güncellik
5. Kapsam

Latince “scientia” yani “bilgi” kelimesinden gelen bilim, Türk Dil Kurumu tarafından yayınlanan Türkçe Sözlük (1983)’te aşağıda verilen şekillerde tanımlanmıştır;
• Evrenin ya da olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneysel yöntemlere ve gerçekliğe dayanarak yasalar çıkarmaya çalışan düzenli bilgi,
• Genel geçerlik ve kesinlik nitelikleri gösteren yöntemli ve dizgesel bilgi,
• Belli bir konuyu bilme isteğinden yola çıkan, belli bir ereğe (amaca) yönelen bir bilgi edinme ve yöntemli araştırma süreci.

Bilim Bir Bilgi Toplama Yolu Değil Bir Analiz Yöntemidir. Bilim üründen farklı bir etkinlik ya da süreçtir. Bilim olgusal verilerin bir araya getirilip toplanması değil, onlardan bir anlam çıkarılması sürecidir.

Bilimsel araştırmaların alternatiflerine yani kişilerin bilimsel bilgi dışında başka bilgi edinme yollarına bakıldığında otorite, gelenek, sağduyu, medya mitleri ve kişisel deneyimler karşımıza çıkar.

Hâle etkisi, tarafsız ve eşit bir değerlendirme yapmak yerine kişi, yer ya da nesnelerin önceden var olan saygınlığının kişisel değerlendirmeleri etkilemesine izin vermektir.

Araştırma sorununa günlük yaşam, çeşitli uygulamalar, daha önce yapılan araştırmalar ve kuramlar kaynak olabilir.

Hipotez, ortaya çıkmış veya çıkacak belirli davranışlar, olaylar ve olgular hakkındaki ön açıklamalardır.

Değişken; herhangi bir deneğe/olguya/nesneye ait birden fazla değer alabilen bir özellik demektir.

Alanyazın taraması bir bilim dalının çeşitli konularında yazılmış eserlerin tümüne ulaşmak için mevcut bilgi kaynaklarının gözden geçirilmesi ve ilgili yayınlara ulaşılması işidir.

Araştırma türleri şu ölçütlere göre değerlendirilir?
Sınıflandırma Ölçütü Yöntem
Benimsenen Yaklaşım
Amaçlarına Göre
Ele Alınan Süre

Yorumlayıcı yaklaşımın temelinde ise, insan davranışlarını anlamak için yorumlamak ve aynı zamanda yorumların tamamen objektif olamayacağı gerçeğini kabul etmek gereği yatmaktadır. Sosyal olguların fen bilimcilerin yaklaşımı ile incelenmesi doğru değildir.

Değişkenlerin ana kütle ya da örneklemdeki dağılımı, istatistikleri, frekans dağılımları gibi bilgilerin elde edilmesi amacıyla yapılan bilimsel araştırmalara, betimsel ya da tarama araştırmaları denir. Bu tür araştırmalar, geçmişte ya da hâlen var olan bir durumu varolduğu şekliyle betimlemeyi amaçlayan araştırmalardır.

Araştırma sorunu üç aşamalı bir yaklaşımla tanımlanabilir. Bütünleştirme: Sorunun genel çizgilerle bütün içindeki yerinin belirtilmesi, problemin dilimlere ayrılmasıdır.

Bilimsel araştırma ise, sorunlara güvenilir çözümler aramak amacı ile planlı ve sistemli olarak verilerin toplanması, çözümlenmesi, yorumlanarak değerlendirilmesi ve rapor edilmesi sürecidir. Araştırma, temelde bir arama, öğrenme, bilinmeyeni bilinir yapma, karanlığa ışık tutma, kısaca bir aydınlanma sürecidir

Araştırma sorununun tanımlanması onun ayrıntıları ile araştırılacak biçimde ifade edilmesidir. Sorunlar sezildikleri biçimiyle her zaman açık seçik görülmeyebilir. Sorunları araştırmacılar tanımlar. Bir sorun yanlış formüle edildiğinde ona yanıt bulmak olanaksızdır. Açık seçik tanımlanmış bir araştırma sorunu, araştırma için iyi bir başlangıçtır.

Genel Ölçütler
Çözülebilirlik: Sorun araştırma ile çözülebilir mi? Sorunun çözülebilmesi için veri elde
edilebilir mi?
Önemlilik: Sorun önemli mi? Teorik veya pratik bir yararı var mı? Araştırmanın sonucunda varılacak bulgular ve bilgiler işe yarar mı?
Yenilik: Sorun orijinal mi? Araştırma daha önceden yapılan bir araştırmanın tekrarı
olmamalıdır, yeni bilgiler eklemelidir. Daha önce ele alınmış bir konu olsa bile konuyu
farklı boyutlarıyla ele almalıdır. Zamanı, örneklemi, değişkenleri vb. farklı olmalıdır.
Etik Uygunluk: Araştırmaya katılanların gizlilik hakkı ve sağlıklarının tehlikeye atılmaması, pişmanlık duyabileceği davranışlara zorlanmaması, fiziksel ve psikolojik baskı
altında bırakılmaması gerekir.

Herhangi bir deneğe/olguya/nesneye ait birden fazla değer alabilen bir özellik demektir. Değişen ve birden çok değer alabilen her şey değişkendir. Araştırmalarda nicel, nitel, sürekli, süreksiz, bağımlı ve bağımsız değişken gibi çeşitli değişkenler mevcuttur ve araştırma sorununun tanımlanmasında temel bir ögedir.

Bilimsel araştırma, bir yöntemler topluluğu olmasına ek olarak bir bilgi üretim sürecidir. Alternatiflerine göre daha fazla yapılandırılmış, düzenli ve sistematik bir süreçtir. Bilimsel araştırma her zaman mükemmel olmasa bile alternatiflerine göre daha az hata ve daha az yanlış içerir. Bilimsel araştırmaların alternatiflerine yani kişilerin bilimsel bilgi dışında başka bilgi edinme yollarına bakıldığında otorite, gelenek, sağduyu, medya mitleri ve kişisel deneyimler karşımıza çıkar.

Kişisel deneyim hataları, birbirini destekler ve başka alanlarda da ortaya çıkabilir. Bunlar, insanları propaganda, dolandırıcılık, sahtekarlık, klişeleştirme ve bazı reklamlar yoluyla yanlış yönlendirmek için temel oluşturur. Aşırı genelleme, eldeki veriler ya da ampirik gözlemlere dayanarak gerekçelendirilebilecek olanların çok ötesine geçen ifadelerdir. Seçici gözlem, tarafsız ve dengeli biçimde gözlem yapmak yerine, önceden varolan düşünceleri destekleyecek biçimde gözlemler yapmaktır.
Erken bitirme, bilimsel standartların gerektirdiği kanıt miktarına ve derinliğine ulaşmadan bir yargıya varmak, karar almak ve soruşturmayı bitirmektir. Hâle etkisi, tarafsız ve eşit bir değerlendirme yapmak yerine kişi, yer ya da nesnelerin önceden var olan saygınlığının kişisel değerlendirmeleri etkilemesine izin vermektir.

Seçici gözlem, tarafsız ve dengeli biçimde gözlem yapmak yerine, önceden varolan düşünceleri destekleyecek biçimde gözlemler yapmaktır.

Bilim öznel değil, nesneldir.

Bilimsel ya da toplumsal araştırmaların gerçekleşmesinde birbirini izleyen aşama-
lar aşağıda verilmiştir. Bu aşamalardan biri ya da birkaçı atlanarak sonraki aşamalara geçilemez.
1. Araştırma sorununun tanımlanması,
2. Alanyazının (ilgili literatürün) taranması,
3. Hipotezlerin kurulması,
4. Araştırma yönteminin seçilmesi,
5. Verilerin toplanması,
6. Verilerin analizi ve sonuçların yorumlanması,
7. Araştırma sonuçlarının rapora dönüştürülmesidir.

Kişilerin bilimsel bilgi dışında bilgi edinme yolları; otorite, gelenek, sağduyu, medya mitleri ve kişisel deneyimlerdir.

Hâle etkisi, tarafsız ve eşit bir değerlendirme yapmak yerine kişi, yer ya da nesnelerin önceden var olan saygınlığının kişisel değerlendirmeleri etkilemesine izin vermektir.

Araştırma sorununa günlük yaşam, çeşitli uygulamalar, daha önce yapılan araştırmalar ve kuramlar kaynak olabilir.

Genel Ölçütler
Çözülebilirlik: Sorun araştırma ile çözülebilir mi? Sorunun çözülebilmesi için veri elde edilebilir mi?
Önemlilik: Sorun önemli mi? Teorik veya pratik bir yararı var mı? Araştırmanın sonucunda varılacak bulgular ve bilgiler işe yarar mı?
Yenilik: Sorun orijinal mi? Araştırma daha önceden yapılan bir araştırmanın tekrarı olmamalıdır, yeni bilgiler eklemelidir. Daha önce ele alınmış bir konu olsa bile konuyu farklı boyutlarıyla ele almalıdır. Zamanı, örneklemi, değişkenleri vb. farklı olmalıdır.
Etik Uygunluk: Araştırmaya katılanların gizlilik hakkı ve sağlıklarının tehlikeye atıl- maması, pişmanlık duyabileceği davranışlara zorlanmaması, fiziksel ve psikolojik baskı altında bırakılmaması gerekir.
Özel Ölçütler
Alanda Yeterlik: Araştırmacının, araştırılan konuya ilişkin bilgisi, sonuçları değerlendir- mek için yeterli mi?
Yöntem ve Teknik Bilgilerdeki Yeterlik: Araştırmacı, verilerin toplanması ve değerlendirilmesinde gerekli yöntem ve teknik bilgisine sahip mi?
Veri Toplama İznine Sahiplik: Verilerin toplanmasına izin verilecek mi? Araştırmada ulaşılması planlanan verilere erişilebilecek mi?
Zaman ve Olanak Yeterliliği: Araştırmanın tamamlanabilmesi için gerekli zaman, eleman ve mali güç var mı? Araştırmanın bu sebeplerden dolayı yarıda kesilmemesine gü- vence sağlandı mı?
İlgi Yeterliliği: Araştırmacı, araştırma sonucu ne çıkarsa çıksın onu savunabilecek cesarette mi? Araştırmacı, konuyla ilgili mi?
Teknik Olanaklar: İyi yürütülebilecek bir araştırma için uygun ortam sağlanabildi mi?
Teşvik: Araştırma sorunu yeni araştırmaları teşvik edip yeni gelişmelere yol açabilecek nitelikte mi?

Araştırma sorunu üç aşamalı bir yaklaşımla tanımlanabilir.
Bütünleştirme: Sorunun genel çizgilerle bütün içindeki yerinin belirtilmesi, proble- min dilimlere ayrılmasıdır.
Sınırlandırma: Araştırılacak sorun diliminin seçilmesidir.
Araştırma sorunu seçiminde araştırmacının kendisine ilişkin özellikler yani özel ölçütler araştırmanın sürdürülebilmesi açısından oldukça önemlidir.
Tanımlama: Sınırlandırılmış sorunun ayrıntılarıyla açıklanması, araştırma amaçları- nın netleşmesidir.

Hipotez: Araştırmacının araştırma problemindeki değişkenler arasında ne tür
bir ilişkinin olduğuna dair beklentilerini ve yargılarını ifade eder.
Hipotez, ortaya çıkmış veya çıkacak belirli davranışlar, olaylar ve olgular hakkındaki ön açıklamalardır. Hipotez bir anlamda sorulan soruya verilen bir cevap veya kestirimdir.

Web kaynaklarını değerlendirme ölçütleri arasında öznellik değil nesnellik vardır.

Benimsenen Yaklaşıma Göre: Pozitivist yaklaşımda araştırmanın sübjektif değerlendirmelerden ve bireysel yorumlardan arındırılması gerektiği düşünülür. Tümevarım niteliğindedir. Değişkenler arasındaki nedensel ilişkileri izah etmeye çalışır. Genellikle nicelveriler kullanır. Araştırma hipotezlerinin sınanması amacını taşır. Yorumlayıcı yaklaşımın temelinde ise, insan davranışlarını anlamak için yorumlamak ve aynı zamanda yorumların tamamen objektif olamayacağı gerçeğini kabul etmek gereği yatmaktadır. Sosyal olguların fen bilimcilerin yaklaşımı ile incelenmesi doğru değildir. Benimsenen yaklaşım açısından pozitivist ve yorumlayıcı şeklinde ayrım yapılsa da, bir araştırmada iki yaklaşımın birlikte kullanıldığı durumlara da rastlanmaktadır. Pozitivist yaklaşımda nicel veriler, yorumlayıcı yaklaşımda nitel veriler toplanır. Bunlara ilişkin ayrıntılı bilgi kitabın 3. ve 4. bölümlerinde yer almaktadır.

Bilimsel ya da toplumsal araştırmaların gerçekleşmesinde birbirini izleyen aşamalar aşağıda verilmiştir. Bu aşamalardan biri ya da birkaçı atlanarak sonraki aşamalara geçilemez.
1. Araştırma sorununun tanımlanması,
2. Alanyazının (ilgili literatürün) taranması,
3. Hipotezlerin kurulması,
4. Araştırma yönteminin seçilmesi,
5. Verilerin toplanması,
6. Verilerin analizi ve sonuçların yorumlanması,
7. Araştırma sonuçlarının rapora dönüştürülmesidir.

Kişilerin bilimsel bilgi dışında bilgi edinme yolları; otorite, gelenek, sağduyu, medya mitleri ve kişisel deneyimlerdir.

Bilgi: İnsan aklının kapsayabileceği olgu, gerçek ve ilkelerin tümüne verilen ad.

Web kaynaklarını değerlendirme ölçütleri aşağıda yer almaktadır.
Kapsam:
a. Sayfanın yapılanma sürecine ilişkin bir gösterge var mı?
b. Web sayfasına denk basılı bir materyal var mı?
c. Kaynağın içerdiği verileri güncelleme çabası bulunmakta mı?

Bilim Bir Bilgi Toplama Yolu Değil Bir Analiz Yöntemidir. Bilim üründen farklı bir etkinlik ya da süreçtir. Bilim olgusal verilerin bir araya getirilip toplanması değil, onlardan bir anlam çıkarılması sürecidir.

Üçüncü aşama hipotezlerin kurulmasıdır.

Bilimi niteleyen bazı özelliklerden aşağıda bahsedilmiştir.

• Bilim Bir Bilgi Toplama Yolu Değil Bir Analiz Yöntemidir.


• Bilim Olgusaldır.


• Bilim Mantıksaldır.


• Bilim Nesneldir.


• Bilim Eleştiricidir.


• Bilim Genelleyicidir.


• Bilim Seçicidir.


• Bilim Evrenseldir.


• Bilim Kayıtlıdır.


• Bilim Birikimlidir.


• Bilim Sistematiktir.

Erken bitirme, bilimsel standartların gerektirdiği kanıt miktarına ve derinliğine ulaşmadan bir yargıya varmak, karar almak ve soruşturmayı bitirmektir.

Genel Ölçütler:

• Çözülebilirlik


• Önemlilik


• Yenilik


• Etik Uygunluk

Hipotez: Araştırmacının araştırma problemindeki değişkenler arasında ne tür bir ilişkinin olduğuna dair beklentilerini ve yargılarını ifade eder.

Benimsenen Yaklaşıma Göre: Pozitivist yaklaşımda araştırmanın sübjektif değerlendirmelerden ve bireysel yorumlardan arındırılması gerektiği düşünülür.

Araştırma türleri şunlardır:

• Benimsenen Yaklaşıma Göre


• Amaçlarına Göre


• Modeline Göre


• Ele Alınan Süreye Göre

Kişisel deneyim hataları şu şekildedir:
Aşırı genelleme, eldeki veriler ya da ampirik gözlemlere dayanarak gerekçelendirilebilecek olanların çok ötesine geçen ifadelerdir.
Seçici gözlem, tarafsız ve dengeli biçimde gözlem yapmak yerine, önceden varolan düşünceleri destekleyecek biçimde gözlemler yapmaktır.
Erken bitirme, bilimsel standartların gerektirdiği kanıt miktarına ve derinliğine ulaşmadan bir yargıya varmak, karar almak ve soruşturmayı bitirmektir.
Hâle etkisi, tarafsız ve eşit bir değerlendirme yapmak yerine kişi, yer ya da nesnelerin önceden var olan saygınlığının kişisel değerlendirmeleri etkilemesine izin vermektir.

Yukarıdakilerin hepsi araştırma sorunu kaynakları arasında yer almaktadır.

Alanda yeterlik özel ölçütler arasında yer almaktadır.

Etik uygunluk genel ölçütler arasında yer almaktadır.

Gözlemden gözleme değişik değerler alabilen objelere, özelliklere ve durumlara değişken denilmektedir.

Hipotezler araştırmanın ispatlanması gereken önermeleridir. Hipotezler toplanan veriler yardımıyla irdelenir ve ispatlanır.

Modeline göre araştırma yöntemleri; betimsel, ilişkisel ve deneyseldir.

Benimsenen yaklaşıma göre araştırma yöntemleri; Pozitivist, Yorumlayıcı ve Karmadır.

Bilim Nesneldir. Bilimsel bulguların uzmanlar tarafından, herkesin gözü önünde, gizli ve saklı olmadan test edilebilmesi, bilimin nesnellik özelliğidir. Doğru yanıt A şıkkıdır.

Bilim Evrenseldir. Bilimsel veriler yer ve zamana göre değişmeyen ilişkileri içerir. Yerel ve ulusal değildir. Anlamacı, yorumlamacı paradigma bu ilkeye eleştirel bakmaktadır. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Bilimsel ya da toplumsal araştırmaların gerçekleşmesinde birbirini izleyen aşamalar aşağıda verilmiştir. Bu aşamalardan biri ya da birkaçı atlanarak sonraki aşamalara geçilemez. 1. Araştırma sorununun tanımlanması, 2. Alanyazının (ilgili literatürün) taranması, 3. Hipotezlerin kurulması, 4. Araştırma yönteminin seçilmesi, 5. Verilerin toplanması, 6. Verilerin analizi ve sonuçların yorumlanması, 7. Araştırma sonuçlarının rapora dönüştürülmesi. Doğru yanıt C şıkkıdır.

Bazen kişiler bilgi için geleneklere güvenir çünkü gelenek, özel bir otorite durumudur, geçmişin otoritesidir. Gelenek, bir şeyin doğruluğunu eskiden beri öyle olduğu için kabul etmek anlamına gelmektedir. Doğru yanıt D şıkkıdır.

Hâle etkisi, tarafsız ve eşit bir değerlendirme yapmak yerine kişi, yer ya da nesnelerin önceden var olan saygınlığının kişisel değerlendirmeleri etkilemesine izin vermektir.

Kuramlar; sistemli bir biçimde düzenlenmiş birçok olayı açıklayan ve bir bilime temel olan kurallar, yasalar bütünüdür. Bu anlamda kuramların uygulanmasına ilişkin çeşitli kestirimler yaparak araştırma fikirleri belirlenebilir

Yenilik: Sorun orijinal mi? Araştırma daha önceden yapılan bir araştırmanın tekrarı olmamalıdır, yeni bilgiler eklemelidir. Daha önce ele alınmış bir konu olsa bile konuyu farklı boyutlarıyla ele almalıdır. Zamanı, örneklemi, değişkenleri vb. farklı olmalıdır. Doğru yanıt D şıkkıdır.

Araştırma sorununun tanımlanması bütünleştirme-sınırlandırma-tanımlama aşamalarından oluşur.

Alanyazın taraması bir bilim dalının çeşitli konularında yazılmış eserlerin tümüne ulaşmak için mevcut bilgi kaynaklarının gözden geçirilmesi ve ilgili yayınlara ulaşılması işidir. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Araştırma yöntemleri modele göre belirlendiğinde betimsel, ilişkisel veya deneysel olarak adlandırılırlar. Doğru yanıt A şıkkıdır.

Nicel yöntem ampirik (görgül) yöntem ya da sayısal yöntem olarak da adlandırılmaktadır. Görgül, duyular aracılığı ile gözlemlenebilir kanıtlar içerebilmek demektir. Nicel yöntem gözlem ve ölçmeye dayalı, tekrarlanabilen, objektif araştırma yaklaşımıdır. 1970’lere kadar yapılan araştırmaların çoğunda kullanılan nicel yöntem, sosyal bilimlerin şekillenmeye başladığı 20. yüzyılın başında, fen bilimlerinin kullanmakta olduğu araştırma yöntemlerinin ve veri toplama tekniklerinin sosyal bilimlere uyarlanmasıyla oluşmuştur. Bu yöntemde bilimin değer yargılarından ve kişisel yorumlardan bağımsız yapılan gözlem ve/veya ölçümlerden elde edilen verilerden oluştuğu varsayılmaktadır (Kırcaali İftar, 1999, s.6).

Süreksiz Değişken

Nitel Değişken

Her araştırma bir problemle başlarken her problem bir araştırma gerektirmez. Bir araştırma projesinin ilk adımı problemin tanımlanmasıdır.

Problemin tanımlanmasından sonra, bu problemin çözümüne yönelik olarak geliştirilen araştırma soruları ya da hipotezlerin oluşturulması süreci başlar. Hipotez, iki veya daha fazla ölçülebilir değişkenin birbiri ile ilişkisini belirleyen bir yargıdır (Churchill, 1999). Olaylar arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışır. Hipotez yazmak, araştırmanın kuramsal temellerine dayalı olarak tahminler yürütmemize, araştırmanın sonucu üzerinde daha derinlemesine düşünmemize ve araştırdığımız problemdeki değişkenler arasında ilişki kurup kurmamamıza dair karar vermemize yardımcı olmaktadır.

Araştırma modelinin oluşturulması, problemin çözümüne yönelik olarak ihtiyaç duyulan bilgilerin toplanması için gerekli olan yöntem ya da yöntemlerin belirlenmesi demektir. Araştırma amaçlarının bu aşamada önemi büyüktür. Gerekli olan verinin hangi yöntemle toplanacağına bu aşamada karar verilir. Bu aşamada ayrıca araştırmada kullanılacak örnekleme yöntemine karar verilmesi gerekmektedir.

Ampirik: görgül.

Nicel yöntem ampirik (görgül) yöntem ya da sayısal yöntem olarak da adlandırılmaktadır. Görgül, duyular aracılığı ile gözlemlenebilir kanıtlar içerebilmek demektir.

Yanlı olmaması. Öznel olmaması. Nesnel olması.

Olasılıklı örneklem yöntemlerinde, örnekleme dâhil edilecek her birimin örnekleme seçilme şansı eşittir. Bu örnekleme yöntemi, örneklem hatası hesaplanmasına imkân sağlar. Örneklem hatası, araştırılan evrenin gerçek değeri ile hesaplanan örneklem değeri arasındaki farktır. Nicel araştırmalarda örneklem kurulmasıyla ilgili en önemli soru “araştırmayı kime genellemek istiyoruz” sorusudur.

Sistematik örnekleme yönteminde örneklem birimleri, örneklem çerçevesi içinde belir-lenmiş eşit aralıklarla seçilir. Sistematik örneklemede örnek seçimi şöyle yapılır: Evren listesinden başlangıç noktası tesadüfi olarak seçilen birimden başlamak üzere her N/n inci birim örneğe alınır. Örneğin, belediye otobüs şoförlerinden oluşan 45.000 birimlik bir evrenden 150 birimlik bir örneklem seçelim. 45.000/150=300. İlk 300 birim arasından tesadüfi olarak bir tanesi seçilir. Diyelim ki 200 seçilmiş olsun. Seçilen bu iki yüzüncü birim, ilk örnek birimidir. Bundan sonra 200’üncü birimden başlayarak liste bitene kadar her 300’üncü terim örneğe dâhil edilir. Böylece 150 birimlik örneklem elde edilene ka-dar işleme devam edilir. 220, 520, 820, 1120, 1420,. birimler örnekleme dâhil edilir. (220+300=520 520+300=820........) Sistematik örnekleme yönteminde başlıca sorunlar, evren birimlerinin numaralandırılabilir hâle dönüştürülmesi, ilk birimin tam bir tesadüfi süreç sonunda seçilmesi ve evren dağılımının periyodik bir dalgalanmadan arınmış olmasına ilişkindir. Bu üç sorun üzerinde gereken duyarlılığı araştırmacının göstermesi gerekir. Dikkat edilmesi gereken diğer bir nokta ise sistematik örneklemede birbirine yakın iki birim örneğe girme olasılığının düşük olmasıdır. Sistematik örneklemenin avantajı ise örneklemi oluşturan birimlerin seçilmesine ilişkin kolaylıktır. Alan araştırmalarında özellikle anketörlerin profesyonel istatistikçiler olmaması durumunda örneğin çekilmesi önemli bir problem hâline gelmektedir. Sistematik örnekleme yönteminin anlaşılması ve uygulaması kolaydır.

Evreni oluşturan birimlerin, göz önünde tutulacak özellikleri arasında önemli farklı-lıklar varsa tabakalama yapılır. Tabakalama, evreni oluşturan birimleri, bir veya birkaç özellikleri bakımından homojen gruplara ayırmaktır. Örneğin, bir şehirde yaşayan ailelerden bir örnek seçerken farklı eğitim düzeyinden aileler seçmek tabakalı örnekleme yöntemi ile mümkündür. Burada farklı eğitim düzeyi grupları birer tabaka olarak ele alınır. Her tabakadan belirli oranda örneklem alınarak araştırma gerçekleştirilir. Tabakalardan seçilecek örneklem sayısını belirlerken genellikle iki tür yaklaşımdan bir tanesi tercih edilir. Birinci yaklaşımda her bir tabakadan eşit sayıda örneklem alınır. Örneğin, farklı eğitim düzeyi gruplarından yüzer kişilik örneklemler almak gibi. İkinci yöntem ise her bir tabakanın evrendeki dağılımı dikkate alınarak örneklem sayısının evren dağılımına oranlanmasıdır. Böylece evrendeki farklı özellikteki birimlerin ağırlıkları örnekleme yansıtılmış olur. Örneğin, evrende lise mezunlarının oranı % 40 ise örneklemde de bu oranda kişi dâhil edilir. Özellikle maliyet hesaplarında, cinsiyet farklılığının önemli olduğu araştırmalarda, eğitim araştırmalarında tabakalı örnekleme yöntemi kullanılır. Tabakalı örnekleme yöntemi belirli şartlarda duyarlılığı arttırabilir. Örneğin, bir şehirdeki süpermarketlerin orta-lama satışlarını tahmin etmek istediğimizi düşünelim. Süpermarketlerin çoğunluğunun orta ve küçük ölçekli olduğu ve sadece birkaç tane büyük süpermarket bulunduğu varsayılsın. Büyük süpermarketler toplam satışın büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Yani süpermarketlerin satış dağılımları çarpıktır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak örnekleme yapıldığında büyük süpermarketlerin örnekleme girme şansı olmayabilir veya birçoğu örneğe girebilir. Dolayısıyla, örnek evreni temsil etmeyebilir. Bu durumda yansız örnekleme yerine tabakalı örnekleme yöntemini kullanmak daha etkili olacaktır.

Nicel araştırma sürecinde araştırmanın planlanması aşaması ilk olarak araştırma probleminin belirlenmesi ile başlar. Problem belirlendikten sonra araştırma soruları ya da hipotezler oluşturulur. Hipotezlerin ifade edilmesi ile araştırma modelinin oluşturulması aşamasına geçilir. Araştırma modeli belirlendikten sonra veri toplanır. Veri toplama süreci bittiğinde ise verilerin analizi ve bulguların yorumlanması aşamaları uygulanır. Analiz edilen verilerden elde edilen bulgular ile araştırmanın raporlaştırılması gerçekleştirilerek araştırma tamamlanmış olur.

Değişkenler Özelliklerine; Aldıkları Değerlere ve Kontrol türüne göre sınıflandırılırlar.

Süreksiz değişken, miktar yönünden değişiklik yerine, tür yönünden değişiklik gösteren değişkenlerdir. Süreksiz değişkenler, ölçülen özelliklerine göre sınırlı sayıda değer alırlar. Dolayısıyla bir obje ya da birey bir özelliğe ya sahiptir ya da değildir. Örnek olarak cinsiyet, medeni durum gibi değişkenler süreksiz değişkendir. Birinin diğerine göre daha çok veya az olması mümkün değildir.

Nitel değişkenler gözlemden gözleme farklılık gösterirler ancak bu farklılık derece yönünden değil kalite ve çeşit yönündendir. Değişkenin özelliği sınırlandırılabiliyorsa nitel değişkendir. Cinsiyet, medeni durum, göz rengi, din, milliyet gibi değişkenler nitel değişkenlerdir.

Örnekteki bağımlı değişken "marka imajı algısı" durumudur. Bağımsız değişken ise araştırmacının müdahalesi olarak tanımlanabilen ikna söylemleridir

Deneme modelleri yarı deneme, gerçek deneme ve deneme öncesi olarak belirlenmektedir. Örnek olay ve korelasyon ise tarama modelleri içerisinde yer almaktadır.

Genel tarama modelleri, çok sayıda elemandan oluşan bir evrende, evren hakkında genel bir yargıya varmak amacı ile evrenin tümü ya da ondan alınacak bir grup, örnek ya da örneklem üzerinde yapılan tarama düzenlemeleridir.

Gerçek deneme modelleri 3 yapıda karşımıza çıkar: Öntest-Sontest kontrol grubu modeli, Sontest kontrol grubu modeli ve Solomon dört grup modelidir.

Evren, araştırma sorununa ilişkin bütün ögeleri (insanları, örgütleri, ülkeleri, reklamları, olayları vb.) kapsayan ve hakkında genellemeler yapılan en geniş kümedir.

Her araştırmanın sonunda araştırmacının yaptığı çalışmayı raporlaması beklenir. Araştırma raporu aslında araştırmacı ile bu rapordan faydalanacak kişi ya da kuruluşlar arasındaki bir iletişim yöntemidir. İhtiyaç duyulacak bilgiler anaşılabilir bir dille, yazı, grafik vb. ifade ve şekiller ile sunulmalıdır.

Nicel yöntem ampirik (görgül) yöntem ya da sayısal yöntem olarak da adlandırılmaktadır. doğru cevap A'dır.